Page 1

1

Grzegorz Oksiuta PJWSTK SNM 2010/2011


2

Dynamic space in text Obcowanie z tekstem jest procesem bardziej

skomplikowanym, niż się

to wydaje. Tekst zakodowany w języku jest opisem świata. Jego autor

zamyka w słowach swoje doświadczenie, które

jest zawsze doświadczeniem

wielozmysłowym.

On the face of it, contact with text seems much less complex than it really is. Text, as encoded in a language, is a description of the world. Authors enclose their multisensory experience in words. When they describe a physical action, it is situated in place and time, and when they talk about a metaphysical phenomenon

Krzysztof Lenk

2+3D nr 40 / 2011 2+3D nr 40 / 2011


3


4

Czarne na białym Black on white

Krzysztof Lenk, urodzony w 1936 roku, studiował na dwóch Akademiach Sztuk Pięknych – w Krakowie i w Warszawie. Dyplom z grafiki uzyskał w 1961 roku. Domeną Krzysztofa Lenka jest projektowanie

T

ylko wprawnie ćwiczone oko typografa widzi,

że czarne znaki wibrują w białej przestrzeni strony i dostrzega, że to biel określa kształt

czerni, podobnie jak ćwiczone ucho muzyka świa-

domie notuje ciszę między dźwiękami. Nasze oczy

śledzą tekst od lewej do prawej i od góry do dołu

wewnątrz jednej strony. Trzeba ją odwrócić, żeby

zacząć ten proces od nowa. To system książki, tak

naturalny i oczywisty dla nas. Zmysł wzroku wiedzie nas poprzez tekst.

typografia). Jako grafik i konsultant współpracował z wieloma czasopismami. Wraz z Paulem Kahnem założył studio Dynamic Diagrams będące jednym z najlepiej wyspecjalizowanych biur zajmujących się wizualizacją i architekturą informacji.

world of type. It is only a well-trained typographer’s eye who can see the black characters vibrating in the white space of a page and who realizes that it is the white that determines the shape of the black, just as a well-trained musician’s ear knowingly registers the silence in between sounds. Our eyes follow the text from left to right and from top to bottom within one page. You need to turn the page

informacji (schematy, diagramy, interfejsy,

Black letters, words, text lines, paragraphs and type pages suitably set on the white sheet of paper – the

in order to start the process anew. It’s the system of

Obcowanie z tekstem jest procesem bardziej skomplikowanym, niż się to wydaje. Tekst zakodowany

w języku jest opisem świata. Jego autor zamyka

w słowach swoje doświadczenie, które jest zawsze

a book, which seems so familiar and obvious to us. The sense of sight leads us through the text. • On the face of it, contact with text seems much

doświadczeniem wielozmysłowym. Jeśli opisuje wy-

less complex than it really is. Text, as encoded in a

a gdy mówi o zjawiskach metafizycznych, to lokuje

close their multisensory experience in words. When

czytelnicy powinniśmy, przyjmując tekst, odtworzyć

place and time, and when they talk about a meta-

szeć jego ciszę i zobaczyć wschodzącą Jutrzenkę.

other similar events. It is up to us – the readers – as

w materiałach, na jakich je utrwalano. Gliniane ta-

Ackerman Steppe, to hear its silence and see the ris-

darzenie fizyczne, to umieszcza je w miejscu i czasie,

je w kontekstach innych podobnych zjawisk. To my –

w naszej wyobraźni obraz stepów Akermanu, usłyPrzez tysiące lat obrazy i teksty były zamrożone bliczki Babilonu, papirusy Egiptu,

1

kamienne

tablice Grecji i Rzymu, cielęca skóra średniowiecznych manuskryptów, papier z Chin – to tylko różne nośniki statycznych tekstów i towarzyszących im

ilustracji. Potrzeba przełamania tego zamrożenia jest

tak stara jak nasza cywilizacja. Kłopot jest z tym, że

2+3D nr 40 / 2011

language, is a description of the world. Authors enthey describe a physical action, it is situated in physical phenomenon, it resides in the context of we receive the text, to recreate the picture of The ing Morning Star in our imagination*. For thousands of years, images and texts have been immobilized on the materials they are recorded upon. The clay tablets of Babylon; Egyptian paper reed; 1 stone tables of Greece and Rome; vellum of the medieval manuscripts; paper from China – they


5

1

Egiptian Typography

tekst złożony z liter tworzących wyrazy i zdania

zgrupowane w paragrafy jest skomplikowanym zespołem znaczących informacji treściowych

i składniowych, które dynamiczna prezentacja

musi respektować i sprawnie przenosić, dodając inne wartości zmysłowe.

are just various carriers for static texts and the accompanying illustrations. The need for breaking this ‘freeze’ has been as old as our civilization. The problem is that a text, composed of letters that build the words and sentences grouped into paragraphs, is a complicated set of meaningful material and syntactic information. The information must be respected and efficiently communicated by a

Pierwsza była reklama. W końcu lat 80. agen-

dynamic presentation, and the addition of further sensory

epokę w komunikacji. Na ekranie telewizora,

At the end of the ‘80s, it was a Subaru car commercial,

cja reklamująca auta Subaru otworzyła nową

na czarnym tle pokazały się białe teksty, które

values. produced by an advertising agency, that led the 1. way


6

2

Subaru Advertisement 1980

przesuwały się przez ekran od prawej do lewej, da-

jąc nam dość czasu, żeby je przeczytać. Rewelacją było to, że nie wszystkie linijki tekstu

2

przesu-

wały się z tą samą prędkością. Różnica w szybkości przesuwania tworzyła dojmujące złudzenie trójwy-

miarowej głębi za szybą ekranu. Teksty ruszyły. Nie

to a new era in communication. On the black background of the tv screen, there appeared white, kinetic text, running across the screen from right to left, allowing us enough time to read the messages. It came as a revelation that not all the lines moved at the same pace. The varied rate of movement cre-

była to już ruchoma kamera przesuwająca się po

ated the deep illusion of three-dimensional depth

wędrujących w przestrzeni. Dla nas, projektantów

No more was it a moving camera 2 passing over

nieruchomym tekście, tylko żywa materia słów i zdań

zajmujących się typografią było to rewelacyjne od-

krycie: odpowiednio pobudzony mózg mógł tworzyć dojmujące złudzenie ruchu w przestrzeni. Potem przyszła chwila refleksji: przecież to takie proste

behind the screen window. Text had started moving. immobile text, it had become a matter of animated words and sentences wandering in space. For us, the designers dealing with typography, it came as a sensational discovery: the properly stimulated

– stojąc na krawędzi chodnika ruchliwej, jednokie-

brain could create the acute illusion of movement

jadących tuż przed nami i tych posuwających się

simple – standing on the curb of a busy one-way

runkowej ulicy – odbieramy inaczej szybkość aut

po drugiej stronie ulicy. Nowa metoda dynamicznej projekcji tekstów odwołała się do doświadczenia,

które każdy z nas nosi w swej świadomości. Ekspe-

rymenty z kinetycznym tekstem nie były nowe. Od

in space. And the afterthought followed: it was so street – we perceive the speed of cars moving right next to us differently than the speed of those moving on the opposite side of the road. The new method of dynamic text projection simply referred

dawna zajmowało się tym kino – przemysł rucho-

to our everyday experience.

na ekranie, trzeba było przesunąć kamerę po nieru-

There was nothing new about experiments with ki-

mych obrazów. Po to, żeby tekst mógł poruszyć się

chomym tekście lub tekst przed nieruchomą kamerą.

Projektanci czołówek filmowych czy telewizyjnych używali różnych zabiegów, żeby ożywić tekst na

2+3D nr 40 / 2011

netic text. The industry of motion pictures – cinematography – had been dealing with it for a long time. For the text to move on the screen, you needed to


7

Zespół Filmowy X – polish film studio founded in 1974 by Andrzej Wajda and Barbara Pec-Ślesicka

3

“X” Film Studio 1974

ekranie. Napisy czołówki umieszczano na

wąskiej i długiej wstędze papieru, którą moco-

wano na bębnie obracającym się przed kamerą

z szybkością z jaką tekst miał ukazywać się na ekranie. Trudniej było poruszyć tekst horyzon-

talnie. Łączenie na ekranie dwóch kierunków

przesuwu było w technice analogowej rejestra-

cji fotograficznej praktycznie niemożliwe.

pass a camera over the immobile text or else to move the text in front of an immobile camera. Designers of film or tv credits used many tricks in order to animate text on the screen. Title text was placed on a long narrow strip of paper afixed to a cylinder turning in front of the camera at the speed the text should appear on the screen. Moving the text horizontally was a more complicated process. In the technique of analogue photo recording, combining two directions of motion on the screen was virtually impos-

Dopiero numeryczny zapis obrazu w pamięci

sible.

uwalniał obraz od podłoża, na którym był

er memory, made of a string of zeros and ones, that re-

przed monitorem, na którym komputer wyświe-

camera in front of a monitor, where a computer screened

mem. Tak na początku lat osiemdziesiątych

Thus, were created the first computer credits, designed by

komputera, rozłożony na ciąg zer i jedynek

utrwalony. Teraz można było ustawić kamerę

tlał obrazy i teksty zgodnie z ułożonym prograpowstawały pierwsze czołówki komputerowe projektowane przez Cypriana Kościelniaka

It was only the numerical image recording in the computleased the image from its setting. Then you could place a images and texts according to an arranged program. Cyprian Kościelniak and assistant programmers for films by Andrzej Wajda and his Zespół Filmowy “X” film studio,

i asystujących mu programistów, dla filmów

in the early 80’s. 3

społu Filmowego „X”.

The 1980’s was the time of fascination with text passing

Andrzeja Wajdy i kierowanego przez niego Ze3

Lata osiemdziesiąte to czas fascynacji tekstami przesuwającymi się przez ekran w komer-

cyjnych czołówkach telewizyjnych i filmowych.

Wtedy też pojawia się Adobe „Dyrektor”, pierwszy program do zarządzania ruchem tekstów

across the screen in commercial tv and film credits. The new Adobe Director was the first program for managing text and images on the Macintosh computer screen, and for synchronizing moving pictures and sound. Texts in my typography class started “moving”, too. And again, a revelation:


8

i obrazów na ekranie komputera Macintosh, a też do

compared to students who began their typography

Wtedy też „ruszyły” teksty w moich klasach typo-

who began their typography education working

synchronizacji ruchomych obrazów z dźwiękiem.

grafii. I znów odkrycie: studenci, którzy zaczynali

swą edukację typograficzną od animowania tekstów na ekranie wykazali potem dużo lepsze wyczucie

training by typesetting simple print texts, the students, with text animation on the screen, showed a much better sense of dynamism and typographic space in flat compositions printed on paper. Something had

dynamizmu i typograficznej przestrzeni w płaskiej

clicked in their heads.

klasycznie, zaczynający swą edukację od składania

Moving from the strict discipline of analogue

kompozycji drukowanej, na papierze niż ci ćwiczeni

drukiem prostych tekstów. Coś kliknęło im w głowie.

records to numerical operations has been a revo-

Przejście od ciasnych rygorów zapisu analogowego

merit compares to moving from manual copying of

w procesach komunikacji. Znaczenie tej zmiany

as the invention of print was closely connected with

lutionary change in communication processes. Its

do operacji numerycznych było rewolucyjną zmianą

można porównać z przejściem od ręcznego kopio-

wania inkunabułów do powielania książek drukiem.

Tak jak wtedy wynalazek druku sprzęgł się z zapotrzebowaniem na wiedzę w czasach Odrodzenia

incunabula to book multiplication by printing. Just demand for knowledge during the Renaissance and Reformation, the numerical record released an avalanche of new media, and unlimited demand for content it could bear.

i Reformacji, tak teraz zapis numeryczny otworzył

lawinę nowych mediów i nieograniczone zapotrzebo-

Computers, with their increasing operation speed

wanie na treści dające się przenieść tą metodą.

and memory capacity, had opened a field for

Nowe możliwości operacyjne komputerów, rosnąca

The leaders and inspirators of this research were

advanced experiments with content visualization.

szybkość ich operacji i pojemność pamięci otworzyły

Dan Boyarski at the Carnegie-Mellon University in

pole do zaawansowanych eksperymentów w wizu-

Pittsburgh and Muriel Cooper at the MIT Media

negie-Mellon w Pittsburghu i Muriel Cooper w Media

created projects that broadened our visual aware-

alizacji treści. Daniel Boyarski w uniwersytecie Car-

Laboratory in Boston. In the 1990’s, their students

Laboratory MIT w Bostonie byli liderami i inspiratora-

ness and opened new vistas for designers. Not only

dziesiątych tworzyli projekty, które poszerzały naszą

vanced models of various processes, would appear

mi nowe horyzonty. Już nie tylko ruchome teksty, ale

of a monitor.

modele różnych procesów pojawiały się płynnie

Now, that we are able to show nearly everything

mi tych poszukiwań. Ich studenci w latach dziewięć-

świadomość wizualną i otwierały przed projektanta-

texts, but even complex statistical data and adfluently and could be processed in the virtual space

skomplikowane dane statystyczne i zaawansowane w wirtualnej przestrzeni monitora i mogły tam być obrabiane.

on the screen, there arises an irresistible question – what can’t we show? Screen frame is the limit. We need to sit at the monitor and look into it. Behind

Kiedy już można pokazać na ekranie prawie wszystko, to nieodparcie nasuwa się pytanie o to, czego

tam nie można pokazać. Limitem jest rama ekranu.

Musimy znaleźć się przed monitorem i zajrzeć do niego. Za szkłem ekranu jest głęboka, wirtualna

scena, na której pojawią się aktorzy przedstawienia

– umieszczone w pamięci komputera obrazy i teksty.

2+3D nr 40 / 2011

the screen window, there is a deep virtual stage – images and texts placed in computer memory – where the actors of the play appear. A bigger monitor will make a bigger stage, but should it be better? The illusion of an object’s materiality is determined by definition and bit density of the picture. We are talking about aesthesis and human senses,


9

Większy monitor będzie większą sceną, ale

the information channels used to communicate with the

czość obrazu i jej gęstość decydują o złudzeniu

our interface. When we sit in front of computer, we use

czy na pewno lepszą? To przecież rozdziel-

materialności przedstawianych tam obiektów.

A więc mówimy o zmysłowym postrzeganiu

material world we live in. Five human senses constitute only one of the channels constantly – the vision channel. It is actively supported by two more – hearing and touch

i o ludzkich zmysłach, tych kanałach informa-

channels. There is a difficult barrier between the virtually

z materialnym światem, w którym żyjemy. Te

our sensual awareness – imitating the virtual action on

siedzimy przed monitorem, tylko jeden z tych

and move the projection beyond the computer frame, so

Dwa inne czynnie wspomagają go – kanał słu-

That’s the real challenge undertaken by Jan Kubasiewicz

cyjnych, których używamy by komunikować się pięć ludzkich zmysłów to nasz interfejs. Kiedy

kanałów jest w ciągłym użyciu – kanał wzroku. chu i kanał dotyku. Między praktycznie nieogra-

niczoną zdolnością operacyjną nowoczesnego komputera a naszą zmysłową świadomością

znalazła się trudna do przekroczenia bariera

unlimited operation means of a modern computer and the computer screen. Why don’t we leave this place then that we could also stir the other senses of a recipient? in his Institute of Dynamic Media in Massachusetts College of Art in Boston. His students experiment with various forms of communication, realizing that the final effect is strengthened when it evokes multiple sensory experi-

– odwzorowanie wirtualnej akcji na monitorze

ences in the recipient’s awareness.

i wyjść z projekcją poza ramy monitora, by

Back in the mid 1960’s, this was attempted by Robert

komputera. Może więc opuścić to miejsce

móc poruszyć także inne zmysły odbiorcy? Oto prawdziwe wyzwanie. Podejmuje je Jan Kuba-

siewicz w stworzonym przez siebie Instytute of

Brownjohn in the credits for James Bond film called “Goldfinger”. The text titles were projected onto the naked, gold-painted body of the model as she was moving

Dynamic Media w Massachusetts College of

in dark space. A film camera recorded the action. The

z różnymi formami komunikacji wiedząc, że

arranged, stereophonic sound. The effect was terrific, but

kiedy porusza wiele konotacji zmysłowych

closed this road to designers for long time.

Art w Bostonie. Jego studenci eksperymentują końcowy efekt procesu jest silniejszy wtedy,

w świadomości odbiorcy.

surprising motion of the titles was supported by welltechnical difficulties and the high cost of production had • Not until recently, have we had at our disposal efficient

Już raz, w połowie lat sześćdziesiątych pró-

projection tools like portable high-speed and high-defi-

filmu o Jamesie Bondzie „Goldfinger”. Rzucał

Thus, we may try to break the traditional linear reception

bował tego Robert Brownjohn w czołówce do

on teksty napisów na nagie, pokryte złotym kre-

nition projectors, and, above all high-speed computers. of text, by means of dynamic projection enriched with

mem ciało modelki, poruszającej się w ciemnej

sounds, music or even scent. Traditional book pages are

odbywającą się tam akcję. Zaskakujący ruch

prise.

nym, stereofonicznym dźwiękiem. Efekt był pio-

nication, with a long list of questions to be answered by

przestrzeni. Filmowa kamera rejestrowała

napisów był wspierany świetnie zaaranżowa-

runujący, ale trudności techniczne wykonania

i wysoki koszt tej operacji zamknęły na długo tą

turning into a typographic theatre, full of magic and surDynamic text in space is a totally new form of commucreators in the course of their experiments. They need to investigate, above all, what our cognition is able to fol-

drogę przed projektantami.

low and absorb. In other words – we need to know both

sprawne narzędzia projekcji, takie jak rzutniki

is a real challenge for the creators of multisensory com-

Dopiero od niedawna mamy do dyspozycji

o dużej sile światła i wysokiej rozdzielczości

the limits of our perceptions and how to broaden them. It munication.


10

obrazu, a przede wszystkim – komputery o dużej

szybkości operacyjnej. Możemy więc próbować

The questions about the new language, and its range and limitations, that Ewa Satalecka raises in

zastąpić tradycyjnie linearny odbiór tekstu wyświe-

her activities, fit into the stream of the latest experi-

w przestrzeni, wzbogaconą dźwiękami, muzyką,

why her projects are interesting and the results so

tlanego na ekranie przez jego dynamiczną projekcję

a może nawet zapachem, a strony książki zamienić na teatr typografii pełen magii i zaskoczeń.

Teatr typografii, dynamiczny tekst w realnej prze-

strzeni jest zupełnie nową formą komunikacji, z dłu-

ments created in several centres in the world. That’s enthusiastically received. We are now at the outset of a long path through the new world of multisensory communication. It’s great that Ewa Satalecka places Polish typographers at the word’s forefront.

gą listą pytań, na które twórcy starają się odpowiadać przez swoje eksperymenty. Ponad wszystko

muszą oni zbadać to, co nasza świadomość jest

w stanie śledzić i zaabsorbować, innymi słowy –

powinniśmy wiedzieć, gdzie leży granica naszego

postrzegania i jak ją poszerzać. Jest to prawdziwe

wyzwania dla twórców wielozmysłowej komunikacji. Pytania o nowy język, jego nośność i ogranicze-

nia, które swoimi akcjami zadaje Ewa Satalecka

mieszczą się w nurcie najnowszych eksperymentów,

tworzonych w kilku ośrodkach na świecie. Stąd zainteresowanie jej projektami i entuzjastyczne przyjęcie

rezultatów. Jesteśmy na początku długiej drogi w no-

wej, wielozmysłowej komunikacji. Dobrze, że dzięki

eksperymentom Ewy Sataleckiej jesteśmy w świato-

wej czołówce.

about

Krzysztof Lenk “was a professor at RISD from 1982–2010. In those 28 years, although Lenk was teaching different aspects of design, he was famous for his Typography and Information Design classes. Before he left Poland, professor Lenk was known for designing editorial layouts for magazines – including the weekly, ‘Perspektywy,’ and the popular science monthly, ‘Problemy.’ After coming to Providence in 1982, he began to research information design, which lead him to found a studio with Paul Kahn called Dynamic Diagrams. The slogan of the studio was ‘consultant in visible language.’ Lenk specialized in isometric diagrams. “This form of mapping information seems to be created for planning and presenting interactive structures of computer software – and especially web pages. We start to use this mapping form in most of our projects,” wrote Krzysztof Lenk in the Polish design quarterly, 2+3D. Having attracted such notable clients as IBM, Netscape and Samsung Electronics, the work of Dynamic Diagrams was featured in various books and magazines – and the team was invited to present lectures and workshops around the world. In his introduction to Richard Wurman’s book, Information Architects, Peter Bradford, writes: “… he [Krzysztof Lenk] provided the first clear diagram I have seen of electronic content.” Lenk was able to impart his knowledge and experience to his students. Jacek Mrowczyk, introduction to the catalogue for exhibition To Show. To Explain. To Guide. / Pokazać. Wyjaśnić. Prowadzić., The Castle Cieszyn, 2010

2+3D nr 40 / 2011


11

Typografia 2011 2  

Grzegorz Oksiuta

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you