Page 1

NOC MUZEÓW

nr 7

19.05.2012

Muzeum Górnośląskie w Bytomiu

kwiecień–czerwiec 2012 Ze spiżu i granitu... Historia Bytomia zapisana w pomnikach s. 9

K

asz dzie ywać

C czytaj s. 17

i n f o r m a t o r


w pigułce Ceny biletów: Gmach główny, pl. Jana III Sobieskiego 2 bilet normalny: 8 zł bilet ulgowy: 6 zł bilet grupowy: 5 zł (> 10 osób; opiekunowie - wstęp wolny) lekcja muzealna: 30 zł + cena biletu grupowego karta EURO 26: 5 zł bilet rodzinny: 15 zł (> 3 osób) Gmach przy ul. Wojciecha Korfantego 34 bilet normalny: 6 zł bilet ulgowy: 5 zł bilet grupowy: 4 zł (> 10 osób; opiekunowie - wstęp wolny) lekcja muzealna: 30 zł + cena biletu grupowego karta EURO 26: 5 zł bilet rodzinny: 15 zł (> 3 osób)

Muzeum czynne: wtorki, czwartki, piątki 9.00–15.00 środy 10.00–18.00 soboty 11.00–16.00 niedziele 11.00–15.00 Kasy biletowe kończą sprzedaż biletów na pół godziny przed zamknięciem Muzeum. W niedziele wstęp na wystawy jest bezpłatny. Bilety na koncerty rozprowadza kasa w godzinach otwarcia wystaw oraz bezpośrednio przed koncertem.

Bilet wspólny na ekspozycje w obu budynkach bilet normalny: 12 zł bilet ulgowy: 9 zł bilet grupowy: 8 zł (> 10 osób; opiekunowie - wstęp wolny) karta EURO 26: 8 zł bilet rodzinny: 25 zł (> 3 osób) Niedziele wstęp wolny Wynajem sal: Sala Gorczyckiego - 200 zł/h brutto (pierwsze 3 h), powyżej 3 h - 150 zł/h brutto Sala Kolumnowa - 120 zł/h brutto (pierwsze 3 h), powyżej 3 h - 90 zł/h brutto


terminarz kulturalny kwiecień

4 śr 10

wt

16.30 18.00

„Jeruzalem jeśli zapomnę o tobie….”- kopie miejsc świętych w Polsce w okresie nowożytnym, prowadzi Agnieszka Bartków, świetlica, gmach główny, wstęp wolny Spotkanie miesiąca z Ireneuszem Dudkiem, prowadzi red. Jerzy Ciurlok, Sala Gorczyckiego, ul. W. Korfantego 34, wstęp wolny

Sm

potkanie iesiąca

12 czw 17.30

Grafiki Albrechta Dürera z kolekcji MGB, prowadzi Iwona Mohl, świetlica, gmach główny, wstęp wolny

13 pt

17.00

Wernisaż wystawy Śląskie wizje natury, gmach główny

11.30

Legendy bytomskie, prowadzą Maciej Droń, Monika Bronk-Pogoda, świetlica, gmach główny, koszt 6 zł, zapisy

14.00

Warsztaty rysunkowe, prowadzi Monika Bronk-Pogoda, świetlica, gmach główny, wstęp wolny, zapisy

15 nd

11.00

Dzień Otwarty w Muzeum Górnośląskim, zwiedzanie wystaw z przewodnikiem, wstęp wolny

17 wt

15.30

14 sob

16.30

18

śr

17.00

Wpływ szerokiej definicji obrazu na działania edukacyjne oraz metody edukacji w nowym paradygmacie, prowadzą Adam Pisarek (INoK UŚ), Anna Rak i Marek Ryś (MGB) Manifesty, programy artystyczne i najważniejsze kierunki w sztuce awangardowej początków XX wieku, prowadzi Agnieszka Bartków, świetlica, gmach główny, wstęp wolny Wernisaż wystawy Ze spiżu i granitu… Historia Bytomia zapisana w pomnikach, ul. W. Korfantego 34

WERNISAŻ

WERNISAŻ 3


terminarz kulturalny

19

czw

21 sob

9.00

VI Regionalny Konkurs Gwary Śląskiej dla uczniów szkół podstawowych, Sala Gorczyckiego, ul. W. Korfantego 34, wstęp wolny

dalej z Bytomiem?, debata dotycząca stanu obecnego i przyszłości 17.30 Co miasta Bytomia, Sala Gorczyckiego, ul. W. Korfantego 34, wstęp wolny

11.30 Mozaika, prowadzi Anna Rak, świetlica, gmach główny, koszt 6 zł, zapisy 16.30

Malarstwo europejskie okresu międzywojennego, prowadzi Agnieszka Bartków, świetlica, gmach główny, wstęp wolny

18.00

Schlesien? Was ist das? Czy kogoś w Niemczech interesuje Śląsk?, cykl Rozbieranie Śląska, Sala Gorczyckiego, ul. W. Korfantego 34, wstęp wolny, organizatorzy: MGB i Sfera TV, prowadzi red. Jerzy Ciurlok

26 czw

17.30

Kierunek Namibia, prowadzi Roland Dobosz, świetlica, gmach główny, wstęp wolny

27 pt

17.30

Wernisaż wystawy Broń i barwa dawniej i dziś, gmach główny

11.30

Papieroplastyka. W świecie krepinowych kwiatów, prowadzi Małgorzata Drewniok, świetlica, gmach główny, koszt 6 zł, zapisy

14.00

Warsztaty rysunkowe, prowadzi Monika Bronk-Pogoda, świetlica, gmach główny, wstęp wolny, zapisy

17.00

Koncert z cyklu Otium musicum - kameralnie u Gorczyckiego, w ramach VII Międzynarodowego Festiwalu im. G. G. Gorczyckiego, w programie: F. Schubert Pstrąg oraz G. G. Gorczycki Completorium

25 śr

28 sob 29 nd

maj

5 sob 4

11.30

Gady świata, spotkanie z Andrzejem Pająkiem i jego przyjaciółmi ze świata zwierząt, świetlica, gmach główny, koszt: 6 zł, zapisy UWAGA!

Zainteresowanych zajęciami dla dzieci prosimy o wcześniejszą rezerwację telefoniczną pod nr. tel. 32 281-82-94, w. 127

WERNISAŻ


terminarz kulturalny 15.30

8 wt 18.00

9 śr

16.30

10 czw

17.00

12

sob

11.30 14.00

Obraz jako dokument - digitalizacja i archiwizacja, prowadzi Teodozja Galińska (MBP) oraz Antropologia i technika konflikt czy próba dialogu?, prowadzi Marek Ryś (MGB) Spotkanie miesiąca z Krystyną Loską, prowadzi red. Jerzy Ciurlok, Sala Gorczyckiego, ul. W. Korfantego 34, wstęp wolny Główne nurty w malarstwie i zjawiska z pogranicza dyscyplin po II wojnie światowej. Architektura i rzeźba XX w., prowadzi Agnieszka Bartków, świetlica, gmach główny, wstęp wolny Gdy rozkwita i plon daje… Ludowa obrzędowość późnej wiosny i lata na Górnym Śląsku, prowadzi Marcin Ogrocki, świetlica, gmach główny, wstęp wolny Pogromcy mitów – owady. Quiz przyrodniczy, prowadzi Waldemar Żyła, świetlica, gmach główny, koszt 6 zł, zapisy Warsztaty rysunkowe, prowadzi Monika Bronk-Pogoda, świetlica, gmach główny, wstęp wolny, zapisy

Sm

19 sob

18.00

NOC MUZEÓW

22 wt

17.00

Wernisaż wystawy Oblicza świętego Wojciecha na monetach Bolesława Kędzierzawego, ul. W. Korfantego 34

16.30

Najważniejsze kierunki i grupy artystyczne w sztuce polskiej okresu międzywojennego, prowadzi Agnieszka Bartków, świetlica, gmach główny, wstęp wolny

23 śr

17.30

26

sob

11.30 14.00

potkanie iesiąca

WERNISAŻ

Co dalej z Bytomiem?, debata dotycząca stanu obecnego i przyszłości miasta Bytomia, Sala Gorczyckiego, ul. W. Korfantego 34, wstęp wolny Pająki świata, spotkanie z Andrzejem Pająkiem i jego przyjaciółmi ze świata zwierząt, świetlica, gmach główny, koszt: 6 zł, zapisy Warsztaty rysunkowe, prowadzi Monika Bronk-Pogoda, świetlica, gmach główny, wstęp wolny

5


terminarz kulturalny

27 nd

12.00

30

18.00

śr

16.30

31 czw

Koncert z cyklu Otium musicum - kameralnie u Gorczyckiego Ile prawdy historycznej, a ile propagandy jest w obiegowej wiedzy o powstaniach śląskich, cykl Rozbieranie Śląska, Sala Gorczyckiego, ul. W. Korfantego 34, wstęp wolny, organizatorzy: MGB i Sfera TV, prowadzi red. Jerzy Ciurlok Ze starego albumu. Bytom AD 1933 na fotografiach Heinza Potyki, prowadzi Maciej Droń, świetlica, gmach główny, wstęp wolny

17.00

Wernisaż wystawy Odbicia pamięci, ul. W. Korfantego 34

18.00

Wernisaż wystawy Kazimierz Gąsior - Rzeźba, ul. W. Korfantego 34

WERNISAŻ

czerwiec

1 pt

11.00 17.00

Finał Wizjerek. Ruchome piaski, animowane obrazki. Pokaz filmów animacji piaskowej – Wielka Gala Filmowa Wizjera

1 pt

16.00

Piknik archeologiczny dla dzieci, ogród przy gmachu przy ul. W. Korfantego 34, wstęp wolny, zapisy

2 sob

11.30 koszt 6 zł, zapisy

5

wt

18.00

Spotkanie miesiąca z Włodzimierzem Lubańskim lub Gerardem Cieślikiem, prowadzi red. Jerzy Ciurlok, Sala Gorczyckiego, ul. W. Korfantego 34, wstęp wolny

6 śr

16.30

Sztuka polska po II wojnie światowej i współczesne życie artystyczne w Polsce, prowadzi Agnieszka Bartków, świetlica, gmach główny, wstęp wolny

Mozaika, prowadzi Anna Rak, świetlica, gmach główny,

9 sob 11.30 6

Ssaki świata, spotkanie z Andrzejem Pająkiem i jego przyjaciółmi ze świata zwierząt, świetlica, gmach główny, koszt: 6 zł, zapisy

Sm

potkanie iesiąca


terminarz kulturalny

13 śr

17.00

Wernisaż wystawy Kierunek Namibia, gmach główny

14 czw

17.30

Papier, ceramika, metal… Arkana muzealnej konserwacji, prowadzą Barbara Drobny, Małgorzata Kapczyńska, świetlica, gmach główny, wstęp wolny

15 pt

10.00

Konferencja Zachować pamięć – organizacje kresowe w Polsce, Sala Gorczyckiego, ul. W. Korfantego 34, wstęp wolny

11.30

Zrób to sam! Arcydzieło dla taty na Dzień Ojca, prowadzi Małgorzata Drewniok, świetlica, gmach główny, koszt 6 zł, zapisy

16

sob

WERNISAŻ

Warsztaty rysunkowe, prowadzi Monika Bronk-Pogoda, świetlica,

14.00 gmach główny, wstęp wolny

20 czw

dalej z Bytomiem?, debata dotycząca stanu obecnego i przyszłości 17.30 Co miasta Bytomia, Sala Gorczyckiego, ul. W. Korfantego 34, wstęp wolny

23 sob

zaprojektować herb, prowadzą Maciej Droń, Monika Bronk 11.30 Jak – Pogoda, świetlica, gmach główny, koszt 6 zł, zapisy

24 nd

12.00

Koncert z cyklu Otium musicum - kameralnie u Gorczyckiego z okazji jubileuszu 15-lecia Kwartetu Akademos

18.00

Górny Śląsk jedną z największych atrakcji turystycznych – czy to możliwe?, cykl Rozbieranie Śląska, Sala Gorczyckiego, ul. W. Korfantego 34, wstęp wolny, organizatorzy: MGB i Sfera TV, prowadzi red. Jerzy Ciurlok

17.30

Karabin Dreysego. Opowieść krewniaka zwycięzcy spod Sadowej, prowadzi dr Wojciech B. Moś, świetlica, gmach główny, wstęp wolny

27

śr

28 czw

Zainteresowanych zajęciami dla dzieci prosimy o wcześniejszą

UWAGA! rezerwację telefoniczną pod nr. tel. 32/ 281-82-94, w. 127

7


O

xx

wystawy czasowe

Śląskie wizje natury

d 2005 roku, co dwa lata, Zarząd Okręgu Śląskiego Związku Polskich Fotografów Przyrody (ZPFP) organizuje wystawę najlepszych prac swoich członków. Ekspozycje cieszą się dużym zainteresowaniem mieszkańców Śląska oraz mediów. W 2011 roku przypadała piętnasta rocznica założenia Okręgu Śląskiego ZPFP i ta data stała się inspiracją do zorganizowania wystawy pod tytułem Śląskie wizje natury. Będzie ona pokazywana w roku 2012 w różnych placówkach kulturalnych w województwie śląskim, a w Muzeum Górnośląskim w  Bytomiu przez siedem wiosennych tygodni. Dzięki ogromnemu zaangażowaniu i pracy wszystkich członków Związku oraz wsparciu sponsorów udało się osiągnąć bardzo wysoki poziom artystyczny i jakość techniczną prezentowanych prac. Jesteśmy przekonani, że wystawa przyczyni się nie tylko do promocji sztuki fotografii przyrodniczej, ale także wzbudzi wrażli-

8

wość na piękno natury oraz uświadomi potrzebę ochrony przyrody na Górnym Śląska. Wystawa zawiera 102 prace 26 autorów.

Orzeł bielik, Lesław Kostkiewicz

Czas trwania wystawy: 13.04.-31.05.2012 Miejsce: gmach główny Organizatorzy: MGB i ZPFP Okręg Śląski Komisarz: dr Jacek Betleja


wystawy czasowe

Ze spiżu i granitu...

Historia Bytomia zapisana w pomnikach

D

zieje pomników w dzisiejszym ich rozumieniu – świeckich monumentów ustawionych w przestrzeni publicznej w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia – rozpoczynają się w Bytomiu od skromnego kamienia z piaskowca, ustawionego ponad dwieście lat temu przy piekarskiej drodze w miejscu śmierci rozbarskiego gospodarza Mathiusa Spiery. Zachował się on do dziś w zbiorach Muzeum Górnośląskiego. Wrócił też, po dziesięcioleciach „wygnania”, lew dłuta Teodora Kalidego, od niedawna znów śpiący na rynku, a przy okazji z iście spiżową cierpliwością pozujący do setek zdjęć. Były i takie

pomniki, których nie warto żałować – odeszły na śmietnik historii razem z ideologiami, które sławiły. O wszystkich pomnikach: „złych” i „dobrych”, istniejących i nieistniejących, opowie wystawa Ze spiżu i granitu… Historia Bytomia zapisana w pomnikach. Poprzez fotografie, dokumenty, modele starych i nowych pomników Bytomia opowiemy historię miasta ostatnich z górą dwustu lat. Znajdzie się nawet miejsce dla… pracowni rzeźbiarskiej. Honorowymi gośćmi będą bytomscy rzeźbiarze - autorzy pomników. Czas trwania wystawy: 18.04. – 29.06.2012 Miejsce: gmach przy ul. W. Korfantego 34 Kurator: Maciej Droń

Pocztówka, Bytom lata 80. XX w.

9


wystawy czasowe

Broń i barwa dawniej i dziś w

W

ystawa Broń i barwa dawniej i dziś pokazuje eksponaty zebrane i wybrane przez Dział Historii i Dział Archeologii Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu oraz członków i sympatyków Górnośląskiego Oddziału Stowarzyszenia Miłośników Dawnej Broni i Barwy (SMDBiB). Pokazany zostanie interesujący zbiór militariów polskich i obcych od czasów prehistorycznych, poprzez wczesne średniowiecze oraz XVII–XX w. Dobór eksponatów świadczy o zainteresowaniach członków i sympatyków Górnośląskiego Oddziału SMDBiB oraz pracowników Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Zgodnie ze statutem, celem Stowarzyszenia jest badanie, opracowywanie i upowszechnianie wiedzy w zakresie dawnych militariów polskich i obcych. Jego początki sięgają 1933 roku, gdy w Warszawie utworzone zostało Stowarzyszenie Przyjaciół Muzeum Wojska. Miało ono swój statut i odznakę w kształcie husarskiego szyszaka, zaprojektowaną przez wybitnego znawcę dawnej broni i barwy majora Stanisława Goepnera. Po II wojnie światowej członkowie przedwojennego SPMW stworzyli Stowarzyszenie Miłośników Dawnej Broni i Barwy.

Kadeci na satyrycznej pocztówce z okresu międzywojennego

10

Czas trwania wystawy: 27.04. – 30.06.2012 Miejsce: gmach główny, pl. Jana III Sobieskiego 2 Kurator: dr Wojciech B. Moś


wystawy czasowe

Oblicza świętego Wojciecha na monetach Bolesława Kędzierzawego jako przykład kultu świętego

N

a wystawie zaprezentowane zostaną fotografie wyobrażeń głowy świętego Wojciecha, przedstawione na rewersach monet księcia seniora Bolesława Kędzierzawego (ok. 1121–1173). Monety znaleziono w 2006 roku podczas badań na stanowisku archeologicznym nr 8 w Dąbrowie Górniczej – Łośniu. Odkryto tam osadę produkcyjną pochodzącą z XI–XII/XIII wieku, związaną z wytopem srebra i ołowiu. W skład skarbu wchodziło 1125 monet. Główny zrąb znaleziska stanowią egzemplarze wybite za czasów panowania braci Władysława II Wygnańca i Bolesława Kędzierzawego. Jest też jedna moneta Bolesława III Krzywoustego oraz pochodząca zapewne z XI wieku „krzyżówka”. Monety produkowano ze srebrnej blachy, wycinając z niej krążki, na których tłokami wybijano awersy i rewersy. Otwarcie wystawy połączone będzie z wykładem dr. Dariusza Rozmusa o najstarszym hutnictwie rud srebra i ołowiu.

Czas trwania wystawy: 22.05. – 24.06.2012 Miejsce: gmach przy ul. W. Korfantego 34 Organizatorzy: Muzeum Miejskie „Sztygarka” i MGB Komisarz: Marian Pawliński

11


wystawy czasowe

Odbicia pamięci icęimap aicibdO

O

dbicia pamięci to wystawa będąca wynikiem warsztatów z zakresu edukacji wizualnej Wizjer, organizowanych w ramach projektu Akademii Orange. Uczestnicy warsztatów pracowali nad stworzeniem wyjątkowej mapy Bytomia, zestawiając fotografie sprzed lat z tymi zrobionymi przez siebie współcześnie. Wynik jest zaskakujący i godny obejrzenia. Czym są odbicia pamięci? Zdjęciami przechowanymi w archiwum, a dla nas dzisiaj niezwykłym dokumentem zmian architektury miasta oraz subiektywnym spojrzeniem na jego codzienność. Bytom widziany oczyma mieszkańców 70, 50 czy 30 lat temu różni się nieco od współczesnego. Co wówczas uważano za warte fotografowania? Jakie miejsca nigdy nie doczekały się tytułowego odbicia pamięci? Na te i inne pytania próbowali odpowiadać uczestnicy warsztatów. Wystawa jest swoistą dokumentacją poszukiwań ducha miejsc, które wciąż są żywą tkanką miasta, ale na przestrzeni lat ulegały przekształceniom. To również prezentacja nowej topografii, wizualnego archiwum przestrzeni ważnych dla dzisiejszych nastolatków. Bo przecież to, co dziś istotne, za kilkadziesiąt lat zamieni się w niezwykle cenny dokument swoich czasów.

12

Czas trwania wystawy: 24.05.-30.06.2012 r. Miejsce: gmach przy ul. W. Korfantego 34 Komisarze: Anna Rak i Agnieszka Lesz


wystawy czasowe

W

lutym tego roku zakończył się pierwszy etap badań naukowych w Namibii, które podjął Dział Przyrody Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Trwał miesiąc i prowadzony był w ścisłej współpracy z prof. dr. hab. Grzegorzem Kopijem (Department of Integrated Environment Sciences, Faculty of Agriculture and Natural Resources University of Namibia). Podczas ekspedycji zebrano olbrzymi materiał badawczy. Samych owadów przywieziono kilkanaście tysięcy. Oprócz tego do Muzeum Górnośląskiego trafiło wiele eksponatów zbieranych pod kątem wystawy, którą udostępniamy społeczeństwu Górnego Śląska. Nowe nabytki, w połączeniu z bogatymi zbiorami afrykańskimi Muzeum Górnośląskiego, gwarantują ciekawą ekspozycję i niezapomniane wrażenia dla zwiedzających. Niewątpliwą atrakcją są olbrzymie elementy szkieletów największych ssaków Afryki, z których słynie Namibia. Ekspedycja naukowa to również wiele dodatkowych wrażeń i przypadkowych spotkań z lokalnym folklorem rejonów Kaokoland i Damaraland. Na zdjęciach prezentowanych w ramach wystawy podziwiać można nie tylko piękno dzikiej przyrody, ale również urodę kobiet Himba i Herero.

Kierunek

Namibia

Słoń w Parku Narodowym Etosha, fot. Roland Dobosz

Czas trwania wystawy: 13.06.-30.09.2012 Miejsce: gmach główny, pl. Jana III Sobieskiego 2 Kurator: Roland Dobosz

13


wystawy czasowe

Górnośląskie kroszonki

2012

J

ajko, jak i sztuka jego zdobienia, rozpowszechnione jest w  wielu kulturach świata. Jako rekwizyt obrzędowy występowało u  nas już we wczesnym średniowieczu. Sztuka zdobienia jajka wielkanocnego, zwanego na Górnym Śląsku kroszonką, jest nadal bardzo żywa. Dowodem mogą być tutaj prawdziwe arcydzieła zgłoszone na XXIII konkurs Górnośląskie Kroszonki 2012. Na wystawie pokonkursowej można zobaczyć jajka wykonane technikami tradycyjnymi: rytowniczą (drapane), batikową (pisane woskiem), oklejane oraz ozdobione technikami nowatorskimi. Ekspozycja, będąca plonem konkursu organizowanego cyklicznie przez Muzeum w  Gliwicach, będzie od tego roku prezentowana w  Muzeum Górnośląskim w Bytomiu. Czas trwania wystawy: 24.03.– 22.04.2012 Miejsce: gmach przy ul. W. Korfantego 34 Kurator: Anna Grabińska-Szczęśniak

Kroszonka, Ludwika Smelcerz (Bytom). Ze zbiorów Działu Etnografii Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu

14


wystawy czasowe

N

auki dawne i niedawne to wystawa interaktywna, przygotowana przez Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego w  Krakowie. Młodzi ludzie, podczas zwiedzania wystawy, mogą sami wykonać doświadczenia z dziedziny matematyki, fizyki czy astronomii. Ekspozycja edukacyjna składa się z modeli handson, obsługiwanych samodzielnie przez widza według podanych opisów. Tematyka obejmuje cztery grupy zagadnień: W świecie fal to 20 modeli dydaktycznych dotyczących różnych aspektów ruchu falowego. Wykonując proste doświadczenie można poznać różnicę między falą świetlną a głosową; Między bitem i abakiem to zagadnienia związane z historią przyrządów obliczeniowych. Posługując się modelami różnych przyrządów liczących można poznać ich ewolucję od abaku do komputera; Zmierzyć czas oraz Kąty na niebie i na Ziemi to zagadnienia związane z astronomią. Przy pomocy historycznych kopii przyrządów astronomicznych można poznać, jak wyznaczano położenie geograficzne na Ziemi oraz pozycje ciał niebieskich na niebie.

Nauki dawne i niedawne Czas trwania wystawy: 17.02. – 20.05.2012 Miejsce: gmach przy ul. W. Korfantego 34 Organizatorzy: MGB i Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie Komisarz: Anna Rak

15


wystawy czasowe

Szlachta śląska

T

o wystawa przygotowana przez Oberschlesisches Landesmuseum w Ratingen (Niemcy). Na wystawie zobaczyć będzie można wspaniałe zamki książęce, scenki z życia szlachty, jej bogactwo oraz zajęcia. Od ponad pół wieku nie ma już w Polsce szlachty śląskiej, ale na wystawie odnajdziemy szczegółowe historie rodów szlacheckich oraz interesujące biografie niektórych wyróżniających się postaci - ludzi, którzy stali się symbolami błyskotliwych karier, bądź społecznego poświęcenia. Odnajdziemy tu nie tylko znane rody, takie jak Tiele-Wincklerów, Ballestremów, Schaffgotschów czy Hencklów von Donnersmarck, ale także i  Hohenzollernów, Hochbergów oraz rozgałęzioną rodzinę Hohenlohe. Wszyscy oni czerpali ogromne zyski z  rozwijającego się bujnie przemysłu, ale też przeznaczali znaczne sumy na stworzenie dobrych warunków dla pracujących w hutach, kopalniach i innych zakładach robotników. Podnosili standard ich życia przez budowę osiedli, szpitali, szkół i  popularnych, zwłaszcza na Górnym Śląsku, ochronek. Byli fundatorami licznych kaplic i kościołów.

Historie pałacowe

Wernisaż wystawy, 24 lutego 2012 r. W tle obraz ze zbiorów Muzeum Miejskiego w Gliwicach

16

Czas trwania wystawy: 24.02. – 31.05.2012 Miejsce: gmach główny, pl. Jana III Sobieskiego 2 Organizatorzy: MGB i Oberschlesisches Landesmuseum Komisarz: Izabella Wójcik-Kühnel


dzieje się

NOC MUZEÓW C

N

oc Muzeów to inicjatywa ogólnoeuropejska. Choć w Europie praktykuje się, że cały miesiąc maj przeznaczony jest na organizację Nocy Muzeów, a  różne instytucje indywidualnie wybierają sobie termin tego przedsięwzięcia, to w  Polsce przyjęło się, że wszystkie chętne Muzea otwierane są w nocy w tym samym dniu. W tym roku będzie to 19 maja. Do Muzeum Górnośląskiego zapraszamy o godzinie 18.00. Po uroczystej inauguracji chętni uczestniczyć mogą w  prezentacji Strażnicy skarbów, poświęconej kolekcji rzemiosła artystycznego (dawnego kowalstwa i  ślusarstwa), prowadzonej przez Iwonę Mohl z Działu Sztuki. Natomiast Dział Archeologii zapraszać będzie do poznawania świata wojowników okresu średniowiecza w ramach Skarbów średniowiecza.

Noc Muzeów, 14 maja 2011

Aż do godz. 24.00 przewidzianych jest wiele atrakcji, wśród których wymienić można między innymi: Kucharki, szeptuchy, zielarki – skarby kresowej kuchni, prezentację pracy pszczół – pokaz dla dzieci i dorosłych przygotowany przez pszczelarza, Skarby Galerii Drezdeńskiej czy nocne połowy owadów na światło. Szczegółowy harmonogram podany zostanie na stronie internetowej www.muzeum.bytom.pl oraz na facebooku na początku maja.

Termin: 19 maja 2012 Miejsce: MGB, gmach główny i gmach przy ul. W. Korfantego 34 Organizatorzy: zespół pracowników MGB oraz goście

17


dzieje się

Otium musicum kameralnie u Gorczyckiego

Koncert w Sali Gorczyckiegio, fot. Krzysztof Kadis

Ś

ląskie Towarzystwo Muzyczne i Muzeum Górnośląskie w  Bytomiu zapraszają do udziału w nowym cyklu koncertowym, który odbywać się będzie w Sali Gorczyckiego. Otium w  starożytności oznaczało chwile, które człowiek miał wyłącznie dla siebie i  przeznaczał na rozwój duchowy i  intelektualny. Czas ten związany był głównie z  czytaniem poezji, uczonych ksiąg, studiowaniem dzieł sztuki, kontemplacją piękna, myśleniem i dysputami filozoficznymi.

18

W wieku XX miejsce otium zajęła rozrywka, rozumiana jako dostarczanie łatwej przyjemności i  krótkotrwałego odprężenia bez zbytniego angażowania potencjału intelektualnego i  duchowego człowieka. Idąc tropem starożytnej myśli zapraszamy Państwa do otium musicum - miejsca, w którym czas płynie inaczej. Mamy nadzieję, że uczestnictwo w  koncertach stworzy okazję do doznania tego szczególnego rodzaju samotności wśród ludzi, kiedy możemy zatopić się w  muzyce, poświęcić jej całą uwagę, bądź też w jej towarzystwie pozwolić naszym myślom swobodnie krążyć, dojrzewać pomysłom, poczuć zatrzymanie się czasu... Wszak, jak głosi maksyma, wyryta na fasadzie rzymskiej katedry w Tartu, Otium reficit vires (Otium przywraca siły). Terminy: 29 kwietnia, 27 maja, 24 czerwca 2012 Miejsce: Sala Gorczyckiego, ul. W. Korfantego 34 Organizatorzy: MGB i Śląskie Towarzystwo Muzyczne


dzieje się

Sm

potkanie iesiąca

W

tym kwartale zmieniamy nieco konwencję dotychczasowych Spotkań miesiąca. Inaugurujemy tworzenie swoistej „kolekcji” postaci, z  różnych względów ważnych dla górnośląskiej krainy. Chcemy umożliwiać przyjaciołom i  sympatykom Muzeum Górnośląskiego spotkania z  wybitnymi postaciami świata kultury, artystami, naukowcami, sportowcami, animatorami, ludźmi mediów i polityki. W  kwietniu będziemy gościć Ireneusza Dudka, wybitnego muzyka i  animatora kultury. Wymyślony i organizowany przez niego od 20 lat Rawa Blues Festiwal należy do największych i najważniejszych tego rodzaju przedsięwzięć na świecie. Na początku roku odebrał w USA niezwykle prestiżową nagrodę - rodzaj bluesowego Oskara. W maju naszyn gościem będzie jedna z najbardziej znanych Ślązaczek, Krystyna Loska - wybitna prezenterka telewizyjna, mistrzyni pięknej mowy, wielka dama i  artystka. Natomiast czerwiec

upłynie nam pod znakiem piłki nożnej. Chcemy zaprosić wówczas Włodzimierza Lubańskiego albo Gerarda Cieślika, a punktem wyjścia do rozmów będzie EURO 2012.

Terminy: 10 kwietnia, 8 maja, 5 czerwca 2012 Miejsce: Sala Gorczyckiego, gmach przy ul. W. Korfantego 34 Prowadzi: red. Jerzy Ciurlok

19


dzieje się

Obraz w kulturze

P

rojekt z zakresu edukacji kulturalnej Wizjer. Obraz w  kulturze, kultura obrazu stanowi cykl warsztatów dla różnych grup wiekowych. Jego celem jest zwrócenie uwagi na obraz, sposoby jego tworzenia i  redefiniowania w  kontekście zmieniającego się świata. Obejmuje on propozycje skierowane i  sprofilowane dla różnych grup odbiorców. Dla najmłodszych Wizjerek. Ruchome piaski, animowane obrazki Warsztaty z tworzenia filmów w technice animacji piaskowej Dla młodzieży Wizjer. Odbicia pamięci Warsztaty, których celem będzie stworzenie współczesnej wystawy i archiwum cyfroweProgram realizowany w ramach Akademii Orange www.wizjer.muzeum.bytom.pl

20

kultura obrazu go. Punktem wyjścia dla przeprowadzanego przedsięwzięcia są archiwalne zdjęcia Bytomia, skonfrontowane ze współczesnym spojrzeniem młodego człowieka (patrz str. 12). Dla nauczycieli, animatorów kultury W świecie obrazów, jak czytać i interpretować artefakty Cykl interdyscyplinarnych wykładów, dotyczących odczytywania obrazów, połączonych z panelem dyskusyjnym. Projekt zakończony publikacją. Termin: 15.01.-30.06.2012 Miejsce: świetlica muzealna Organizatorzy: Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, Miejska Biblioteka Publiczna w Bytomiu Koordynator projektu: Anna Rak, tel. 32 281 82 94, w.127


dzieje się

Zajęcia dlac dzieci W przypadku wszystkich zajęć sobotnich konieczna jest wcześniejsza rezerwacja telefoniczna pod numerem 32 281 82 94, w. 127 Zajęcia z Andrzejem Pająkiem, fot. Archiwum Działu Edukacji

C

otygodniowe sobotnie zajęcia dla dzieci cieszą się stałym zainteresowaniem najmłodszych miłośników Muzeum. W najbliższym kwartale maj poświęcony będzie zagadnieniom przyrodniczym. Kontakt z  naturą i  rozumienie otaczającego świata jest jednym z kluczowych dla człowieka czynników. Proponowany cykl spotkań łamać będzie nasze stereotypy i  lęki związane z  niektórymi przedstawicielami świata przyrody. Na sobotnich zaTermin: patrz terminarz Miejsce: świetlica, gmach główny

jęciach wyhodowane przez siebie zwierzęta zaprezentuje miłośnik natury - Andrzej Pająk. Wstęp 6 zł, zapisy. Natomiast już 1 czerwca, w piątek, zapraszamy do zabawy w  ramach Dnia Dziecka. Odbędzie się on pod hasłem Z  archeologią za pan brat, czyli jak zostać detektywem historii. Przygotowany na tę okazję piknik archeologiczny przybliży najmłodszym pracę archeologa w  terenie. Uczestnicy wezmą udział w  zaimprowizowanych badaniach archeologicznych. Wstęp na zajęcia jest wolny, konieczne są zapisy w Dziale Edukacji.

21


wystawy stałe

gmach główny, II piętro

Fragment obrazu Pastuszek, Józef Szermentowski

Galeria Sztuki Współczesnej

Pokaz 4

gmach główny, II piętro Fragment kompozycji fotomontażowej Autoportret z flagą (II), z cyklu Mandale, Zofia Kulik

22


wystawy stałe

gmach główny, I piętro

Fragment ekspozycji stałej Z życia ludu śląskiego XIX-XX wiek

gmach główny, parter Fragment ekspozycji stałej Przyroda Górnego Śląska. Lasy. Wody i mokradła

23


wydawnictwa

W

tym kwartale Muzeum Górnoślaskie wyda kilka publikacji związanych z Bytomiem. Już dziś zapowiadamy i zachęcamy do zakupu. Bytom portret własny, Małgorzata Kaganiec

2

Ze spiżu i granitu... Historia Bytomia zapisana w  pomnikach, praca zbiorowa: Maciej Droń, Przemysław Nadolski, Edward Wieczorek. Publikacja towarzysząca wystawie pod tym samym tytułem

BYTOM

portret własny

Okładka książki Małgorzaty Kaganiec, Bytom portret własny

Alfabet bytomski, Marcin Hałaś - zbiór essejów o wybitnych bytomianach. Większość z nich na przestrzeni lat ukazała się w „Życiu Bytomskim” Broń i barwa dawniej i dziś, dr Wojciech B. Moś. Bogato ilustrowany katalog towarzyszący wystawie pod tym samym tytułem

Miejsce: Publikacje dostępne w kasach MGB oraz przez Internet na stronie www.muzeum.bytom.pl Osoba do kontaktu: Witold Ryka: w.ryka@muzeum.bytom.pl tel. 32 282 82 94 wew. 122

24


biblioteka

S

amuel Orgelbrand (1810–1868) był jednym z najsłynniejszych polskich drukarzy i  wydawców; „odkrywca” Józefa Ignacego Kraszewskiego, wydał pierwszą polską nowoczesną encyklopedię. Encyklopedia powszechna, wydana w  latach 1859–1868 przez Samuela Orgelbranda, liczyła 28 tomów. W  jej opracowanie zaangażowanych było 181 polskich historyków, literatów, uczonych reprezentujących różne dziedziny wiedzy, w tym Józef Ignacy Kraszewski, Oskar Kolberg czy Ignacy Chodźko. Nasza biblioteka posiada jej reprint z 1984 r. (to jedno z ciekawszych wydawnictw w naszym ponad 55-tysięcznym zbiorze). Poniżej prezentujemy jedno z haseł ze s. 322. Pantofel, półtrzewik domowy: obuwie niewieście przy ranném wstaniu i  toalecie. Pantofle kobiece wyrabiane były z  materyi jedwabnych i  aksamitu. Gdy moda za Stanisława Augusta wniosła ten rodzaj obuwia do stroju wykwintego, elegantki ówczesne, na odwiedziny przywdziewały pantofelki wyszywane bogato złotem czy srebrem a  nieraz zdobiły zdobiły je w  perły i  kamienie drogie. Na bale tylko i tańce używano trzwików (ob. Papuć). Pantoflem nazywano zwykle męża podległego zupełnie żonie, który żadnego znaczenia w domu i rodzinie nie ma. – Sztyrmer (Eleonora) kilka powieści swoich wydał pod imieniem Pamiętników Nieboszczyka Pantofla.

Czytelnia czynna: poniedziałek–piątek w godzinach: 9.00–15.00; tel. 32 282 82 94 wew. 117, prosimy o wcześniejsze umawianie terminów

25


tapeta na kwartał Android

iPhone

W

tym kwartale prezentujemy wyjątkowy wizerunek rzeźby śpiącego lwa, która znajduje się na Rynku w Bytomiu. Został on zaczerpnięty z kartki pocztowej datowanej na lata 1903–1905, udostępnionej dzięki uprzejmości p. Przemysława Nadolskiego. Rzeźba znajdowała się na postumencie, na którym widniały tablice z nazwiskami żołnierzy powiatu bytomskiego poległymi w wojnie francusko-pruskiej. Tapeta jest ściśle powiązana z  tematyką wystawy Ze spiżu i granitu… Historia Bytomia zapisana w pomnikach (kurator: Maciej Droń), na którą zapraszamy od 18 kwietnia br. Tapetę na urządzenia przenośne można pobrać skanując kod QR odpowiedni dla urządzenia. Więcej informacji chętni znajdą na stronie internetowej www.muzeum.bytom.pl oraz na www.facebook.com/MuzeumGornoslaskie w zakładce Tapeta na kwartał, gdzie również dostępne są tapety z kalendarzem na komputer.

26

Rozdzielczość 240 x 320


w pigułce Muzeum Górnośląskie w Bytomiu Dyrektor i Redaktor Naczelny Wydawnictw Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu dr Dominik Abłamowicz Redakcja informatora: Magdalena Michulec m.michulec@muzeum.bytom.pl Edyta Horwat wydawniczy@muzeum.bytom.pl Skład: Edyta Horwat Korekta: Barbara Drobny Nakład: 2000 ISSN 2082-0968

pl. Jana III Sobieskiego 2 (gmach główny) 41-902 Bytom tel. +48 32 281 82 94; +48 32 281 34 01 sekretariat@muzeum.bytom.pl ul. Wojciecha Korfantego 34 41-902 Bytom tel. +48 32 281 97 33 www.muzeum.bytom.pl Zapraszamy również na facebook: www.facebook.com/MuzeumGornoslaskie

Fotografie: Tomasz Szemalikowski str. 2, 14, 27 Mateusz Pojman str. 22, 23 Witalis Szołtys str. 17 Magdalena Michulec str. 16 Na okładce: Pocztówka ze zbiorów Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu

27


www.muzeum.bytom.pl

Gmach przy ul. Korfante go

Gmach główn y

POZNAŃ TARNOWSKIE GÓRY

34

KRAKÓW KATOWICE CHORZÓW

WROCŁAW ZABRZE GLIWICE

Muzeum Górnośląskie jest instytucją kultury Samorządu Województwa Ślaskiego

Śląskie Towarzystwo Entomologiczne Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich

Polskie Towarzystwo Ludoznawcze

Masz Gdzie Bywać nr 7  

informator kwartalny Muzeum Gornoslaskiego