Page 1

Omgaan met middelen r e o ct s e d in S J I W R E D N O ? n e o d u t n u k Wat ? t h c re e t u t n u k r Waa

V.U.: Kristof Beuren, stadssecretaris, Vindictivelaan 1, 8400 Oostende Vormgeving: seamoose.be


2

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


voorwoord Het Drugbeleid van de stad Oostende streeft ernaar een antwoord te bieden op vragen van de bevolking met betrekking tot het thema ‘drugs’. Het betreft niet enkel illegale middelen als cannabis, XTC, speed, cocaïne, enz. maar ook legale middelen als tabak, alcohol en medicatie. Het Stadsbestuur koos ervoor om een regierol op te nemen op haar grondgebied. Daartoe werd vooreerst een stuurgroep Drugbeleid opgestart, waarin zowel partners vanuit preventieve en hulpverlenende, als regelgevende en repressieve invalshoeken vertegenwoordigd worden. Daarnaast werden een aantal werkgroepen in het leven geroepen, waarin telkens specifieke doelgroepen, sectoren of aspecten binnen de drugthematiek behandeld worden. Eén daarvan is de werkgroep Onderwijs van waaruit allerlei acties, campagnes en ondersteunende initiatieven ontwikkeld worden voor basis- en secundaire scholen in Oostende. De Stad doet hiervoor een beroep op de expertise van onder meer het preventieteam van het Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg Noord-West-Vlaanderen, het Jongeren Advies Centrum Middenkust, het Lokaal Gezondheidsoverleg Brugge-Oostende, de Oostendse Centra voor Leerlingenbegeleiding en de onderwijsregisseur van het stadsbestuur Oostende. Vanuit de onderwijssector wordt vaak de vraag gesteld naar een overzicht van ‘wat er allemaal bestaat op het vlak van drugpreventie’. Met deze brochure willen wij, samen met de werkgroep Onderwijs, op die vraag ingaan. In wat volgt bieden we u een overzicht van: • waar u terecht kan voor informatie, • wat er bestaat op het vlak van preventie, • screening en vroeginterventie, • waar u terecht kan om een jongere te laten begeleiden, • regelgevende en repressieve maatregelen. Voor meer informatie over het Drugbeleid of het aanbod dat in de brochure beschreven wordt kunt u steeds, tenzij anders vermeld, contact opnemen met de coördinator Drugbeleid van de stad Oostende. Dat kan via sophie.maricau@oostende.be of T 059/56.20.56. Naargelang nieuwe initiatieven en/of materialen ontwikkeld worden voor uw sector, zal de brochure aangepast en online beschikbaar gesteld worden op www.oostende.be/drugbeleid.

Kristof Beuren Stadssecretaris

Krista Claeys Schepen

Inleiding

3


4

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


INHOUDSOPGAVE VOORWOORD 

3

INHOUDSOPGAVE

5

1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8

1.9 2 2.1

INFORMATIE 7 Stad Oostende  7 Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen (VAD)  7 Informatie over Drugs en Alcohol (iDA)  7 De Druglijn 7 Jongeren Advies Centrum (JAC) Middenkust 8 Alcohol-, Cannabis- en Drughulp.be  8 Lokale Politie Oostende  8 Kinderen van Ouders met Psychiatrische Problemen (KOPP) Vlaanderen  9 Gezond op school  9

PREVENTIE  10 Ondersteuning bij de opmaak van een drugbeleid 10 2.1.1 Ondersteuning bij de opmaak, opvolging en evaluatie van een drugbeleid ten aanzien van de leerlingen van de school 10 2.1.2 Ondersteuning bij de opmaak, opvolging en evaluatie van een drugbeleid ten aanzien van het personeel van de school 11 2.2 Didactisch materiaal en vorming voor leerlingen uit het basisonderwijs  11 2.2.1 Haai in een box 11 2.2.2 Lol zonder alcohol 12 2.2.3 Contactsleutels  12 2.2.4 Ik ben krachtig 13 2.3 Didactisch materiaal en vorming voor leerlingen uit het secundair onderwijs 13 2.3.1 Maat in de Shit  13 2.3.2 SXTC 13 2.3.3 Drugs etc. 14 2.3.4 Youth@risk 14 2.3.5 High five!  14 2.3.6 Rock Zero  15 2.3.7 Unplugged  15 2.3.8 Alcoholbrillen  15 2.3.9 CO-meters 16 2.3.10 Thank you for smoking  16

2.3.11 Kick op Sport  2.3.12 Rookvrije klassen 2.3.13 Feel free: rookstopbegeleiding voor het secundair onderwijs  2.4 Didactisch materiaal voor leerlingen met een verstandelijke beperking  2.4.1 TRIP 2.4.2 Alcohol en cannabis‌ zonder boe of bah - lessenpakket 2.5 Vorming en ondersteuning voor het personeel van de school  2.5.1 Alcohol– en andere druggebruik op school 2.5.2 Motiverende gespreksvoering 2.5.3 Individueel Screeningsinstrument Ervaringen met Middelengebruik voor Jongeren (SEM-J) 2.5.4 Maat in de Shit  2.5.5 Omgaan met alcoholproblemen in gezinnen met jonge kinderen  2.5.6 Didactisch materiaal De Sleutel: opleiding en training 2.5.7 Jongeren Advies Centrum (JAC) Middenkust  3 3.1

3.2

3.3 4 4.1 4.2

5

16 16 17 17 17 17 18 18 18

19 19 20 20 20

SCREENING EN VROEGINTERVENTIE 21 Individueel Screeningsinstrument Ervaringen met Middelengebruik voor Jongeren (SEM-J)  21 Vroeginterventie bij jongeren met een beginnend problematisch drug- en/of alcoholgebruik (ViDA) Oostende 21 Vroeginterventieproject (VIP) Brugge 22 HULPVERLENING  23 Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB) 23 Jongeren Advies Centrum (JAC) Middenkust 23 REGELGEVING EN REPRESSIE 

25

Inhoudsopgave

5


6

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


1 Informatie 1.1 Stad Oostende De stad Oostende wil een antwoord bieden op vragen over het thema ‘drugs’. U kunt er terecht voor informatie over preventieve, hulpverlenende en repressieve initiatieven en acties. Het Drugbeleid verspreidt ook vier keer per jaar een elektronische nieuwsbrief. Om hierop in te tekenen of voor meer informatie kunt u contact opnemen met de coördinator Drugbeleid via sophie.maricau@oostende.be, T 059/56.20.56 of www.oostende.be/drugbeleid.

1.2 Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen (VAD) De VAD is het expertise- en ondersteuningscentrum voor het merendeel van de Vlaamse organisaties die werken rond de thematiek van alcohol, illegale drugs, psychoactieve geneesmiddelen en gokken. De VAD wil de Vlaamse bevolking in het algemeen en intermediairen in het bijzonder deskundiger maken in het omgaan met alcohol en andere drugs, en dit vanuit een gezondheids- en welzijnsperspectief. Op de website www.vad.be (rubriek ‘Onderwijs’) vindt u informatie over het ondersteuningsaanbod en preventiemateriaal voor de onderwijssector. U kunt ook steeds contact opnemen met de VAD. De contactpersoon voor de sector is mevrouw Ilse Bernaert, te bereiken via ilse.bernaert@vad.be of T 02/423.03.37.

1.3 Informatie over Drugs en Alcohol (iDA) iDA vzw verenigt de drie koepelorganisaties die het alcohol- en andere drugswerkveld in België vertegenwoordigen: de VAD, de Fédération des Institutions pour Toxicomanes (FEDITO) Wallonne en FEDITO Bruxelloise. Deze koepelorganisaties zetten hun expertise en ervaring in om alcohol- en andere druggebruik beter bespreekbaar te maken in de samenleving. iDA-web is een interactief platform voor professionelen over alcohol en andere drugs. U vindt er onder meer een overzicht van druggerelateerde vormingen, congressen, persberichten, een online catalogus en een doorverwijsgids. U kunt er onder andere terecht met vragen over samenwerking met de drughulpverlening via www.ida-nl.be, info@ida-web.be of T 02/423.03.59.

1.4 De Druglijn De Druglijn is de publieksservice van de VAD. U kunt er terecht voor objectieve informatie over alcohol, medicatie, illegale drugs en gokken. De Druglijn verspreidt tevens affiches, postkaarten en gadgets ter bekendmaking van de website, www.druglijn.be.

Informatie

7


Wie een specifieke vraag heeft over zijn/haar druggebruik of over het gebruik van iemand anders kan De Druglijn anoniem contacteren. De Druglijn is telefonisch bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 10.00 tot 20.00 uur via T 078/15.10.20. Van maandag tot en met vrijdag van 18.00 tot 20.00 uur is een gesprek via Skype mogelijk en chatten kan op maandag, woensdag en vrijdag van 15.00 tot 18.00 uur. Een mail sturen kan via www.druglijn.be.

1.5 Jongeren Advies Centrum (JAC) Middenkust Het JAC Middenkust is een afdeling van het Centrum Algemeen Welzijnswerk en Jeugdzorg Middenkust (CAW&JZ Middenkust). Zowel jongeren van 12 tot 25 jaar, als hun ouders, leerkrachten, begeleiders, enz. kunnen er terecht met vragen over onder andere drugs en verslaving. Het JAC biedt complete, objectieve, begrijpelijke en betrouwbare antwoorden. U vindt het JAC in ’t Bosjoenk (Zinnialaan 1) in Oostende. Contact opnemen kan via een e-mail naar jac@cawjz.be of telefonisch op het nummer T 059/50.57.45. Op maandag en vrijdag kan dat van 13.00 tot 17.00 uur en op dinsdag en donderdag van 09.00 tot 12.00 uur. Op woensdag is er telkens spreekuur van 10.00 tot 17.00 uur. Ook chatten met het JAC is mogelijk en dat op woensdag en vrijdag tussen 17.00 en 19.00 uur. Daarnaast kan men er terecht op afspraak. Via www.jacmiddenkust.be komt u terecht op de website van het JAC.

1.6 Alcohol-, Cannabis- en Drughulp.be Op www.alcoholhulp.be, www.cannabishulp.be en www.drughulp.be kunt u terecht voor informatie over respectievelijk alcohol, cannabis en uitgaansdrugs (XTC, speed, cocaïne en GHB). Niet alleen thema’s als wetgeving, risico’s, definiëring van misbruik en afhankelijkheid, effecten van gebruik, enz. komen aan bod. Op de websites is er ook een forum voorzien waar u vragen kunt stellen en ervaringen kunt uitwisselen. Daarnaast wordt voorzien in een zelftest, opdat bezoekers hun eigen druggebruik in kaart kunnen brengen en evalueren.

1.7 Lokale Politie Oostende Wat kan en niet kan binnen een school omtrent middelen moet iedere school zelf, weliswaar binnen de wettelijke kaders, uitwerken in zijn schoolreglement en/ of drugbeleid. U kunt zich hierin laten ondersteunen door externe partners zoals het Stadsbestuur, het CGG Noord-West-Vlaanderen en/of het JAC Middenkust (zie hierna in het hoofdstuk ‘Preventie’), maar ook bij de Lokale Politie kunt u terecht met vragen. Wat moet een school al dan niet meedelen aan de politie, op welke manier moet dit gebeuren, wat kunnen eventuele gevolgen zijn, enz.? U kunt hiervoor contact opnemen met de sectie Jeugdcriminaliteit van de Opsporingspolitie via jeugd@politie-oostende.be of T 059/56.11.16. Meer informatie over het aanbod van de Lokale Politie vindt u hierna in het hoofdstuk ‘Regelgeving en repressie’.

8

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


1.8 Kinderen van Ouders met Psychiatrische Problemen (KOPP) Vlaanderen KOPP-Vlaanderen is een samenwerkingsverband tussen partners uit de geestelijke gezondheidszorg uit de Vlaamse provincies en Brussel in het kader van het thema ‘kinderen van ouders met een psychiatrische en/of afhankelijkheidsproblematiek’. Doelstellingen van KOPP-Vlaanderen zijn onder meer het samenbrengen en uitwisselen van kennis en ervaringen omtrent de thematiek, een overzicht bieden van initiatieven, het ontwikkelen van preventie- en begeleidingsstrategieën, enz. De website, www.koppvlaanderen.be, wil informatie en tips geven aan kinderen van ouders met een psychiatrische en/of afhankelijkheidsproblematiek, maar ook aan de ouders zelf, hun omgeving en professionelen. Daarnaast wil de website een wegwijzer zijn naar verschillende hulpverleningsvormen voor de verschillende doelgroepen: kinderen jonger dan 12 jaar, jongeren van 12 tot 18 jaar, jongeren en volwassenen ouder dan 18 jaar, ouders, omgeving en professionelen.

1.9 Gezond op school Van scholen wordt verwacht dat ze een gezondheidsbeleid uitstippelen op maat van hun leerlingen. Om scholen daarin te ondersteunen werd in de Vlaamse Onderwijsraad (VLOR) de commissie Gezondheidsbevordering opgericht. De website gezondopschool.be wil het werken aan gezondheidsbevordering praktisch en toegankelijk maken. Leerlingen, leerkrachten en ouders vinden er linken naar informatiebronnen en expertisecentra, methodieken voor het uitvoeren van concrete acties en evaluatie en praktijkvoorbeelden van organisaties. Thema’s die aan bod komen zijn onder andere beweging, hygiëne, voeding, welbevinden en mentale gezondheid, maar ook genots- en geneesmiddelen.

Informatie

9


2. PREVENTIE 2.1 Ondersteuning bij opmaak van een drugbeleid De aanwezigheid van een Drugbeleid Op School (DOS) heeft vele voordelen: men maakt de visie van de school ten opzichte van alcohol- en andere druggebruik duidelijk, men biedt de leerlingen en medewerkers van de school een algemeen denk- en handelingskader aan en het biedt houvast tijdens eventuele incidenten. De stad Oostende wil scholen dan ook zoveel mogelijk stimuleren om een drugbeleid op te maken, op te volgen en te evalueren en biedt hen hiervoor kosteloze ondersteuning aan. De Stad werkt hiervoor samen met het Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg Noord-West-Vlaanderen (CGG NWVL). Een drugbeleid kan zowel opgemaakt worden ten aanzien van de leerlingen, als ten aanzien van het personeel van de school.

2.1.1

Ondersteuning bij de opmaak, opvolging en evaluatie van een drugbeleid ten aanzien van de leerlingen van de school

Bij de opmaak van een DOS kunt u zich laten ondersteunen door een preventiewerker van het CGG NWVL. Concreet houdt deze ondersteuning in dat: • uw school hulp krijgt bij het inhoudelijk voorbereiden van vergaderingen, • het CGG deze vergaderingen bijwoont, • het CGG deskundige informatie en ervaringen aanreikt gedurende heel het proces, • uw school tijdens de verschillende stappen in het overleg begeleid wordt. Er wordt een werkgroep opgericht waarin alle geledingen van de school vertegenwoordigd zijn. Deze werkgroep doorloopt de volgende stappen: • analyse van de bestaande situatie, • formuleren van uitgangspunten en doelstellingen, • formuleren van een visie met betrekking tot (legale en illegale) drugs, • opmaken van een plan omtrent voorlichting en vorming, • uitwerken van duidelijke regels en procedures in verband met vroegtijdig signaleren, • vastleggen van hulpverleningsmogelijkheden, • afspreken van een planning omtrent de uitvoering en evaluatie van het beleidsplan. Ook wanneer uw school reeds een drugbeleid opstelde, maar u geïnteresseerd bent in een evaluatie, aanpassing of herziening van dat beleid, kunt u een beroep doen op de coaching van het preventieteam van het CGG NWVL. Indien u liever zelfstandig aan de slag gaat, is het document ‘Juridische handvatten voor het gebruik en misbruik van alcohol en andere drugs op school’ van de VAD een handig instrument bij het luik ‘Regelgeving’ van het drugbeleid. In het document vindt u onder meer informatie over wetgeving, burgerlijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid, zwijgplicht, zwijgrecht en drugcontroles. Ook specifieke informatie voor het deeltijds onderwijs zoals de grenzen van begeleidingscontracten, communicatie van en naar de werkgever van de leerling, enz. werd erin opgenomen. U kunt het document bestellen of kosteloos downloaden via www.vad.be (rubriek ‘Onderwijs’).

10

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


2.1.2

Ondersteuning bij de opmaak, opvolging en evaluatie van een drugbeleid ten aanzien van het personeel van de school

Op 1 april 2009 sloten de sociale partners in de Nationale Arbeidsraad een collectieve arbeidsovereenkomst (CAO 100) omtrent het voeren van een alcohol- en andere drugbeleid in de onderneming. Bedrijven werden verplicht om een beleids- of intentieverklaring uit te werken, die de krijtlijnen bevat van het alcoholen andere drugbeleid in de onderneming. Deze verklaring moest ten laatste op 1 april 2010 opgenomen zijn in het arbeidsreglement. Ook hier biedt de Stad ondersteuning aan in samenwerking met het CGG NWVL. Meer informatie omtrent de CAO 100 vindt u op www.qado.be of www.oostende.be/drugbeleid.

2.2 Didactisch materiaal en vorming voor leerlingen uit het basisonderwijs 2.2.1 Haai in een box In 2009 namen de steden Oostende, Brugge, Kortrijk en Roeselare en de provincie West-Vlaanderen samen het initiatief om een educatieve box te ontwikkelen voor de derde graad van het basisonderwijs, namelijk ‘Haai in een box’. Deze box moet (zorg)leerkrachten en CLB-medewerkers ondersteunen om op een preventieve wijze met leerlingen aan de slag te gaan rond sociale vaardigheden en het gebruik van legale middelen. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat een aantal jongeren reeds voor het eerst met tabak, alcohol of medicatie experimenteren op een leeftijd van tien tot twaalf jaar. Aangezien preventie het best enkele jaren voor het eerste gebruik plaatsvindt, is het belangrijk dat al aandacht besteed wordt aan middelenpreventie in het basisonderwijs. De box bevat een verzameling van didactisch materiaal met de nadruk op het ontwikkelen van sociale vaardigheden. Zichzelf durven zijn, respect verlenen en vragen, schouderklopjes geven en erop reageren, weerstand bieden aan groepsdruk, positieve gedachten hebben, durven opkomen voor zichzelf, communiceren, enz. zijn belangrijk om op een efficiënte en opbouwende wijze deel te kunnen nemen aan het sociaal leven. De volgende educatieve pakketten werden gebundeld in de box: • ‘Hé, doe je mee?’: een reeks van acht boekjes met een waaier van speelse werkvormen om interactief, ervaringsgericht en groepsdynamisch rond sociale vaardigheden te werken met kinderen van drie tot twaalf jaar, • ‘3D – Denken! Durven! Doen!’: een interactief spel rond zes thema’s (ruzie en agressie, multimedia, welbevinden, seksualiteit, gezondheid en middelengebruik) dat jongeren wil doen stilstaan bij hun dagelijkse leefwereld, • ‘Bange Vogel’: een film over middelen voor jongeren vanaf elf jaar, • ‘Contactsleutels’: een geheel van tien lessen om aan sociale vaardigheden rond gevoelens, gezondheid en drugpreventie te werken (zie hierna), • ‘Lol zonder alcohol’: een educatief project om kinderen te stimuleren en ondersteunen om een gezonde keuze te maken en (nog) geen alcohol te drinken (zie hierna), • ‘Game.Over@tabak’: een educatief project om kinderen te helpen kiezen voor een levensstijl zonder sigaretten.

Preventie

11


De box bevat een handleiding voor de leerkracht met per pakket inhoudelijke en praktische informatie over het materiaal en informatie over de eindtermen waaraan gewerkt wordt door het materiaal te gebruiken. Daarnaast werd in de box een boekenlijst opgenomen met een overzicht van fictie en non-fictie voor de derde graad van het basisonderwijs. U kunt Haai in een box kosteloos ontlenen bij de stad Oostende. Hiervoor neemt u contact op met de coördinator Drugbeleid via sophie.maricau@oostende.be of T 059/56.20.56.

2.2.2 Lol zonder alcohol ‘Lol zonder alcohol’ is een educatief pakket van de VAD voor de derde graad van het basisonderwijs. Leerkrachten en leerlingen onderzoeken samen wat alcohol is en wat de effecten ervan zijn. Het pakket betreft echter meer dan alleen informatie over het product. Het gaat ook de sociale vaardigheden van kinderen versterken en hun weerbaarheid tegen groepsdruk verhogen. Het pakket omvat een lesboek opgebouwd rond acht lessen. Per les worden de les- en leerdoelen geconcretiseerd, wordt het lesscenario gedetailleerd beschreven en wordt een overzicht van het benodigde didactisch materiaal geboden. Elke leerling creëert een eigen projectboek, waar ook de realisaties van de klasactiviteiten worden bijgevoegd. Het pakket kan besteld of kosteloos gedownload worden via www.vad.be (rubriek ‘Onderwijs’) of via de projectwebsite www.acoolworld.be/school. Het materiaal werd ook opgenomen in ‘Haai in een box’ van de stad Oostende (zie hiervoor) en kan op die manier ook kosteloos ontleend worden.

2.2.3 Contactsleutels ‘Contactsleutels’ is een lessenpakket van De Sleutel voor de derde, vierde, vijfde en zesde klas van het lager onderwijs. Het pakket geeft de leerkracht de kans om sociale vaardigheden rond gevoelens, gezondheid en drugpreventie in een geheel van tien lessen per leerjaar uit te werken. ‘Contactsleutels’ heeft een dubbele impact. Enerzijds leren de kinderen sociale en persoonlijke vaardigheden aan, anderzijds leert de leerkracht samen met de kinderen dat een klasklimaat iets is dat kan vastgegrepen en veranderd worden. De leerkracht kan de activiteiten zelf inplannen en inroosteren. U kunt het materiaal bestellen op www.desleutel.be/preventie. Het materiaal werd ook opgenomen in ‘Haai in een box’ (zie hiervoor) van de stad Oostende en kan op die manier kosteloos ontleend worden. Via www.desleutel.be kunt u per leerjaar ook een proefles downloaden.

12

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


2.2.4 Ik ben krachtig ‘Ik ben krachtig’ is een vormingsprogramma van het JAC Middenkust voor kinderen uit de tweede en derde graad van het basisonderwijs. Een vormingswerker van het JAC werkt een dag lang met de kinderen rond gevoelens, het inschatten van risico’s, het belang van een vertrouwenspersoon, enz. Sociale vaardigheden staan centraal in het programma en er wordt samen met de kinderen gezocht naar tips om een weerbare houding aan te nemen. Voor meer informatie over dit vormingsaanbod kunt u contact opnemen met Katrien Vanhooren via katrienvanhooren@cawjz.be of T 059/50.57.45. Vanuit een samenwerkingsverband tussen het Stadsbestuur en het JAC kan deze vorming u kosteloos aangeboden worden.

2.3 Didactisch materiaal en vorming voor leerlingen uit het secundair onderwijs 2.3.1 Maat in de Shit ‘Maat in de Shit’ is een educatief pakket van de VAD over cannabisgebruik bij jongeren. De invalshoek ‘vriendschap en relaties’ maakt het mogelijk om een brug te slaan tussen de cannabisthematiek en een bredere aanpak, gericht op het ondersteunen van sociale en persoonlijke normen en vaardigheden. In de leerkrachtenhandleiding vindt u diverse werkvormen rond communicatievaardigheden en beschermende sociale normen die deze invalshoek vorm geven. Het pakket bestaat uit: • een leerkrachtenhandleiding, • een leerlingenbrochure, • een flyer voor de leerlingen, • een affiche. Het pakket kan besteld worden op www.vad.be (rubriek ‘Onderwijs’).

2.3.2 SXTC Onderzoek toont aan dat er een duidelijk verband bestaat tussen seksualiteit enerzijds en alcohol en andere drugs anderzijds. Met de ‘SXTC-map’ geeft de VAD begeleiders van jongerengroepen achtergrondinformatie, methodieken en praktische tips om met 14- tot 18-jarigen rond deze thema’s te werken vanuit een niet-problematische invalshoek. U kunt de lesmap bestellen en kosteloos downloaden op www.vad.be (rubriek ‘Bijzondere jeugdzorg’).

Preventie

13


2.3.3 Drugs etc. ‘Drugs etc.’ is een pakket van de VAD met dertien folders met beknopte productinformatie, twaalf factsheets en didactische fiches met praktische tips voor het organiseren van productinfosessies in onder andere het onderwijs. Bij het pakket werd ook een kaartspel ontwikkeld. Dit spel bestaat uit vijf soorten spelkaarten: productkaarten (met de naam van de drug, voorbeelden en jargon), effectkaarten (over kortetermijneffecten, duur en wijze van gebruik), risicokaarten (over mogelijke gevolgen bij zwaar en regelmatig gebruik), juridische kaarten (over de wetgeving) en gebruikerskaarten (met een profielschets van de typische gebruiker). De bedoeling is om de kaarten aan elkaar te koppelen. Het spel bevat ook een handleiding met speltips en achtergrondinformatie. Het pakket en het kaartspel kunnen besteld worden op www.vad.be (rubriek ‘Bijzondere jeugdzorg’).

2.3.4 Youth@risk ‘Youth@risk’ is een vormingsprogramma van het JAC Middenkust voor jongeren vanaf vijftien jaar over opgroeien en risico’s. Via videomateriaal, interactieve groepsgesprekken en stellingen wordt geprobeerd om jongeren inzichten bij te brengen op het vlak van het inschatten van en het omgaan met risico’s. Niet alleen thema’s als drugs en druggebruik, maar ook seksualiteit, relaties, geweld en racisme komen in de vorming aan bod. Voor meer informatie over dit vormingsaanbod kunt u contact opnemen met Katrien Vanhooren via katrienvanhooren@cawjz.be of T 059/50.57.45. Vanuit een samenwerkingsverband tussen het Stadsbestuur en het JAC kan deze vorming u kosteloos aangeboden worden.

2.3.5 High five! ‘High five!’ is een vormingsprogramma van het JAC Middenkust voor jongeren vanaf twaalf jaar over middelengebruik en verslaving. De bedoeling is om jongeren bewust te maken van de mogelijke oorzaken en gevolgen van verslaving. Er wordt stilgestaan bij vijf thema’s: cannabis, alcohol, gamen, drug- en medicatiegebruik. In samenspraak met de aanvrager van de vorming en/of de doelgroep kunnen specifieke accenten worden gelegd. Voor meer informatie over dit vormingsaanbod kunt u contact opnemen met Katrien Vanhooren via katrienvanhooren@cawjz.be of T 059/50.57.45. Vanuit een samenwerkingsverband tussen het Stadsbestuur en het JAC kan deze vorming u kosteloos aangeboden worden.

14

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


2.3.6 Rock Zero De VAD ontwikkelde samen met studenten Sociaal Werk van de Katholieke Hogeschool Leuven ‘Rock Zero’, een educatief spel rond alcohol voor veertien- tot zestienjarigen. De methodiek van het spel verfijnt de kennis en attitudes van jongeren met betrekking tot alcohol en leert hen spelenderwijs nadenken over het gebruik van het middel. De boodschap van het spel is: ‘Alcohol, begin er niet te vroeg mee’. Op een ludieke manier laat men jongeren zien dat (veel) alcohol drinken niet de norm is. Het spel is bruikbaar voor groepen van 25 spelers (maximum vijf groepjes van vijf spelers). U kunt ‘Rock Zero’ bestellen op www.vad.be (rubriek ‘Onderwijs’) of kosteloos ontlenen bij het Lokaal Gezondheidsoverleg (LOGO). Hiervoor kunt u contact opnemen met Lies Van Loo via lies.vanloo@logobrugge-oostende.be of T 050/32.62.96.

2.3.7 Unplugged ‘Unplugged’ is een lessenpakket van De Sleutel voor de eerste, tweede en derde graad van het secundair onderwijs. Unplugged voor de eerste graad van het secundair onderwijs omvat twaalf (inter-) actieve lessen met veel ruimte voor het trainen van sociale vaardigheden en bijzondere aandacht voor sociale invloeden als oorzaak van drugproblemen. Unplugged voor de tweede graad bestaat uit ideeën, oefeningen en lesinhouden voor het samenstellen van een projectdag of –week rond het thema alcohol en andere drugs. Het materiaal voor de derde graad wil de kennis van leerlingen over middelen verhogen, de invloed van middelen op de hersenen en het lichaam bespreken, de economische, ecologische en humane gevolgen van de illegale drughandel onder de loep nemen, enz. Het lessenpakket kan ingepast worden in verschillende vakken zoals chemie, biologie, maatschappelijke vorming, economie, levensbeschouwelijke vakken, enz. U kunt het materiaal bestellen op www.desleutel.be/preventie. Per graad kan een proefles gedownload worden via www.desleutel.be.

2.3.8 Alcoholbrillen Het Drugbeleid van de stad Oostende heeft zes alcoholbrillen ter beschikking om jongeren de effecten van alcoholgebruik te tonen. De alcoholbrillen zien eruit als skibrillen en simuleren de negatieve effecten op het coördinatievermogen van een overmatig gebruik van alcohol. Door eenvoudige spelletjes te spelen met een alcoholbril op, dragen de brillen op een ludieke manier bij tot het verspreiden van preventieve boodschappen omtrent het gebruik van alcohol. De brillen kunnen gratis ontleend worden bij de stad Oostende. Het is ook mogelijk om hier een vormingsmoment aan te koppelen waarbij interactief aan de slag gegaan wordt met het thema alcohol. Hiervoor kunt u contact opnemen met de coördinator Drugbeleid via T 059/56.20.56 of sophie.maricau@oostende.be.

Preventie

15


2.3.9 CO-meters CO-meters helpen rokers door op een visuele manier schadelijke CO-niveaus aan te tonen. Door uit te ademen in het apparaat wordt het CO-gehalte gemeten. Zo ziet men meteen wie roker, niet-roker en/ of meeroker is. CO-meters kunnen gehanteerd worden als ludieke instrumenten tijdens een les over het thema roken. De meters zijn ook handig bij het initiëren van een stoppoging, maar worden vooral gebruikt ter ondersteuning van de motivatie tijdens een stoppoging. CO-meters kunnen gratis ontleend worden bij de stad Oostende. Hiervoor kunt u contact opnemen met de coördinator Drugbeleid via sophie.maricau@oostende.be of T 059/56.20.56.

2.3.10 Thank you for smoking De film ‘Thank you for smoking’ uit 2006 gaat over Nick Naylor, een verleidelijke en ambitieuze lobbyist, die zijn charme en talent gebruikt bij het bedrijf Big Tobacco in het verzet tegen het preventiebeleid omtrent roken. Tegelijkertijd moet hij ook zijn ex-vrouw overtuigen dat hij een modelvader kan zijn voor zijn zoon. De film kan gebruikt worden om een gesprek over het thema roken op te starten. De DVD kan gratis ontleend worden bij de stad Oostende. Hiervoor kunt u contact opnemen met de coördinator Drugbeleid via sophie.maricau@oostende.be of T 059/56.20.56.

2.3.11 Kick op Sport Kick op Sport, een initiatief van de provincie West-Vlaanderen, betreft een sportdag voor de eerste vier jaren van het secundair en buitengewoon secundair onderwijs. Sporten wordt er gecombineerd met educatieve, informatieve en expressieve activiteiten. Elke klas maakt een challenge mee van acht sessies waarvan één informatieve, één educatieve en zes sportieve activiteiten. Het sportieve aanbod varieert van conditionele sporten over dans naar teamsporten. Bijzondere aandacht wordt besteed aan het uitdagende en avontuurlijke van de sportbeleving. Iedere deelnemer maakt een survivalrun in een natuurlijke locatie en krijgt te maken met klimmen, deathride, mountainbike, enz. Het educatief aanbod heeft voornamelijk betrekking op het gebruik van middelen (tabak, alcohol en andere drugs). De deelnemers krijgen informatie, duiding en discussie over het thema. Voor meer informatie over de Kick-op-Sport-dag kunt u terecht bij de provinciaal coördinator Drugpreventie via www.west-vlaanderen.be/drugpreventie, drugpreventie@westvlaanderen.be of T 050/40.35.40.

2.3.12 Rookvrije klassen Rookvrije klassen betreft een wedstrijd voor de eerste graad van het secundair onderwijs, waarbij leerlingen zich in klasverband engageren om gedurende zes maanden niet te roken. Het doel van de wedstrijd is het verminderen van het aantal rokende jongeren, door het ondersteunen en aanmoedigen van leerlingen om rookvrij te blijven en/of niet (meer) te experimenteren met roken. Klassen die na zes maanden rookvrij zijn gebleven maken kans op prijzen, zowel op regionaal, Vlaams als Europees niveau. Inschrijven kan telkens op het einde van het schooljaar om deel te nemen in het komende schooljaar. Meer informatie verkrijgt u bij Ingeborg Vanden Bussche via T 050/32.72.95 of ingeborg.vandenbussche@logobrugge-oostende.be.

16

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


2.3.13 Feel free: rookstopbegeleiding voor het secundair onderwijs Feel Free is een rookstopprogramma voor jongeren uit het secundair onderwijs dat werd uitgebouwd door het Vlaams instituut voor gezondheidspromotie en ziektepreventie (Vigez). Het is een cursus bestaande uit zes sessies van telkens 50 minuten. De cursus wordt in groep gegeven en is gebaseerd op ervaringsuitwisseling. Tijdens de eerste sessies wordt gewerkt aan inzicht in het individuele rokersritueel en motivatie en wordt naar een stopdatum toegewerkt. Tijdens de laatste sessies wordt het stoppen met roken opgevolgd en wordt de nodige ondersteuning geboden. De provincie West-Vlaanderen en de West-Vlaamse LOGO’s werken samen om de rookstopbegeleiding kosteloos aan te bieden aan jongeren vanaf 16 jaar. Meer informatie verkrijgt u bij Nathalie Boussauw via nathalie.boussauw@logobrugge-oostende.be of T 050/32.62.97.

2.4 Didactisch materiaal en vorming voor leerlingen met een verstandelijke beperking 2.4.1 TRIP Het Trimbosinstituut ontwikkelde in samenwerking met Brijder Verslavingszorg het bordspel ‘TRIP’ voor jongeren met een licht verstandelijke beperking. Het betreft een praktische, laagdrempelige en interactieve methode om een gesprek te voeren over de effecten en risico’s van roken, alcohol en andere drugs. Meer informatie over het spel vindt u op www.trimbos.nl.

2.4.2 Alcohol en cannabis…zonder boe of bah – lessenpakket ‘Alcohol en cannabis...zonder boe of bah’ is een lessenpakket op maat van jongeren met een verstandelijke beperking. Het bestaat uit: • 15 beelden op A3-formaat: vermits jongeren gevoelig zijn voor visueel materiaal, kan het werken met beelden het denkproces ondersteunen en de dialoog over de thema’s op gang brengen; • brochures over alcohol en cannabis: ‘Wat is het?’, ‘Wat doet het (fysiek en mentaal)?’ en ‘Wat zegt de wet?’; • begeleidende fiches: bieden de nodige ondersteuning en achtergrondinformatie om met de brochures en de beeldenmethodiek aan de slag te gaan. Het lessenpakket kan individueel of in groep gebruikt worden en is te bestellen of kosteloos te downloaden via www.vad.be (rubriek ‘Onderwijs’).

Preventie

17


2.5 Vorming en ondersteuning voor het personeel van de school 2.5.1

Alcohol– en andere druggebruik op school

De stad Oostende biedt, in samenwerking met het CGG NWVL, kosteloos vormings- en ondersteuningstrajecten aan voor het personeel van scholen. Om tegemoet te komen aan de specifieke behoeften van de school, wordt vraaggericht en op maat gewerkt. Mogelijke thema’s zijn: • cijfers en trends in verband met alcohol en andere drugs op school, • productinformatie, • preventief werken rond drugs, • omgaan met vermoedens van en/of effectief druggebruik, • theoretische kaders inzake gedragsverandering en motivatie. Voor meer informatie over dit aanbod kunt u contact opnemen met de coördinator Drugbeleid via sophie.maricau@oostende.be of T 059/56.20.56.

2.5.2 Motiverende gespreksvoering Wanneer een leerkracht of leerlingenbegeleider merkt dat iemand met alcohol- of andere drugproblemen te kampen heeft, weet hij/zij niet altijd hoe hiermee om te gaan. Vaak worden vanuit een bezorgde houding opmerkingen gemaakt als “probeer toch wat minder te drinken” of “waarom vertel je de waarheid niet?”. Dergelijke opmerkingen brengen meestal ontwijkende, dan wel verdedigende reacties teweeg als “waar bemoei je je mee?” of “ik heb helemaal geen probleem”. Het gevolg is dikwijls dat er ruzie ontstaat en dat de gesprekken niets opleveren. Om met alcohol- en andere drugproblemen te leren omgaan worden vormingen en trainingen over motiverende gespreksvoering georganiseerd. Hierbij wordt de theorie van Millner en Rollnick voorgesteld. Uit onderzoek blijkt dat deze gespreksmethodiek efficiënt werkt wanneer men het heeft over leefgewoontes en gedragingen. Tijdens een vorming (4 – 6 uur) maakt de doelgroep kennis met de methodiek. Bij een training motiverende gespreksvoering (3 dagen) wordt langer en intenser stilgestaan bij de gesprekstechnieken door oefeningen en rollenspel, met als doel zich de technieken eigen te maken. Zowel de vorming, als de training wordt gegeven door het CGG NWVL en kosteloos aangeboden door de Stad. Deelnemers leren een gesprek voeren zonder te vervallen in discussie-uitlokkende, moraliserende en etiketterende uitspraken. De nadruk komt integendeel te liggen op onder meer open vragen, reflectief luisteren, bekrachtigen, omgaan met weerstand en het uitlokken van verandertaal. Concreet wordt op de volgende items ingegaan: • het herkennen van alcohol- en andere drugproblemen, • basisprincipes van problematisch gebruik en misbruik, • wat is motivatie en hoe gebeurt een gedragsverandering, • motiverende gespreksvoering: het motiveren van jongeren met alcohol- en andere drugproblemen.

18

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


Voor meer informatie over dit aanbod kunt u contact opnemen met de coördinator Drugbeleid via sophie.maricau@oostende.be of T 059/56.20.56. Indien u liever zelfstandig aan de slag gaat met deze methodiek, vindt u meer informatie op de website www.vad.be/hethuis. Deze interactieve website voor eerstelijnswerkers in de gezondheids- en welzijnssector biedt inzicht in de manier waarop mensen hun gedrag veranderen en motiverende gespreksvoering.

2.5.3 Individueel Screeningsinstrument Ervaringen met Middelengebruik voor Jongeren (SEM-J) SEM-J is een screeningsinstrument waarmee op een eenvoudige wijze een inschatting gemaakt kan worden van de ernst van het middelengebruik van een jongere (12-18 jaar) en de eventuele nood aan alcohol- of andere drugspecifieke begeleiding. Het instrument biedt de mogelijkheid om subjectieve signalen en indrukken in zekere mate te objectiveren en het gebruik van een jongere en zijn/haar functioneren op diverse levensdomeinen in kaart te brengen. De SEM-J wordt best afgenomen binnen de context van een individueel begeleidingstraject. De VAD ontwikkelde hieromtrent een handleiding. Die biedt concrete tips met betrekking tot de afname van de SEM-J, de scoring, de interpretatie en bespreking van de resultaten. U vindt er ook achtergrondinformatie over begeleiding en doorverwijzing van jongeren met alcohol- of andere drugproblemen. Het instrument en de handleiding kunnen zowel op papier, als online geraadpleegd worden via www.vad.be/sectoren/onderwijs/secundair-onderwijs/sem-j.aspx. Indien gewenst kunt u kennismaken met het instrument via een vormingsmoment. Voor meer informatie over dit aanbod kunt u contact opnemen met de coördinator Drugbeleid via sophie.maricau@oostende.be of T 059/56.20.56.

2.5.4 Maat in de Shit ‘Maat in de Shit’ is een educatief pakket over cannabisgebruik bij jongeren. De invalshoek ‘vriendschap en relaties’ maakt het mogelijk om een brug te slaan tussen de cannabisthematiek en een bredere aanpak, gericht op het ondersteunen van sociale en persoonlijke normen en vaardigheden. In de leerkrachtenhandleiding vindt u diverse werkvormen rond communicatievaardigheden en beschermende sociale normen die deze invalshoek vorm geven. Het pakket bestaat uit: • een leerkrachtenhandleiding, • een leerlingenbrochure, • een flyer voor de leerlingen, • een affiche. Op uw vraag is het mogelijk kennis te maken met dit pakket via een vormingsmoment. Voor meer informatie over dit aanbod kunt u contact opnemen met de coördinator Drugbeleid via sophie.maricau@oostende.be of T 059/56.20.56.

Preventie

19


2.5.5 Omgaan met alcoholproblemen in gezinnen met jonge kinderen In 2010 ontwikkelde de stad Oostende een leidraad voor intermediairen rond de thematiek van alcoholproblemen in gezinnen met jonge kinderen. In deze leidraad vindt u informatie terug over onder andere alcohol, alcoholafhankelijkheid, de invloed ervan op de opvoeding en ontwikkeling van kinderen en tips over hoe u hier als professional mee om kunt gaan. De inhoud van de leidraad werd vertaald naar een vormingsaanbod. Dit aanbod bestaat uit vier modules en kan door de deelnemer zelf worden samengesteld, afhankelijk van specifieke taken en verantwoordelijkheden die ten aanzien van de problematiek worden uitgeoefend en de tijd die aan de vorming besteed kan worden. De vier modules behandelen de volgende aspecten: • algemeen: productinformatie en effecten van alcoholgebruik op de gebruiker, het ongeboren kind en de kinderen in het gezin; • omgaan met een alcoholprobleem in gezinnen met kinderen: omgaan met ouders, voorlichting, signalering, motiverende gespreksvoering en doorverwijzing; • motiverende gespreksvoering: het herkennen van alcoholproblemen, de cirkel van verandering, motiveren van cliënten met alcoholproblemen; • begeleiding: op maat van de specifieke behoeften van de organisatie. Deze modules worden gegeven door een preventiewerker van het CGG NWVL. De leidraad voor intermediairen kunt u kosteloos verkrijgen door contact op te nemen met de coördinator Drugbeleid via sophie.maricau@oostende.be of T 059/56.20.56.

2.5.6 Didactisch materiaal De Sleutel: opleiding en training Zoals hiervoor reeds beschreven ontwikkelde De Sleutel een aantal programma’s ter voorkoming van verslavingsproblemen. Voor de sector onderwijs werden preventieprogramma’s uitgewerkt voor het lager onderwijs en het secundair onderwijs, respectievelijk ‘Contactsleutels’ en ‘Unplugged’. De nadruk ligt op het aanleren van persoonlijke en sociale vaardigheden, het corrigeren van foutieve informatie, het verhogen van de sociale invloed en het versterken van de individuele veerkracht. De Sleutel focust daarnaast op deskundigheidsbevordering van opvoedingsverantwoordelijken, meer specifiek leerkrachten, bij het implementeren van de preventieprogramma’s. Daarom wordt in opleiding en training voorzien via onder meer een open trainingsaanbod, begeleiding bij een projectdag op school of een pedagogische studiedag. Voor meer informatie over het didactisch aanbod van De Sleutel en de desbetreffende training en opleiding kunt u terecht op www.desleutel.be (rubriek ‘Professionals – Onderwijs en Preventie’) of contact opnemen met Yannick Weyts via yannick.weyts@fracarita.org of T 09/231.57.48.

2.5.7 Jongeren Advies Centrum (JAC) Middenkust Het JAC Middenkust biedt niet alleen vormingsprogramma’s aan voor leerlingen (zie hiervoor), maar ook voor volwassenen uit de sector. Zo kan men de werking van het CAW&JZ Middenkust en het JAC leren kennen, kan men zich laten ondersteunen bij het uitstippelen van een drugbeleid of pedagogische studiedag. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om een vormingsaanbod op maat aan te vragen naargelang de eigen concrete behoeften. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Katrien Vanhooren via T 059/50.57.45 of katrienvanhooren@cawjz.be.

20

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


3 SCREENING EN VROEGINTERVENTIE 3.1 Individueel Screeningsinstrument Ervaringen met Middelengebruik voor Jongeren (SEM-J) SEM-J is een screeningsinstrument waarmee op een eenvoudige wijze een inschatting gemaakt kan worden van de ernst van het middelengebruik van een jongere (12-18 jaar) en de eventuele nood aan alcohol- of andere drugspecifieke begeleiding. Het instrument biedt de mogelijkheid om subjectieve signalen en indrukken in zekere mate te objectiveren en het gebruik van een jongere en zijn/haar functioneren op diverse levensdomeinen in kaart te brengen. De SEM-J wordt best afgenomen binnen de context van een individueel begeleidingstraject. De VAD ontwikkelde hieromtrent een handleiding. Die biedt concrete tips met betrekking tot de afname van de SEM-J, de scoring, de interpretatie en bespreking van de resultaten. U vindt er ook achtergrondinformatie over begeleiding en doorverwijzing van jongeren met alcohol- of andere drugproblemen. Het instrument en de handleiding kunnen zowel op papier, als online geraadpleegd worden via www.vad.be/sectoren/onderwijs/secundair-onderwijs/sem-j.aspx.

3.2 Vroeginterventie bij jongeren met een beginnend problematisch drug- en/of alcoholgebruik (ViDA) Oostende Het CGG NWVL heeft een vroeginterventieaanbod voor jongeren uit het secundair onderwijs die beginnend problematisch alcohol en/of andere drugs gebruiken: ‘ViDA’. Dit wil zeggen dat er nog geen diagnose van misbruik of afhankelijkheid kan gesteld worden, maar dat de jongere wel reeds problemen ondervindt ten gevolge van zijn/haar gebruik. De schoolresultaten gaan bijvoorbeeld achteruit, de jongere begint te spijbelen of functioneert moeilijker in de klas, er zijn relationele problemen of problemen thuis, enz. Vroeginterventie is een vorm van drugspecifieke eerstelijnszorg. De algemene doelstelling is om jongeren met een beginnend problematisch gebruik te identificeren en te werken aan hun motivatie om hun gedrag te veranderen. Zo kunnen de risico’s op schade, die bij het voortzetten van hun gebruikspatroon zouden optreden, gereduceerd worden. Via informatieoverdracht, ervaringsleren en actieve vorming willen de preventiewerkers de kennis en inzichten bij de betrokken jongeren over hun gebruik en functioneren vergroten. De jongeren staan stil bij hun gebruik en welke invloed dit heeft op hun leven en dat van mensen in hun omgeving. Van de jongeren wordt niet geëist dat ze stoppen of minderen met hun gebruik. Dit is een keuze die ze zelf moeten maken. Er wordt wel correcte informatie en kennis aangeboden, zodat ze zelf een mening kunnen formuleren over hun gebruik om op basis daarvan een onderbouwde keuze te maken. Het concept biedt tevens mogelijkheden om te werken aan de band tussen de jongere en zijn (in)directe omgeving. Zo wordt er gestreefd naar een optimale samenwerking met de ouders van de jongeren, waarbij ook aan hen informatie met betrekking tot drugs en opvoeding aangereikt wordt. Voor meer informatie over het aanbod en/of om een jongere aan te melden, kunt u contact opnemen met Evelien Bartier via T 059/50.05.00 of evelien.bartier@cgg.be.

Screening en vroeginterventie

21


3.3 Vroeginterventieproject (VIP) Brugge VIP is een vroeginterventieproject van Dagcentrum De Sleutel in Brugge. Het project richt zich tot jongeren tussen 15 en 18 jaar die legale en/of illegale middelen gebruiken, maar nog niet voldoen aan de criteria van afhankelijkheid. Er moet wel een sterke indicatie aanwezig zijn voor het ontwikkelen van problematisch middelenmisbruik op termijn. Voor meer informatie over het project en/of om een jongere aan te melden kan u het Dagcentrum contacteren via dcbg.preventie@fracarita.org, T 0497/49.82.45 of T 050/40.77.70.

22

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


4 HULPVERLENING 4.1 Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB) Een CLB is een dienst waarop leerlingen, ouders, leerkrachten en directies van scholen kosteloos een beroep kunnen doen voor informatie, hulp en begeleiding. Een CLB ondersteunt hen om ervoor te zorgen dat leerlingen zich goed in hun vel zouden voelen en gezond zouden zijn. In een CLB zijn verschillende disciplines aanwezig zoals maatschappelijk werkers, pedagogen, psychologen, verpleegkundigen, artsen, enz. Een CLB is actief op vier domeinen: leren en studeren, onderwijsloopbaan, psychisch en sociaal functioneren en preventieve gezondheidszorg. Een CLB heeft zowel een leerlingengebonden, als een schoolondersteunend aanbod. Het leerlingengebonden aanbod heeft betrekking op de vraaggestuurde werking en het verplichte aanbod naar de leerlingen toe, waarbij de school voornamelijk de rol van aanmelder speelt. Zo kan de school aan het CLB signaleren dat men zich zorgen maakt om een leerling en vragen om een begeleidingstraject op te starten. Het schoolondersteunend aanbod van het CLB betreft informatieverstrekking (over het onderwijsaanbod en de aansluiting ervan op de arbeidsmarkt), een functie als draaischijf tussen de school en de netwerkpartners van het CLB en participatie in overleg georganiseerd door de school en in schoolprojecten in het teken van het beleid rond prioritaire doelgroepen. Op het grondgebied van de stad Oostende zijn drie CLB’s actief. Ten eerste is er het Interstedelijk Centrum voor Leerlingenbegeleiding Brugge – Gent – Lokeren – Oostende met als contactgegevens clb.oostende@gent.be en T 059/70.75.41. Daarnaast is er het Centrum voor Leerlingenbegeleiding van het Gemeenschapsonderwijs Oostende dat u kunt bereiken via info@clbgo-oostende.be of T 059/70.21.00. Ten slotte is er het Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding Oostende – Gistel, te bereiken via clboostende@clboostende.be of T 059/50.68.01. Meer informatie over CLB’s in het algemeen vindt u op www.ond.vlaanderen.be/clb. Ook nagaan tot welk CLB uw school behoort, kan via deze link.

4.2 Jongeren Advies Centrum (JAC) Middenkust Het JAC Middenkust is een afdeling van het Centrum Algemeen Welzijnswerk en Jeugdzorg Middenkust (CAW & JZ Middenkust). Zowel jongeren van 12 tot 25 jaar, als hun ouders, leerkrachten, begeleiders, enz. kunnen er terecht met vragen over onder andere drugs en verslaving. Het JAC biedt complete, objectieve, begrijpelijke en betrouwbare antwoorden.

Hulpverlening

23


Het JAC bevindt zich in ’t Bosjoenk (Zinnialaan 1) in Oostende. Contact opnemen kan via een e-mail naar jac@cawjz.be of telefonisch op het nummer 059/50.57.45. Op maandag en vrijdag kan dat van 13.00 tot 17.00 uur en op dinsdag en donderdag van 09.00 tot 12.00 uur. Op woensdag is er telkens spreekuur van 10.00 tot 17.00 uur. Ook chatten met het JAC is mogelijk en dat op woensdag en vrijdag tussen 17.00 en 19.00 uur. Daarnaast kan men er terecht na afspraak. Via www.jacmiddenkust.be komt u terecht op de website van het JAC.

24

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


5 REGELGEVING EN REPRESSIE De stad Oostende vindt het belangrijk dat met de middelenthematiek vanuit een integraal en geïntegreerd kader gewerkt wordt. De thematiek moet in al zijn facetten benaderd worden en er moet zowel aandacht besteed worden aan preventie, screening, vroeginterventie en hulpverlening, als aan regelgeving en repressie. Voor het regelgevende en repressieve luik is het in bepaalde gevallen aangewezen om samen te werken met de Lokale Politie. Zoals reeds vermeld in het hoofdstuk ‘Informatie’ van deze brochure moet iedere school in eerste instantie zelf, binnen de wettelijke kaders, uitwerken wat kan en niet kan in de school omtrent middelen. Dit gebeurt in het schoolreglement en/of het drugbeleid van de school, waarin tevens bepaald wordt wanneer en op welke manier eventuele sanctionerende en/of begeleidende maatregelen getroffen zullen worden. Zoals vermeld in het luik ‘Preventie’ kan de school zich bij de opmaak en opvolging van deze documenten laten ondersteunen door onder andere het CGG NWVL. Wanneer men in de school geconfronteerd wordt met middelenbezit, -gebruik en/of het dealen van middelen is het, alvorens te reageren, belangrijk een aantal regels in acht te nemen. Een fouillering (het doorzoeken van de kledij, betasten van het lichaam, enz.) mag enkel uitgevoerd worden door politieambtenaren. Leerkrachten, opvoeders, enz. kunnen de betrokkene(n) wel steeds vragen om de zakken, de boekentas, pennenzakken, enz. vrijwillig leeg te maken. Schoolkastjes, schoolbanken, enz. mogen doorzocht worden door het personeel van de school, mits dit duidelijk vermeld staat in het schoolreglement. Indien de betrokkene op internaat zit, wordt zijn/haar kamer beschouwd als de woning van de leerling. De politie mag die enkel doorzoeken mits toestemming van de minderjarige, de ouders of de verantwoordelijke op dat moment, of mits een huiszoekingsbevel. Bij betrapping op heterdaad heeft de politie echter geen toestemming nodig en kan onmiddellijk overgegaan worden tot een huiszoeking. Ook wanneer zware vermoedens aanwezig zijn, hebben officieren van de gerechtelijke politie ten alle tijde toegang tot alle lokalen waar drugs gebruikt worden in aanwezigheid van minderjarigen en/of die dienstig zijn voor het vervaardigen, bereiden, bewaren of opslaan van stoffen die onder de Drugwet vallen. Het gebruik van bloed- en urinetesten is niet aan te raden. Vooreerst geeft een test enkel aan dat de betrokkene middelen gebruikt heeft. Men weet niet waar en wanneer ze gebruikt werden: gebruikte de betrokkene op school, zat hij/zij onder invloed in de les, enz.? Een test zal ook steeds moeten worden afgenomen door een arts. Scholen kunnen de politie immers geen urine- of bloedstalen laten afnemen. Dit kan enkel in opdracht van het parket en in het kader van een specifiek onderzoek. De betrokken arts zal dan ook, omwille van het beroepsgeheim, geen resultaten kunnen meedelen van de test. Daarnaast is bedrog tijdens de productie van het urinestaal niet uitgesloten en kan een test een inbreuk op de privacy van de betrokkene betekenen.

Regelgeving en repressie

25


Meer informatie over het wettelijk kader kan men vinden in de publicatie ‘Juridische handvatten voor het gebruik en misbruik van alcohol en andere drugs op school’ van de VAD. De publicatie kan besteld of gedownload worden via www.vad.be. Met vragen als wat men al dan niet kan en/of moet meedelen aan de politie, op welke manier dit moet gebeuren, wat eventuele gevolgen kunnen zijn, enz. kan men als school ook terecht bij de Lokale Politie. Wanneer men het gevoel heeft dat er een dermate ernstig middelenprobleem is in de school dat het eigen kunnen overstijgt, is het aangewezen om de coördinator Drugbeleid van het Stadsbestuur te contacteren om een overleg op maat te plannen. Dat kan via sophie.maricau@oostende.be of T 059/56.20.56. Wanneer men een ernstig vermoeden heeft dat er middelen gedeald worden in de school, is het aangewezen om contact op te nemen met de Lokale Politie. De sectie Jeugdcriminaliteit van de Opsporingspolitie kunt u bereiken via jeugd@politie-oostende.be of T 059/56.11.16. Voor dringende zaken belt u het nummer 101.

26

OMGAAN MET MIDDELEN IN DE SECTOR ONDERWIJS


Regelgeving en repressie

27


Brochure Drugbeleid  

Uitgebreide maar ook overzichtelijke brochure over het drugbeleid

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you