Page 1

Food


De granaatappel p e p l a t a a n rG a

De granaatappel heeft een rijke historie en heeft voor veel religies een symbolische waarde. Tegenwoordig is de granaatappel in veel landen heel populair door zijn gezonde eigenschappen.


Punica Granatum Herkomst

De granaatappelboom kan 200 jaar oud worden en 70 kilo granaatappels dragen.

De botanische naam voor de granaatappel is Punica Granatum. Punica verwijst naar Fenicië of Phoenicia, de oude naam van een kuststreek in het oosten van de Middellandse Zee. Granatum komt van het Latijnse woord granum dat ‘korrel’ betekent. Punica granatum betekent dus: vrucht met korrels uit Fenicië. De granaatappel komt dus oorspronkelijk uit Fenicië, maar werd 5.000 jaar geleden ook al gekweekt in exotische landen als Perzië, Pakistan, Egypte, Afghanistan, Marokko, Palestina en China. Uiteindelijk is de granaatappel ook in het westelijke Middellandse Zeegebied terecht gekomen, in Spanje. Daar gaf hij zijn naam: granaatappel, aan de stad Grenada. In het stadswapen van Grenada staat de granaatappel ook afgebeeld. Ook het Caribische eiland Grenada is vernoemd naar de vrucht. Tegenwoordig behoort Iran, het vroegere Perzië, nog altijd tot de belangrijkste producenten. Maar ook in Turkije, Spanje, China en Californië worden granaatappels gekweekt. In Nederland kunnen granaatappels niet tot rijping komen door ons klimaat.

Uiterlijk

De granaatappel is een vrucht die ongeveer zo groot is als een sinaasappel. De schil is glad, leerachtig en heeft een roodbruine kleur. De lederachtige schil zorgt ervoor dat de granaatappel in tropisch en subtropisch klimaat maandenlang sappig blijft. Binnenin de granaatappel verdelen witachtige vliezen de vrucht in compartimenten. Hierin zitten talloze, soms wel 1300 rode zaadjes. Ze bestaan uit gelei-achtig licht tot donkerrood vruchtvlees met een eetbaar wit pitje erin. De witte vliezen kun je beter niet eten, omdat ze nogal bitter smaken. De granaatappel groeit in gebieden met een warm klimaat aan een kleine boom of grote

struik. De granaatappelboom kan wel 5 tot 8 meter hoog worden en heeft lange, doornige takken met glanzend groene blaadjes. De boom kan wel 200 jaar oud worden en 70 kilo granaatappels dragen.

Eten

Alleen de pitjes van de granaatappel zijn eetbaar en smaken friszuur, te vergelijken met de smaak van rode bessen of appels. De pitjes worden vaak gebruikt als garnering en als zoete aanvulling in salades of in het Marrokaanse gerecht: couscous. Ook wordt er van ingekookt granaatappelsap een soort stroop gemaakt die een fruitige smaak geeft aan soepen, salades, vlees en vis. De stroop kun je kopen in Arabische winkels, maar is ook makkelijk zelf te maken. Maar waar de granaatappel het meest voor gebruikt wordt is het sap van de vrucht. Vroeger vormde granaatappelsap de basis van de grenadinesiroop, die vooral gebnruikt wordt in cocktails, zoals de bekende Tequila Sunrise. Tegenwoordig wordt vers granaatappelsap steeds populairder, omdat de granaatappel zo gezond is.


Symboliek De granaatappel is een vrucht die al eeuwenlang wordt gegeten. Door zijn koninklijke uiterlijk en helende kracht wordt de granaatappel veel gebruikt in de symboliek van verschillende culturen en landen.

Jodendom

In Genesis, het eerste boek van de Torah wordt het verhaal van Adam en Eva

bij het Joodse Nieuwjaar gegeten in de hoop op een vruchtbaar jaar.

nog vaak terug bij Griekse bruiloften of begrafenissen.

Christendom

Egypte

De granaatappel wordt vaak afgebeeld op schilderijen met Maria en Jezus. De granaatappel, die opengebarsten is staat symbool voor het lijden en de wederopstanding van Jezus. Ook staat de rode kleur van het sap voor bloed en daarmee de dood. In de met barok versierde Christelijke kerken komt de granaatappel ook veelvuldig voor en staat dan voor liefdadigheid en naastenliefde.

De eerste afbeeldingen van de granaatappelboom zijn gevonden op grafschilderingen van de Egyptenaren van 2500 voor Christus. De boom wordt al sinds de oudheid geprezen om zijn gezonde invloed en koninklijke uitstraling. Hij staat voor de vernieuwing van de natuur en is een symbolische weergave van de diversiteit en eenheid van het leven. Toetanchamon kreeg in zijn graftombe granaatappels mee om de wedergeboorte te bevorderen. De Egyptenaren dachten zelfs dat granaatappelsap een levenselixer was dat onsterfelijk maakte! Hoewel de granaatappel in Egypte stond voor wedergeboorte en de vernieuwing van de natuur werden de zaden van de granaatappel voor één van de eerste voorbehoedsmiddelen gebruikt. De zaden werden gemalen en met was tot een bolletje gekneed. Wanneer de vrouw dit inbracht werd de eisprong voorkomen door de hoeveelheid plantaardig oestrogeen wat in de zaden van de granaatappel zit.

De granaatappel, die opengebarsten is staat symbool voor het lijden en de wederopstanding van Jezus. Islam

beschreven. De appels die in de boom des levens hingen en hen verleidde om gegeten te worden, waren waarschijnlijk geen gewone appels, maar granaatappels. Ook wordt er gezegd dat elke granaatappel 613 zaden heeft, één voor elk gebod in de Torah. De gewaden van Joodse priesters zijn versierd met de granaatappel en ook de pilaren van de beroemde tempel van Salomo in Jeruzalem zijn versierd met de vrucht. Ook in het lied van Koning Salomo komt de granaatappel een paar keer voor. Tegenwoordig wordt de granaatappel

Volgens de Koran staan de tuinen van het paradijs vol met granaatappelbomen. Het is dan ook belangrijk om alle zaadjes van de granaatappel te eten, want je weet nooit zeker of er één bij zit uit het paradijs. Ook wordt de granaatappel door de Islam gezien als sensuele vrucht en geldt als inspiratiebron voor vele gedichten over vrouwen. De profeet Mohammed verteld dat iedereen die een granaatappel eet haat en ijverzucht zou uitbannen. Ook gooien Berberse vrouwen een rijpe granaatappel in een getrokken cirkel. De zaadjes die buiten de cirkel vallen, zouden het aantal kinderen zijn die ze zouden krijgen.

Griekse mythologie

De granaatappelboom was de favoriete boom van de Griekse godin Aphrodite, godin van de liefde en vruchtbaarheid, volgens de legende door haar voor het eerst geplant op Cyprus. Ook in de bekende mythe van Persephone, de godin van de vruchtbaarheid speelt de granaatappel een grote rol. Tegenwoordig zie je de granaatappel

China

In China is de granaatappel een van de drie gezegende vruchten van het boeddhisme. De granaatappel wordt daar gezien als een vrucht met geconcentreerde levenskracht. En staat dus voor onsterfelijkheid.

De Mythe van Persephone

Demeter, de godin van de vruchtbaarheid, hield geweldig veel van haar dochter, maar op een dag werd Persephone ontvoerd. Hades (Pluto), de god van de onderwereld en heerser over de doden, kwam met paard en wagen en trok haar op zijn wagen en verdween met hem in de duisternis. Demeter was volkomen machteloos en in haar treurnis over het verlies bracht ze een dorre winter op aarde en veel mensen leden hongersnood. Toen het al te erg werd gebood Zeus zijn broer Hades om Persephone aan haar moeder terug te geven. Hades stemde toe, maar Persephone had juist die dag 6 granaatappelpitten gegeten. Voor elke pit die ze gegeten had moest Persephone een maand naar hem, naar de liefde terugkeren. En zo gebeurde het dat zij elk jaar in de lente en een deel van de zomer, het groei- en bloeiseizoen, bij haar moeder was en daarna weer terugging naar de onderwereld, naar Hades. Met Persephone kwam dus elk jaar de lente op aarde. De mythe van Demeter, Hades en Persephone kan zo gezien worden als de Griekse verklaring van het ontstaan en voortduren van de seizoenen.


Wanneer een rijpe vrucht op de grond valt, schieten de zaden alle kanten op. Dat is de reden waarom de Fransen het wapen handgranaat naardeze vrucht benoemd hebben. De eerste soldaten die het gebruikten werden ’grenadiers’ genoemd.


Patronen

Dijanne Cevaal, 2008

Hoewel de granaatappel al wel bekend was in Europa werd de vrucht niet veelvuldig gegeten in de middeleeuwen. De Europeanen aten beïnvloed door de Noormannen toendertijd vooral veel vlees en weinig groenten en fruit. Als voedsel werd de granaatappel niet echt gewaardeerd, maar als decoratie des te meer. In de 15e eeuw wordt het granaatappelpatroon geïntroduceerd. Door zijn symbolische waarde wordt de afbeelding van een granaatappel vooral verwerkt in stoffen, zoals brokaat en damast en op tegels. Vaak wordt de vrucht niet realistisch weergegeven doordat er vijf of zevenlobbige bladeren worden afgebeeld. De oranjekleurige vrucht werd in Nederland, naast de oranjeappels gebruikt op bijvoorbeeld tegels in paleizen om de verbondenheid met de prinsen van Oranje uit te drukken. Tegenwoordig is de granaatappel nog steeds een populaire vrucht om te gebruiken voor een patroon. William Morris (1834-1896) was een Engelse poët, artiest en socialist, die de middeleeuwse tradities van ontwerp, ambacht en gemeenschap wilde terughalen. Hij is de oprichter van de Arts en Crafts beweging en maakte onder andere ontwerpen voor behang. In zijn ontwerpen met natuurlijke voorstellingen gebruikte hij vaak de granaatappel als symbool.

Nederland, 17e eeuw William Morris, 1874 Isabelle Stolar, 2008

William Morris, 1866

Florence, Italië, 16e eeuw CFA Voysey, 1891

Dijanne Cevaal, 2008

Frankrijk, 18e eeuw Nir Darom, 2009

William Morris, 1877

Turkije, 17e eeuw Nederland, 17e eeuw Spanje, 16e eeuw

Kussen uit Uzbekistan

Attila Kis, 2007 Florence, Italië, 15e eeuw

Nuremberg, Duitsland, 1465

Miss Blackpepper, 2009


Appeltje voordorstde Gezondheid

Vijfduizend jaar geleden wisten de Egyptenaren al dat de granaatappel heel gezond was, maar nu is dat ook aangetoond door wetenschappelijk onderzoek. De granaatappel is rijk aan polyphenol antioxidanten. Deze antioxidanten beschermen je tegen vrije radicalen. Vrije radicalen zijn schadelijke stoffen die worden gevormd door normale verbrandingsprocessen in je lichaam, maar ook kunnen ontstaan door schadelijke invloeden van buitenaf, zoals sigarettenrook, uv-straling en vervuiling. Ook verminderen de polyphenol antioxidanten de kans op hart- en vaatziekten, kanker en Alzheimer. Ook zouden de antioxidanten goed zijn voor de huid. Het gaat huidveroudering tegen en helpt tegen cellulitis.

Toekomst

De granaatappel is als vrucht niet zo gewild in Nederland, maar de sap van de granaatappelsap maakt zijn opmars in Nederland en de rest van de wereld. Bij de sappen in de supermarkt zie je steeds meer sappen waar granaatappels aan toegevoegd zijn. In Engeland en Amerika is de granaatappelsap heel populair en wordt de verse granaatappelsap al net zoveel gedronken als verse sinaasappelsap. Ook in Nederland wordt de sap steeds populairder en wordt de granaatappelsap de opvolger genoemd van de cranberrysap, die ook veel gezonde eigenschappen heeft. De verwachting is dat granaatappelsap net zoveel gedronken zal worden als sinaasappelsap. Productieproces De granaatappelsap die hier in de winkel te vinden is, wordt niet in Nederland gemaakt en komt meestal uit Turkije of Amerika. De granaatappels worden geoogst van oktober tot december. Om het makkelijker op te slaan en om het hele jaar granaatappelsap te kunnen produceren worden de meeste sappen gemaakt van het concentraat van de granaatappel. De hele granaatappel wordt in een machine geperst tot een sap. Uit dat sap wordt al het water ontrokken, zodat er een soort pulp overblijft, het concentraat. Dit concentraat wordt ingevroren en is daarmee heel lang houdbaar en kan elk moment gebruikt worden. Het concentraat wordt ontdooit door een verhittingsoven, wanneer je het concentraat gewoon zou laten staan om te ontdooien zou het gaan gisten. Dezelfde hoeveelheid water dat is ontrokken uit het sap, wordt weer toegevoegd aan het concentraat en daarna wordt het sap gepasteuriseerd bij 87 graden, waardoor het zo’n anderhalf jaar houdbaar is. De meeste Nederlandse producenten van granaatappelsap bottelen het sap in het buitenland, maar sommigen bottelen het hier en dan komt de granaatappelsap naar Nederland in grote drums, een soort olievaten van 1000 kilo per zeecontainer of vrachtwagen.

De verwachting is dat granaatappelsap net zoveel gedronken zal worden als sinaasappelsap.


Recept Kip met granaatappels IngrediĂŤnten voor 4 personen

1 kip in stukjes gesneden, sap van 2 granaatappels, pitjes met vruchtvlees van 1 granaatappel, 100 gr. margarine of boter, 2 eetlepels meel, zout, peper, gemalen komijn, 1 fijngesneden ui, halve liter kippenbouillon. Hulpmiddelen Mes, snijplank, pan, braadpan, vergiet, lepel, Voorbereiding Zet alles van te voren klaar, meng de meel vast met zout, peper en gemalen komijn. Bereidingswijze Laat de stukjes kip een half uur marineren in het granaatappelsap. Haal ze uit het sap en wentel de stukjes kip door het meel. Braad de stukjes kip aan, voeg de fijngesneden ui erbij en laat het verder bakken totdat de stukjes kip en de ui goudbruin zijn. Giet dan het granaatappelsap erbij en laat het 20 minuten sudderen. Strooi er voor het serveren van de kip nog de granaatappelpitjes over. Serveertips Lekker als bijgerecht bijvoorbeeld bij rijst.


Wilt thou be gone? it is not yet near day. It was the nightingale, and not the lark, That pierced the fearful hollow of thine ear. Nightly she sings on yon pomegranate-tree. Believe me, love, it was the nightingale. Romeo and Juliet, III, 5


Marloes Verhofstadt AKV|St. Joost 2010


Food Facts  

Magazine over de granaatappel

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you