Issuu on Google+


⎡ Baptiste ⎦


B a p t i s t e le fauteuil Ă  bascule

by marjan dhose vomo 2010-2011


inhoud


1 Concept/case 2 Vooronderzoek

pg 6 pg 10

3 Dummy & vormstudie

pg 14

4 Historisch onderzoek

pg 24

5 Uitvoeringstekeningen pg 32 technische tekeningen & zaagplan hout 6 Assemblage & montage

pg 48

7

Commersialisering pg 54 ecolizer & meetstaat & publiciteit 8 Bronnen pg 76 9 Dankwoord, colofon

pg 78

inhoudsopgave

7


1 concept/case


Dit ontwerp vindt zijn oorsprong in een conceptuele visie op ‘het meubel’. Het meubel wordt vaak beschouwd als een statisch gegeven, maar kan ook op een andere manier vormgegeven worden en dus op een andere manier in de ruimte staan. Met statisch wordt hier zowel het meubel zelf als de mogelijke zithoudingen bedoeld. Voor het ontwerpen van een meubel dat voldoet aan deze cryptische omschrijving, vertrok ik van de tweedimensionale topologische structuur van een Möbiusring. Een Möbiusring is een ruimtelijke figuur die slechts één vlak en één rand heeft. De band bestaat weliswaar uit een vlak, maar kan alleen in drie dimensies bestaan. Vanuit elk punt van de figuur ziet men ogenschijnlijk twee zijden en twee randen, maar volgt men vanuit een punt een rand of een zijde, dan blijkt bij terugkeer dat men ook de ogenschijnlijk andere rand of zijde heeft doorlopen. De oneindigheid, beweeglijkheid en dynamiek die schuilgaan in deze vormentaal hebben me geleid tot het ontwerpen van een dynamisch meubel. Een meubel dat op verschillende manieren kan gebruikt en opgesteld worden in de ruimte. De Mobiüsband zou het startpunt vormen voor een heel denkp roces. Het vertalen van deze dynamische vorm naar een meubel, kreeg zijn eerste vorm in een wiegende, zijwaarts schommelende stoel. Eenmaal vertrokken werd de vorm verder ontwikkeld en zal een veelzijdige schommelstoel ontstaan.

concept/case

9


10

concept/case


Belangrijke parameters vanaf het begin van het ontwerp waren de beweeglijkheid en dynamiek van de stoel. Hoewel de stoel beweeglijk is zou hij rust en kalmte brengen over de persoon die erin zit, dit wordt bekomen dankzij de wiegende beweging die de stoel maakt eens je erin zit. Zoals een kind dat rustig wordt dankzij de wiegende beweging van de moeder, zo kan je ook tot rust komen in deze schommelstoel. Een schommelstoel kan getypeerd worden door zijn gebogen onderstel. De stoel raakt het oppervlak slechts op 2 punten, en biedt zo de mogelijkheid aan de ‘zitter’ om voor en achterwaarts te schommelen door het lichaamsgewicht naar voor of achteren te bewegen, of door zich licht met de voeten af te duwen op de grond. De schommelstoel draagt voor velen een ontspannende waarde in zich, dankzij de wiegende beweging. Schommelstoelen zijn ook comfortabel; wanneer een persoon in de stoel gaat zitten, wiegt de stoel automatisch naar achteren op zoek naar zijn zwaartepunt, een punt dat de persoon tot een ontspannen houding brengt, onder een hoek die varieert van persoon tot persoon. Vooraleer aangevangen wordt met het vormgeven van de stoel wordt even teruggekoppeld naar de letterlijke definitie van de schommelstoel en de werkwoorden zoals wiegen en rusten; volgens van dale: schommelstoel: schom·mel·stoel de; m -en stoel op gebogen onderstel waarin men kan schommelen wiegen: wieg de; v(m) -en 1 slaapplaats voor zeer kleine kinderen: vd ~ tot het graf het hele leven; hij was niet in de ~ gelegd om … ongeschikt om … 2 plaats van oorsprong; bakermat wie·gen wiegde, h gewiegd laten schommelen (zoals) in een wieg: een kindje in slaap ~ rusten: rust de; v(m) 1 toestand die intreedt bij het ophouden van vermoeienis of inspanning: tot ~ komen; iem met ~ laten niet storen 2 slaap 3 stilte 4 -en (muz, sp) pauze rus·ten rustte, h gerust 1 rust houden na inspanning of vermoeienis: dit vraagstuk laten we ~ bespreken we nu niet 2 slapen 3 in het graf liggen: Hier rust … 4 liggen, staan, zich bevinden: er rust een vloek op die familie; die taak rust op mij 5 gedragen worden door; steunen: de muur rust op twee kolommen 6 (vd ogen) gevestigd zijn op 7 leunen op of tegen om rust of steun te verkrijgen Het uiteindelijke resultaat kan opnieuw teruggekoppeld worden aan het vertrekpunt; de Möbiusband. Net als bij de Möbiusband wordt bij Baptiste vertokken van een tweedimensionaal gegeven om te komen tot een ontegensprekelijk driedimensionale en dynamische vorm na assemblage.

concept/case

11


2 vooronderzoek


vooronderzoek

13

sahara chair by chris ruhe’s

tilt by peter andersson

rocking armchair by ray & charles eames for vitra

loop by niels hvass

ode Chair by jolyon yates

monarchy stool by yiannis ghikas for feld

rocking stool by claudia santiago & bruno areal for livalike

neo country roching chair by ineke hans

osteon chair by assa ashuach

rocking stool by per sundstedt ving for pyra

rocker stool by brice & kerry moore for context furniture

ripple chair by ron arad for moroso


14

vooronderzoek

ny rocking chair by takeshi nii

clip chair by blasius osko & oliver deichmann for moooi

sway by markus krauss

bean rockers by ahmed khouja for knoond

arc chair by tom raffield

rocking chair by david trubridge for whiteflax

sixixis by tom raffield, charlie whinney, chris jarrratt


folding rocking chair by johnny chiang

De referentiebeelden staven de stelling: meubels met gebogen vormen stimuleren dynamiek. Tegelijk brengen ze ook rust en manifesteren ze zich in hun omgeving. Door verschillende zithoudingen te genereren wordt de stoel meer dan enkel een schommelstoel, hij krijgt voor iedereen een andere betekenis. Ook de kuipvorm van de stoel draagt een zekere geborgenheid in zich, hij beschermt en omarmt de persoon die zit. Een beetje zoals een baby die veilig is in zijn wiegje. Baptiste is een gezinsstoel, de zitting is laag bij de grond, wat zowel een gezelligheid uitstraalt als de ‘toegankelijkheid’ voor kinderen openstelt.

vooronderzoek

15


3 vormstudie & dummy


stoel = opvouwbaar en neemt op deze manier weinig plaats in als opgeborgen object

stoel wordt opengeklapt en kan gebruikt worden als zitbank/ loveseat

stoel wordt een schommelstoel door de eindes van het zitopperblak op te spannen

1e maquette op schaal 1:1 materiaal = golfkarton vormstudie & dummy

17


18

vormstudie & dummy


DUMMY 1.0 De vouwstoel is opgebouwd uit latten, om een eindpunt te bepalen hoe ver de stoel openvouwt, wordt een PVC-buis bevestigd. Door de uiteinden van de zitting heen komt een draadstang, deze verbindt de latten onderling en biedt de mogelijkheid de stoel op te spannen, dit door de moertjes op de draadstang vast te draaien. Op dezelfde manier kan de stoel ook weer ontspannen worden en gebruikt worden als bankje, of opgevouwen en opgeborgen worden.

vormstudie & dummy

19


alternatieve methoden om de stoel op te spannen: spanriemen snelbinders

vormstudie & dummy

21


MAQUETTE & VORMSTUDIE

vormstudies na enkele fundamentele wijzigingen: . de zitrichting is gewijzigd: men schommelt nu voorwaarts . de vorm wordt zodanig ontwikkeld dat meerdere zithoudingen mogelijk zijn . er moet gezorgd worden voor een rugsteun . vorm wordt ontwikkeld zodat ook een armsteun ontstaat

om de grote kracht die nodig is om de stoel op te spannen te verdelen wordt een test gedaan met kofferslotjes 22

vormstudie & dummy


vormstudie & dummy

23


DUMMY 2.0 De nieuwe vorm wordt vertaald in een 2e dummy, verschillende manieren van opspannen worden toegepast. Natuurlijk koord begeeft het al snel. Een nieuw systeem met katrollen doet zijn intrede en biedt oplossingen.

24

vormstudie & dummy


De witte banden worden vervagen door lederen banden als rug- en lende steun, het kussen kan een verplaatsbaar kussen worden, bevestigd aan de lederen banden.

vormstudie & dummy

25


4 historisch onderzoek


Baptiste kan best omschreven worden als een opvouwbare schommelstoel. Deze twee hoofdeigenschappen vormen de basis voor het historisch onderzoek; Baptiste profileert zich tussen de vouwstoel en de schommelstoel. Uit de ruime geschiedenis van beiden konden enkele prominente ontwerpen geselecteerd worden die overlappende eigenschappen hebben. Deze werden aangevuld met enkele andere ontwerhistorisch onderzoek

27


SCHOMMELSTOEL

klassieke oudheid

1750

1800

1850

1900

1920

1940

1960

1980

2000

2010

VOUWSTOEL

LATTENSTOEL

AANVERWANTE ONTWERPEN


pen en in een matrix gegoten met nog twee andere parameters. Parameters die allen hoofdeigenschappen van Baptiste zijn, en die op 1 of meerdere manieren terugkomen in bekende en/ of historisch relevante ontwerpen. De 4 hoofdeigenschappen van Baptiste zijn de opvouwbaarheid en zijn schommelende eigenschappen, een andere bestaansvoorwaarde is het feit dat hij opgespannen wordt en daardoor open waaiert en slechts dankzij de handeling van het opspannen bruikbaar wordt, en tenslotte

Klassieke Oudheid: romeinse vouwstoel - chinese vouwstoel in bamboe Middeleeuwen: savonarella 18e E: Windsor rocker 1740 19eE: shaker rocker 1840 - thonet cafe chair 1867 - patent folding chair, lounger / chair / folded, 1874 Thonet bentwood folding armchair, 1890 - thonet rocking chair nr 1 1890 - officers folding chair 1890 20e E: lattenstuhl Marcel Breuer 1924 - Propeller stool van Kaare Klint 1927 - female rocker USA 1925 - Rocking chair van Hans J. Wegner 1947 - peacock van Hans J. Wegner 1947 - Easy Chair (USA) 1950 - schommelstoel van Gio Ponti 1953 - rocker van Verner Panton 1960 - ‘ludwig’ by boerge lindau, 1960 - PK 91 van Poul Kjearholm 1961 - ‘cricket’ folding chair by henry glass, 1963 - ‘fiera di trieste’ by a. jacober and p. d’aniello, 1966 - Dondolo, CESARE LEONARDI & FRANCA STAGI, 1967 - Favela armchair by Campana brothers 1991 - Monsieur X byPhilippe Starck 1996 - rocking bench by heidi winge stroem 2002 Superstructure chair by Bjorn Dahlstrom 2003 - Folding Chair and Ottoman by Brainstream 2009

historisch onderzoek

31


het gegeven dat hij opgebouwd is uit latten. Vertrekkende van deze 4 categorieĂŤn werd voor iedere categorie 1 of meerdere representatieve voorbeelden uit de geschiedenis of de huidige markt aangekaart. In de Oudheid had het meubel een zekere hiĂŤrarchische waarde; de vouwstoel bij de Romeinen was een statussymbool en enkel geschikt voor keizers en hoogwaardigheidsbekleders. In dezelfde periode worden ook in het Chinese rijk reeds vouwstoelen gemaakt, daar kennen ze een eerder praktisch gebruik; de nomaden gebruiken ze als hulpstukje om hun paarden te bestijgen. De Chinese vouwstoel was meestal gemaakt van bamboe met zachte zitting van koord of leder, vaak hadden deze stoelen ook een hoofdsteun en voetbankje. Deze kenmerkende eigenschappen van de afwerking van de

32

historisch onderzoek


Chinese vouwstoel duiken ook op in het ontwerp van Baptiste. In de matrix wordt een grote sprong in de tijd gemaakt, van de klassieke oudheid naar de Middeleeuwen, waar even wordt stilgestaan bij de savonarella, een vouwstoel voor vorsten ophistorisch onderzoek

33


5 uitvoeringstekeningen


MAATVOERING ONDERDELEN

schaal 1/5

verbindingsas

rondellen als tussenstukjes

basisafmetingen houten latten uitvoeringstekeningen

35


AFMETINGEN LATTEN schaal 1/10

36

uitvoeringstekeningen


uitvoeringstekeningen

37


38

uitvoeringstekeningen


uitvoeringstekeningen

39


ZIJDE A

40

uitvoeringstekeningen


ZIJDE B

uitvoeringstekeningen

41


ZIJDE B opgespannen

42

uitvoeringstekeningen


ZIJDE A + B

uitvoeringstekeningen

43


ZAAGPLAN HOUT 1

2400,0mm 22,5mm

810,0mm

2

1200,0mm

90,0mm

44

uitvoeringstekeningen


3

4 400mm

45mm

45mm

5

6

uitvoeringstekeningen

45


7

8

46

uitvoeringstekeningen


9

10

uitvoeringstekeningen

47


11

48

uitvoeringstekeningen


12

uitvoeringstekeningen

49


6 assemblage & montage


assemblage & montage

51


52

assemblage & montage


assemblage & montage

53


54

assemblage & montage


assemblage & montage

55


7 commercialisering


GRONDSTOFFEN

grondstoffen hout = 20 g/kg staal = 0,3 g/kg koord = 5 m wol (beschermend deken) = xxx g grondstof van hout = bomen

grondstof van metaal = ijzererts

grondstof van nylon = aardolie

grondstof van leder = kalf

grondstof van wol = schaap

Baptiste is een schommelstoel die is opgebouwd uit natuurlijke materialen. De materialen blijven naakt en dit maakt dat het ontwerp heel eerlijk en neutraal blijft. Het hoofdbestanddeel van de stoel is hout; essen, soort hardhout afkomstig uit West-Europa. Dit is een bewuste keuze, het is een duurzame houtsoort, die gecontroleerd wordt en een FSC-label draagt. Door hout te gebruiken uit onze regio wordt ook het transport zo laag mogelijk gehouden. Het is bovendien ook een zeer goede ecologische keuze, want hout is hernieuwbaar, herbruikbaar en biologisch afbreekbaar. Op voorwaarde dat het hout komt uit goed beheerde bossen. De wijze waarop de stoel kan geassembleerd worden (indien computergestuurde vervaardiging) is zodanig dat er nauwelijks hout verloren gaat bij het produceren van de stoel. Het hout is gemakkelijk te bewerken. Naast hout wordt ook een kleine hoeveelheid staal en nylonkoord gebruikt. Dit zijn materialen die hun oorprong vinden in natuurlijke producten (ijzererts en aardolie), maar waarbij veel energie dient toegevoegd om tot een bruikbaar product te komen. Gezien echter de kleine hoeveelheid die hiervan gebruikt wordt, is de milieu-impact hiervan bijna verwaarloosbaar. Beide materialen zijn ook zeer durzaam in gebruik en kennen een bijna oneindige levensduur. Ook naar de omgeving toe zijn beide interressante materialen: de stalen as zit helemaal verwerkt in het hout, en bezit een grote elasticiteit waardoor hij makkelijk mee buigt in de houding van de stoel. De koorden dienen om de stoel op te spannen, deze hebben een heel lage slijtage en zijn zeer soepel, gezien de soepelheid en korte rest aan het touw, is er zeker geen gevaar voor kinderen. Het touw rolt over een wieltje om de hoek van 90° te kunnen maken, dat wieltje zit volledig in het hout weggewerkt, enkel het ‘slotje’ waartussen het koord komt vast te zitten is zichbaar, maar dit is dermate simpel werkt slechts in 1 richting dat het onmogelijk gevaar zou kunnen betekenen voor kinderen. Het leder ten slotte is een natuurlijk product, wordt zeer toepasselijk gebruikt in de meubelindustrie. Dankzij de compactheid van het meubel in toegevouwen positie neemt het slechts0,2 m3 in beslag. Wanneer hij open, in opgespannen houding staat, neemt hij net als een doorsnee schommelstoel 1,2m3 in beslag. Deze compactheid is zeker een troef naar transport, verdeling en opbergmogelijkheden toe. De stoel wordt verpakt in een wollen deken, dit dient hoofdzakelijk om de stoel te beschermen tegen krassen en daarrond een kartonnen cover vervaardigd uit gerecycleerd materiaal (ook deze karton is deels afkomstig van hout met FSC-label). commercialisering

57


ONDERDELEN gewicht: afmetingen: materiaal: onderdelen:

58

21 kg 0.9 x 1.25 x 0.1 (gesloten) 1.2 x 0.9 x 1. 5 essen houten latten ijzeren stang rondellen moer koord wieltje arret (koord) banden in kalfsleder alluminium klinknagels (als pennen voor verbinding)

commercialisering


kalfsleder

essen

zeilkoord

commercialisering

59


60

commercialisering


ECOLIZER productie product/materiaal essen verbindingsas staal pennen & vijzen & rondellen zeilbeslag touw (nylon) puntlassen zagen schuren boren lederen banden

kg 20 0,1

mPt (/kg/...) resultaat 234 4680 271 27,1

0,05 0,05 0,01 0,05

231 240 1

11,55 12 0 0,05

19 26

380 5,2

dnb dnb dnb dnd

gebruik nvt

afdanking hout ijzer nylondraad lederen banden

TOTAAL

20 0,2 dnb 0,2 dnd

5115,9

Na analyse van Baptiste mbv de Ecolizer opgesteld door OVAM, blijkt dat de stoel een zeer hoge puntenwaarde haalt. Hoe hoger de puntenwaarde hoe zwaarder de belasting op het mileu. Door echter ook de levensduur van de stoel in beschouwing te nemen; 100 jaar voor het hout, 10 jaar voor de lederen riemen kan de stoel toch beschouwd worden als een ecologisch verantwoord ontwerp.

commercialisering

61


PROTAGONISTEN PROFIEL PROTAGONISTEN: De protagonisten vormen het doelpubliek van Baptiste. Baptiste is herinterpretatie van de schommelstoel; deze vrije interpretatie draagt enkele consequentes in zich, die mee bepalend zullen zijn voor de openheid van het ontwerp. De lage zitten maakt dat de stoel hele makkelijk toegankelijk is voor kinderen, ook de schuine opstand van de latten maken het meubels heel speels, kinderen klouteren overal waar ze kunnen. De lage zitting heeft eveneens een lounge-effect, hoewel het nog steeds om een schommelstoel gaat. Baptiste past perfect in de huiskamer van een jong en dynamisch gezin/koppel, open van geest en open voor vernieuwing. Een fotografische weergave van enkele mogelijkheden volgt.

ADRESSEN: Sint-Pietersnieuwstraat 81 - Gent Kongostraat 55 - Gent Sint Kristoffelstraat 22- Brussel Lampstraat 15 - Halle Gentil - Antheunisstraat 2 - Halle

64

commercialisering


commercialisering

65


66

commercialisering


70

commercialisering


commercialisering

71


commercialisering

73


74

commercialisering


commercialisering

75


8 bronnen


BJORN DAHLSTROM, superstucture chair, internet, 2003 (http://www.dahlstromdesign.se/) BRAINSTREAM, folding chair and ottoman, internet 2010 (http://www.brainstreamdesign.com/) CAMPANA BROTHERS, favela armchair, internet (22/05/2011) (http://www.campanas.com.br/) DANISH FURNITURE, propeller stool by Kaare Klint, internet (11/05/2011) (http://www.danish-furniture.com/designers/ kaare-klint/#kaare-klint-propeller-chair) DANISH FURNITURE, peacock & rocking chair by Hans J. Wegner, internet (11/05/2011) (http://www.danish-furniture.com/designers/ hans-wegner/#hans-wegner-peacock-chair) bronnen

79


9 dankwoord colofon


DANKWOORD

Ik wil eerst en vooral mijn ouders bedanken voor de kans die ze me gaven om te beginnen aan deze opleiding. Een jaar overladen met ervaring in een heel ander vakdomein dan wat me voordien bekend was, dank jullie voor dit extra jaartje waarin ik mijn horizon enorm heb kunnen verruimen. Ook voor de steun en toeverlaat die ze zijn, bij de ups en downs van ieder project. Ook in het bijzonder Klaas en Vake nogmaals danken voor het meedenken bij de uitvoering van mijn prototype, een proces van lange duur. Verder wil ik ook mijn oma bedanken voor de professionele hulp bij het maken van enkele onderdelen van mijn prototype. Ik wil ook de atelierdocenten: Hans, Patrick en Bart, bedanken voor de vele uren atelierbegeleiding en de steun in het ontwerp en voor de vele leerrijke bedrijfs- en beursbezoeken verspreid over het volledige academiejaar. Ik wil ook de mannen van het werkhuis bedanken; Ronny, Rudy, Yves en Jo voor de paraatheid en bereidheid te helpen bij de uitvoering van ieder ontwerp, om ons bij te staan met raad en daad. Ik wil ook nog even de mensen bedanken die hun living hebben opengesteld voor mijn fotoreportage, dankzij wie ik nu een duidelijk beeld heb kunnen schetsen van de mogelijk omgevingen waar ik Baptiste zie in de toekomst. Tenslotte wil ik ook mijn dank richten aan mijn mede-studenten, de VOMO’s voor het fijne jaar samen, voor de heerlijke groepssfeer, de lange babbels, het elkaar helpen bij het ontwerp en nog zoveel meer! Dank u!

colofon & dankwoord

81


82

colofon & dankwoord


COLOFON

marjan d’hose Voortgezette Opleiding MeubelOntwerp academiejaar 2010-2011 atelierbegeleiders: Hans Lecompte Patrick Reuvis Bart Baccarne images by marjandhose illustrations by marjandhose text by marjandhose

colofon, dankwoord

83



baptiste