a product message image
{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade

Page 1


.

FLAM E ·ARRESTEAS

(nieuw.;:ilveren vlam kerende A NKER -!!eiliglreids-roosters)

Voor Havenwerken 8fJrlA't1lir

P"TR IJSPOOATEN

in alle typen

Holla nders zijn de bou.

SCHEEPSRAMEN

wers van havenwerken.

LICHT· EN DEKAANDEN

sinds eeuwen. BOS & KAUS, met jarenlange ervaring en grote activiteit houdt die roem

Cl!

grootten:

DEKSCHROEVEN TANKDEKSELPOORTEN SCHOTSCHUIVEN

hoog. Ons materieel is in prima staat en ons personeel goed

Non -f erro giet we rk naar mod e l of t eke ning , r uwe n bewer kt

geschoold.

I

r

Fabrikimle: METAALWARENFABRIEK EN

KOP ER G IET E R IJ

"HET ANKER" BOVEN . HARDINXVELD • TELEFOON No. 7

Leverancier

!lan

de

Koninklijke

Ma rine

N.V. NED. TECHN. HANDELMIJ " E N TE HA " Aleunde!' Gog e'we g 8 . 's-Gra venhage . Telefoon 336212

*

v ert egenwoordiger voor:

fABRIQUE

GOLD STAR ACCU

NATIONALE

D ' ARMES DE GUERRE

GEEN

HERSTAL BIJ LUIK

PISTOLEN

.

GEWEREN

* SOCIETE NOUVELLE DES ETABLISSEMENTS BRANDT PARIJS MOR TIERE N VAN 60, 81 EN 120 mm MORTIERMUNITIE

b

MAAR

KARABIJNEN

GeWeER M ITAAILLEUR S MITRAILLEURS EN BIJBEHORENDE MUNITIE

LLETEVREDENHEID GOLD STAR

de meert betro1l'wbare accu M&OlD

tTt.lI ~

- IlGUOA •

nur. I

' IH·DM

! I


H. P. GELDERMAN ,

& ZON EN NV.

OLDENZAAL

I FABRIKANTEN VAN I RUWE-, GEVERFDE-, GEBLEEKTE EN BEDRUKTE KA TOENEN RAYON- EN RAYONVEZEL

I

MANUFACTUREN N. J. m

~iuo terKuile&ZonenN.V. Fabrikanten van

J

(B ADH AN DDOE KEN

POSTBUS 49 ENSCHEDE

ENKO NV.

NV. HOLLANDSCHE

NV. SPIN NERIJ ROOtv1BE EK

TE XTIELINDUSTRIE

i<

Spinnerij Weveri j Ververij Drukkerij

GOI RLE i<

VAN

KATOENEN, RAYON EN WOLLEN STOFFEN

FABRIKAN T EN VAN

LAKENS -

!

,

e


Stelcon bed"Jfsvloeren

SPAARNDAMMER SCHEEPSWERF

SPAARNDAM

STAPEL N.V. 'tfP===~i ,-aP==~ STOMEN

VERVEN

SCHEEPSWASSERIJ

e~3~ Hèt bed rij f voor de scheepvaart In Amsterdam Ve rzorgt reeds ve le ja ren opdrachten va,..

ONDERDELEN DER KONINKLIJKE NEDERLANDSE

MARINE Sp e <; i •• 1 Inoer le ht VQO' grolt:> ord e rs O. I .

o; h e mi. c: h reÎn l Çl e n Yio"

UNIFORMEN MATRASSEN DEKENS MeI e xpedi tie do or hel gehele land

Aderweg 11- 19 Amsterdam · N.

Telefoon 60121 (5 lijnen'

,I


favoriet, ook m de kleine klasse!

Daar zit ras in!

PREFECT EN

U merkt dat als U achter het stuur .lil Een piUige viercylinder, waar U flink mee kunt opschieten. Watervlug en ;[eldzaam handig In hel stadsverkeer, maar ook vlot en onvermoeibaar op de lange afstand. Oerzuinig en zo economisch van bouw en indeling, dat U er een volwaardige auto 1111In hebt. • Overtuig U door een proefrit vlln zijn bijzondere kwaliteiten. Maak een afspraak met de dichtstbijzijnde Ford Dealer, hij zal U graag demonstreren, welke voordelen deze laaie raswagen biedt

•. • en 'onslotto 8 . .lt d. ford SOrflce d. ".lIedlg. doonl.gblJ Uw keuze ...ende m . .at lRConomlsche weg •••

N. V. NEDERLANDSCHE FORD AUTOMOBIEL FABRIEK . AMSTERDAM


HrMs Tromp

-----,• I

De complete vuurleiding-apparatuur van Hr Ms in Nederland gebouwde schepen van oorlog. bestaande uit: radar. en visuele richnoestellen, rekenapparatuur, stabilisatie- en hulptOestellen benevens transmissie voor zeedoeJ., luchtdoel- en bombardememsvuur werd door ons gebouwd en geïnstalleerd _

H

O

L

LANDS

SIGNUUPP4IUTEN

E

I

I • I •I • I •

..


Telecommunicatieapparatuur voor de

zeevaart

HY PHIlIPS l[l[CGMMUHICllI1 IHDUSlRIl ,h HY Me~erlan~!the S"nloesl.llenlabllü HII",,,"

\\ \\t\\\ t}SSt"t~t" '4i1\ e\\ tnt

Het ontwerpen, bouwen en herstellen van alle soorten oorlogsschepen, ketels. turbines en Dieselmotoren. Constructie van torpedo-lanceerbuizen voor bovenwatersebepen en onderzeeêr$.

DE ROTIERDAMSCHE DROOGDOK MIJ. N,V . • ROTIeRDAM • NED. OOK EN SCHEEPSBOUW MIJ. V.O .F. . AMSTERDAM . N,V. KON. MIJ ... DE SCHELDE" . VLISSINGEN . WERKSPOOR N.V. AMSTERDAM • DOK· EN WERF-MIJ. WILlON· FlJENOORD N.V.. SCHIEDAM


dient

De Industrie Als constructief doordachte producten met bqzondere kwaliteiten, vervullen de VDH hand· boormachines een werkelijk dienende t ••1e In bedrijfsleven en Industrie. Het zijn producten uit de VAN DER HEEM fabrieken. waar men· mede door de vervaardiging van Erre! radlo's, stofzuigers. vloerwrijvers en ventilatoren· heeft bewezen, dal een groot bedrijf pas van betekenis Is. wann ••r zijn producten .an zeer hoge eisen beantwoorden.

Nall-..,Ic .Ul"/glJeld

....

Het dieper In de problemen doordringen, mogelijk geworden "oor rl1e""",= wetenschappelijke ontdekkingen. heeh Ingrilpel'lde wiJZigingen" teweeggebradII op werktUigkundig Qebled. ~ ont· w ikkeling VlIn de MOderne vneer·

middelen moet hle'mede

'-0.

Spee' ,o>....Iytm;he

Pi!rall~

W6e,loe de 1'I'\jI'$O-opect'ogralen ~,ei$t worden. l ijn OI'IOtlI~,l ljk bij hel be""nde~n van bepoalde

I)lac:tis<;he problemen. On:e $heli laboratoria be5eh,kken ove' del e lee' ~ostbare a~rah.nlr. Daarom kunnen wiJ mei onle servlc:e en lec:hnisehe voorlic:hUng aan de IndU$lrle en het ·verkeer ult,,~

onde<roeken,

.n ~ILL ,

IIIIOHHOUl H01ORElllA"EX D. 6OEDICOOP •. M.Y. AMIlODAM SHliU tiEDERI.AtoID N.V. ~--o

eo _ ' ol.

1$3. 01) •

.:.G<.~


MAANI1IJLAU ItIC

1"'ltIC"'~

YUVICLI .... " .. ~

V AN DE KONtNKLU K E MAItINE UITGAVE V"'N oe HOOfO...FDHING PERSONEEL V ... N HET MI NISTeR I E V ... N M ... RI NE HOOfDRED",CTEUR, fil. J. TH. M. SC H"'EPMAN ADRES REDACTIE EN "'DMI N IST R A TI E V ... N ... lKE· MI NISTERIE VAN MARINE MADELA ... N NW. FRED~ RIKSKAZEIINE _ TELE_ FOON 7719T2 TOESTEL 51 _ DEN H...... G

4. JAARGANG No. 5

_

DECEMBER 1950

Vraaggesprek met de Vlagofficier Personeel SCHOUT BIJ NACHT J. B. MEIJER

1

N de serie vraaggesprekken welke in de afgelopen tljd in "Alle Hens" zijn opgenomen, had het hiernavolgende met de V.O.P. tot een der allel'eers ten moeten behoren. Dat het eerst nu gebeuren kon, moge een bewijs zijn voor de drukke en veelomvattende taak van de Vlagolficier Personeel, Schout bij Nacht J. B. Meijer. Toen dan ook enkele uurtjes vrijgemaakt konden worden voor he t stellen van vragen, was onze eerste vraag: Wat omvat d e laak van de V.O.P.?

De beantwoording neemt minder tijd in beslag dan de uitvoering, deze is n.l. personeelsvoorziening en -verzorging in de ruimste zin van het woord. Door wie wordt U daarin bijgeslaan?

Door een staf van oUicieren en ambtenaren, waarvan ik als belangrijkste toch wel wil noemen, de plaatsvervangend V.O.P. de Ktz. W. v. d. Do nker, die ik in deze wel aan mag duiden als mijn rechterhand. Welke a fdelingen renorler en onder U?

Dat zijn er een heleboel omdat de hoofdafdeling Persomlel uit vele bureaux _ vroeger onderafdelingen genoemd _ en de v roegere bureaux, thans als secties aangeduid, is samengesteld. Het zijn er vele die ik allemaal zou kunnen noemen, maar daar is het gevaar bij, dat U die bureaux die ik het eerst ga noemen als de belang r ijkste gaat beschouwen. Het is onjuist aan het ene bureau meer waarde te hechten dan aan het andere. Ze zijn all.emaal belangrijk. Maar ik heb hier een schema (pag. 3) dateen duidclijk beeld geeft van de verbondenhcid onderling der verschillende bureaux en enige meer zelfstandig werkende secties der hoofdafdeling Personeel. Wan _ neer U het schema dan bij het vraaggesprek a fdrukt, spaart dat een uitgebreide omschrijving e n niemand kan zich tekort gedaan voelen. Wel moeten even door hun bijzondere positie

apart vermeld worden. de sceretaris personeel, die voor zijn werk de beschikking heeft over de bureaux personeelsadministratie en de secretarie personeel. Een zeer zelfstandige positie wordt uit de aard de r zaak ingenomen door de Chef van de Genees· kundige dienst der Zeemacht. In dit verband zouden wij U willen vragen: Hoe is de plaats van de I nspec teur Onderwijs Z eemacM ten opzichte van de H oojdajdelinO Personeel?

Deze heeft een volkomen zelfstandige positie en zijn verbinding met mijn hoofafdeling bestaat. O.m. hierin, dat hij kan beschikken over het bureau "opleidingen" en voortdurend nauw contact houdt met diverse andere bureaux, zoals oUideren, schepelingen, dienstplicht enz. Dit alles omvatle de o rganisatie, maar hoe is het met hen voor wie deze organisatie is opgebouwd, d.w.z. Hoe Is liet gesteld met de toevloeiing van personeel?

Dit personeel moet U o nderscheiden in drie groepen, nJ., het berocpspersoneel, de vrijwillige reserve, waar O.m. de Mari ne Vrouwen Afdeling onder valt en het dienstplichtig personeel. Het bcroepspersoneel e n de vrijwillige reserve worden betrokken ult degenen die zich voor vrijwHlige diens t neming bij de Zeemacht aanmelden, dus "vrijwilligers"; de zeemiliciens uit de voor de zeemacht geschikt bevonden dienstplichtige jonge mannen. U voelt wel dat er nogal overeenkomst

I N H OU D Pag.

Pag. Vraaggesprek met Schout bij Nacht J. B. Meyer Ere-rol W IJ en de atoombom Waarvoor selectie biJ de Marine? Van enterhaak tot vliegtuigbom Publi~k contacl Korps Mariniers 285 Jaar. Regeling uitgesTelde bezoldiging O peratie Goodwill Oe Koninklijke Marine en hd

1 3

Al1'llItisch Pact Hel korps Mariniers in de Oost . ~ Koninklijke ZWel'd.se Marine

16

of

Taalles

17

5 6 7

T oellchling op circulaire Zel'macht

oS

9 10

938. De wer~ld waarin wij Oude zeemanskull!lt in m,"

Mutaties Bevorderingen

]I

H

18 lev~n nicuw~

19

vor-

20 21 22

f

/


bestaat tussen beroepsdienst en vrij· willige reserve. Ik gebruik de benaming vrijwillige reserve, omdat er ook reserve personeel gevormd wordt uit de dienstplichtigen. Zo behoort een groot deel van de reserve officieren lot deze "dienstplichtige reserve". H oe komt men aa", de vrijwilligers?

De mannelijke vrijwilligers komen via de Marinewervingsgroep Nederland, die in 12' steden in ons land permanen· te burea ux hedt en daarbuiten in 60 verschillende plaatsen zitting houdt. Men kan zich daar aanmelden, inlichtingen ontvangen, geheel we~wijs gemaakt worden. De "werving' vestigt de aandacht op de mogelijkheden bij de Koninklijke Marine door het vertonen van wervingsvoorlichtingsfilms en het houden van voordrachten op diverse onderwijs inrichtingen. De ad· spirant "marva's" hebben een centraal punt tot hetwelk zij zieh kunnen wenden en dat is hier op het departement. Hoe is eigenlijk de indeling van dienstplichtigen bij de K oninklijke Marine geregeld?

.

U bedoelt hoe men bij de Koninklijke Marine komt? Dat gebeurt als volgt: De dienstplich· tigen voor Marine, Leger en Lucht· macht worden gekeurd door 12 inde· lingsraden. In o nderling overleg worden dan de dienstplichtigen verdeeld in drie groepen. Dat is een voorlopige indeling waarbij rekening wordt gehouden met de wensen van betrokkenen inzake aanleg of voorkeur. Een grote fout die door velen wordt gemaakt is, dat wanneer alles eenmaal in kannen en kruiken is en zij definitiel zijn ingedeeld, zij eerst met hun wensen en verlangens naar voren ko· men en dan is het vaak heel moeilijk, zo niet ondoenlijk, om nog wijziging aan te brengen. H oe u de afvloeiing van he! personeel geregeld?

Dat gaat heel normaal; voor beroepsgersoneel en vrij wî.llige reserve doo r beeindiging van de voor hun vastgestelde termijn van hun dienstverband. Daar is enige jaren na de oorlog van afgeweken, noodgedwongen, omdat er door het uitvallen van de opleiding gedurende de oorlog een vacuum was ontstaan dat eerst moest worden aan· gevuld, vóór het oude kader de dienst ko n verlaten. Maar nu is de situatie, dank zij versnelde opleiding etc. weer practisch normaal te noemen. En dienstplichtigen gaan na het vel"VUllen van de dienstplicht met groot verlof. WalIneeT

b.v . bij

mobilisatie

al

die

mernlen weer nodig zijn, kan dat ineens verwe r kt worde",? Ja, daar zijn wij helemaal op ingesteld. Er kunnen dadelijk de nodige lichtin· gen opgeroepen worden tot een maximum van 15. Dat is ('(!n kwestie van slechts enkele dagen, door een perfect werke nde organisatie van het bureau personeelsadministratie in samenwerking met het bureau mobilisatie-voorbereiding. H oe i$ de anima voar indiensttreding? Heel goed, alleen is lang niet iedereen bruikbaar. Maar de animo is dusdanig dat wij werkelijk de besten onder de goeden kunnen uitzoeken. Dat bete-

2

kent dat van de honderd die komen informeren, er al direct een ~edeelte afvalt bij de aanmelding, hetzij door · dat zij niet meer terugkomen dan wel reeds zichtbaar ongeschikt zijn. Na uiteindelijke selectie en keuring blijven er ongeveer 17 over die in dienst treden. I s er een veTlan"en merkbaar om de

dienst te ver laten? Dat verlangen was merkbaar, maar neemt bij het beroepspersoneel bepaald al. Zoals hiervoor al is aangeduid, eiste het landsbelang het ontslag van het beroepspersoneel bij dienst beëindiging op te schorten. Dit laatste is nu reeds veel minder nodig geworden, mede doordat de burgermaatschappij met de jaren veel van haar aant rekkelijkheid heeft ingeboet. Hoe is de huidige situatie wat betreft voldoende vaartijd personeel?

voor liet -militie-

Uw vragen zijn niet altijd even gemakkelijk, maar laat ik hierop zeg· ge n: Er wordt naar gestreefd om zoveel mogelijk militie- personeel aan boord van varende schepen te oeCenen. Benocm.ingen, mutaties en bevordeTingen, hoe vinden die plaau? De benoemingen van officieren geschiedt door H.M. de Koningin, de plaatsingen en het aanwijzen voor ver_ schillende functies door de Minister van Marine, in bijzondere gevallen" voor zeer hoge functies bij KoninkJijk Besluit. Dat moet weliswaar uitvoeriger beantwoord worden, maar het is eenvoudidiger daar alles volgens vastgestelde regelen verloopt. Zo geschieden de be· noemingen van officieren door H. M. de Koningi n. Plaatsingen en het aanwijzen voor verschillende functies wordt door de Minister v an Marine gedaan, terwijl zulks in bijzondere ge. vallen, voor zeer hoge functies bij 1::0' ninklijk Besluit geschied. Waar het mutaties van schepelingen betre1t, gebeuren deze op last van de Commandant Zeemacht ol de Com· mandant van het korps Mariniers. Bevorderinge n van Officieren .geschieden bij Koninklijk Besluit, bij onderofficieren geschiedt zulks door de Minister, terwijl bevorderingen in standplaats vinden door CZM of CKM. Voor Hoofd- en Vlagofficieren geschieden de bevorderingen bij keuze waarbij de Minister het advies inwint van een raad van vlagofficieren en van de vlagofficier personeel. Een zelfde wijze wordt van keuze-bevordering wordt gevolgd bij bevorderingen van onderofficieren boven de rang van sergeant, waarbij de Vlago!fieier Personeel advies krijgt van een commissie onder voorzitterschap van de plaatsvervangend VlagoUicier Per· soneeL Hoe Is de stand van zaken bij de dcm.obUisa!ie?

d.W.Z. zijn er nog steeds veel werkzoekenden en blijft het bureau demobilisatie ook bestaan nadat alle dienst· plichtigen uit Indonesië zijn teruggekeerd? Daar is ook een zeer bevredigend ant· woord op te geven. De stand der de· mobilisatie is bepaald gunstig. Het aantal werkzoekenden afkomstig uit de Koninklijke Marine is maar zeer

klein. Wat het bureau demobilisatie betreft, de werk2atunheden daarvan gaan gewoon door, ook nadat alle dienstplichtigen uit Indonesië zijn teruggekeerd, zij het dan door een kleinere staf van personeeL Wat zijn Uw verwachtingen voor J95J? Veel werk, als U dat bedoelt. Wij gaan vol kracht door met de opleidingen, want wij hebben de plicht voor een snelle opbouw van de Marine te zorgen. Ik zou het navolgende willen zeggen en ik hoop dat iedereen dat goed begrijpt: " De l\larine &"aat gewoon door". Uw vragenlijstje is uitgeput ue ik, in aansluiting op dit vraaggesprek zou ik tenslotte nog iets daaraan toe willen voegen. Waar het de bedoeling is, dat dit v raaggesprek in het Decembernwruner van "Alle Hens" wordt afgedrukt, wil ik gaarne van de gelegenheid gebruik ma· ken om hier naar aanleiding van de komende jaarwisseling nog een woord te richten tot het Marine per· soneeL 1950 is, niet minder dan de voorafgaande jaren van wederopbouw der Koninklijke Marine, voor ons een jaar van hard werken geweest. De opleidingen gi ngen volle kracht door, er werd zowel individueel als in verband druk geoefend, er werden overeenkomstig het Militaire hulpprogranuna schepen gehaald uit de Verenigde Staten van Amerika. Daarnaast is het een jaar van grote veranderingen geweest. De Ma· ritieme steunverlening aan de Republiek I ndonesia liep ten einde en een Marine Missie van circa 1000 man, veel kader omvattend, zal spoedig haar werk2aamheden bij de Republiek aanvangen. Het Marine commandement Nieuw-Guinea, einde 1949 ingestel d, werd gaandeweg uitgeb reid. Wanneer men bij dit alles bedenkt dat de personeelssterkte in de loo.p van het jaar met ruim 15 % terugliep tot nagenoeg de voor het bestaande vlootplan benodigde sterkte, behoeft het geen betoog dat er van het personeel veel gevraagd is en ik kan niet anders zeggen dan dat haar prestatiën aan de verwachtingen hebben voldaan. Het is niet altijd even gemakkelijk geweest, dat valt nie t te ontkennen, in het bijzonder in Indonesië en in Niew-G uinea. Niet alleen voor het personeel bij de uitoefening van haar taak, maar even zee. voor de leiding om steeds weer in groeiende behoeften van allerlei aard te voorzien. Marineleiding en personeel moet en samenwerken, elkaar helpen om door de moeilijkheden hee n te komen. Dat het personeel op de volle steun van de Marineleiding kan rekenen, is vaak ç:enoeg gebleken, ook in het afgelopen Jaar. Daarom verwacht ik dat het per· soneel zich op haar beurt volledig achter de leiding stelt. Met het vaste voornemen, in onderlinge samenwerking de moeilijkheden te overwinr.en die zich in de toekomst ongetwijfeld nog zullen voordoen, gaan wij het Nieuwe jaar tegemoet, in de overtuiging door de gezamenlijke in· spanning te zullen slagen. I k moge besluiten met het Marine-personeel mijn allerbeste wensen aan te bied,en v ... or 19;)1. Dat het nieuwe jaar U en de Uwen veel goeds moge brengen, voorspoed, geluk en gezondheid, kortom alle:; wat gij ervan verwacht.


~ ORGANISATIE-SCHEMA VAN DE HOOFDAFDELING PERSONEEL w _ _ ... _ _ _• _ _

_

_ IU',,"_ •• 0 ____________________ • • • • • • • • ___ •

__ •

____

._

" ' 0 . _ _ •• _ ___ . . __ _ _ . _ •. • •

~ .

____ . _ __ _ • _ _ •

il.u.fW(lIfll.l11 lIOl1o.t11 Wl.l......

:

I

:

~H_

lil VlOOIl'Il_ 009 0I'W0IItG0I

lUMA{~1

.... VlOO1UUQlDlU

11

I I

fo-

M~_

...... I:IIH1\lotllA/C1

-J-

H

11

I I

If(fl~~

---

l

Ir

IKr. WI'noGl6IOU'

--lilt OIflCl.t(JI

H

u,_

I Lf

I

I I tul MOIlW~1t I

I

I I

"''''1IOIIlIS,II,1II

11

I

I....

!.Itlfl/JII

"~

M~_

-{

,., r , r

-I

I

.... 0\ 1 0

!

I

I

-,~

I

-I !UIl

~T/UUI

DECEMBER 1950 Bij Koninklijk besluit van 30 September 1950 no. 42 werd toegekend het "Bronzen

Kruis" aan de marinier der eerste klasse C. J. VISSER (25334> wegens: "Reeft zich,

_1...m_

îf W<11l~~IH' ,

I!.. I I

Ingedeeld zijnde bU een

patrouille Vli n slechts vUt man, welke nabij Lasem <Oost-Java) plotseling onder automatisch vuur van de tegenstander geraakte. door moedig optreden onderSCheiden op 6 Februari 1949. In het bijzonder door onmiddellijk op goede en onverschrokken wijze handelend op te treden toe n reeds dadelijk na de a anvang van he t vuu rgevecht de sergeant-palrOuillecommandant en twee manschaplICn werden gewond. Door dit optreden wist hij te bereiken, dat de gehele vernietiging van de patroullle we.rd voorkomen." Bij Koninklijk besluit van 6 October 1950 no. 25 werd benoemd tot RIdder 4e klasse In de Militaire WillemsOrde, de sergeant-vllegtulgschutter P. DOlJRLEIN (18408) wegens: " Het zich In de strijd onderscheiden hebben door uitsteke nde dade n van moed. beleid en trouw.

. 00 WlUI KlIS! 1l0lAtHT

I

11

;

11

I

~

:

:

'" Yl&6Of!l(U PU!OIIffi

lIUl WlII& _

U. lUl

~

(.Ij

I

,

"'*-IIAnl

I

..... lOCIAU UlOI

11

I

SflI1 OUSVU,""

..... PQSOIOUU.

I

lu,uum!

I

Nadat hij reeds In 1941 wegens een moedig en beleidvol uitgevoerde ontsnapping met ren gering zeewaardige motorboot uit bezet Nederland naar Engeland, met het "Bronzen Kruis" werd onderscheiden en daarna aan boord van Hr Hs .I saac Sweers" aa n verschJllende gevechtsacties van deze oorlogsbodem had deelgenomen. heelt sergeant Dourleln zich na terugkomst in Engeland in September 1942 met het VO ile besef van de daaraan verbonden grote levensgevaren vrijwillig opgegeven om als geheim agent. In Nederla nd te worden Ingezet. Na 6 maanden opleiding we rd hij In de nacht van 9 op 10 Maart 1943 per valscherm nabij Ermelo (Gld.) a fgeworpen met de opdracht om als Instructeur en organisator, LlIegale verzetskernen te vormen, alsmede Inlichtingen betreffende de v\jand aan de geallieerde MJlItalre Inlichtingen Dienst te Londen te verstrekke n. Hij we rd echter direct bU z.U n landing op Nederlandse bodem door de Duitse "Sicherheitsdienst" als slachtoUe r van het toe nmalige In volle werking zijnde "England Spiei" gearresteerd en In de Gestapogevangenls te Saaren (N.-B.) gevangen gezet, waaruit hij, met uitsluitend hel doel de geallieerd e geheime diensten voor verdere noodlottige gevolgen te waarschuwen, tezamen

I

met zijn medegevangene, tevens ge heim agent J. B. Ubbink, In de nacht van 29 op 30 Augustus 1943. ondanks zeer grote rlslco's met veel beleid wist te ontvluchten en na een reis vol ontberingen en gevare n vlo. BeigIl!, Frankrijk. Zwitserland, Spanje en GIbraltar op 1 Februari 19-14 Engeland bereikte. Onder zware verdenking van Duitse spion te zijn onrnJddellijk door de Britse Veiligheidsdienst In verzekerde bewo.rlng gesteld, wist hU na ruim 4 maanden hechtenis ten koste va n zware geestelijke ber,roevlntren zich geheel van deze verdenk ng te zuiveren en vervolgens als korporaal-vllegtulgscllutter geplaatst bij het Squadron nr. 320. nam hij van eind 1944 tot medio 1945 deel aan een groot aantal operaties tegen doelen In door de Duitsers bezet gebied, daarbij volkomen beseUend do.t hem als ontvlucht <>ehelm agent, bU levend In handen vo.n de Duitsers valle n , een zeer zwaar lOL zou treffen. Door dit alles heeft sergeant Douriein In de 5 oorlogSjaren bij voortduring uitstekende blijken gegeve n van zijn. ondanks doorsto.ne gevare n en zware beoroevingen, ongebroken. moed en vastberadenheid, grote vaderlandsliefde en zelfopofCerlng." Bij Koninklijk besluit van 6 October 1950 no. 2i werd toegeke nd het "VlIegerk rois" ao. n luitenant ter zee vlieger der tweede klasse R. OCKERSE (13430 wegens: " Heeft zich door daden van initiatie!. moed en volhardi ng. als vlieger bo\'en het vastelo.nd van Europa. gedurende 42 vluchte n In een vliegtuig, teçenover de vija nd onderscheiden In het tUdvak van 1 September 1944 tot 15 April 1945." Met Ingo.ng van 1 Juli 1950 Is de gouden medaille voor 50 jo.ar lo.ngdurige. eerlijke en trouwe mlllto.l'·e dienst toegekend aan maJoor-electromonteur J . Westhof (20627).

3


Wij ende Atoombom Het verschil met de gewone bom n het vorige artikel hebben wij een atoombom laten plorren. U herinnert zich nog wel de hoeveelheden splitsbare stor, die leder op zichzelf niet tot

I

splitsing konden komen. Wij hebben

die hoeveelhedl'! n tegen elkaar gesch(). ten en zodoende C!en voldoende aantal neutronen gekl'cgen, die de atoomkernen bombardeerden. Vele van die ncu-

tronen werden In de kernen opgenomen, hlel'door werd hel evenwicht In d ie kernen verstoord en s plitsing trad op. De ene kern na de andere ging er

aan. Hel p3"OCes doet ons herinneren aan het uitlopen van ecn ank<!rkcttlng, vandaar de beschrijvende naam " kettingl'caclie". Het resultaat Is een enorme vuurbal, me::!r dan 100 meter In doorsnede. Een

al verblindende lichtflits, geweldige hitte, verschillende soorten van radioactiviteit schieten uit deze vuurbal naa.' alle richtingen, gevolgd door een krachtige luch tstoot en krachtige geluidsgolven. De lichtflits, de hitte en de radlo·actlvlteit bereiken de g l'ond een paar second en eerder dan de lucht, stoot en het geluid, terwijl de stof waarin de bom zich verpocdert nog later komt. De vuurbal. die 7..cer s nel aan kracht verliest, s tijgt op en vormt, met de door de explosie veroon.aakte gassen, een grote kolom, die van veelkleurig, langzaam wit wordt. Dc7Á! kolom stijgt tot een hoogte van enige duizenden metel"S en spreidt zich aan de tO l) uit, zodat hij op een reusachtige paddestoel gaat lijken. Waar de luchtstoot en de hitte de aarde hebben geu"Offen, is alles verduisterd dOOI' een wolk van stof e n rook. ij 7Jen dus dat de atoombom drie gevolgen heeft die gevaar ople· ve ren VOOI' ons, n.l. de hitte, de lucht· stoot en de radio-activitelt. De geVOlgen van hitte en van een enorme luchtstoot kennen we al van de gewone bom, al, leen de radio-actlvl teit Is geheel nieuw. Toch Is er In hitte en luchtstoot ook wel een verschil van l deze vel·schljn· selen zij n bij de atoombom veel krach· tlger. We zullen ze hieronder een VOOI' een bekijken.

W

De hitfdlits Onmiddellijk volgend op de explosie van de bom straalt een geweldige hit· teUits uit in alle rlchingen. De stralen planten zich voort met de7Á!ICde snel· heid als het licht, dus 300.000 metel' per seconde en zijn zo krachtig dat voorwerpen die recht onder de vuur· b.1.1 zijn vele dul7Á!nden graden verhit worden. ZcUs 0 l) een afstand van 8 km zul je de hi tte duidelijk voelen. Deze hilteWts duurt ongeveer een seconde e n heeJt daaJ"Om geen groot doordrln· gingsvermogen. Hij kan echter brand· baar materiaal aansteken. zoals don· kere kleding. papier, hout e nz. en kan dus In een groot gebied brand stichte n. In Japan ontstondeh branden tot op 4 km van het centrum van de explosie en veel gebouwen die de luchtstoot overleefden brandden ge heel uit door, dat de hitteDits binnendrong door openstaande ramen e n deUI'en. De hitte Is zo geweldig dat dakpannen

4

JI

bladderen, en beton rood aanslaat. Wanneer we hierbij tellen de branden die ontstaan door brandende kachels en kortsluiting In Ineens tortende huizen, ontploUende gasleidingen enz., dan zien we dal de atoombom een ge. weldige bl'andstichter Is. De gevolgen van de hltteOits zullen voor onbeschermde mensen heel erg zij n, Dodelijke bl'andwonden kunnen optrede n lot afstanden van ongevee.r 2 km van de explosie terwijl el'Rstige brandwonden wel tot 4 km afstand voor zullen komen, I.n J apan s tlel"Ven 20 à 30 procent van de slaehtoffel"S aan verbranding, e n hier bij ons zal wel een overeenkomstig pcl'centage optreden wanneer we verrast wOI'den. Het doord ringingsvermogen van de flits Is echter klein. en a ls we tijdig gewaarschuwd worden e n dan onmid· dellijk dekk ing zoeken, 7.a1 het aantal slachtoffel"S klein blijven. Hierbij Is het belangrijk op te merken dat de hltteOits zich gedraagt a ls Jicht, m.a.w, In de "schaduw" van een of ander voorwerp hoor je velll g te zijn,

_OOH"_' "-'-'-'" .... .... ..

~ __._-_~"

De luc htstoot De luchtstoot van de atoombom ver· schilt belangrijk van die van de ge. wone bom. De schade ineens veroor· zaakt door een plotselinge klap, wordt namelijk bepaald door de grootte van de druk, vermenigvuldigd met de tijd gedurende welke die druk aanhoudt. We doen dus met een druk van 2 kilo gedurende 1 seconde evenv('(!:l als met een druk van 1 kilo in 2 seconden. Nemen we als voorbeeld een losstaan· de deur. We kunnen met de druk van een vinger die deur opendrukken. Wanneer we die deur een schel'pe stomp geven. zal hij slechts een beetje opengaan. Wanneer wc met een voor· hamer een geweldige klap geven 7.a1 hij waarschijnlijk uit de scharnieren breken. maar openzwaaien doet hij ge. heel niet. Dit is wat de ontploffing van de ge. wone bom doet. Nu wordt bij de explosie van de ge· wone bom de luchtstoot gevolgd door een periode van onderdruk, of zuiging. Hoewel de kracht van de zuiging slechts ongeveer 1 /~ Is van de kracht van de luchtstoot, du urt haal' periode ongeveer 3 maal zo lang, zodat de schadeveroortakende kracht ongeveer even groot is. Omdat de zuiging het laatst optreedt, zullen we dus 7Jen dat de schade van een gewone b'Jmontplof· flng di kwijls gericht is naar de plaats van die ontploffing toe. Een muur die dool' de luchtst.oot gescheurd Is. zal daal'Ra in de zuigperiode omvallen.

doch naar de plaats van de explosie toe. Bij de atoombom Is dit anders, de luchtstoot duurt langer dan bij de ge. wone bom, e n de zuiging Is minder kl'aehtjg. Om deze r eden zal de schade van de luchtstoot meel' overeenkomst vertonen mei stormschade, Muren val· len om van de ontploUlng af. Is de mUU1' sterk genoeg om de storm te weel'$taan, dan gebeurt cr niets. Tn Japon bleek dat de moderne gebouwen van gewapend beton In het alge meen weinig explosie.schade ol>liepen.

•• • De ra dio -ac ti viteit De radio-acUviteit treft onmiddellijk. maar het is helemaal niet nodig. dat de getroffen pel"Soon dat 7Á!!.f weet, De gevolgen zijn afhankelijk van de ont, vangen hoeveelheid stralen, d.w."/.'! van de afstand tot de explosie en van de beschel'mlng die men had. We hebben gC'aen dat de l adio.actlvlteil bestaat uit gamma stralen en rondvliegende neutronen. Deze laats· ten bestrijken echter sleehts zeer korte afstanden, zodat wij ons eerst met de gamma stralen zullen bc7Jghouden. Zij planten zich voort · overeenkomstig licht. d.w.z. zij worden weerkaatst con· form lichtstralen. Hoewel je dus die vuurbal niet ziet e n ook de hlttefllts niet voelt, kun je toch door de gamma stralen getroITen worden. net a ls een kamer die geheel verlicht Is hoewel de zon niet te zien Is. De meeste stralen worden uitgezonden In de eerste paar seconden, de uitzending neemt dan snel af, zodat na ongeveer een minuut het gevaar geweken Is. Zij hebben een groot doordringingsvermogen, en zuI· len geheel In ons lichaam doordringen en grote schade aanrichten. Zij gaan door bijna alles heen. hoewel 7Á! in 7.ckere mate tegengehouden worden, a fhankelijk van de stof die ze te dool'· dl'lngen heb~n. Zo geeft hout weinig of geen bescherming, beton, s taal e n lood veel meer. Een laag aarde van ongevccl' 1 meter dik behoort a lthans de dood te voorkomen, Onbeschermde mensen worden door de gamma stralen gedood op afstanden tot ongeveel' 1 km van de ontp1oJflng en op ongeveel' 1 % km zal ruim de heUt s telven. Buiten de7Á! a Jstand neemt het gevaal' snel af. maar tot o n· geveer 3 km afstand zul je nog te kampen krijgen met uitvallend haar enz. Dit geldt echter voor mensen die mndel' enige hcschel'mlne veiTast worden. zil je in een schuilplaats met ongeveer 1 meter aal'de om je hee n dan gebe url el' niets. De gamma stra· len kunnen zelf niets I'adlo-aetief ma· ken, en is de ccrste minuut voorbij, dan Is het gevaar voorbij. Iets andel"S Is he t met de rond vliegen· de neutronen. Zij kunnen stofCen tref· Jen en radio-acUef maken. d.W.Z. dat deze stoeren dus gamma stralen uit gaan zenden. Veronderstel dat dit gehcurt met voedsel, of stof die je In kunt ade men. dan Is het grote gevaar duidelijk. Wij kunnen daar ook vrij weinl~ tegen doen, onze houding IS zuiver passief, d.w.7_ we kunnen met behulp van speciale i.n strumenten ra· dlo·activiteit constateren en meten, en totdat na de onl)loifing ons voedsel ge· keurd Is, moeten we maar vasten. (Wordt vervolgd. )


--

Waarom selectie bij de Marine? De taak van het tv1.0 .c. Wcwrom p«./It de Marille eîgfmlijk 8clectie toe bij het aantrekken ~'(m hallr

per80neel' In de hier volgende regelen wordt getracht hel an twoo rd op deze vraag te

Ingang IIan het kamp het M.O.C. tc Voorschoten

geven.

Voor het juiste begrip van de zaak moeten wij de levens-"fiIm" van de ma n, die zich voor dienst neming bij de K.M. heeH aangemeld, even "terugdraaien". We ontmoeten

dan de pasgeborene In zijn

eigen omgeving, waarvan hU de eerste

Indrukken opdoet.

I ndrukken, die

hij

zich nog maar matig bewust Is ... Het kind Is geboren met erfelijke eigenschappe n, die later bepalend kunnen zijn voor zU n aard en Mil/eg. Maar de indrukken, die de knaap van jongsa f op-

doet, oefenen Mk hun Invloed uit. Hij leert er van, hU doe t e r ervaring door Dj). Als kleine Jan zijn vingertjes naa r tle brandende kachel uitsteekt, ervaart hU, dat het aanraken van ) 'W'I} voorwerp !lijn doet. Hij leert. dat ~ bij dat glimmende zwarte monster uitkijke n Is gelJlaze n. .. .. Maar pas op school leert het killd ,.georgulliseent'. Zijn denkvermo~en krijgt h; jdlng e n richting. La ter begmt de jongen te · begrijpen wat plicht Is en dltn komt e r lets van de "man" In hem. Op ce n gegeven oge nblik gaat de jongemail. die Inmiddels 16 tot 18 Jaar gewo rde n Is, zich afv ragen, we lke bestemming voor hem Is weggelegd In hel mantschnpJl:Clljk leven. ZUn schoolopleidi ng is voltooid; hij wil zich ee n bes taan o pbo uwe n, maar verlangt e r óók naar ieu meer van de wereld te :elen ... "ZCl rg dut je e r bU komt!"

De wenkende matroos op de kleuri ge affiche met h et vliegkampschip op de achtergrond boelt hem. HU sp reekt er met :z.tJn ouders ove r. En na ve rkregen toestcmmig meldt de jongeling zich als vrijwilliger bij de Kon inklijke Marine. Maar om hem de juiste plaats In de dienst te bezorgen, dient de Marine te weten, wat er In zi t. Daar de Jongen meestal nog gee n prnctiSChe ervarI ng heeft lehad, wanneer hij In dienst komt, I ggen de Indrukken va n zijn opvoeding e n vorming nog vers In ~ n gemoed. Het moet dus mogelijk zijn. "verticale" doorsneden te maken van zijn geë rfde aanleg, llijn ervaringen en de Invloed van :tUn omgeving. Zodoende Immers krUgt men een beeld va n de TelIUUatetl vall :tUn aanleg en vorming. Wordt een dergelijk onderwek op de juiste wljre verricht. dan moot het ook mogelijk zU n, te voorspellen, wat de betrokkene ln bepaalde omstandigheden m i doen, hoc hU op kritieke ogenblikken mi reageren. Laten we dit met een paar willekeurige voorbeelden duidelijk make n. Wie geleerd heen te liege n, mi, als hij In het nauw wordt gedreven, trachten er r.leh met liege n u it te redden. Wanneer cen bokser bed reigd wordt. mi de:te zich verdedigen met. .. bokse n. Het vaststellen van Iemands aanleg en geschiktheid Is ee n jonge wete nscha:r.. waarmee zich tal van vooraanstaan e psychologen (zielkundige n ) hebben bemoeid. Een bepaald vak, bijv. dat van timmerman, werd door geschoolden op psychologisch gebied geheel ontl eed, 'Wdat men zekere proeven kon opstellen om een Indcht te krijgen in de aanleg

van een adspirant. Na het vaststellen \'an een bepaalde proef ging men er toe over, een groot aantal eandldalen aan een:teUde soort onderzoek te onderwer-

"",. Wat

Is nu de waarde van ce n derge lijke psychologische "te8t"? Ook hiervoor heert men aanwij:tlngen verkregen door de practijk. Bij een bepaalde vakopleiding werd de helft der gegadigden toegelaten 'Wnder voorafgaand onderwek; de andere helft ging pas na een ,.test'· met gunstige uitslag aan het werk. Wat bleek nu? Dat van de niet geteste he lft maar een minderheid slaagde, terwij l van de geteste helft juist de meerderheid bleek te voldoen. Deze uitslag levert wel een bewijs voor de grotere betrouwbaarheid van de psychologische test In verge lijking met an dere maatstaven bij het aannemen va n personeel. Het Is dan ook begrijpelijk, dat de Marine van dC"l:e wetertllChap ee n" dankbaa r gebruik maakt. te meer, daar sommige opleidingen, 'Wals die voor vlieger en radlo-radar-monteu r, zeer kostbaar !!:ijn. Het opleiden van een vlieger bijv. kost ruw geschat een ton. Het ligt voo r de hand, dat de Mari ne :tich doo r het toepassen van een test op elke man, die zich voor dienstneming heeft aangemeld, enorme sommen geld bespaart.

Er is de laotste tijll wet eens getwijJeld oa", de betrouwbaarheid 0011 de paycho10.fli8clw te8t. Welnu, geheel ollJeilbaaT zijn de Teal/Hoten oon Z1tlk ee", Ollderzoek flOg niet. MaaT wel i8 gebleken, dat de yraad van betrouwbaarheid de 70 % 1.!a«k overschrijdt en een m8$Îmum OOll 75 % kan bereikelI. Reden g8IWeg dU8 om er 11186 door t e {/{IQII. Het toepasse n van een psychologische test heeft vanzelfsprekend een zekere (keuze. schifting) tot gevolg. Hoe meer aanbod van gegadigden, hoe beter de selectie werkt. Selectie is h et doet va n de test, welke de Marine de ma n die dienst neemt, moet ondergaan. Uit het vorenstaa nde volgt, dat de selectie wordt toegepast om dri e redenen, n.L 10 ter verkrijging va n een meer eUecUe! rendement (doeltreHe nd resultaat ) vnn de verschillende ople idingen; 20 om de kosten per man 'W laag mogelijk te houden; 30 om met een korte re ople iding te kunnen volstaan doo r het Indelen bij een bepaald dienstvak van h en, die va n nature daarvoor aanleg tone,n. Na deze theoretische beschouwing zullen we de pracUsche toepassing der selectie eens bezien. De Marine stelt vertrouden In de hierbove n ]ol:escheUte selectiemethode. Haar tah1Jke dienstvakken vereisen echte r ee n grote versch eidenheid van testen. Het kwam er dus op aan, de verschillende testen stuk voor stuk te beproeven, waarbij de betrokken staf telkens wc r d geraadpleegd e n op de hoogte gesteld. Dit Is dan oo k gebeurd en er word t tevens voor gewaakt, ' dat de testen aan selectie

de eisen der praclljk blVve n voldoen. Het komt vaak voor, dat lemiJ,nd bil de K.M. wil dienstnemen, maar zelf niet weet, wa4 hij precies wil worden. Uit dit oogpunt alleen al Is het noodz.akelijk, dat de Marine over een orgaan besc hikt, waar het opkomende personeel doo r m iddel van selectie de Juiste plaats verkrijgt. Hierdoor wordt bereikt, dat de Jonge marineman wordt Ingedeeld bij een dienstvak, dat hem het meest bevredig t. Daar de practijk der selectie een uitgebreide specialistische orga nisa tie ve reist. is het gehele daarmee belaste a))pa raat ondergebracht in een centrale InrichU ng, beke nd als het 1\lurine-Opkomsl-Cenlrum te Voorschoten, waar Iedere r ec ru ut ce n aanta l testen aflegt. De u itslag van dit samengestelde onder-roek is ce n vi ngerwij:ti ng, die de fungerende selectle-offlcler In staat stelt, zich een oordeel ovcr aan leg en gesch iktheid va n d e man te vormen. De selectle-ofJicler heeft, voordat hU cen definitie f besluit neemt; nog een langdurig onderhoud met de jongeman. Pas wanneer hij h et verantwoord vindt ee n besllssing te nemen, besp reekt de officier met de rec ruut, bil welk dienstvak de:te h et best kan worden Ingedeeld. Bij sommige dienstvakken heeft de medi8che geschiktheid een grole invloed op de selectie, bijv. voor de vliegerij. Het Is daarom logisch, dat er aan het opkomstcentrum ook een medische die nst ve rbonden Is. Aangellien er voor diverse dienstvakken tevens bepaalde geestelijke eigenschappen nodig ~n, eigenschappen, waarvan er so mmige tegenwoordig ook ,.meetbaar" zijn, Is er bij de medische dienst bovendien ee n psychiatrische afdeli ng ondergebracht. Op dere manie r probeert men te komen to t een organisatie. die het mo~elijk maakt, iedereen In de K.M. vrijwllilg t e laten dienen bij het vak van zijn eige n keuze, hel vak, waarvoor h ij "tevens het meest geschikt Is. H et brengen van de uiste man op de juiste plaats is voor edere strijdmacht van het grootste belang en moet zeker de voornaamste doelsteIHng zUn bij de selectie van beroepspersoneel, 'Wals deze bU de K.M. plaats heeft. Tegen deze achtergrond Is de taak van het M,O.C. dan ook wel een zeer blj'Wndere. In logische volgorde doorloopt de recruut In vijf dage n tijds de verschillende afdelingen, Na aankomst wordt hij geregistree rd. zijn papieren worden In orde gemaak t; hij wo rdt medisch gekeurd en daarna psychologisch getest. Alle gegevens over de man zUn dan verzameld e n deze komen In hande n van de selectieo ffIcier. Laatstgenoemde neemt tevens ken nis van de eigen wense n, di e de betrokkene naar voren brengt, e n 'Wrgt ten /iloUe voor die ns Indeling.

l

MARJNUS

5 &


Leo van Oosterzee

Van enterhaak tot vliegtuigboln VI

W

E hebben reeds betoogd, dat h et slagschip, hoewel misschien reeds In belangrijkheid door haar jonge mededingster. het vlIegkampschijl. overtroffen, nog steeds C('n onmisbaar bestanddeel van een grote oorlogsvloot vormt. Bij de beschouwing van het slagschip valt allereerst de grootte op. Op enkele "drijvende vliegvelde n" na, zijn "!ft:! slagschepen de grootste oorlogsschepen. ZOals men zich zat herinneren, zal dus in het "compromis", dat aan de bouw van elk.. schip ten grondslag ligt. Iede re afzonderlijke els het best lOt zijn recht komen. Het slagschip Is dan ook de sterkste concentratie van zeema cht die bestaat. met hel vermogen onder alle omstandigheden de ~waarsle klappen uit te delen en te verduren. Reeds eerder werd betoogd. dat er bepaalde grenzen ·aa n de grootte der schepen zijn, en men kan aannemen, dat deze grens o p het ogenblik bij de slagschepen ongeveer ligt bij 50.000 ton wa terveTjllaatsing. Het Is Interessant hierbij te ve rmelden. dat het verdrag van Washington, dat In 1922 tussen de voornaamste ~eemogend­ heden werd gesloten, de grootte de r slagschepen beperkte tot 35.000 lon. Aan dit verdrag is het te w~ten, dat de Britse slagschepen .,Nelson· en •. Rod· ney" l:ulke eigenaardige schepen zijn geworden. Oorspronkelijk ontworpen voor een gro t er tonnage. moesten zij na het s luiten van het verdrag binnen de 35.000 ton worde n teruggedrongen. Het resultaat is. dat de hoofdbewapenin g de r schepen geheel is geconcent reerd op het voorschip en men de indruk krijgt, dat het a chterschip afge· kapt Is. De Duitse "Bismarck" viel onder hetzelfde verdrag. In werkelijkheid was dit schip veel groter. Dat constateert men echter niet zo gemakkelijk! Dergelijke verdragen hebben dan ook niet veel :o;ln, en z~n alleen een handicap voor de goedwLllende verdrags-partner. Dit geldt wel voor méêr InternaUonale overeenkomsten! Door het grote tonnage komt voo ral het pantser In het slagschip zeer goed tot zijn recht. De geschutstorens hebbe n een bepantsering tot 45 cm dikte; het gordelpantser Is een paar meter hoog, loopt aan belde zijden van het midden van het schip op de waterlijn over een lengte valL lets meer dan de helft van het schip, en heeft een dikte tot 40 cm. die beneden de waterlijn geleldeUlk :lfne:emt. Het pantserdek h eelt een dlkte tot 15 cm en is veelal vergezeld van !!(ln paar minder zwaar gepantserde m aar toch versterk te splInterdekken.

6

Hoewel het pantser In het slagschip het best tot zijn recht komt. Is het toch In verband met de andere eisen onmogelijk om dit geheel a fdoende te maken. Men moet zich daarom tevrede n stellen met een veilige zone rondom de vermoedelijke gevechtsafstanden. In due "ZOne zal dan een vijandelIJk projectiel van netzelfde kaliber als dat van de eigen balterij niet In staat zijn het pantser te doorboren. Op een kleinere afstand ::al het proJecliel door de hoge snelheid het ve r ticale pantser echter de baas zijn. terwijl op zeer grole !;evechtsafstanden het horizontale pantser door de steile invaLshoek van de grana ten kans Loopt te bezwijken. Zelfs Indien men deze nadelen noodgedwonge n aceepteert. dan nog eist hu pantser :r0.-.40 % Van de totale watel"\lerplae.tslng voor :!.ich op. De pantsergordel kan dan ook niet ve r

beneden de wate rlijn worden doorgetrokken. De bescherming tege n torpedotrerrers en mijnen moel derhalve worden gevonden In het absorberen van de kracht der explosie In minder belangrijke compartimenten. Wij hebbe n dit reeds eerder bekeken. De waterdichte Indeling van het slagschip is ?éér ver doorgevoerd. Waterdichte dwursschotten verdelen het :;ch ip In ongeveer 25 waterdichte compartLmenten, die elk op hun beurt door de waterdichte dekken en langSSChotten weer In k leinere afdelingen zijn gespILtst. Nabij de bodem wordt deze jndeILng zó. dat een zogenaamde dubbe le of driedubbele bodem ontstaat, opgebouwd uit een groot aantal waterdichte cellen. die levens gebruikt worden als water-, olie- en benzinetanks. Door al due maatl"egelen trach t me n dus de gevolgen van een vijandelijke treffer zo klein mogelijk te houden. Ab!IOlute beveiliging is natuurlijk niet mogelijk. want als men daarnaar zou streven, zou men het evenwicht verstoren en aan bewapening of bewegelijkheid tekort doen. Zijn we begonnen met de bescherming. eigenlijk betekent deze ,,~rllCl!. en het belangrijkste onderdeel van het slagschip Is natuurlijk de bewapenint: zelf. Tot aan het begin dezer eeuw bestond de bewapening der ..linleschepen" uit een klein aantal kano ns van zwaar kaliber en een groter aantal van middelbaar kaliber. Het toenemen der ge· vechtsafstanden , mogelijk gemaakt door de technische verbeteringen. had echter tot gevolg. dat de middelbare batterij er niet meer aan te pas kWam. Daarom kwam men er loe de bewapening te concentreren In een zo groo t mogelijk aantal stukken van zwaar kaliber. Zo ontstond het "all one calibre big gun shlp", waal"\lan de Engelse "Dreadnought" met stukken van. 30 cm het prototype was.

Sindsdien Is het kallber opgevoerd en de gangbare maat Is tegenwoordig ± 40 cm. Ter illustratie van de kracht van zulk een batterij diene, dat H.M.S. "Nelson" met één salvo negen granaten van 1100 kilogram of bijna tien ton metaal en spr ingstat de lucht inslingerl. en dit vrachtje wordt zonder bezwaar In luttele tientallen seconden bezorgd op een plaats, die mee r dan 20 7.eemlllen van het schlll verwijderd Is. De snelheid der moderne slagschepen doet slechts weinig onder voor die der kruisers. De maximum snelheid ligt doorgaans In de buurt van 30 zeemijlen per uur. Natuurlijk moet de actieradius van het slagschip zeer groot zijn. Wal de taak van het slagschip betre(t, die besLaat in de eerste plaats In het bestrijden van zijns gelijken. Bij convooien. die de kans lopen om een raider tegen te komen, die groter is dan een !<rulser, zal bij voorkeu r een slagschip worden ingedeeld. Over de bescherming. die de slagschepen aan de - afgezien van hun vliegtuigen - tegen bovenwaterschepen betrekkelijk weerloze vliegkampschepen. hebben we al het een en ander te berde gebracht. De reusachtige vuurkracht van de slagschepen wordt ook veel gebruikt voor bombardementen bij lan· dlngsoperatles. AlS anU-luchtes<.'Orte heert het slagschip zijn waarde. maar daaraan o ntleent het zijn bestaansrecht niet. Dal is u itsluitend gelegen in de kolossale vuurk racht der hoofdbaUerij. Er Is nog een type van "Kapitale sche· pen". dal even de aandacht opeist. Dat Is de zogenaamde slagkruiser. Dat schip Is In de jaren vóó r de eerste wereldoorlog o ntstaan en was bestemd om een verkenning tegen de vijandelijke slaglinie te kunnen door'l.etten, waar de gewone kruisers faalden. Een slagkruiser was ongeveer even groot als het slagschip. maar had een grotere snelheid. zodat bewapening e n pantser minder waren. Vooral het pantser moest er onder lijden. Het type heeft slechts een korte tijd vlln bloei beleefd. want de nadelen bleken alras In de harde leerschool van de werkelijke strijd. In de eerste plaats In de slag bij Jutland. In de lon)::ste oOl"log In het ):eval van de Hood. h et Engelse sch ip, dat geruime tijd het grootste oorlogSSChip ter wereld was. Tegenwoordig Is er geen sprake meer van twee afzonderlijke types. A lIe kapita le schepen hebbe n een hoge snelheid en een zware bepantsering en hoewel er verschil beslaat in grootte, is de onderscheiding In slagschepen e n 'Illagkrulsers verouderd. En hiermede zullen we van de oude koningin der zeeën afstappen om onze aandacht te wijden aan haa r mededings ter, het vliegkampsch ip.


Een aangenllmen "bak"

Nde ,.grote zus" vun Alle Hens, het Amcrikatlf1Sû marinetljdschrlIt All Handl, stond dezc,' dagen een Interessant anJkeltJe, dat tot opschrift droeg: "PublIc rolatlons Is an a ll hands j ob", hetgeen men. vrij vertaald, zou kunnen weergeven dooI' "Voorlicht ing Is cen karwei voor elke mari· neman", En nu Is dit nat uurlijk het crltieke mo me nt , waarop heel wat achtenswaa rdige IC7-C1"S een blaadje o m zullen slaa n en zeggen: "Da's nlel voor mij. VOGI'lIchting. daar he bben wc de Marvo voor. Wat mijn laak Is wordt me biJ deze baas met de regelmaat van een klok onder mijn ncus gewreven.

I

Ik heb al taak genoeg. MIJ niet gC'L1en. Enfin, dat moelen ze dan zelf maar

weten, als zc da n achteraI maar nie t zeggen, dal ze nlel gewaarschuwd waI'cn, Er beslaa n na melijk ook nog prctti{l.c laken, waarvoor men vrijwel tert tond waal'derlng kan oogsten zon, der cr veel moeite voor t.e docn .. Het Is bijna te mooi om waar te zijn, maar toch Is het zo, en "publiek con· tacht" behoort tot Cên van d ie taken. Kijk eens... voOl'lIchtlng". de oUlclële vooI'lIchtlng over de ma r ine aan het Ncdel'landse volk, dat Is natuUl'lijk een taa k voor de Mar.'o e n zijn medewel'kel'S op do. diverse schepen e n In· stelli ngen. Die voorllchtlgg wordt gegeve n, omdat de Ncdcrlándse burger er a lle recht op heeft te weten wat er met ....ij n belastlngccnten wordt gedaan e n omdat d~ marine In vroegere jaren heeft ondCJvonden, dat o nbekend ook onbemind mankt. Dit "olflcll!le", d,w.z, van bovenaf gool'ganlS(!el"de voorHeh· tlngswerk maakt de marine toegankelijk VooI' de pers, de film en de radio, dus voor he t g rote publiek ,dat bij tijd en wijle gelegenheid krijgt om zelf op schepen en 11II'lchtlngen een kijkje te komen ne men, Maa r Cl' bestaat ook nog zo Icts ab he l on·olficlëJe voorlichtingswerk, dl'! doodgewone huig.. t uin en keuken· voorlichting, wam' elke marine man mee te make n heeft , of hij wilde ot niet. Daal' zijn, om te beginnen, de hulsge· noten, die vragen s te llen. Daar Is die vrie ndel ijke mencol' in de u'eln die zo graag weten wil wat die strepen e n d ie emblemen Ol) de mouw nou eigen· liJk bete kenen, Dallr Is "zij" blo nd of bruin of zwart e n soms rood, die haar beminnelijke belangstelling toont en vraagt: "met hoevcol lul zillen jullie nou op zo' n jager !'!n hoc hard kan·le

vare n e n hoeveel vliegkampschepen he bben jullie nou en Is dat niet koud, da t slapen In een ha ng mat?" De gek· ste vragen worden je gesteld, e n . . . de gekste a ntwoorden gegev!'!n, Dat van die gekke an twoorde n Is op zichzelf niet 7.0 gek. Vele vragen vcr · rade n al. dat de vrager o ntstellend weinig van 00 marine weet, en onwil· lekeurig bekruipt een mens da n de lust om zo' n onnozele vrager eens flink in de boot te nemen. Hoeveel fa ntastische, sterke verhalen zullen niet o p zulke momenten aa n het brein van on7..c vindingrijke ma kkers ont· sproten zijn. ' . Maal' toeh, la ten wc eerlijk zij n, dit Is loeh eigenlijk een kans missen. Hel resultaat Is a lleen maar, da t de burger of burgeres In kwestie zich op 7.cker moment "genome n" voelt . Laten we !level' bedenken, dat de bUI'.

bijzonderheden over zijn clgen tak van dienst e n van wat cijfers e n Clu'losltel· te n , , . welnu, dat nemen we natuur· lijk me t een Amerikaa ns kon-cltje 7.oUt, daar is een hoop propaganda bij, Maar cr zi t lets In. Er zit d it In, dat we er voor moeten zorge n niet met een mond vol ta nde n te Slaan - en ons nl!'!t te generen - wanneer ons door een buite nstaander een simpele vraag wordt gesteld. Nu weten we intussen wel dat zelfs he l beantwool'den van zo'n eenvoudi· ge vraag op moeilijkheden kan stui· ten, aangC'Den hel antw oord niet di rect bereikbaar is. Zo zou men eens kunnen nagaan, hoeveel mari ne man, nen direct en zonder fouten antwoord kunnen geven o p de vraag: "Wa t 7.ijn de afmetingen van Uw schip?" In wel k j aar is de "Kal'Cl Doonnan" In dienst geste ld?" Da t zij n 7.0 van die

IPllUJ ~ILD t: IK< <CO INI 'ij'&\<C'ij' en de tv1 A RIN Etv1 A N gers er In de meeste gevallen niets aa n kunnen doen, dat zij zo .....elnlg va n de marine afweten. Dat Is ten dele de schuld van de marine uH, die hel vroeger jaren maar a l Ie vaak niet nodig aehtte o m "recla me" voor eigen zaak te make n e n dus verviel In het tegendeel, in zwijg7.aamheid. Nu Is zwijg-t.aamheld een nuttige eigenschap voor een marineman wanneer het za· ken beu'el t die men ui t veiUghelds. overwegingen nlel aan de g rote klok mag hangen. of 1.aken, die lol de ma· rl nehuishoudlng bchOl'en e n dus "In· tern" moete n blijven. Maar e l' Is een e nonn rescrvoh' van we te nswaardIg· heden, waarvan de a lgemene bekend· held niemand schaadt e n d ie s lechts kan bijdrage n tol betel' begrip bij dc burgerbevolking voor leven en werken va n de man en de vrouw In hct blau· kc uniform. \Velke wetenswaardigheden dil zijn, dat kan men 7.c1! met een minimale hoeveelheid gC'amd vc.rstand beden· ken. Een holmeeste r die op de "Karel Doorman" geplaatst Is mag toch mln· stens wel weten, hoe la ng en hoe breed het vliegdek Is, hoe groot de snelheid van hel schip, en hoeveel vliegtuigen het schip kan meevoel'en. Hij mag zelfs heel wat meer we te n, al behoort het nu toevallig niet tot zij n e ige n zaken, En dc man van de vlieg· diens t. 't zij paai ol monteur, mag heus wel lets van de hof.meesterij weten, daal' wOl'dt hij ook nie t minder van, Om nu terug te kome n Op het a rt ikel· tje in het Amel'lkaa nsc All Ha ndt, daar s lond In, dat Ic<lCi'C man van dl; U,S. Navy een soort va n miniatuur · voorlic hter moest zijn, en zich da m'toe die nde te bekwamen, door 7Jch op de hoog te te ste llen van wat historische

dingen, waarbij een me ns met een mond vol ta nde n staat, als hij geen zak boekje heelt waarin hij de2'.(! wete nswaal"dighP".e n hee!t opgetekend, en natuurlijk hee!t niemand zo' n zak· OOekje, een mens heert al ballaSl gen....

Maar toch zouden we voor de marine, man een elcmetaire kennis van zijn eigen onde rdeel e n zijn eigen marine niet terstond willen rekenen tot de overtollige ballast, a l was het maar omdat hij daardoor in s laat zal zijn de weetgieri g he id van ~jjn mede mensen o p doeltrcIlende wijze te bevredigen, De....cl!dc weetglCl'lghc id zij dus de ma l'lnema n va n harte aa nbevolen, Alle partijen kunnen cr wel bij varen - de burgcl;J, de martneman en ook het vaderland, dat OJlZ(! m arine drijve nde moet houden, Nu is Cl' in verband met deze weetgle. righeld gelukkig goed nieuws te mei· den, namelijk dat er eerstdaags (nog VOOI' het eind van het j aar) een ha n· dlg boekje zal verschijnen, samengesteld door de Marvo, met a llerlei bij· ~.onderheden over de Koninklijke Ma· line, met inbegrip ui teraard van de M.L.D, en he t Loodswezen, die voor een g root publiek van bclang kunne n zij n, Bijzonderhede n betrefCende OJlZ(! schepen ( met een korte levensgeschiede nis en tcchnlsche gegevens), marinea utOlilel ten, walInstellIngen, comman· da nte n, vlaggen, vaandels en wimpels, o ndersche idingen enz.; een handige Engels-Nederla ndse maritie me woor, denlijst completeert. he t ge heel. Dit boekje kan cen goe:dc toekoms t tegemoet gaan en een goede hulp be· te ke ne n bij elke marineman, die cl' lets VOOI' voelt de aange name taak van "pubIIc contact" naar behoren tc ver· vullen,

7


7

vertoefde, was de herdenki ng van die dag, een der plechtigste welkc Ik ooit in mijn marinlers-loopbaan heb ge· kendo Plechtig, omdat wij steeds In gedachte n waren bij ons land dat In zulk een diepe nood vel·keerde. I n gedachten bij on7.c ka meraden hier, die In Mei 1940 hun plicht hadde n gedaan, zoals dit de marlne·man betaamt, bij hel zwaar geschonden Rotterdam de tweede vaderstad van iedere marinier _ met In haar midden de ruine va n wat eens onze o ude, zo Innig vertrouwde kazcl"ne was op hel Oostple!ln.

,

••• 1945 bood nog O OKniet10deDecember gelegenheid ten volle de

KORPS tv1ARINIERS 285 JAAR HERDENKINGSWQORD VAN GENERM.l -MAJOOR M. R. DE 6RUYNE

AARNE geeJ ik gevolg aan de uitnodiging van ,,Alle Hens" om een G kor t herdenkingswooTd te schrijven, naar aanleiding v an de 285ste verjaardag v an ons K orps op 10 December a.s. Ik zal mij hierbij vrijwel gehee l ontitOuden van enig teruggrijpen in onze eeuwen-oude geschiedenis, doch mij in hoofdzaak beperken tot een duidelijk maken v an de redenen, welke mij eT toe hebben geleid dit kroonjaar op een ie twat meeT uitbundige wijze te 'vieren, dan welLicht zonder deze bijzondere Tedenen het gev al zou zijn geweest.

H ET Is bekend. dal wij -

Mar iniers - geen enke le jaardag van ons Korps ongemerkt voorbij laten gaan, al geschiedde dit da n ook meestal in ~ meest eenvoudige vorm. Dal Is traditie. Ongetwijfeld. Maar me n denke voor al niet, dat dil jaarlijks uil de behoefte om ccn "t radl Ue" hoog te houden. Het z.il veel die-

""'.

WIJ, Marinlers, wiJle n en kunnen die dag nooit ongemerkt voorbij laten gaan, o mdat we nu eenmaal zo veel \'an ons Korps h ouden, omdat we er nu eenmaal zo trots op zijn tot dit Ko rps te moge n behoren, omdat het voor ons de meest aa ngcwcoLCn dag is om even stil te s taa n bij, even te gedenken en te herdenlten wat het Korps voor ons was, Is en wezen moet. Een traditie dus, niet om der wille van de traditie zelve, maar om· dat het niets a nders Is dan de realisering van een aanwezige, diepgevoelde Ilehoerte. Ik acht het zeer goed mogelijk Uk ken trouwens wel gevallen) dat bul· tens taanders dit n iet begrijpen kunnen en somstIjds 1.elfs ook niet waarderen kunnen. ZcIC heb Ik het wel eens mee.I::"emaak t, da t Iema nd dit voor ons al· len zo heilige "esprit de cor ps" afkeu· rend bctlldc met .,kas tegeest". Och, Ik wil In dit korte bestek Cr zeker niet dieper op Ingaan om dulde!l~lk aan te tone n, dat de geest die ons In deze leidt, ve rre staat va n da tgene wat men "kastegeest" noem t. Het zou b0vendien nutteloos zijn. Enerzijds om· dat e r nu eenmaal nog velen zijn, die niet weten, niet weten kunnen van welk een waarde een gezond (!Sprit de corps Is voo r hen die In dit korps leven en werken of eens leefde n en werkten. a ndenljds om dat iedere nurks of kritikaster Immers toch allijd nog vrij Is zijn eigen maatstaf aa n

8

te leggen. Ook al z.iet hij, al weet hij dat onze "viering" sleehts te n doel heeft op die ene dag in het jaar ons respect aan en onze liefde voor het Korps te betonen, de kameraden te herde nke n die ons ontvallen zij n, de daden e n de geest van he!t heden te toetsen aan de eeuweno ude maatstaf van het Korps, de kameraadse!hap te versterke n e n verstevigen, opdat ook In de dagen die voor ons liggen een leder zij n taak zal blijven vervullen "zoals he t den marinier belaemt".

• •• TK

-rei In de aanhef, dat el' Vool' ons dit laar b111.ondere redenen ware n om di t ,.doodgewo ne kroon laar" toch op een Ietwat uitgebreider wijze te vieren. Dit plan s tond r eeds l a n~ vast. I n 1935 herdachten wU het Z70.jarlg bestaan en de toenmalige Chef Korps maakte bij die gelettenheld In zij n her· denki ngsrede reeds toespeli ngen 00 ~rot e plannen voor het volgende lustrum. 10 Oeeember 1940 275-jarig be· st'lan. 1\vee en drie kwart eeuw. Er zijn nu eenmaal kroonjare n en kroon· .laren. Wel, die dag Is gekomen. 10 December 1940. Dat er In ons vaderland niets van de voomenomen uilbundle:e vit."r ing terecht kwa m. zal du idelij k zijn. Zij het dat deze toeh niet geheel ongemerkt voorbil ging. In - kleine koempoelan's, In partlcu· liere hul7cn maar ook in e nkele vcr· trouwde kroegjes of cafê's kwamen ma ri niers tezamen. En herdacht.en daar de jaardag van ons KorpS. Sterkten e n vers tevigden de band, vertoefden in gedachte n bij de Korpskameraden die zo gelukkig waren nOl{ In vrljheld ftl kunnen leven en te kunnen strijde n. In Indië, waar ik zelf In die dage n

plannen te realiseren, welke In 1940 niet veTWco/.enl ljkt hadden kunne n worden. Wel was Neder land reeds bevrijd, werd reeds met volle kracht gewerkt aan het herstel va n ons door de oOl'log zo zwaar gemutileerd Korps. doch op die dag was he t overgrote deel van de " nieuwbouw" _ de in de U.S.A. gevormde Mariniersbrigade zeilende, op weg van Norfolk naar het verre Oosten. Op die dag bevond Ik mij met het eerste echelon dier Brigade a/b van het m.s. Nool·dam. En wij vierden de dag. Zeker nog allerminst In de vorm, zoals deze tien Jaar te vo re n was ult'· gestippeld voor 10 December 1940, reaal' In een sfeer van blijdschap en geluk. Ee n blijdschap, waaraan ook voor een nie t geri ng dccl ten gronds lag lag, de d uidelijk z.ichtbare teke· nen, dat ook de du l7.enden nleuwelin· gen, die na de bevrijding als oorlogs· vrijwilliger in onze gelederen waren getreden, door de geest va n het Korps reeds ware n gegrepen, onda nks de wrijvingen In het allerccrste bcgln tusse n de ,,1665'ers" en de .. puppussen van 1945". De Korpsgeest, die! dcole woelige, nlel a ltijd even gedlscl pllneerde, maar anderzijds toch zulk mnke en mocdige knapen, mede zou leiden I'ot da· den, welke de Mariniersbrigade van die jare n geschiedenis dC(!d maken, wel ke me t g ulden letters Is geboekstaafd In de eeuwenoude his tor ie van ons Korps. En thans zij n wc straks wéél' 5 .laar vel·der. 10 December 1950. Het 285jarig beslaan.

••• ANNEER een lichaam, ccn orga· nlsatle, een Korps een lus trum viert, da n Is hel daarbij een goede ge· woonte dat de! president , di l"CCIcur, de vool"1Jtter, de commanda nt In een terugblik same nva t. wa t er In de voorbijgegane 5 of 10 jaar is gebeurd . I n feite zou op mij de plicht rus ten dat straks te doen voor de laatste 15 1are n. Vijftien j are n, waarin de Re hele tweede wereldoo rlog lag. Vij fti en jar en waa rin de periode viel, dat wij mei g rote contingente n, m ede onze taak vervulden In I ndonesië. Vijftien jaren waarin zich in het KOI'PS, qua organl. satie e n samenstelling de grootste ver· anderingen voltrokken naar de eisen van de tijd. Vijftien jar en waarin zo. veel kameraden aan het Korps zijn ontvallen. doordat zij alles gaven in hoogste plichtsvervulling. Rotterdam 1940 de Java-zee -

W


Oost Java 1942 - de Duitse en Ja panse krijgsgevangenschap met alle o(fers vooral in de laatste, gebracht - de periolf~ 19451'50 In Indonesië o!flciële terugkee l' In Rotterdam -

het

hoogste eeltletoon dal ons Korps ten deel viel door de Ix!lonlng van H.M. de Koningin: de M.W.O. aan het Vaandel en het mede m ogen opnemen van de

, •

1.

Bij Koninklijk besluit van 6 Novem-

namen RGtlcl'dam en Java-zoo In dit

ber 1950 no_ 37 is vastgesteld de Rege.

Vaandel Ik wilde kort zijn e n volsta daarom

IIng uitgestelde bezoldiging mlHtail'en zeemacht In I ndo nesië 1950, welke luIdt als volg t ;

met deze opsomming. Is zij overigens nie t voldoende om het recht te motl· vere n, dit lus trum In enigszins uitgebreider vorm te vieren, als normaaJ overigens bij een doodgewo ne 285s1e \'crjaa l'dag ?-OU behoren? In elk geval voor ons - Mariniers vél. Te meer ook omdat w ij daarbij

tevens weer eens een goede gelegen·

heid zullen hebben o m de vele honderden Ncdcrlandcl"S - niet Marlnlc l"S aan wie wij zoveel verschuldigd zijn

om hun sympathie en medeleven in allerleI vonnen betoond, e nige momente n In o ns midde n te zien. De gaste n te 7..lJn op dit korpsreest. Een feest, o ngetwijfe ld, maa r altijd C!C.n feest met dat bijzondere karakter, waari n voor en boven a lles de gedachte n blijve n gaan naar hen, die a an ons door h un volledige Inzet voor plicht, voor trouw, voor ka meraadschap, o ntvallen zijn_

•••

OGE dit feest cr dan wede rom toe bijdragen dat de mari niers van va ndaag, na a [loop, gesterkt wederom aan de slag gaan in de vaste wil om al datgene te doen wat nodig Is om ook In de, somstIjds zo don ker lijkende, toekomst het Korps Mariniers te doen zijn, wat het behoort te zij n : een c leme nt va n kracht, vaardigheid, plichtsgetrouwheid en o naa ntastbare kameraadscha p, In een Ko ninklijke Marine me t zulk een reputatie, met zulk e<!;n eervolle geschiedenis als de

M

onze.

,

R egeling uitgestelde bezoldiging militairen zeemacllt in Indonesië 1950

Moge dit feest er toe bijdragen, dat onze oude garde na afloop huiswaarts kere n kan met he t blijde bescf, dat ondanks vele, ullerlijk zo s tCl'k gewij, zlgde verhoudingen e n omstandigheden, toch nooll kan worde n gezegd dat het erfdeel der vadere n - a lthans in he t verband van ons Korps - In hande n van - onvaardlgen ol erger nog onwaardigen werd gedragen _

ARTIKEL 1 Aan de mi:italr der zeemacht, die bestemd is om zowel in als bulten Neder_ land te diene n en die in het jaar 1950 In de Re publiek der Verenigde Staten van Indonesië enio! de Republiek I ndonesië - verder te noemen: I ndonesië - is gesta tionneerd, wordt aa n het einde van zijn stationnerIng aldaar. boven de inkomste n , welke hem krach. tens de Bczoldlglngsregeling mIlltairen zeemacht 1947 toekomen, volge ns de regele n, geste:d In di t besluit, een bezoldiging toegekend over de d u ur van die stationneri ng In genoemd jaar. ARTIKEL 2 De bezoldiging. bedoeld In arti kel 1, be-

draagt naar gelang de militair krachtens de BezoldigingsregelIng m ilitairen zeemacht 1947 de bezoldIging geniet volge ns schaal 80, schaal 63 of schaal 48, per maand voo r : a_ oUicieren onderscheide nlijk f 108,- , f 72,_ en f 36,- ; b. onderofficieren met de rang va n scl'geant en hoger onderscheidenlijk f 81,- , f 54,- en f 27,- ; e. korporaals en manschappen ondersche idenlijk f 54,- , f 36,en f 18,- . Voo r de vlagoUicier der Koninklijke marine In Indonesië bedraagt zij f 108,- per maand. Voor een mUllair, d ie In het ge not Is van de garant1ebezoldiglng, bedoeld In artikel 40 der Bezoldigings regeling militairen zeemacht 19-17, bedraagt zIJ f 36, - per maand.

•••

ARTIKEL 3

het fees t tevens er toe bijM OGE drage n, da l onze duizenden kame.

VooI' hen. die slechts gedurende een deel va n het jaar 1950 in I ndonesië zijn gestationncc rd, vangt de stationne ring, bedoeld In artikel 1, aan op de dag va n aankomst In de eerste haven ol op het eers te vliegveld In Indones ië e n eindigt op de dag va n vertre k uit de laatste haven of va n het laa tste vlieg· veld aldaal'. Zij wordt geacht: a. een aanvang Ie hebben genomen op de eel'Sle dag de l' maand, indien de aankomst, bedoeld in de eerste alinea, plaats vindt tusse n de eerste en zestie nde dag dier maand. e n op de zestiende dag der maand, indien d ie aankomst plaats vi ndt na de zestiende dag dier maand ; b. een einde te hebben genomen op de zestiende dag der ma and, indien het

raden, die thans, rese r ve of dienst plichtig, In de burgermaa tschappij h un taak ve n 'leMen, In gedachten bij ons zullen zIJ n nie t alleen, maar zich ernstiger dan ooit zullen bezinne n op hun plicht, In geval van bittere nood, zaak, op het eerste sein gereed te s taan zich wederom bij ons te voegen . Zij die emlgrere n moesten - e n hoe weinige n In de lande welen, dat wij dcol.e ook reeds In enkele duizendtallen kennen _ zulle n dlt niet kunne n, en toch, en t och zeg Ik, ben Ik er van overtuigd da l ook sommigen van he n nog de weg zullen vinden naar ons, wanneer de noodklok mocht zijn ge luid. Wan t dát Is de geest va n hel Korps. Ons Korps, dat straks zijn 285s1e Vérjaardag viert.

ver trek, bedoeld in de eerste alinea, plaats vindt tussen de eerste en zestiende dag dier maand, en op de eerste dag del' volge nde maand, Indien dat ve r trek plaats vindt na de zestiende dag der maand. ARTIKEL 4 Ten aanzien van de bezoldiging, beo doeld In al'Ukel 1, zijn va n overeenkomstige toepassing de volgende artikelen de l' Be-.tOldlgingsregeling milita iren zeemacht 1947; 10, Je lid, 17, 33, 34, 1e. 2e, 4e, Se. 6e en 7e lid, 35, 36, Ie to t en met 4e lid, 41 en 50, 10e e n 12e IId _ ARTIKEL 5 De uitbetaling van de bezoldiging, bedoeld in arti ke l I , geschiedt op een door Onze m inister van marine te be-

palen wijze. ARTIKEL 6 Dit besluit kan worde n aangehaald als "Besluit uitgestelde bezoldiging mlli· talre n zeemocht In Indonesië 1950"_

2. In verband met a rtike l 5 van b0vengenoe md besluit is bepaald. dat de berekening van het aan ieder der betrokkenen toe kome nde bedrag zal ge· schieden door de zo rg van het Hoofd van de Centrale Administratie, waarna dit Hoofd de betrokken officier van administratie van dit bedrag en van de specifica tie del' berekening daarvan mededeli ng zal doen. Na ontvangst van die mededeling, welke vergezeld Is va n aanwijzingen voor de boeking en ve r· antwoordlng der bedragen, kan te r· s tond to t uitbetaling worden overge· gaan, echler a lleen in Nede rlands or Indonesisch coura nt dan wel courant van Nieuw-Gui nea. Uitbetaling in Nederland aa n ontslagen ot gedemobiliseerde rechthebbenden zal door de kashoudend officier bij het ministerie va n marine geschieden. Uitbetaling In Indonesië 01 elders buite n Nede rland aan o ntslage n of gedemobiliseerde recht hebbenden zal door het Hoofd van de Centrale Ad ministratie op dezelfde wijze worde n gel'egeld als gebruikelijk is te n aanzien va n hUil toeko mende saldi te goed_ 3. Er zal naai' worde n gestreefd de ui tbetaling o p zo kort mog~lijke termijn te doen geschiede n. De nodige voorbereidingen te n aanzien van de in 1950 reeds gerepatrieerde rechthebbenden zijn Inmiddels getroffen e n de vet'".lCnding - in volgorde van gereedheid _ van de In punt 2 bedoelde mededelingen. wel ke op hen betrekking hebben, zal binnenkort aanva ngen.

9

,


OPERATIE GOODWILL RIE snelle legertrucks jagen Itet vlakke Hollandse landschap door. D Witte mutsen en strak wapperende mutslinten verraden de inhoud: Marinemannen. Het zijn leden van de Matrozenkapel van het Marine Opleidingskamp Hilversum; in meer sdlilderachtige dan comfortabele

houdingen liggen ze op de kisten met instrumenten en op de harde banken. Opgewekt hotsen ze over de NoordlwUandse wegen, maar zijn toch zeer content met een noodzakelijke verpozing onderweg. Maar dan wordt er weer een felle spurt ingezet tot aan de oprit van de afsluitdijk. Daar zorgen sprits, koffre Clt zeegezicht voor een gewaardeerd intermezzo. Nog een korte Tuk en Ilct gehtid van drie motoren-op-volletoeren verstoort de rust van het wijde Friese land . Hier en daar in de dorpen wuiven mensen; vanuit de trucks wordt " H eit" geroepen tegen Friese boeren, die onverstoorbaar doorfietsen. Tot plotseling een stadje wordt binnengereden met vlaggen, versiering, flarden muziek en groepjes gearmde meisjes. KTagen wOTden gehaast in fatsoen gebracht, want liet einddoel van de tocllt is bereikt: eelt feestvierend Fries stadje, Workum. ET waren wonderlijke wegen die H de matrozen kapel van het M.O.K. naar Workum voerden, waar een f~st4 weck het stille stadje had omgetoverd tot een kleurrijk en bedrijvig geheel. Ter ere en als hoogtepunt van deze week zou er een parade zijn. waarvoor 120 man van het garderegiment Prlnse, lrene uit Assen al vroeg op de dag was gearriveerd. En wat is een parade zonder militaire kapel? Het garderegiment hëért een kapel, wat kon m (!n dus anders verwachten dan dat dit korps del:e parade luister :rou bijzetten met een pitt ig s tu k mw:iek. Het lot beschikte echter anders. De muzikanten van het garderegiment waren door het hele vaderland verspreid en genoten van laaiende zon en milde regen. naar gelang de wee.rsomstandigheden. zoals het mensen-met-verlof betaamt. En omdat muziek nu eenmaal uit een opgewekt gemoed moet opstijgen, had men het beter geoordeeld deze vacantie-geneugten maar niet te versto ren. Maar er we rd een oplossing gevonden : een verl:oek aan de matrOl:enkapel om de muûekminnenden in Workum niet teleur te stellen. Klaarblijkelijk was de faam. altijd bereid te zijn - waar en wanneer ook - de naam van de Marine hoog te houden, de muziekka· pel al vooruitge,neld! Zo kwam het dus dut het heldere Wilblauw van braniekragen een extra neurig tintje ~aven aan het in leest4 tooi gestoken Workum. Veel rust werd de muzikanten na hun aankomst niet gegund. Een haastige

De

fO

mafro:cnknpcl unn f-/ij,'CTSum

kennismaking met de diverse Friese huismoeders die als gastvrouwe fun 4 geerden, een nog haastiger eerste ken· nlsmaking met de Friese keuken, en het was weer aantreden geblazen. Nadat, even buiten hel stadje, de colonne was geformeerd, werd nnar het markt· plein gemarcheerd. Hier vond de ge· bruikelijke inspectie plaats, waarna toespraken werden gehouden door burgemeester en militaire autoriteiten, waarbij hartelijke welkomstwoorden werden gericht tot de matrOl:enkapel. De parade VOI'mde de afsluiting van het eerste deel van de taak van de representanten van on;p;e Mari ne. 's Middags l:wierven de Jannen overal rond in het nu niet :ro bar grote Wor· kum en vormden de beûenswaardig. heid van de dag, De verschillende attracties van \Vorkum werden met druk matrOl:enbezoek vereerd. Eén schouw· spel leverde, voo r wie cr noç: aan twij felde, het overtuigend bewijs va n de buitensporige passie die de overigens zo bedaarde Friezen koesteren voo r het voetbalspel. In een winkelétalage s tond een voetbalspel opgesteld met altijd-ronddraaiende figuurtjes en een heen en weer schietend ping-pongba.lJetje. Nu plegen in Holland alleen kin. deren aandacht voor zoiets te hebben, ouderen kijken cr hoogstens met een superieure glimlach even naar. Maar de Workumers, niet in de laatste plaats de ouderen, volgden geboeid de ca· priolen van het celluloïd balletje en mompelden goedkeurend als het doel werd doorboord, Voor zoiets moet men

in Friesland wezen! Maar voor het overige heten de Friezen stij l en hooghartig, al te zeer ge· steld op het eigene, gereserveerd te· genover "de vreemdeling". De Jantjes trokken zich van deze reputatie echter bitter weinl~ aan; vóór het avondeten waren al talloze fllmkes gepraaid voor geze!s(!hap. En niet :ronder succes! Maar niel lang kon er langs Workums we4 gen geflaneerd worden; de matrozenkapel zou voor een waardig besluit van de dag zorgen door het geven van een concert. Vroeg in de ovond ol stonden honder · den Friezen genoeglijk kou tend op het marktplein Ie wachten op de dingen die stonden te ~ebeuren. Een handbewegmg van de dirigent, kapel en toeschouwers in gespannen aandacht. Het orkest zette in; onvermoeibaar werd het ene na het a ndel e nummer met toewijding en ernst geblazen onder de strakke, besliste leiding van serg, Bikkers. Nu zijn de Friezen wel iets gewend: Hindeloopen beûl een fameus muziekkorps. en ook Werkum bel:it een harmonle·orkest. maar de matrOl:enkapel, in omvang toch niet zo groots, maakte een prima indruk. Opmerkelijk zijn de prestaties van dit kleine korps, vooral als men bedenkt dat men met cen slel'k wisselende be· zetting zoals de kapel die uiteraard heeft, moeilijk tot ccn homogeen orkest en goede prestaties kan komen. Het dankbare applaus aan het eind van de uitvoering groeide tot een ovatie - gewoon, vindt U? maar dan toch niet voor Friezen, die nu eenmaal weinig demonstratief zijn. De een vroeger, de ande r later zocht zijn "kooi" op en werd de volgende morgen bij wijze van afwisseling nu eens niet gewekt door de tonen van het reveille, maar door vrouwenstem· men en gerinkel van melkemmers (dit laatste, voor zover men een Friese he· renboer als gastheer had getroffen) . Een stevig ont bijt, hartelijke afscheidswoorden, en vanuit alle richtingen kwamen de J annen naar het punt va n verzamelen: de markt - een onfeil bare gids daarbij was de typische, hall_ afgebouwde toren uit de 17e eeuw, die vierkant boven de lage huizen uitsteekt. Enkele famkes-van-de-vorige. avond hadden het afscheid nog wat uitge· steld en zwaaiden de trucks na. Het eerste halfuu r werden in de trucks vele aangename herinneringen nog eens opgehaald, maar al spoedig maak te iedereen het l:ich zo gemakkelijk mogelijk op matrassen en kisten . .. In ieder stadje, een ander schat je. neuriede er een, blijkbaar nog in zoet gepeins verzonken. Ja, de woorden van dit zeemansliedje gelden zeker de matrozen kapel. Ook al hebben ze misschien .. ze"en jaar gevaren en nog nooit de l:ee gel:ien". Steeds l:ijn 'Ze vaardig om, waar en wanneer ook, de GOODWILL die de Koninklijke Marine al zozeer bij het Nederlandse volk beril, te versterken. M . v. B.


,

!

DE KON IN KLiJ KE MARINE

-

EN HET ATLANTISCH PACT

wel'cld van na de oorlog is een andere dan de VÓÓI" D Eoorlogse. Voor de oorlog koesterde de wereld, ook Nederland, zich In een zalig vertrouwen op de wijsheid, vervat in een versregel van HenrlëUe Roland Holst: "De zachte krachten zullen het winnen, In het eind". Het leek. of de mogendheden, die in 19391'40 door Hitlers harde hand bijeengedreven werden en "Geallieerden" kwamen te heten, voordien oogklep j>en hadden opgehad, zo stug hielden zij

,

vast aan de redenering, dat de rede en de redelijkheid voldoende zouden zijn, om het uit Duitsland dreigende gevaar op te vangen. Met een beroep op de rede en de redelijkheid vloog Chamberlaln In 1938 naar München om de vrede te redden en toen hem dit gelukt was, juichte de wereld hem toe _ daar mogen degenen nog wel eens aan denken, die hem thans zo verguizen! Want de historische vergissing werd niet alleen door Cham· berlaln gemaakt, de blaam ervoor treft heel de beschaafde wereld, lUC in de vOOl"Oorlogse jaren verzuimde in te zien dat Cl' een bittere noodzaak bestond om onze beschaving te behoeden legen de dreigende vloedgolf van hel barbarisme. En Nederland, bovendien, In meer dan een eeuw niet dool' oorlogsgeweld beroerd, sliep de slaap des rechtvaardigen op de zachte legerstede del' neutrallteHspoHUek. Thans staan de zaken anders. Er Is opnieuw een dreigend barbarisme, maar de oogkleppen hebben hun ondeugdelijk· held bewezen en zijn dus niet meel' in trek; in plaats van de wijsheid uit de versrcgel Is een andere, veel oudere. weer In zwang geraakt. Niet, dat de diepere zin van de dichterlijke uitspraak daardoor weggevaagd zou zijn, maar wel, dat een mee r practisch Inzicht veld gewonnen heefl. ,.In '1 eind" - dat kan Immers zijn over vijftig, honderd jaar ...... welnu, de huidige generatie heeIl het geduld niet om het barbarisme lijdzaam te ondergaan met kinderen en kindskinderen, In de onzekere verwachting dat het daarna wel weer goed zal worden. Geef ons eens ongelijk ..... . Het Is dus nu een kwestie van .,SI vis pacem para beUum", (Wilt gij de vrede, bereidt u ten oorlog) zoals de oude Romeinen al zelden. En daarom beSlaat el' thans een Atlantisch Pact. De voorgeschledenls van dit Atlantisch Pact waarover de kranten zoveel schrijven gaat terug tot Maart 1947, toen In Brussel een verdrag werd gesloten tussen Engeland. Frankrijk, Nederland, België en Luxemburg. Dit "Brusselse Pact", later bekend als de Westerse Unie, werd gebore n onder de druk der omstandigheden, maar was toch meer dan een m l.litair verbond, want, behalve dat de partners elkaar wederzJjdse militaire en andere bijstand beloofden ingeval van een aanval op een der deelnemers. troUen zij ook vOOI"Zieningen voor economische, sociale en culturele samenwerking. Opmerkelijk was, dat i.n hel Brusselse Pact a rtikelen werden opgenomen. waal·ln de overeenkomst uit· drukkelljk ondergeschik t werd gemaakt aan de Organisatie der Verenigde Naties; eventuele stappen , door de deelne· mers tegen een a..'lnvaller ondernomen, zullen terstond aan de Veiligheidsraad wo rden ge rapportee rd en zullen gestaakt worden, zodra deze de nodige maatregelen heeft genomen om de vrede en veiligheid te handhaven ot te herstellen. Met het sluiten van het Brusselse Pact hadden met name de Benelux·landen definitief hun neutralileltspolltlek verla· ten en nieuwe wegen Ingeslagen, terwijl E:ngeland zich vaste r ve rbo nd aan de belangen van het Europese vasteland.

In feite kwam dool' het Pact van Brussel tot uitdrukking. dat de vrede een en ondeelbaar was gewo rden. mei andere woorden dat een eventueel conflict niet meer tot een plaats bepl·ekt zou kunnen blijven en dat men van Iilussles op dil gebied bij voorbaat afstand wenste Ie doen. Spoedig bleek, dat el· ook van de andere zijde van de Atlan· tische Oceaan grote belangstelling bestond voor de Wes· terse Unie. Canada verklaarde zich bereid tot deelname aan een grotel· militair verbond en reeds op de dag van het verdrag had president Truman in zijn boodschap aan het Congres verklaard, dat deze ontwikkeling de volledige steun del' Amerikanen verdiende. Enkele maanden later aanvaardden de V.S. en Canada uitnodigingen om waar· nemers te zenden naai· de permanente defensle·organlsatie van de Westerse Unie, die in Londen was opgerichl. Begin Maart werd Noo rwegen uitgenodigd, om deel Ie nemen aan onderhandelingen voor een verdedigend verbond voor de landen rond het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan en kort daarop strekten de uitnodigingen zich ook uit tot nog andel·e landen.

Van W .U. n aftr NAP.

van deze onderhandelingen werd op 4 April A LS1949resultaat in Washington het Noord AtJanlische Pact onder· tekend dool' de ministers van Buitenlandse Zaken van I3elglë, Canada, Denemarken, Engeland, Frankrijk, Italië, L uxemburg, Nederland, Noorwegen, Portugal, de Verenigde Staten van Amerika en IJsland. In dit verband namen de parUjen op zich: 1. I nle.-natlonale geschillen waarin zij betrokken mochten raken met vreedzame middelen te beslechten; zich ervan te onthouden in hun InternaUonale betrekkingen met geweld te dreigen of geweld te gebruiken, o p een wijze \velke In strijd zou zijn met de doelstellingen van de Verenigde Naties; 2. Hun grondwettelijke vrijhede n, (vrijheid van drukpers. verenigingen, ve rgaderingen etc. etc.) te versterken, levens. voorwaarde n voor orde. rust en welvaart te bevorderen en samen te werken op economisch gebied; 3. Door "voortdurende e n doeltreitende eigen Inspanning en wederzijdse hulp" hu n individueel en gezamenlijk vermo· gen tot het weerstaan van een gewapende aanval te hana· haven en te ontwikkelen; 4. Overleg te plegen, telkens wanneer de zelfstandigheid van het grondgebied, de onafhankelijkheid of veiligheid van een der deelnemers wordt bedreigd; 5. Ingeval va n een gewapende aanval jegens één van hen in Europa of Noord·Afrlka, de aangevallen partner bij te staan, ,.door terstond Individueel en In overeenstemming met de andel"e partners, zodanige acties te ondernemen, met Inbegrip van het gebruik van gewapende slrijdl(rachten. als noodzakelijk mochten zijn om de veiligheid in hel Noord. Atlantische gebied te herstellen e n te handhaven". Deze maatregelen zullen terstond gerappor teerd worden aan de VeUigheldsraad van de Verenigde Naties en zu.llen beëln· dlgd worden, wanneer de Raad zelf de nodige maatregelen heeft genomen om de Internationale vrede e n de veiligheid te herstellen e n te handhaven. 6. De laatst genoemde garantie van hulp bij een gewa· pende aa nval omvat het gebied van elk van de deelnemers

ft


1:"f'n van de tr(Xpcntra~portschcpcn "lIn dc V ercnigde Naties dal door Hr. Ms. ,.E"ert5f!n·· w~rd gccorllloyecrd in de Koreaanse ,,·/liet en.

In Europa ot Noord.Ame ri ka. de Fra nse Departe mente n in Algiers, de bezettingslegers van de deelnemers In Europa, de eila nde n onder hel gezag van de deelnemers In de Atlantische Oceaan benoorde n de Kreeftskeer kring (Noor· derkeerkrlng) e n de schepen e n vliegtuigen der deelnemers in ditzelfde gebied. Uit deze same nvatllng van de a rtikelen van he t Noord Atlan tisch Pact blijkt wel duidelijk. dat de bedoelingen crvan uitdrukkelijk van defensieve aard zijn e n dal het Pac t nimmer gebruikt ka n worden voor een aanvalsactie op andere mogendheden. De getrolfen maatl'egelen zijn zelfs voornamelijk preventief (Voorkomen is beter dan ge· nezen). DOOI' van te voren duidelijk te maken, dat een aan· val op één ondertekenaars van he t Pact beschouwd 7.a.\ worde n a ls C!(!n aanval o p a lle deelnemers, hoopt men een eventuele aa nvaller ervan te weerhouden iets in deze tran t te ondernemen . Zo Is het Atla ntisch Pac t dus bedoeld om het uitbreken van een derde we reldoorlog te vool·kome n. In C!(!n radiotoespraak heeft de voorzitter van de commissie va n ehefs van s taven in Amerika, generaaiOmar N. BI'ad· ley, gezegd, dat he t Atlantisch Pact een betere "schrik· draad" tegen een toeko mstige aanval belooft te zijn dan de a toombom. I n een latere toes praak verklaarde hij dit nader: de waa-l'de va n het AUa nt.\sch Pact IIgr In het feit , da t het een aa nvaller de gelegenheid· ontneeml , alleen staande naties één voor één op te slokken. Wat voor ons, Nederlanders, eveneens va n groot belang Is, Is een uits praak van de vroegere Franse premiea' He nri Queuille, die verklaaa'de dat het niet het doel van het Atlantische Pact moest zijn, West·Europa opnieuw te bevrijden nadat het eenmaal weer bezet zou zijn geworden, maal' het te behoeden voo r een nieuwe invasie, We we ten, a ld us Queuille, dat Ingeval van een bezetting van Europa Amerika ons opnieuw te hulp zo u ko me n e n dat wij moge· lijk bevrijd zouden wo rden, Maar dit zou een ve rschrikkelijk gebeuren zijn. He t zou de bevrijding van een bepaald gebied betekenen, maal' de beschaving zou daar waarschijnlijk zijn ondergegaan. 1106 zit het Pact In elkaar !

opzet van het Atlantische Pact heeft men een B IJdadenkbaar gebruikgemaakt van wat reeds in de Westerse Unie lot stand was gekome n. De militaire organisatie va n de Westerse Unie werd in het Atla ntisch Pact ingepast en diende waa r dat mogelijk was als voor beeld voor de grotere opzet van het Pact, Dit geldt allee n voor de defen s ie, organisatie, wa nt men zal wellich t reeds hebben opgemerk t, dat ('r een verschil Is tussen de aa rd van het Pac t van Brussel e n het Atla ntische Pac t ; I.erwijl de Westersc Unie zich niet al!een op militair te rrei n beweegt, maar ook voor· ziet in een sociale, economische e n c ulturele samenwerking. Is he t Atla ntische Pact zuiver een deienslevel'l:.ond. zij het dan dal samenwe rking op a nde r gebied niet wordt uitgesloten. Het hoogste college va n hel Atlantische Pact, waarvoor inmiddels de i.nitiale n "N.A.P." (Nool·d·Atlantisch Pact 01 ,.N.A.'l'.O." CNorth AUantic Treat y OrganisatIon) burger· recht hebben verkregen, is de Noord·Atlantische Uaad, b~

KI/UJl'maken op de bak om de oUeslang van ccn flmker over nemen.

tc'

staande uit de ministers van Buitenlandse Zaken der twaalf deelnemende landen Om deze raad, die slech ts e nkele malen pel' jaar bijeen ka n komen, in staa t te stellen vlotter Ie werke n, is dit j aar ingesteld de Permane nte Raad, bes taande uit vaste vertegenwoordigers van deze m inisters. Voor ons land heert hierin zitting j hr mr A. W . L, TJarda van Slarkenborgh Stacho uwer. De taak van de Raad is. de aan haar voorgelegde planne n te beoordelen e n eventueel goed I:e keuren. De m ili taire zaken van het Pact ressorreren in hoogs te instantie onder de Defensie-Commlssie bestaande ui t de minIsters van defensie der betrokken ·Ianden. Deze Com· missl~ Is verantwoordelijk VOOI' de opbouw van de mllital re or ganisalie. Zij heen het Militaire Comité en de Militaire Produc tie- en Aansc haffings raad ondel' tieh. Het J\Ulilalre Comité Is samengesteld uit de c hefs van s taven der twaal! .lande n oC hun vertegenwoordigers; het heeft tol taak de Dc!e nsie-Commlssie van advies te die ne n en algemene rich ltlljnen van Militaire aard vas t te stelle n voor de Standing Gl'OUp (Werkgroep;, die uit het M.ilitaire Comité gevormd is. Deze Wel'kgroep is opgezet om snel e n doel matig Ie kunnen werke n. De Standing Oroup zetelt \'e Wa!;hington, is voort· durend in functie en bestaal ui l een v~rtegenwoordiger van FI'ankrijk, OI'oot·Brit tannië e n de Ve renigde Slalen . Haal' taak omvat ondermeer hel verschaffen van rlchUijnen e n m.ilitaire Inlichtingen aan de Regionale "P lanning Gro ups", e n het samenstellen van de door deze Planning Orou ps o nt· wOI'pcn defe nsieplannen. Zoals men ziet zijn slech ts d rie van de twaalf lande n van het Pact In de S ta nding Group vertegenwoordigd; dit Is gedaa n. om de werkwijze niet al Ie omslachtig te make n. De vijf Regionale PlannIng GrOllps zijn de volgende: 1. De Noord Europese Planning GrOllil, omva llende Dene· marke n, Groot·BI"iHannië en Noo rwegen; 2. De West-Europese PJannlng Groull, omvallende België, Frankrijk, Groot.Brittannië, Luxemburg e n Nederland ; 3. De Zuld·Euro~ Planning Group, omvattende Fra nk· rIJ k, Groot·Britta nnlë en Italië; 4. De Ame riklUUl5e PJa.nnlug Groull, omvattende canada e n de Verenigde Stalen; 5. De Noord AIla.nlische Oceaan P la nning Groull, omvat· te nde België, Canada, Denemarke n, Fra nkrijk, Groot·Brlt· ta nnli.', Nederland, Noo rwegen, Port ugal, de Ve renigde Staten en IJs ·and. Men tiet hieruit, dat Nederland vertegenwoordigd is In de Wes t·Europese Planning Group. Deze groep omva t dczellde la.nden als cic Wesler~ Unie. In feite heeft men de defensie· OI'ganisatie van de Wes te rse Unie lalen vool'lbestaan e n deze in zijn geheel Ingepast In de organisatie he t Atlantische Pact; het comité va n chefs van Slave n van de Westerse Unie e n he t pcrmanente Militaire Comité daarvan diene n tegellj ke l'tijd als Planning Grou p voor het Atlantische Pact. Een andel' punt dat in deze opzei opvalt Is het feit dat Engeland in vie r van de vijf Planni ng Ol'OUpS zitting heeft; dit vloeit uiteraard voo rt uit de omstandigheid, da t het in al de betrokken gebieden belangen heelt. De Nool'd·Atlantische Oceaan·groep omval. alle landen, die


belangen he bben hl dat deel van de Oceaan (dus niet uit· sluitend de landen die een zeemacht bezittenl. Naast de reeds genoemde Militaire Productie- en Aan· schaifi ngsraad heefl het Noord Atlantisch Pact ook nog een Financiële en Economische Commissie, die tot taak heelt de flnancleel·economlsche aspecten van dit defensie· verbond tc verzorgen. Theorie en practijk

is het bestaan van zoveel O NGETWIJFELD commissies, rade n en groepen, waarvan er

~mi té' s,

vele nog weer ( niet genoemde) sub-commissles hebben, een bezwaar. De molen van het Atlantisch Pact maalt dan ook langzaam, en het zou gevaarlijk zijn, te denken dat met het bestaan van deze organisatie de bedreiging zou zijn afgewend. Integendeel, er valt onder het Noord Atlantische Pact _ behalve op papier - nog een grote hoeveelheid practisch werk te verzetten. Maar we zijn reeds met hel bestaan van het Pact en zijn organisatie op de goede weg. Men dient te bedenken, dal het voor de eerste maal In de geschiedenis Is, dat er tussen naties met gemeenschappelijke belangen reeds in vredestijd op zo grole schaal wordt samengewerkt. Als wij dil vergelijken bij de toestand van voor de oorlog, Is er een hemels· breed verschil. Voorts moet men, bij het beoordelen van de organisatie, vooral in het oog houden dat de deelnemende landen demo· craUeën zijn, die zich juist verenigd hebben om hun demo· cratlsche beginselen te verdedigen. Het Is nu eenmaal zo in e.ke democratie, dat de organisatorische molen Ingewik· keld is en dus langzaam draait. Een dictatoriaal geregeerd land kan sneller besluiten nemen en ze sneUer uitvoeren, - getuige des(jjds Nazi·Dultsland Maar in een dergelijk land bestaan dan ook de bezwaren van het totalitaire bestuur, die wij tijdens de bezetting aan den lijve hebben ondervonden; dezelfde pennestreek, die snelle besluiten bekrachtigt, beschikt over het leven van hele bevolkingsgroepen. Wil het Noord Atlantisch Pact er Inderdaad in slagen om de dam op te werpen, die een nieuwe vloedgol! over West· Europa zou kunne n keren dan zullen ook de democratische landen groter besluitvaardigheid van node hebben. Het werk dat doo r de organisatie van het Atlantische Pact tot nu toe is verricht Is voornamelijk van voorbereidende aard geweest, maar is als zodanig onmisbaar. In het eerste Jaar van haar bestaan heeft de Westerse Urne de eerste s toot gegeven. De vijf landen hebben overeenstemming bereik t over een plan voo r hun gemeenschappelIJke verdedi. ging, en hebben op zeer bescheiden schaal voorbereidingen getroffen voor de productie van wapens en uitrusting .onder toepassing van het beginsel der wederzijdse s teunverlening. Zij hebben de kern in hel reven geroepen voor een ge-m· menlijk militair commando. Verder zijn zij het eens ge·

worden over de nood:w,ak tot standaardiseren van wapens en opleidingen en hebben zIJ gemeenschappelIJke oefeningen ghoudcn, waarbij zowel zeestrijdkrachten als land· en lucht· strijdkrachten betrokken zijn geweest. Reeds Is gebleken, dat het Allantische Paet op de doo r de Westerse Unie Ingeslagen weg kon voor tgaan, met andere woorden, dat men aan de ovel'"Zijde van de Oceaan voorlopig Instemde met het ontworpen deIensicplan en tie genomen maatregelen. Dil is van des te meer beiang, omdat reeds dOOi" alle par· tijen begrepen Is, dut er vooral op financieel en materieel gebied zeer veel hulp zal moeten komen van de zijde van de VCI·enigde Staten, wil de oJlbouw van een doeltreffend defensle-apparaat mogelIJk zijn. Dit Is nadel· tot uitdrukking gekomen in de overeenkomst voor wederzijdsE' hulpverlening, die in Januari van dit jaar is ges,oten tussen de Ver· enigde Staten enerzijds en België, Denemarken , Frankrijk, Groot·Brittannië, Italië, Nederland, Luxemburg en Noor· wegen anderzijds, waarbij leder land zIJn eigen productie van uitrustingen, materialen en diensten bescWkbaar stelt voo r de andere landen. Reeds Is bekend dat, als uitvloeisel van deze overeenkomst, door de Verenigde Staten tanks, pantserwagens, radar.uitrustingen, verbindingsmiddelen, anti·tankgcschut, munitie, vliegtuigen, haven· en scheeps· geschut en kleine oor logsschepen beschikbaar zouden WOl'· den gesteld. D e Koninklijke lUarlne cn de samenwerklllg ter zoo

is er, met name bij de Atlantische zeemach· I NMIDDELS te n, sprake van een daadwel·kelijke samenwerking, zoals men zich die voor de oorlog nauwelijks gedroomd kon hebben. Die samenwerking daleei"t van de oorlogsjaren zel f, toen tal van landen van het latere Atlantische Pact zich als geallieerden verenigd hadden. Zij werd na de oorlog voortgezet en kreeg door het verdrag van Brussel en het Atlantische Pact een eigen gestalte. Dat die samenwerking er is, zien we terstond ais we dicht bij huis blijven en de verhouding bezien tusse.n de Britse Royal Navy en de Koninklijke Marine. Wij hebben, voo r de wederopbouw van onze zeemacht, zeer veel aa n de Britten te danken. Reeds tlj(\(ons de oorlog konden we uit de Britse aanbou w twee torpedobootjagers, drie onderzeeboten, een fregat, zestien mijnenvegers en een aantal kleinere schepen overnemen en bovendien tijdelijk beschikken over een aantal andere schepen. Enge;and was ons bovendien zeer behuJpzaam bij de opleiding van het nodige personeel. De-LC samenwerking zetle zich na de oorlog voort, met het ge· volg, dat onze vloot thans voor het grootste deel uit voor· mallg Brits materiaal bestaat; een deel de.· schepen we rd op zeer redelijke voorwaarden overgeno men, een ander dccl (zoals de oude "Karel Doorman" en de "Vulkaan" ) we rd ons vool" enkele jaren belangeloos in bruikleen gegeven. Zo hebben wij thans, van BI·itse origine, Hr. Ms. vliegkamp. schip " Karel Dool·man", de zes torpedobootjagers Hr. Ms.

I ) Hr. M s. " E"crfst:n·' heelt een ligplaats gc"ondl'n: de ketting cuordt op de boei gestoKC'n. _ 2) &on p8trouillC"aartuig "an de Z uid-Korell8nst: Marine komt langsûj Hr. M s. "Eucrfsen·'. _ 3) Een aardige opname vfln h;:t olie/aden op : C'e. :oal$ Hr . Ah . . ,Everlscn·· oucrkwam. Het zog achter eh flinker wm-dt veroor::aakt door de o/ieslang te water. In h;:t midden een boei/jc, dal dienst deed om het schip op post te hoaden.


" Van Galen", "TJerk Hiddes", ,.KOl'tenaer", " Piet Hein", •,Bancke rt" en .,Evertsen", het fregat "Johan Maurils" de vier onderzeeboten "Zwaal'dvls", "Tijgerhaai", "Doltijn" e n "Z<!chond", 23 mijnenvegers, hel O.B. opleidingschip ,.Mar· nix", het voorrandschlp "Pelikaan", zes tank.la ndingsschc j>en

en een aantal kleinere schepen. Geen enkele van deze sche· pen Is aan ons overgedragen uit hoofde van het Atlantische Pact. Het is ook nlel zo belangrijk, welke naam men de

samenwerking geef! . als er maar samenwel'king Is. Wat wij wel ingevolge het Atlantische Pact ontvangen hebben

zijn de zes Amerikaanse fregatten die bij ons de namen "Van Amstel". " De Bitter", "Dubols", "Van Ewijck" , "De Zeeuw" en "Va n Zijl" hebben gekregen terwijl ons van Amerikaanse zijde nog dertien mijnenvegers Zlj ll toc, gezegd. Geqlu e nlijke oefeningen

met materiaal alleen Is de Atlantische wereld E DOCH, niet geholpen. Oe defensieve vool'bereldlng vereist In de eerste plaats, dat de strijdkrachten va n de deelnemende landen in geval van nood in staat zullen zijn gezamenliJk te opereren en daarvoo!" Is gezamenlijk oefenen In vredes· tijd onmisbare vOOlw.. arde. EI' Is n.. tuurlijk nog wel lets meer dan gezamenlijk oefenen - men de nke eens aan de noodzaak van het gebruik van dezelfde systemen, voo ral op commurucalie-gebled, bij de samenwerkende s trljdkrach, ten - maar oefenen, en dan zo realistisch mogelijk, dat alleen maakt het mogelijk de defensieve kracht van het verdedigingsappnraat zo docllretrend mogelijk te gebruiken. Wat dit gC".tamenlijk oefenen betreft hebben de zeemachten van het Atiantlsche Pact ongetwijfeld een voorsprong, een vOOI'sprong die zij danke n aan de gcmakkelljke verplaats· baal'held, die vlooteenheden nu eenmaal eigen Is, Oe eerste gezamenlijke oefeningen op enigszins grote schaal waren ondergebracht in de ..Operatie Verlly". dlc In het voorjaar van 1949 In de Westeuropese wateren Is gehouden. Deze operatie~ Verlty was een grootscheepse onderneming, een samenstel van vlootoefeningen, waaraan behalve de Britse e n de Nederlandse marines ook die van Frankrijk en BelgU! deelnamen. Het was de eerste stap op weg naar een grotere gelijkvormigheid bij deze vlootstrljdkrachlen en het was een belangrijke stap. want de operatie Verlty vormde de Inlel· ding tot een hele reeks oefeningen op kleinere schaal t ussen enkele schepen van de verbonden marines. wanneer en waar daar maar gelegenheid voor was. Een nieuw hoogtepunt In deze reeks vormde de oefening " Actlvity" van dit jaar, een reeks vlootmanoeuvres die, hoewel a nders van opzet. er

veel toe bijdroeg de begonnen samenwerking nog verder t@ vervolmaken . Min of meer los daa rvan staat de reis van het Nedel'landse smaldeel naar de Caraibische wateren. een reis die om drie redenen van gl'ool belang was : In de eerste plaats omdat de KonlnklUke Marine hierbij voo r het eerst sinds de oorlog weel' In smaldeclvcrband kon oefenen , in de tweede plaats omdat Hr. Ms. "Karel Oooorman" en onze Marine Lucht· vaartdienst een unieke kans kregen om een doelmatig carrier.bedrUf Ol) te bouwen en In de derde plaats omdat op deze reis het C!e1'Ste daadwerkelijke na-oorlogse oefencont ac t met de Amerikaanse Marine werd gelegd . Het smaldeel oetende In Mam·t van dit Jaal' In de wateren rond Cuba en Jamaica met ccn Amerikaans smaldecl en hoewel deze cel'ste oefening en nog zeer eenvoudig van opzet wal'en, ble!ck toch wel. dat gezamenlijk opereren van de! beide zeemachten op geen enkele onoverkomenlljke moeilijkheid zou behoeven te stuiten. De smaldeelreis werd besloten met oefeningen met Britse vloot. en luchtstrijdkrachten I.n het Kanaal waarbiJ het zeer realistisch toeging en waarbij de s nelle vorderingen. die de Westerse samenwerking ter zee kenmerken. duidelijk aa n hel licht traden. Inmidde;s is cr een kleine storm over de Koninklijke :Marlne heengegaa n. toen enkele buitenlandse poli tici gew{mgden van een tendens om de Nedcrlandse regering te ve rzoeken, de zeemacht sterk In te krimpe n ten gunste van land· en luchtmacht. Het is opvallend, hoeveel tegenstand dit streven bij alle lagen van onze bevolking heefl ontmoet. Oe staatssecretaris sprak duidelijke taal en in vrUwel alle dag· en weekbladen. van aUe gezindten. kon men felle protesten lezen. Dit doet het marinehart goed. He t bewijst niet allee n. dat dl:! Koninklijke Marine in hoge mate gewaardeerd wordt door hel Nederlandse volk, maar ook. dat ons volk beseft. dal Nc<lerland als zeeval'ende natJe nog andere belangen heeft dan die vu n hct Atlantische Pact, " Nationale belan· gen" inderdaad, die mogelijk in een heel verre toekomst dil soort bescherming niet meer zullen behoeven. mallr dic, nu de tijd daarvoor nog niet Is aangebroken, met hand en tand vel'dc<llgd zullen moeten worden omdat ons gehele volksbestaan er l'CChtstreeks mee gemoeid Is. Daarnaast, tenslolle, Is el' alle ruimte VOOI' de ovel'tulglng dat Nedcl'land als vlerdc zC{!vm'ende mogendheid ter wCI'cld in het Allantlsch Pact, dal immers een verbond is van m ogend· heden wiel' gemeenschappelijkc belangen hoofdzakelijk van maritieme aard zijn, recht heeft o p het leveren l'an een maritieme bijdrage In overeenstemming met haar huidige positje ter zee e n overzee.

iF----..-..--------·...-..--·------·--1 .

HET KORPS MARINIERS IN DE OOST E~" /uwos .. n s..",:hÎttlwÎ.r

~_

155

getrokken _ na 135 Jaar va n actieve dienst _ willen wij het boek van deze Indische Mariniersgeschiedenis niet onmiddeUIjk In o ns archief opbergen. We hebben het nog eens ter hand ge· nomen, enige avonden achtereen, om thuis ondel' de leeslamp bij het haard· vuur het een en andel' dOOI' te lezen. Eenvoudige en summiere verhalen over een aan gebeurtenissen zo r1jk verleden. Van expedities, acties en

i

I /I

pat rouilles, Van zware gevechten e n minder zware gevechten. Van overwinningen en tegenslagen met hun vreugde en hun leed. Realiteit. barre realiteit. Maar de historie bekommel1 zich daar nie t over. Waar zij spreekt, daar spreekt zij alleen haar klare taal. Ook waar wij vanavond weel' wegdoezelen onder het genot va n een sigaret of een kop t hee In de gezellige Intieme sfC<!r van on1.c huis kamcl'.

•••

i !

)lu-rtt

___~~~~'w_:.'~:~~~:~~::':._w

langzamerhand het KOI-ps Marl· N unlers uit Indonesië wordt terug'

14

110 11

I

ow • _ _

~

DEAtjeh vool'llaamste hoofdstukken liggen achter ons. Zij

van hebben ons l'eel verteld en nu wij al lezend de twintIgste eeuw zijn binnen· getrokken, zien wij de Mariniers nog stQeds actief deelnemen aan die zwart! strijd daar In het Noordwesten van Sumatra. Het zijn weer de landingsdivisies, waal'blj de Mariniers zij n Ingedeeld, te1.amen met hun wapenbl'oeders van dc vloot. Maar ... dit zijn dan toch de laatste pagina's over de str1jd in AtJeh. In


lOOi eIndelijk keert de I'ust terug in di t opstandige gebIed en als wij dan In dat7.clfde jaar uit Celebes slechte berIchte n ontvangen, aangezien de 7.clfbestuurdel"$ van de r ijken Boni en Loewoe herhaaldelijk het met onze regering gesloten contract sche nde n, dan zien wc de MarlnlC!l"S ook in dIt deel van d(! Indische Archipel wccr opduiken. Een jaar latei' - in 1905 dus _ zij n el' weer moeilijkheden o p Bali. Hl' Ms schepen, "De Ruyler", "Zeeland" en "Koningi n WIlhelmina" varen cl' naar toc; landingsdIvisies gaan aan land en waar de matrozen van genoemde sch(!(>en de o nl usten t rac hten te on· de rdrukken, daal' strijden naast hen de MarIniers, nauw verbonden als mannen van de Ko ninklij ke Marine.

••• Dan komt er een tijd van rust, van langdur ige r us t. Het krachtige e n doel. trcUende bcl(!ld van Gouvern(!ur· Generaal van Heutz doel het t ijdperk van de expedities tot h(!t verleden bi!hOl'en. Nederlands-Indië is gepac!!l, eeerd. Vóór he t begin van de TwC!Cde Wereldoorlog zullen de Mariniers in de Oost niet meel' aan bclangl'ijke krijgsverrichtingen bc!hoeven deel te nemen. Wel wordt Cl' zo nu en da n een beroep gedaan op hun paraa theid, zoals bijv. in 1926 bij de communlstl· sche moeilijkheden, Maal' bloedige g(!o vechte n blijven ult. ja, me n kan zells leggen dat juist hun gedisciplineerd en tact.isch o ptrede n In die jare n el' toe heeJl bijgedl'agen da t o nlusten uitbleven, Zo verglijden de j are n. Voor het eel"S1 beleven wij in ons boek vl'Cdestocslan, de n, Wij ll'Zen gezapige verhalen over de MarIniers in Socra baja, die zo nu en dan eens terdege de krak broek aan, trekken en de bloemetjes bulten zet· ten. We zien foto's va n wandelmarsen dOOl' d<Yl.(> I ndische handelsstad met de tamboers en pijpers VOOI'Op en vernemen hoe bij de t raining en de schiet· oef e nningen op Goenoeng Sari, dank zij de "koperen ploert", het el' behoorlijk "heet" aan toe gIng. Totdat. Wc tellen 8 December 1941. De aan, val op Pearl Harbour hecrt plaatsgevonden. De wereld, vooral Zuld·OostAzië, Is opgeschrikt door d<Y.l.e Japanse agresslcdaad. Oorlogsverklaringen volgen en ook Nede rlands-Indië voegt zich actie! bij de landen. die ultelnaclijk het Japanse imperlallsme ecn halt zulle n toeroepen, Ongevecr vierhonderd Mariniers be, vinden zich gedurende die dagen op Java, met name In Socr abaja. Zij krijgen belangrijke laken, 7..oals de eventuële bestrijding va n parachutisten, het bcvelllgen van de havenlnstallatles en het Marine Etablissement, terwijl tie ntalle n Mariniers te werk worden gesteld aan boord van Hr. Ms. schepen en bij de Marine Luchtvaartdienst als kadel' en Instructeur, Veclzijdig is deze taa k en als daags na de heldhaftige strijd In de Javazee (27 Februari 1942) de Japanners ook op verschille nde plaatsen van Java landen. dan komt he t op daden aan. Vooropgesteld: in snel te mpo had Japan het meesterschap ter zee e n in de lucht veroverd. Bovendien was de ver, houdingssterkte van die n aard, dat, waar één onzer militairen zijn mannet,te stond, dit mannetje uit maar liefst

Ex·marinieu in Iwt KoreadelacIJement

7 à 8 Jappen we rd gevOl'md. Verder was de vijandelijke infanterie zeer mo-

biel met een sobere vel'pleging, zodat de zonen van "het Rijk van de Rijzen, de Zon" slechts voor e nkele dage n leeftfocht met zich meevoerden. Wa t wisten onze troepen in Oost·Indië van dit alles e n hoeverre was derhalve hun voorbereiding geweest ? Waren zij - eenrlljk gln(!gd - door de'.re kennismaking met de Jap n iet volkomen ver, rast e n daartoe onm iddellijk in het nadeel? Hoe dil alles echtel' ook zij, de Mariniers - waal'over ons boek hoofdzakelijk Spl'eekl _ he bben gedaan wat zij konden doen. He t begon te land met een deelna me aan de z.g. Zuidcolonne, onder bevel van de toenmalige luitenant-kolonel der Mariniers J. A. Roelolsen e n de plaa ts waar men naar toe trok was Djombang, enige kilometers ten Zuid· westen van Modjokel1o. Van hieruit begonnen de acties. De vija nd had Tjepoe, a ls het voornaams te olleeentrum, r eeds bezet e n drong hoe langer hoe dieper naar het Zui· den. Een zeer belangrijke verbindingsweg was die tussen Njan djoek en NgawJ en d us dienden de Mariniers, in sa· menwerklng met hun wapenbroeders van het K.NJ .L. deze weg vrij te houde n. Dil was eve nwel geen gemakk(!o lijk opdracht. In d(! bUU11 van Madioen trok de vijand onwecl"Staan· baar op naar het Oosten, zodat overste Roelofsen zijn strijdende troepe n in dit gebied het bevel gaf: "Handel naai' Uw beste wete n en kunnen: indien gij voor 's vlja nds druk moet wij ken, In geen geval verder dan N jandj oek". Om dC'LC plaats woedde dan ook een verbeten strijd. Waa r de "lichte" KNIL troepen streden op leven en dOOd, daa r ontvingen zij hulp van de Mariniers. Een dag la ng trachtte me n de in aa ntaJ e n bewapening sterkere vijand terug te drijven of tot stilstand te brengen, maar er was geen vechte n tegen. Waar één Jap viel daar kwamen e r tie n voor in de plaats, zo· dat men weldra, al terugtrekkende, ook Nja ndjoek moest ontruimen en

de1.c plaa ts de vijand in handen vleI. Dan begint de strijd om een andere belangr ijke verkeersweg, die tussen N jandjoek e n Djombang, allel'eel"St tot Kertosono. Aan de Wcstl'and van eerstgenoemde stad houden de Mariniers nog een tijdlang stand. In het dlehtbegl'oelde terrei n, aeh te r ecn klein bruggetje, hebben zij zieh als he t ware Ingemetseld. Maar de vIjand dreigt di t detachement te omsingelen zodat men ook hier tenslotte moet Ierugll't'kke n. Langs een o mweg weten de Mal'lniel"S de J appe n nog te verrassen In hun opmars naar het Oosten. Een J apanse patrouille wo rdt daal-bij uiteen geslagen, maar wat voor cen nut tig effect hecJt dit uitei ndelijk bij zulk ee n overmacht. Toch blijft onze weerstand dapper en taal. Ovel"Ste Roelofsen weet dat de aanval de beste w:rdediging Is e n daarom geen hij aan de' u'oepen die in Kertosono liggen hei ix'vel om d(! vijand, die vanuit Nja ndj oek opl'ukt, tegemoet te gaan. Helaas zij n cr dan " misverstande n", Van hoger hand krijgt men ol'der tOl de terugtoeht en zo wordt de brug ten Westen van Kertosono opgeblazen, al· vorens overste Roelofse n daartegen lets kan doen. Toeh zet hij zijn bevel dool': "Dan maal' de vijand tegemoet dOOI' de I'i'llel' als de brug er niet meel' is." K0I1 om. ondanks alle moeilijkheden door slechte radioverbindingen en te· genstrijdlge bev(!len tracht m en de vijand zo veel mogelijk in zij n opmars te stuiten. Op sommige punten heeft men daarmee succes, maar wat op de lange du ur te doen tegen een voort rollende stoomwals als men zelf _ hel is tl'eur lg om het te zeggen - een st uk kinderspeelgoed berijdt. Kell'osono valt, E n ook Djombang. Zodat men na vier dagen van strijd besluit om terug te t rekken naar Modjokel'lo. Dan Is he t pleit in Oost,Java spoedig beslist; de vijand overstroomt dit gehele gebied. Op 10 Maart komt het of[ieiële be· rich t da t het K.N.I.L. heeft gecapituleerd. benevens d(! KonInklijke- en Gouvernements-Marine_

15


De resten van het Mariniersgehecl bevinden zich dan te Pasoerocan, waar zij negen dagen later de Jappen op "visite" krijge n. De bitterstc dag van hun leven, de daadwerkelijke overga· ve, het begin van jarenlange knech· tlng. Van de ongeveer Mariniers zijn er 130 tel· zee en te land gesneuveld, waar· onder gerekend de detachementen aan boord van het Nederlands·Indlsche cs· kader onder bevel van schout bij nacht Karel Doorman. Naderhand overlijden er nog 60 Ma ri· niers aa n bekomen verwondingen ol in J apanse gruwelkampen. In totaal dus de helft van alle Marinlers, die in 1942 voor dit deel van onze koninkrijk over zee, hun leven veil hadden en In dit besef streden en vielen.

••• komen wc dan bij de laatste Z Oepisode In ons bock, bij die van

de Marl nlel"s brigade. Ook daarover zijn vele pagl.na's gesehreven, maar .. wc behoeven ze niet meer te lezen. ln onze kast Immers hangt nog de dungeree, waarin wij zelf als Mannlel· dienst deden. Waarin wij als vopl"1ich· tingsman de oorlogsvrljwllJlgers, de militie· mariniers en de bcroepsman· ne n volgden van de lOc Maart 1946 tot de 23e December 1949. Dit alles ligt nog vers In ons geheu· gen. De komst In Socrabaj a. De bevMjding van Modjokerto en de Porongdelta. De eerste politiële actie met het veIlIgstellen van de gehele Oosthoek in 48 uur en het tweede politiële optreden met zijn zware gang door de modder en de regen va n Nool·d·Oost Java. Passir·Poetih en G1ondo ng. De s uiker· fabriek van Djati·roto en het ollecen· trum van Tjcpoc. Wat werd er over dil alles niet geschreven en hoe hebben we niet meegeleefd met de su~· sen en de tegenslagen. Totda t op 23 December 1949 de Mariniers terug· keerden naar Socrabaja voor het laats t. Hun taak was ten einde na 135 jaren.

••• boek gaat nu het a rchleI In. Het O NSkrijgt zijn plaats tussen de vele

ande,·e. Wellicht zullen wij In de toe· komst er nog eens naar grijpen. Als het ons zakel\j k te pas komt of als ons ha rt cr naar vraagt. In het bijzonder echter om hen te her· denken, die voo r dit land over-LCe vielen In het bese[ da t hun oUer waarde had.

'(·ffi'

·I~~

f r

.~

Als U

16

'i/I

:r'ylll

tijd heeft :Ou ik graag ever. kcrrni5 met U mllken.

CUeT!

DE KONINKLI.lKE ZWEEDSE MARINE N de zeemach ten V/Ui het tweede plan neem t de Zweedse vloot op liet ogenblik prominente plaats in, .wwel Wal tonnage als wal miHraire waarde betreft.

l een

Zij bestaat uit een "'Toot aantal moderne lichte oorlogsschepen, die, indien de noodzaak daartoe zou dwingen , een belangrijke rol k unnen spelen in de Oostzee. Nu de D uifse marine 14it dit zeegebied is verdwenen, is de Russische Ooslzeevloof de belangrijkste maritieme macht in de Oostzee, doch de ZweecUe marine u l och een niet te onder$chatten evenwich tsfaclor in de B altische wateren. Voo r namelijk is d it te danken aan de recente bouw van moderne SChepen, benevens de uitmuntende "eoefendheid en het hoge moreel dat de Zweedse marille kenmerkt.

Zweedse marineleiding heeft al D jEaren te kampen met een moeilijk probleem, n.l. wie beheerst de Oost:ree en de Bothnlsche Golf, en zal Zweden in tijd van oorlog in staat zij n een vrije vaargeul open te houden naar de Noordzee en de Atlantische Oceaan? Reeds in 1937 had de toenmalige opperbevelhebber van de Zweedse marine, admiraal de Cham;ps, die zich diepgaand. met dit probleem had beziggehouden, een rapport samengesteld. Hierin vatte hij de taak van de marine als volgt samen: " Voor de verdediging van Zweden moeten de zeestrijdkrach_ ten een middel vormen dat in staa t is het land buiten de oorlog te houden en schendingen van zijn neu traliteit te voorkomen. Indien dit nlet zou kunnen worden verwezenlijkt moet de vloot een landing van vreemde troepen kunnen verhinderen en de scheepvaart beveiligen. Aange pas t aan deze eisen moet de vloot jn sam enwerking met het leger en de luchtmacht een vreemde mogendheid kunnen beletten de regering tot politieke concessies te dwingen". Om deze taak naar behoren te kunnen vervullen moest Zweden niet zozeer beschikken over een speciale vloot voor de kustwateren, aangevuld met enkele schepen voor het werk op de oceaan, zoals tot op dat moment het geval was geweest, d och beschikken over een vloot, geschikt voor oceanisch werk, waarvan de kern zou bestaan uit behoorlijk gepantserde en met zware artillerie uitgeruste schepen. Het door admiraal de Champs uitgewerkte plan voorzag enerzijds in een aantal s nelle gepantserde schepen, voorzien van een hoofdbatterij, die het onder bepaalde omstandigheden tegen slagschepen zouden kunnen opnemen, anderzijds in kruisers. De vloot zou worden verdeeld in twee eskaders, een Oostelijke vloot voor de Oostzee en een Westelijke vloot geschikt voor operaties op de Noordatlantische Oceaan. Doch, zoals het vaak gaat met plannen, zij werden verworpen. Luitenant-gene _ raal Thörnell, de toenmalige chef van de staf der nationale verdediging en van Sept. 1939 tot April 1944 opperbevelhebber van de Zweedse strijdkrachten - kon deze i nzichten niet

delen. Van dit programma, dat geheel en al brak met de traditionele beginselen van de maritieme verdediging va n Zweden, werd alleen besloten tot de bouw van twee kustve rdedigingsschepen van ca. 8.000 ton en een 22mij ls vaart, die enkele oudere eenheden van dit type zouden vervangen. Eind 1939 werd met de bouw van tleze schepen een aanvang gemaa kt. Doch de oorlog, die in Sept. 1939 in Europa uitbrak, veroorzaakte weldra een radicale omwenteling in d e ideeën over de Zweedse defensie, en reeds in Maart 1940 werd de bouw van de kustverdedigingsschepen gestaakt en ontwierp men plannen voor de bouw van twee kruisers van ongeveer 7.000 ton. In zekere zin greep men tocn dus toch terug naar de oude plannen van admiraal de Champs. Het progranuna, dat in 1938 d oor luitenan t-generaal ThörneU werd opgesteld, voorzag in de bouw va n 4 kustverdedigingsschepen, een of twee krui _ sers, 8 torpedobootjagers, 5 onderzee· boten, 4 TM-boten en verschillende hulpvaartuigen. Daarnaast zou nog een algehele verbouwing plaats vinden van de drie modernste kustverdedigingsschepen van het type "Sverige". In het daarop volgende jaar werd nog een a!lnvulling op dit programma aangenomen. In het begin van 1940, tijdens de eers te i"ins·l-tussische oorlog, tocn een directe uitbreiding va n de vloot zeer gewenst was, ging men over to t de aankoop van 4 torpedoboten in Italië, terwijl in 1942 C(!n vijfjaren-plan voor de nationale verdediging werd aangenomen onder druk van de ongerustheid over de internationale verhoudingen. Samenvattend is de Zweedse marine sinds 1940 uit~ebreid met 21 kruisers, 12 torpedobootjagers en -boten , exclusief de vier voormalige Italiaanse schepen, 12 onderzeeboten, benevens nog een groot aantal TM-boten , 1 grote mijnenlegger, l2 mij nenvegers, enz. Naast deze aa nzienlijke nieuwbouw werde n de kustverdedigingsschepen ,.Oscar Il", "Aran", "Manligheten" en "Tapperheten" gemoderniseerd. De vliegtuigkruiser "Gotland" - eerst in 1933 gebouwd - werd in 1944. getrans-


formeerd in e<>n moderne luchtverdedigingskruiser, en de oude, van 1905 daterend ~ "Fylgia" werd ingericht tot een modern opleidingsschip voor adel· borsten. De gr ote kustveredigingsschepen van het type "Sverlge" werden van een nieuwe vuurleiding voo rzien en de luchtdoelartillerie va n deze schepen werd aanzienlijk opgevoerd.

Door de geweldige uitbreiding van de vloot is de Zweedse marineleiding in staat uil deze schepen drie snelle of(cns\cve smaldelen samen te stellen, die met steun va n een "home n eet", bestaande uit kustverdedigin,lfschcpen, ondeneeboten, TM-boten, mijnenvelden, kust batterijen en lucht macht de Zweedse maritieme defensie een grote strategische souplesse te geven in het enge kader van de Oostzee. De Zweedse ma rine is tha ns sterker dan zij ooit is geweest. Zij omvat momen teel de eer st in 1947 voltooide 7.400 tons kruisers "Göta Lejon" en "Tre Krono r" bewapend met 7 kanons van 15,2 cm., de luchtverdedIgi ngskruiser "Gotland" (4.750 ton), met een hoofclbaUerü van 6 kanons van 15,2 cm., 3 kustverdedigingsschepen van hel type "Sver ige" ( 7.100 ton), bewapen d

met 4 kanons van 28 cm~ 2 oudere kunstverdedigingsschepen, 13 torpedobootjagers, 6 torpedobo ten, 2 onderzeebootjagers. 25 onderzeeboten, 2 grote mÜ nenleggers. 18 TM-boten, 18 mijnenvegers, I opleidingskruiser , benevens nog een aantal klei ne re en hulpschepcn. In aanbouw zijn tha ns 2 torpedobootjagers, II TM-boten, 2 onderzeeboten, 4 onderzeebootjagers, 6 mij nenvegers enz. Uit hct bovenstaa nde blijkt wel, dat Zweden serieus werkt aan de opbouw en uitbreiding va n de vloot. Het hierboven reeds even genoemde vijfjaren-

:!~~m~~~ ~~~Ztt~U~nI9~ta~er~t;:~~ van 725 mlllloen Zweedse kronen in dit tüdvak. De mari nebegroting 1949/ 50 beliep ruim 172 miUioen kronen. Het personeel va n de Zweedse marine bedraagt in vredestijd circa 600 officieren en 10.000 onderofficieren en manschappen, beneven s 300 officieren , 600 onderofficieren en 4000 ma nschappen behorende tot de kustar tillerie, met inbegrip van de jaarlijkse militie van ongeveer 5.500 man. De opleiding van adelborsten is Ilevestigd in Karlskrona, Stockholm. Hun opleidingsschip

-

TAAL-LES 'k Was op school geen domme jongen, Want ik had op school een acht; Maar .dat ik me ooit zo dom zou voelen had ik werk'lUk nooit gedacht.

I

,,Fylgia" bracht na de bevrijding reeds een bezoek aan ons land. De voornaam_ ste mari nebases vind t men te Stockholm en te Karlskrona, een secundai re basis is ingericht te Göteborg. De Zweedse marine heeft geen eigen mari ne luchtvaartdienst ; onder de luchtmacht ressorteert een eenheid, waa raa n de samenwerking met de vloot is opgedrage n. Dat een klein land als Zweden, met een bevolkingssterkte van 2/3 va n Nederland een dergelijke doelmatige marine heeft weten op te bouwen . vindt zij n ve rklaring In het feit dat Zweden erin i.s geslaagd om in de belde wereldoorlogen van de laatste 30 jaar zij n neut raliteit te handhaven , d e uiterst moderne e n goed-geoutilleerde koo pvaardij vloot - die op I Januari 1949 bestond uit 1457 schepen met 1.980.573 B.R.T. _ een groot aantal goed uitgeruste scheepsbouw we rve n - die een wereldnaam he bben - en beroemde wa penfabrieken, zoals de Bofors en Madse n. En, last not least, een bevolking, die de betekenis van een goede zeemacht heeft begrepen en naar waarde weet te schatten! No utlcu.t.

Als je d'eerste dag in dienst komt hoor je daar een vreemde taal, Ja, ' t lijkt wet wat op H olland s, maar wat betekent het allemaa l? J e staat verbaasd wat mee te luisteren -naar wat er zo al WOrdt gezegd en men vertelt, " dat je oren klap'ren" maar "daarom ben je nog niet slecht". Als je eerst een poosje "meeperst" en je " Kroepoeks" open zet, ga je 't zelfde taaltje kletsen, zonder je er nog op let. Als je "Ik ga plat" /toor t zegGen, dan flaat die persoon naar bed. Ook wordt er hier niet geschilderd, maar alijd heel "model getjet". J e hoort dan over .,de Ouwe" spreken, Dat's natuurlijk de Commandant. De "Equipage" rijn de mind'ren. waarmee een scheepje is bemand. Daarover spreek je met de schipper In de wandeling heet hij ..Kaan" en een drankje, of een zalfje haal je bij de " Pa" vandaan. Laat vooral geen "barang" slingeren. 't Zij ee71 "witje", broek of pet, want als de "provoost" je ,.,schaakt" wordt het denk'lijk "vrijgezet" . ..Overal" betekent opstaan. Bij .,Baks!1ewUs" dan treed je aan. En "alle Hens" spreekt VooT zich zelf· Daar hoef ik niet op in te gaan. En zo kan 'k nog wel even doorgaan. maar 'k schei. eT uit hoe erg 't me spijt, want ' t is al een poosje "vast werken" En ik weTk slechts in de Baas zijn tijd . Telegrafist III G. VAN ATTEN, a/b. Hr. Ms. "Boeroe".

17


TOELICHTING OP CIRCULAIRE ZEEMACHT 938e Circulaire zeemacht 938c heeft bij haa r verschijnen, onder het personeel behorende 101 het dienstvak vliegtuigmakcr-elcctromontcur. nogal wat stol doen opwaaien. Er 7..\.In naar aa nlel· ding van dcw circulaire verschillende vragen gCl'C'am en soms voorbarige conclusies getrokken. Een en ander Is flil. nlclding geweest om in dit art ikel dc uit dc praktijk Vool'tgckom cn vra gen nader ondel' dc loupc! IC nemen.

Wnt Is namelijk het geval? Er 7..a1 nam' gestreeld worden het dienstvak \'licg l ul~makcr (E) uiterlijk o p 1 Fcllruarl 1956 OP tc hclfcn e n hel per· soneel, behorende tot dit die nstvak, In dc gelegenheid tc stellen OVCI' te gaan naar het dlcmslvak (!c]cctromonlcur. De aanlcidinjZ tot (\c<t.c maatregel Is e nel7..1jds het streven het aanla.1 dienstvakken bij de M .L.D. zoveel mogelijk te vennlnde re n en anderzijds het feit, dal de opleiding voor he t dienstvak vliegtuigmaker.(!lectromonteur _ mede In verband met de betrekkelijk korte duur hiel"Van - In de praktijk niet aan de verwachtingen heeft beant, woord, Bij bestude t'lng van de vraag, hoe aan dit tekot1 aan opleiding tegemoet gekomen kon worden bleek, dat om aan de door de nraktlik gestelde eisen te kunnen voldoen, de opleiding vrijwel - met uitzondering van enige onder · werpen uitsluitend betl'ekking heb, bend Ol) vliegtuigen - gelijk zou moe· len zijn aan die voor elcctro monteUl". Het ha ndhave n van twee dienstvak· ke n, waal"Van het !>CI'Soneel nagenoeg aan dezelfde eisen moet voldoen is zoals een ic<.lcr kan begrijpen - on· juist, l'.odat besloten werd het pel'Soncel, behorende tot het klei nste der twee diens tvakken .. el~romontcur", In het grootste In te passen, Aangezien inpassin,!!: zonder meer niet mogelijk is, daar het personeel van het diens tvak eJectromonteur een aan· zienlijk langere opleiding ontvangt dan het personeel van het dienstvak vlieg· tulgmaker-elcctromonteur, werden aanvullende opleidingen voor de laat, ste categorie noodzakelijk geacht . Dat hiertoe slechts na rijp beraad werd overgegaan l'.al een leder duidelijk zijn, Indien men bedenkt, dat het Instelle n van opleidingen aanzie nlijke kosten met zich meebl·engt. nog aJge, 7Jen van het feil , dat personeel In opleiding aan hel eigenlijke vliegbcdrijf moet wOl'den onttrokken. Daar nlel a lle vllegtull3'makers.electro· monteur - die de wens te kennen geven over te gaan naar he t dienstvak elcctl"omonteur - tegelijk ccn aanvul, lende opleiding kunnen ontvangen e n diegenen die hlel100 niet besluiten het lopende diens tverband tc kunnen laten uitdienen, werd als s t reefdat um van

18

het o pheHen van het dienstvak vlieg· tulgmaker.(!lectromonteul· 1 Febl"\.Iarl 1956 bepaald, Te neinde cen overzicht te krijgen van het aantal vllegtulgmakers-cICClromonteur, dat een aanvullende oplel. ding ?.ou moeten volgen, werd bepaald. dat de verzoeken tot overgang ulter· lijk 31 Deocmber 1950 moeten zijn In· gediend. Indien zij zulk een vel"lOCk niet wensen in te dienen. houdt dit echter niet In, dal zij direct ontslag moeten vragen, Het overhaast Indienen van ontslagaanvrage door vlieg· tuigmakers.elcctromonteur, die niet wensen over te gaa n naar het diens t· vak electromOn(eur, zal veelal de betrokkenen nadeel berokkenen en de raadgeving Is hie r wellicht op zijn plaats, dat me n geen oude schoenen moet weggooien v66l' men nieuwe hoort. Door vel'Schillende vlIeg tuig makei'S ( E) Is de vraag gesteld, of zij bij ovel', gang naar het dienstvak elect romon· teur de kans lopen, op een schip te worde n geplaatst. Het is bekend, dat sommige vlieglulgmakers bij Indlenst, treding e n de keuze van hun dienstvak hebben laten gelden, dat zij als vlieg· tuigmaker als regel aan de wal zouden zijn geplaatst e n de kans op scheidi ng van het gezin gering was, Hierover kan opgemerkt worden, dat het per· soneel bij voorkeur daar geplaatst wordt. waar da t he t best op zijn plaats Is e n d..1l men bij een marine nu eenmaal moet venvachten, op een schi p geplaatst te worden Indien zulks nodig Is. Men dient In de eerste plaats bij de marine en in de tweede plaats bij een onderdeel daarvan en het is onlogisch om bij een ma rine dienst te nemen, om als er gevaren moet wor· den te zeggen "Daal' ben Ik niet VOOI' gekomen", vooral als men bedenkt, dat het grootste oorlogsschip dat Ne· derland bezit een vliegkampschip is, Ook Is het sommige vliegtuigmakers· electromonteur niet duidelijk, waarom als voorwaarde voor ovel'gang naar het dienstvak elcctromont:eur als eis wordt gesteld, da t zij hun lopend dienstverband verle ngen met zoveel jal'en en volle maa nden ,dat ZO na af· loop va n de aanvullende cursus nog cen dienstverband zullen hebben VRn o ngeveer vljt jaren, Deze els 7.ai hun echter verklaarbaar VOOI'kome n, als

zij l'Jeh realiseren, dat de mal'ine haar personeel speciaal opleidt voor haar· zelf en dat de'l.C opleidingen - op zich, ?.eU een noodzakelijk kwaad _ met aa nzienlijke geldelijke oHers gepaard gaan. Het Is dus logisch, dat de mari· ne, alvorens zij personeel in opleiding neemt, allereerst de zekerheid wil hebben. dat zij dit personeel _ na voltooide opleiding - cen bepaalde tijd ter beschikking heeft, Een andere vraag die geopperd Is, be, t reft het geval, dat zij van de aanvul, lende opleiding worden verwijderd, hetzij door onvuldoende vorderingen of door he t niet or met ongunstige ui tslag a(]eggen van he t vakex.amen. Welnu, dit personeel wordt n iet over, gebracht naar het dienstvak electromonteur e n kan _ Indien de belangen van de dienst zulks toelaten - o p zijn velvroc k de dienst verlaten o.t blijven dool'dle ne n als vllcgtuigmaker,elcctro, monleul', In het laatste geval volgt hel oillslag pel' 1 Februari 1956. Vuor he t personeel, dal niet van dienstvak wensen te veranderen, vel'· RIldert cr In feite dus niets. De vakbekwaam heidseisen blijven het7.elfde en zIJ kunnen op normale wijze bevorderd wOI'den. Zij zullen echter op 1 Febr. 1!}56, wegens verandering In de orga, nlsatie van de tak van dienst, waartoe zl~ behoren, worden ontslagen. Zij kunnen echter ook v6órdien op hun eigen verzoek de dienst verlate n, Of> vliegtuigmakers ( E ), die wensen over te gaan naar het dienstvak eleetromon teur, dienen dit vóór 31 Decem· ber 1950 kenbaar te maken en zullen In de periode van nu tot 1 FebruaM ~956 een aanvullende opleiding doorlopen. Gedurende die tijd blijven ZO vliegtuigma kel' (E), totdat 1'.tJ de aan, vullende opleiding hebben beëindigd, Alsdan volgt overbre nging naar het dienstvak eleclromonteur met behoud va n de rang of stand, welke zij dan bezitten Tot da t ogenblik houdt bevor, de rlng dus gelijke tred met die van de vliegtuigmakers (El, die niet wensen over te gaan nalli' het dienstvak elec, lromon te ur , Nadien lopen 7.ij echter mee In de bevonlcrlng van de electro· monteur, Hel spl"CCkt va nzelf, da t elk geval van ",vcrgang afzonderlijk zal worden beo keke n. zodat dupel;ng van bcll-okke· :ten zoveel mogelilk wordt vermeden.

N.v. ALLAN & Co.

KLI-: nVEG 1« (ook te bereiken vanaf Gordelweg hoek Bergsingel). R'dam. vraagt voor hRar WAGONFABRIEK:

g etlChoo tde, «eoefende e n IUlJlkome nde

• Constructiebankwerkers • Electrisch-lassers • '"Wagenmakers

Aa nnwldlngsmogcijkheld, Personeelszaken,

dagctIjk

op

de

Mdellng


DE WERELD WAARIN WIJ LEVEN 1n zOn grole redevoering In Oc tober VOO I' het radioforum van de wereld ge· houden. heeft President Truman cen ~a­

rakteristlek van de R ussische politiek gegeven, die niet die aa ndacht hee ft gekregen. die ze o.I. verdient. T ruman heeft In deze rede. nog eens blijk gege-

ven van de bekende opvnl tlngen over de Amerikaans-Russische tegenstellingen, In aan dui delijkheid niets te wensen overlatende bewoordingen.

Maar het meest opvallende In deze rede was, dat Truman bij d(>ze gelege nheid Rusland het meest reactlonnai re land ter wereld noemde. Deze ulUatlng Is

meer dan een rethortsche o:lnswendlng en In wezen de beste karak terIsllek, welke de laatste jaren van he t Sov jetre~:iem is gegeven. Rusla nd en z:Un satellieten achter het ijzeren gordijn hebbe n In deze gebieden sinds la ng afsta nd gedaan va n de revolutlonnalre beginselen die de Sovjet-republieken in het begin van hun ontstaan hebben aangehangen. In plaats va n de .,Internationale" die vroeger alle radIouitzendingen besloot, klink t nu al weer sinds enkele jaren het zuiver Russisc he vo lkslied, dat het Russische volk e n de Russische bodem verheerlijkt, Niet meer de arbeider, maar de R ussische arbeider wordt ten vool'beeld gesteld. De grote u itvindingen, die In werkelijkheid hun o ntstaan te dnnken hebben aan geleerde n uit alle Innden ter wereld, worden achter hel ijzeren gordij n doodleuk o ntke nd en 0\1 nnam van Russen geschreve n. Uit de kunSt e n de cultuur wo rdt alle Tevolutionnni re élan verbannen. l\loderne kunstuitingen, die In de vrije Westerse wereld o ngestoord tot ontplooiing kunnen komen. zij n achter het ijze re n .gordijn stre ng verbode n kost. Is het niet opmerkelijk, dat de laatste jaren geen e nkele Russische film van het artistiek .gehalle van vroeger meer Is gemaakt. Componisten wordt verboden nieuwe r ll.: htingen in te s laa n, me t de schilde rkunst, de beeldhouwkunst en de lite ratuur Is het niet anders. H ierin wordt geen revolutlonnaire gedachte geduid. E n In de binnen landse politiek Is me n blijve n hangen aan de orthodoxe Mar:<lstlsche leerstellingen, waarbij elke evolutie de pas wordt nfgesneden. Op het gebied van de mode Is h et niet veel an ders. oo k hier wordt gee n vrije ontwikkellng toegestaan. Van Am erikaanse film s worden allee n maar de ni etszegge nde Wild-West films toegelaten. De volkeren achter' het ijzel"en so rdijn - het Is geen nieuws - worden onkundig gehouden van alle uitingen van de Westerse cultuur en op het gebied van de tech niek, voor zo ver d~J:e het leven gemak kelijke r en 3angenamer maakt. is men vele jaren ten a chter. En zelfS po litlek en militair is me n niet zo revo lutlon nair IIls men wel ee ns denkt. De landen. die In he t Sovjet-blok zijn opgenom en, wo rden volkomen geregeerd o p de oude, kOloniale wijze, Zijn inwo-

ners zijn niet nnders dnn slave n, die voo r karige belonl ngen hun diensten na n Ruslnnd m oe ten leveren. I ndust r ie en Inndbouw moelen legen o ngehoorde lage prijzen o f soms vrijwe l voor niets hun Jlroducten afstaan. Rusland Is dus geen land van experimen ten en de t ijd Is er dan ook vele jaren stll blijve n staa n. Vergeleken met de landen, die de Westerse beschnvin g kennen, Is de levensst.andnard er ontzette nd laag e n weinig vera nderd s indS het T saristisc he regime. van 50 janr geleden. Siber ië als verbanningsoo rd Is gebleven, en zelfs nog ve rgroot. \Va ren revolutlonnalre bewegingen onde r de Tsare n nog mogelijk. opstandige bewegi ngen onde r het Sovjet-regime :>.:ijn volkomen ondenkbaar. Stakingen die zo ruimschoots door dc com munisten buiten het ijzere n gordijn worden .<;ep rovoceerd, zijn achter dit gordijn volkomen onmogelijk. H et streven naar betere levensom standigheden wordt daar onbarmhartig de kop in gedrukt. Ook het z.g. vredeso ffenSief van de Rusren Is geen nieuwe uitvinding. Het mag immers bekend worden verondersteld, dat bijv. de Duitsers na de ee rste we· reldoorlog hel antî -mllital r isme In de a ndere landen aanmoedigde n e n ~ i n an­ eleel steunden om d e weerstnnd van de volke ren te ve rminderen. H et ,.vredesOffensief" van de Russen ,,",eeft geen ander doel. Geen enkel wereldomvormende :1edachte bereikt o ns uit het land, waar het com munisme alleen maar export-artikel is, een geestelijk opium, dat dc wee rbanrheld van de andere VOlken moet o ndermijne n. Nu moeten wc ons vooral niet verg issen door te veronderstellen, da t deze behoudzuc ht het tege nwoordige Rusla nd militair zwak hee rt gemaakt. Juis t hierdoor krijgt het mHltalrism e daar de vrije hnnd. Het burgerlijk leve n Is volkomen ondergeschikt gemankt aa n het milit aire. Opvoe r ing va n de levensstandaard Is daar niet bij. Rusla nd is daarom voor h et heden :w uiterst gevaarlijk. omdat de vrije landen wèl hun aandnchl hebben besteed aan de opvoering van het leve nspeil, waardoor vanzelfsprekend niet zulke enorme bedragen In de bewapening konden worden gesto ken. Maar in de behoudzucht van het Ru s· slsche volk ligt in de toekomst ~n zwakte. \Van! oo k dit o nmetelij ke land kan niet ontko men aan de onverbiddelijke on twikke ling. die niet past In het ke urslijf van een veroudcrd systeem, 3\ was dit dan ook in zijn prille jaren r evO lutionnalr getint. E n als men h et Russische probleem op deze wat o ngebruikelijke _ wijze benadert. komt men tot het Inzicht. dat de angst voor een ineenstorting van de Westerse beschaving, die een levende, evoluerende beschaving Is. op zijn minst ge nome n, niet zo gegroeid Is als sommige defaitisten het willen doen voorkomen.

Er zijn de laatste lijd gelu kkig ook tekenen , die e r o p wijzen, dat de vrije wereld zijn zelfve rt rouwen heeft terug· gevonden, en de angst, di e verlammend werkte, en wanrdoo r daden uitbleve n. hee ft afgelegd. Hiertoe heeft veel bijgedragen de gu nstige o ntwikkeli ng In Korea en zeUs de feitelijke deel nem ing van Ch ina In de oorlogshandelinge n heeft niet tot weifelen aanleiding gegeve n. Dat C hina - co mmunistisch geregeel"d - nog nltljd ee n probleem Is. dat o m ee n. liefst onbloedige, oplossing vlaagt, ziet men ook in Amerika in. Toch zal men zich daar nog wel dub· bel bedenken. voordat men tot ee n e rken n ing Vlln dit regime o vergaat en Ull dit zeker niet doe n alvorens ijzeren afspraken over de machtssfeer In het Stille Zuidzee-gebied zullen zijn gemaakt. Dat Amerika Frankrijk n iet alleen meer laat worste le n in V ietman tegen het o p· dringen van de communiSlen is ee n teken. dat er o p wijst, dat het ernst Is de comm un istische Invloedssfeer in te damme n. Oo k in Indo nesië begint de rege r ing in te zien, dat aan de daar nog stee<is groeiende com munistische invloed ee n halt die nt te worden loegeroepe n en me n heeft duidelijk te ke nne n gegeve n. dat men voo r een nIeuw-com mun istischkolonialism e niets voel t. Deze mening getuigt van een ontwakend Inz!eht, da l s lech ts toegej ui cht kan worden. De mHltalre krachtmeting In het Verre Oosten. v indt zijn com pleme n t In de nog steeds onve rflauwde politieke kracht· me ting in Lake Succes in de arena \'an de Verenigde Naties. Onvenni ndcrd Is ook nog steeds de neiging to t overleg (ach ter gesloten deuren) t ussen dl' vier voomaamsle spelers om de roulette- tafe l der wereldpolitiek. Wij kunnen slechts gisse n hoe groot de inzetten vnn elk hu nner 7.ij n, als zij zich om de ta fel schare n. Achter de gesloten deuren za l het balle tje rondto llen, maar wij zullen moeten afwachten, wie straks met de w inst te voorschij n komt. GelUk kig dat de bankhoude r " W e reld" nog altijd ee n stootje kan verdragen . mdal de kans op hel sp ringen van de bank wel zeer gering Is, hoe hoog ook de Inze lten mogen :'!oij n. In o ns eigen werelddeel is men nog altijd o nvermoe id bezig een oplossi ng te vinden voo r een hechte same nwerk ing tussen de Innden van Euro pa. economiSCh en m ili tair. Oude tegens telli ngen, ~.oals tussen Frankrijk en Duitsland. blij· ke n nog steeds n iet verdwenen te :'!oijn. Maar ook hi er verleent Amerika :'!oijn krachtige bemiddeling. E n ofschoo n o p het ogenblik. dat wij dit schrijven nog gee n oplossing Is .o;evo nden hoe h et Europese lege r :ml worden same nges teld, dAt het zal worden samengesteld is zeker. En Indien dit een feit is gewo rd en :~al weer een bijdrage geleve rd zijn tot het noodzakelijke (!venwicht In de krachtsverhoudingen in de wereld, waarin wij leve n.

19


'-\9''ft

'

,,

I'"

~ , I

ouöe zeemanskunst

I

~ 4;::=; ,: '_~

~ ,

--_/.

IN NIEUWE VORMEN Mlllh'l re werkman M. WILl EMS onthult d e geh e imen de. ,eheepsmodeibouw

<.~

,»"~.-",,,' ~ --.---._:--:-.,~.

'

EDE RT enige tijd is het interieuT va.n de marine-cantine S aan de buitenhaven te Den HeldeT met enkele scheepsmodellen verfraaid, die onmiddeUijk de aandacht van iedeTe

,-

,

bezoeker tTekken. Met veel geduLd en toewijding zijn de scheepjes vervaardigd en zij zien er ingewikkeld en kostbaar uit. Toch is het een openbaTing, wanneer de makeT u veTte U, dat er absoluut geen vakkennis aan te pas komt en dat eT zelfs bijna. geen financië le kosten voor behoeven te worden gemaakt.

'

In vrije tijd

H

ET Is helemaal niet moeilijk". " zegt Wlllems. "Ik ben ook geen scheepsbouwkundige, maar In de oorlogsjaren Md ik zoveel vrije tijd. dal lk naar een leerrijke en Interessan te tijdspassering zocht. Bij een kennis :zag ik een bouwplaat van de "Piet Hein", het Jacht, dat het Neder l and~ volk aan H.M. de Koningin en Z.K.H. Prins Bernhard bij hun huwelijk ten geschenke heert gegeven. Oe Duitsers hadden het jacht In beslag genomen en dit was voor mij aanleiding om het

scheepje, als blijvend symbool van de verknochtheid van het Nede rlandse volk aan h e t koningshu is, in het klein

na te maken.

I k had toen nog geen flauw Idee, h oe ik beginnen zou. lTUIar voor veertig ce nten kocht Ik een modelbouwboekje

van

de

uitgeverij

Mij.

De

Hengelo en Ik kon begin nen."

Esch

te

" Kon je di rect de betekenis begrijpen van al die lijnen die op zo'n tekening voorkomen ?" ,.Ja, dat Is erg duidelijk. Laten we bijvoorbeeld aanneme n, dat de romp van een scheepje lIen cenllmeter hoog moel zijn en uit vij f lagen bestaat. Dan staan In de plattegrond op de tekening ook vlj t Ulnen aa ngegeven, Je neemt dan een plank van tw ee cenllmeter dikte en tekent daarop, met behulp van carbonpapier, de vorm van het bovenste dek. Vervolgens het tweede, derde, vierde en vijfde dek, maar 1.0, dat de draad van het hout nu ee ns langs- da n weer dwarsscheeps komt te liggen. Dat Is om het trekken van het hout tegen te gaan. Als je deze vonnen nu netjes langs de lij nen hebt uitgezaagd, krijg je vijf plakken hout, die elkaar In grootte opvolge n en die schroef je Ol) elkaar. Dan bekijk je de dwarse doorsnede op de tekening, Ook hier stann de lijnen. die de vorm van de romp aangeven, getekend. In volgorde geven zij de vorm op bepaalde afstnnden, van voor naar achter, weer. Deze lijnen teken je op triplex of karton en dan ontstaan de z.g . . ,mallen". Nu ga je de romp, met een beitel en een rasp, zodanig bijwerken , dat hij op alle plaatse n tussen de mallen past. Daarna worde n de schroe, ,·e n weer los gedraald en met een figuurzaag wo rdt het binnengedeelte uit hel plankje gezaagd, zodat er vijl hoepels van ongeveer Iwee centimeter breedte ontstaan. Die worden op elkaar gelijmd en van een plaatje triplex wordt het bovendek gemaakt. We noemen dit de z.g. stapelmelhode." .,Dus je begint met de romp?" .. Nee. het Is beter om met de losse onde rdelen en de bovenbouw te begin-

20

nen. Als de romp klaar is, wil je het schip zo snel mogelijk afbouwen e n dan bestaat het gevaar, dat aan de klei nere onderdelen nie t ge noeg aandacht wordt besteed." Hd kost bij n u. niet&. ,.Je zegt. dat het zo goedkoop Is, Willems, maar als je de tekeni ng. gereedschap en materiaal rekent, dan kan dat toch wel ee ns tegenvallen. Bovendien gaat er enorm veel UJd In zitten." ,.Ja, de tIJd moet je niet rekene n, want het Is toch tijdverdrijf? Je gaat van zo' n scheepje houden. juist omdat het je zoveel tijd. zorg en moeite heeft gekost. Ik 7.0U er voor geen geld afstand van willen doen, hoewel er genoeg voor geboden is. Iets wat je zelf hebt gemaakt verkoop je niet, daan'oor be n je er te veel aan ge hecht. Neem nou dit treJ;at. Daaraan heb Ik ongeveer ushonderd uren gewerkt. Er zitten 396 blokjes aan en Ik m aakt e er gemiddeld twee per avond. E n dan het zonnescherm op de campagne van de "Boekelo'·. Dat was ee n geduldwe rkje. Als je het ee n soldeerde, liet het ander weer los. maar j uist dit we r k geeft je de grootste voldoening als het eenmaal klaar Is. En de koSten? Die liggen binnen leders bereik. De bouwplaat van de "Boekelo" k ostte me een gu lden . I k gebruikte Amerikaans grenenhou t , dat Is het goedkoopste. Verde r wat triplex-afval bij ee n timmerman, ee n stukje zink, wat spelden voor de ral1lng, ee n oud granaathuls.i e voor schoorsteen en wat verf. Alles bij elkaar voor ongeveer twaalf gulden. maar daar heb Ik dan ook ruim drie maanden onLSpann lng voor ge had en Ik heb e r lets moois van over gehouden. Is dal niet een zeer goedkoop amusement? Als gereedschap gebruik Ik een zaag, hamer. beitel. schroevendraaier. figuurzaag met Ijzerzaagjes, rasp, SChuurpapier. st ukjes glas en een soldeerbou tje. Je had niet geda cht hè, dat het 1.0 eenvoudig was?" ,.Nee, het valt hee l erg mee. maar welk" model zou nu het best zijn voor een beginner?" ,.Iemand die nog nooit een schip hee ft gebou wd'. kan het beste met de "Oranje" beginne n, die is heel gemakkelijk." Veel w'\8rde rlng. "Zeg Willems, je hebt nu verteld, hoe de scheepjes worden gebouwd en het zij n mooie sieraden, maar zUn het geen geweldi ge stofnesten?" " Helemaal niet. want Ik heb er glazen kastjes omheen gebouwd, dus er kan geen stot bijkomen. Alleen voor een

tentoonstelling, of wanneer Iemand ze eens nader wil bekijken, haal Ik ze uit de kastjes." "Tentoonstelling? Ben je daar dan al ee ns met je bootjes geweest?" "Ja, op de tentoonstelling voor huisvlij t voor Marine en Landmacht, h ie r In Den Helde r, Ik heb daar vijf prijzen gewonnen. Ee n prijs van J 25. een paar boeke n, wat ge reedschap en een usbakje. In Friesland, op de tentoonstelling te Buitenpost won Ik de Ie, 2e en 3e prijs, muar daar heb Ik verder nooit meer lets van gehoord. De scheepjes zijn ook nog eens op ee n tentoonstelling voor de Marlnewervl ngsgroep te Utrecht geweest, maar meestal stnan ze hie r In de Mar inecanLine." Nu, hi er zijn ze vOlkomen op hun plaats en ze geven aan de cantine echt het karakter van een recrealleznal. waar :teelleden verkeren . Het aardige Is, dal de scheepjes ook nog 7.ijn ve rlicht. het gee n de aantrekkelijkheid nog verhOOj!L Het Is zeker aan te bevelen om eens een kijkje te gaan nemen voo r aspira nt sc heepsbouwers. Wlllems Is ve rkoper in de cantine en Is altijd bereid om u met raad e n daad bij te Slaan. Moge zijn goede voo rbeeld navolging vinde n. F . L . WEESING.

Voltreffer uit V oorschoten

,

"

Ik moe$! U liet geweer pccsent.eren.


Tummers, Ir. W. J . Deet man, Ir. J . J . Zaane n. tot adelborst va n de e lectrotechnische dienst der eerste klasse K .M.R. Ir. B. L. A. Sassen, Ir. J . Stolk. I\let in ranK va n 1 Septem ber 1950: adelborst va n de electro technische dienst der Ie kJ. H. J . J ongen.

l\let lnp nf van 29 September 1950; eervol ontheven va n het bevel over de verbindingsschool te Amsterdam luitenant ter zee der eerste kl as~e A. N. baron de Vos van Steenwijk e n belas t met di t bevel luite na n t ter zee der eerste klasse W. F. M . Feber. Met Inr:mf van 23 October 1950: belast met he t bevel over Hr Ms "Tjerk Hlddes" luitenant ter zee d er eerste klasse KMROV J . F. G. Hae ntjens. Met In ra nK va n 31 October 1950: eervol onthe ven va n he t bevel over H r Ms .. Waehtsc h ip Amste rd a m" kapitein te r zee B. H essing en belast met d it bevel kapitein te r zee J . S . Bax.

Met ingang van 1 September 1950: tot l uite nant ter zee van d e electrot echnische dienst der eerste klasse K.M.R. Ir. S. Hekster. Met ingan g van I October 1950: tot luitenant ter zee der tweede klasse K.M.R. A. F. A. va n Weezei Errens. I\let inranK van 16 Septe mber 1950: tot luitenant ter zee tandarts der derde klasse K.M.R. A. C. J . Schoemaker. I\l et ingang van 16 September 1950: tot adelborst vliege r de r eerste kl asse C. J . va n Andel, J . H. de Groot, II. E. va n Rheenen, W . Scheffe r, L. F . C. van den Steen van Ommeren. Mei inKang van 1 September 1950: tot adelbors t van s peciale d iensten der eerste kl asse KM.a. Ir. D. G. Nijman, Ir. J . van Leeu we n, Ir. L. J .

B EVO RDERING. I\let inKanr van 1 August us 1950: tot luitenant te r zee der eerste klasse de luitenant ter zee der t weede klasse P. va n Noort. Mei lorang van 1 October 1950: tot kapitein-luitenant ter zee de luitenant ter zee der eerste klasse D . B. van He uven. Met inranr va n 11 October 1950: tot vice-admiraal de schout-bij -nach t H. C. W. Moorman. l\let ingan g van 1 Septe mbe.r 1950 : tot luitenant ter zee van administratie der derde klasse de adelborst von ad minis tra t ie de r eerste kl ass~ n. The. Me t Ingang van 1 Novembe r 1950: to t ka pitein ter zee van adminis tra tie de kapitein-luitenant ter zee van administ ratie J. Bouma.

ONTSLAG. l\let in ra nK va n I November 1950: luitenant ter zee vlieger der t weede klasse E. C. Senger (op verzoek; cver,e:ebracht naar de K.M.R. ). l\let ln ra nf van 15 Oct ober 1950: • luitenant te r zee der t weede klasse T. J . Vcrmeer (Ol> verzoek; ove.-g:!bl'ach t nam' K.M.R.) . l\let ln ra nr van 1 October 1950: luite na nt ter zee vlieger d er derde klasse J . M . Kl ap (op verzoek; over· gebracht n aar de K .M.R.). adelbors t waar nemer der eerste klasse KM.R. J. van Broekhoven (overgeb racht naar de zeedienst ). luitenant ter zee va n de techn ische diens t der eerste klasse L. Kleima n (wegens langd urige dienst). Met Inr:m r van 30 Septembe r 1950 : luitenant ter zee der t weede klasse S. J . Rein aidIl (op verzoek; overge· b racht nna r de KM.n. ). I\let In ga ng van I October 1950: luitenant te r zee d er tweede k lasse A. F . A. va n Weezei Erre ns (op verzoek: overgebrlicht naar de K.M.R.) . tweede luitenant der mariniers KM.n. J . L. Corba (wegens medische ongeschikthe id). I\let Ingan g va n I November 1950: kapitei n te r zee J . M . Logger (o p verzoek). BENOEMING. l\let InranI' van I Novembe r 1950: tot luitenant ter zee vlieger der t weede kl asse K.M.R. E. C. Senger. l\l et Inlt'a nr va n 16 September 1950; tot luitenan t ter zee t a ndarts der derde klasse K.M.R. H. G. La ndmeter. l\let inra llg van 15 October 1950: tot luitenant te r zee der tweede klas:·:e KM.R. T . J . Vermeer. l\let Inga nr va n I October 1950: to t luitenant ter zee vlieger der derde klasse KM.R. J . M. K lap. I\l et Ingang van I October 1950: tot adelbors t der eerste klasse K.M.H. J . van Broe k hoven. Met In,aug van 30 September 1950: tot luitena nt te r zee der tweede klasse KM.R. S. J . Rei nalda.

WANNEE R BEG INT

~IIJN

OPL EIDI NG ~

Zoals iedereen, krijgt ook Alle Hens tegen het einde van het jaar goede voornemens. Ee n daarvan Is het volgende. Te beginnen met dit nummer, en verder iedere maand zullen wij op de vraag ..Wanneer begint mijn opleiding"?, antwoorden. Wij zullen d a t zo doen d al iedereen nog op tijd zij n verzoek voor een opleid ing kan Indienen namelijk twee maanden van te voren. Vergeet echter niet de nade re bijzonderheden aan de divisie-chet te vragen. In J anua ri 195 1 va ngen aa n : de oJlleiding tot: breve t RAP.P.ll korporaal ge.cliutmaker korpo raal lorpedomoke r kwa rtiermeester korporaal machinist ko r poraa l electromon teu r brevet RAP.P.I radio-radar·E .I . o/licier karporoal bottelier korportlal telegrafist korporaal Jeiner brevet OV 11 korporaal VUlirleid ingmonteur brevet kanonnier 11 brevet af'landwaarnemer de

CUT3US l Of :

coincldent brevet RAP.V .ll bootsman. serg eant .chrijver majoor lorpedomaker

In Februari 1951 va nre n u n : de opleiding tot: brevet kanonnier 11 brevet RAP.P.ll brevet RAP.V.I korporaal navo gevechlsinformatiedienst brevet kanonnier t brevet kanonnier II brevet R.A .P.V .lt

( ft Ja n.'

( ( ( ( (

ld. id. ld. ld. ld.

, ,

J

,

J

(15 Jan.'

( ( ( ( ( (

id. id. id. id. id. id.

J J )

J J J

(22 Jan.) (29 Jan.'

ld . J ( 8 Jan.' ( 15 Jan .' ( ld. ,

(

( 5 Feb., ( ld. ) (J2 Feb.) ( ld. ) ( 19 F eb.) ( ld. ) (26 F eb.)

21


,.ICoLYJcNGEN Opgave van bevordelingen over het tijdvak van 16 Septembel' 1950 tol 15 October 1950. In aanmerking voor bevordering komen (behoudens bedenkingen) : van matroos der Ie klasse tot kwartiermeester: T. J . J. van Brest m.i.v. 1 September 1950 van gesebutkonstabel der Ie klasse tot korporaalreschutkonstab el: G. G. Verhagen, P . van der Burg, F. Lackroy. S. J. Tutuarima, P. H. Ebben en M. Louwerse m.i.v. I September 1950 van teleรงaflst der Je klasse tot korporaal-telegrafist: P. Rosendal m.i,v. 1 April 1950 W. Oostdijck en L. A. J . v. Triet m.i.v. 1 October 1950 van majoor-machinist tot oppermachinlst: m.i.v. 1 October 1950 G. R. Henar en M. de Bcuijne van se~lrmachlnJst tot majoor-machinist: K. Moonen, J . Bakker, C. A. Damen e n J. Ba kker m.i.v. 1 October 1950 van korporaaI-maehlnlst tot sergeant-machinist: J . H. He nd riks, G. de Coo, J. Douwe!, K. Vogelsang, P. Tromp de Haas en G. D. Menijn m.i.v. 1 October 1950

vu stoker der Ie Idaase (olieman) tot korporaalmaehlni.st: L. F. Vingerhoed m.i.v. 1 Augustus 1950 J. L. v. d. Hoek, R. L. P oot, A. T. de Jong, B. F. Kunst; G. Burgwal, H. J . Graumans, C. L. van Dijk, C. Besterveld, J . F. Koekkoek, J . E. Vermunt, J . v. Duikenraad, J . Wulffraat en C. B. Resida m.i.v. 1 September 1950 W. Tromp e n M. v. Oostenbrugge m.i.v. 1 October 1950 van sergeant.timmerman tot majoor-timme rman : J . Ornee m.i.v. 1 October 1950 van korporaal-tImmerman tot sergeant-timmerman: D. B. Mous m.i.v. 1 October 1950 van serreant-,eschutmaker tot majoor-geschutmaker: C. de Ridder m.I.v. 1 October 1950 van korporaal-eleetromonteur tot serreante lectromoDteur: K. de Boer m.i.v. I Augustus 1950 G. Karels m.i.v. 1 September 1950 van vuurleidingmonteur der Ie klasse tot korponalvl1urleldingmonteur: L. A. de Boer en M. L. Rijnhout mi.v. 1 September 1950 van hofmeester der Ie klasse tot korporaa l-hofmeeste r : W. Hoekstra en A. G. F . Dijkman m.i.v. I September 1950 van sergeant-vlieger tot sergeant-majoor-vlieger: L. Beckers en C. R. Blom m.i.v. 1 October 1950 van korporaal-vlieger tot sergeant-vlieger : M. J . Ve rhoeven e n D. Hogewind m.i.v. 1 October 1950 van leerling onderofficier-vlieger tot korpo raal-vlieger : D. P. Boskamp, G. F. M. Derksen, J . B. Grossoo, H. v. d. Krol, H. G. Berfelo, J . P . R .F. H uisman en J . H. Roeby m.i.v. 1 September 1950

22 โ€ข


I

P~R lil ENT HAARDEN HAARDKACHELS

N.V. HaOl'denfabriek "De Schelde" Bergen op Zoom

__________ 0

_ _ _ _ _ _ _ __ _

Electrisch schakelmateriaal in waterdichte en druip. waterdichte uitvoering voor toepassing aan

boord van schapen

-


VERSCHURE'S SNELLOPENDE

STOOMMACHINES

Weert

Boxtel

De Coöperatieve fa brieken van de Llmburgaeh, en Noord-Brabllntl che Boerenbond

LEVERANCIERS VAN KONINKLIJKE MARINE EN L AND MAC HT

Exploilere11: Ex porIsiae'" erijel' Bacoll-fabrieken V leesware1' VOOR

SCHEEPS·

EN

STATIONNAIRE

DOELEINDEN

VERSCHURE & CO " SCHEEPSWERF EN MACH I NEFABRIEK N .V . MEEUWEN LAAN 70 _ AMSTERDAM . TELEFOON 60701

IEAF

DE KLERKeZN

,


N.V. NEDERLANDSCHE SPRINGSTOFFEN FABRIEKEN

~AMO~ETERS VACUU~~ETERS

ETERS INAllE

HEERENGRAC HT 254

UITVOERINGEN

AMSTERDAM

MET ALLE VOORKOMENDE MEETBEREIKEN

F A BRIEKEN TE :

Muiden, Opger. 1702 Ouderkerk .1d Amst.1 Opg.richt 1742

PRIMA CONSTRualE LAGE PRUS BAAR

BUSKRUIT EN SPRINGSTOFFEN Scheepswerven en Machine fabrieken te Kinderdijk

MITaCO's

Telt".a4r el ,,8 mIU,," _Klnd erdijlr.·'

T eler. 12641 2 Lijnen R otte rd a m

MACHINEFABRIEK NV. •

KINDERDUK TELEFOON K 1859 - 441. NtEUWBOUw,INBOuw,REPARATIE VAN

Aluminium Verwerkende Industrie

VERBRANDINCSnOTOREN

te

COMPLETE INSTALLATIES ALCEMENE MACHINEBOUW

Kr i m pen a. d. Lek Tel : 441


MASONITE HOUTVEZELPLATEN

BATTERIJEN VOOR SCH EEPSVERLICHTI NG

TEGEN WEER EN WIND

MET GROOTOPPERvlAK·PlATEN. IN SPECIAAL UITGEVOERDE HOUTEN TROGGEN PRIJZEN EN INLICHTINGEN OP AANVRAGE.

I MPORTE U H

TRIMA N.:~

ZAANDAM

HCUHULAIORE" FABRIEK VARIA " .V. AMSTERDAM-C. SPUISTRAAT 46 TElEf. 45787

TELEFOON 484 1

Fa. M. KOUMAN

*

GROOTHANDEL IN GROENTE EN FRUIT

Le~ erancier

*

aan:

KON I NKLIJKE MARINE DIVERSE GEMEENTEN ZI EKENHUIZEN

*

KANTOOR, GROENTE- EN FRUITMARKT

v.z. • GECONDENSEERDE MELK • MELKPOEDER • CHOCOLADEMELK • GESTERILISEERDE MELK In blik, gesuikerd of ongeaulkerd

vol of mager

in blik

In blik

v. Z.

* FABRIEK DER V EREENIGDE ZUIVELBEREIDERS ( Unlted D a l rymen )

Telefoon 330360 - Lood, 47 - ',-Gravenhage TELEFOON 72640

ROTTERDAM

T el eg r. PHE ASAN T


VAS RIETSCHOTE1 &

HOUWENS Eledrotecnn ische Maatschappij N.V.

ELECTRISCHE SCHEEPS- EH LAHOIHSTALLATIES

I

Weslzeedijk 469-479

Rotterdam

Eertink&van der Veen N.V. Matrassenfabriek

ALMELO

*

E. V. A. MATRASSEN zijn, wat betreft de levensduur, kwaliteit en ligging,

NIET TE OVERTREFFEN I

,


KUSTSCHEPEN

BINCHAM & CO. HOOFDKANTOOR : NIEUWE HAVEN 6i SC HIEDAM

.

TEL. 6tcK15 ( 4 lijnen) 69040

DEKKLEDENVERHUURINRICHTING ZEILMAKERIJ MARKIEZEN-, ROLLUIKENEN VLAGGENFABRIEK VI SCON SERV E N FA BR lEK

'R.iJ.awl S"",,,',

"HOLLANDU"

VERFFABRIEK

GORINCHEM levert prima vol. en halleonserven

Fabriek: N .... uhaven 73-79 . Tel. 74167·75622 Kantoor: HeemraildMlng el 325 . T,t. set43

Specialiteiten :

GEBAKKEN BOKKING GEBAKKEN SPIERING GEBAKKEN TONGFILETS

H U ID· EN SC H EE PSV E R VEN L EVE RAN C I E R KO N. MARINE

Voor de tropen vacuum verpakt

N.V. VEREENIGDE TOUWFABRIEKEN 's-Gravenweg 262 ROTTERDAM Telefoon 21126

MARINE - & SCHIPPERSTRUIEN

S L

Bonneted e Hollandia

~

J . DE BRUYNE

o R

S

t

0

V E

p U

V

v. d. Maelstedeweg 58 HULST (Zld.) TEL. 9

E

R

S

BADCOSTUUMS & ZWEMBROEKEN

L

re ""

f'

Hut-

ventll.tor

MUNllI;AOI 21

@ . ~ UTRECHT

~


SCHEEPSWERF EN MACHINEFABRIEK

HARDINXVELD TELEFOON No. 1 EN 201 NEOERHAR01NXVE LO

Firma van de Beid & van der Stouwe TEL. 282

I

ZWARTSLUIS Specialiteit in Redd;ngboeien,

Zwemvesten

r

TELEGR .;

MERWEDE-

Re ddingviolt en

Leguanen en Aanva8 rzaHen

NEOERHARDINXVE LO

c.

en

J, W, JUNlUS AND SON, ROTTERDAM dBlommendaal N. V. Ri jnurllt 9, T.. lefoon 72.311 57 's·Grl\'t'n hage

C1 ... nm,: .nd SlIlp. matnt.ln.nu

BolL~r

Wl lertubt: bollen OUf çec:IaUty

CleaninC"

Donkcymen

Bolds, Tanks BUl'elII

Daymen

etc.

PneumatIc ScaUn, S:md Blutlo,

R1ncn

And

SuppUed

FLOATINO AtR _, LlGHT_, P UMP· AND VACU UHJ'AClLITRS 8 11iPSlDE PA.INTlNG ETC .

Office: 2'7 R echlhulslaan -

BOEK-, COU RANTEN HANDELSDRUKKERJj

AKTIEBOl AGET BOFORS

A. B. BOFORS - NOBElKRUT

~e6cltut cmuKitie

SpriK~6t"HeK Ve rtegenwoordigers :

VAN REES & GREVE N. V. Parkslraat 69b . Den Haag . Tel. 1 1261 2 • 180392

!

Tele phone

"M2o-7~l

Atler Ollle. H our., Td. 14",: Wotklnc-M..... e r RepnsentaUve : 1.. KETTI NG, Ka1endrectllKbdaan 2 AcquhdUon Dept. TeL TIOl' A.dm.l.D1.otraLOr : R. VI., Rottu4aauebe RU'II'" I .... , 'l'el. IUU Contracto u R07&1 Dntcb Na '.,.

N.V, WEVER IJ EN VA N

D. VAN LEYDEN &: ZOON KROMMEN I E -j<

SPINNERIJ EN T W IJNERIJ van

he nnep . en vlasgarens -j<

WEVERIJ van zeil. en tentdoek

,


.. BURE A U VOOR SC HEEPSBOUW

J. H. GROENENDIJK

Voor dage1ijksch gebruik.'

&

M. C. J. SOETERMEER MOLUCO

s.v.

SLAG- EN STOOTVAST

On/werpen

Aanbestedingen Bouwtoezicht Adviezen Expertises

Taxaties Superintendence Tekeningen

Berekeningen, enz.

DEJON6'S CHOCOIADt:

COOLHAVEN 238

(HOCOIADt: HAGt:LSIMi

ROTTERDAM-WEST - TE L. 39904

De eenige echte.'

Oude Genever "OUDE 1I0LL" JE NEV ER

DR Y G IN LI KEUREN

Telefoon- en Signaalmateriaal voor schepen

ADVOCAAT

Hoofdkantoor:

8ESSENROOD ETC.

Rijen (N .B•. ) Rijksweg 116. Te1. K 1692·344

BOLL& DUNLOP'SDISTILLEERDERIJ N.V. SC HIEDAM

ANNO 1821

.. REX ..

Guyotstra at 5 • Nijmegen

Telefoon 23183 en

Fofocopieerinrichting

'Verkoopk anto r e n '

·s-Gravenhage. r\oninglnnegracht 86,

Tel. K 1700-557470. Bandoeng : Harmsenweg 13, Tel. 707.

SCHOON MAAKBED RIJF Amderd.m _ Den Haag - Rotterd. m • Ul recht H ..rl e m _ Lelden . De ll! - Dord reeht _ Groninge n Arnh em • Nijmege n • Eindhove n .

De n Bosch


WERF

DE NOORD

ALBLASSERDAM

WILCOBUSGROENTEN

GEDROOGDE GROENTEN

APPELSAP TOMATENSAP

BESSENSAP VRUCHTENLtMONADES

-)<

staan aan de spits

,

WILCO CONSERVEN N.V. WARFFUM - ASSEN

FISH

,

Admiralengracht 52--60 AMSTERDAM - TEL. 86487

VAN DER WINDT'S HANDEL MIJ.

Exporteurs I'an

VISCONSERVEN GEMARINEERDE EN BISMARCK HARING ROLMOPS GEZOlITEN HARING I N V ATEN GEROOKTE BOKKI NG VERSE VIS

Telefoon 3057 Rotterdamse lijn 67072 Telegram: H andel

8 C H E

Le"erancier Koninklijke Marine

EPI.

0

U W W ERF

T elefoo n Rotte r dam 727S3 R id derkerk ( K 1896) 203

Militaire Uitrustingen ROTTERDAMSCH

GEDROOGDE GROENTEN GROENTENCONSERVEN JAM S

SL IKKER veER

SC HILDER SB ED RIJf

H. Sebl'egtS &Zo

t.n

PRUITPRODUCTEN N .V . P R I N C E N H A G E-K A PEL L E Postbus 207 T elefoon 7946 BR EDA

HUI S_, SC HEEPS· EN CONS TR UCTIE SCH ILOER S RECLAME POLITOEREN SPUITWERK

SLAG HEK STR AA T 129 • ROTTERDAM

\

WH

de Groot & van Vliet

TE

VLAARD INGEN

Nieuwbouw van Zeeschepen en alle soorten riviervaarfuigen

Specialiteit 10

FACTORY

" ~Plr8ia."

N . V.

,,DE VOLHARDING"

CANNINC

. TELEF. 7S494


C.A.R. INDUSTRIE TELEFOON 2489

KAT W IJ K MAGAZIJNREKKEN

RIJWIELREKKEN MEUBELEN

Fa brikante

Vil n :

LADDERS TRANSPORTWAGENS EN DIVERSE BUISCONSTRUCTIES

H. V. STAALDRAADKABEl- EN HERCULES· TOUWFABRIEK v/h

_"-....,..;J~ .C ~.:,' DEN H A A N

DE KLERKeZN ENT. NAAM·

VLISSINGEN

GEVE~ AAN HET ALOMBEKENDE

FABRIEKEN HENOIW, D~ r.EUSERS1RAAI ROll fR OAM, TE L '21938

VOOI! SCHEEPSG EBRUI l( IN elKE GEW EN STE SAMEN.

H OUOE

VAN

STE LliNG, LENG TE EN DIK TE

HERCULESTOUW

N.V. HANDELMAATSCHAPPU

HADEG REGULIERSDWARSSTRAAT TELEF. 33834

G I R0

108 - 114

425603

AMSTERDAM-C.

De speciaalzaak voor AUTO·ONDERDELEN, GEREEDSCHAPPEN EN ACCESSOI RES

Alleen verkoop v.n HYDRAULISCHE HEFBRUGGEN COMPRESSOREN VAN DE

EN

nRMA BEeKER te SOHNE NECKARSULM

Profile for Marinemuseum

Alle Hens - 1950 - Editie 12  

Advertisement