Page 1


Je dacht dat je ervan af was. Na ‘Dancing with the stars’, ‘Dancing on ice’, ‘Sterren dansen op het ijs’ en ‘Dancing queen’ is er nu ‘So you think you can dance’. Een nieuwe zoektocht naar het grootste danstalent van Nederland. Niks geen maatschappijkritiek zo op het eerste gezicht. Puur dans als entertainment. Wat voor rol speelt engagement nog in de Nederlandse danswereld? Art.est ging op onderzoek uit. Zoë de Wilde en Marije van Wijngaarden


Feminisme vanuit de buik B uikdansen heeft een nachtclubachtig imago. Toch heeft de dans veel meer te bieden dan zwoel geheupwieg en verleidelijkheid. Vera van den Berghe (48) geeft er een hele andere invulling aan. Als feministe van het eerste uur beschouwt zij buikdans als een weg voor vrouwen om zich thuis te voelen in hun lichaam en op een fysieke manier samen sterk te zijn. “Wij zijn geen poppetjes.” Oorspronkelijk maakte Van den Berghe deel uit van een feministisch theatergezelschap. Maar zij was naar meer op zoek dan spelen alleen. “Na tijden in het theater actief te zijn geweest, zocht ik een andere manier om mij te uiten. Ik was op zoek naar een taal voor vrouwen. Zo kwam ik in de jaren ’80 in aanraking met de buikdans het was alsof ik thuis kwam in mijn eigen lichaam. Kort na deze ontdekking heb ik het Amana Dance Theatre opgericht, om mijn ervaring te delen en over te brengen op anderen. Vrouwen moeten een plek innemen binnen de samenleving. Om dit te realiseren verzorgen wij cursussen, ‘vrouwensalons’ en artistieke buikdansvoorstellingen om dit doel te realiseren.” Het Amana Dance Theatre kent nog meer doelen. Zo streeft de groep ernaar om een afspiegeling van de samenleving te zijn. Regelmatig verzorgt zij optredens in gevangenissen en vluchtelingencentra, psychiatrische ziekenhuizen, wereldwinkels en wereldfestivals. Dit met als doel diverse culturen samen te laten gaan en zo een dialoog aan te gaan.Vera trekt haar voorhoofd in een frons en zegt: “In gevangenissen

zitten veelal mannen van Arabische afkomst. Wij als buikdanseressen laten hen weer één worden met de cultuur en proberen hen zo ook de sterke positie van de vrouw bij te brengen. We willen de eenzaamheid verdrijven en hen weer van de schoonheid van hun eigen cultuur laten proeven.” Volgens Vera houdt de buikdans je een spiegel voor. “De Arabische muziek laat je nadenken over dingen. Het werkt een beetje therapeutisch, al wil ik dat niet zo noemen. Het is politiek-sociaal engagement wat wij laten zien. Zowel voor de vrouwen die dansen, als voor het publiek. We gaan terug naar de essentie van ons bestaan.” De leidraad die in de voorstellingen van Van den Berghe verwezen zit, hebben allen een feministische achtergrond. “Wij laten eigenlijk dingen zien die in de samenleving weinig voorkomen. Mensen zien zo dat vrouwen niet aan een bepaald beeld hoeven te voldoen. Zo zijn onze buikdanseres-

‘De vrouw mag gezien worden’

sen heel verschillend. Dikke, dunne, kleine, jonge, donkere en blanke vrouwen. Ze staan vol in het leven en dat is voelbaar. In de maatschappij ben je namelijk na je dertigste als vrouwelijk lichaam al uitgerangeerd.Vrouwen hebben na die leeftijd ook veel minder lef, puur omdat dat niet gewaardeerd wordt. In onze voorstelling zie je het tegenovergestelde. De vrouw is hierin geen seksobject maar straalt kracht èn erotiek uit. Daar reageert het publiek heel enthousiast op.” Dat het feminisme nog strijdbaar is, blijkt wel uit Vera’s wilskracht. Ze lacht verlegen en zegt, “Het laatste echte strijdbare was dat wij abortus uit de strafwet hebben gekregen. Maar we zijn er nog lang niet. Er zijn nog zoveel vrouwen die zich de mindere voelen in de samenleving!” Vera staat voor ‘de vrouw’ en dat is een mooi fenomeen. Ze heeft de buikdans als vorm gekozen om dit te uiten: vrouwen als middelpunt van de samenleving. En ze gaat door, door met haar strijd. “Ik kan het niet vaak genoeg zeggen, de vrouw mag gezien worden.”


Schoonheid ‘ van dans is de trend B

innen het grootste dansgezelschap van Nederland, Het Nationale Ballet, komt geëngageerde dans niet specifiek naar voren. Dat was vroeger wel anders. Choreograaf en toenmalig directeur van Het Nationale Ballet Rudi van Dantzig, zette vanaf de jaren zestig verschillende geëngageerde voorstellingen op de planken. Hij stelde onderwerpen als milieuvervuiling, de wapenwedloop en maatschappelijke onverschilligheid aan de kaak. Zo was er in 1965 ‘Monument voor een gestorven jongen’, over een jongen die worstelt met zijn homoseksualiteit. Van Dantzig liet geen middel ongemoeid om zijn boodschap over te brengen. In 1985 werd er zelfs een danser als Jezus Christus gekruisigd in ‘Want wij weten niet wat wij doen’. Rodger Jansen, prmedewerker en tot 2003 danser van Het Nationale Ballet: ”In de tijd dat die voorstellingen gecreëerd werden, paste het in het tijdsbeeld. Nu is dans minder politiek. Het is niet meer zoals vroeger dat Van Dantzig met wapperende rode vlaggen een communistisch stuk neerzet. Tegenwoordig draait het veel meer om de concentratie op de esthetiek, oftewel de schoonheid van dans. Hoe mooi dans is en wat dansers fysiek kunnen. Dat is de trend. De generatie choreografen van nu heeft niet zo snel de neiging om voor geëngageerde dans te kiezen. Ik ben zelf ook voor dans in zijn sterkste vorm. De kracht van het

lichaam vind ik belangrijk. Engagement hoeft niet zo van mij.” Het vooraanstaande balletgezelschap zou veel invloed kunnen uitoefenen op maatschappelijke thema’s. Dat is echter niet hun doel. “Het is voor ons een commerciële keus. We kiezen wat we denken dat het publiek wil zien. Het Nationale Ballet is gefocust op geschoolde klassieke dansers. Wij dienen tradities als ‘Het Zwanenmeer’ en ‘De Notenkraker’ hoog te houden. We moeten natuurlijk kunnen blijven bestaan van de kaartverkoop. Dat lukt niet als we alleen geëngageerde dans zouden laten zien. Dans moet toegankelijk zijn voor iedereen, van jong tot oud.” Jansen denkt wel dat geëngageerde dans er binnen Het Nationale Ballet weer aan zit te komen. „Het kan over twee dansseizoenen veranderen. Jonge choreografen zullen waarschijnlijk omslaan. Het zal een tegenhanger worden van het type voorstellingen dat we nu zien.”

‘We maken een commerciële keus’


‘Ik heb altijd

H

volle zalen ‘

et Nederlandse publiek moet weinig van geëngageerde dans hebben. Daar trekt Maggie Boogaart zich echter niets van aan. Ze is choreografe van haar eigen Dragon Productions. Dans is voor haar een noodzaak. “Als ik niet kan bewegen, ontplof ik. Dat klinkt misschien zweverig, maar ik praat via dans. Elke beweging heeft een betekenis. Dans is de reden waarom ik elke ochtend uit bed kom. Dans is communiceren en ik gebruik thema’s die mij zelf beroeren.” Inspiratie voor haar voorstellingen zijn sociaal-maatschappelijke thema’s zoals mensenrechten, de kracht van een sterke wil of lichamelijke beperkingen. Boogaarts voorstelling ‘It’s my right’ uit 2006 ging over vrouwen in de wereld. “Ik ben een half jaar in Afrika geweest en mijn ogen gingen open over hoe vrouwen in verschillende landen andere vormen van bewegingsvrijheid kunnen hebben. Geïntrigeerd hierdoor heb ik daarna vrou-

wen uit veertig verschillende landen en culturen geïnterviewd. Er kwamen bij hun verhalen los waarover ik dan danste. Het is niet moeilijk om emotie te vertalen naar dans. Communicatie draait voor meer dan zeventig procent om lichaamstaal. En lichaamstaal, dat is dans,” meent Boogaart. Ze vindt niet dat geëngageerde dans een exclusieve danssoort is. “Ik heb met mijn voorstellingen altijd volle zalen. Alle leeftijden en mensen van verschillende huidskleuren komen kijken. Na een voorstelling komt het publiek vaak ontroerd naar me toe. Ze vinden het bijzonder, want er gebeurt iets met ze.” Geëngageerde dans: er is wel wat, maar je moet er goed naar zoeken. Kleine theaters willen zich er soms aan wagen, maar dans met een boodschap behoort zeker niet tot de mainstream. Nederlanders zijn meer van de vorm dan de inhoud. Dat maakt een populaire televisieshow als ‘So you think you can dance’ maar weer des te duidelijker.

‘Ik praat via dans’

Remko van Westerloo, programmadirecteur van RTL5: “Persoonlijk vind ik geëngageerde dans niet geschikt voor een breed publiek. Maar het gaat ons niet alleen om kijkcijfers. We hebben met ‘So you think you can dance’ een authentiek en geloofwaardig programma willen maken, dat ook door de danswereld omarmd zou worden. Dit lijkt ook aardig gelukt. We accepteren dat we niet iedereen zullen bekoren.”

So you

Choreografe Maggie Boogaart: “Ik vind het goed dat dans nu ook op televisie komt. Zo komen meer mensen ermee in aanraking. Ze leren dat dans fijn is en een uitingsmogelijkheid kan zijn. Iedereen is uniek en wil wat anders. Maar dans herkent iedereen, want het is een internationale taal.”

Rodger Jansen van Het Nationale Ballet: “Je kunt een show als ‘So you think you can dance’ niet echt vergelijken met klassieke dans. Maar ik zie het helemaal niet als een aanval op Het Ballet, want het is geschikt voor de overige vormen van dans. Dat juich ik alleen maar toe.”

think you can dance

ART.est - Oktober 2008  

ART.est is een fictief magazine over geëngageerde kunst, ontwikkeld in een cursus Cultuur tijdens de opleiding Journalistiek aan de Hogescho...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you