Page 1

CORPORATE WASTE & RECYCLING CONFERENCE

Αθήνα, 26 Ιουνίου 2012


Ολοκληρωμένη διαχείριση βιομηχανικών αποβλήτων: Μια αμφίδρομη σχέση κόστους/οφέλους επιχειρήσεων και περιβάλλοντος

Μαργαρίτα Καραβασίλη Ειδική Γραμματέας Επιθεώρησης Περιβάλλοντος & Ενέργειας


ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ


Διαχείριση αποβλήτων ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ • •

Κατασπατάληση πολύτιμου χώρου γης Απελευθέρωση πολυάριθμων ρύπων •

στον αέρα, τα ύδατα και το έδαφος, συμπεριλαμβανομένων των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από χωματερές και τη μεταφορά αποβλήτων.


ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

Απώλεια πολύτιμων πόρων πολλοί από τους οποίους είναι σπάνιοι και θα μπορούσαν να ανακτηθούν και να ανακυκλωθούν, ώστε να βοηθήσουν να μειώσουμε τις απαιτήσεις σε παρθένες πρώτες ύλες.


ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

Πολύπλοκα προϊόντα με χρήση μεγάλης ποικιλίας χημικών και άλλων επικίνδυνων ουσιών, οξύνουν περαιτέρω τους κινδύνους για την υγεία και το περιβάλλον.


ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

Μεγάλο μέρος των αποβλήτων συνεχίζει να οδηγείται σε παλαιότερες και με ακατάλληλη διαχείριση εγκαταστάσεις, εν μέρει λόγω της αδυναμίας των κρατών μελών να εφαρμόσουν σωστά την κοινοτική νομοθεσία για τα απόβλητα. Οι επιπτώσεις της διαχείρισης και της μεταφοράς των αποβλήτων είναι ακόμη προβληματικές σε πολλές περιοχές της Κοινότητας.


Το πρόβλημα Βιομηχανικά Στερεά Απόβλητα, Βιομηχανικά Υγρά Απόβλητα Επικίνδυνα Ιατρικά Απόβλητα

Παράνομη διάθεση και απόρριψη σε υδάτινους ή άλλους αποδέκτες Διάχυση της ρύπανσης


Περιβάλλον – Υγεία Η ανθρώπινη υγεία επηρεάζεται από περιβαλλοντικά προβλήματα που σχετίζονται με ρύπανση αέρα, εδάφους, υδάτων, επικίνδυνα χημικά & θορύβους.

Η ύπαρξη υγιούς περιβάλλοντος αποτελεί ουσιώδη παράγοντα για την μακροπρόθεσμη ευημερία και ποιότητα ζωής.

Οι πολίτες της Ευρώπης απαιτούν ένα υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος .


Το πρόβλημα Χωρίς νέες πρωτοβουλίες, οι όγκοι των αποβλήτων στην Κοινότητα θα συνεχίσουν να αυξάνουν. Αν δεν αλλάξουμε πρότυπα κατανάλωσης και παραγωγής, θα οδηγηθούμε σε αύξουσες ποσότητες αποβλήτων σημαντικό τμήμα των οποίων θα συνεχίσει να είναι επικίνδυνο.


στην Ε λ λ ά δ α ?


ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ … «ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ» ΜΕ ΛΑΘΟΣ … ΣΥΝΤΑΓΕΣ

Από «Επιχειρούντες», Πολιτεία, Άτομα Με μόνο κριτήριο την απληστία . . .

Βάζοντας «χέρι» και στην αποθήκη ! Η χύτρα ξεχείλισε ! Η εμπιστοσύνη και η αξιοπιστία κλονίστηκαν …


Ληστρική εκμετάλλευση

φυσικού πλούτου 

Αδιαφορία στο περιβάλλον: 

Υποβάθμιση, απειλή οικοσυστημάτων & δημόσιας υγείας

Διαμόρφωση αρνητικού

περιβαλλοντικού και κοινωνικού αντίκτυπου.

ΡΗΞΗ ΜΕ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ

Πάθαμε από τις κακές πρακτικές και μάθαμε!

Τελευταία ευκαιρία Χωρίς προσχήματα και «μάσκες»: Ολοκληρωμένη διαχείριση Εύλογο κέρδος ! Κοινωνική συναίνεση… Τήρηση κανόνων Έλεγχοι συμμόρφωσης Παραδειγματική τιμωρία …


Περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις Βελτίωση βαθμού συμμόρφωσης

Έλεγχος τήρησης περιβαλλοντικών όρων και δεσμεύσεων με σκοπό την ενίσχυση της συμμόρφωσης και της ισότιμης και ανταγωνιστικής λειτουργίας των επιχειρήσεων.

Εντοπισμό παραβάσεων, επιβολή προστίμων, Σχέδια & Δηλώσεις Συμμόρφωσης Η χώρα διαθέτει επαρκή και, σε γενικές γραμμές, αυστηρή νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος, η οποία όμως, σε σημαντικό βαθμό, δεν τηρείται.


Περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις Βελτίωση βαθμού συμμόρφωσης σεων

Η τήρηση των περιβαλλοντικών όρων καθίσταται καταρχήν δύσκολο να διαπιστωθεί από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς Η επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων δεν εξασφαλίζει πάντα την αρχή της ισονομίας, και τέλος όλη αυτή η «περιβαλλοντική γραφειοκρατία» δεν εξασφαλίζει την προστασία του περιβάλλοντος.


ΕΜΠΟΔΙΑ •

• • •

Δαιδαλώδες πλαίσιο απαγορεύσεων & επιτρεπόμενων χρήσεων. Όγκος απαιτούμενων μελετών και αδειών Ασαφείς και ανομοιογενείς άδειες Βιομηχανικές δραστηριότητες: •

διάσπαρτες και όχι εντός χωροθετημένων και οργανωμένων βιομηχανικών περιοχών.


ΕΜΠΟΔΙΑ Ο έλεγχος γίνεται κατά πολύ δυσκολότερος για:

Τον εντοπισμό των σημείων εκροής υγρών αποβλήτων (αντικείμενο ειδικής έρευνας από τους επιθεωρητές) Έτσι … διευκολύνεται η παράνομη μεταφορά και ανεξέλεγκτη απόρριψη στερεών ή υγρών αποβλήτων σε οποιοδήποτε σημείο της υπαίθρου.


ΕΜΠΟΔΙΑ •

Μειώνεται η αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών

Σπαταλούνται πόροι και ανθρώπινο δυναμικό, μιας και οι επιθεωρητές περιβάλλοντος δεν μπορούν να είναι ταυτόχρονα σε όλα τα σημεία όπου απαιτείται έλεγχος

Μεγάλος αριθμός επιβαρυνόμενων αποδεκτών και είναι δύσκολο να ελεγχθεί η ποιότητά τους.


ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

Η μόνη ικανή και επιτυχής συνταγή …


ΤΑ ΥΛΙΚΑ . . .

Άνθρωπος

Φυσικός πλούτος

ΝΟΜΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥ

12/18/2012

Περιβάλλον


Η επιβίωση Ανάπτυξη Πλανητική Τοπική

Εθνική


Τα «καρυκεύματα» . . . 12/18/2012

Γνώση Παιδεία

Επικοινωνία

ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ


Τα σκεύη

Άνθρωποι

Άτομα

Πολιτεία

Το τραπέζι

Επιχειρούντες

Όραμα

Περιβάλλον


Για την επιβίωση . . . Τα υλικά υπάρχουν … αν και ληγμένα ! Τα καρυκεύματα υπάρχουν … αν και ξεθυμασμένα ! Τα σκεύη υπάρχουν … αν και σκουριασμένα ! Το τραπέζι υπάρχει … αν και κλυδωνίζεται να βρει ισορροπία!

Ας ανανεώσουμε τα υλικά και τα σκεύη μας . . . Ας ξεπεράσουμε τις παραδοσιακές αγκυλώσεις και αντιλήψεις … Ας ανατρέψουμε τα εμπόδια που αποτελούν τροχοπέδη στην αειφόρο ανάπτυξη …


ποια η γνώση και ποια η αλήθεια … ποιοι γνωρίζουν τη «συνταγή» για την επιβίωση και τη νομή του Οίκου

Ας αναδείξουμε δημόσια: ποιοι παραποιούν την αλήθεια και γιατί … ποιοι χειραγωγούν και γιατί …

Ας εντοπίσουμε : ποιοι και τι οραματίζονται… και τι πράττουν !

ΟΡΘΗ ΣΥΝΤΑΓΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Ας εντοπίσουμε :


ΟΡΘΗ ΣΥΝΤΑΓΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Αναιρώντας την αντιπαλότητα του στεγνού ΟΧΙ … με το ΝΑΙ… Αντιπαλεύοντας την «ΥΒΡΙ» … Παρεμβαίνοντας στην επικίνδυνη χειραγώγηση των πολιτών …

ΠΩΣ; Αναδεικνύοντας τη δυναμική του ανοικτού διαλόγου …


Προς μια αειφορική διαχείριση βιομηχανικών αποβλήτων Μια ολιστική και περιεκτική προσέγγιση του περιβάλλοντος και της υγείας, με κεντρικό σημείο την πρόνοια και πρόληψη του κινδύνου


Προς μια αειφορική διαχείριση βιομηχανικών αποβλήτων Η συνετή χρήση των φυσικών πόρων και η προστασία του οικοσυστήματος, συνάμα με βιώσιμη οικονομική ευημερία και ισόρροπη κοινωνική ανάπτυξη, αποτελούν προϋπόθεση για αειφόρο ανάπτυξη.

Τα αειφόρα καταναλωτικά πρότυπα και τα υψηλά περιβαλλοντικά πρότυπα αποτελούν κίνητρο για καινοτομία, δημιουργώντας νέες αγορές και επιχειρηματικές ευκαιρίες.


Προς μια αειφορική διαχείριση βιομηχανικών αποβλήτων Μια στρατηγική που βασίζεται στο ότι : • • • • •

η ανάλωση ανανεώσιμων και μη ανανεώσιμων πόρων δεν θα υπερβαίνει τη φέρουσα ικανότητα του περιβάλλοντος η χρήση των πόρων θα αποσυνδεθεί από την οικονομική ανάπτυξη η αποδοτικότητα των πόρων βελτιώνεται η οικονομία ανεξαρτητοποιείται από τους υλικούς πόρους επιδιώκεται η πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων.

Καίριο στοιχείο: Πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων Μέτρα ενθάρρυνσης της ανακύκλωσης και ανάκτησης αυτών


Προς μια αειφορική διαχείριση βιομηχανικών αποβλήτων Με βάση τη συμμετοχή και την ορθή γνώση.

Κλειδί: Η πλήρης εφαρμογή της νομοθεσίας για το περιβάλλον.


Προς μια αειφορική διαχείριση βιομηχανικών αποβλήτων Η αειφόρος ανάπτυξη είναι κάτι περισσότερο από καθαρό περιβάλλον. ΕΙΝΑΙ: • οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της περιβαλλοντικής δράσης. • η ανταπόκριση των επιχειρήσεων και των πολιτών, με τεχνολογικές και διαχειριστικές καινοτομίες που προωθούν την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα, την κερδοφορία και τη δημιουργία θέσεων εργασίας • η ανάπτυξη μιας πιο οικολογικής αγοράς.


Προς μια αειφορική διαχείριση βιομηχανικών αποβλήτων ΚΟΙΝΩΝΙΑ: πρέπει να εργαστεί για την αποσύνδεση των επιπτώσεων και την υποβάθμιση του περιβάλλοντος από την οικονομική ανάπτυξη. Τα καταναλωτικά πρότυπα πρέπει να καταστούν πιο αειφόρα. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ: πρέπει να λειτουργούν με πιο αποδοτικό οικολογικά τρόπο, να παράγουν δηλ. τα ίδια ή περισσότερα προϊόντα με λιγότερες εισροές και λιγότερα απόβλητα.


Προς μια αειφορική διαχείριση βιομηχανικών αποβλήτων ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: • •

να είναι καινοτόμος στην προσέγγισή της η πρόοδος να μετριέται μέσω δεικτών και σημείων αναφοράς να αναζητά νέους τρόπους εργασίας με ευρεία εμπλοκή της κοινωνίας, •

ώστε να γίνει εφικτή η ένταξη των περιβαλλοντικών πτυχών στις άλλες πολιτικές


ΣΤΟΧΟΙ Πρόληψη και διαχείριση αποβλήτων Μείωση ποσότητας αποβλήτων που οδηγούνται για τελική διάθεση κατά 20% μέχρι το 2010 σε σύγκριση με το 2000 και κατά 50% μέχρι το 2050

Μείωση όγκου παραγομένων επικίνδυνων αποβλήτων κατά 20% μέχρι το 2010 σε σύγκριση με το 2000 και κατά 50% μέχρι το 2020


Στόχοι για απόβλητα που συνεχίζουν να παράγονται να είναι μη επικίνδυνα ή, τουλάχιστον, να παρουσιάζουν πολύ μικρούς μόνον κινδύνους για το περιβάλλον και την υγεία μας το μεγαλύτερο μέρος αυτών είτε να ανακυκλώνεται στον οικονομικό κύκλο είτε να επιστρέφει στο περιβάλλον με χρήσιμη ή αβλαβή μορφή


Στόχοι για απόβλητα που συνεχίζουν να παράγονται να μειωθούν στο απόλυτο δυνατό και να καταστρέφονται ή να διατίθενται με ασφάλεια τα απόβλητα που χρειάζεται πάντα να οδηγηθούν για τελική διάθεση

να υποβάλλονται σε επεξεργασία όσο το δυνατό κοντύτερα, εκεί όπου παράγονται.


Πολιτική διαχείρισης αποβλήτων Πρόληψη, ανακύκλωση, ανάκτηση/ αποτέφρωση απόθεση.


Τρέχουσα πολιτική και νομοθεσία νομοθεσία για: ορισμούς αποβλήτων, παροχή αδειών τόπων, ελέγχους φορτίων αποβλήτων, κλπ.

λειτουργικά πρότυπα εγκαταστάσεων αποβλήτων (χώροι απόθεσης και αποτεφρωτήρες) συγκεκριμένους τομείς αποβλήτων προτεραιότητας.


Στόχος

Η ανάκτηση και ανακύκλωση των αποβλήτων σε λογικά επίπεδα, μέχρις ενός σημείου δηλ. στο οποίο να επιτυγχάνεται καθαρό περιβαλλοντικό όφελος και να είναι οικονομικώς και τεχνικώς εφικτό.


Η Ελληνική Πολιτεία οφείλει: •

να θεσπίσει πιο αυστηρούς και αποτελεσματικούς ελέγχους συμμόρφωσης, σε συνδυασμό με υποστήριξη στις βέλτιστες πρακτικές και με ενημέρωση του κοινού με βάση το τρίπτυχο: όνομα, φήμη και ντροπή (αγγλιστί: name, fame, shame) και σύστημα επιβράβευσης ορθής συμπεριφοράς. να δώσει ώθηση σε μέτρα με στόχο την αντιμετώπιση ορισμένων σοβαρών και επίμονων περιβαλλοντικών προβλημάτων να συνεργάζεται με την αγορά με σκοπό τη δημιουργία πιο αειφόρων παραγωγικών και καταναλωτικών προτύπων


Η Ελληνική Πολιτεία οφείλει: •

να ενημερώνει τους καταναλωτές για φιλικά στο περιβάλλον προϊόντα και να καθοδηγεί την αγορά

να χορηγεί κρατικές επιδοτήσεις που προάγουν φιλικές στο περιβάλλον πρακτικές

να ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις στην καινοτομία, εκμεταλλευόμενες τις ευκαιρίες που προσφέρονται

να διευκολύνει την πρόσβαση στην πληροφορία για διαμόρφωση γνώμης και συμμετοχή στη λήψη των βέλτιστων, βιώσιμων αποφάσεων


Η Ελληνική Πολιτεία οφείλει: •

να αναπτύξει και να υλοποιεί ένα αειφόρο αναπτυξιακό μοντέλο, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα στους πολίτες και στις αγορές

να διαμορφώσει κατάλληλες και αναγκαίες συνθήκες αξιοπιστίας, ώστε όλοι, ο καθένας από το ρόλο του, να επιδείξει έμπρακτα σεβασμό στο περιβάλλον, στη δημόσια υγεία, στην ποιότητα ζωής

να εξασφαλίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών, εγκαθιδρύοντας τη δημόσια διαβούλευση και τον ανοικτό διάλογο ώστε οι κοινωνικές αντιδράσεις να αφορούν σε ρεαλιστικές απόψεις και εποικοδομητικές προτάσεις.


Εθνικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων για κάθε ρεύμα αποβλήτων ή για σύνολο ρευμάτων αποβλήτων

,


Απογραφή παραγόμενων ποσοτήτων και ειδών επικινδύνων αποβλήτων

Αποτύπωση κατάλληλων περιοχών για χωροθέτηση εγκαταστάσεων διαχείρισης επικινδύνων αποβλήτων και χρήση όλων των απαιτούμενων κριτηρίων για τον καθορισμό των περιοχών αυτών

Ενέργειες για δημιουργία υποδομών διαχείρισης και ιδιαίτερα Χώρων Υγειονομικής Ταφής Επικινδύνων Αποβλήτων (ΧΥΤΕΑ)


Στόχοι Περιορισμός εν τη γενέσει Χημική και φυσική επεξεργασία λυμάτων Ενεργειακή αξιοποίηση κατόπιν επεξεργασίας Ανακύκλωση Περιορισμός του ανθρακικού αποτυπώματος Βιώσιμες πρακτικές που προάγουν την περιβαλλοντική αειφορία


Κατάρτιση, εφαρμογή και αξιολόγηση της περιβαλλοντικής πολιτικής. Σωστές επιστημονικές γνώσεις και οικονομικές εκτιμήσεις Αξιόπιστα και ενήμερα στοιχεία και πληροφορίες για το περιβάλλον Χρήση δεικτών


Διαχείριση αποβλήτων Πρόκληση και ευκαιρία Υψηλά περιβαλλοντικά πρότυπα ως κίνητρο για καινοτομία Διαμόρφωση νέων αγορών και επιχειρηματικών ευκαιριών


Διαχείριση αποβλήτων Πρόκληση και ευκαιρία Η πολιτική για το περιβάλλον πρέπει να είναι καινοτόμος στην προσέγγισή της και να αναζητά νέους τρόπους εργασίας με ευρεία εμπλοκή της κοινωνίας.


Διαχείριση αποβλήτων Πρόκληση και ευκαιρία Πρόσβαση σε ποιοτική πληροφορία για το περιβάλλον Διαμόρφωση γνώμης Συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων.


Απλούστερη, σαφέστερη, δικαιότερη και αποτελεσματικά εφαρμόσιμη νομοθεσία Ν.4014/2011 «Περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων: •

• • •

σώμα ιδιωτών περιβαλλοντικών ελεγκτών, υπό την παρακολούθηση της ΕΥΕΠ, μέσω Εποπτικού Συμβουλίου Περιβαλλοντικών Ελεγκτών κατάρτιση Σχεδίων Περιβαλλοντικών Επιθεωρήσεων για έργα και δραστηριότητες της κατηγορίας Α’ (επανεξέταση τουλάχιστον κάθε πέντε χρόνια) κατάρτιση ετησίων προγραμμάτων περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων εισήγηση Σχεδίων Συμμόρφωσης υποβολή Δηλώσεων Συμμόρφωσης.

Σε κάθε περίπτωση επανειλημμένης άρνησης ή παράλειψης συμμόρφωσης η ΕΥΕΠ εισηγείται να καταπίπτει η χρηματική εγγύηση που έχει κατατεθεί, προς όφελος του Δημοσίου και να περιέρχεται ως πόρος στο Πράσινο Ταμείο.


Απλούστερη, σαφέστερη, δικαιότερη & αποτελεσματικά εφαρμόσιμη νομοθεσία Νόμος για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου: Ποινικοποίηση του περιβαλλοντικού εγκλήματος • Στόχοι πολιτικής για τα απόβλητα • Σύστημα σοβαρών κυρώσεων & ποινών για ποινικές ευθύνες, σε περίπτωση παράνομης μεταφοράς Αποβλήτων, παράλληλα με άλλες διοικητικές ποινές μετά από περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις ή/και εφαρμογή της νομοθεσίας για την περιβαλλοντική ευθύνη. •


Περιβαλλοντική Ευθύνη Ο ρυπαίνων πληρώνει ΚΑΙ το κόστος των μέτρων πρόληψης και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημιάς στο έδαφος, στα νερά στη βιοποικιλότητα…

Ο φορέας εκμετάλλευσης υπάγεται ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ σε σύστημα χρηματοοικονομικής ασφάλειας


ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΤΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΝΕΟ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ Ένα σαφές μήνυμα στους πολίτες και τις αγορές προσανατολισμένο: •στην ποιότητα, •την

αποδοτικότητα των φυσικών πόρων,

•την

οικονομία της γνώσης,

που οδηγεί με ασφάλεια σε μια βιώσιμη κοινωνικά και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία της αγοράς


ΕΝΑ ΝΕΟ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ Ένα σαφές μήνυμα στους πολίτες και τις αγορές

Διαμορφώνοντας κατάλληλες και αναγκαίες συνθήκες αξιοπιστίας, ώστε όλοι, ο καθένας από το ρόλο του, να επιδείξει έμπρακτα σεβασμό στο περιβάλλον, στη

δημόσια υγεία, στην ποιότητα ζωής.

Εξασφαλίζοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών, ώστε οι κοινωνικές αντιδράσεις να αφορούν σε ρεαλιστικές απόψεις και εποικοδομητικές προτάσεις


Η ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ θα είναι εδώ !

Δεν μας περισσεύουν ούτε χρήμα… ούτε χρόνος … ούτε αξίες !

Ευχαριστώ για την προσοχή σας

Ολοκληρωμένη διαχείριση βιομηχανικών αποβλήτων  

Ολοκληρωμένη διαχείριση βιομηχανικών αποβλήτων: Μια αμφίδρομη σχέση κόστους/οφέλους επιχειρήσεων και περιβάλλοντος Athens, 19.07.2012