Page 1

Πρόγραμμα ΒΑΓΙΑ Κύκλος Α’

Μαργαρίτα Γερούκη, PhD ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ, ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Α/ΘΜΙΑΣ WWW.MARGARITAGEROUKI.NET


Έναρξη του προγράμματος – Εισαγωγική δράση Είναι καλό να γίνει μια διαδικασία ενεργοποίησης και ευαισθητοποίησης των παιδιών πριν το πρώτο μάθημα του προγράμματος. Τι είναι η ΒΑΓΙΑ; Α ΚΥΚΛΟΣ (Α’, Β’, ή Γ’ τάξη) Αφορμή για τα παιδιά του Α Κύκλου θα είναι μια επιστολή της ΒΑΓΙΑΣ που θα φτάσει στο τμήμα. Οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να φέρουν στην τάξη ένα κλειστό φάκελο (για πιο δραματικά θα μπορούσε το φάκελο να φέρει στην τάξη κάποια στιγμή ο/η διευθύντρια του σχολείου). Στο φάκελο υπάρχει παραλήπτης το τμήμα (Β’ τάξη Δημοτικό Σχολείο ….) και αποστολέας ένα όνομα ΒΑΓΙΑ. Αφού δημιουργήσουμε συνθήκες ενδιαφέροντος για το γράμμα η/ο εκπαιδευτικός ανοίγει και διαβάζει την επιστολή στα παιδιά. Αγαπημένα μου παιδιά γεια σας και χαρά σας, Είμαι η ΒΑΓΙΑ και σας στέλνω αυτό το γράμμα γιατί χρειάζομαι τη βοήθειά σας. Έχω ένα μεγάλο σχέδιο αλλά όπως όλα τα μεγάλα σχέδια δε μπορώ να το πραγματοποιήσω μόνη μου! Το σχέδιό μου είναι να φτιάξω ένα σχολείο όπου όλα τα παιδιά παίζουν, μαθαίνουν, μεγαλώνουν χωρίς φόβο και ανασφάλεια. Ένα σχολείο όπου τα παιδιά νιώθουν χαρούμενα κι ευτυχισμένα. Σκέφτηκα ότι ο καλύτερος τρόπος για να πετύχω το σχέδιό μου είναι το παιχνίδι. Έμαθα ότι στην τάξη σας είστε σπουδαία παιδιά που σας αρέσουν πολύ τα παιχνίδια και γι’ αυτό σας γράφω. Θέλετε να με βοηθήσετε να πετύχω το στόχο μου; Θέλετε να συμμετέχετε στα παιχνίδια που θα σας στέλνω και να μου λέτε τις ιδέες και τις εντυπώσεις σας; Να μου φτιάχνετε ζωγραφιές και μηνύματα; Αν ναι τότε θα σας πω αμέσως το πρώτο παιχνίδι που σκέφτηκα. Εδώ η/ο εκπαιδευτικός σταματά το γράμμα. Γίνετε συζήτηση στην τάξη και ενθαρρύνονται τα παιδιά να συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Μόλις τα παιδιά συμφωνήσουν τότε συνεχίζεται η ανάγνωση. Χαίρομαι πολύ για την απόφασή σας. Λοιπόν το πρώτο παιχνίδι έχει να κάνει με εμένα! Θα ήθελα να με «δημιουργήσετε»! Ξέρετε τι είναι η μασκότ; Ρωτήστε τη δασκάλα σας (δάσκαλό σας). Τι λέτε θα φτιάξετε τη ΒΑΓΙΑ σας; Θα χαρώ πολύ να δω τις ζωγραφιές σας. Με αγάπη ΒΑΓΙΑ


Η κάθε τάξη θα σκεφτεί τη «Βάγια» και θα δημιουργήσει τη μασκότ της, τη δική της ΒΑΓΙΑ. Μπορεί να είναι ένα λουλούδι, ένα πουλί, ένα ποντίκι, ένα αγγελάκι, όμως η Βάγια θα πάρει ψυχή και θα γίνει ο σύντροφός μας για μια ολόκληρη χρονιά. Με διαδικασίες εμψύχωσης (εσωτερικής αναζήτησης) οι εκπαιδευτικοί βοηθούν τα παιδιά να αποφασίσουν στη μορφή, το χρώμα, κλπ. του συμβόλου τους. Οι εκπαιδευτικοί επιλέγουν ανάλογα με το τμήμα τους αν θα δουλέψουν σε μικρότερες ομάδες ή με την ολομέλεια. Στη συνέχεια οι εκπαιδευτικοί συζητούν στην τάξη το σχέδιο της ΒΑΓΙΑΣ (να φτιάξει ένα σχολείο όπου όλα τα παιδιά παίζουν, μαθαίνουν, μεγαλώνουν χωρίς φόβο και ανασφάλεια). Γίνεται συζήτηση (είναι καλό τα παιδιά να κάθονται σε κύκλο γι’ αυτή τη συζήτηση) για το πώς μπορεί να πετύχει το σχέδιο της ΒΑΓΙΑΣ. Κάπως έτσι μπαίνουν στην κουβέντα οι γενικοί στόχοι του προγράμματος. Να μας βοηθήσει να: ✓ Καταλάβουμε τα συναισθήματά μας και τα συναισθήματα των άλλων. ✓ Βρούμε τρόπους να επικοινωνήσουμε αυτό που νιώθουμε. ✓ Καλλιεργήσουμε την ενσυναίσθηση και το σεβασμό για τους ανθρώπους και τη φύση. ✓ Νιώσουμε όμορφα με την παρέα των συμμαθητών και συμμαθητριών μας. ✓ Νιώσουμε ασφάλεια στο σχολείο μας. Τα παιδιά αφού δώσουν μορφή στη ΒΑΓΙΑ (καλό είναι να είναι όσο το δυνατό πιο συλλογικό έργο) τη ζωγραφίζουν και την τοποθετούν σε εμφανές σημείο στην τάξη. Μπορεί να την κολλήσουν σε ένα μεγαλύτερο χαρτόνι ή χαρτί του μέτρου. Δίπλα στη ΒΑΓΙΑ θα γράφουν κάθε φορά (μετά από κάθε μάθημα) το μήνυμα του μαθήματος. Επίσης μια μικρότερη ζωγραφιά της ΒΑΓΙΑΣ μπορεί να διακοσμήσει το τετράδιο του προγράμματος (ένα απλό 20φυλλο τετράδιο). Θα μπορούσε το σχολείο να προμηθευτεί ένα τετράδιο για κάθε παιδί και να το δώσει με την αρχή των μαθημάτων (δηλαδή στην επόμενη συνάντηση ΒΑΓΙΑ). Ο/Η εκπαιδευτικός μπορεί να φωτοτυπήσει το αρχικό σχέδιο και να το δώσει σε κάθε παιδί. Τα τετράδια του προγράμματος μπορεί να είναι χωρίς γραμμές (λευκές σελίδες).

Μάθημα 1. Συναισθήματα Στόχοι:


Οι μαθητές και οι μαθήτριες να: ✓ ✓ ✓ ✓

Κατανοήσουν την έννοια των συναισθημάτων Αντιληφθούν ότι υπάρχουν πολλά και διαφορετικά συναισθήματα Αναγνωρίσουν ότι τα συναισθήματα επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας Μάθουν τρόπους έκφρασης και διαχείρισης των συναισθημάτων

Υλικά: • • • •

Χαρτί του μέτρου ή χαρτόνια Μαρκαδόροι Καρτέλες συναισθημάτων (βλπ. Υλικό μαθήματος) σε φάκελο με οδηγίες Το παραμύθι (δώρο της ΒΑΓΙΑΣ) σε φάκελο

Περίληψη του μαθήματος 1ο Μέρος

2ο Μέρος

Εισαγωγή

Η σημασία των συναισθημάτων

Άσκηση προετοιμασίας / ενεργοποίησης: τι νιώθω σήμερα

Ντετέκτιβ συναισθημάτων Παραμύθι

Το χαρτόνι με τα συναισθήματα Οι καρτέλες με τα συναισθήματα

Μήνυμα: Όλοι έχουμε συναισθήματα. Όταν ένα συναίσθημα με κάνει να συμπεριφέρομαι άσχημα τότε προσπαθώ να το ελέγξω.


Εισαγωγή Ξεκινάμε το μάθημα έχοντας όλα τα παιδιά σε κύκλο. Τους δείχνουμε το φάκελο της ΒΑΓΙΑΣ (έχει μέσα το παραμύθι) και λέμε ότι είχαμε τα πρώτα παιχνίδια που μας υποσχέθηκε η ΒΑΓΙΑ. Εξηγούμε ότι το θέμα μας είναι τα ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ και ότι στις επόμενες δύο ώρες θα προσπαθήσουμε να τα εξερευνήσουμε και να τα καταλάβουμε παίζοντας και συζητώντας σύμφωνα με τις οδηγίες που έστειλε η ΒΑΓΙΑ.

Άσκηση προετοιμασίας / ενεργοποίησης: τι νιώθω σήμερα; Ζωγραφίζουμε στο πάτωμα, ή δημιουργούμε με μια κορδέλα, μια γραμμή. Εξηγούμε στα παιδιά ότι με αυτή την άσκηση θα προσπαθήσουμε να καταλάβουμε πως αισθανόμαστε για διάφορα πράγματα. Θα εξηγήσουμε ότι πρώτα θα κάνουμε ένα δοκιμαστικό. Θα φανταστούμε ότι η μία άκρη της γραμμής συμβολίζει πως αυτή τη στιγμή νιώθω πάρα μα πάρα πολύ κουρασμένη (έτοιμη να κοιμηθώ) ενώ η άλλη άκρη της γραμμής συμβολίζει ακριβώς το αντίθετο ότι δηλαδή νιώθω πολύ ενεργοποιημένη, έτοιμη για κάθε είδους παιχνίδι. Ζητάμε από τα παιδιά να σκεφτούν λίγο πως νιώθουν αυτή τη στιγμή και στη συνέχεια να σηκωθούν και να πάρουν θέση στη γραμμή ανάλογα με αυτό που αισθάνονται. Όταν τα παιδιά πάρουν θέση στη γραμμή ζητάμε από κάποια από αυτά να μας εξηγήσουν γιατί επέλεξαν αυτή τη θέση. Είμαι πολύ κουρασμένος γιατί δεν κοιμήθηκα καλά (για παράδειγμα). Τώρα θα συνεχίσουμε με την πραγματική δραστηριότητα. Θα φανταστούμε ότι η γραμμή είναι αυτό που ένιωθε ο καθένας το πρωί που ετοιμαζόταν για το σχολείο. Έτσι το ένα άκρο της γραμμής συμβολίζει ότι ένιωθα πάρα μα πάρα πολύ χαρούμενος/η που θα πήγαινα στο σχολείο, ενώ η άλλη άκρη το ακριβώς αντίθετο. Δηλαδή, ένιωθα πάρα μα πάρα πολύ λυπημένος που θα πήγαινα στο σχολείο. Τα παιδιά παίρνουν θέσεις αφού σκεφτούν λίγο. Δεν κάνουμε κριτική για τη θέση κανενός. Μόνο επισημαίνουμε ότι παρόλο που όλοι ήρθαμε στο σχολείο, νιώθουμε διαφορετικά και αυτό είναι φυσιολογικό. Οι άνθρωποι δε νιώθουμε το ίδιο για ίδια πράγματα και επίσης δε νιώθουμε το ίδιο κάθε φορά.


Το χαρτόνι με τα συναισθήματα Στην ολομέλεια συζητάμε τον ορισμό της λέξης «συναίσθημα». Τα συναισθήματα είναι αυτό που νιώθουμε σε διάφορες καταστάσεις. Γιατί χρειαζόμαστε τα συναισθήματα; Τι μπορεί να μου προσφέρει ο φόβος για παράδειγμα; Πώς μπορούν τα συναισθήματα να εκφραστούν με αλλαγές στο σώμα μας; Για παράδειγμα όταν έχουμε αγωνία μερικές φορές νιώθουμε ένα σφίξιμο στο στομάχι. Η συζήτηση επικεντρώνεται στο πόσο σημαντικό είναι για τους ανθρώπους να έχουν συναισθήματα και πόσα διαφορετικά πράγματα μπορεί να σημαίνει ένα συναίσθημα. Ζητάμε από τα παιδιά να αναφέρουν μερικά συναισθήματα. Μία-μία λέξη τη γράφουν με διαφορετικούς μαρκαδόρους σε ένα χαρτόνι (ή χαρτί του μέτρου) που έχουμε τοποθετήσει στο κέντρο του κύκλου. Συζητάμε με τα παιδιά ποια συναισθήματα είναι ευχάριστα και ποια δυσάρεστα χωρίς να εμβαθύνουμε στο γιατί.

Οι καρτέλες με τα συναισθήματα Χωρίζουμε τα παιδιά σε εννιά ομάδες (ζευγάρια ή τριάδες). Δίνουμε σε κάθε ομάδα ένα φάκελο που περιέχει μία πλαστικοποιημένη φωτογραφία (βλπ. Υλικό του μαθήματος) κάποιου παιδιού που εκφράζει ένα συναίσθημα (χαρά, θλίψη, φόβος, ντροπή (συστολή), ντροπή (όνειδος), θυμός, αηδία, έκπληξη, ενθουσιασμό) και τις οδηγίες για την άσκηση. Λέμε στα παιδιά ότι δε πρέπει να δείξουν την κάρτα τους στις άλλες ομάδες γιατί μετά θα παίξουμε ένα παιχνίδι. Θα πρέπει να συζητήσουν όσο το δυνατό πιο αθόρυβα για τον ίδιο λόγο. Τα παιδιά μοιράζονται σε διάφορα σημεία της τάξης. ΟΔΗΓΙΕΣ Έχετε στα χέρια σας μια φωτογραφία. Ποιο συναίσθημα νομίζετε ότι αισθάνεται το παιδί της φωτογραφίας; Σκεφτείτε και συζητήστε στην ομάδα σας τι μπορεί να έκανε αυτό το παιδί να νιώσει έτσι; Πολλές φορές τα συναισθήματά μας έρχονται από τις σκέψεις μας; Μήπως αυτό το παιδί σκέφτηκε κάτι; Πώς αλλιώς νιώθει στο σώμα του αυτό το συναίσθημα; Έχετε νιώσει εσείς ποτέ έτσι; Τι είχε συμβεί; Μπορείτε να μιμηθείτε αυτό το συναίσθημα; Κάντε μερικές δοκιμές. Αφήνουμε τα παιδιά να συζητήσουν για 10 λεπτά στις ομάδες τους. Η/Ο εκπαιδευτικός βοηθά τη συζήτηση της κάθε ομάδας κάνοντας το γύρο της τάξης.


Όταν τελειώσει η άσκηση τα παιδιά γυρνούν στον κύκλο έχοντας δώσει τις φωτογραφίες τους στην εκπαιδευτικό.

Η σημασία των συναισθημάτων Συζητάμε με τα παιδιά γιατί είναι σημαντικό να ξέρουμε πως νιώθει ο άλλος; Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να ζητήσουμε κάτι από τους γονείς μας ή τους φίλους μας (για παράδειγμα); Πώς μπορούμε να καταλάβουμε πώς νιώθει κάποιος; Τι σημαίνει μπαίνω στη θέση κάποιου; Αφήνουμε τα παιδιά να εκφράσουν τις απόψεις τους και ενθαρρύνουμε τη συζήτηση. Πρέπει να περάσουμε το μήνυμα ότι το να καταλαβαίνουμε τα συναισθήματα των άλλων είναι πολύ χρήσιμο γιατί έτσι θα μπορέσουμε να συμπεριφερθούμε ανάλογα. Επίσης ότι ένας τρόπος για να καταλάβουμε τι νιώθει κάποιος είναι να προσπαθούμε να μπούμε στη θέση του.

Ακουμπάμε στο πάτωμα στη μέση του κύκλου τις φωτογραφίες των συναισθημάτων ανάποδα δίπλα στο χαρτόνι με τα συναισθήματα. Ζητάμε από ένα παιδί κάθε ομάδας να μας παρουσιάσουν με παντομίμα το συναίσθημα που συζήτησαν στην ομάδα τους. Τα παιδιά μαντεύουν το συναίσθημα. Αν υπάρχει ήδη γραμμένο στο χαρτόνι το βάζουν σε κύκλο αλλιώς το γράφουν.

Όταν τελειώσουν όλες οι ομάδες η/ο εκπαιδευτικός αναποδογυρίζει μία-μία φωτογραφία και οι ομάδες παρουσιάζουν με λίγα λόγια στην ολομέλεια αυτά που είχαν συζητήσει.


Ντετέκτιβ συναισθημάτων Λέμε στα παιδιά ότι τώρα θα παίξουμε τους ντετέκτιβ των συναισθημάτων. Θα πρέπει να μπουν στην ομάδα όπως ήταν πριν. Σε κάθε ομάδα δίνουμε μια φωτογραφία συναισθήματος (όχι απαραίτητα την ίδια) και τους λέμε ότι θα ακούσουν μια σειρά από ιστορίες. Αν νομίζουν ότι το συναίσθημα του πρωταγωνιστή της ιστορίας ταιριάζει με τη φωτογραφία τους θα πρέπει να τη σηκώσουν ψηλά. Ενημερώνουμε ότι μερικές φορές ταιριάζουν περισσότερα από ένα συναισθήματα και ότι μπορούμε να το συζητήσουμε κάθε φορά. ΙΣΤΟΡΙΕΣ Η Μαρία γυρνάει από το σχολείο στο σπίτι. Όταν μπαίνει στο δωμάτιό της ανακαλύπτει ότι η αγαπημένη της κούκλα δε είναι πουθενά. Είναι σίγουρη ότι της την έχει πάρει πάλι η μικρότερή αδελφή της. Η Μαρία νιώθει …………. Ο Γιάννης φτάνει στο σχολείο. Την τελευταίο καιρό μια παρέα παιδιών από μεγαλύτερη τάξη τον περιμένουν κάθε μέρα στην πόρτα της τάξης του. Τον κοροϊδεύουν «χοντροπατάτα» και του κρύβουν τη τσάντα. Ο Γιάννης νιώθει ……….. Η Στέλλα τρέχει στην αυλή του σχολείου και παίζει κυνηγητό με τα άλλα παιδιά της τάξης της. Ξαφνικά παραπατά και πέφτει. Την ίδια στιγμή ακούει ένα μεγάλο κρακ και καταλαβαίνει ότι το παντελόνι της έχει σκιστεί. Όλοι την κοιτούν και μερικά παιδιά σκάνε στα γέλια. Η Στέλλα νιώθει….. Ο Πέτρος θέλει να πληρώσει το εισιτήριο της εκδρομής. Η μαμά του του έχει δώσει το πρωί 5 ευρώ γι’ αυτό το λόγο. Ο Πέτρος δε μπορεί να βρει τα χρήματα σε καμία από τις τσέπες του. Όσο και να ψάχνει τα χρήματα δεν είναι πουθενά. Μπορεί να τα έχασε αλλά τώρα τι θα πει στη μαμά του; Ο Πέτρος νιώθει…. Η Πόπη είναι μόνη στο δωμάτιό της. Βαριέται λίγο και δε ξέρει τι να κάνει. Αρχίζει να θυμάται τις καλοκαιρινές διακοπές, τους φίλους που έκανε στην παραλία και τα παιχνίδια που έπαιζαν κάθε μέρα. Η Πόπη νιώθει ………. Μετά το τέλος της δραστηριότητας ο/η εκπαιδευτικός θα συζητήσει για λίγο τι μάθαμε από αυτή τη δραστηριότητα. Μπορεί το ίδιο γεγονός να μας δημιουργήσει διαφορετικά συναισθήματα. Όλα τα συναισθήματα δεν έχουν την ίδια ένταση. Πολλές φορές χρειάζεται να ζητάμε βοήθεια για να διαχειριστούμε τα συναισθήματά μας.


Έλεγχος του θυμού Ποιες συμπεριφορές νομίζετε ότι μπορούν να μας βάλουν σε μπελάδες στο σχολείο; Ποια συναισθήματα μπορούν να προκαλέσουν αυτές τις συμπεριφορές; Γίνεται συζήτηση στην ολομέλεια. Η/Ο εκπαιδευτικός καταγράφει τις συμπεριφορές στο χαρτόνι και ενώνει συμπεριφορές με συναισθήματα. Πώς μπορούμε να ελέγξουμε τα συναισθήματά μας ώστε να μη μας οδηγούν σε προβληματικές συμπεριφορές; Για παράδειγμα τι μπορώ να κάνω με το θυμό; Ενθαρρύνουμε τα παιδιά να προτείνουν τρόπους αντιμετώπισης (για παράδειγμα μετρώ μέχρι το 10 από μέσα μου, κλπ.)

Το παραμύθι1 δώρο της ΒΑΓΙΑΣ

Ας ανοίξουμε λοιπόν το φάκελο της ΒΑΓΙΑΣ. Αγαπημένα μου παιδιά. Χαίρομαι πάρα πολύ που παίξατε σήμερα και μάθατε για τα συναισθήματα. Να θυμάστε ότι …. Όλοι έχουμε συναισθήματα. Όταν ένα συναίσθημα με κάνει να συμπεριφέρομαι άσχημα τότε προσπαθώ να το ελέγξω. Αυτό είναι το πρώτο μου μήνυμα για τον τοίχο σας! Ήσασταν καταπληκτικά παιδιά. Θα ήθελα να σας χαρίσω λοιπόν ένα παραμύθι που μιλά για το καλύτερο συναίσθημα. Θα ήθελα να χαλαρώσετε, να καθίσετε κάπου που νιώθετε άνετα, να κλείσετε τα μάτια και να απολαύσετε την ιστορία που θα σας διαβάσει η δασκάλα σας.

Το παραμύθι είναι από το βιβλίο Ιστορίες για να ονειρεύεσαι….Παιχνίδια για να μεγαλώνεις…Δ. Φιλίππου & Π. Καραντάνα, 2010, Καστανιώτης 1


Αν θέλετε μπορείτε κάποια στιγμή να μου ζωγραφίσετε στο τετράδιό σας μια σκηνή που σας έκανε περισσότερο εντύπωση από το παραμύθι.

Ο/Η εκπαιδευτικός (σύμφωνα με την κρίση του) μπορεί να χρησιμοποιήσει το παραμύθι για αφορμή μιας ακόμη δραστηριότητας στο τετράδιο, σε άλλο χρόνο ή στο σπίτι. Ο ΕΓΩΙΣΤΗΣ ΓΙΓΑΝΤΑΣ (Oscar Wilde) Η/Ο εκπαιδευτικός διαβάζει το παραμύθι και το μάθημα τελειώνει χωρίς κάποια άλλη συζήτηση.

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ Με τα παιδιά μιλήσαμε για τα διάφορα συναισθήματα. Μάθαμε ότι μπορούμε να νιώσουμε διαφορετικά συναισθήματα. Επίσης ότι κάθε περίσταση βιώνεται διαφορετικά από τον καθένα μας. Όλα τα συναισθήματα είναι αποδεκτά, δηλαδή δεν υπάρχουν καλά ή κακά συναισθήματα αλλά, θα πρέπει να τα εκφράζουμε και με κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά. Πολλές φορές ο τρόπος που σκεφτόμαστε ενισχύει ένα συναίσθημα. Μπορούμε να μάθουμε να ελέγχουμε τη συμπεριφορά μας.

Υλικό μαθήματος2 Οι καρτέλες των συναισθημάτων 2

Οι φωτογραφίες είναι από το https://www.pexels.com, τα σχέδια από την Αρετή Γερούκη


ΘΥΜΟΣ


Photo by M. Abdelgaffar from Pexels


ΑΗΔΙΑ


ΧΑΡΑ

Photo by Aleksandr Balandin from Pexels


ΕΝΘΟΥΣΙΑΣΜΟΣ

Photo by Trinity Kubassek from Pexels


ΕΚΠΛΗΞΗ

Photo by M. Abdelgaffar from Pexels


ΝΤΡΟΠΗ / ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑ / ΣΥΣΤΟΛΗ


Photo from pixabay.com Pexels


ΝΤΡΟΠΗ / ΟΝΕΙΔΟΣ


Photo by K. Jayne from Pexels


ΘΛΙΨΗ


Photo by K. Jayne from Pexels


ΦΟΒΟΣ


Μάθημα 2. Ομαδικότητα - Συνεργασία Στόχοι: Οι μαθητές και οι μαθήτριες να: ✓ ✓ ✓ ✓

Κατανοήσουν την έννοια της ομάδας Ξεχωρίσουν τα χαρακτηριστικά μιας φιλικής ομάδας Αναγνωρίσουν τα θετικά της συνεργασίας Μάθουν αποδεκτούς τρόπους συμμετοχής στην ομάδα

Υλικά: • • • •

Κάρτες χρωμάτων Σύντομη ταινία «Η δύναμη της συνεργασίας» Χαρτάκια φράσεων Το παραμύθι (δώρο της ΒΑΓΙΑΣ) σε φάκελο

Περίληψη του μαθήματος 1ο Μέρος

2ο Μέρος

Εισαγωγή

Γίνομαι μέλος μιας ομάδας

Ο ανθρώπινος κόμπος

Επίθεση φιλίας

Η δύναμη της συνεργασίας

Ομαδικό πνεύμα

Βρες τον αρχηγό

Το παραμύθι

Μήνυμα: Η δύναμη της ομάδας είναι μεγάλη. Η τάξη είναι μια ομάδα.


Εισαγωγή Ξεκινάμε το μάθημα δείχνοντας το νέο φάκελο της ΒΑΓΙΑΣ (έχει μέσα το παραμύθι) και λέμε ότι είχαμε πάλι γράμμα από τη ΒΑΓΙΑ. Εξηγούμε ότι το θέμα μας είναι η ΟΜΑΔΙΚΟΤΗΤΑ και η ΣΥΝΕΡΓΑΣΊΑ και ότι στις επόμενες δύο ώρες θα προσπαθήσουμε να τα εξερευνήσουμε και να τα καταλάβουμε παίζοντας και συζητώντας σύμφωνα με τις οδηγίες που έστειλε η ΒΑΓΙΑ. Στον πίνακα της τάξης γράφουμε τη λέξη ΟΜΑΔΑ. Ζητάμε από τα παιδιά να σκεφτούν διάφορες ομάδες που ξέρουν (ποδοσφαιρική ομάδα, ομάδα χορού, κλπ.) Η τάξη μας είναι μια ομάδα. Συζητάμε για τα χαρακτηριστικά μιας ομάδας. Τι είναι αυτό που κάνει μια ομάδα, ομάδα; Για παράδειγμα ο κοινός σκοπός, τα μέλη της ομάδας γνωρίζονται, κλπ. Τι κερδίζουμε όταν συμμετέχουμε σε μια ομάδα; Γράφουμε τα θετικά στοιχεία της συμμετοχής στον πίνακα γύρω από τη λέξη ΟΜΑΔΑ. Πότε μια ομάδα δουλεύει καλά; Όταν τα μέλη της ομάδας ακολουθούν τους κανόνες και συνεργάζονται.

Άσκηση: ο ανθρώπινος κόμπος Λέμε στα παιδιά ότι θα παίξουμε ένα αστείο ομαδικό παιχνίδι. Ζητάμε να κάνουν ένα κύκλο και να πιαστούν χέρι με χέρι. Ένα παιδί βγαίνει έξω από την τάξη. Τα υπόλοιπα ανακατεύονται χωρίς να αφήσουν τα χέρια με τέτοιο τρόπο ώστε σε λίγο να έχει σχηματιστεί ένας ανθρώπινος κόμπος. Στη συνέχεια φωνάζουμε το παιδί και αυτός προσπαθεί να λύσει τον κόμπο δίνοντας οδηγίες πώς να κινηθούν τα παιδιά. Στόχος είναι να ξεμπλέξει τον κόμπο χωρίς να σπάσει τον κύκλο.

Η δύναμη της συνεργασίας (https://www.youtube.com/watch?v=lluHmq5E1Bs) Δείχνουμε στα παιδιά την ταινία κινουμένων σχεδίων (1,20’). Συζητάμε για λίγο την ταινία. Είναι σημαντικό να είσαι σε μια ομάδα; Τι μπορεί να σου προσφέρει η συμμετοχή σε μια ομάδα; Ποια είναι τα μέλη της ομάδας; Σε κάθε ομάδα υπάρχει και ο επικεφαλής. Στην τάξη επικεφαλής είναι η/ο εκπαιδευτικός. Συζητάμε για λίγο το ρόλο του επικεφαλής.


Βρες τον αρχηγό Ζητάμε από ένα παιδί να βγει έξω από την τάξη, Αυτός/η είναι η/ο ντετέκτιβ. Τα υπόλοιπα φτιάχνουν κύκλο και διαλέγουν ένα παιδί για αρχηγό. Η τάξη μιμείται τις κινήσεις του αρχηγού. Ο ντετέκτιβ μπαίνει στην τάξη και προσπαθεί να μαντέψει την/τον αρχηγό παρακολουθώντας τις κινήσεις των παιδιών.

Γίνομαι μέλος μιας ομάδας Πολλές φορές είναι εύκολο να γίνουμε μέλη μιας ομάδας. Άλλες φορές τα πράγματα είναι πιο δύσκολα. Συζητάμε με τα παιδιά τι δυσκολίες μπορεί να αντιμετωπίσει κάποιος που θέλει να συμμετέχει σε μια ομάδα. Έχουμε μιλήσει για τα συναισθήματα. Τι μπορεί να νιώθει κάποιος που θέλει να μπει σε μια ομάδα; Ντροπή, νευρικότητα, φόβο, αγωνία, κλπ. Συζητάμε για λίγο με τα παιδιά τα συναισθήματα αυτά. Τους λέμε ότι κάποια παιδιά αισθάνονται πιο έντονα αυτά τα συναισθήματα και κάποια άλλα όχι. Για όλα τα παιδιά όμως είναι σημαντικό να νιώθουν ότι θα γίνουν δεκτοί από την ομάδα. Έχουμε κατά νου ότι γι’ αυτό το παιχνίδι θα πρέπει τα παιδιά να μπουν σε ομάδες των τεσσάρων ή πέντε. Ανάλογα με τη δυναμικότητα της τάξης διαλέγουμε ένα χρώμα για κάθε ομάδα. Αν για παράδειγμα έχουμε 20 μαθητές/τριες φτιάχνουμε κάρτες όπου γράφουμε τέσσερεις φορές το ίδιο χρώμα (πράσινο, κόκκινο, κίτρινο, μπλε). Γράφουμε σε δύο ξεχωριστές κάρτες δύο ακόμη χρώματα (άσπρο, μαύρο). Κάθε παιδί παίρνει μία κάρτα. Λέμε στα παιδιά ότι χωρίς να αποκαλύψουν το χρώμα τους θα πρέπει να βρουν τα άλλα μέλη της της ομάδας τους. Τα παιδιά κινούνται στην τάξη και κάνουν ερωτήσεις σχετικές με το χρώμα. «Μήπως έχεις το χρώμα του ήλιου;» κλπ. Σιγά σιγά σχηματίζονται οι ομάδες. Στο τέλος μένουν εκτός ομάδας δύο παιδιά. Στον κύκλο μετά το τέλος του παιχνιδιού συζητάμε για το παιχνίδι. Πώς μπορεί να ένιωσαν τα παιδιά που δε βρήκαν ομάδα; Τι σκέφτονταν τα άλλα παιδιά που είχαν ήδη βρει την ομάδα τους γι’ αυτούς που έμειναν εκτός ομάδας; Τι μπορεί να αισθάνεται κάποιος που δεν μπορεί να βρει ομάδα;


Επίθεση φιλίας Χωρίζουμε τα παιδιά σε τρεις ομάδες. Κάθε ομάδα παίρνει και μια περίπτωση. ➢ Ένα νέο παιδί έρχεται στην τάξη μας ➢ Ένα νέο παιδί μετακομίζει στη γειτονιά μας ➢ Ένα νέο παιδί θέλει να παίξει μαζί μας στην παιδική χαρά Τα παιδιά συζητούν στην ομάδα. Πώς θα μπορούσατε να καλέσετε το νέο παιδί στην ομάδα σας; Τι θα μπορούσατε να του πείτε. Πολλές φορές δίνουμε μηνύματα και με το σώμα μας, χωρίς να χρειάζεται να μιλήσουμε. Για σκεφτείτε μερικές κινήσεις που θα έδιναν το μήνυμα ότι θέλετε το καινούργιο παιδί στην ομάδα σας; Η/Ο εκπαιδευτικός μπορεί να γράψει στον πίνακα ορισμένες από τις προτάσεις των παιδιών. Για σκεφτείτε τώρα το παρακάτω περιστατικό: Στο διάλλειμα μερικά παιδιά της Γ’ τάξης παίζουν τα μήλα. Ο Γιάννης, μαθητής της Δ’ τάξης τους παρακολουθεί. Δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον. Φαίνεται ότι θα ήθελε να παίξει κι αυτός. Ξαφνικά παίρνει φόρα, μπαίνει στην ομάδα και αρπάζει τη μπάλα στο αέρα φωνάζοντας «μήλο»! Τι έκανε ο Γιάννης; Τι θα μπορούσε να κάνει καλύτερα; Συζητάμε με τα παιδιά με ποιους τρόπους μπορούμε να «διεκδικήσουμε» τη συμμετοχή μας στην ομάδα.

Ομαδικό πνεύμα Η/Ο εκπαιδευτικός έχει ετοιμάσει σε μικρά κομμάτια χαρτί κάποιες φράσεις που δείχνουν ομαδικό πνεύμα και διάθεση συνεργασίας, ενώ κάποιες όχι. Όλες οι φράσεις είναι μέσα σε ένα καπέλο ή σακουλάκι. Κάθε παιδί διαλέγει στην τύχη ένα χαρτάκι. Διαβάζει τη φράση και αποφασίζουν όλοι μαζί αν είναι φράση είναι θετική και δείχνει ομαδικό πνεύμα. Αν είναι τότε η/ο εκπαιδευτικός την γράφει στον πίνακα και τα παιδιά την αντιγράφουν στο τετράδιό τους. Μερικά παραδείγματα φράσεων: ➢ Φύγε από εδώ. ➢ Θέλεις να παίξουμε; ➢ Πώς σε λένε;

➢ Έλα μαζί μας. ➢ Ωραία ιδέα. ➢ Μη μιλάς.


➢ Δε θέλουμε άλλους στην ομάδα μας. ➢ Θα μας δείξεις ένα παιχνίδι; ➢ Παίζεις πολύ καλά.

➢ Δεν τα καταφέρνεις. ➢ Μη παίζεις εδώ. ➢ Δε παίζουμε με μικρότερους.

Το παραμύθι3 δώρο της ΒΑΓΙΑΣ Ας ανοίξουμε λοιπόν το φάκελο της ΒΑΓΙΑΣ. Αγαπημένα μου παιδιά. Ελπίζω να περάσατε όμορφα, να σκεφτήκατε και να συζητήσατε ενδιαφέροντα πράγματα σήμερα. Να θυμάστε ότι …. Η δύναμη της ομάδας είναι μεγάλη. Η τάξη είναι μια ομάδα. Αυτό είναι το μήνυμα για τον τοίχο σας! Ήσασταν καταπληκτικά παιδιά. Θα ήθελα να σας χαρίσω λοιπόν ένα παραμύθι που μιλά για τη δύναμη της ομάδας. Θα ήθελα να χαλαρώσετε, να καθίσετε κάπου που νιώθετε άνετα, να κλείσετε τα μάτια και να απολαύσετε την ιστορία που θα σας διαβάσει η δασκάλα σας.

ΤΟ ΠΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΜΥΓΑΣ (λαϊκό ρωσικό παραμύθι) Η/Ο εκπαιδευτικός διαβάζει το παραμύθι και το μάθημα τελειώνει χωρίς κάποια άλλη συζήτηση.

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ Στη δεύτερη ενότητα του προγράμματος ΒΑΓΙΑ μιλήσαμε με τα παιδιά για το ρόλο της ομάδας. Συζητήσαμε για τις διάφορες ομάδες στις οποίες συμμετέχουμε καθημερινά καθώς και τα θετικά της συνεργασίας. Μπορούμε να μάθουμε αποδεκτές συμπεριφορές τόσο μέσα στην ομάδα ως μέλη της όσο και όταν θέλουμε να συμμετέχουμε σε μια ομάδα ως νέα μέλη.

Το παραμύθι είναι από το βιβλίο Ιστορίες για να ονειρεύεσαι….Παιχνίδια για να μεγαλώνεις… Δ. Φιλίππου & Π. Καραντάνα, 2010, Καστανιώτης 3


Μάθημα 3. Διαφορετικότητα - Αποδοχή Στόχοι: Οι μαθητές και οι μαθήτριες να: ✓ Κατανοήσουν την έννοια της διαφορετικότητας ✓ Αναγνωρίσουν τη διαφορετικότητα ως στοιχείο που εμπλουτίζει την ανθρώπινη εμπειρία ✓ Κατανοήσουν την έννοια του σεβασμού ✓ Νιώσουν ότι γίνονται αποδεκτοί ✓ Αναπτύξουν δεξιότητες επικοινωνίας και αποδεκτούς τρόπους συμπεριφοράς στα πλαίσια της αποδοχής των άλλων Υλικά: • • • •

Κόλλες Α4 και χρώματα Χαρτί του μέτρου Απαλή μουσική Το παραμύθι (δώρο της ΒΑΓΙΑΣ) σε φάκελο

Περίληψη του μαθήματος 1ο Μέρος

2ο Μέρος

Εισαγωγή

Το φύλο

Άσκηση: Κάτι που αρέσει σε μένα

Το δέντρο των θετικών σχολίων

Άσκηση: Δύο πράγματα για μένα

Ο καθρέφτης

Συζήτηση / Ανατροφοδότηση

Ο θησαυρός της τάξης μου Το παραμύθι

Μήνυμα: Η διαφορετικότητα είναι πλούτος!


Εισαγωγή Ξεκινάμε το μάθημα δείχνοντας το νέο φάκελο της ΒΑΓΙΑΣ (έχει μέσα το παραμύθι) και λέμε ότι είχαμε πάλι γράμμα από τη ΒΑΓΙΑ. Εξηγούμε ότι το θέμα μας είναι η ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ και η ΑΠΟΔΟΧΗ και ότι στις επόμενες δύο ώρες θα προσπαθήσουμε να τα εξερευνήσουμε και να τα καταλάβουμε παίζοντας και συζητώντας σύμφωνα με τις οδηγίες που έστειλε η ΒΑΓΙΑ.

Άσκηση: Κάτι που μου αρέσει σε μένα Σήμερα θα μιλήσουμε για τον εαυτό μας και για τους άλλους. Οι άνθρωποι έχουμε πολλά κοινά στοιχεία αλλά και πολλές διαφορές. Τα μέρη του σώματός μας είναι ίδια αλλά και διαφορετικά στον καθένα και καθεμία από εμάς. Τα παιδιά κάθονται σε κύκλο. Ζητάμε από τα παιδιά να κλείσουν τα μάτια και να σκεφτούν κάτι επάνω στο σώμα τους που τους αρέσει (πχ έχω ωραία μαλλιά). Όταν είναι έτοιμα τα παιδιά με τη σειρά σηκώνονται από τη θέση τους και λένε αυτό που σκέφτηκαν. Όσα παιδιά από την υπόλοιπη ομάδα πιστεύουν το ίδιο και για τον εαυτό τους σηκώνονται επίσης. Επαναλαμβάνουμε τη διαδικασία με όλα τα παιδιά. Δεν έχει σημασία αν κάποια παιδιά χρησιμοποιούν το ίδιο στοιχείο. Επίσης δεν έχει σημασία αν είναι κάτι «μικρό». Σημασία έχει να έχουν σκεφτεί και να εκφραστούν ελεύθερα. Όταν τελειώσουν όλα τα παιδιά στον κύκλο ξεκινάμε πάλι από την αρχή. Για να δούμε πόσο παρατηρητικοί είστε; Αυτή τη φορά ο κάθε μαθητής/μαθήτρια θα πρέπει να θυμηθεί ποιος/οι από την τάξη σηκώθηκαν μαζί του/της. Είπα ότι έχω ωραία μαλλιά και το ίδιο πιστεύει για τον εαυτό του ο… και η…. Τα παιδιά προσπαθούν να θυμηθούν όσο το δυνατό καλύτερα!

Άσκηση: Δύο πράγματα για μένα Δίνουμε στα παιδιά μια κόλλα Α4 κομμένη στη μέση. Τους ζητάμε να ζωγραφίσουν σε κάθε κομμάτι ένα πράγμα που τους αρέσει να κάνουν πάρα πολύ, ή θεωρούν ότι είναι πολύ καλοί σε αυτό (εναλλακτικά κάποιοι μπορούν να το γράψουν). Ο κάθε ένας όμως σε αυτή τη φάση δε πρέπει να βλέπει τη ζωγραφιά / πρόταση του άλλου.


Όταν τελειώσουν τις ζωγραφιές ή γράψουν τις προτάσεις τους τα παιδιά κρατούν στο κάθε χέρι τα χαρτιά τους και περπατούν στην τάξη κοιτάζοντας τα σχέδια ή τις προτάσεις των συμμαθητών/τριων. Σταματούν και συζητούν για τις ζωγραφιές ή προτάσεις των συμμαθητών/τριων τους. Είσαι καλός στο ποδόσφαιρο… Σου αρέσει το τραγούδι…κλπ. Στον κύκλο συζητάμε για τις δύο προηγούμενες δραστηριότητες. Όλοι είμαστε καλοί σε κάτι και υπάρχουν κάποιες δραστηριότητες που μας αρέσουν περισσότερο από άλλες. Επίσης, σε κάποιους από εμάς μας αρέσουν τα ίδια πράγματα / δραστηριότητες και σε κάποιους όχι. Αυτό απλά μας κάνει διαφορετικούς. Δε δείχνει παρά το πόσα πολλά πράγματα μπορούμε να πετύχουμε όταν είμαστε όλοι μαζί και ο καθένας προσφέρει τη δική του προσωπικότητα και τις δικές του δεξιότητες στην ομάδα της τάξης. Ο ένας μπορεί να συμπληρώσει τον άλλο και όλοι μαζί να κάνουμε πολλά πράγματα. Θυμίζουμε στα παιδιά το πρώτο μάθημα των συναισθημάτων. Αναφερόμαστε στα θετικά συναισθήματα που μπορεί να νιώθουμε όταν κάνουμε κάτι που μας ευχαριστεί, όταν κάνουμε κάτι καλά και όταν οι άλλοι κάνουν κάποιο θετικό σχόλιο για μας. Δίνουμε παραδείγματα από θετικά σχόλια.

Το φύλλο Φανταστείτε ότι είστε τα φύλλα ενός δέντρου. Τα παιδιά στέκονται σε όποιο σημείο της αίθουσας θέλουν. Δίνετε οδηγίες για τη δραματοποίηση: Ο ήλιος λάμπει και εσείς αισθάνεστε τις φωτεινές του ακτίνες να σας γεμίζουν ενέργεια! Τεντώνεστε για να απολαύσετε τον ήλιο όσο περισσότερο μπορείτε! Ξαφνικά μαζεύονται σύννεφα στον ουρανό. Αρχίζει να φυσάει… απαλά στην αρχή, μετά όλο και πιο δυνατά… Ξεσπάει βροχή… Την χρειάζεστε τη βροχή γιατί το νερό της σας ποτίζει… ανοίγεστε στο άγγιγμα του νερού επάνω σας… Σιγά σιγά η βροχή δυναμώνει, τώρα δυναμώνει και ο αέρας… είναι μια καταιγίδα… Αρχίζετε να κουνιέστε πιο πολύ… μερικά δε θα αντέξετε και θα σας παρασύρει ο άνεμος… κατρακυλάτε μακριά από το δέντρο σας… Σιγά σιγά ο άνεμος και η βροχή κοπάζουν. Όλα γύρω μας ηρεμούν. Σε λίγο βγαίνει ξανά ο ήλιος!


Το δέντρο των θετικών σχολίων Δίνουμε σε κάθε παιδί μία κόλλα Α4. Τους ζητάμε να ζωγραφίσουν το περίγραμμα του δεξιού και του αριστερού χεριού τους (ο ένας μπορεί να βοηθήσει τον άλλο). Επίσης σε μια άκρη της κόλλας εκτός παλαμών πρέπει να γράψουν το όνομά τους. Εξηγούμε ότι θα αλλάζουμε τις κόλλες μας με φορά προς τα δεξιά. Κάθε φορά που γίνεται αλλαγή κόλλας θα έχουμε μπροστά μας τις παλάμες κάποιας συμμαθήτριας / συμμαθητή. Θα βλέπουμε το όνομα του παιδιού, θα κλείνουμε για λίγο τα μάτια, θα χαμογελάμε και θα σκεφτόμαστε ένα θετικό σχόλιο για το παιδί αυτό (μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε διαφορετικά χρώματα για τα σχόλιά μας για να γίνει πιο όμορφο το κείμενο). Μπορεί το σχόλιο να είναι κάτι μικρό (έχεις ωραία μαλλιά) ή κάτι πιο μεγάλο (είσαι αληθινή φίλη). Στη συνέχεια θα γράφουμε το θετικό σχόλιο που σκεφτήκαμε στην αριστερή ή δεξιά παλάμη του σχεδίου4 όπου υπάρχει χώρος. Συνεχίζουμε έτσι μέχρι να έχουν γράψει όλοι σε όλες τις παλάμες. Στο τέλος κάθε παιδί καταλήγει με το δικό του χαρτί μπροστά του. Δίνουμε λίγο χρόνο στα παιδιά να διαβάσουν τα θετικά σχόλια και να νιώσουν ευχαρίστηση γι’ αυτά. Δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζουν τα παιδιά ποιος συμμαθητής/τρια έκανε το σχόλιο. Στη συνέχεια τους ζητάμε να κόψουν το περίγραμμα των παλαμών και να τις κολλήσουν σαν φύλλα στα κλαδιά ενός δέντρου τον κορμό του οποίου έχουμε εντωμεταξύ φτιάξει σε χαρτί του μέτρου ή χαρτόνι και κολλήσει στο τοίχο της τάξης. Αυτό είναι το δέντρο του πλούτου της τάξης μας.

Ο καθρέφτης Χωρίζουμε τα παιδιά σε ζευγάρια. Τα ζευγάρια στέκονται απέναντι ο ένας στον άλλο/η και κοιτάζονται. Λέμε ότι ο ένας θα γίνει ο καθρέφτης του άλλου. Ζητάμε από τα παιδιά να πάρουν διαφορετικές εκφράσεις του προσώπου αλλά και κινήσεις του σώματος και στους καθρέφτες να προσπαθήσουν να μιμηθούν με όσο το δυνατό μεγαλύτερη ακρίβεια τις κινήσεις ή εκφράσεις. Μπορούμε να βάλουμε μουσική. Τα ζευγάρια αλλάζουν ρόλους στον καθρέφτη με την αλλαγή μουσικού θέματος.

4

Σε περίπτωση που η/ο εκπαιδευτικός βλέπει κάποιο παιδί να αρνείται να γράψει κάτι θετικό για κάποιον συμμαθητή, δεν πιέζουμε. Διακριτικά προτείνουμε στο παιδί να ζωγραφίσει ένα μικρό αστεράκι ή ένα μικρό λουλουδάκι. Αν δε μπορούμε ακόμη να σκεφτούμε κάτι θετικό για κάποιον ας του χαρίσουμε ένα μικρό δωράκι!


Ο θησαυρός της τάξης μου Ζητάμε από τα παιδιά να ζωγραφίσουν στο τετράδιό τους σε μια ολόκληρη σελίδα ένα σεντούκι. Εναλλακτικά τους δίνουμε εμείς το σχέδιο από το υλικό του μαθήματος και τους ζητάμε να το κολλήσουν στο τετράδιό τους. Στην κορυφή της σελίδας θα γράψουν ως τίτλο «Ο θησαυρός της τάξης μου». Μέσα και γύρω από το σεντούκι τους ζητάμε να γράψουν όλα τα ονόματα των συμμαθητών και συμμαθητριών τους. Τα ενθαρρύνουμε να διακοσμήσουν και ζωγραφίσουν το σεντούκι τους όπως θέλουν.

Το παραμύθι5 δώρο της ΒΑΓΙΑΣ Ας ανοίξουμε λοιπόν το φάκελο της ΒΑΓΙΑΣ. Αγαπημένα μου παιδιά. Ελπίζω να περάσατε όμορφα, να σκεφτήκατε και να συζητήσατε ενδιαφέροντα πράγματα σήμερα. Να θυμάστε ότι …. Όλοι οι άνθρωποι είμαστε ίδιοι αλλά και διαφορετικοί. Η διαφορετικότητά μας είναι ο πλούτος μας! Αυτό είναι το μήνυμα για τον τοίχο σας! Ήσασταν καταπληκτικά παιδιά. Θα ήθελα να σας χαρίσω ακόμη ένα παραμύθι που αγαπώ πολύ γιατί είναι πολύχρωμο και εμένα μου αρέσουν τα χρώματα. Θα ήθελα να χαλαρώσετε, να καθίσετε κάπου που νιώθετε άνετα, να κλείσετε τα μάτια και να απολαύσετε την ιστορία που θα σας διαβάσει η δασκάλα σας.

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΟΜ (Κατερίνα Καλογερά) Η/Ο εκπαιδευτικός διαβάζει το παραμύθι και το μάθημα τελειώνει χωρίς κάποια άλλη συζήτηση.

5

Το παραμύθι είναι από το βιβλίο Ιστορίες για να ονειρεύεσαι….Παιχνίδια για να μεγαλώνεις…Δ. Φιλίππου & Π. Καραντάνα, 2010, Καστανιώτης (σελ.179-182)


ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ Στην τρίτη ενότητα του προγράμματος ΒΑΓΙΑ συζητήσαμε για τη διαφορετικότητα και την αποδοχή. Μιλήσαμε για όλα αυτά τα πράγματα που μπορεί να είναι διαφορετικά επάνω μας. Ενδυναμώσαμε τα παιδιά να δουν θετικά διάφορα μέρη του σώματός τους, επίσης να νιώθουν καλά με διαφορετικές ικανότητές τους. Είπαμε ότι η ομάδα μπορεί να επωφεληθεί από τις διαφορετικές ικανότητες των μελών της.

Υλικό του μαθήματος


Μάθημα 4. Όχι στη βία Στόχοι: Οι μαθητές και οι μαθήτριες να: ✓ Κατανοήσουν ότι υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι να αντιδρούμε σε όσα μας συμβαίνουν ✓ Καταλάβουν την έννοια της βίας ✓ Αντιληφθούν τα αρνητικά συναισθήματα που δημιουργεί η βίαιη συμπεριφορά ✓ Διακρίνουν το συναίσθημα του θυμού ως συχνή αιτία της βίαιης συμπεριφοράς ✓ Μάθουν τρόπους εναλλακτικής έκφρασης και διαχείρισης διαφωνιών και συγκρούσεων Υλικά: • • •

Κάρτες Φωτοτυπία από το υλικό του μαθήματος Το παραμύθι (δώρο της ΒΑΓΙΑΣ) σε φάκελο

Περίληψη του μαθήματος 1ο Μέρος

2ο Μέρος

Εισαγωγή

Η συζήτηση των χεριών

Οι συγκρούσεις

Το φανάρι

Η μάσκα του πολέμου

Επιλογές

Οι συγκρούσεις στην τάξη μας – Παιχνίδι ρόλων

Υπενθύμιση Το παραμύθι της Βάγιας

Μήνυμα: Η βία δε λύνει τα προβλήματα!


Εισαγωγή Ξεκινάμε το μάθημα δείχνοντας το νέο φάκελο της ΒΑΓΙΑΣ (έχει μέσα το παραμύθι) και λέμε ότι είχαμε πάλι γράμμα από τη ΒΑΓΙΑ. Εξηγούμε ότι σήμερα θα μάθουμε να λέμε ΟΧΙ ΣΤΗ ΒΙΑ και ότι στις επόμενες δύο ώρες θα προσπαθήσουμε να τα εξερευνήσουμε και να τα καταλάβουμε παίζοντας και συζητώντας σύμφωνα με τις οδηγίες που έστειλε η ΒΑΓΙΑ.

Οι συγκρούσεις Τα παιδιά κάθονται σε ημικύκλιο μπροστά στον πίνακα. Στο κέντρο του πίνακα γράφουμε τη λέξη ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ. Λέμε ότι θέλουμε λίγο να συζητήσουμε αυτή τη λέξη μέσα από τρεις διαφορετικές διαστάσεις: των καταστάσεων, των συναισθημάτων και των αποτελεσμάτων. ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ

κατάσταση

συναίσθημα

αποτέλεσμα

Αφήνουμε τα παιδιά να εκφράσουν τις απόψεις τους και συμπληρώνουμε αντίστοιχα το διάγραμμα του πίνακα. Μπορούμε να ενθαρρύνουμε τα παιδιά να συζητήσουν συγκρούσεις που εκδηλώνονται στην τάξη. Μπορούμε να κάνουμε ερωτήσεις όπως: Τι πράγματα μας θυμώνουν στην τάξη; Τι μας κάνει να μαλώσουμε με τους συμμαθητές μας; Πώς νιώθουμε; Πώς αντιδρούμε σε τέτοιες περιπτώσεις; Κλπ.

Άσκηση: Η μάσκα του πολέμου Καθόμαστε σε κύκλο. Κρατάμε στα χέρια μας το κράνος του πολεμιστή που έχουμε εκτυπώσει (βλπ. Υλικό του μαθήματος). Εναλλακτικά μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κάποιο πολεμικό κράνος από στολή. Λέμε στα παιδιά ότι αυτό το κράνος είναι ένα σύμβολο των συγκρούσεων. Ο πόλεμος είναι η μεγαλύτερη σύγκρουση που μπορεί να κάνει ο άνθρωπος. Θα προσπαθήσουμε να εξερευνήσουμε λίγο τα συναισθήματα της σύγκρουσης.


Έτσι ό κάθε ένας που θα κρατάει το κράνος στα χέρια του θα πρέπει να φανταστεί τον εαυτό του σε μια σύγκρουση και να δείξει με το πρόσωπό του ένα συναίσθημα που του προκαλεί η σύγκρουση αυτή. Λέμε ότι αυτή η άσκηση δεν έχει λόγια. Πρέπει να είμαστε σιωπηλοί, να πάρουμε το κράνος, να προσπαθήσουμε να νιώσουμε το συναίσθημα που μας στέλνει και στη συνέχεια να παρουσιάσουμε το συναίσθημα αυτό με τις εκφράσεις του προσώπου μας.

Στο τέλος της άσκησης συζητάμε με τα παιδιά πώς ένιωσαν; Βλέπουμε ξανά τα συναισθήματα που έχουμε γράψει στον πίνακα από την προηγούμενη δραστηριότητα και συμπληρώνουμε αν χρειαστεί. Επίσης συζητούμε τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν νιώθουμε έτσι. Πώς αισθανόμαστε τους μυς μας, το στομάχι μας, άλλα μέρη του σώματός μας. Εξηγούμε στα παιδιά ότι τα έντονα συναισθήματα που προκαλούνται συνήθως από τις συγκρούσεις επηρεάζουν και τον τρόπο που αισθάνεται και συμπεριφέρεται ολόκληρο το σώμα μας.

Οι συγκρούσεις στην τάξη μας – Παιχνίδι ρόλων Χωρίζουμε τα παιδιά σε έξι ομάδες. Κάθε ομάδα αναλαμβάνει μια κατάσταση σύγκρουσης. Μπορούμε να έχουμε ετοιμάσει τις καταστάσεις ή να αυτοσχεδιάσουμε με βάση αυτά που έχουν πει τα παιδιά κατά την πρώτη δραστηριότητα και είναι σημειωμένα στον πίνακα. Πιθανές συγκρούσεις στην τάξη μας: ➢ Ένας μαθητής πετάγεται συνέχεια στο μάθημα και δεν αφήνει τους άλλους να μιλήσουν ➢ Ένα παιδί θέλει πάντα να είναι αρχηγός στα παιχνίδια ➢ Στο διάλλειμα τα παιδιά μαλώνουν για την επιλογή παιχνιδιού. Οι μισοί θέλουν να παίξουν τα μήλα και οι άλλοι μισοί ποδόσφαιρο ➢ Ένα παιδί σπρώχνοντας τους άλλους προσπαθεί να μπει πρώτος στη σειρά ➢ Δύο παιδιά παίρνουν την κασετίνα ενός άλλου και δεν του τη δίνουν πίσω ➢ Ένα παιδί σκίζει τις φωτοτυπίες των διπλανών του


Κάθε ομάδα έχει μερικά λεπτά για να ετοιμάσει τη δραματοποίηση της κατάστασης που ανέλαβαν. Στη συνέχεια με τη σειρά οι ομάδες παρουσιάζουν στους άλλους την περίπτωσή τους. Μετά από κάθε παρουσίαση ρόλου η τάξη μαντεύει το πρόβλημα της σύγκρουσης και τον τρόπο που οι εμπλεκόμενοι το διαχειρίζονται (μαλώνουν, βρίζουν, χτυπιούνται, διαμαρτύρονται, αδιαφορούν, κλπ.). Στο τέλος κάθε ρόλου η τάξη κάνει ερωτήσεις στους πρωταγωνιστές σαν να τους παίρνει συνέντευξη: Γιατί το έκανες αυτό; Πώς νιώσατε όταν…; Κλπ.

Η συζήτηση των χεριών Χωρίζουμε τα παιδιά σε ζευγάρια και τα βάζουμε να σταθούν όρθια το ένα απέναντι στο άλλο σε απόσταση ενός μέτρου. Τους λέμε ότι θα κάνουμε μια συζήτηση μόνο με τα χέρια μας! Δηλαδή, θα πρέπει να κουνούν τα χέρια τους με την ανάλογη ένταση της ιστορίας που ακούνε. Ξεκινάμε την ιστορία: Ο Γιάννης και ο Πέτρος συζητούν ήρεμα και φιλικά. Θέλουν να αποφασίσουν αν θα παίξουν ποδόσφαιρο ή μπάσκετ. Σιγά σιγά ανεβάζουν τους τόνους της φωνής τους. Διαφωνούν και μιλάνε όλο και πιο δυνατά! Θυμώνουν! Θυμώνουν όλο και περισσότερο! Σε λίγο αρχίσουν να βρίζουν ο ένας τον άλλο…ανταλλάσσουν βαριές κουβέντες… μετά πιάνονται στα χέρια. Σιγά σιγά χωρίζουν. Απομακρύνονται και γυρνάνε ο ένας την πλάτη στον άλλο…

Το φανάρι Ο θυμός είναι πολύ ισχυρό συναίσθημα. Πολλές φορές σε μια διαφωνία ο θυμός μας οδηγεί να κάνουμε ή να πούμε πράγματα που δεν μας αρέσουν ή δεν θέλουμε πραγματικά να κάνουμε. Πολλές φορές ο θυμός μας οδηγεί στη βία. Είναι πολύ σημαντικό λοιπόν να μάθουμε να ελέγχουμε το θυμό μας. Λέμε στα παιδιά ότι θα μάθουμε μια πολύ απλή τεχνική για να ελέγχουμε το θυμό μας: Το φανάρι. Δείχνουμε στα παιδιά την αφίσα με το φανάρι (βλπ. Υλικό του μαθήματος). Την αφίσα αυτή καλό είναι μετά το τέλος της δραστηριότητας να την κολλήσουμε κάπου στην τάξη ως υπενθύμιση στα παιδιά της τεχνικής.


Λέμε στα παιδιά ότι το φανάρι είναι ένας απλός τρόπος για να θυμίζουμε στον εαυτό μας ότι μπορούμε να σταματήσουμε, για λίγο, πριν ανταποκριθούμε σε μια διαφωνία / σύγκρουση είτε με λεκτική, είτε με σωματική βία. Έτσι, κάθε φορά που κάτι μας θυμώνει αντί να πηγαίνουμε κατευθείαν στο κόκκινο μπορούμε να σταματάμε πρώτα στο πορτοκαλί, να παίρνουμε μια βαθιά ανάσα και να σκεφτόμαστε ποια είναι η πιο σωστή λύση για το πρόβλημά μας. Στη συνέχεια να ανάψουμε το πράσινο και να προχωρήσουμε.

Επιλογές Χωρίζουμε την τάξη σε έξι ομάδες. Κάθε ομάδα θα πρέπει να σκεφτεί μια περίπτωση ή περιστατικό διαφωνίας ή σύγκρουσης που μπορεί να συμβεί μεταξύ των παιδιών. Για παράδειγμα: ο ένας φίλος λέει ψέματα στον άλλο, ή διαφωνούν για τα παιχνίδια, ή ο ένας κοροϊδεύει τον άλλο για τα ρούχα του, τα μαλλιά του κλπ. Ενναλακτικά, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και τις περιπτώσεις από το προηγούμενο παιχνίδι ρόλων για τις συγκρούσεις. Λέμε στα παιδιά ότι υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι αντίδρασης στην ίδια κατάσταση. Έχουμε από πριν ετοιμάσει σε κάρτες τις λέξεις: ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

ΣΥΓΚΡΟΥΟΜΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΟΜΑΙ ΠΑΡΑΙΤΟΥΜΑΙ ΚΟΒΩ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΜΒΙΒΑΖΟΜΑΙ ΕΠΙΒΑΛΛΩ ΤΗΝ ΑΠΟΨΗ ΜΟΥ

Διαβάζουμε μία-μία τις κάρτες και κάνουμε μια μικρή συζήτηση με όλη την τάξη. Κάθε φορά γράφουμε την αντίστοιχη φράση από την κάρτα στον πίνακα. Κάθε τρόπος είναι ένας διαφορετικός τρόπος αντίδρασης. Σε μια διαφωνία θα πρέπει να βρίσκουμε τον καλύτερο τρόπο. Επίσης καλό είναι να τονίσουμε ότι η βία σαν τρόπος διαχείρισης δεν είναι αποδεκτή από την κοινωνία μας και καλό είναι να αποφεύγεται. Στη συνέχεια και αφού έχουμε συζητήσει τις καρτέλες μοιράζουμε τυχαία σε κάθε ομάδα μία κάρτα. Δίνουμε στα παιδιά μερικά λεπτά για να σκεφτούν και να προσαρμόσουν τον τρόπο αντίδρασης της καρτέλας τους στο περιστατικό που έχουν αναλάβει.


Τα παιδιά παίζουν σε παιχνίδι ρόλων το περιστατικό που έχουν αναλάβει καθώς και την αντίδραση με βάση την καρτέλα τους. Ενναλακτικά αντί να το παίξουν μπορούν να το παρουσιάσουν / συζητήσουν στην υπόλοιπη τάξη.

Υπενθύμιση Ζητάμε από τα παιδιά να ζωγραφίσουν στο τετράδιό τους ένα φανάρι. Θα τους θυμίζει πάντα ότι έχουν πολλές επιλογές για να διαχειριστούν μια διαφωνία. Το μυστικό είναι να ανάβουν το φανάρι και να στέκονται λίγο στο πορτοκαλί.

Το παραμύθι6 δώρο της ΒΑΓΙΑΣ Ας ανοίξουμε λοιπόν το φάκελο της ΒΑΓΙΑΣ. Αγαπημένα μου παιδιά. Ελπίζω να περάσατε όμορφα, να σκεφτήκατε και να συζητήσατε ενδιαφέροντα πράγματα σήμερα. Να θυμάστε ότι …. Η βία δεν λύνει τα προβλήματα! Αυτό είναι το μήνυμα για τον τοίχο σας! Ήσασταν καταπληκτικά παιδιά. Θα ήθελα να σας χαρίσω ακόμη ένα παραμύθι που αγαπώ πολύ γιατί είναι πολύχρωμο και εμένα μου αρέσουν τα χρώματα. Θα ήθελα να χαλαρώσετε, να καθίσετε κάπου που νιώθετε άνετα, να κλείσετε τα μάτια και να απολαύσετε την ιστορία που θα σας διαβάσει η δασκάλα σας. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΠΑΘΙΟΥ, ΤΟΥ ΔΕΝΤΡΟΥ, ΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η/Ο εκπαιδευτικός διαβάζει το παραμύθι και το μάθημα τελειώνει χωρίς κάποια άλλη συζήτηση.

6

Το παραμύθι είναι από το βιβλίο Ιστορίες για να ονειρεύεσαι….Παιχνίδια για να μεγαλώνεις…Δ. Φιλίππου & Π. Καραντάνα, 2010, Καστανιώτης (σελ.108-109)


ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ Στην τέταρτη ενότητα του προγράμματος ΒΑΓΙΑ συζητήσαμε για τη βία. Μιλήσαμε για τα αρνητικά συναισθήματα που γεννά η βίαιη συμπεριφορά και για το θυμό που συνήθως είναι ένα συναίσθημα από το οποίο πηγάζει η βία. Δώσαμε διαφορετικούς τρόπους επίλυσης συγκρούσεων και δοκιμάσαμε μερικούς από αυτούς σε ανάλογα σενάρια στην τάξη.

Υλικό του μαθήματος


Μάθημα 5. Bullying – ο ρόλος των παρατηρητών Στόχοι: Οι μαθητές και οι μαθήτριες να: ✓ ✓ ✓ ✓ ✓

Κατανοήσουν τη διαφορά ανάμεσα σε μια σύγκρουση και στον εκφοβισμό Συζητήσουν για τα διάφορα είδη εκφοβισμού Καταλάβουν τις αρνητικές συνέπειες του εκφοβισμού στο θύμα Αντιληφθούν ότι ο εκφοβισμός είναι «ψευτονταηλίκι» Μάθουν τρόπους υποστήριξης του θύματος

Υλικά: •

Το παραμύθι (δώρο της ΒΑΓΙΑΣ) σε φάκελο

Περίληψη του μαθήματος 1ο Μέρος

2ο Μέρος

Εισαγωγή

Ημερολόγια εκφοβισμού

Ο εκφοβισμός δεν είναι απλό πράγμα

Η ισχύς εν τη ενώσει

Είναι πλάκα αυτό;

Βρες τον ψευτόμαγκα

Ζωολογικός κήπος

Μια λεζάντα για τον ψευτόμαγκα Το παραμύθι

Μήνυμα: Το bullying νικιέται από την ομάδα!


Εισαγωγή Ξεκινάμε το μάθημα δείχνοντας το νέο φάκελο της ΒΑΓΙΑΣ (έχει μέσα το παραμύθι) και λέμε ότι είχαμε πάλι γράμμα από τη ΒΑΓΙΑ. Εξηγούμε ότι σήμερα θα συζητήσουμε για το bullying ή αλλιώς τον εκφοβισμό, αλλά επίσης για το πως σαν ομάδα μπορούμε να τον νικήσουμε. Θα μας βοηθήσουν σε αυτό τα παιχνίδια και οι οδηγίες που μας έστειλε η ΒΑΓΙΑ.

Ο εκφοβισμός δεν είναι απλό πράγμα Τα παιδιά κάθονται σε ημικύκλιο μπροστά στον πίνακα. Στο κέντρο του πίνακα γράφουμε τη λέξη ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ / BULLYING. Θυμίζουμε στα παιδιά το προηγούμενο μάθημα, όταν συζητήσαμε πολύ για τις συγκρούσεις στο σχολείο. Σήμερα θα συζητήσουμε για τον εκφοβισμό. Ο εκφοβισμός δεν είναι σύγκρουση! Μοιάζει όμως και γι’ αυτό πολλοί τα μπερδεύουν αυτά τα δύο. Για να μπορέσουμε να καταλάβουμε τη διαφορά ας διαβάσουμε δυο μικρές ιστορίες που μπορεί να έχουν συμβεί οπουδήποτε… ακόμη και στο σχολείο μας. ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Κώστας ήρθε στο σχολείο φρεσκοκουρεμένος. Μόλις τον είδε ο φίλος του ο Πέτρος έβαλε τα γέλια. «Καλά πώς έγινε έτσι το κεφάλι σου, φίλε; Με τηγάνι σε κούρεψαν;» του είπε. Ο Κώστας άσπρισε από το θυμό του. «Δε κοιτάς τα μούτρα σου στον καθρέφτη, λέω εγώ; Σε λίγο τα πουλιά θα φτιάξουν φωλιά στο κεφάλι σου!» του απάντησε. Για πέντε ολόκληρα λεπτά ο ένας κορόιδευε «κουρεμένο γίδι» και ο άλλος απαντούσε «μαλλί περιστερώνα»… μέχρι που χτύπησε το κουδούνι και μπήκαν στην τάξη. ΔΕΥΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Η Μαρία έχει πολύ σγουρά μαύρα μαλλιά. Στο σχολείο, τους τελευταίους δύο μήνες, από τότε που μάλωσε με τη Σωτηρία (ένα άλλο κορίτσι της τάξης) για το θεατρικό, κανένα κορίτσι δεν της κάνει παρέα ή παίζει μαζί της. Έχουν μάλιστα συμφωνήσει να τη φωνάζουν Μαρία-Αφάνα! Κάθε πρωί βρίσκει αυτό το παρατσούκλι γραμμένο στο θρανίο της ή στον πίνακα. Μερικές φορές βρίσκει στην τσάντα της ζωγραφιές ενός κοριτσιού με πολύ μεγάλο κεφάλι εξαιτίας των μαλλιών του. Η Μαρία είναι πολύ λυπημένη και πολλές φορές κλαίει και δε θέλει να πάει στο σχολείο. Αφήνουμε τα παιδιά να εκφράσουν τις απόψεις τους για τις δύο ιστορίες. Ποιες είναι οι ομοιότητες και ποιες οι διαφορές; Ο εκφοβισμός δεν είναι μια τυχαία σύγκρουση ανάμεσα σε παιδιά με ίση δύναμη.


Κατευθύνουμε τη συζήτηση έτσι ώστε να καταλήξουμε στα τρία χαρακτηριστικά του εκφοβισμού: ΔΙΑΡΚΕΙΑ – ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ ΔΥΝΑΜΗΣ – ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ. Τα σημειώνουμε στον πίνακα. Μπορούμε να καταλήξουμε και σε ένα ορισμό ώστε τα παιδιά να καταλάβουν ότι εκφοβισμός είναι μια σύγκρουση που έχει διάρκεια και συστηματικότητα, όπου το θύμα για κάποιο λόγο βρίσκεται σε θέση αδυναμίας ενώ ο/οι θύτες είναι πιο «δυνατοί» και ότι το θύμα υποφέρει με αυτό που του συμβαίνει. Συζητάμε με τα παιδιά ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι για να πληγωθεί κάποιος; Με χειρονομίες, με λόγια, με απομόνωση, με άσχημα σχόλια, κλπ. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να θυμόμαστε ότι ο εκφοβισμός δεν είναι τυχαίος, αυτός ή αυτοί που εκφοβίζουν έχουν σκοπό να πληγώσουν τον άλλο.

Άσκηση: Είναι πλάκα αυτό; Καθόμαστε σε κύκλο. Λέμε στα παιδιά ότι πολλές φορές αυτοί που εκφοβίζουν δικαιολογούνται ότι αυτό που κάνουν είναι πλάκα, ή το κάνουν για αστείο. Πώς μπορούμε να ξεχωρίσουμε όμως την πλάκα και το αστείο από το bullying; Υπενθυμίζουμε στα παιδιά τα χαρακτηριστικά του εκφοβισμού όπως τα έχουμε σημειωμένα στον πίνακα. Λέμε στα παιδιά ότι θα γίνουμε πάλι ντετέκτιβ.

Χωρίζουμε τα παιδιά σε ζευγάρια ή μικρές ομάδες των τριών. Τους λέμε ότι κάθε ομάδα θα πάρει μια περίπτωση, ένα σχολικό περιστατικό. Θα πρέπει να τη διαβάσουν και να συζητήσουν στην ομάδα τους αν αυτό που διάβασαν αφορά ένα αστείο ανάμεσα στα παιδιά ή είναι εκφοβισμός / bullying με τη μάσκα του αστείου. Όταν τα παιδιά συζητήσουν την περίπτωσή τους με τη σειρά οι ομάδες σηκώνονται στη μέση του κύκλου, διαβάζουν το περιστατικό και εξηγούν την άποψή τους. Με κάθε περιστατικό γίνεται σχετική συζήτηση στην ολομέλεια. ➢ Ο Σταμάτης στο διάλλειμα παριστάνει τον αγαπημένο του κωμικό ηθοποιό. Πώς μιλάει και πως περπατάει. Είναι καλός μίμος και όλοι γελάνε με τις μιμήσεις του. ➢ Ο Νικήτας όταν μιλάει στο Γιάννη κεκεδίζει επίτηδες γιατί ο Γιάννης έχει δυσκολία να προφέρει σωστά το «Ρ». Αυτό το κάνει κάθε μέρα και πολλές φορές η μίμησή του είναι πετυχημένη και τα παιδιά γελάνε.


➢ Σήμερα η Μαρία πήρε μεγάλη τρομάρα γιατί είδε μια αράχνη κάτω από τη τσάντα της. Από το φόβο της ανέβηκε πάνω στην καρέκλα! Μερικά αγόρια το βρήκαν αστείο και γέλασαν. ➢ Πολύ συχνά τον τελευταίο καιρό η Μαρία τρομάζει. Μερικά αγόρια επειδή ξέρουν ότι φοβάται τις αράχνες, τις σαύρες και άλλα μικρά έντομα και ζουζούνια τα πιάνουν και τα βάζουν στην τσάντα της ή στο θρανίο της. Κάθε φορά που η Μαρία τρομάζει και φωνάζει τα αγόρια γελάνε δυνατά. ➢ Η Κατερίνα όπως έπαιζε σχοινάκι με τις φίλες της πήδηξε με δύναμη και σκίστηκε το παντελόνι της στο πίσω μέρος. Τα κορίτσια γέλασαν και η Κατερίνα έπρεπε να δέσει τη ζακέτα της στη μέση για να μη φαίνεται το εσώρουχό της. ➢ Μερικές φορές κάποια παιδιά περνούν επίτηδες δίπλα από την Κατερίνα και καταβρέχουν τα ρούχα της με το νερό τους, κάνοντας ότι τους έπεσε. Στη συνέχεια γελάνε. ➢ Ο Κώστας αποκαλεί το Μάρκο «Μάρκο – Μακαρόνι» και ο Μάρκος τον Κώστα «Κώστα – Κοτούλα». Κάθε φορά που μιλάνε έτσι ο ένας στον άλλο ξεσπάνε σε γέλια. ➢ Ο Κώστας ξεκίνησε να φωνάζει το Μάρκο «Μάρκο – Μακαρόνι» επειδή λέει είναι ψηλός και λεπτός. Σίγα σιγά άρχισαν και τα άλλα παιδιά να τον φωνάζουν έτσι. Ο Μάρκος όμως δε γελάει καθόλου με αυτό το παρατσούκλι. Βοηθούμε τα παιδιά να καταλάβουν τις διαφορές ανάμεσα στα περιστατικά.

Ζωολογικός κήπος Τα παιδιά φτιάχνουν με τις καρέκλες τους ένα κύκλο. Κάθε παιδί διαλέγει ένα ζώο του ζωολογικού κήπου. Στη μέση του κύκλου στέκεται ένα παιδί και φωνάζει δύο ζώα του κήπου. Τα παιδιά που άκουσαν το όνομά τους θα πρέπει γρήγορα-γρήγορα να αλλάξουν θέσεις. Θα πρέπει να το κάνουν όσο πιο γρήγορα γίνεται γιατί το παιδί που βρίσκεται στη μέση του κύκλου θα προσπαθήσει να πάρει μία από τις ελεύθερες θέσεις. Το παιδί που μένει χωρίς καρέκλα στέκεται στη μέση του κύκλου και συνεχίζει το παιχνίδι φωνάζοντας δύο άλλα ζώα.


Ημερολόγια εκφοβισμού Λέμε στα παιδιά ότι θα δούμε λίγα λεπτά από ένα ντοκιμαντέρ όπου μιλάμε παιδιά θύματα εκφοβισμού αλλά και παιδιά που εκφόβιζαν. Δείχνουμε το βίντεο μέχρι το 2.30 λεπτό περίπου. O/Η εκπαιδευτικός αφού έχει δει ολόκληρη τη ταινία μπορεί να προκρίνει και άλλα σημεία που θα ενδιέφεραν την τάξη του.

https://www.youtube.com/watch?time_continue=79&v=NkaLAY90H00 Αφού δούμε το απόσπασμα συζητάμε με τα παιδιά τα συναισθήματα των θυμάτων. Πώς μιλούσαν για την εμπειρία τους. Τι άραγε να ένιωθαν όταν συνέβαιναν αυτά; Εξερευνούμε για λίγο τα συναισθήματα και μας έρχεται στο νου και το πρώτο μάθημα που είχαμε για τα συναισθήματα. Τα παιδιά / θύματα μπορεί να νιώθουν: θλίψη, φόβο, αγωνία, θυμό, ντροπή, κλπ. Τι να σκέφτονταν τα παιδιά / θύματα για τους θύτες; Τι να σκέφτονται επίσης για όλα τα άλλα παιδιά (τους παρατηρητές) που έβλεπαν χωρίς να κάνουν κάτι ή χωρίς να λένε τίποτε.

Η ισχύς εν τη ενώσει Λέμε στα παιδιά ότι πολλές φορές ο κάθε ένας από εμάς μπορεί να δει κάτι άσχημο να συμβαίνει αλλά επειδή είναι μόνος ή μόνη να μην έχει τη δύναμη ή το θάρρος να παρέμβει. Αυτό είναι φυσιολογικό και συμβαίνει πολλές φορές. Τι μπορούμε όμως να κάνουμε για να πάρουμε θάρρος και πως μπορούμε να βρούμε δύναμη; Λέμε στα παιδιά ότι θα παίξουμε ένα παιχνίδι: Ποιος θα τραβήξει το σκοινί Μόνο που αυτή τη φορά αντίπαλος θα είναι η δασκάλα ή ο δάσκαλος της τάξης. Το παιχνίδι μπορούμε να το παίξουμε στην αυλή. Τραβάμε μια γραμμή στο έδαφος και στεκόμαστε απέναντι από ένα παιδί που προσφέρεται εθελοντικά. Το παιχνίδι είναι να προσπαθήσουμε να τραβήξουμε ο ένας τον άλλο προς το μέρος του. Οι δύο αντίπαλοι κρατούν ένα σκοινί ή εναλλακτικά κρατιούνται από τα χέρια. Φυσικά όταν είναι ο/η εκπαιδευτικός απέναντι από κάποιο μαθητή. Όταν ξεκινάμε το παιχνίδι λέμε στα παιδιά ότι κάπως έτσι είναι και ο εκφοβισμός ο ένας για κάποιο λόγο είναι πολύ πιο δυνατός από τον άλλο (και όχι μόνο σωματικά). Λέμε στα παιδιά να σκεφτούν


τρόπους να νικήσουν στο παιχνίδι. Τι θα συμβεί αν έρθει κάποιος σε βοήθεια του μαθητή; Αν έρθουν δύο, αν έρθει όλη η τάξη; Βοηθούμε τα παιδιά να καταλήξουν στο συμπέρασμα αν από την αρχή είναι όλη η τάξη απέναντι στο θύτη αυτός το πιο πιθανό είναι να μην «έπαιζε το παιχνίδι»! Όπως και στο παιχνίδι έτσι και στον εκφοβισμό. Μπορεί να βλέπουμε κάτι άσχημο να συμβαίνει σε κάποιο παιδί και να μη μπορούμε μόνοι μας να το σταματήσουμε. Τότε θα ζητήσουμε τη βοήθεια της ομάδας.

Βρες τον ψευτόμαγκα Έχουμε πει ότι στον εκφοβισμό αυτός που εκφοβίζει ή αυτοί που εκφοβίζουν έχουν μεγαλύτερη δύναμη (με κάποιο τρόπο) από το θύμα τους. Αυτό όμως δεν τους κάνει μάγκες αλλά «ψευτόμαγκες» γιατί τα βάζουν με πιο αδύναμους. Χωρίζουμε τα παιδιά σε ζευγάρια ή μικρές ομάδες. Σε κάθε ομάδα δίνουμε από μια φωτογραφία (βλπ. Υλικό του μαθήματος). Τα παιδιά έχουν λίγα λεπτά να συζητήσουν αυτό που συμβαίνει στη φωτογραφία και να παρουσιάσουν τους ψευτόμαγκες ή τον ψευτόμαγκα. Στην ολομέλεια με τη σειρά κάθε ομάδα δείχνει τη φωτογραφία της και ξεκινάει κάπως έτσι: Αυτός εδώ είναι ψευτόμαγκας γιατί …. (προσπαθεί να πάρει το χαρτζιλίκι από κάποιον που είναι αδύναμος γιατί είναι πολύ μικρότερος). Μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να μαντέψουν και άλλες πιθανές αδυναμίες. Για παράδειγμα, ίσως το παιδί είναι φτωχό και δεν έχει τόσο καινούργια ρούχα. Ίσως το παιδί είναι νέο στο σχολείο και δεν έχει προλάβει να κάνει φίλους. Ίσως το παιδί είναι από άλλη χώρα και δε μιλάει καλά και κάνει λάθη, κλπ. Επίσης όσο αφορά τον ηλεκτρονικό εκφοβισμό (υπάρχει σχετική εικόνα) είναι καλό να συζητήσουμε με τα παιδιά το φαινόμενο. Πολλές φορές ο ψευτόμαγκας κρύβεται πίσω από την ανωνυμία της οθόνης για να πληγώσει το θύμα του. Μετά από κάθε παρουσίαση του «ψευτόμαγκα» (και της παρέας του αν έχει) συζητάμε επίσης με τα παιδιά τι θα μπορούσε η ομάδα να κάνει σε αυτή την περίπτωση για να βοηθήσει το θύμα.


Μια λεζάντα για τον ψευτόμαγκα Ζητάμε από τα παιδιά να κολλήσουν την εικόνα του παραρτήματος 2 στο τετράδιό τους και να γράψουν τη λεζάντα όπως αυτά θέλουν. Τι λέει η ομάδα της τάξης στην/στον ψευτόμαγκα;

Το παραμύθι7 δώρο της ΒΑΓΙΑΣ Ας ανοίξουμε λοιπόν το φάκελο της ΒΑΓΙΑΣ. Αγαπημένα μου παιδιά. Ελπίζω να περάσατε όμορφα, να σκεφτήκατε και να συζητήσατε ενδιαφέροντα πράγματα σήμερα. Να θυμάστε ότι …. Η ομάδα μπορεί να νικήσει το bullying! Αυτό είναι το μήνυμα για τον τοίχο σας! Ήσασταν καταπληκτικά παιδιά. Θα ήθελα να σας χαρίσω ακόμη ένα παραμύθι που αγαπώ πολύ γιατί είναι αστείο, να καθίσετε κάπου που νιώθετε άνετα, να κλείσετε τα μάτια και να απολαύσετε την ιστορία που θα σας διαβάσει η δασκάλα σας. Η ΠΕΤΡΟΣΟΥΠΑ Η/Ο εκπαιδευτικός διαβάζει το παραμύθι και το μάθημα τελειώνει χωρίς κάποια άλλη συζήτηση.

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ Στο πέμπτο μάθημα του προγράμματος ΒΑΓΙΑ συζητήσαμε για τον εκφοβισμό / bullying. Μάθαμε τι είναι το bullying και συζητήσαμε για τα συναισθήματα των θυμάτων bullying. Διακρίναμε τις περιπτώσεις που είναι πλάκα (αστεία στην παρέα) από αυτές που δημιουργούν δυσάρεστα συναισθήματα. Είπαμε ότι η δύναμη της ομάδας μπορεί να βοηθήσει για να μιλήσουμε για περιστατικά bullying ενώ τέλος δείξαμε ότι το παιδί που εκφοβίζει δεν είναι μάγκας αλλά ψευτόμαγκας.

7

Το παραμύθι είναι από το διαδικτυακό τόπο: http://taparamythiatisgiagias.blogspot.gr/2015/04/blogpost_57.html


Υλικό του μαθήματος8 1

8

http://clipart-library.com & http://www.clipartpanda.com


Υλικό του μαθήματος 2


Μάθημα 6. Αντιμετωπίζω τη βία Στόχοι: Οι μαθητές και οι μαθήτριες να: ✓ Κατανοήσουν ότι για τον εκφοβισμό δεν είναι υπεύθυνο το θύμα ✓ Αντιληφθούν ότι είναι επιτρεπτό να αντιδρούν όταν κάποιος τους εκφοβίζει ✓ Μάθουν τρόπους αντίδρασης αν τα ίδια βρεθούν στη θέση του θύματος

Υλικά: • •

Χρώματα, φύλλα Α4 Το παραμύθι (δώρο της ΒΑΓΙΑΣ) σε φάκελο

Περίληψη του μαθήματος 1ο Μέρος

2ο Μέρος

Εισαγωγή

Παίρνω θέση

Μα δε φταίω εγώ

Αντίδραση πώς;

Θα σου αντισταθώ

Μιλάω για τον εκφοβισμό

Εγώ είμαι

Το παραμύθι της Βάγιας

Μήνυμα: Υπάρχουν τρόποι να αντιδράσουμε στον εκφοβισμό!


Εισαγωγή Ξεκινάμε το μάθημα δείχνοντας το νέο φάκελο της ΒΑΓΙΑΣ (έχει μέσα το παραμύθι) και λέμε ότι είχαμε πάλι γράμμα από τη ΒΑΓΙΑ. Εξηγούμε ότι σήμερα θα συζητήσουμε τρόπους αντίδρασης σε περίπτωση που κάποιος προσπαθεί να μας εκφοβίζει ή φοβερίζει. Θα μας βοηθήσουν σε αυτό τα παιχνίδια και οι οδηγίες που μας έστειλε η ΒΑΓΙΑ. Οι τρόποι αντίδρασης ενός παιδιού θύματος εκφοβισμού δεν είναι πάντα ίδιοι. Πολλά παιδιά δέχονται παθητικά και χωρίς να αντιδρούν αυτό που τους συμβαίνει. Εσωτερικεύουν τον πόνο τους και απομονώνονται. Πολλές φορές προσπαθούν να αποφύγουν το σχολείο ως μέσο αυτοπροστασίας. Άλλα πάλι παιδιά υποκρίνονται ότι αυτό που συμβαίνει δεν τα πληγώνει, ενώ άλλα αντιδρούν και τα ίδια επιθετικά. Επειδή το θύμα είναι σε θέση αδυναμίας είναι πολύ δύσκολο τις περισσότερες φορές να αντιδράσει επαρκώς από μόνο του. Αυτό το γεγονός φυσικά ενισχύει και ενδυναμώνει τον θύτη. Είναι σημαντικό λοιπόν τα παιδιά να καταλάβουν ότι το θύμα δεν είναι υπαίτιο για την εκφοβιστική κατάσταση. Επειδή υπάρχουν τόσες διαφορετικές μορφές εκφοβισμού και εμπλεκόμενοι που γίνεται δύσκολο να δοθούν οδηγίες για κάθε μία περίσταση ξεχωριστά, είναι καλύτερο να ενδυναμωθούν τα παιδιά ώστε να αντιδράσουν. Η πιο ισχυρή αντίδραση είναι να εμπιστευτούν αυτό που συμβαίνει σε κάποιον ενήλικα της εμπιστοσύνης τους και να ζητήσουν την βοήθειά του/της.

Μα δε φταίω εγώ! Τα παιδιά κάθονται σε ημικύκλιο μπροστά στον πίνακα. Θυμίζουμε τη συζήτηση που έχουμε κάνει στο προηγούμενο μάθημα. Ο εκφοβισμός δεν είναι αστείο γιατί τα παιδιά που εκφοβίζονται υποφέρουν και στενοχωριούνται. Τα θύματα του εκφοβισμού είναι συνήθως σε θέση αδυναμίας απέναντι στον θύτη. Επίσης ότι ως ομάδα μπορούμε να υποστηρίξουμε το θύμα και να αντιμετωπίσουμε το θύτη. Λέμε στα παιδιά ότι στο σημερινό μάθημα θα προσπαθήσουμε να δούμε τα πράγματα από τη μεριά του θύματος. Δηλαδή από τη μεριά του παιδιού που γίνεται θύμα εκφοβισμού στο σχολείο.

Χωρίζουμε τα παιδιά σε μικρές ομάδες (όσες και οι φωτογραφίες του παραρτήματος 1 από το μάθημα 5). Δίνουμε σε κάθε ομάδα από μια φωτογραφία. Τα παιδιά με βάση τη φωτογραφία συζητάνε το περιστατικό και κάνουν υποθέσεις για τους λόγους που το παιδί έχει θυματοποιηθεί.


Για παράδειγμα του παίρνει το χαρτζιλίκι γιατί μένει σε ωραίο σπίτι και όλοι πιστεύουν ότι είναι πλούσιος. Της στέλνουν μηνύματα στον υπολογιστή γιατί είναι η καλύτερη μαθήτρια στην τάξη και τη ζηλεύουν. Γελάνε γιατί είναι χοντρός, κλπ. Η/Ο εκπαιδευτικός γυρνάει από ομάδα σε ομάδα και βοηθάει τη συζήτηση. Όταν οι ομάδες καταλήξουν σε κάποια υπόθεση (και εδώ πρέπει να εξηγήσουμε στα παιδιά ότι κάνουμε απλά υποθέσεις) τότε θα πρέπει να σκεφτούν για λίγο το θύμα. Αλήθεια ρωτάει ο/η εκπαιδευτικός φταίει το παιδί που εκφοβίζεται; Κάθε ομάδα στη συνέχεια θα σηκώνεται με τη σειρά θα δείχνει την εικόνα που έχουν στην τάξη και θα λένε την ανάλογη φράση: Με φωνάζουνε …….. μα δε φταίω εγώ! Για παράδειγμα, Με φωνάζουνε χοντρό, μα δε φταίω εγώ! Με φωνάζουν ξένο μα δε φταίω εγώ! Κλπ. Η/Ο εκπαιδευτικός σημειώνει στον πίνακα: ΜΑ ΔΕ ΦΤΑΙΩ ΕΓΩ!

Θα σου αντισταθώ Χωρίζουμε τα παιδιά σε τέσσερις ομάδες. Δίνουμε σε κάθε ομάδα από μια από τις παρακάτω περιπτώσεις εκφοβισμού που είχαμε συζητήσει στο προηγούμενο μάθημα.

❖ Ο Νικήτας όταν μιλάει στο Γιάννη κεκεδίζει επίτηδες γιατί ο Γιάννης έχει δυσκολία να προφέρει σωστά το «Ρ». Αυτό το κάνει κάθε μέρα και πολλές φορές η μίμησή του είναι πετυχημένη και τα παιδιά γελάνε. ❖ Πολύ συχνά τον τελευταίο καιρό η Μαρία τρομάζει. Μερικά αγόρια επειδή ξέρουν ότι φοβάται τις αράχνες, τις σαύρες και άλλα μικρά έντομα και ζουζούνια τα πιάνουν και τα βάζουν στην τσάντα της ή στο θρανίο της. Κάθε φορά που η Μαρία τρομάζει και φωνάζει τα αγόρια γελάνε δυνατά. ❖ Μερικές φορές κάποια παιδιά περνούν επίτηδες δίπλα από την Κατερίνα και καταβρέχουν τα ρούχα της με το νερό τους, κάνοντας ότι τους έπεσε. Στη συνέχεια γελάνε. ❖ Ο Κώστας ξεκίνησε να φωνάζει το Μάρκο «Μάρκο – Μακαρόνι» επειδή λέει είναι ψηλός και λεπτός. Σίγα σιγά άρχισαν και τα άλλα παιδιά να τον φωνάζουν έτσι. Ο Μάρκος όμως δε γελάει καθόλου με αυτό το παρατσούκλι. ❖ Τα παιδιά θα πρέπει να διαβάσουν την περίπτωση και να προσπαθήσουν να μπουν στη θέση του θύματος. Αναρωτιούνται γιατί συμβαίνει αυτό; Πώς νιώθει το θύμα;


Στη συνέχεια η κάθε ομάδα φτιάχνει ένα κύκλο και δίνει τα χέρια. Ένα παιδί του κύκλου περιγράφει την περίπτωση. Στη συνέχεια με τη σειρά κάθε παιδί λέει… Αν ήμουν εγώ ο/η (το όνομα του θύματος) θα ένιωθα …….. Αυτό δεν είναι καλό! Πρέπει να αντισταθώ! Αφού τελειώσουν όλα τα παιδιά του κύκλου τη φράση, στη συνέχεια με τη σειρά κάθε παιδί μπαίνει στη μέση του κύκλου. Τα άλλα παιδιά φωνάζουν με όποιο τρόπο θέλουν (ψιθυριστά, θυμωμένα, τρυφερά, κλπ.) το όνομα του παιδιού που βρίσκεται στον κύκλο.

Εγώ είμαι! Συζητάμε για λίγο με τα παιδιά πώς ένιωσαν στο τέλος της προηγούμενης άσκησης όταν άκουσαν το όνομά τους. Ο κάθε ένας/μια είναι μοναδικός/η και έχει τη δική του αξία.

Δίνουμε στα παιδιά το μισό φύλλο Α4 και τους ζητάμε να ζωγραφίσουν τον εαυτό τους. Επίσης θα γράψουν το όνομά τους και μερικά θετικά τους στοιχεία τους. Ο/Η εκπαιδευτικός ενθαρρύνει τη διαδικασία. Όταν τελειώσουν τη ζωγραφιά τους την κολλούν στο τετράδιό τους, προσοχή σε αριστερή σελίδα.

Παίρνω θέση Φτιάχνουμε μια γραμμή στο πάτωμα. Λέμε ότι το ένα άκρο της γραμμής συμβολίζει τη θέση: Ένα παιδί μπορεί εύκολα να αντιμετωπίσει τον εκφοβισμό (bullying), ενώ η άλλη άκρη συμβολίζει τη θέση: Ένα παιδί δε μπορεί καθόλου να αντιμετωπίσει τον εκφοβισμό (bullying). Ζητάμε από τα παιδιά να σκεφτούν λίγο την προσωπική τους άποψη και να πάρουν την ανάλογη θέση στη γραμμή.


Αντίδραση πώς; Λέμε στα παιδιά ότι πολλές φορές συμβαίνει να θέλουμε να αντισταθούμε ή να αντιδράσουμε όταν κάποιος μας φοβερίζει αλλά δε ξέρουμε πώς. Επίσης μερικές φορές η λάθος αντίδρασή μας μπορεί να κάνει τα πράγματα δυσκολότερα. Για παράδειγμα αν προσπαθήσουμε να χτυπήσουμε κι εμείς μπορεί να μην τα καταφέρουμε και να εξοργίσουμε περισσότερο τον νταή. Αν πάλι δείξουμε ότι φοβόμαστε ή χάσουμε την ψυχραιμία μας μπορεί να τον κάνουμε να μας κοροϊδέψει ή φοβερίσει περισσότερο. Μια τέτοια αντίδραση από μέρους μας θα έδινε το σήμα σε αυτούς που μας φοβερίζουν ότι τα καταφέρνουν! Πώς μπορούμε λοιπόν να αντιδράσουμε χωρίς να χάσουμε; Υπάρχουν κάποιοι τρόποι που βοηθούν. Έχουν να κάνουν με αυτά που λέμε και αυτό που δείχνει το σώμα μας εκείνη τη στιγμή και αυτό που μπορούμε κάνουμε στη συνέχεια. Γράφουμε στον πίνακα: ΛΟΓΙΑ – ΣΤΑΣΗ - ΒΟΗΘΕΙΑ

Ζητάμε από τα παιδιά να σηκωθούν όρθια και να ακολουθήσουν τις οδηγίες μας. Θα πρέπει με τις κινήσεις του σώματός τους και τις εκφράσεις του προσώπου τους να ερμηνεύσουν τα λόγια μας. Είμαστε στην αυλή του σχολείου. Περπατάμε σιγά σιγά γύρω. Κάνουμε βόλτα. Σιγά σιγά ορθώνουμε το σώμα μας, σηκώνουμε τους ώμους και κάνουμε πίσω τις πλάτες. Περπατάμε έτσι περήφανα. Είμαστε περήφανοι για τον εαυτό μας! Είμαστε πιο ψηλοί! Συνεχίζουμε να περπατάμε. Κοιτάμε μπροστά. Το βλέμμα μας είναι σίγουρο. Κανένας δε μπορεί να μας πληγώσει. Είμαστε δυνατοί και ξέρουμε κόλπα για να αντιμετωπίσουμε τους νταήδες. Περπατάμε και κοιτάμε γύρω γύρω. Κοιτάμε ο ένας τον άλλο, χαιρετιόμαστε με το κεφάλι. Στέλνουμε με το βλέμμα μας το μήνυμα ότι αν κάποιος προσπαθήσει να μας πειράξει θα τον αντιμετωπίσουμε. Δεν θα είμαστε εύκολος στόχος εμείς. Χωρίζουμε τα παιδιά σε τρεις ομάδες. Η πρώτη παίρνει τα ΛΟΓΙΑ, η δεύτερη τη ΣΤΑΣΗ και η τρίτη τη ΒΟΗΘΕΙΑ. Η κάθε ομάδα συζητά και σημειώνει σε ένα χαρτί πράγματα που το θύμα θα μπορούσε να πει ή να κάνει για να αντιδράσει. Ο/Η εκπαιδευτικός παρακολουθεί τις συζητήσεις και ενθαρρύνει τα παιδιά. Μερικά παραδείγματα:


ΛΟΓΙΑ Λόγια σταράτα •

Ζητάμε από τον άλλο να σταματήσει. Δε μου αρέσει αυτό που κάνεις. Σταμάτα. Αυτό είναι bullying. Θα το πω στη δασκάλα αν δεν σταματήσεις.

Τάπες χιούμορ •

Αντιστρέφουμε το πείραγμα. Δεν τα καταφέρνεις καλά να μιμηθείς τη φωνή μου. Θες εξάσκηση φίλε.

Κάνε το αρνητικό θετικό •

Βρες για το αρνητικό σχόλιο ένα θετικό. Είσαι χοντρομπαλάς. Ναι αλλά δεν περνάω απαρατήρητος.

ΣΤΑΣΗ • • •

Διατηρώ την ψυχραιμία μου Κοιτάζω και στέκομαι περήφανα. Απομακρύνομαι από τον νταή.

ΒΟΗΘΕΙΑ • • •

Μιλάω σε κάποιους φίλους. Μιλάω στους γονείς μου. Μιλάω στους εκπαιδευτικούς.

Αφού ολοκληρωθεί η συζήτηση στις ομάδες, ζητάμε από τα παιδιά να παρουσιάσουν στην τάξη τη συζήτησή τους. Μπορούμε να τους ζητήσουμε εκτός από τα παραδείγματα να μας δείξουν με τις κινήσεις τους κάποιους τρόπους αντίδρασης. Τονίζουμε πάντα αυτό που είπαμε από την αρχή. Δηλαδή ότι το θύμα δε φταίει για την κατάσταση και ότι υπάρχουν διάφοροι τρόποι αντίδρασης ανάλογα με την περίπτωση.


Μιλάω για τον εκφοβισμό Τα παιδιά έχουν ήδη κολλήσει στο τετράδιό τους τη ζωγραφιά του εαυτού τους. Λέμε ότι είναι σημαντικό να ξέρουν οι μεγάλοι αν συμβαίνει εκφοβισμός στο σχολείο, σε αυτά ή σε άλλα παιδιά. Τους ζητάμε να σκεφτούν ένα πρόσωπο (ενήλικα) που θα ήθελαν να εμπιστευτούν ένα τέτοιο συμβάν. Ζητάμε από τα παιδιά να ζωγραφίσουν αυτό το πρόσωπο στην απέναντι σελίδα. Κάτω από τη ζωγραφιά θα γράψουν τη λεζάντα: Τον εκφοβισμό δεν κρατώ μυστικό. Μια και δυο στην/στον ……………. (συμπληρώνουν με το πρόσωπο που έχουν ζωγραφίσει, πχ. στη δασκάλα) θα το πω!

Το παραμύθι9 δώρο της ΒΑΓΙΑΣ Ας ανοίξουμε λοιπόν το φάκελο της ΒΑΓΙΑΣ. Αγαπημένα μου παιδιά. Ελπίζω να περάσατε όμορφα, να σκεφτήκατε και να συζητήσατε ενδιαφέροντα πράγματα σήμερα. Να θυμάστε ότι …. Υπάρχουν τρόποι να αντιδράσουμε στον εκφοβισμό! Αυτό είναι το μήνυμα για τον τοίχο σας! Ήσασταν καταπληκτικά παιδιά. Θα ήθελα να σας χαρίσω ακόμη ένα παραμύθι. Ας καθίσετε κάπου που νιώθετε άνετα, κλείστε τα μάτια και να απολαύστε την ιστορία που θα σας διαβάσει η δασκάλα σας. Η ΑΛΕΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΤΥΜΠΑΝΟ Η/Ο εκπαιδευτικός διαβάζει το παραμύθι και το μάθημα τελειώνει χωρίς κάποια άλλη συζήτηση.

Το παραμύθι είναι από το βιβλίο Ιστορίες για να ονειρεύεσαι….Παιχνίδια για να μεγαλώνεις… Δ. Φιλίππου & Π. Καραντάνα, 2010, Καστανιώτης (σελ.101-102) 9


ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ Στην έκτη ενότητα του προγράμματος ΒΑΓΙΑ συζητήσαμε πάλι για τον εκφοβισμό / bullying και κυρίως για τη θέση του θύματος. Είπαμε ότι το θύμα δε φταίει γι’ αυτό που του συμβαίνει και ότι υπάρχουν τρόποι να αντιδράσει. Δοκιμάσαμε με τα παιδιά διάφορα σενάρια και τρόπους αποδεκτής αντίδρασης σε περίπτωση εκφοβισμού. Ενδυναμώσαμε τα παιδιά να συζητήσουν για τον εκφοβισμό αν αυτό τους συμβαίνει.


Μάθημα 7. ΤΟ ΑΣΦΑΛΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ - PROJECT Στόχοι: Οι μαθητές και οι μαθήτριες να: ✓ Αναστοχαστούν όσα έμαθαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος ✓ Επικοινωνήσουν τις ιδέες και τις δημιουργίες τους με τα άλλα παιδιά ✓ Δημιουργήσουν πρωτότυπες δημιουργίες για το θέμα

Υλικά: •

Ανάλογα με την επιλογή του θέματος.

Δημιουργώ και επικοινωνώ Τα παιδιά μέσα από μια ιδέα project της επιλογής τους ανακεφαλαιώνουν τους κανόνες του ΒΑΓΙΑ και δημιουργούν κάτι που θα παρουσιάσουν στους συμμαθητές τους είτε σε μια συγκεκριμένη ευκαιρία, είτε στο τέλος της σχολικής χρονιάς. Με βάση λοιπόν όσα συζήτησαν και έμαθαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος, αλλά και με οδηγό τους κανόνες που έχουν σημειωμένους στον τοίχο της τάξης, τα παιδιά αποφασίζουν ένα τρόπο για να επικοινωνήσουν αυτά που έμαθαν με τους συμμαθητές και συμμαθήτριες τους στο σχολείο. Εδώ οι επιλογές είναι πολλές. Ενδεικτικά παραδείγματα: ➢ Θεατρικό δρώμενο που θα παρουσιαστεί στο τέλος της χρονιάς βασισμένο σε σενάριο των παιδιών και θέμα τον εκφοβισμό. Μπορεί να παρουσιαστεί ως θέατρο, κουκλοθέατρο, μαριονέτες, θέατρο σκιών, κλπ. ➢ Τραγούδια είτε με πρωτότυπη σύνθεση, είτε ακουμπώντας σε άλλη μουσική και με προσαρμοσμένους στίχους. ➢ Καρτ ποστάλ με συνθήματα κατά του εκφοβισμού που μπορούν να μοιράσουν στους συμμαθητές τους ή να στείλουν σε άλλα σχολεία. ➢ Αφίσες με μηνύματα κατά του εκφοβισμού ή συμβουλές για την αντιμετώπισή του. ➢ Παραμύθια ή μικρές ιστορίες με θέμα τον εκφοβισμό και την αντιμετώπισή του.


➢ Μια μεγάλη τοιχογραφία (ομαδική εργασία) εμπνευσμένη από το θέμα του εκφοβισμού και όσα συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος. ➢ Ένα επιτραπέζιο παιχνίδι με θέμα τον εκφοβισμό και την αντιμετώπισή του. Για τα παιδιά του Α’ κύκλου μπορεί να είναι και κάτι που θα χαρίσουν στη ΒΑΓΙΑ. Δηλαδή ένα γράμμα, μια ιστορία, ένα παιχνίδι ως ευχαριστήριο για την επικοινωνία τους. Με αυτό τον τρόπο κλείνει το πρόγραμμα.

Πρόγραμμα ΒΑΓΙΑ I (2018)  

Πρόγραμμα πρόληψης ενδοσχολικής βίας - Κύκλος Ι

Πρόγραμμα ΒΑΓΙΑ I (2018)  

Πρόγραμμα πρόληψης ενδοσχολικής βίας - Κύκλος Ι

Advertisement