Page 5

15 oktober 2015 · Mare 5 Nieuws

Taalkunde voortaan open access ‘Druk op oude systeem werd te groot’ ‘De telefoon heeft niet stil gestaan, deze week’, vertelt Johan Rooryck. De hoogleraar Franse taalkunde weet ook waarom: ‘Wij proberen een proof of concept te leveren. Als wij het kunnen, kunnen andere vakgebieden het ook.’ Door Bart Braun ‘Het’ is: overstappen

naar open access. Weg van de dure wetenschapsuitgevers met hun betaalmuren en dure abonnementen, over de rug van wetenschappers die de artikelen schrijven en reviewen. Wie ‘wij’ zijn is onduidelijker, en lijkt per zin te verschillen. De Vlaming wappert wat met zijn hand om de

onduidelijkheid te illustreren. Wij, de overstappende taalwetenschappers. Wij, de mensen die geloven in open access. Wij, de wetenschap. Want komende vrijdag wordt Lingua, het taalwetenschappelijke vakblad waar hij hoofdredacteur van is, open access, linksom of rechtsom. Hij heeft een lijstje met eisen naar uitgever Elsevier gemaild: volledige toegankelijkheid, auteursrecht voor auteurs, acceptabele publicatiekosten en geen commerciële bemoeienis met de redactie. Gaat Elsevier akkoord, dan blijft Lingua onder zijn leiding staan. Zo niet, dan verhuist hij samen met zijn team naar een uitgever die de voorwaarden wel accepteert, en zet hij daar een nieu-

we titel op. Twee andere vakbladen gingen hem voor, en nog een andere taalwetenschappelijke titels staat op het punt om mee te gaan. De wereld loopt normaal gesproken niet over van belangstelling voor de taalwetenschappelijke vakpers. De reden dat Roorycks telefoon blijft gaan, en dat hij de aanmoediging krijgt van universiteitskoepel VSNU, onderzoeksfinancierder NWO en staatssecretaris Sander Dekker, is dat de wetenschap als geheel worstelt met uitgevers in het algemeen en Elsevier in het bijzonder. ‘De relatie tussen uitgevers en wetenschappers is geëvolueerd van samenwerking naar vijandigheid. Abonnementsprijzen stijgen, er is

toenemende werkdruk, bemoeizucht met het redactionele proces, en een steeds toenemende grip op alle informatie die bij hen binnen komt’, somt Rooryck op. ‘Je krijgt bovendien ook te maken met wetenschappers die niet voor je willen reviewen omdat je een Elsevier-titel bent. De druk op het systeem wordt te groot.’ De hoogleraar weet zich gesteund door NWO en de zes Nederlandse universiteiten die taalwetenschappelijk onderzoek doen: gezamenlijk hebben die vijf ton neergelegd om zijn blad te helpen met de overstap. ‘Dat bedrag is er ook omdat iedereen wil weten hoe je zo’n overstap precies maakt’, verduidelijkt

hij. ‘Iedereen bewijst lippendienst aan open access, maar niemand denkt erover na hoe je precies van A naar B komt. En veel redacteuren zijn bang. Voor het verliezen van impact (citatiescore van een tijdschrift, red.), en voor het verliezen van de spiegeltjes en kralen die ze van de uitgevers krijgen.’ Zelf gaat hij er enkele duizenden euro’s per jaar op achteruit, als hij weggaat bij Elsevier. Het moet maar. ‘Als wij het eenmaal gedaan hebben, dan kunnen andere disciplines het ook.’ Afgelopen maandag riep de LERU, een universiteitenclub waar ook Leiden bij zit, alle universiteiten en onderzoekers op om over te stappen op open access-publiceren.

Vrijgekomen geld gaat naar agenda Universiteiten moeten 4 à 5 procent van hun onderzoeksgeld uitgeven aan onderzoek ‘dat bijdraagt aan de nationale wetenschapsagenda’.

Science Run: 4545 euro voor vluchtelingen Zaterdag liepen 200 studenten en medewerkers van de bètafaculteit en de universitaire hardloopvereniging Currimus mee in de Science Run. Teams liepen in estafette vier rondjes rond het BioSciencePark (5,5 km). Daarmee haalden ze 4545 euro op voor de vluchtelingenstudentenstichting UAF. Foto Taco van der Eb

Die agenda is een document in aanmaak, over het wetenschapsbeleid in Nederland voor de komende jaren. Het bedrijfsleven praat mee, en ook burgers mochten verzoeknummers doen. Eind november is de presentatie, maar in het kamerstuk doemt een eerste vorm op. Het ministerie van Onderwijs had al aangekondigd dat er met geld geschoven ging worden. Universiteiten krijgen nu een aanzienlijk gedeelte van al hun onderzoeksgeld op basis van de zogeheten promotiebonus. Als iemand promoveert, krijgt de universiteit geld; het precieze bedrag hangt af van de onderzoeksrichting. Dat leidde tot klachten over de universiteit als

‘promotiefabriek’, dus zet Bussemaker een maximum aan dat geld. Maximaal 20 procent van de onderzoekseuro’s mag uit de promotiepot komen. Het geld dat daardoor vrijkomt, vier tot vijf procent van de onderzoeksbekostiging, blijft bij de universiteiten. Maar ze moeten er wel wetenschapsagenda-dingen mee doen, zo ontdekte het Hoger Onderwijs Persbureau in een Kamerstuk. In ambtenarentaal: ‘Hierdoor worden universiteiten gestimuleerd en ondersteund om, aanvullend op hun stappen in het kader van de prestatieafspraken, de prioriteiten in de wetenschapsagenda te verbinden met stappen in hun profilering.’ De onderzoekspoot van de eerste geldstroom schommelt rond de 1,75 miljard, en vier à vijf procent daarvan is dus bijna 90 miljoen euro. BB

Met vrienden huren wordt gemakkelijker In Den Haag is het sinds deze maand gemakkelijker om met een groep vrienden een huis te huren. In Leiden kan dat alleen met een vergunning. ‘Steeds meer studenten gaan niet op zoek naar een kamer, maar willen juist met een paar vrienden een appartement huren’, vertelt Frans de Graaf, fractievertegenwoordiger van de VVD Den Haag. ‘Het gaat om mensen die geen traditioneel gezin vormen, maar wel een huishouden’, verduidelijkt hij. ‘Tot eind september mocht je in een aantal wijken rond Holland Spoor met maximaal twee personen in een huis wonen. Dat wordt nu drie. De huisbaas hoeft voor drie bewoners geen aparte vergunning meer te regelen. In de wijk Laakhavens mag je nu bovendien met méér dan drie mensen wonen.’ Lokale regels moeten voldoen aan de landelijke wet. ‘Maar die geeft gemeenten veel ruimte’, zegt De Graaf. Zo moet elke bewoner gemiddeld minstens twaalf vierkante meter gebruiksoppervlakte hebben. ‘Aangezien dat om een gemiddelde gaat, is dat al snel het geval. Het is om overbewoning tegen te gaan.’

Het risico daarop was een bezwaar van de Haagse PvdA tegen de nieuwe regels. ‘Maar misstanden komen eigenlijk nooit voor bij huizen met drie

bewoners, maar juist bij huizen die helemaal zijn volgestopt’, zegt De Graaf. Zijn partij had zelfs liever vier bewoners toegestaan. ‘Misschien over twee jaar, na de

evaluatie.’ Leuk voor studenten die in Den Haag willen wonen, maar hoe zijn de regels in Leiden? ‘We hebben hier geen aparte regelingen voor zoals in Den Haag

Extra voordeel: nooit meer hospiteren > Vervolg van de voorpagina De constructies bieden niet alleen de ouders, maar ook de studenten veel voordelen. Booij: ‘Het gedoe van hospiteren blijft je bespaard. Je kunt zelf alles bepalen en het is rustiger en overzichtelijker dan een verenigingshuis. Het is ook gewoon erg gezellig. Mijn huisgenootjes zijn als zusjes voor me.’ Van Wissen: ‘Huisfeesten zijn leuk, als dat je ding is. Als je op de Klikspaanweg of het Flanorpad woont, heb je niets te zeggen over hoe vaak er wordt gefeest. Maar als je gewoon rustig wilt studeren, dan kun je ze toch niet echt ontlopen.’ Moeder Van Kempen: ‘Natuurlijk komt onze dochter zo in een gespreid bedje terecht. Wij hebben vroeger nog sinaasappelkistjes als meubels gebruikt, dat gaat aan haar voorbij. Maar ze heeft het geweldig naar haar zin.’ Ondanks alle voordelen zit er een flink taboe op het extra huizenbezit, merkt Van Wissen: ‘Het is net als bij je salaris: je hoort het er niet over te hebben. Ouders die kunnen bijspringen horen toch bij de rijkere bevolkingsgroep. Daar loop je niet graag mee te koop. Ik wil dat taboe graag doorbreken, maar merk dat ik er zelf ook mee zit.’ De Wit: ‘Je zegt het toch niet zo snel, anders denken mensen dat je verwend bent.’

Maar als jonge huiseigenaar heeft ze een grote verantwoordelijkheid, zegt ze. ‘Het is heel leerzaam, want je moet van alles regelen. De gemeentelijke belastingen, maar ook het contact met de aannemer. En je bent verantwoordelijk voor de service- en onderhoudskosten. Dat is soms wel even slikken.’ ‘Je wilt het netjes en volgens de wet regelen, maar er komt best veel bij kijken’, zegt moeder Van Kempen. ‘In het contract ligt van alles vastgelegd. Bijvoorbeeld dat de huurders niet na 23.00 uur mogen stofzuigen, dat er niet gerookt mag worden, afspraken over huisdieren en logees. Het biedt bescherming voor beide kanten. Maar laten we wel wezen: als bewoners teveel overlast veroorzaken, kunnen wij ze eruit zetten.’ Volgens Van Wissen is de gemeente niet echt happig op het verstrekken van vergunningen. Vooral de PvdA probeert de zogeheten ‘verkamering’ tegen te gaan en richtte zelfs een speciaal meldpunt op. ‘Ze zijn bang voor geluidsoverlast en veel fietsen voor de deur.’ De buren van Booij waren in eerste instantie ook niet zo blij. ‘Maar toen zijn we een petitie gestart die door andere buurtbewoners ondertekend is. We veroorzaken geen overlast: we zijn vier chicks die gewoon rustig een huisje willen delen. Gelukkig zijn de buren daar inmiddels ook van overtuigd.’ PM

nu’, laat Lonneke van den Arend weten, persvoorlichter van de gemeente Leiden. Net zoals in Den Haag al het geval was, is het in Leiden met de juiste vergunning mogelijk om met meerdere mensen een huis te huren, maar dan wel als afzonderlijke kamerbewoners, en niet als groep. Den Arend: ‘Voor het omzetten van een zelfstandige in een onzelfstandige woning, is op grond van de Huisvestingsverordening een onttrekkingsvergunning noodzakelijk.’ De Graaf: ‘Er waren in Den Haag al veel mensen die met meer woonden, maar die kregen vervolgens de gemeente op hun dak.’ Hij noemt als voorbeeld twee zussen, die samen een appartement van 120 vierkante meter huurden in Laakhavens. ‘Zij vroegen er twee vriendinnen bij en dat vond de huisbaas goed. Ze zouden het appartement als groep huren, omdat het het niet als afzonderlijke kamers wilde verhuren. Maar de gemeente kwam, na een blik in de administratie, intimiderend binnenvallen om tandenborstels en bedden te tellen. En dan volgt er een brief met een dwangsom.’ MVW

Profile for Mare Online

Mare 7 (39)  

Leids universitair weekblad

Mare 7 (39)  

Leids universitair weekblad

Advertisement