Issuu on Google+

MANTANGORRI nola dago antolatuta ekonomia mundiala?

Munduko biztanleak %80 pobreak dira eta besta %20 aberatsak dira. Pobreak duten mundu mailako aberastasuna %6koa da, eta gainerakoa aberatsak dute. 300 pertsona aberatsenak 3.000.000.000 baino diru gehiago dute, hau da, dituzte India, Brazil, Txina eta Estatu Batuak baino diru gehiago.

Nondik dator olentzeroren historia?

Gabonetako euskal tradizioko pertsonaia da Olentzero, baina inork daki zehazki zein den Olentzeroren jatorria. Kondaira guztiak bezala, ahoz aho eta belaunaldiz belaunaldi iritsi da Olentzeroren ohitura guregana.

AURKIBIDEA: 2.OR-Gabonak 7.OR-Iragarkiak

3.OR-Ingurumena 8.OR-Mundua

4.OR-Kirolak 5.OR-Kultura 9.OR-Zientzia eta Teknologia

6.OR-Denborapasak

Eibar, 29 de noviembre de 2016

2â‚Ź


mundua Munduko ekonomia

Munduko biztanleak %80 pobreak dira eta beste %20 aberatsak dira. Pobreak duten mundu mailako aberastasuna %6koa da, eta gainerakoa aberatsak dute. 300 pertsona aberatsenak 3.000.000.000 baino diru gehiago dute, hau da, dituzte India, Brazil, Txina eta Estatu Batuak baino diru

gehiago. Orain de la 200 urte ekonomia mundiala berdinduta zegoen, orain herri aberatsak biderkatu dute haien dirua bider 80 aldiz orduan herri txiroak murriztu dute. Guk dirua ematen diegu eta haiek guri diru hori bider bi biderkatuz bueltatzen digute.

Crecimiento de la economĂ­a / interneten

MANTANGORRI|

2


GABONAK Olentzeroren historia: Olentzero Euskal Herriko etxe guztietatik pasatuko da, baina opariak ematen dituen horren jatorria zein den pentsatu duzu inoiz? Noelen ospakizunarekin batera egiten ziren orain dela aspaldi ohitura batzuk galduz joan dira apurka-apurka, “etxeko enborraren ohitura. Baina beste ohitura bat, Olentzerorena hain zuzen ere, asko hedatu da Euskal Herrian. Bizitzea maite duen pertsona baten gisan aurkezten zaigu Olentzero. Bera ikazkina da eta menditik jaisten da herritarrei Jesus jaio dela esatera. Olentzeroren mitoak Bidasoako eskualdean du jatorria; mitoa mendez mende hedatu da eta gaur eguneko ezaugarrietara egokitu egin da. Abenduaren 24an ohitura da

MANTANGORRI

Olentzero / interneten

Euskal Herrian etxez-etxe kantueskean ibiltzeko, aulki batean eseritako Olentzero baten laguntzaz egin ohi da. Olentzerori buruzko ipuin ugari dago. Leku batzuetan beldurra ematen du, nahiz eta gehienetan pertsona onaren irudia izan. Mitoak eta legendak argi uzten dute Olentzeroren pertsonaia Kristo aurreko garaikoa dela eta kristautasunari egokitu zela. 3


KIROLAK JOKU PARALIMPIKOAK Raquel Mateo/ interneten

Igande honetan lau kirolari euskaldun Rion zeudela beraien lehiaketan parte hartu zuten. Beraien artean Mungiako atleta, Rakel Mateo, paralinpiko diploma lortu zuen paratriatloian 8ÂŞ posizioan bukatu zuen PT2 kategorian Beste aldetik, gurpilezko aulkiko saskibaloian,

JosĂŠ Manuel Artachok gidatutako jokalariei esker 75-64 irabazi zuten Australiaren kontra. Bilboko Asier GarcĂ­a oso ondo jokatu zuen 15 puntu lortzen eta 11 asistentzia egiten. Ander Romarate / interneten

Apirileko lehen aste buruan, Ander Romaratek Espainiako Igeriketa Egokituko Txapelketan parte hartu zuen, Madrilen ospatua. Berriz ere, gazte Eibartarrak, denboraldi honetan ikasketak eta igeriketa aldi berean aurrera eramanez gurekin

MANTANGORRI

entrenatuz, ikuskizun aparta eskeini zigun. Bere abilezi paregabea erakutsi zigun bost frogatan urrea irabaziz eta Espainiako errekorra horietako hirutan gaindituz.

4


INGURUMENA LANDARE INBADITZAILEAK

Landareak/ interneten

Landare inbaditzaileak lur eraldatuetan eta gaizki zainduetan ateratzen dira, adibidez : Panpa dezka , fallopia japonica, Buddja davidi. -panpa lezka : Lur dentsoetan hazten den eta 3 metroko altuera eduki dezakeen landarea da. Hosto luze eta estu beti berdeak dauzka, luzeran 1-2 metrokoak eta zabaleran 1 cm ingurukoak direnak eta ertz zorrotza daukatenak. Urdin-berdexkak izan ohi dira, baina grisak ere izan daitezke. -Fallopia japonica: Fallopia japonica, MANTANGORRI

polygonaceae-ko familiakoa da. Fallopia japonicoa europako landare inbaditzaile handienetakoa da. -Buddja davidi: Arekak, ezpondak eta baztertutako lurzoruetan bizi dira. Jatorri autoktonoa duen espeziea, komunitate naturaletan ezarpen iraunkorrekoak dira. 5


KULTURA EUSKAL DANTZA Euskal dantza euskal kulturako osagairik garrantzitsuenetakoa da. Leku batetik bestera, jantziak partaideak eta gauza gehiago aldatzen dira. Dantza gehienak oso zaharrak dira, eta gutxi batzuk berriak dira. Euskal dantzak oso aberatsak dira eta saila da taldetan banatzea, ikertzaile bakoitza bere eredua izan arren.

Dantzariak / interneten

egiten dira, eta nahi duten guztiak parte hartzen dute.

Euskal dantzaren adibide batzuk dira:

EZPATA DANTZAK. Europako dantzen ezaugarriak dituzte. Normalean egun bereziak gogoratzeko egiten dira.

ERROMERIA EDO PLAZETAKO DANTZAK.Herrietako jaietan eta erromerietan

FESTA AMAIERAKO DANTZAK.ziklo amaierako eta ondorengo baten hasiera antzezten dute

MANTANGORRI

6


DENBORA PASAK SUDOKU laberintoa

7 AKATSAK

MANTANGORRI

7


iragarkiak RIHANNA / INTERNETEN

Mantangorri betaurrekoak 400€ 315€

MANTANGORRI

8


Zientzia eta teknologia Zenbat urterekin eduki behar dute gaur egungo umeek mugikorra? Gaur egungo umeak 9 urterekin edukitzen dute mugikorra, lehen ordea normalena zen 13 urterekin mugikorra edukitzea. Gaur egun oso normala da ume batek bere logelan bideojokoak, DVDa, ordenagailua eta telebista edukitzea. Ikertzaileek gomendatzen dute umeak 13 urte eduki arte ezin dutela mugikorra eduki, ez da gomendatzen zeren eta pentsatzen

MANTANGORRI

Bi ume / interneten

dutela eta konprobatuta dago umeak oso azkar askatzen dutela hau da oso txikitatik libre lagatzen dutela umeei internetetik ibiltzeko. Eskola askotan teknologia erabiltzen dute egun osoetan.

9


gogobetetasuna Nahiko ondo egin dugu lan elkar, batzuk besteak baino gehiago egin dugu lan, baino orokorrean ondo jardun gara. MARCOS: oso lan entretenigarria izan da, baina nahiago nuke iazko ordutegia izatea seinen. ADRIAN: gustura egon naiz taldean, denok lana egin dugu baina batzuk besteak baino gehiago. RAQUEL: talde lanean nahiko ondo aritzen gara, batzuk besteak baino lan gehiago egin dute baino nahiko ondo jardun gara. LAURA: nire ustez batzuk sudurra ukitu dira baina orokorrean ondo atera da JOSEBA: nire ustez taldean ondo egon gara, batzuetan bestetan baino hobeto.

MANTANGORRI

10


Txisteak

MANTANGORRI

11


PARTAIDEAK

KOORDINATZAILEA: LAURA IDAZLEA: RAQUEL MODERATZAILEA: ADRIAN MATERIAL ARDURADUNA: JOSEBA TIK-EN ARDURADUNA: MARCOS

MADE IN LA SALLE AZITAIN MANTANGORRI

12


Mantangorri oficial