Page 1

de magneet kwartaaltijdschrift het roze huis - รงavaria antwerpen

afgiftekantoor 2100 Deurne 1 erkenning P2A6126 driemaandelijks jaargang 17

Holebi op de job p. 6

verantwoordelijke uitgever: L. Nelissen, Draakplaats 1, 2018 Antwerpen - www.hetrozehuis.be

Mikey Walsh: zigeunerkind en homo p. 12 Holebi in Rusland: interview met activist Joeri Gavrikov p. 28

winter 2013 - december januari februari


INHOUD Edito ......................................................................................................

3

Nieuw Beleidsplan Het Roze Huis.....................................................

4

Hoe bestrijd je de Winterblues? ........................................................ 5

4Holebi op de job ......................................................................................... 6

Erfgoedproject van holebi's en transgenders...................................

Roze subcultuur in Kameroen............................................................. 10

8

4Mikey Walsh: zigeunerkind en homo ................................................................. 12

Lesbiennevereniging Atthis 35 jaar ................................................... 16

Twintig Jaar Enig Verschil .................................................................... 18

Religie en seksualiteit ......................................................................... 22

De geschiedenis van De Magneet ..................................................... 24

De belevenissen van een transgender .............................................. 26

4Holebi in Rusland: interview met activist Joeri Gavrikov ........................................ 28

Steun ’t Verschil

Koop onze Voordeelkaart

10% directe korting en elke maand een speciale actie* *Zie onze website voor de exacte voorwaarden

Vind je ons leuk? Vertel ons waarom op www.facebook.com/VerschilBoeken

’t Verschil [for everything gay]

books dvd’s underwear

Minderbroedersrui 33 • 2000 Antwerpen

www.verschil.be


de magneet De Magneet is een uitgave van vzw Het Roze Huis - çavaria Antwerpen. Het tijdschrift verschijnt om de drie maanden en richt zich tot de holebi- en transgendergemeenschap, de bezoek(st)ers van Café Den Draak en alle sympathisanten. Hoofdredactie: Denis Bouwen (hoofdredacteur a.i.) magneet@hetrozehuis.be Eindredactie: Frank Gout Redactiemedewerkers: Denis Bouwen, Dirk Clotman, Marc Daems, Timothy Junes, Chloé Lenaerts, Ramses Noffels, Robert Van Damme (alias Robertina), Florence Evers Vormgeving: Stefan Luyckx Cartoons, De Roze Groentjes: Bob Torfs en Ludwig De Vocht Advertenties: Marcel Verreckt Correspondentieadres: De Magneet - hoofdredactie Het Roze Huis - çavaria Antwerpen Draakplaats 1 - 2018 Antwerpen magneet@hetrozehuis.be Wilt u iemand van de redactie mailen? voornaam.naam@hetrozehuis.be. De redactie dankt alle occasionele medewerkers (M/V) , fotografen, illustratoren en al wie meewerkt aan de verzending van De Magneet.

Edito

De vanzelfsprekendheid der dingen

Wie dit nummer van De Magneet open slaat, heeft een mooi bewaar- en verzamelobject in handen. Het gaat namelijk om de allerlaatste editie van De Magneet. Midden 1996 lanceerden we een eigen nieuwsbrief voor onze vzw die toen nog gewoon ‘Het Roze Huis’ heette. De baby at veel spinazie en groeide geleidelijk uit tot een veelzijdig tijdschrift met een zekere populariteit en renommée. Het Roze Huis – çavaria Antwerpen heeft nu besloten om het tijdschrift op te doeken. Een aantal redacteurs wilde graag voortdoen. Maar het lukte niet om een sterke, gemotiveerde nieuwe hoofdredactie te vinden. Ook in de 21ste eeuw kan een papieren tijdschrift nog altijd een geweldige troef zijn. Dat is en blijft mijn diepste overtuiging. Misschien komen er op termijn wél nieuwe mensen – jongeren en anderen – die de nodige ‘drive’ hebben om een nieuw blad boven de doopvont te houden? Daarin gesteund door sommige van de ‘oude’ redactieleden. Wie weet?! Dank aan de vele redacteurs, tekenaars, vormgevers, adverteerders en anderen die jarenlang De Magneet mogelijk maakten! Eén les die we zeker kunnen trekken is dat weinig in het leven vanzelfsprekend is. Ook al lijken sommigen dat misschien te denken. Maar het bestaan van een prachtige organisatie als de onze en van de vele aangesloten groepen en verenigingen is géén vanzelfsprekendheid. Zoiets is vooral te danken aan de blijvende inzet van vele vrijwillig(st)ers en van betaalde krachten. Iets om even bij stil te staan… Het ga jullie goed! Namens de afscheidnemende redactie Denis Bouwen Hoofdredacteur a.i. de magneet - 3


"We zullen het opnieuw samen moeten doen"

Voorzitter Het Roze Huis stoomde samen met ploeg nieuw beleidsplan klaar "We hebben de voorbije twee jaar uren, dagen, weken samengezeten. Tijdens denkdagen, op verschillende vergaderingen, keer op keer als agendapunt op de raad van bestuur, om te werken aan een nieuw beleidsplan voor de periode 2014-2018", vertelt Leonie Nelissen, de voorzitter van de vzw Het Roze Huis-çavaria Antwerpen. "Op geregelde momenten moet je tijd maken om te dromen over wat je in de komende vijf jaar als organisatie wil bereiken. En om die dromen dan om te zetten in haalbare acties. Dat is wat we nu op papier hebben gezet.” Volgens Leonie wordt tegelijkertijd ‘een grote schoonmaak’ gehouden. “Je bekijkt alle sterktes en zwaktes van elk onderdeel van de organisatie en je kunt op basis daarvan heel wat dingen omgooien! Naast die plannen hebben we nu ook de structuur van de organisatie versterkt en hebben we de werking officieel uitgebreid naar holebi-, gender- en transgenderthema's."   "Op de Algemene Vergadering van oktober is het plan unaniem goedgekeurd. En dat is geweldig. Nu kunnen we die plannen ook echt voort uitwerken. Zo zullen we ons onder meer richten op onderwijs, met vormingen voor leerkrachten bijvoorbeeld, en op het mentale en fysieke welzijn van holebi's en transgenders. En ons Huis wordt vanaf volgend jaar dubbel gesubsidieerd door de stad Antwerpen; ook de taken die we samen met de stad willen uitvoeren, maken dus een belangrijk deel uit van ons beleidsplan. Wie alle concrete ideeën wil lezen, nodig ik uit om dat plan op te vragen bij ons secretariaat of een e-mailtje te sturen naar secretariaat@hetrozehuis.be."  

Transgenders

"Niet alles is nu anders in onze organisatie, hoor”, voegt Leonie eraan toe. “In het nieuwe beleidsplan zijn ook enkele dingen op papier gezet die we de voorbije maanden en jaren al ter harte namen. We zijn al een tijdje verruimd naar een grotere doelgroep, maar transgenders bijvoorbeeld stonden nog niet zo uitdrukkelijk in ons vorige beleidsplan dat zes jaar geleden gemaakt werd. Dat hebben we nu wel gedaan. En ook heel wat andere dingen blijven zoals het is. Dat we een huis hebben, en

4 - de magneet

dat ook zo willen houden. Dat verenigingen zich bij ons kunnen aansluiten in volle onafhankelijkheid. Dat we een ontmoetingsplek willen zijn. Dat in ons huis ook een medewerker van de landelijke koepel çavaria werkt die mee onze verenigingen kan ondersteunen, Maar we hebben het wel allemaal wat opgeruimd zodat het hier en daar wat gesmeerder zou lopen. Omdat we nu zicht hebben op die dingen in onze organisatie die beter moeten lopen. Daarom ook dat de structuur is aangepast, en dat een aantal van onze werkgroepen in elkaar opgaan of op een andere plek terechtkomen."

Spannend

"Het jaar 2014 wordt spannend, want dan beginnen we al deze plannen uit te voeren. We zullen dan ook voortdurend nagaan of die nieuwe manier van werken ook echt beter is. Dan beginnen we ook aan een aantal nieuwe uitdagingen. Eén voorbeeld nog maar, dat we nu hebben opgenomen, is dat we onze inkomstenbronnen moeten uitbreiden. Nu krijgen we een dubbel budget van de stad Antwerpen, en daar zijn we erg blij mee, laat dat duidelijk zijn. Maar dat mag ons niet lui maken. We moeten ook de andere overheden zoals Vlaanderen, de provincie en wie weet ook Europa blijven bestoken met vragen, projectaanvragen en plannen om onze werking te ondersteunen. En we moeten ook onze fondsenwerving voort uitbouwen. Daar zijn we nog niet zo sterk in. Dankzij onze bestuurder Frank Dellaert is er gelukkig weer nieuw leven in onze fundraising gekomen."   “Maar dat is dus maar één voorbeeld. Wat niet verandert, is dat we het sámen moeten doen. Met vrijwilligers, met enkele straffe personeelsleden, en voor onze bezoekers, de verenigingen en de samenleving rondom ons. We hopen dat we ook de komende jaren kunnen blijven steunen op die enorme inzet van zoveel mensen. Want het plan op papier is er nu, het is ook goedgekeurd, maar nu moeten we het ook echt gaan doen. Maar, geen stress, we hebben er enkele jaren voor, tot 2018 (lacht)."   Sven Pichal


Hoe bestrijd je de winterblues? Het Roze Huis schoof dit jaar de thema’s mentaal en fysiek welbevinden van holebi’s en transgenders naar voren. De Magneet geeft wat tips om de winterblues vol goede moed door te komen. Het is december, de dagen worden korter, het is snel donker, de koude kruipt in je lijf. Mensen lopen, ingepakt in dikke jas, sjaal, muts en wanten, gebogen door de stad. Voor heel wat mensen is dit het startschot, nou ja, van de winterblues, het fenomeen waarbij je je net iets minder goed in je vel voelt tijdens de aanhoudende  koude maanden. Je voelt je minder gelukkig, je hebt minder energie, je eet meer en bent, uiteraard, minder happy met je gewicht en verlangt naar de tv, de zetel en een lekkere, warme kom soep. Het voelt wel of alles tegen zit en er nooit een einde komt aan de koude en dat bijhorende ongelukkige gevoel.   Hoewel de winterblues gelukkig vaak alleen maar een seizoen duurt, vertoont het toch wat gelijkenissen met een depressie. We weten uit heel wat onderzoek dat holebi’s en transgenders vaker te kampen hebben met depressieve gevoelens. Ook jonge holebi’s zijn erg vatbaar voor een depressie.   Onlangs hoorde ik het verhaal van een moeder. Haar zoon was altijd vrolijk, een

bezige bij, stil over zijn gevoelens maar niet op een ongezonde manier. Sinds een maand werd hij stiller, hij bleef lang in zijn kamer. De moeder en zijn zussen werden ongerust. Zo ongerust dat ze soms niet meer naar zijn kamer durfden te gaan uit schrik dat hij 'zichzelf wellicht iets had aangedaan'. Na enkele weken waarin hij nog stiller werd, sprak ze met hem. De zoon kon alleen zijn schouders ophalen bij elke vraag die de moeder stelde. Toen ze zei dat ze er alle begrip voor had als hij verliefd werd op jongens, rolde er een traan over zijn gezicht. Hij was nog altijd zwijgzaam. Maar toch ergens opgelucht. De winterblues en depressieve gevoelens lijken soms moeilijk te bestrijden, zeker als je het gevoel hebt dat je er alleen voor staat. Daarom geef ik graag enkele eenvoudige tips mee die je al heel wat verder kunnen helpen.   Blijf naar buiten komen, want buitenlucht doet een mens nu eenmaal goed. Gezond eten is ook zo'n open deur intrappen, maar het is van groter belang dan je misschien wel denkt. Ook het tekort

aan daglicht blijkt een ‘trigger’ te kunnen zijn voor depressies. Thuis alleen in de zetel zitten met een zak chips en een ‘tear jerker’ op Vijf: daar word je ook niet vrolijker van: hup, de deur uit en zoek gezelschap op. En als je dan toch de deur uitgaat, laat de auto maar staan en neem de fiets of ga te voet. Immers, je moet ook genoeg bewegen. Blijf je tóch liever voor je pc-scherm plakken, neem dan eens een kijkje opwww.fitinjehoofd.be, je kan er je voordeel maar mee doen. Eén van de grootste fouten die je kan maken als je merkt dat je in een cirkeltje blijft ronddraaien met je sombere gedachten, is nalaten om tijdig professionele hulp te zoeken. Je kan terecht bij organisaties als het CAW, Teleonthaal (op het nummer 106), het centrum voor geestelijke gezondheid. Als je je been breekt, laat je daar iets aan doen, daar stelt niemand zich vragen bij. Als het in je hoofd vierkant draait, doe je toch hetzelfde? Je laat er iets aan doen, simple comme bonjour.   Chloé Lenaerts


Ervoor uitkomen op het werk: niet altijd evident, maar wél meerwaarde

Open holebi op de job: meer energie voor het werk In een omvangrijke Duitse studie werd aangetoond dat gay werknemers die openlijk met hun holebiseksualiteit op het werk omgaan, minder energie stoppen in hoe ze zichzelf op de werkplek moeten gedragen. Ze moeten niet afwegen welke gedragingen hun geaardheid kunnen onthullen en hebben bijgevolg meer inzet voor het werk zelf. ten’ zitten in hun geheim. Zij moeten niet permanent over hun handelingen nadenken die eventueel een seksuele identiteit kunnen verraden. Dat alles maakt dat een ‘uit-de-kast’-medewerker creatiever en productiever is voor de job dan wie zijn seksuele identiteit verborgen houdt. De medewerker kan zich echt focussen op het werk.

Niks verloren hier Drieëntwintig procent van de ondervraagden wil er door zijn/haar gay-transparantie stáán voor collega’s die nog niet out zijn - ©Micha Klootwijk

Dit is een niet geheel onverwachte, maar wel sprekende conclusie die de Duitse psycholoog Dominic Frohm al in 2007 maakte na zijn uitgebreid onderzoek bij ruim 2200 holebi’s. De relevantie van deze studie blijkt uit het feit dat Frohm nog steeds naar deze studie verwijst in zijn verdere onderzoek en dat geen enkele andere studie tegensprekende resultaten oplevert.

Het blijkt dat op de werkvloer 52 procent van de ondervraagden ‘met geen of maar enkele collega’s’ spreekt over de seksuele identiteit. Tegenover leidinggevenden blijft zelfs 65 % gesloten over zijn of haar seksuele identiteit. Hoe groot is volgens de respondenten bij hun collega’s het vermoeden dat ze homo of lesbisch zijn? Maar een kleine zeven procent denkt dat geen enkele collega dit vermoeden heeft. Bijna 40% gelooft zelfs dat de meerderheid of alle collega’s vermoeden dat ze gay zijn!

“Bij 92% van de bevraagden beantwoordden hun collega’s hun coming-out op het werk positief”

Het blijkt dat een opener omgang met de seksuele identiteit een gunstige invloed heeft op het welbehagen in de job. Er zijn bijvoorbeeld minder psychosomatische klachten. De cijfers bevestigen dat een persoon die zich moeiteloos over zijn seksuele identiteit kan uitlaten daarvan positieve gevolgen voor zijn psychische gezondheid ondervindt. Dat wil niet zeggen dat hij/zij al niet eens een negatieve stigmatisering of psychische ‘mobbing’ ondervonden heeft. Maar juist het feit dat de seksuele identiteit totaal geen issue is, maakt dat deze werknemers psychisch ruimte vrij hebben tegenover hen die nog ‘opgeslo-

6 - de magneet

onthullen is helemaal geen aandachtspunt. Vallen ze op als gay dan vállen ze maar op. Eén op drie zegt dit! In het midden ligt dan toch een groep van ruim 48 procent die hun collega’s in hun geloof zullen laten als die hen als heteroseksueel beschouwen. Maar als de collega’s hen dan toch op mogelijke holebiseksualiteit aanspreken, zullen twee derde (67%) van de bevraagden inderdaad zeggen waar de klepel hangt. Ook al is dat niet altijd van ganser harte, want maar 15% van de respondenten bevestigt dat het voor hen belangrijk is als homo/ lesbienne in het bedrijf zichtbaar te zijn. Deze bevinding strookt perfect met het antwoord dat mijn buitenlandse homocollega enkele jaren geleden gaf toen ik hem vroeg of hij het belangrijk vond als homo “bekend” te staan in de onderneming: hij zei “This is not relevant”, dit doet er niet toe. Gelijk had hij. Toch zijn er ook voldoende redenen om zich als gay bewust te uiten. Ruim veertig procent beweert dat het voor hen belangrijk is door hun openheid vooroordelen tegenover gays en lesbo’s af te bouwen. En 23 procent wil er door de transparantie bewust staan voor de holebicollega’s die nog niet helemaal uit de kast kwamen.

Een verdere analyse van de resultaten geeft een boeiende kijk op het hoe-enwaarom-uitingsgedrag van holebi’s in hun werkomgeving. Ruim 47 procent vindt dat eventuele kennis over hun seksuele identiteit op het werk niks verloren heeft. Zesendertig procent verklaart dat ze op de werkplek gespreksthema’s vermijden die hun geaardheid zouden kunnen verraden. Van de andere kant zegt dan weer één bevraagde op drie (30%) dat hij helemaal geen clichégedrag wil vermijden om hem/haar als holebi te laten bestempelen: of de stemintonatie, bewegingen, kleding, kapsel en dergelijke hun identiteit kunnen Eén bevraagde op drie zegt dat hij absoluut geen clichégedrag uit de weg gaat dat hem als gay kan outen - ©auremar


zichzelf als gay te bekennen. Volop clichés vindt de studie als het om de beroepsomgeving gaat. Bij “mannenberoepen” in mijnbouw, energiesectoren, bouw en landbouw, militairen en zelfs religie vind je veel minder seksuele openheid dan in sectoren als media, cultuur en entertainment, gastronomie en hotelwezen. Ook de bedrijfsgrootte speelt een rol, maar niet echt op de manier die je zou kunnen verwachten: in kleinere ondernemingen zijn de bevraagden opener over hun seksuele identiteit dan

“Ruim één gay werknemer op drie heeft al onaangename holebimoppen of belachelijke gay-parodieën meegemaakt”

Mijn partner? Huh? Als het over een partner gaat, zijn de Duitse holebi’s behoorlijk recht door zee: veertig procent van hen spreekt frank en vrij over hun same sex partner. Maar ze brengen die partner dan toch maar in 23 procent van de gevallen effectief mee naar festiviteiten op de firma. Een vierde van de enquête-deelnemers gaf toe dat ze open en bewust op het werk over een nieuwe partner zouden praten. Zodat de collega’s op de hoogte blijven en geen foute conclusies zouden maken. Vreemd genoeg brengt wel bijna elf procent van de respondenten geregeld een heteropersoon als ‘hun’ partner mee naar bedrijfsfestiviteiten en zelfs ruim 15 procent – da’s nog altijd bijna één op zeven! – vertelt op het werk geregeld over zijn/haar fictieve heteroseksuele partner. Leugentje om bestwil, zullen we maar besluiten?

Mannenberoepen Het blijkt dat de openheid over je seksualiteitsbeleving toch wel wat van de leeftijd afhangt. De jongere medewerkers en de vijftigplussers zullen er niet zo vaak spontaan mee naar buiten komen. Amper zowat 18 procent van de categorie 16-27 jaar spreekt openlijk over zijn/haar seksuele identiteit. Je zou denken dat jongeren er vandaag minder ptoblemen mee hebben om

in grote. In een KMO met tot 50 werknemers is zowat veertig procent van de bevraagden ‘gesloten’ maar in firma’s met meer dan 1000 werknemers gaat 56% gesloten om met hun seksuele identiteit. Algemeen blijkt wel – en dat is een open deur intrappen – dat diegenen die al in een holebi-netwerk actief zijn, ook op de werkvloer minder problemen met hun openheid hebben.

En die problemen kunnen heel divers zijn. Niet minder dan 28% van de bevraagden heeft in hun loopbaan omwille van hun holebi zijn al last ondervonden van ‘niet ernstig genomen worden’, subtiele discriminatie in het ontvangen van informatie, beledigingen, onaangename interesse voor het privéleven en zelfs lichamelijke agressie. Het ergst blijkt – met bijna 55% - het gedoe met verdachtmakingen, leugens en geruchten te zijn. Daartegen is lustige openheid als gay natuurlijk het beste kruid. Dirk Clotman

Psycholoog Dominc Frohn

Dominic Frohn, een jong maar prominent Duits onderzoeker die zich o.m. toespitst op holebi thema’s

Zowat één op twee respondenten spreekt op de werkvloer openlijk over zijn/haar holebiseksualiteit ©MS Photographic

De Duitse gediplomeerde psycholoog Dominic Frohm geldt ondanks zijn fris-jonge leeftijd als een gewaardeerd gesprekspartner en onderzoeker rondom thema’s al LGBT-mensen (lesbisch, gays, bi en trans). Hij schaart dat allemaal onder de noemer “Diversity and Health management” en schrijft daar geregeld publicaties over die ook de internationale media halen. Hij noemt zich ook coach, mediator, trainer in de economie en de organisatie van de openbare administratie van non-profitorganisaties. Hij heeft leerstoelen aan verschillende hogescholen maar moet het ook geregeld hebben van zijn voortgezet onderzoek en

publicaties in psychosociale domeinen. Wetenschappelijk onderzoek doet hij graag en vaak rond gelijkgeslachtelijke levenswijzen. Homo’s en lesbiennes dus. Hij doet daarmee wellicht zijn eigen natuur eer aan. Maar er is meer: hij spreekt van “Corporate Social Responsibility” waaraan hij wil voldoen. Hij legt sociale en ethische verantwoording af tegenover de maatschappij. Gebruikt bijvoorbeeld alleen groene stroom en geeft 1 procent van zijn inkomen aan stichtingen die kinderen ondersteunen die het moeilijk hebben. Je vindt hem op http://www.dominicfrohn.de/index.htm.

de magneet - 7


Het erfgoed van holebi’s en transgenders Interviews met pioniers van beweging

Het Roze Huis werkt sinds kort aan een erfgoedproject dat de geschiedenis van de Vlaamse holebi- en transgenderbeweging onder de aandacht brengt. De vroegste pioniers van de jaren 60-80 staan in een eerste fase centraal. Marion Wasserbauer, doctoraatsstudente aan de UA, en Roger Van Loon, oudgediende uit de beweging, namen de interviews af van respectievelijk de vrouwen en mannen die een cruciale rol speelden in de aanvaarding van holebiseksualiteit. DM: Jullie hebben heel wat pioniers bezocht tijdens de afgelopen maanden. Hoe waren hun reacties op het project? Marion: "De vrouwen waren zeer positief. Toch noemen sommigen zichzelf geen pionier hoewel uit de gesprekken duidelijk blijkt waarom hun rol zo belangrijk was.

“Blijf niet thuis in je zetel zitten. Er is altijd nog werk te doen.”

Het project bracht mensen ook weer bij elkaar. Zo had ik een interview met de mensen van Sappho (een Gentse lesbiennegroep uit de jaren 70, nvdr) die elkaar na jaren nog eens terug zagen en samen herinneringen konden ophalen." Roger: "De mannen waren zeer vereerd dat ze hun verhaal nog eens mochten doen. Maar op een paar uitzonderingen na, schatten ook zij hun rol vaak minder invloedrijk in dan ze eigenlijk geweest is." Marion: "Eén van de pioniers wilde wel anoniem geïnterviewd worden." Roger: "Heeft ze daar een reden voor gegeven?"

Marion:" Omdat in de familie van deze persoon niet iedereen op de hoogte was van haar belangrijke werk in de beweging. Haar kinderen gaven haar het verwijt dat ze meegesleurd werden op de barricaden. Hoewel die kinderen nu veel positiever kijken naar haar verwezenlijkingen, komt ze toch liever niet met haar verhaal uit de anonimiteit." DM: Roger, jij zit zelf al lang in de beweging. Waren er verhalen die jou nog verrast hebben? Roger: "De meeste verhalen kende ik natuurlijk, maar bepaalde dingen heb ik anders gepercipieerd of qua tijd in een

8 - de magneet

verkeerde volgorde gezet. Mijn idee was altijd dat veel mensen in de beweging zich inzetten uit persoonlijke frustratie met religie, maar tijdens de interviews bleken de pioniers daar heel weinig mee bezig geweest te zijn. Het speelde wel voor mezelf en ik kwam net daardoor terecht bij de Antwerpse groep Jonathan van priester Wilfried Lammens waar een aantal mensen dezelfde problemen hadden. Ik heb het religieuze aspect onbewust naar de mensen uit de beweging geprojecteerd en het was dan ook een grote verrassing dat de meeste pioniers vanuit een sterke overtuiging voor gelijke rechten hun activisme aangingen." Marion: "Uit mondelinge overlevering blijkt vaak hoe de persoonlijke herinnering de perceptie van de geschiedenis verandert." DM: Marion, jij had die persoonlijke herinnering niet. Was dat een meerwaarde tijdens de interviews? Marion: "De reactie hierop was dubbel. Sommige vrouwen waren ontevreden dat ik bepaalde namen niet kende, maar daardoor hebben ze een globaal beeld geschetst van de maatschappij van toen,

persoonlijk goed met hen ging. Vandaag zou je dat empowerment noemen. Dit soort groepen bestaat niet meer en dat vind ik een gemis. Dat mensen heel open zijn met elkaar en zich versterken om verandering te brengen, dat vind ik fantastisch." DM: Zijn de pioniers vandaag nog actief? Marion: "De meesten niet meer, maar je merkt wel dat in hun ziel nog steeds het vuur van het activisme schuilt. Soms komt dat vuur weer naar boven. De vrouwen van Sappho waren voor hun reünie deze zomer naar Zuid-Frankrijk getrokken. Vlakbij hun verblijfplaats troffen ze graffiti tegen het homohuwelijk aan. De graffiti en het feit dat ze na al die jaren weer samen waren maakten dat ze terug in actie schoten. ’s Nachts zijn ze er op uit getrokken om de graffiti te overspuiten." Roger: "De mensen van mijn eigen generatie laten het nu over over aan de jongeren. Het activisme uit de begintijd is ook veranderd. Ik sluit me aan bij het verhaal van Marion dat we reflectie missen. Zo reflecteerde de Rooie Vlinder op het einde van de jaren 70 veel over de

“Vroeger konden homomannen en lesbische vrouwen veel moeilijker met elkaar om. Dat is vandaag toch sterk veranderd.” waardoor het verhaal veel toegankelijker wordt voor buitenstaanders. Wat mij erg is opgevallen in de interviews was een verhaal over FORT, ‘feministische oefengroepen radikale therapie’. Dat waren zelfhulpgroepen voor vrouwen die eind jaren 70, begin jaren 80 ontstonden. In huiskamers werd in groep gesproken over de verinnerlijkte onderdrukking, die samenhing met het lesbisch zijn. Het feministische idee was dat ze enkel de maatschappij konden veranderen als het

maatschappij. Ze noemden zichzelf ook feministen." DM: Heeft het misschien te maken met wat er in de laatste 10 jaar allemaal veranderd is op het gebied van holebi- en transgenderrechten? Roger: "Ja, maar die reflectie mag zich ook internationaal vertalen. Op veel plaatsen in Europa gaat het nog fout. Denk maar aan de recente polemiek rond


Rusland. Het activisme is ook veranderd doordat de tijden veranderd zijn. Het gaat minder diep. Je kan petities op internet tekenen. Er is te weinig onderbouw of ideologische

een vrouwengroep. Vandaag denk ik van wel en de geïnterviewden vinden ook dat het nog zou moeten bestaan." Roger: "Vroeger konden homomannen

“Het is ook belangrijk duidelijk te maken dat de situatie vandaag niet vanzelfsprekend is. Dat mensen er even bij stil staan en weten welke strijd er is geweest.” fond. Toch vind ik het ook wel goed dat de beweging zeer pluralistisch is en misschien is er daardoor minder ideologie. Ik denk dat wat er mist een aantal groepen zijn die alles wat kunnen aanvuren." Marion: "Ik sluit mij aan bij Roger. ik doe vrijwilligerswerk en vraag me soms af of dat activisme is of niet. Het is niet dat ik op straat ga of in een feministische praatgroep zit, want dat bestaat jammer genoeg niet. Voor ik de interviews deed had ik nooit nagedacht of er nood was aan

en lesbische vrouwen ook veel moeilijker met elkaar om. Dat is vandaag toch sterk veranderd. Marion: Daar hebben de jongerengroepen voor gezorgd. Mannen en vrouwen groeiden er samen op. Maar toch praat je nog altijd anders onder gelijken." DM: Welke raad zou je geven op basis van de pioniersverhalen aan de activisten van vandaag? Marion: "Iemand zei tijdens een interview: “Blijf niet thuis in je zetel zitten. Er

is altijd nog werk te doen.” Daar ben ik het helemaal mee eens. Het is ook belangrijk dat deze pioniersverhalen duidelijk maken dat de situatie vandaag niet vanzelfsprekend is. Dat mensen er even bij stil staan en weten welke strijd er is geweest." Roger: "Heel veel geschiedenis en archieven waren al verloren gegaan door de houding ten opzichte van seksualiteit vroeger. Je moet beseffen dat alles wat er veranderd is in de voorbije jaren heel pril is. En dat je de geschiedenis moet kennen om verder te kunnen gaan. Daarom is het cruciaal dat de pioniersverhalen bewaard worden. Mijn raad aan de huidige generatie is dat mensen zichzelf moeten zijn, voor zichzelf opkomen en daarbij niet de solidariteit met anderen uit het oog te verliezen. En vooral: strijdbaar blijven houdt je jong!"   Wie meer wil weten over de geschiedenis van de beweging zal vanaf maart 2014 terecht kunnen op de website van het project. Thomas Jans

de magneet - 9


Homofobie is lang niet het hele verhaal in Kameroen Antropoloog Daniel Huygens verkent roze subcultuur van Douala en Yaoundé

In het Westen kennen we vooral de verhalen over stigmatisering en discriminatie van homoseksuelen in het Afrikaanse land Kameroen. Die verhalen kloppen in veel gevallen. Maar de realiteit in Kameroen is wel veelzijdiger, ontdekte Daniel Huygens tijdens een recent verblijf daar. Hij zag een bloeiend verenigingsleven en bezocht uitgaansgelegenheden waar homo’s talrijk samenkomen. Daniel Huygens (48) werkt als sociaal begeleider in het opvangcentrum Klein Kasteeltje in Brussel. Hij besteedt daarbij speciale aandacht aan holebi-asielzoekers. Daniel was vroeger de voorzitter van het Brusselse Regenbooghuis en was ook bestuurder van de Belgian Lesbian and Gay Pride (BLGP). De Franstalige Brusselaar is afkomstig uit Charleroi. Hij woont in Brussel samen met zijn vriend Bruno en heeft een 15-jarige dochter uit een vroegere relatie, Nour. De voorouders van Daniel kwamen uit Antwerpen en Leuven. Maar zijn familie leeft al minstens vijf generaties in Charleroi. Een echte Belg dus.

“De realiteit ter plekke is toch heel anders, er is daar zeker een sociaal leven van holebi’s.” Etnografisch onderzoek De Magneet: Daniel, in de zomer verbleef je bijna 70 dagen in Kameroen. Wat ging je daar doen? Daniel Huygens: “In 2011 ging ik opnieuw studeren aan de UCL, sociale antropologie. Nu zit ik in mijn tweede masterjaar. In het kader van mijn studies deed ik in Kameroen etnografisch onderzoek over het sociaal leven van holebi’s daar. Ik leefde er de hele tijd in het gay-milieu, vooral in Douala maar ook in Yaoundé. Mijn veldonderzoek wordt de basis voor mijn eindejaarswerk.” DM: Je logeerde bij Kameroense homo’s. Kameroen is een land met een homofobe reputatie. Was je bang? Daniel: “Ik had inderdaad het geluk om meestal te kunnen logeren bij homo’s, op een bepaald moment zelfs even bij een homokoppel met kinderen. Of ik bang was? Via verhalen van asielzoekers en artikelen op internet had ik me een bepaald beeld gevormd van de situatie in Kameroen. Ik wil de problemen van Kameroense homo’s zeker niet minimaliseren. Maar de realiteit ter plekke is toch heel anders, er is daar zeker een sociaal leven van holebi’s.” DM: Welke mensen hebben je daar begeleid? En wat vond je van de bevolking? Daniel: “Ik werd ginder heel goed ontvangen door mensen die ik alleen virtueel kende. We deelden plaatsen, informatie, blije en trieste momenten en ook gewoon het dagelijkse leven. Super voor een antropoloog. Ik voelde me geen vreemdeling, ook al was ik waarschijnlijk de enige blanke in de volkswijk Ndogbong

10 - de magneet

in Douala. De inwoners van de wijk wisten niet precies wat ik daar kwam doen. Ik bracht wel veel tijd door in een centrum voor hiv-preventie zodat de mensen me ‘dokter’ gingen noemen (lacht). De kinderen riepen ‘bonzour le blanc’. Ik at gegrilde vis langs de weg en dronk samen met de wijkouderen bier bij een winkeltje.” DM: Holebi’s en ook sekswerkers hebben daar eigen organisaties? Daniel: “Artikel 347 bis van het Kameroense strafrecht omschrijft homoseksualiteit als een misdrijf. Die situatie en diverse ‘homoseksuele affaires’ leidden er mee toe dat er verenigingen werden opgericht rond mensenrechten en holebi’s. Als gevolg van de criminalisering worden veel mensen gechanteerd en afgeperst. Sekswerkers in Douala hebben inderdaad ook een eigen vereniging. Maar de meeste geregistreerde verenigingen presenteren zich als structuren voor hiv-preventie en mensenrechten zodat ze discreet het holebi-publiek kunnen bereiken. Ik ken maar één vereniging die op dat punt heel expliciet is.”

Empower DM: Je belangrijkste gastheer in Kameroen runde de ngo AidsAcodev. Wat doet die ngo? Daniel: “Aids-Acodev is de vereniging die niet verbergt dat ze met holebi’s werkt. De organisatie doet aan hiv- en soa-preventie en verdedigt sekswerkers, mannen en vrouwen, ongeacht hun seksuele geaardheid. Dat is ook duidelijk te lezen op hun briefpapier. » « Het nieuwe Empower-centrum van Aids-Acodev is een centrum voor gezondheidszorg waar holebi’s en sekswerkers terecht kunnen zonder te moeten vrezen voor discriminatie. Bij publieke centra worden ze soms wel gediscrimineerd. Empower is nog heel jong en heeft te weinig middelen, ze hebben bijvoorbeeld labomateriaal nodig voor analyses. De medewerkers doen formidabel werk op het terrein. Zo brachten ze de prostitutieplaatsen in Douala mooi in kaart.” DM: Je was in Douala, in Yaoundé en in de brousse. Wat waren je ervaringen? Daniel : “Je kan niet naar Kameroen gaan zonder een beetje de toerist uit te hangen. Ook al was mijn onderzoek altijd wel aanwezig op de achtergrond. De Kameroenezen beschrijven hun land graag als Afrika in het klein en ze hebben gelijk. Je moet maar 200 km afleggen om heel verschillende landschappen te zien. De stranden van Kribi, de watervallen van de Lobé, het heilige woud en de waterval van Mami Wata. Ze hebben daar


buitengewone plekken die je kan ontdekken.”

dat de situatie minder verschrikkelijk is dan je zou verwachten.”

DM: De dood van homoactivist Eric Ohena raakte veel mensen. Wat gebeurde er precies?

DM : Kameroense homo’s doen alles om aan de ‘heteronormaliteit’ te beantwoorden ?

Daniel: “De dood van Eric was tragisch en bracht de hele gemeenschap in beroering. Eric was journalist en leidde Camfaids, een vereniging in Yaoundé. Ik zou normaal Eric ontmoeten tijdens mijn verblijf maar hij werd bij hem thuis vermoord aangetroffen, in verdachte omstandigheden. Wat er precies gebeurde, weten we nog altijd niet. Ik begrijp dat sommigen snel een link leggen tussen zijn activisme en zijn dood. Maar ik zie ook hoe een mogelijk scenario door sommige activisten en journalisten als een zekerheid werd voorgesteld. Wellicht heeft dat te maken met een strategie van activisten. Is dat de goeie strategie? Daar moet ik niet over oordelen.”

Daniel: “Nogal wat Kameroenezen vervrouwelijken te pas en te onpas elkaars voornamen. Zij doen alsof ze onder vrouwen bezig zijn. Eerst is dat bevreemdend, uiteindelijk begin je ook zo te praten. Mogelijk verlangen sommige Kameroense homo’s zodanig naar normaliteit en erkenning dat ze de traditionele sekserollen overnemen van de hetero’s. Het is wel een gevaarlijk spelletje want ze praten en gedragen zich zo overal, ook op plekken waar dat misschien niet zo verstandig is.”

“In Club Le Catalan zie je op piekmomenten wel 250 tot 300 mannen.” DM: Sommige van jouw ervaringen gaan wel lijnrecht in tegen het homofobe imago van Kameroen? Daniel: “Ik was zelf stomverbaasd toen ik bij aankomst op de luchthaven zag hoe iemand uit het ontvangstcomité een T-shirt droeg met daarop de tekst ‘Africa Gay’. Van mijn gastheer Adonis bijvoorbeeld weet iedereen in zijn wijk dat hij van mannen houdt, zonder dat hij daar specifieke problemen door ondervindt. Op werkvergaderingen bij het ministerie van Volksgezondheid en met het stadsbestuur van Douala maakte Adonis er geen geheim van dat hij homo en sekswerker is. Toen ik me in de stad verplaatste in het gezelschap van nogal verwijfde homo’s, gebeurde er nooit iets vervelends. Wie lang genoeg de realiteit observeert, merkt

‘Le Catalan’ DM: In Akwa, een wijk van Douala, was je in een grote uitgaansgelegenheid voor homo’s? Daniel: “Ik bezocht daar inderdaad ‘le Catalan’, een club op de eerste verdieping van een gebouw in een straat waar je heel wat discotheken vindt. De Catalan is groot en mooi gedecoreerd, ze spelen er goeie muziek en er lopen constant een stuk of 50 mannen rond die narcistisch over de dansvloer swingen en zich bekijken in grote spiegels. Hun broeken hangen onder hun billen. Sommigen dragen extravagante kleren en soms lopen ze rond in bloot bovenlijf. Er wordt gelachen en veel gedronken. De mannen schurken zich tegen elkaar aan en kussen elkaar. Op piekmomenten zie je daar wel 250 tot 300 mensen. Kortom, een club zoals je ze ook in Brussel vindt.” DM : De ontmoeting met sommige homo’s was erg emotioneel ? Daniel: “Ik herinner me een gesprek met een jonge homo van 26. Hij prostitueerde zich en gebruikte drugs. Tijdens ons gesprek zei ik dat zijn verhaal over zijn leven voor mij van grote waarde was. De jongen

“De Kameroenezen beschrijven hun land graag als Afrika in het klein en ze hebben gelijk”, vindt Daniel Huygens.

begon te wenen, waardoor ik de kluts kwijt raakte; dat had ik niet verwacht. Hij vertrouwde me toe dat hij voor het eerst in zijn leven het gevoel had iets waard te zijn voor een ander. Uiteindelijk hadden we allebei tranen in de ogen.”

Ander mens DM: Met welke gevoelens kwam je terug naar België? En ga je nog terug? Daniel: “Ik ben niet meer dezelfde man als voordien, ik ben veranderd. Mijn vriend Hassan Jarfi – de vader van de vermoorde Ihsane uit Luik – schreef me tijdens mijn verblijf daar: ‘Hij die gezien en geleefd heeft, weet het beter dan hij die gelezen en gehoord heeft’. En dat is waar. Je moet de dingen zelf beleven en ze in real time waarnemen. Zo kan je ze goed begrijpen en proberen ze nadien te vertellen en zo goed mogelijk te interpreteren. Dat is het werk van een antropoloog.” “Of ik nog terug ga naar Kameroen? Absoluut. Maar dan wel met een andere ingesteldheid en samen met mijn vriend.” Denis Bouwen

“Of ik nog terug ga naar Kameroen? Absoluut. Maar dan wel met een andere ingesteldheid en samen met mijn vriend.”


Je kunt niet veranderen wat in je bloed zit ‘Zigeunerkind’-boeken schetsen opmerkelijk avontuur van een bijzonder man

Als schrijver Mikey Walsh geen homo was geweest, dan had hij hetzelfde gedaan als elke andere volbloed zigeuner. In een cultuur waar homoseksualiteit als een ziekte wordt gezien, kon hij echter niet blijven. Hij had het allicht niet overleefd. De nu 32-jarige Britse Roma Mikey Walsh schreef met zijn persoonlijk verhaal in zijn thuisland bestsellers. Nochtans leerde Mikey pas als volwassene lezen en schrijven aangezien hij als kind amper naar school ging. Leren leven als zigeuner was namelijk belangrijker dan naar school gaan. Bovendien kende Mikey zijn toekomst. Zijn wereld was een wereld waarin twaalfjarige jongens werkten en auto reden, en op hun zestiende trouwden. Een wereld waar mannen praten over geld verdienen, vechten en vrouwen. Mikey paste niet in deze wereld. De mannelijkheid die hij had moeten erven, was aan hem voorbij gegaan. Bovendien hield hij niet van vechten, waardoor zijn vaders droom om van zijn zoon een bokser te maken al bij voorbaat tot mislukken gedoemd was. En hij was homo; iets waarvan hij geleerd had dat hij zich daarover moest schamen. Op zijn vijftiende liep hij weg van huis, van de enige wereld en levenswijze die hij tot dan toe kende.

Familie Mikey, die nu in Londen woont, vertelde De Magneet, dat zijn familie hem enorm steunt. “Mijn familie is niet perfect maar we houden ontzettend veel van elkaar. We zijn er als familie sterker uitgekomen. Mijn familie is vooral gelukkig dat ik een gewoon leven kan leiden bevrijd van het enggeestig denken.” Hij mist echter nog steeds zijn leven dat hij kende als kind. “Ik mis het kamp, de gemeenschap en de geïsoleerde veiligheid van leven binnen een groep van mensen die respect en achting voor elkaar hebben. Het is zo verschillend van het leven in Londen. Londen is een miljoenenstad en toch kan het de eenzaamste plek in de wereld zijn.” En ja, hij voelt zich nog steeds een buitenstaander maar elke dag iets minder. Het doet hem overigens vreselijk pijn dat Roma nog steeds vervolgd worden en dat er zoveel vooroordelen zijn. “Het is de angst voor wat mensen niet kennen.”

Zijn eerste boek ‘Zigeunerkind’ gaat over zijn leven voor hij thuis wegloopt. Een boek waarvan Stephen Fry zei: ”Ontroerend, angstaanjagend, grappig en briljant. Ik zal het nooit vergeten. Een verbazingwekkende prestatie.” ‘Zigeunerkind op de vlucht’ vertelt over de moeizame en moeilijke weg die Mikey aflegde nadat hij thuis wegliep. Toen hij eindelijk tot het besef kwam dat homo zijn gewoon een deel is van wie hij is, vond hij de kracht om zijn moeder de waarheid te vertellen. Dankzij zijn moeder kon hij na vijf jaar weer zijn familie en zijn vader ontmoeten. Het duurt echter nog verschillende jaren vooraleer Mikey terug welkom is in het huis van zijn vader. Terug gaan leven in zijn eigen gemeenschap kan niet. Een Roma die onder de niet-Roma heeft geleefd, kan namelijk niet meer terug.

Mikey had nooit kunnen denken dat ‘Zigeunerkind’ zo succesvol zou worden. Aanvankelijk wilden boekhandels het boek niet stockeren omdat er volgens hen geen lezerspubliek was voor een boek over zigeuners. “Ik had echter geen boek geschreven over zigeuners," zegt Mikey, “iets dat mensen beseffen van het moment dat ze mijn boek lezen. Het gaat over mijn leven dat ik altijd als een avontuur heb gezien, en ik was nu eenmaal een zigeuner.” Omdat hij wou dat het boek een succes werd, belde hij elk radiostation en tijdschrift en promootte hij zijn boek via Twitter. Een jaar nadat ‘Zigeunerkind’ uitkwam, werd het een hit en had Mikey zijn doel bereikt.

“Het leven dat ik heb geleid, was niet typerend voor elk zigeunerkind. Ik wist dat, maar het was mijn leven. Ik wilde mijn thuis nooit verlaten. Maar ik moest wel, voor mezelf en voor mijn familie. Mijn cultuur stond, zoals vele andere, niet open voor verandering. Ik was een homoseksuele man en een

volbloed zigeuner en ik heb afschuwelijk hard geknokt om als beiden te kunnen leven. Je kunt niet veranderen wat in je bloed zit. God weet dat ik het heb geprobeerd. En ik ben blij dat ik in staat was mezelf te accepteren zoals ik was." (uit Zigeunerkind op de vlucht)

12 - de magneet

Met het succes van ‘Zigeunerkind’ kwamen echter ook anonieme bedreigingen en verloor Mikey vrienden. Sommige mensen


vonden het boek een aanval op zijn volk. Andere noemden hem een leugenaar en/ of geestesziek. En dan waren er literatoren die meenden dat de auteur een bedenksel was van zijn uitgever. Vooral veel mensen binnen zijn gemeenschap waren niet opgezet met een boek waarin een zigeunerman stelt dat hij homo is, vooral omdat er nu eenmaal geen holebi’s zijn binnen hun gemeenschap. En wat dat laatste betreft, ziet Mikey geen verandering: “Het is spijtig genoeg, nog steeds een enorm taboe. Ik heb al meerdere brieven gekregen van zigeuners, die holebi zijn. En het beste wat ik kan doen, is het levende bewijs zijn dat ze niet alleen zijn.”

Relaties opbouwen Relaties opbouwen is overigens niet evident, vele mannen beginnen liever geen relatie met een zigeuner. En anderen worden dan weer afgeschrikt door het feit dat de auteur als kind door een oom seksueel misbruikt werd. De relatie met Dillon, de man waarmee hij trouwde, brokkelde geleidelijk af door de nasleep van ‘Zigeunerkind’. Vooral de anonieme dagelijkse dreigementen werden ondragelijk. Intussen, zo verzekert

Mikey ons, zijn de anonieme bedreigingen sporadisch geworden. Walsh is overigens niet zijn echte achternaam. Foto’s waarop we het gezicht van de man zien, zijn er niet. Hierover zegt hij: “Ik weet wie ik

ben. Bovendien houd ik er nu eenmaal niet van om mijn gezicht te tonen. Het is mijn verhaal dat belangrijk is. Het is mijn verhaal dat mensen moet bijblijven en niet hoe ik eruit zie. En verder zullen er altijd wel mensen zijn die menen dat ze me kennen.” Op aandringen van zijn vele lezers, komt er uiteindelijk toch een derde ‘Zigeunerkind’ boek en BBC films gaat ‘Zigeunerkind’ verfilmen. Het script is klaar en Mikey hoopt dat de juiste regisseur tegen het einde van dit jaar de verfilming op zich gaat nemen. “Eens de opnames starten, kan het snel gaan. Intussen zat ik al met enkele grote namen samen, die het boek willen verfilmen. Mensen waarvan ik amper kan geloven dat ik daarmee in dezelfde kamer zit.” Naast het schrijven van het script, is Mikey ook gevraagd om een toneelstuk en een televisieserie te schrijven. “Ongewild sluipen er altijd wel autobiografische dingen in mijn scripts,” zegt Mikey, ”over relaties die ik heb gehad.” Sinds enige tijd verzorgt hij ook een veelgelezen column in Gay Times Magazine. Florence Evers

Pensioensparen Fiscaliteit Beleggingen Hypothecaire leningen Wij verzekeren uw toekomst! Voor vrijblijvende informatie: Mikey Walsh

stefan.luyckx@finb.be 0488/04.64.75 www.finb.be


14 - de magneet


HIV? DOE DE TEST Bestel NU je pakket

1 Registreer je op de website www.swab2know.be en bestel je pakket. 2 Als je het pakket thuis ontvangt, neem je zelf je speekselstaal af. 3 Stuur het staal in de gefrankeerde enveloppe naar het Instituut voor Tropische Geneeskunde. 4 Check je resultaat na 1 week op de website of maak een afspraak op Helpcenter.

SWAB 2 KNOW HIV?

swab2know.be

Supported by v o o r

s e k s u e l e

g e z o n d h e i d

Institute of Tropical Medicine


“We moeten ons nog altijd verdedigen en verantwoorden” Lesbiennevereniging Atthis heeft al 35 jaar achter de kiezen

De Antwerpse lesbiennevereniging Atthis viert in 2013 haar 35-jarig bestaan. Geen klein bier dus. Volgens de statuten wil Atthis ‘een lesbische, feministische en maatschappijkritische groep zijn’. Medio november gaf de organisatie een receptie om de mooie mijlpaal te vieren. Zangeres Marleen Daniëls gaf één van haar gesmaakte optredens en er werd ook gefuifd. Atthis maakt bovendien plannen voor een soort feestquiz. De Magneet babbelde met Rita De Caluwé. Als jong, onbevangen wicht was Rita De Caluwé van mening dat ‘de beweging’ zichzelf op termijn overbodig moest maken. Nu bekijkt ze dat toch wat genuanceerder. “We leven nu in een tijd met meldpunten tegen discriminatie en geweld tegen holebi’s en transgenders. Alles wat we hebben bereikt, lijkt telkens opnieuw in vraag te worden gesteld. Net als andere minderheden moeten wij telkens opnieuw ons recht verdedigen om te zijn wie en hoe we zijn. We moeten ons blijven verantwoorden en verrechtvaardigen. Na 35 jaar Atthis zeg ik dan ook dat een vereniging als de onze noodzakelijk is en blijft. Dat zal niet veranderen zolang er vrouwen zijn die met vragen zitten of in probleemsituaties terechtkomen.”   In de loop der jaren verhuisde Atthis overigens ettelijke keren. “Zelden op ons eigen initiatief”, herinnert Rita zich. In de tijd dat de dieren nog spraken kwam ‘de vrouwengroep’ geregeld samen op de eerste etage van het GOC in de Antwerpse Dambruggestraat. Na het sluitingsuur

van het GOC zwermden de vrouwen dan uit naar diverse Antwerpse lesbiennecafés. Later dook Atthis op in het Oranjehuis, een pand in de Hoogstraat. Maar daar mochten de dames inpakken toen uit een krantenannonce kon worden afgeleid dat Atthis een lesbische vrouwengroep was. The horror! De verhuurder had in het huurcontract laten opnemen dat Atthis op geen enkele manier de lesbische dimensie mocht bekendmaken.

Geuzenstraat Na een flinke zoektocht belandde de vereniging in een huis in de Verbondstraat (nr. 53). Atthis beleefde er een bloeiperiode maar belandde opnieuw op straat toen het huis van eigenaar veranderde. Zo streek de groep neer op het gelijkvloers van een sociaal woningblok tussen de Volkstraat (nr. 7) en de Geuzenstraat (nr. 6). Toen die ruimte moest worden gerenoveerd, werd in samenspraak met de eigenaar naar een alternatief gezocht. En zo belandde Atthis op haar huidige stek (Geuzenstraat nr. 27). Al in 1978 – in de periode van het Oranjehuis – bracht Atthis haar eigen nieuwsbrief uit, de Knalpot. Op 19 november 1979 werd Atthis een heuse vereniging zonder winstoogmerk, wellicht om huurcontracten te kunnen afsluiten. “Van onze rechtspersoonlijkheid zullen weinig doorsnee bezoeksters wakker liggen”, denkt Rita. “Maar het vzw-karakter biedt wel een zekere wettelijke bescherming,

belangrijk wanneer de vereniging of één van haar bestuursleden wordt aangevallen. In crisisperiodes kan het vzw-statuut voorkomen dat alles teloorgaat wat opgebouwd is. De bestuursleden moeten dan de koppen bij elkaar steken om uit te maken wat er met de ‘goederen van de vzw’ moet gebeuren. Zo’n moment is dan zo confronterend dat er toch een nieuwe start wordt gemaakt. Wanneer we subsidies aanvragen, is het belangrijk dat we een vzw zijn. En wanneer sommige leden opeens een heel andere koers voorstellen, is het heel waardevol dat onze doelstellingen goed verwoord zijn in de vzw-statuten.” Volgens de statuten wil Atthis ‘een lesbische, feministische en maatschappijkritische groep zijn’. Het wil in de ruimste zin van het woord op familiaal, sociaal, ethisch, psychisch, hygiënisch, medisch, juridisch en cultureel gebied begeleiding geven aan vrouwen. Vooral dan aan ‘homofiele vrouwen’. “In essentie willen we een veilige plek zijn voor lesbische vrouwen en voor vrouwen die op één of andere manier nog zoekende zijn. Zij moeten elkaar ongedwongen kunnen ontmoeten. Altijd opnieuw komen er nieuwe mensen op ons af met een waaier aan vragen.”

Meestal zonder mannen

Het traditionele concept van Atthis is dus nog altijd niet afgeschreven, stelt Rita. “Mannen zijn nog altijd niet welkom, tenzij

Een vrouw met vele passies

Rita De Caluwé is de dochter van een vader die timmerman was en een moeder die als jong meisje huishoudhulp was en nadien voltijds huisvrouw werd. Haar jonge jaren werden getekend door trauma’s en incest, heel anders dan de jeugd die haar jongere zus meemaakte. Een opleiding tot ‘maatschappelijk werker’ gaf Rita niet wat ze zocht. In haar studietijd lag ze ook emotioneel met zichzelf overhoop. Na de studies werkte Rita eerst als aankoopbediende bij Siemens

16 - de magneet

(Huizingen) en later als schaderegelaar brandverzekeringen (Antwerpen). Een langdurige ziekte leidde uiteindelijk tot een vervroegde pensionering. De werkgever wou Rita geen nieuwe kans geven. Passies heeft Rita anders genoeg: het holebiverenigingsleven, vroeger de strijd tegen de Lange Wapper, paarden, motoren, Vikings, zeilschepen, IJsland. “Altijd opnieuw kom ik in de holebi-beweging terecht”, stelt ze vast. “Maar in ruil voor mijn inzet krijg ik heel veel energie terug.”


aldus Rita. “Dat soort activiteiten komt en gaat in golven.”

Vrijwilligers

wanneer we bewust aankondigen dat er activiteiten voor een gemengd publiek zijn. In onze fuifzaal zijn we wel soepeler geworden, zonder daar veel ophef rond te maken. Vroeger werden lesbiennes steevast geweerd wanneer ze op onze fuiven opdaagden met mannelijke vrienden, meestal homo’s. Op dat punt zijn we toch toleranter geworden.” Of Atthis een bepaalde leeftijdsgroep aanspreekt, is volgens Rita voor discussie vatbaar. “Eigenlijk ondernamen we nooit enige actie om een specifieke leeftijdscategorie te bereiken. Met één uitzondering: we organiseerden wel al avonden voor 40-plussers. Dat gebeurde dan nog op vraag van bezoeksters die uitdrukkelijk vroegen om zoiets op poten te zetten. We wilden het idee best een kans geven.”   Door de opkomst van holebi-jongerengroepen, onder de koepel van Wel Jong Niet Hetero, komen jonge studerende vrouwen in een aantal gevallen niet meer terecht bij een vereniging als Atthis. Maar er blijven nog altijd uitzonderingen die de regel bevestigen.

‘Core-business’

Nieuwe vrijwilligsters vinden is op dit ogenblik een grote uitdaging voor Atthis. “Het grootste knelpunt is het vinden van vrouwen die op jaarbasis zes avonden willen komen tappen in onze ontmoetingsruimte. Als we ploegjes hebben die zes keer per jaar willen opdraven, wordt dat tappen best doenbaar. Hoe minder tapsters we hebben, des te vaker moeten de beschikbare vrijwilligsters inspringen. Op dat vlak is de leeftijd toch wel een obstakel: jonge mensen recupereren sneller wanneer ze de bar laat hebben moeten openhouden. Wie boven de 35 of 40 is, heeft het daar lastiger mee.”   Contacten met oudere leden van Atthis verlopen meestal buiten de vereniging om. Onder vrijwilligsters van jaren terug ontstaan dikwijls vriendschapsbanden die duurzaam blijken. Sommige vroegere bezoeksters zijn nu al de 80 voorbij. “Maar de meeste vrouwen uit de Verbondstraat zullen nu 50 tot 65 jaar oud zijn”, schat Rita. “Wat niet wegneemt dat ook vrouwen van die leeftijd nog actief zijn of opnieuw actief worden.”   In dit feestjaar hoopt Atthis zoveel mogelijk ‘fans van het eerste uur’ bijeen te brengen op een ontmoetingsmoment. Enigszins oudere dames komen soms ook aangewaaid op de Atthis-fuiven. Het was ook uit die hoek dat de vraag naar een initiatief voor 40-plussers kwam. “Op onze 40 plus-avonden kregen vrouwen de kans om vriendinnen van vroeger opnieuw tegen te komen. Die avonden werden op

een bepaald moment zo razend populair dat we de toeloop – in de Verbondstraat – niet meer aan konden. Met spijt in het hart moesten we die avonden stopzetten. Later werd het idee door anderen weer opgepikt en in een andere vorm voortgezet. Pimpernel richt zich nu nog altijd tot 40-plussers, al vraag ik me soms af of het niet vooral om 60-plussers gaat. Nu, je bent zo oud als je je voelt natuurlijk. Op een bepaalde leeftijd worden iemands gezondheid en fitheid veel belangrijker dan de cijfers van de leeftijd.” Denis Bouwen

Wie graag wil kennismaken met Atthis of vrijwilligster wil worden, kan surfen naar www. atthis.be. Via het gastenboek kan je vragen stellen of persoonlijke commentaar achterlaten. Onthaalgesprekken zijn ook mogelijk. E-mailen kan naar atthis@atthis.be. Op vrijdagavonden is Atthis altijd open, op zaterdagavond is het wijs om vooraf even te bellen via 03/216.37.37. Atthis is ook op facebook te vinden.

“Momenteel beperken we ons tot onze core-business”, onderstreept Rita. “Sommige activiteiten doen we niet meer of slechts in beperkte mate. Van een bewuste keuze vanuit de organisatie kunnen we niet spreken. Het aantrekken van nieuwe leden en bezoeksters wordt moeilijker met de jaren. Een logisch gevolg van de positieve ontwikkelingen in onze samenleving. Zo werd het huwelijk opengesteld en kwam er een wetgeving tegen discriminatie.” 
Gezellig met andere lesbiennes naar de cinema, het theater, de bowling of de dansles gaan is nu veel minder ‘nodig’ dan vroeger. Atthis organiseert ook activiteiten in functie van vraag en aanbod. Wanneer vrouwen een bepaalde behoefte formuleren, krijgen ze doorgaans na overleg met het bestuur de kans om zelf de handen uit de mouwen te steken. “Ik voel op dat punt geen paniek of zo”,

de magneet - 13


Twintig jaar Enig Verschil

De toekomst van deze vereniging wordt alleen maar rooskleuriger Enig Verschil, de Antwerpse jongerenvereniging voor holebi's en transgenders, bestaat al 20 jaar. Naast de Homo Top 100 en het wekelijkse praatcafé, heeft de vereniging nog heel wat meer te bieden. We vroegen wat meer informatie aan Gio Van Den Bril (extern coördinator) en secretaris Stijn Van Den Bergh. Onlangs vierde Enig Verschil, of kortweg EV, zijn 'porseleinen' jubileum met een grootse receptie waar meer dan 200 gasten op afkwamen. Een bonte mix van 'anciens' en nieuwelingen die elkaar konden ontmoeten of die elkaar na lange tijd terug zagen: er werd wat bijgepraat,

jaarlijkse 'Bowlebi'traditie een mooi voorbeeld van: een leuke bowlingavond waar andere verenigingen op uitgenodigd worden. Er worden dan gemengde groepjes gevormd zodat iedereen wel nieuwe mensen leert kennen. Plezier verzekerd!

Promotie Aanwezigen op het EV-café Naast samenwerking willen ze bij EV ook nis kunnen maken met de vereniging en vooral inzetten op promotie. Ze willen met de andere leden. Dit gaat steevast graag hun naambekendheid wat verhogen om zo nog wat extra jongeren aan te gepaard met een stellingenspel waarin Stijn Van Den Bergh (links) en Gio Van Den Bril, trekken. Een niet zo makkelijke opgave in naar de meningen en standpunten van 'de secretaris en extern coördinator bij Enig Verchil outsiders' wordt gepolst. tijden waarin een holebivereniging steeds veel gelachen en ervaringen en verhalen minder een noodzaak is omwille van sowerden uitgewisseld. Het was de ideale ciale media en internet. Dat is een groot Homo Top 100 gelegenheid om Enig Verschil in de kijker verschil met 20 jaar geleden, toen was er te zetten en de vrijwilligers en de leden van een virtueel leven nog geen sprake en De Homo Top 100 die jaarlijks begin november in de Red & Blue wordt gehouwaren mensen sneller genoodzaakt om van toen en nu te verzamelen om hen in zich aan te sluiten bij een vereniging als den, is zowat het paradepaardje van de de bloemetjes te zetten. Enig Verschil om het sociale contact met vereniging. Het is tevens een leuk feest De jongerenvereniging heeft heel wat andere holebi's te kunnen onderhouden. waar ook mensen van buiten Antwerpen te bieden voor holebi's en transgenders Er wordt dan ook tegenwoordig wat meer jonger dan 30 (die maximumleeftijd werd geflyerd en EV is ook jaarlijks present op enkele jaren geleden trouwens opgetrokken van 26 lentes naar 30, een minimumde Pride. leeftijd is er in principe niet). De komende Naar de buitenwereld toe resulteren deze inspanningen in een verbeterde en jaren wil de vereniging vooral inzetten uitgebreide scholenwerking, iets waar teop samenwerking met andere Vlaamse holebi-jongerenverenigingen. Daar is de genwoordig een (steeds) groter draagvlak op afkomen en dus wordt het al snel een voor is dan 10 à jaarlijkse traditie en een leuk weerzien 20 jaar geleden. voor velen. Het is ook elk jaar gewoon En toch is het spannend om te vernemen welk liedje er evenwel niet simnu de fel begeerde titel van 'homo-hit van pel: in technische het jaar' wegkaapt. Wie dat wil kan zelfs scholen en in het voor zijn/haar eigen song stemmen op beroepsonderwijs de website van Enig Verschil. Een ware 'verkoopt' dat heel succesformule die, zo lang het goed loopt, wat moeilijker dan zal worden behouden. Het is immers ook een mooi uithangbord voor EV en iederin het KSO of het ASO. een is er welkom. Ten slotte is er ook een jaarKavka lijkse ouder- en vriendenavond, Elke woensdagavond is er ook een waarbij de EV-ers EV-café waar de leden elkaar kunnen hun famile en/of ontmoeten voor een gezellige babbel. Dit vrienden kunnen gaat meestal door in jongerencentrum Enkele oude en nieuwe bestuursleden van Enig Verschil op de receptie van uitnodigen zodat Kavka, tenzij ze door omstandigheden 20 jaar EV die wat beter kenelders terecht moeten. Soms is het EV-

De Homo Top 100 is zo'n beetje ons paradepaardje

18 - de magneet


Wie meer info wenst of op de hoogte wil blijven van de activiteiten van Enig Verschil, kan terecht op de webstek van EV: www.enigverschil.be of op de Facebookpagina. Nieuwsgierigen die graag een onthaal- of kennismakingsgesprek willen, kunnen mailen naar onthaal@enigverschil.be (discretie verzekerd).

cafĂŠ in een thema of staat er een leuke activiteit, zoals een stadsspel of schaatsen, op de agenda. Er wordt ook geprobeerd om af en toe in te spelen op de trend van het moment. Zo kunnen er ook culturele activiteiten de revue passeren, denk maar aan een film- of een theatervoorstelling, alsook meer informatieve momenten rond Wereldaidsdag, seksualiteit en veilig vrijen bijvoorbeeld.

Fun De jaarlijkse Paasvakantie betekent ook de komst van het jaarlijkse FUN-weekend. Enig Verschil trekt er dan, met al wie het wil, een weekendje op uit. Deze driedaagse staat ook telkens in een ander thema: Woodstock, Helden, ‌ je kunt het niet gek genoeg bedenken. Er zijn dan aangepaste activiteiten, nachtspelen, enz. Kortom een must voor iedereen die een leuke tijd wil beleven. Ramses Noffels

Enkele oude en nieuwe bestuursleden van Enig Verschil op de receptie van 20 jaar EV


16 - de magneet


Docufilm FITRA toont worsteling van sommige moslims Antwerpen was in de zomer het decor van de World OutGames (WOGA). In het Zuiderpershuis was er een tentoonstelling met werken van een aantal homoseksuele kunstenaars. Op de eerste verdieping werd een stille ruimte gebruikt om activiteiten rond spiritualiteit te houden. De locatie diende ook om de gloednieuwe docufilm FITRA te vertonen. FITRA werd op 9 augustus vertoond en werd ingeleid door een gedreven moslima. De documentaire werd gemaakt door een Zuid-Afrikaanse imam. In de prent wordt geschetst welke afwegingen andersgeaarde moslims (kunnen) maken wanneer ze worstelen om hun seksualiteit met hun geloof te verzoenen. In de loop van september werd FITRA ook vertoond in ZuidAfrika zelf. De makers willen de film graag op één of andere manier verspreiden. Hoe, dat volgt nog af te wachten want FITRA zou best een tsunami kunnen veroorzaken in de islamitische wereld. Uiteraard zijn er ook hopen moslims die ‘anders’ zijn en die daar graag meer en meer willen voor uitkomen. Wat wil het woord fitra eigenlijk zeggen? Volgens Wikipedia is het een Arabisch woord dat staat voor aanleg, natuur, samenstelling of instinct. In een mystieke context kan het intuïtie of inzicht betekenen. Volgens de islamitische theologie worden mensen geboren met

een neiging naar ‘tawhid’ (eenheid), wat is ingekapseld in de ‘fitra’, samen met mededogen, intelligentie, ihsan (perfectie) en alle andere eigenschappen die het ‘mens zijn’ uitmaken. Wie zich bekeert tot de islam, is volgens sommige moslims eerder iemand die ‘terugkeert naar een ontwaakte zuivere staat’. Abraham en Mohammed waren perfecte voorbeelden van ‘fitra’. In fitra zit zowel een fysieke als een spirituele component. De fitra van het menselijk lichaam is de schoonheid en perfectie zoals gecreëerd door God. Naar mijn gevoel impliceert fitra ook dat je jezelf toont en uitdrukt zoals je bent, zonder maskers. Wie dat doet, is volkomen in balans. Syd Barrett van Pink Floyd maakte er ooit een mooie song over, ‘Chapter 24’. Een verwijzing naar de I Tjing, waarbij hoofdstuk 24 de titel ‘de Terugkeer’ draagt. Rob-ert-(in)-a  

HolebiBib Boek: 'De kleur van de sterren' ‘La vie est une farce à mener par tous’. Met dit citaat uit ‘Une vie en enfer’ van Arthur Rimbaud opent ‘De kleur van de sterren’, een geschiedkundige adolescentenroman uit 2010 van de Kortrijkse schrijfster Eveline Vanhaverbeke. Afwisselend lezen we het verhaal van de jonge Louise in de ik-vorm en fragmenten uit het turbulente leven van Rimbaud, de homoseksuele dichter uit de Franse Ardennen. De personages zijn uitstekend uitgewerkt en beschreven. De gedeelten die verwijzen naar de verhouding van Rimbaud en Verlaine zijn goed onderlegd, maar braafjes uitgewerkt. Vanhaverbeke betrekt in

haar verhaal ook West-Vlaamse auteurs als Guido Gezelle en Stijn Streuvels met een ongebreidelde fantasie. Dat ze boeiend kan vertellen bewijst ze van begin tot einde. Haar schrijfstijl doet wat denken aan Carlos Ruiz Zafon of aan Dan Brown en staat dus garant voor enkele boeiende uurtjes lectuur. De roman is te koop voor slechts 10 euro maar kan ook worden ontleend bij de HolebiBib. Philippe Bonne Eveline Vanhaverbeke – De kleur van de sterren Uitgeverij Marmer - 267 pagina’s

De blog van Rob Tielman Rob Tielman is als oud-voorzitter van Homostudies Utrecht en het Humanistisch Verbond ruim 45 jaar actief in de holebi- en de humanistische beweging in Nederland en wereldwijd. In het verleden kwam hij ook al aan het woord in De Magneet. Na ruim 30 jaar columnist van de Gaykrant te zijn geweest lanceerde hij dit jaar een eigen blog: http://robtielmanblogt.blogspot.nl/. Daarbij besteedt hij ook veel aandacht aan de overeenkomsten en verschillen tussen enerzijds Vlaanderen en anderzijds Nederland en Friesland, waar hij nu al weer tien jaar woont. Een aanrader!

de magneet - 21


Religie en seksualiteit Op zoek naar de nuance

Seksualiteit en religie maken deel uit van ons diepste menselijk buikgevoel. Als we beide ter sprake brengen (liefst nog in combinatie), geeft dit soms aanleiding tot hevige discussies. Het blijven 'hot items' in de media. De uitspraken van paus Franciscus en aartsbisschop Leonard rond homoseksualiteit  blijven het nieuws halen. We interviewden daarom Marco Derks. Hij is een oud-katholiek theoloog die als promovendus aan de Universiteit Utrecht onderzoek doet naar hoe religie en homoseksualiteit aan elkaar worden gerelateerd in politieke debatten en populaire cultuur in Nederland. Zijn onderzoek maakt deel uit van een groter onderzoeksproject. baasd als ik zeg dat ik christen en homoseksueel ben.  Maar niet iedereen in de kerk is tegen homo's. Soms krijg ik zelfs te horen dat ik me als homo zou moeten losmaken van de religie. Mijn geaardheid zou dus onlosmakelijk aan mijn identiteit verbonden "Dit is niet onmiddellijk een vraag voor mij. Ik voel mij heel erg zijn terwijl het geloof een keuze zou zijn. thuis in de Oud-Katholieke Kerk van Nederland, haar liturgie en Er zijn daarentegen christelijke kringen die net het omgekeerde gemeenschap. Ze heeft geen moeite met holebi's. Ze noemt zich beweren. Ze geloven dat mensen ten diepste heteroseksueel "oud" omdat ze teruggrijpt naar de oude, vroegchristelijke Kerk. gemaakt zijn en dat homoseksualiteit ontstaat vanuit opvoeMaar tegelijkertijd is het grote verschil met Rooms-Katholieke ding of cultuur (en dat je er dus voor of tegen kunt kiezen). Zo Kerk dat bisschopkwam er enkele jaren pen lokaal gekozen geleden in Nederland worden en elkaars een organisatie (Difgelijken zijn. Men ferent) in opspraak erkent de Paus wel omdat ze deed in als bisschop van genezing van holebi's. Rome, maar niet als En net dit soort van een soort ‘superbissituaties leent zich tot schop’ die boven de onderzoek om na te andere bisschoppen gaan welke termen staat. Oud-katholieke mensen gebruiken kerken kunnen dus die zich in dit debat onderling verschillen. mengen. Zo kunnen in NeWat mij geweldig fasderland en Duitscineert is dat (homo) land vrouwen priester seksualiteit en religie worden en homoretegenover elkaar laties gezegend geplaatst worden en worden, terwijl dat in toch overeenkomsten Polen niet kan." vertonen. Heel lang   gold in de samenDM: Vrouwen die leving het idee dat Marco Derks: “Sommigen zijn verbaasd als ik zeg dat ik christen en homo ben”. priester kunnen religie onze identiteit beworden, holebi's die paalde en dat seksualiteit geen tweederangsgelovigen zijn,... Die kerken moeten dan toch een bijzaak was. Tegenwoordig merk je net het omgekeerde en vol zitten? is seksualiteit een belangrijk politiek onderwerp geworden."   "De Oud-Katholieke Kerk kent inderdaad een toestroom vanuit DM: Toch twee verschillende ideeën. Ligt de waarheid er niet andere kerken. Maar anderzijds is Nederland sterk ontkerkelijkt. tussenin dat beiden identiteit zijn? Verder zijn er homo's die zich goed voelen binnen de Rooms-Katholieke Kerk, ondanks sommige uitspraken: ze hebben er geen "Identiteit is een lastig begrip. Het wordt vaak gebruikt voor iets moeite mee om toch verbonden te blijven. Een homo die op wat essentieel is, iets dat vaststaat... Dit brengt echter het gezoek is naar geloof en die zich niet thuisvoelt in de Rooms-Kavaar met zich mee dat je de werkelijkheid verengt tot bepaalde tholieke Kerk, zal al gemakkelijker de stap nemen naar de Oudbegrippen. Wat is een homoseksuele identiteit? Volgens mij is die niet een man die seks heeft met een andere man. Er zijn Katholieke Kerk. Zelf zie ik die Oud-Katholieke Kerk als een brede stroming binnen het katholicisme."   bijvoorbeeld mensen die seksueel aangetrokken zijn tot het  zelfde geslacht maar niet naar homogelegenheden gaan of samen DM:  Momenteel doe je onderzoek naar geloof in politieke dewillen wonen. Achter al die begrippen (ook van religie) gaat een batten en populaire cultuur. Kan je daar iets meer over vertellen? diversiteit schuil. Aan de ene kant verhelderen ze maar tegelijkertijd reduceren ze tot eenduidigheid. "Religie en homoseksualiteit zijn heel gevoelige onderwerpen. Het is dus belangrijk voor maatschappelijke organisaties om In politieke debatten en populaire cultuuruitingen leidt dit nogal duidelijk te krijgen wat het effect is van het gebruik van bepaalde eens tot botsingen. Veel mensen hebben het idee dat beide retermen binnen de debatten. De meeste van deze gesprekken aliteiten niets met elkaar te maken hebben. Sommigen zijn vervinden in de media plaats. En net deze willen de dingen graag DM: Beste Marco, je bent oud-katholiek en homo. Hoe verzoen je beiden?

22 - de magneet


duidelijk en liefst in tegenstelling hebben want dat is spannend. Daarin gaat de nuance verloren. Ook het idee van een gelovige wetenschapper is voor sommige mensen haast onvoorstelbaar.   Met ons onderzoek willen we ook naar voor brengen welke diversiteit allemaal ondergesneeuwd raakt. Hoe bepaalde holebi's omgaan met religie, ieder op een eigen manier. Zo zijn coming-out en homo-emancipatie typisch westers. Dat zit in ons en moet er (bijna moreel verplicht) nu eenmaal uitkomen. De samenleving vindt het belangrijk dat ze zichtbaar zijn, ook in het publieke en bedrijfsleven. Maar we kunnen ons afvragen of men dit zelf wel wil. Dit verraadt een opvatting als eenduidige identiteit die eruit moet komen. Dit houdt het risico in dat bepaalde identiteiten geen ruimte krijgen."   DM: Jullie onderzoek gaat dus op zoek naar de nuance?

verstoten wordt of een christelijke ambtenaar van de burgerlijke stand die geen ‘homohuwelijk’ wil ‘sluiten’, daar hebben mensen meteen een beeld bij, maar een islamitische vader die van zijn lesbische dochter houdt of een homostel dat regelmatig naar de kerk gaat lijken‘onvoorstelbaar’."   DM: De media heeft hierin dus een verantwoordelijkheid op te nemen?

"We willen inderdaad nuance en in de analyse laten zien welke machtsprocessen er spelen. Welke stemmen worden gehoord en welke helemaal niet? Welke stigma's worden ingezet en wat voor effect hebben deze? Een homoseksuele moslimjongen die door zijn familie

"Het onderzoek loopt van 2013 tot 2017. We gaan bekijken wat de meest geschikte voorbeelden zijn om onze hoofdvraag te beantwoorden: hoe worden homoseksualiteit en religie aan elkaar gerelateerd en wat leren we daaruit over de rol van religie in de moderne samenleving?"

"Ze spelen inderdaad een belangrijke rol. Ze zijn nu eenmaal niet neutraal. Maar de media is nu eenmaal niet te verengen tot 'de media'. Ook hierin is veel diversiteit. Naast de klassieke media heb je ook blogs, Facebook, Twitter,... Dit zal het onderzoek ook duidelijk maken: wie zich hier allemaal van bedient en in het debat mengt."   DM: Wat jullie proberen te doen lijkt me toch een werk van lange adem?

DM: Wat willen jullie met het onderzoek in 2017 bereiken en aanreiken naar de samenleving? "We willen verhelderen. En maatschappelijke organisaties kunnen hiervan leren hoe ze in het publieke debat hun strategieën kunnen vormgeven. We willen tools aanreiken om duidelijk te maken welk effect het gebruik van bepaalde begrippen kan hebben. Door de patronen die erachter zitten in beeld te brengen hopen we dat mensen elkaar beter begrijpen en laten zien wat gemeenschappelijk is. Ik verwacht niet dat het haalbaar is dat homoseksualiteit door iedereen wordt geaccepteerd. Gewoon al maar omdat er geen vaste invulling bestaat van homoseksualiteit. De Griekse mannenliefde kan je niet vergelijken met een hedendaagse huis-tuin-hond-homo. Het gaat bij ons onderzoek ook om meer dan enkel aanvaarding van homoseksualiteit of ook van religie. Dit zijn eerder neveneffecten maar het gaat ons vooral om diversiteit aan het licht te brengen."   Meer info:  http://marcoderks.wordpress. com/   Bart Loneux

Ontdek alle voordelen op

www.cavariapas.be de magneet - 19


Weg van onder de kerktoren: de geschiedenis van De Magneet Tijdschrift van Het Roze Huis liet weinig thema’s onbesproken

Wat in 1996 begon als een eenvoudige nieuwsbrief, groeide in de loop der jaren uit tot een fraai en veelzijdig tijdschrift of magazine. De Magneet wilde graag informeren en sensibiliseren rond het project ‘Het Roze Huis’. Maar het blad bleef bewust niet alleen maar onder de eigen kerktoren zitten. Nieuws en ontwikkelingen uit de buurlanden en uit het verre buitenland kregen genereus aandacht. Omdat de wereld nu eenmaal groter is dan België aan de Noordzee. Maar weinig onderwerpen bleven onbesproken in De Magneet. Van de strijd voor de openstelling van het huwelijk tot hiv-preventie, van lesbische schrijfsters en dichteressen tot florerende jongerengroepen, van de aandacht voor roze senioren tot de discriminatie en stigmatisering van holebi’s in Afrika. Uiteraard ging er ook veel aandacht naar verenigingsnieuws allerhande. En gedurende een aantal jaar zette ook de Holebi-bib haar beste beentje voor. Het eerste nummer van de eerste jaargang van De Magneet verscheen in juni 1996. Eén jaar na de oprichting van de vzw Het Roze Huis en twee jaar na de start van de initiatiefgroep die het project bedacht en uitwerkte. Destijds kon de nieuwsbrief rekenen op welgeteld één redacteur en één vormgever. Herman Van Roey was de vormgever van het eerste uur. In latere jaren werd die fakkel overgenomen door Marc Stevens, Eva en Andrea, Martin Daniëls, Thanh Beels, Werner Gabriëls en Stefan Luyckx. Het aantal redacteurs in de periode 1996-2013 opsommen zou ons te ver leiden. Toch enkele speciale vermeldingen: Bob & Ludwig, die jarenlang de gesmaakte strip ‘De Roze Groentjes’ produceerden. En Frank Gout, jarenlang een vaste waarde als eindredacteur.

Potentieel aanboren In het állereerste nummer werd de terechte ambitie geuit om ‘het ontzaglijke potentieel in de Antwerpse holebi-gemeenschap nog veel meer aan te boren’. Leona Detiège, Patsy Sörensen, Mieke Vogels en Marc Wellens bleken toen al de plannen van Het Roze Huis te steunen. De nieuwsbrief kondigde onze vier benefietconcerten in het Rubenianum aan, berichtte over een mooi LGBT community centre in San Francisco en bevatte een fuifkalender. Ja, in die jaren fuifden de verenigingen nog dat het een lieve lust was. Toen kon dat nog. “Het Antwerpse schepencollege gaat akkoord met het voorstel van Patsy Sörensen om de vzw Het Roze Huis actief te steunen”, stond eind 1997 te lezen in De Magneet. De stad Antwerpen bleek bereid om tussen te komen in mogelijke huuruitgaven of zelf een locatie ter beschikking te stellen. In dezelfde editie werd jong geweld Yves Aerts geïnterviewd, die later nog voorzitter van Het Roze Huis zou worden.

Heuglijk nieuws In juni 1998 was er heuglijk nieuws. Aan de Antwerpse Draak-

24 - de magneet

plaats was namelijk eindelijk een prachtige plek gevonden om Het Roze Huis te realiseren. De stad zou het pand aankopen. Alex ‘Willy’ Heijens dook op met zijn periodieke ‘praathoekje’, dat geruime tijd zou worden voortgezet. Meer dan een jaar later, in september 1999, blikte De Magneet terug op het eerste internationale werkkamp aan de Draakplaats. Dat werkkamp bleek een zeer intense, aangrijpende en ontroerende gebeurtenis. Het enthousiasme droop er vanaf. Eind 1999 was er veel treuriger nieuws, met de overlijdens van trouwe vrijwilligers en sympathisanten, Mon Slembrouck en Erwin De Beukelaer. In maart 2000 werd homopionier Paul Rademakers geïnterviewd, een man die ook in latere jaargangen nog zou opduiken. Een maand of drie later kon het openingsweekend van Het Roze Huis met grote vreugde worden aangekondigd en was er een verhaal over de vrienden van Villa Lila in Nijmegen. “Oef. Den Draak eindelijk open!” prijkte prominent op de cover in september 2000. Voorzitter Yves Aerts beklemtoonde in zijn editoriaal het belang van zichtbaarheid én waakzaamheid. Diverse pioniers van Het Roze Huis kwamen aan het woord. En prominente Antwerpse politici, onder wie burgemeester Detiège, wensten Het Roze Huis behouden vaart.

Niet vertrutten “Opletten dat we niet vertrutten en versuffen”, klonk het waarschuwend in De Magneet van juni 2001. In dezelfde uitgave werd het nieuwe Antwerpse Regenboogfestival gepromoot. De openstelling van het huwelijk zat duidelijk in de pijpleiding. Later in 2001 publiceerde het magazine een interview met Suzan Daniël, die haar naam gaf aan het gelijknamige Fonds. In het voorjaar van 2002 werd gewag gemaakt van het recente bezoek van de Egyptische ambassadeur Soliman Awaad. De vervolging van homo’s in Egypte was ook bij Het Roze Huis zeker niet onopgemerkt gepasseerd, een nieuw mensenrechteninitiatief stond in de steigers. Later dat jaar passeerden Bart Stouten (met een eerste dichtbundel), zangeres Marleen Daniëls en socioloog Rob Tielman allemaal de revue. Tielman maakte zich zorgen over ‘het gods-


dienstige fundamentalisme’.

voor ‘de huurkwestie’ bij Het Roze Huis. In rusthuizen wordt vorming met een roze cachet gegeven. En er wordt over de taalgrens gekeken, bij de collega’s van Alliàge in Luik. In de winter van 2008 treden Dennis De Roover en Timothy Junes aan als nieuwe hoofdredactie. Ze komen in de plaats van Denis Bouwen, de eerste redacteur en hoofdredacteur.

Wie de jaargang 2003 meemaakte, maakte kennis met kunstenaar en etalagist Bob Torfs, die nadien ook ging meewerken aan De Magneet. Holebi’s bleken kans te maken als pleegouders. Pianist Ben Roels liet zich interviewen en Brigitte Bardot gaf homo’s en moslims ervan langs. Hoofdcommissaris Serge Muyters – nu de Antwerpse korpschef – kwam uitgebreid aan het woord. En tien jaar jongerengroep Enig Verschil werd in de verf gezet.

In 2009 verschijnt een herfstnummer met Yasmine op de cover. De populaire zangeres had zich eerder dat jaar van het leven beroofd. In De Magneet wordt ook aangekondigd dat de World OutGames in 2013 in Antwerpen zullen worden gehouden.

Vlaams Blokker Homofobe uitlatingen van een vertegenwoordiger van de katholieke kerk worden bekritiseerd in de lente van 2004. Tegelijk blijken er ook positieve geluiden uit diezelfde Kerk te komen. De Magneet roept op om brieven te schrijven naar Zaki, een homo die in een Egyptische gevangenis zit. Later dat jaar wordt een Lierse homo en Vlaams blokker geïnterviewd. Mét kritisch naschrift. Remi Verwimp geeft zijn kijk op de ‘multiseksuele samenleving’ en dr. Patrick Sweetlove informeert rond de volksgezondheid. Ook homoseksualiteit in Afrika, de ontwikkelingen bij COC Nederland en de schrijfster Sarah Waters worden dat jaar aan het lezerspubliek voorgeschoteld. Het lentenummer 2005 meldt met grote droefheid het overlijden van Jan Denissen. De allereerste ondervoorzitter van Het Roze Huis, een pionier van het eerste uur en een geweldige mens en vrijwilliger. Er komt een einde aan de fuiven van Het Roze Huis in Zaal Jacob. De herenliefde van Alexander de Grote wordt uitvoerig beschreven. Nog in 2005 wordt bericht over holebi-asielzoekers die hun geaardheid vaak verbergen. André Sollie vertelt over zijn roman ‘Nooit gaat dit over’. Ook de mensenrechtengroep WISH en twee jonge Poolse homoactivisten passeren de revue. WISH zal nog vaker opduiken in het blad. In 2006 is De Magneet niet blind voor feiten die de samenleving zwaar tekenden: het bloedbad, aangericht door Hans Van Themsche, de moord op Joe Van Holsbeeck, de dood van een jonge Congolees, het geweld tegen holebi’s. Eind 2006 verschijnt een editie met een prachtige kleurencover. Het jaar nadien vertelt een homokoppel over de liefde voor hun pleegdochter. De Holebifederatie (nu çavaria) voert een campagne rond de coming-out op de werkvloer. En in Mechelen blijkt er een roze beleggingsclub te zijn ontstaan. Is het zinvol om ‘homomonumenten’ op te richten? Ook die vraag krijgt een plek in De Magneet.

Huurkwestie De jaargang 2008 pakt onder meer uit met een interview met de Pakistaanse asielzoeker Suhail. Er is een oplossing in de maak

De jaargang 2010 meldt de oprichting van de ondernemersvereniging Gay Business Antwerp (GBA), toont aandacht voor het oeroude homocafé Strange en waarschuwt voor de gevaren van poppers. Het pand van Het Roze Huis is dan tien jaar open, een mooie aanleiding om ‘het scheppingsverhaal’ achter het project te belichten. En de openlijk homoseksuele Elio Di Rupo wordt gezien als toekomstig premier.

Moord in Oeganda In het voorjaar van 2011 staat David Kato op de cover. De Oegandese activist was spijtig genoeg in zijn land vermoord. In Nijmegen gaat Villa Lila sluiten. En er is een getuigenis over ‘aseksualiteit’. Later dat jaar zijn er verhalen over twee roze presentatoren bij radio MNM, de Roze Belweek en roze stripverhalen. Guy Lee Thys vertelt over zijn nieuwe prent ‘Mixed Kebab’. En Hannes en Liesbeth zijn de trotse nieuwe uitbaters van Den Draak, het café van Het Roze Huis. Het fenomeen van de ‘ladyboys’ in Thailand krijgt de nodige aandacht in de lente van 2012. Marcia Poelman vertelt over haar onderzoek rond allochtone holebi’s. In de zomer van dat jaar komt Leonie Nelissen aan het woord: de eerste vrouwelijke voorzitter van de vzw, die tegenwoordig natuurlijk Het Roze Huis – çavaria Antwerpen heet. In de loop van dit jaar laat een priester in De Magneet blijken dat er wel veel meer is dan alleen maar homofobie in de Kerk. Het aantreden van paus Franciscus doet een frissere wind waaien. De start van de Roze Wapper, een groep voor holebi’s en transgenders met een verstandelijke handicap, is een interessant nieuw wapenfeit. En de Antwerpse politie vertelt over haar plannen rond de World OutGames. Wat hebben we hieruit geleerd? De Magneet kan alleszins terugblikken op een rijk en gevarieerd palmarès. Het blad groeide uit tot een vaste waarde voor stad en provincie Antwerpen. Of er ooit een nieuw tijdschrift komt, moet de toekomst uitwijzen. De handschoen is geworpen… Denis Bouwen

de magneet - 25


Belevenissen van een transgender Vrouw in mannenverpakking

Transgenders eisen de jongste tijd meer en meer hun plaats op. Daarom is het hoog tijd voor enige reflecties door een, zeg maar, ervaringsdeskundige. Wie transgender is, moet een hele weg afleggen op psychisch vlak. Die weg is voor iedereen verschillend en zuiver persoonlijk. Niemand anders heeft daar verder iets over te zeggen. Oordelen of veroordelen is helemaal ‘not done’. Je ben wel anders en je krijgt de nodige ‘uitdagingen’ te verwerken, zeker op het moment dat je jezelf toont zoals je bent of voelt. Fysiek zie ik er als een man uit, en dat hou ik zo. Maar mentaal ben ik wel degelijk een vrouw. Als je dan begint te spelen met vrouwelijke attributen zoals kledij, eyeliner, lipstick, mascara, oogschaduw, nagellak, sexy ‘leggings’, minirokjes, damesschoentjes enzovoort, moet je wel rekening houden met minder aangename opmerkingen. Af en toe word je uitgelachen. Gelukkig maar af en toe. Maar

dat raakt me niet omdat het voor mij als transgender heel natuurlijk is om me zo te kleden.

is dan maar zo. Mijn goede raad: laat ze links liggen en ga door met de anderen die je wel accepteren.

Enkelingen in mijn directe omgeving keuren mijn ‘coming-out’ af en vinden me ‘geestesziek’. Vanuit hun standpunt gezien zal dat dan wel zo zijn. Als je dan probeert uit te leggen hoe je bent of voelt, stuit je op onbegrip en afwijzing. Wel, dat

Hierdoor krijg je kracht en energie en blijf je positief in het leven staan.

Op zoek naar onze wederhelft Een tekstje citeren uit een recente editie van Happinez-magazine met als onderwerp ‘vrijheid’: "Volgens de kabbala schiep God eerst een mens die een dubbel wezen was, zowel vrouwelijk als mannelijk, en deelde hij die doormidden zodat Adam en Eva ontstonden. Daarom lopen we allemaal rond met een halve ziel en is het onze taak om onze wederhelft te vinden en met hem of haar samen te smelten: dan zijn we weer heel.” Het idee dat we eigenlijk maar half zijn en een andere helft missen is in vele mythen en oude verhalen verwerkt. Bekend is de versie van Aristophanes die Plato beschrijft in zijn boek ‘Symposium’ uit de vierde eeuw voor Christus. “Oorspronkelijk waren alle mensen bolrond”, zei hij, “en heel sterk. Ze hadden twee naar buiten gerichte gezichten, vier armen en vier benen waarmee ze heel hard konden lopen en ook hun geslachtsdelen zaten aan de buitenkant. Sommigen waren helemaal man, anderen helemaal vrouw en velen waren zowel mannelijk als vrouwelijk. Maar ze waren ook trots en hoogmoedig en ze spanden samen tegen de goden.” “Als straf sneed Zeus de mensen doormidden zoals je een ei doorsnijdt met een haar. Een slimme zet, want het halveerde hun kracht en bovendien waren er in één klap twee keer zoveel mensen die aan de goden konden offeren. Apollo kreeg als opdracht om de gezichten naar de voorkant te draaien, zodat de mensen goed beseften wat er met hen gebeurd was en ze zich konden bezinnen over hun gedrag.” “Maar na de splitsing hunkerden de helften zo verschrikkelijk naar elkaar dat ze alleen nog maar op zoek gingen naar hun wederhelft. Als ze die hadden gevonden, omklemden ze elkaar krampachtig, lieten elkaar nooit meer los en stierven een hongerdood. Daarom verplaatste Zeus de geslachtsdelen naar voren: zo konden ze zich tijdelijk met elkaar verenigen en daarna gewoon verder werken.” Aristophanes vertelde dit verhaal om het fenomeen van de erotische aantrekkingskracht te verklaren. Alle verliefdheid is een hunkering naar de wederhelft die we verloren zijn, stelde hij. Maar doorgaans nemen we genoegen met een substituut voor die oorspronkelijke echte andere helft van onszelf." Einde citaat.

26 - de magneet

Identiteitscrisis Dit ‘zijn’ wordt spijtig genoeg nog altijd beschouwd als een afwijking, namelijk ‘genderdysforie’ of een ‘identiteitscrisis’. Dr Griet De Cuypere (UZ Gent, afdeling seksuologie en genderproblematiek) ijvert er al een hele tijd voor om dit bewustzijn, dat biochemisch te verklaren is, uit het psychiatrisch handboek te laten schrappen. Tien jaar geleden waren homo’s en lesbiennes ook nog ‘geestesgestoord’; gelukkig is dat toen (pas) geschrapt. Nu de ‘transgenders’ nog en misschien nog wat ‘varianten’. Naar mijn smaak is de indeling vrouw-man te ver doorgedreven, want iedere vrouw heeft wel wat mannelijke eigenschappen en iedere man wel wat vrouwelijke, bij de één al wat meer of minder uitgesproken. Als dat gevoel ‘fifty-fifty’ is, ben je volledig in balans.

Eerste hulp bij onrust Een mooie hulp in mijn geval is de Japanse krijgskunst aikido (de weg naar harmonie door innerlijke kracht). Door die krijgskunst te beoefenen ben


Maak kennis met Het Roze Huis - çavaria Antwerpen ik zowel fysiek als mentaal fit en voorbereid op al het ‘negatieve’. Door er voor te gáán, op een zachtaardige wijze zoals stromend water, breng je verandering en zullen mensen wel moeten inzien dat iedereen een ‘vrouw-man’ of ‘man-vrouw’ is. Waarom hebben sommige mensen het toch zo moeilijk met het feit dat er mensen zijn die ‘anders’ zijn en die niet binnen de lijntjes vallen of lopen? Zonder dwarsliggers kan een spoorweg ook niet liggen. En, zoals Albert Einstein al zei: "De andersdenkenden zullen de wereld redden." O’Sensei, de bedenker van aikido, zei ook van zichzelf: "Ik ben wel een man maar heb vele vrouwelijke eigenschappen." Ter afsluiting van al deze overpeinzingen, deze nog: een mooie spreuk die me sterkt: "Al wat je niet doodt, maakt je sterker." Een mens is veerkrachtig en flexibel, als een bamboestengel. Maar ik vind dat je vooral in jezelf moet geloven en jezelf moet aanvaarden zoals je bent. Ik ben wie ik ben en vraag niet waarom. Wees gerust, ik bespaar je de details van de lijdensweg die ik meemaakte op diverse gebieden: administratief, gerechtelijk, financieel, familiaal, psychisch, sociaal, op het vlak van huisvesting… ik kan er een boek over schrijven. Als besluit durf ik te stellen dat de maatschappij gewoon geen rekening houdt met mensen die ‘anders’ zijn. ‘Mijn’ boodschap is dan ook: kom er ten volle voor uit wie je bent, draag geen masker(s) en wees niet bang! Hoe meer mensen beginnen te tonen hoe ze écht zijn, des te meer anderen zullen volgen en dat is een opwaartse spiraal! Rob-ert-(in)-a Wil je reageren? Stuur dan een e-mail naar de_speelkelder@hotmail.com.

Met een dertigtal aangesloten holebi- en transgenderverenigingen vervult Het Roze Huis één van de belangrijkste rollen binnen de Vlaamse holebi- en transgendergemeenschap. Gedragen door een hele hoop vrijwilligers werkt de organisatie naar een aanvaarding van holebiseksualiteit en genderexpressie in de ruimste zin. Ook bij minderheden binnen onze samenleving, zoals allochtonen en ouderen, maakt Het Roze Huis ‘holebi en transgender zijn’ bespreekbaar. Naast een eigen werking met een aantal werkgroepen, richt Het Roze Huis zich naar de hele provincie Antwerpen. Door plaatselijke initiatieven financieel en logistiek te steunen, draagt de organisatie bij tot emancipatie en empowerment van holebi’s en transgenders in alle uithoeken van de provincie. Het Roze Huis wil er dan ook zijn voor elke holebi en transgender die met vragen zit. Daarnaast wil ze ook een plaats bieden aan zij die zich gewoon, onder gelijkgezinden, eens flink willen amuseren. Het Activiteitenteam staat daar garant voor! Het Roze Huis wil vooral ook wegen op diegenen die vandaag het holebi – en transbeleid in ons land bepalen. Door politiek lobbywerk slaagt de organisatie erin zich door het politieke kluwen te wringen. Kortom, Het Roze Huis is er voor iedereen! Zin om mee te werken aan deze droom? Het Roze Huis is steeds op zoek naar enthousiaste vrijwilligers.

Onthaal Nood aan een babbel? Zit je met vragen of ben je bezig met jouw coming-out? Blijf er niet mee zitten… Vrijwilligers van de Werkgroep Onthaal staan voor je klaar! Elke donderdagavond van 19u tot 21u. Meer info: onthaal@hetrozehuis.be of 03/288.00.84

HolebiBib Zin in een goed boek? Of wil je gewoon meer informatie over het holebi- en transgenderthema? De vrijwilligers van de Holebibib staan voor je klaar. De fictie vind je in Boekhandel ’t Verschil, de non-fictie in Het Roze Huis. Meer info: holebibib@hetrozehuis.be of 03/288.00.84

Aangesloten verenigingen Een recent overzicht van onze aangesloten verenigingen vind je op www.hetrozehuis. be of elders in deze Magneet. Neem ook eens een kijkje op de infotoog en het infobord in Café Den Draak!

Zaalverhuur: Plan je privé of met je organisatie of bedrijf een vergadering, receptie of activiteit? Reserveer dan één van onze zalen. De prijzen zijn democratisch en onze medewerkers leggen je in de watten. Meer info en reservaties via secretariaat@hetrozehuis.be of 03/288 00 84.

STEUN ONS PROJECT Het Roze Huis kan niet bestaan zonder extra financiële ondersteuning. We rekenen dan ook op jou om ons het broodnodige duwtje in de rug te geven. Wist je dat je voor elke gift vanaf 40 euro op jaarbasis een fiscaal attest ontvangt? Dit doe je door te storten op onze projectrekening bij de Koning Boudewijnstichting met als mededeling ‘L78039-Het Roze Huis – çavaria Antwerpen’. Je kan ons ook op tal van andere manieren steunen, bv. door ons te (laten) sponsoren door je bedrijf, geldelijk of in natura. Je kan ook ‘Krekelsparen’. Of informeer bij je notaris over een legaat t.v.v. Het Roze Huis.

ALGEMEEN CONTACTADRES: Het Roze Huis – çavaria Antwerpen Draakplaats 1 2018 Antwerpen www.hetrozehuis.be info@hetrozehuis.be 03/288 00 84

de magneet - 27


“De politiek kan onze trein afremmen maar niet tegenhouden”

Russische holebi’s merken dat ze er niet alleen voor staan Rusland is niet meteen één van de landen die je spontaan associeert met openheid voor holebi’s. Zeker niet het Rusland van Vladimir Poetin. Maar activisten als Joeri Gavrikov zijn toch niet al te pessimistisch over de toekomst. Autoritaire leiders als Poetin kunnen de trein van de emancipatie misschien een tijdlang vertragen. Maar de trein bolt hoe dan ook door. Vroeg of laat breken er betere tijden aan. Joeri Gavrikov komt uit een gewoon gezin. Zijn vader was een militair, moeder was een huisvrouw en er was ook nog een oudere broer. In zijn jonge jaren “De nieuwe wet leidde zeker tot meer misdaden tegen beoefende hij holebi’s”, getuigt Joeri. tal van sporten, gaande van skiën tot zwemmen en van karate tot atletiek. Joeri was dol op scheikunde en bouwde met zijn vrienden zelfs kleine raketten. “Op school vroeg ik me soms af waarom ik zo dolgraag naast een bepaalde jongen wilde zitten”, herinnert Joeri zich. “Ik was nogal groot van lengte en de meisjes vroegen me vaak om hen te verdedigen tegen de jongens. Vechten deed ik niet maar verbaal stond ik wel sterk.” “In de laatste jaren van de middelbare school kwam ik tot het besef dat ik op mannen viel. Maar het woord ‘homo’ kende ik gewoon niet. Wel de vuile moppen en scheldwoorden. Ik aanvaardde mijn seksuele geaardheid vlotjes maar besloot om te wachten met mijn coming-out. Voor mijn ouders was ik altijd de perfecte zoon.” Vermits Joeri als jonge kerel nooit andere homo’s tegenkwam, stak hij al zijn tijd in studeren, sporten en andere hobby’s. In zijn familie was er niemand die hem pushte om te trouwen. “Op zeker moment werd ik verliefd op een man die ik jaren voordien had gekend. Ik vond hem buitengewoon. Wat ik voelde voor hem, ging verder dan vriendschap. Het duurde een tijd voor ik hem durfde te vertellen dat ik homo was: ik was bang om alle contact met hem te verliezen. Die andere man was overigens geen homo.” Na zijn coming-out bij het voorwerp van zijn begeerte duurde het niet lang voor Joeri iedereen begon in te lichten: mijn familie, vrienden, collega’s op het werk. Hij was toen 29 jaar oud. “Misschien was dat aan de late kant, maar bon. Ik sloeg gewoon de pagina om en begon aan een nieuw deel van mijn leven.”

28 - de magneet

Pride in Moskou “Sinds 2000 had ik thuis internet. Zo kon ik veel informatie vinden over homoseksualiteit. Ik zag veel overeenstemming tussen mijn eigen ideeën en de onderzoeken die wetenschappers hadden gedaan. In 2006 kwam ik te weten dat er in Moskou een eerste Gay Pride zou plaatsvinden. Ik nam het besluit om er naartoe te gaan. Zelf woonde ik een stadje in de buurt van Sint-Petersburg. De autoriteiten verboden de Pride-optocht. Op de conferentie vooraf werd druk gediscussieerd over de vraag wat er nu moest gebeuren. Bijna iedereen vond dat we toch de straat moesten op gaan, alleen ik dacht daar anders over.” Later veranderde Joeri van mening en nam hij zelf deel aan Prides in Sint-Petersburg. Hij ging ook mee Prides organiseren. “Stapje voor stapje werd ik een activist. Het is net zoals in de wetenschap: soms weet je niet wat het resultaat zal zijn maar zet je toch door.”

Wet De Magneet: De nieuwe Russische wetgeving verbiedt om onder minderjarigen informatie te verspreiden die ‘de aantrekkelijkheid van niet-traditionele seksuele relaties’ promoot en die een ‘verkeerd beeld’ geeft van de gelijkwaardigheid tussen traditionele en niet-traditionele relaties. Joeri Gavrikov: “Net als veel andere wetten in Rusland kan de tekst op veel manieren worden geïnterpreteerd. De wet zou natuurlijk duidelijk moeten zijn. Met deze wet wilde de overheid vooral de openbare activiteiten van holebi’s inperken. Ze kwam er op vraag van conservatieve politici en na lobbying van de orthodoxe kerk. Sommige holebi’s besloten om Rusland te verlaten. Andere mensen trekken zich van de wet niets aan, met name in de grote steden. Zij geloven dat je met geld je onafhankelijkheid ten aanzien van de maatschappij kan afdwingen. Er zijn holebi’s die al werden geslagen, beroofd of zelfs gedood. De nieuwe wet leidde zeker tot meer misdaden tegen holebi’s. Onze regering misbruikt ook de vreemdelingenhaat om de be-


volking onrechtstreeks te controleren.”

moeten worden geboycot?

De Magneet: Buiten Rusland werd verontwaardigd gereageerd op de wetgeving. Hebben jullie steun aan de reacties uit het Westen?

Joeri: “Een boycot lijkt me niet haalbaar. De Europese politici willen al geen visa weigeren aan Russische politici die de rechten van de mens schenden. Wat zouden ze dan beginnen met een boycot van de Spelen? Nationale sportdelegaties zullen helemaal niets boycotten. Individu-

Joeri: “Het is belangrijk dat wij merken dat we niet alleen zijn in Rusland en dat de mensen in het buitenland steeds luider hun stem verheffen. Nogal wat andere schendingen van de mensenrechten en vrijheden kregen in het buitenland minder aandacht dan wat de holebi’s nu meemaken. Door zich anti-westers op te stellen kunnen Vladimir Poetin en zijn regering tonen hoe sterk en stoer ze wel zijn. Het is een terugkeer van de Koude Oorlog, in de hand gewerkt door mensen met een Sovjet-mentaliteit die nu de politiek beïnvloeden.”

Oude denkkader De Magneet: Heeft het Kremlin de mogelijke reacties uit het buitenland niet zwaar onderschat?

“Stapje voor stapje werd ik een activist. Het is net zoals in de wetenschap: soms weet je niet wat het resultaat zal zijn maar zet je toch door.” ele politici kunnen wél een signaal geven door geplande bezoeken aan de Spelen af te zeggen. Daden van individuen zijn soms zichtbaarder dan collectieve maatregelen.”

Paragraaf 121 De Magneet: Hoe zou je de huidige toestand in Rusland vergelijken met hoe het was in de tijd van de Sovjetunie?

Volgens Joeri betekenen de weinige grote clubs in Moskou niet zoveel: “Mensen hangen niet de hele tijd in clubs of sauna’s rond hé”.

Joeri: “Sommige politici zijn blijven steken in hun oude denkkader. Ze hebben grote privileges en willen regels maken waarmee ze de massa kunnen blijven controleren. De rechten van holebi’s erkennen is een grote stap vooruit voor een samenleving, net als de gelijke behandeling van vrouwen. Vergelijk het met de puberteit bij kinderen: de ouders mogen zeggen wat ze willen, hun kinderen willen die fase voor geen geld missen. Niemand kan de sociale vooruitgang tegenhouden. De politici willen een trein stoppen die volop aan het rijden is. Blijkbaar snappen ze niets van de wetten van de natuurkunde of de geschiedenis. De politiek kan onze trein afremmen, maar ook niet meer dan dat.” De Magneet: Vind je dat de Olympische Winterspelen in Sotsji (februari 2014)

Joeri: “De situatie is helemaal verschillend. In de Sovjet-tijd had je ‘paragraaf 121’ waarmee de staat mensen kon opsluiten voor mannelijke homoseksualiteit, als de feiten door iemand werden bevestigd. Gespreid over de jaren werden talloze Russen opgesloten. Schattingen spreken van 70.000 tot 100.000 mensen. Die mensen werden niet alleen vastgezet omdat ze homoseksueel waren maar ook omdat ze waren gekant tegen het regime. Nu is het probleem dat mensen niet het gevoel hebben dat hun vrijheid wordt ingeperkt. Of dat ze menen toch niets te kunnen veranderen. Ze kunnen alleen vrijuit praten in hun keuken. Voor veel Russen is het al goed als ze weten dat er morgen niets zal veranderen: de stabiliteit die de regering predikt.” De Magneet: Er lijkt veel homohaat te bestaan in Rusland. Maar tegelijk vind je in een stad als Moskou ook grote uitgaansgelegenheden voor homoseksuelen? Joeri: “Vergelijk Moskou niet met de rest van Rusland. Je vindt ver weg van de hoofdstad talloze stadjes waar geen uitgaansclubs of andere ontspanningsmogelijkheden zijn. Geen sportaccommo-

datie, niks voor cultuur. Tegelijkertijd zijn de inwoners van die stadjes vaak minder vastgekluisterd aan de stereotypen. De weinige grote clubs in Moskou betekenen eigenlijk niet zoveel: mensen hangen niet de hele tijd in clubs of sauna’s rond hé. We hebben nood aan meer mogelijkheden om ons sociaal te ontplooien: plaatsen waar je kan aan sport doen of een hobby beoefenen in een omgeving die diversiteit respecteert.” De Magneet: Bestaan er ‘roze huizen’ of gemeenschapscentra voor holebi’s in Rusland? Joeri: “Heel veel organisaties zijn er niet. Je hebt wel een soort van centra in steden als Moskou, Sint-Petersburg, Archangelsk, Moermansk, Jekaterinenburg. Soms krijgen de mensen in die centra problemen met de autoriteiten. Allerlei privéinitiatieven botsen vaak op obstakels, opgeworpen door de overheid. Sommige initiatieven zetten toch door. De mensen weten ook dat ze voor alles moeten knokken, een Russische traditie.”

Antwerpen De Magneet: In de zomer was je op de World Outgames 2013 in Antwerpen. Hoe kijk je daarop terug? Joeri: “Op sommige dagen regende het maar ik hou aan mijn verblijf in Antwerpen wel heel positieve gevoelens over. Ik beoefende er diverse sportdisciplines en behaalde enkele zilveren medailles.” “De kiss-in aan het Russische consulaat in Antwerpen vond ik erg indrukwekkend. Zo konden de mensen zien dat homo’s en lesbiennes gewoon willen dat hun liefdes en relaties op gelijke voet worden gesteld met die van heteroseksuelen. In Rusland leeft de geest van de segregatie nog heel sterk. Je hebt er de ‘normale mensen’ en de anderen, net als in de Sovjet-tijd. Zoiets kan veranderen door culturele uitwisseling en door politieke maatregelen tegen discriminatie.” De Magneet: Heb je nog een slotboodschap voor de lezers en lezeressen? Joeri: “Mijn boodschap is eigenlijk heel simpel. Iedereen is verantwoordelijk voor zijn eigen leven. En niet de politici of presidenten. Ondanks onze verschillen kunnen we alleen met zijn allen werk maken van de toekomst en veranderingen verwezenlijken. Alleen als we anderen respecteren, komen we tot interne harmonie.” Denis Bouwen

de magneet - 29


Antwerp Pride vzw p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen bart@antwerppride.com www.antwerppride.eu. Atthis Voor vrouwen die van vrouwen houden Geuzenstraat 27, 2000 Antwerpen 03 216 37 37 atthis@atthis.be; www.atthis.be l Elke vrijdag en zaterdag:praatcafé voor lesbiennes van in het lokaal van Atthis (20.30u) l Elke eerste vrijdag: danscafé voor lesbiennes vanaf 20.30u bij Atthis l Elke vierde vrijdag: 40-pluspraatavond voor lesbiennes vanaf 20.30u Het Roze Huis - çavaria Antwerpen vzw Café Den Draak Draakplaats 1, 2018 Antwerpen, 03 288 00 84 info@hetrozehuis.be; www.hetrozehuis.be l Elke donderdag (19u-21u) Onthaal in café Den Draak. Ook op afspraak op een ander moment of andere plaats; bellen of mailen. Bellen kan enkel op donderdag tussen 19u-21u op 03/288.00.84 of mail naar onthaal@hetrozehuis.be. l Elke laatste vrijdag van de maand: De Roze Draak, Spellenclub van Het Roze Huis (vanaf 20u). Gezellige avond waarop allerlei gezelschapspelen worden gespeeld, gratis en iedereen welkom. Meer info op spellenclub@hetrozehuis.be Het Roze Huis is lid van çavaria (www.cavaria.be), de wereldkoepelorganisatie ILGA (www.ilga.org) en de Europese koepelvereniging ILGA Europe (www.ilga-europe.org).

Onze aangesloten verenigingen : AA-holebigroep ‘De Eerste’ Holebi’s met verslavingsproblemen p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen Gauke.poppema@kreatos.be l Elke dinsdag:bijeenkomst AA De Eerste in Het Roze Huis (20-22u30) Active Company Actieve sport en ontspanning voor holebi’s p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen Tel. 0477 51 03 05 , Fax. 03 248 37 85 info@activecompany.be; www.activecompany.be l Elke maandag: badminton en zwemmen l Elke dinsdag: active workout en volleybal. l Elke woensdag: koor, worstelen en zwemmen l Elke donderdag: yoga en badminton l Elke zondag: badminton, tennis, fietsen (laatste zondag van de maand), hiking (zondag van eerste volledig weekend van de maand) en nordic walking (elke derde zondag van de maand). Ballroomdansen in lessenreeksen en volgens data die je vindt op www.activecompany.be Voor gedetailleerde informatie rond de sporten, zie www.activecompany.be of Time Out, het magazine van Active Company. Bij Active Company vinden sommige van de activiteiten niet plaats op feestdagen en tijdens schoolvakanties. Antar Een regenboog aan cultuur en vrije tijd p/a Draakplaats 1,2018 Antwerpen 0486 66 67 01 antar.vzw@gmail.com l Elke derde donderdag:(behalve in augustus) ledenvergadering Antar in Het Roze Huis, vanaf 20u. Meer info op antar.vzw@gmail.com

30 - de magneet

Berdache – Belgie Vereniging voor familie van transgenders. p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen info@berdache.be 0475 63 33 68 (volwassenen) 0474 64 57 50 (jongeren) Boysproject – CAW De Terp Sociale organisatie voor mannelijke sekswerkers Ook gratis SOA check-up Appelmansstraat 12 bus 1, 2018 Antwerpen 03 293 95 90 boysproject@cawdeterp.be www.boysprojects.be - www.info4escorts.be l Elke woensdag en donderdag: Drop-Inn van Boysproject van 14u tot 21u. Gratis SOA-test en inenting hepatitis-B. Voor meer informatie rond het aanbod zie www.boysproject.be De Flamingo’s Antwerpse holebistudentenclub p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen deflamingos@hotmail.com www.facebook.com/deflamingosantwerpen De Klaproos Praatgroep voor holebi’s Goudvinkstraat 32, 2260 Westerlo 016 69 60 46 klaprooskempen@msn.com Dubbelzinnig Praatgroep voor bi’s p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen info@dubbel-zinnig.be; www.dubbel-zinnig.be l Elke eerste donderdag van de maand: bijeenkomst bi-praatgroep Dubbelzinnig in Het Roze Huis, Draakplaats 1, 2018 Antwerpen (20u). Alle inlichtingen: info@dubbel-zinnig.be El Mismo Holebivereniging voor 26+ info@elmismo.be; www.elmismo.be l Maandelijkse activiteit of babbelkroeg. Voor detail: Zie website

Enig Verschil Holebi-jongerengroep Voor jongeren tot 30 jaar. p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen info@enigverschil.be; www.enigverschil.be l Elke woensdag: van 20u tot 23u (tot 24u als volgende dag vakantiedag is) EV-café in Kavka, Oudaan 14, Antwerpen l Elke eerste woensdag van de maand: activiteit van 19u tot 21u in Kavka, Oudaan 14, Antwerpen. Maken van onthaalafspraken via www.enigverschil.be. Gay Business Antwerp Belangengroep voor roze ondernemers Draakplaats 1, 2018 Antwerpen gaybusinessantwerp@telenet.be GenderFlux Vereniging voor Transgenders p/a Draakplaats1, 2018 Antwerpen genderflux@ymail.com; www.facebook.com/genderflux Elke 2e zaterdag van de maand GenderBending in café Den Draak Gewoon Doorgaan p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen l Elke derde vrijdag van de maand: Vaste bijeenkomst Vlaamse GenderKring, HRH, Draakplaats 1, 2018 Antwerpen (20u30) HijZijZo! Holebivriendenkring Molenstraat 76, 2300 Turnhout info@hijzijzo.be; www.hijzijzo.be onthaal@hijzijzo.be : 0494/85 04 77 Homo- en Lesbiennewerking Mechelen (HLWM) Holebivereniging voor alle leeftijden Hanswijkstraat 74, 2800 Mechelen 0486 14 17 87 info@hlwm.be; www.hlwm.be l Elke donderdag: voetbaltraining mannen HLWM ‘the Pink Devils’, Vrijbroekpark Mechelen (19-20u), info via 0486/14 17 87, info@pinkdevils.be en www.pinkdevils.be l Elke vrijdag: babbelkroeg HLWM (21.00u-01.00u), Hanswijkstraat 74, Mechelen (21u). De babbelkroeg is rookvrij. l Elke tweede vrijdag: beleggersclub 3G. Info via beleggersclub@googlegroups.com l Maandelijks: mountainbiketochten met HLWM 0472/51.81.43 of info@hlwm.be Voor het mountainbikeprogramma kan je surfen naar www.hlwm.be. Holebi 40+ Een nieuw initiatief voor homomannen p/a Draakplaats 1; 2018 Antwerpen 0492 715 708 holebi40plus@gmail.com l Elke laatste zondag van de maand: vanaf 14u bijeenkomst in Het Roze Huis ’t Kwadraat Vereniging voor holebi-ouders p/a Draakplaats 1; 2018 Antwerpen info@tkwadraat.be, www.tkwadraat.be


Mangho Opvang en begeleiding van (ex–)getrouwde homo’s Richard Dernauw, Draakplaats 1, 2018 Antwerpen Ouderen 0491 91 19 16 (Richard) Jongeren 0496 59 92 96 (Jan) contact@mangho.be, www.mangho.be l Elke derde woensdag van de maand: praatavond Mangho voor de ouderen in de Grote Zaal van Het Roze Huis, Draakplaats 1, 2018 Antwerpen, van 20 tot 22u. Bijeenkomst vanaf 19u30 in Café Den Draak, zelfde adres. Info via contact@manghobe. De jongeren komen om de twee maand bijeen; alle info via Jan op 0496 59 92 96 of jean@34@live.nl. Meer info www.mangho.be

VREAK Holebitheater Holebitheatergroep p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen 0498 53 33 44; wim.morbee@gmail.com; www.vreak.be

Oekandana? Vereniging voor (ex-)partners van holebi’s en transgenders p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen 0476/73 28 45 (Hilde) oekandana.praatgroep@gmail.com.

World Outgames Antwerpen 2013 vzw Brouwersvliet 19-21, 2000 Antwerpen 03 337 87 50 info@woga2013.org; www.world.outgames.org

Pimpernel40plus Vereniging voor lesbiennes 40+ p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen 03/218 97 56 (Leentje) www.pimpernel40plus.be; pimpernel40plus@telenet.be l Elke eerste zondag van de maand: vanaf 14u bijeenkomst in café Den Draak

Onze partnerorganisaties: Çavaria Vlaamse koepelvereniging Kammerstraat 22, 9000 Gent 09 223 69 29 info@cavaria.be; www.cavaria.be

Pink Saturday Bringing community back together p/a Draakplaats1, 2018 Antwerpen 0489/ 43 42 02 www.pinksaturday.be; pinksaturdayevents@gmail. com Shouf Shouf vzw Multiculturele holebi-organisatie p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen 0499 70 50 07, www.shouf-shouf.be l Elke laatste vrijdag van de maand: bijeenkomst op de zolder(19u) van Het Roze Huis. Info: welkom@Shouf-Shouf.com Stavazah p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen We trainen in sportcentrum Deurnese Turners, Drakenhoflaan 160, 2100 Deurne. Info: stavazah@gmail.com - 0476 76 01 33 (Ann) In de winter spelen we in de zaal: Parochiecentrum, Helderstraat 57, 2600 Berchem SWEEZO Mechelse holebi-jongerengroep tot 30 jaar. p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen info@sweezo.be, www.sweezo.be Voilà Mol Holebi- en transgendervereniging regio Mol (Kempen) Turnhoutsebaan 19/4, 2400 Mol 0476/664999 mario.j2011@hotmail.com www.voilakempen.com

Werkgroep Homofilie Kempen (WHK) Holebivereniging voor alle leeftijden p/a Molenbergstraat 7 bus 2, 2300 Turnhout 0486 88 22 37 whk@skynet.be; www.whk.be Why Me Vereniging voor holebi’s en transgenders uit zwartAfrika p/a Draakplaats 1, 2018 Antwerpen whyme-2012@hotmail.com www.why-me.be

Wel Jong Niet Hetero (WJNH) Holebi-jongeren in Vlaanderen en Brussel Kammerstraat 22, 9000 Gent tel 09/335 41 87 info@weljongniethetero.be; www.weljongniethetero.be

De andere Roze Huizen: Casa Rosa Kammerstraat 22, 9000 Gent 09 269 28 12 info@casarosa.be; www.casarosa.be

Holebi-diensten Holebifoon (info over holebi-seksualiteit) 0800-99 533 gratis nummer www.holebifoon.be Zizo Magazine voor holebi’s www.zizo-magazine.be Sensoa Centrum voor seksuele gezondheid en hiv 03 238 68 68 info@sensoa.be www.sensoa.be l Elke tweede zondag: HIV-café van 15u tot 22u, De stroming(ACV), Almoezenierstraat 12, 2000 Antwerpen. Meer info: positief@sensoa.be

Holebi-sites: Gaybelgium portaalsite voor holebi’s www.gaybelgium.be Gaylive portaalsite voor holebi’s www.gaylive.be Gayworld portaalsite voor holebi’s www.gayworld.be

Holebi Info informatiesite voor holebi’s www.holebi.info

Regenbooghuis Limburg Melderstraat 38, 3500 Hasselt Tel:011/76 41 60 info@regenbooghuislimburg.be ; www. regenbooghuislimburg.be Het Holebihuis Diestsesteenweg 24, 3010 Kessel-Lo admin@holebihuis.be Maison Arc-en-Ciel (Alliàge asbl) 7, Hors-Château, 4000 Liège (Luik) courrier@alliage.be; www.alliage.be Regenbooghuis Polaris Groentemarkt 19a, 8400 Oostende 059 43 96 17 info@polaris-wvl.be, www.polaris-wvl.be Regenbooghuis (vzw Rainbowhouse) Kolenmarkt 42, 1000 Brussel 02 503 59 90 info@rainbowhouse.be ; www.rainbowhouse.be

de magneet - 31


En ze leefden nog lang en gelukkig!

AA-holebigroep ‘De Eerste’, Active Company, Antar, Antwerp Pride, Atthis, Berdache – Belgie, Boysproject - CAW De Terp, De Flamingo’s, De Klaproos, Dubbelzinnig, El Mismo, Enig Verschil, Gay Business Antwerp, Genderflux, Gewoon Doorgaan, HijZijZo!, Holebi40plus, Homo- en Lesbiennewerking Mechelen (HLWM), ’t Kwadraat, Mangho, Oekandana?, Pimpernel40plus, Pink Saturday, Shouf Shouf vzw, Stavazah, SWEEZO, Voilà Mol, VREAK Holebitheater, Werkgroep Homofilie Kempen (WHK), Why Me, World Outgames Antwerpen 2013 vzw, café Den Draak en Het Roze Huis - çavaria Antwerpen’

nodigen iedereen uit voor de Nieuwjaarsreceptie 2014!

g a d r 4 e 1 t 0 a 2 Z ri a u 4 jan 0 20:0 plaats 1 n e k p a r a e r D w t n A 8 1 20 Ontwerp: Eva Declerck

Foto’s: Jill Bertels

Het Roze Huis werkt in 2014 rond het fysiek en mentaal welbevinden van holebi’s en transgenders. Hier drinken we samen een glaasje op. Het Roze Huis en de aangesloten verenigingen nodigen je daarom uit voor een fantastisch feest onder de bruggen van de Draakplaats.

info@hetrozehuis.be Antwerpen

www.hetrozehuis.be

De Magneet Winter 2013  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you