Issuu on Google+

4ยบ A


ÍNDICE Datos --------------------------------------------------------------------------------------- 3 Sistema monetario ---------------------------------------------------------------------- 5 Traxes típicos ---------------------------------------------------------------------------- 7 A celebración do Nadal ---------------------------------------------------------------- 9 A orixe de Santa Claus está nun pobo de Turquía ---------------------------- 11 Monumentos de Turquía ------------------------------------------------------------- 14 Deportistas turcos --------------------------------------------------------------------- 20 Fauna e flora de Turquía ------------------------------------------------------------ 27 Noticias de Turquía ------------------------------------------------------------------- 32 O ollo turco ------------------------------------------------------------------------------ 42 Música ----------------------------------------------------------------------------------- 45 Relación de colaboradores ---------------------------------------------------------- 47

2


DATOS: País (nome oficial) República de Turquía Capital Ankara Superficie 780.580 km2 Poboación 72.752.325 (ano 2010) Linguas Turco (lingua oficial), Kurdo, Árabe, Armenio, Grego Alfabetismo 87’4% total; 95’3% homes; 79’6% mulleres (ano 2004) Relixións Musulmáns 99,8% (na súa maioría, Sunni), Cristiáns e Xudeus Expectativa de vida Homes: 70’61 anos; mulleres: 74’49 anos (ano 2011) Goberno Democracia parlamentaria republicana Moeda Lira Turca (TL) = 100 kurus (theoretical) (1 TL = 0’42753 €) Produto nacional bruto (per cápita 2010) $9.880 (7.600 €) Industria Teas e tecidos, industria de alimentos; automóbiles, minaría (carbón, cromo, cobre, borato); aceiro cru, refinación de petróleo, industria de construción, madeira terzada, papel. Agricultura Tabaco, algodón, grans, olivas, remolachas azucreiras, legumes centeo, froitas cítricas, gando de varios tipos. Tierras de Labrantío 32% Minerais e Recursos Antimonio, carbón, cromo, mercurio, cobre, borato, xofre, mineral de ferro, terra de labradío, hidroelectricidade.

3


A República de Turquía, ou simplemente Turquía (Türkiye en idioma turco), está situada entre Asia (97% do seu territorio) e Europa (3% do seu territorio), oficialmente é recoñecida como un Estado europeo, principalmente pola súa futura posible incorporación á Unión Europea. A península de Anatolia entre o Mar Negro e o Mediterráneo forma o «corazón» do país. Limita ao nordés con Xeorxia, ao leste con Armenia e a República autónoma de Naxçiván (pertencente a Acerbaixán), ao sueste con Irán, ao norte co mar Negro, ao oeste con Grecia, o mar Exeo e Bulgaria, e ao sur con Iraq, Sirya e o mar Mediterráneo. Turquía é unha república democrática, secular e constitucional, cuxo sistema político foi establecido en 1923. Turquía así mesmo é un estado membro das Nacións Unidas, OTAN, OSCE, OCDE, OIC, e o Consello de Europa. Debido á súa posición estratéxica, situándose a medio camiño entre Europa e Asia así como tres mares, Turquía foi unha encrucillada histórica entre as culturas e civilizacións orientais e occidentais. Foi o fogar de varias grandes civilizacións e o lugar no que moitas batallas entre estas tiveron lugar ao longo da historia. Turquía (en turco: Türkiye), coñecida oficialmente como a República de Turquía (Türkiye Cumhuriyeti, é un país euroasiático que se estende en toda a península de Anatolia no oeste de Asia e Tracia (Rumelia) na rexión dos Balcáns do sueste de Europa. Turquía é un dos seis estados independentes turcos. Turquía está rodeada por oito países: Bulgaria, ao noroeste, Grecia, ao oeste; ao nordés de Xeorxia, Armenia, Acerbaixán (o enclave de Najicheván) e Irán ao leste, e o Iraq e Sirya, ao sueste. O mar Mediterráneo e Chipre cara ao sur, o Mar Exeo, ao oeste e o Mar Negro encóntrase ao norte. O Mar de Mármara, o Bósforo e os Dardanelos (que en conxunto forman os estreitos de Turquía) delimitan a fronteira entre o Leste de Tracia e Anatolia, senón que tamén separan a Europa e Asia. Os turcos comezaron a emigrar cara á área que agora se chama Turquía ("terra dos turcos") no século XI. O proceso acelerouse en boa medida pola vitoria selyúcidas no Imperio Bizantino na batalla de Manzikert. Varios beyliks pequenas e selyúcidas do Sultanato de Rüm gobernou Anatolia, ata a invasión do Imperio Mongol. A partir do século XIII, o beylik Otomano unidos Anatolia e creou un imperio que abranguía gran parte do sueste de Europa, Asia occidental e África do Norte. Despois de que o Imperio Otomán se derrubou despois da súa derrota na Primeira Guerra Mundial, partes dela foron ocupadas polos aliados vitoriosos. Un grupo de mozos oficiais do exército, liderado por Mustafa Kemal Atatürk, organizou unha exitosa resistencia aos aliados, en 1923, que establecería a moderna República de Turquía, con Atatürk como o seu primeiro presidente. O lugar de Turquía na encrucillada de Europa e Asia fai que sexa un país de importancia xeoestratéxica importante. A relixión predominante é o Islam, con pequenas minorías da cristiandade e o xudaísmo. O idioma oficial do país é o turco, mentres que os curdos e os idiomas son falados por Zazaki curdos e Zazas que comprenden o 18% da población. Turquía é un Estado democrático, laico, república unitaria, constitucional, cun antigo patrimonio cultural. Turquía converteuse cada vez máis integrada con Occidente a través da pertenza a organizacións como o Consello de Europa, a OTAN, a OCDE, a OSCE e o G-20 principais economías. Turquía comezou as negociacións coa plena adhesión á Unión Europea en 2005, 4


despois de ser membro asociado da Comunidade Económica Europea dende 1963 e alcanzar un acordo de unión aduaneira en 1995. Turquía tamén fomentou estreitas relacións culturais, políticas, económicas e relacións laborais co Oriente Medio, os estados turcos de Asia Central e os países africanos a través da pertenza a organizacións como a Organización da Conferencia Islámica e a Organización de Cooperación Económica. Dada a súa estratéxica situación, grande economía e o exército, Turquía está clasificada como unha potencia rexional. Sistema monetario

A moeda oficial en Turquía, dende o ano 2009, é a Lira Turca, TL(Turk Lirasi). Unha Lira é dividida en 100 Kuru (kurush), os céntimos. Actualmente en Turquía circulan billetes de 5, 10, 20, 50, 100 e 200 Liras Turcas. E moedas de 1 Lira e de 50, 25, 10, 5 e 1 Kuru. Nos billetes, que se poden contemplar nas imaxes, no seu anverso e reverso se poden apreciar as seguintes novidades, como a inclusión de recoñecidos literatos, científicos e artistas turcos: Anverso *Billetes de 5 e 10 liras cunha fotografía de Atatürk realizada en 1927 *Billetes de 20 e 50 liras cunha fotografía de Atatürk tomada en Gazi Çiftlii e que data de 1931 5


*Billetes de 100 e 200 liras cunha fotografía de Atatürk tomada na residencia presidencial de Cankaya, Ankara Reverso *5 TL: Profesor Aydn Sayl, Historiador da Ciencia *10 TL: Profesor Cahit Arf, Matemático *20 TL: Kemaleddin, Arquitecto *50 TL: Fatma Aliye Hanm, a primeira novelista turca *100 TL: Buhurizade Mustafa Efendi, precursor da música clásica turca *200 TL: Yunus Emre, Poeta e místico así como dervixe sufí, un dos literatos máis célebres de Turquía

Tanto o euro coma o dólar son aceptados nas compras, pero para os gastos menores é mellor levar Liras Turcas. O cambio aproximado é de algo máis 2 Liras Turcas por euro e de 1,5 Liras por dólar. Para realizar o cambio de moeda o máis aconsellable é facelo en casas de cambio privadas que non cobran comisión. Os bancos teñen un tipo de cambio máis favorable pero cobran comisións, os hoteis realizan o cambio pero cotizan mal. A Lira Turca é unha moeda bastante estable, polo que non hai grandes diferenzas. As tarxetas de crédito internacionais son aceptadas na maioría dos comercios e con elas podes acceder ás túas contas bancarias, dende os caixeiros dos bancos turcos, retirando efectivo na moeda local. Hai bancos internacionais que entregan euros ou dólares nalgúns caixeiros. O Banco Garanti ten o menú de caixeiro automático en castelán. O horario dos bancos é de luns a venres de 9 a 17:30 horas.

6


TRAXES TÍPICOS

7


Traxe das tecedoras Un dos traxes mais típicos de Turquía é o das tecedoras, que consta dunha faldra moi longa e ancha con franxas negras e vermellas, un camisón negro de mangas moi amplas e unha tea branca suxeita á cabeza cunha fita grosa de tea ou que ao igual que o veo cae ata o colo. Danza da devoción Cos brazos estendidos e as túnicas brancas danzando ao vento, os dervixes Mawlawiyah xiran inmersos nun estado hipnótico, buscando a unidade espiritual con Deus. As danzas rituais da éxtase xogan un papel fundamental nas crenzas desta sociedade relixiosa musulmásufí. A principal orde dervixe fundouse no século XII e influíu historicamente en todo o mundo islámico. Aínda que ao principio os dervixes Mawlawiyah, fundados un século despois, foron proscritos na nova Turquía independente, na actualidade permíteselles actuar en público de novo.

Rexión de Anatolia Os traxes e os vestidos usados pola xente de Anatolia regularmente ata épocas recentes varían da rexión á rexión. O vestido principal dunha muller indica xeralmente a súa posición social. Do arranxo do vestido principal, é posible dicir con velo se son solteiras, casadas, viúvas ou ten nenos e o xeito en que usan a roupa tamén ten tal significación. Despois do establecemento da república e das condicións que cambiaban, os traxes masculinos experimentaron unha transformación máis rápida, pois se moveron ás cidades que buscaban traballos. Por outra parte as mulleres, deixadas detrás das áreas rurais perseguindo as súas maneiras da vida tradicionais, poderían soster ou preservar os seus traxes tradicionais. O traxe masculino e os traxes femininos tamén indican diferenzas locais. Os traxes, que se producen xeralmente de teas localmente tecidas, consisten en xeralmente os pantalóns folgados, camisa (mintan), tres faldras e delme en certas rexións para as mulleres, e dos pantalóns outra vez folgados, camisa colares e un chaleco ou unha chaqueta curta coas mangas rachadas (cepken) para os homes.

8


A CELEBRACIÓN DO NADAL Todos sabemos que o Nadal en Turquía non é algo moi estendido, aínda que pouco a pouco se van decorando as rúas das principais cidades e respectando os costumes dos cristiáns de Turquía. Estas familias cristiás celebran o seu nadal como en moitos outros países, debido á grande influencia de países na cultura turca con respecto ao Nadal. É salientable que as familias fan unha cea especial o día 24 para celebrar a chegada de Xesús e poder comer todos xuntos, que é algo que sempre gusta. Os cristiáns turcos poñen na súa mesa os mellores alimentos para poder degustalos todos xuntos. É unha data onde as familias gozan moito do ambiente festivo, das luces do Nadal, da comida especial para estas datas e dos regalos. Non debemos pensar que en Turquía existen tradicións do Nadal moi diferentes, xa que se foron adaptando a estes novos tempos. Hoxe en día podemos ver Istanbul coa decoración típica de Nadal. Aínda que para os musulmáns, estas festas sexan indiferentes, o certo é que se adaptan moi ben e pouco a pouco hai máis tolerancia neste sentido. É bo que cada cultura celebre as súas propias festas e cada relixión respecte os costumes da outra. Para os Musulmáns, 24 de Decembro non é unha data en que se conmemora o nacemento de Jesus. Os musulmáns teñen Xesús no seu Koran (libro santo deles) pero a figura sobre todo importante na súa relixión é o profeta Maoma. No final do ano, Istanbul é adornado con luces nas rúas principais, pero ésto faise para conmemorar o Ano Novo. Cousas interesantes podem ser vistas en Decembro en Istanbul: Papá Noel dando doces aos nenos nas rúas ou árbores de Nadal adornando os centros comerciais e nalgunhas casas Turcas. Esta é unha mostra que a mentalidade do occidente veu a Turquía. Outro feito interesante é que non se dan regalos na noite do 24 pero si o 31 de Decembro. Gallego

Bo Nadal e Feliz AniNovo. Bo Nadal e Prospero AniNovo.

Turco

Noeliniz Ve Yeni Yiliniz Kutlu Olsun.

9


Ă rbore de nadal fronte a un centro comercial de Istanbul - Reuters Osman Orsal

10


A orixe de Santa Claus está nun pobo de Turquía O fogar do home que inspirou a lenda de Santa Claus está moi lonxe da neve e das luces árticas do Polo Norte. A lenda de San Nicolás provén dun lugar que raramente venieve: un pobo de palmeiras e laranxais no Mar Mediterráneo, no que hoxe é Turquía. Nicolás, patrón e santo dos mariñeiros e dos nenos, viviu e morreu aí hai case 18 séculos. A lenda do bispo do século IV que daba regalos aos pobres esparexeuse dende os primeiros días do cristianismo. Eventualmente evolucionou de ser o home con barba mostrado en íconos ortodoxos, vestido con longas túnicas vermellas e cargando unha Biblia, para ser o personaxe redondo e secular sempre alegre. Aínda que Santa Claus está inexplicablemente ligado ao Nadal, poucos residentes da provincia de San Nicolás celebran a devandita festividade. Demre é un pobo predominantemente musulmán, onde o chamado ao rezo sae das torres das mesquitas para resoar nas pedras branquexadas polo sol das capelas e dos anfiteatros romanos, que foron construídos mesmo antes da época de San Nicolás.

O Museo de San Nicolás, construído no século VIII para o santo do mesmo nome. Crese que o home detrás da lenda morreu en Demre no ano 343 da nosa era, cando a cidade, entón coñecida como Myra, falaba grego antigo. "Nicolás é un home real. Viviu e morreu aquí, e falaba de cristiandade nunha zona moi extensa", di Nevzat Cevik, arqueólogo turco que desenterra a historia dunha das civilizacións cristiás máis antigas do mundo. Cevik di que Nicolás de Myra foi un bispo cristián, mostrado nos gravados antigos cortando unha árbore, símbolo pagán da relixión romana nesa rexión. "Destruíu templos pagáns", di Cevik en referencia ao Templo de Artemisa, que se cree foi erguido no terreo da orde de Nicolás. "Destruíron os edificios pagáns e usaron os seus materiais para crear as súas igrexas".

11


Como evidencia, Cevik apunta cara a unha capela bizantina do século XII que o seu equipo descubriu recentemente enterrada xunto á casa dun ancián turco chamado Ahmet Gezer, cuxa barba branca e mesta se asemella á de Santa. Parte do piso da capela está feito coas pedras saqueadas dos sarcófagos dos pagáns antigos. Tras a súa morte, foi canonizado e a súa figura fíxose popular no mundo cristián da época. Cevik di que a súa lenda comezou a crecer despois de ser contada por outro sacerdote cristián chamado Nicolás de Sion, quen viviu na zona máis de 100 anos despois da morte de San Nicolás. Cevik cre que os crentes cristiáns comezaron a combinar as historias dos dous homes chamados Nicolás. "Despois do século VI da nosa era, hai dous Nicolás nunha figura", di Cevik. "Veñen xuntos e só coñecemos un San Nicolás". Nos séculos seguintes, a tumba de San Nicolás converteuse nun sitio de peregrinación para os cristiáns que viaxaban polo Mar Mediterráneo. Gradualmente, outras culturas europeas adoptaron o popular santo, e sumaron os seus propios arranxos á súa imaxe. Logo de que a súa rexión caeu en mans dos árabes, hai 900 anos os seus restos foron retirados por mariñeiros italianos e levados a Bari, Italia, lugar no que repousan actualmente nun santuario. Agora, o arqueólogo turco encargado de coidar o patrimonio de antigüidades de Myra, hoxe Demre, está empeñado nunha campaña para que se esixa a devolución dos ósos do santo. Di contar cun argumento de peso: que San Nicolás manifestou en vida que quería ser enterrado na súa cidade natal. O Santa Claus que vemos hoxe parece ter evolucionado da versión escandinava do santo, quen despois foi popularizado por escritores estadounidenses do século XIX e por compañías como Coca Cola, que usaron a imaxe de Santa para promover os seus produtos.

12


No século XVII, emigrantes holandeses, que fundaron a cidade de Nova Holanda, máis tarde denominada Nova York ao pasar a mans inglesas, levaban ao seu San Nicolás (Sinterklaas) e de aí Santa Claus. Pero a súa imaxe popularizouse cunha caricatura creada porThomas Nast en 1863, creando unha imaxe de papá Noel vestido de vermello, con gorro e botas brancas. En Europa, os nenos holandeses esperan a San Nicolás que chegaba cabalgando no seu cabalo branco procedente de España, se pola contra os nenos se portaban mal, viría o Duque de Alba.

13


MONUMENTOS DE TURQUÍA Santa Sofía Santa Sofía é o monumento máis esplendoroso da arte bizantina. Inicialmente foi catedral cristiá, logo mesquita durante cinco séculos e, dende 1935, converteuse en museo. No seu interior son admirables os seus mosaicos feitos a base de vidros de cores ou transparentes sobre follas de ouro, coas que se representaban antigamente escenas bíblicas. Encóntrase aberto de martes a domingo de 9 a 16 horas. Os luns está pechado.

A Mesquita Azul A Mesquita Azul é a mesquita máis famosa e a máis visitada de todo Istambul. O seu nome débese á cor azul dos mosaicos que decoran as súas cúpulas. A súa construción comezou no ano 1603 e ata 1617 non foi finalizada. Ten unha peculiaridade que a fai distinta as demais e é que posúe 6 minaretes en lugar dos 4 tradicionais. Pódese visitar cada día e a entrada é gratuíta.

14


Pazo de Topkapi O Palacio Topkapi foi a residencia dos Sultáns do Imperio Otomán de 1465 a 1853. Foi construído baixo mandato do Sultán Mehmet II a partir de 1459, seis anos máis tarde da conquista de Constantinopla. A partir de 1923, co establecemento da República Turca, o pazo renovouse e transformouse en museo. Actualmente dentro do Pazo localízanse distintos museos como o Museo do Antigo Oriente, o de Arte Turca e Islámica, o de Cerámica Turca, así como o de Santa Irene. Actualmente é un dos monumentos máis visitados de Istanbul. Pódese visitar todos os días de 9:30 a 17:00, agás os martes que permanece pechado.

O Gran Bazar de Istanbul O Gran Bazar é unha das atraccións máis importantes para moitos que visitan a cidade. É un dos bazares máis grandes do mundo, cunha área de 80 rúas e 4.000 tendas, bares, cafetarías e restaurantes, onde se pode comprar, dende roupa, xoias, alfombras... ata todo tipo de recordos. Se estima entre 250.000 e 400.000 os visitantes que recibe diariamente. Parece un labirinto xa que ten tendas de todo tipo. Máis de 30.000 persoas traballan nel. O que chegou aos nosos días é unha reconstrución de época de Sollimán el Magnífico. Na súa época era o maior mercado de Oriente. O tellado simula unha inmensa colmea con centos de pequenas cúpulas aliñadas simetricamente. Ten a peculiaridade que o nome de cada rúa corresponde ao antigo gremio de artesáns, co cal é doado encontrar o que buscas. A arte do regateo é unha obriga e tradición ao mesmo tempo. É doado comunicarse xa que a maioría de vendedores chapurrean o necesario en distintas linguas. O Gran Bazar garda aínda o nostálxico perfume das antigas marabillas que un día fixeron desta cidade a capital do mundo... O Gran Bazar está aberto todos os días, agás os domingos, de 8:30 a 18:30.

15


A Torre Gálata A Torre de Gálata encóntrase ao norte do Corno de Ouro. Un dos lugares máis rechamantes da cidade, domina o horizonte de Gálata. A torre ten unha altura de 66,9 metros e consta de nove plantas. Unha actividade moi recomendable cando viaxas a Istanbul é gozar das impresionantes vistas da cidade dende a Torre Gálata, situada enriba do outeiro de Gálata, outeiro que domina o Bósforo, o Mar deMármara e o Corno de Ouro. A torre actual foi construída en 1348 polos xenoveses como elemento de protección fronte aos posibles ataques dos bizantinos. Durante a época otomá foi utilizada como lugar para encarcerar os prisioneiros de guerra e, tras o final da época, como atalaia de vixilancia contra incendios. Hoxe en día converteuse nun dos puntos máis visitados da cidade polas vistas panorámicas que ofrece de Istanbul, converténdose nun lugar ideal para realizar fotos da cidade. Ademais, as dúas últimas plantas da torre están destinadas a un restaurante e a un club nocturno con música en vivo. Está aberto todos os días de 9:00 a 18:00 horas.

16


SAFRANBOLU, CIDADE DO PATRIMONIO EN TURQUÍA Esta xoia de cidade sitúase a 100 km ao norte de Ankara e a 100 km da costa do Mar Negro. Na súa antigüidade enriqueceuse polo cultivo de azafrán, o nome da cidade provén etimoloxicamente do cultivo do leste. Como curiosidade aconséllovos que compredes a colonia de azafrán cunha fragrancia moi particular e suave. Safranbolu, ata a chegada do ferrocarril a principios do século XX, era paso obrigado das caravanas que se desprazaban pola principal ruta comercial terrestre entre Oriente e Occidente. Aínda hoxe se pode apreciar que Safranbolu foi unha parada obrigada na famosa ruta e nada mellor que aloxarse no Hotel Cinci Han, un "caravansery" (como unha casa de postas para os mercadores e os seus camelos) de máis de 400 anos e cun inmenso patio. O hotel situado o centro do bazar histórico posúe unha beleza extravagante, exótica e autentica onde os muros dos cuartos teñen un grosor de máis de medio metro e se aboveda. O luxo material está ausente neste hotel pero para min foi un lugar máxico, só tiña que pechar os ollos para imaxinarme o bulicio dos comerciantes co seu camelos transportando sedas e especias. As rúas son estrelas e empedradas decoradas con flores e coa arquitectura que a fai tan especial. Unha cidade deserta de turistas idílica para viaxeiros. Dende o hotel pódese ir callejeando dirección costa arriba ata chegar á madraza de Solimán Pachá dende onde se pode apreciar a disposición das casas e unha espectacular panorámica urbana. De camiño á madraza recoméndovos que visitedes a casa "Kaymakamlar Evi" que é un museo que nos mostra a forma de vida e a distribución nas antigas casas; ao finalizar a visita podedes facer un parón e gozar dun bo café ou té turcos no patio desta casa-museo con máis de 240 anos de antigüidade.

17


A gastronomía, cociña caseira tradicional, é moi boa e podedes comer en calquera dos restaurantes a pé de rúa da cidade. Hai moitos artesáns e unha boa oferta de cousas interesantes para comprar xeralmente cada artesán ten a súa tenda. Outros sitios de interese son a vella mesquita e os antigos baños públicos que tamén datan do 1322 ao igual que a madraza. A arquitectura de Safranbolu tivo unha gran repercusión influenciando as obras urbanas de gran parte do Imperio Otomán durante o seu período de apoxeo no século XVII.

Monumentos de Ataturk Este home foi o primeiro presidente da República de Turquía, polo que moitos o consideran como o fundador da nación. Mesmo, o nome del tradúcese ao español como "pai dos turcos". Se ben xa hai varios anos dende que faleceu, aínda a súa imaxe segue latente para os paisanos. Son uns 1000 os monumentos que se lle dedicaron en todo o país. Mesmo, o que se atreva a flaxelalos poderá ser encarcerado.

18


Pazo de Dolmabahce Aos pés de Taksim, de camiño a Besiktas, deixando o estadio de fútbol á dereita, álzase elpalacio de Dolmabahçe. Os sultáns abandonaron o pazo de Topkapi a mediados do século XIX. Para algúns o encumbramiento do mal gusto, a antiga residencia real garda tesouros procedentes de todas as partes do mundo. Os sultáns foron presos do espírito viaxeiro dos decimonónicos e cuarto por cuarto encóntranse cornos de elefantes, cornamentas de cervos, porcelanas chinesas, alfombras máis grandes que piscinas, lámpadas, escalinatas e doseis por todas... Unha curiosidade. Na segunda planta e tras unha nube silenciosa de turcos gardando obediencia, encontraredes a cama onde morreu en 1938 o fundador da República de Turquía, Mustafá Kemal Ataturk, cuberta coa bandeira nacional. O reloxo situado fronte á cama marca a hora do seu deceso: as 9.12 minutos. Ademais dos dous pazos que subliñamos, Istanbul, que durante varios séculos foi capital imperial, conta con outras residencias da familia real e pazos das clases nobres. Entre eles, destacan o pazo de Yildiz e de Çiragan. O Templo de Artemisa Se hai un templo considerado por Antípatro de Sidón como unha das sete marabillas do mundo antigo, é o Templo de Artemisa, o cal se sitúa na cidade de Éfeso. Dedicouse á deusa Artemisa e a súa construción comezouna o rei Creso de Lidia, a cal tardou 120 anos. Na antigüidade, este templo conformábano moitos edificios, que foron identificados con letras. O máis antigo de todos era o D. Este templo foi destruído por un incendio no ano 356 antes de cristo. Este templo estaba situado en Éfeso, unha cidade antiga, a 50 quilómetros de Esmimalzmir, no val, que está aos pés da montaña deAyasoluk. Neste templo rendíaselle culto á deusa Artemisa, a cal era irmá deApolo, por medio dun ritual do tipo pre-helenístico onde se buscaba representar a fertilidade e non tanto a virxindade. A esta deusa represéntaselle cunha coroa amurallada, a cal é un símbolo de Cibeles, e lle servían un grupo de escravas coñecidas comomegabyzae. O deseño deste templo foi obra do arquitecto grego Querisifrón, construíuse no ano 550 a.C grazas a Creso, considerado o rei máis poderoso de Lidia. Este templo remátoo o arquitecto Metágenes, quen era fillo de Quesifrón, recibindo para este fin a axuda deTeodoro, quen se desempeñaba como arquitecto do Hereo de Santos. O terreo que se elixiu para a súa construción é rochoso, como unha forma de asegurar a súa estrutura ante eventuais terremotos. Dende esa época foi usado como atracción turística, razón pola que o frecuentaban viaxeiros, reis e mercadores.

19


DEPORTES O deporte que conta cun maior seguimento en Turquía é o fútbol, destacando a nivel nacional e internacional os equipos:

Beşiktaş

Fenerbahçe

Galatasaray

O maior éxito do fútbol turco foi o terceiro lugar acadado no Mundial 2002 celebrado en Corea do Sur e Xapón. Na actualidade o baloncesto está a vivir unha gran expansión e conta con xogadores na NBA como Mehmet Okur e Hedo Türkoğlu

Dende hai poucos anos conta cun circuito de Fórmula 1 (o primeiro Gran Premio de Turquía celebrouse en 2005), situado na parte asiática de Istambul.

ISTAMBUL PARK Nos Xogos Olímpicos Turquía destaca en halterofilia, loita libre e loita grecoromana. 20


Os éxitos olímpicos turcos en loita non son fortuítos. Débense ao gran arraigo que hai no país aos deportes de loita, sendo un dos deportes nacionais o Yağlı güreş, una loita co corpo impregnado en aceite.

DEPORTISTAS TURCOS Mehmet Okur Mehemt Okur, naceu en maio de 1979 na cidade de Yalova, localizada ao noroeste de Turquía, capital da provincia homónima. É un destacado xogador de baloncesto profesional, membro do Nacional Basketball Association (NBA), de Estados Unidos. Durante a súa adolescencia, este xogador dos Utah Jazz, tivo a Toni Kukoc como o seu xogador favorito. Os seus primeiros pasos dentro do basketball profesional deunos no seu equipo local, o Oyak Renault, onde só participou na tempada 1997-98. Nese momento foi transferido ao criadeiro do Tofas Bursa, un coñecido pero pouco afortunado equipo da liga de basketball de Turquía. A súa estadía neste equipo estendeuse ata o 2000, cando foi vendido ao Efes Pilsen. Nos seus inicios, contribúo a levar ao equipo turco sub 22 deBasketball, ao 6to posto, no mundial de Basketball que se desenvolvemento en Turquía, en 1997. Na tempada 2001-2002, gañou a liga co Efes Pilsen e na súa última campaña en Turquía alcanzou 13.5 puntos por partido. Ese mesmo ano foi ingresado no Draft da NBA para probar a súa sorte e ver se podía contarse entre os xogadores capaces de ser elixidos por unha franquía dos Estados Unidos. A sorte quixo que os Detroit Pistons o elixisen durante a segunda rolda, na 38ª posición. Talvez este non fose o máis grato dos recibimentos, pero sen dúbida ningunha abriulle as portas aobasketball máis competitivo do mundo. Na súa tempada como novato, 2002-03, apareceu nun total de 72 encontros, dos cales foi titular só en nove. Alcanzou unha media de 6.9 puntos e 4.7 rebotes atrapados por partido. Xa despois de acostumarse ao ritmo de xogo da NBA, na campaña 2003-04 xogou 71 partidos e foi titular en 33 deles. Xogou unha media de 20 minutos por encontro, nos cales sumou 9.6 puntos anotados, 5.9 rebotes atrapados e unha asistencia.

21


Durante o mesmo período alcanzou dúas veces un máximo de 18 rebotes nun só encontro, o 7 de Novembro do 2003 contra osMilwaukee Bucks e o 23 do mesmo mes contra New Orleáns. En Xuño do 2004 os Pistons consagráronse campións do NBA, sendo Okur o primeiro xogador turco da historia en ter un anel de campionato da NBA. Debido a limitacións de salario, os Pistons non renovaron a Okur e asinou un contrato de 50 millóns de dólares a razón de 6 anos con Utah Jazz. Con 2 metros e 11 cm, e 119,3 kg, xoga nas posicións de center e center forward, usando xeralmente a camiseta numero 13. Son considerables os seus lanzamentos en salto e os seus tiros libres alcanzando unha porcentaxe de 80,7. Na tempada 2006-07, Okur converteuse no rostro principal da franquía dos Jazz. Os seus tiros de tres puntos incrementáronse ata ser o mellor tirador da historia do equipo. Nesta tempada, continúa sendo un xogador principal dentro do equipo. Foi chamado para ser parte do All star Team, para o xogo da NBA All Star Game, do 2007. Neste, reemplazò ao xogador Allen Iverson, quen se encontraba lesionado, sendo o primeiro da súa nacionalidade en conseguir esta honra. Na súa vida persoal, encóntrase casado coa modelo Yeliz Caliskan, e ambos os dous teñen unha filla, chamada Melisa. Ersan Ilyasova Ersan Ilyasova é un xogador de basketball de orixe turca, coñecida pola súa actual participación dentro dos Milwaukee Bucks da NBA. Ersan Ilyasova naceu o 5 de Maio de 1987 na cidade de Eskisehir, ao noroeste da provincia homónima, dentro de Turquía. Desempéñase como Small Forward e alcanza unha estatura máxima de 2.06 metros, cun peso aproximado de 94 quilogramos. Comezou a xogar ao basketball á idade de 15 anos, a pesar de participar en carreiras de 400 metros e outras distancias curtas, ademais da natación. Dentro de Turquía o seu equipo foi o Ulker Spor Kulubu Istanbul, o que logo de ingresar o cedeu en préstamo ao Yesilyurt Istanbuldurante a tempada 2003-04. Como este era un equipo da segunda división de Turquía non se posúen moitos datos do seu desempeño, polo menos non estatísticos, pero si sabemos que foron o suficientemente bos como para levalo de novo ao Ulker durante a tempada 2004-05. Neste tempo converteuse nun dos xogadores máis importantes dentro do criadeiro, levando o equipo a gañar a copa nacional de Turquía.

22


Pouco tempo despois foi seleccionado polos Milwaukee Bucks nodraft da NBA do ano 2005, facéndoo asinar un contrato de 2 anos de permanencia. Así foi que dende o 23 de Agosto do 2005 pasou a xogar en Estados Unidos, aínda que non precisamente cos Bucks, senón coa súa filial da división D, os Tulsa 66ers. Este movemento é típico dentro dos equipos da NBA, sobre todo con estranxeiros. Búscase darlle ao xogador máis experiencia dentro dos campos de xogo americanos, polo que llo leva a participar con ligas menores. Así durante a tempada 2005-06 xogou un total de 46 encontros cos 66ers, dos cales foi titular de 19 deles, levándose unha mención pola maior cantidade de rebotes do torneo. A súa media dentro da liga mantívose en 12.5 puntos, 7 rebotes e 1 asistencia por partido. De non ter sido chamado pola súa selección quizais terían sido maiores. O 23 de Xullo do 2006 foi elixido como o Xogador Más Valioso del Campeonato de Basketball Europeo Sub20, logo de levar o seu equipo a gañar a medalla prateada. Actualmente está á espera dunha maior participación xunto ao equipo, adquirindo toda a experiencia posible de xogadores comoDavid Noel, Damir Markota, Michael Redd, Charlie Bell, Andrew Bogut, Dan Gadzuric, Earl Boykins e Ruben Patterson, entre outros. Fóra do basketball fixo declaracións de ser un extremo fanático da música clásica e os xogos de Playstation 2, por contrario que isto poida soar. Ademais, viullo en moitos restaurantes italianos, a pesar de que afirma que a súa comida preferida é a tradicional turca do seu vello e querido avó. Hakan Şükür Hakan ükür (Adapazari, Sakarya, Turquía, 1 de setembro de 1971), futbolista turco de ascendencia albanesa. Xoga de dianteiro no Galatasaray Spor Kulübü de Istanbul, da Turkcell Süper Lig de Turquía. Debutou no Sakaryaspor turco en 1987 para pasar ao Bursaspor de Bursa en 1990. En 1992 foi contratado polo Galatasaray SK, club no que xogou en tre etapas distintas da súa carreira. En 1995 probou sorte no Torino italiano. Non obstante volveu ese mesmo ano aoGalatasaray, equipo no que xogou ata o ano 2000, cando foi contratado polo Inter de Milán. En 2002 xogou no Parma italiano e no Blackburn Rovers inglés. En 2003 regresou de novo ao Galatasaray. Hakan ükür debutou coa selección de fútbol de Turquía en 1993.Hakan ükür tivo unha destacada participación na Copa Mundial de Fútbol de 2002 celebrada en Xapón e Corea do Sur. Turquía alcanzou as semifinais, onde foron vencidos por Brasil por 1-0. Nese mesmo Mundial, anotou o que naquel momento era o gol máis rápido na historia do fútbol internacional, marcado aos 11 segundos fronte á selección de fútbol 23


de Corea do Sur, na disputa polo terceiro e cuarto posto que rematou gañando a selección de fútbol de Turquía por 3 goles a 2. Despois dese Mundial, volveu xogar coa selección turca un par de oportunidades, regresando para o partido de clasificiación para a Copa Mundial de Fútbol de 2006 de Alemaña, onde non puido evitar a derrota da súa selección, aínda que contribuíu cun gol no partido de volta. Nuri Şahin Sahin naceu en 1988 en Lüdenscheid, unha cidade próxima aDortmund. A súa carreira comezou ao fichar por un pequeno club, o RSV Meinerzhagen; pero ao pouco tempo foi descuberto polo Borussia Dortmund. Sahin debutou na Bundesliga o 6 de agosto de 2005 contra oWolfsburg. Tiña 16 anos e 335 días e converteuse polo tanto no xogador máis novo en debutar na liga alemá. Ao pouco tempo, ahininstaurou un novo récord ao converterse no xogador máis novo en marcar na Bundesliga, o 26 de novembro, tres meses despois de xogar o seu partido debut. O 30 de abril do 2011 o Borussia Dortmund proclamouse campión daBundesliga Alemana gañando 2-0 ante o seu rival o Núrenbergcombinándose coa derrota tamén por 1-0 do Bayer Leverkusen ante o Koln deste xeito gana o seu primeiro título de liga co Borussia Dortmund a falta de dúas datas para pechar o campionato no que non puido seguir participando a causa dunha lesión. Este ano 2011Nuri foi proclamado o xogador mais prometedor segundo a UEFA co 57% das votacións. O 5 de xullo de 2007, Sahin foi transferido ao Feyenoord nun acordo a préstamo por un ano, onde se volveu encontrar con Bert vanMarwijk, o seu ex adestrador no Borussia Dortmund. Tivo 34 aparicións, 6 goles e 5 asistencias na Eredivisie e Copa de Holanda. Logo de estar lesionado durante seis meses, volve aos terreos de xogo para debutar fronte ao Osasuna nun partido que remataría 7-1 en favor dos brancos. Anotou o seu primeiro gol como xogador branco o 20 de decembro do 2011 nun partido da Copa do Rei ante a Ponferradina no Santiago Bernabeú. En maio de 2005 liderara a Turquía para converterse na vencedora do Campionato de Europa sub-17 da UEFA. Turquía mostrara a súa fortaleza na clasificación ao eliminar á entón campioa Francia, e o seu adestrador Abdullah Avci declarou antes da fase de grupos: "Podo dicir que o meu equipo é mellor que o resto". Turquía non tivo sorte no seu primeiro partido e perdeu ante Italia tras fallar un gran número de ocasións de gol, pero pronto mostrou o seu estado de forma, vencendo a Inglaterra, Belorrusia, Croacia e Holanda para alcanzar o título europeo. Despois alcanzou tamén as semifinais da Copa Mundial de Fútbol sub-17 para completar unha grande actuación. O seu equipo estaba cheo de talento, especialmente na dianteira, pero o home clave foi Nuri, un ano máis novo que a maioría dos xogadores da fase final. Era o pivote no mediocentro, o home ao que os defensas buscaban dar o balón sempre que era posible, e 24


o xogador respondía creando ocasións para os homes de arriba Tevfik Köse, Deniz Yilmaz, Özgürcan Özcan e Caner Erkin. Pero tamén podía finalizar, e así demostrouno no seu segundo partido do grupo ante Inglaterra. Tras desperdiciar unha vantaxe de 2-0, a clasificación de Turquía estaba en perigo, pero Nuri tomou posesión do balón o bordo da área, e o seu forte disparou bateu ao porteiro inglés David Button. Tres días despois Nuri foi a sensación ante Belorrusia. Tevfik Köse e Deniz Yilmaz marcaron os goles, pero case todo o mundo destacou a Nuri. Mesmo nesta fase o observador técnico da UEFA Timo Liekoskienchíase de eloxios cara a Nuri, e o confiado centrocampista miraba ao futuro nunha entrevista. "Este torneo é moi importante para min xa que podo mostrar a miña habilidade aos olladores e adestradores. A miña ambición é xogar no primeiro equipo do Borussia Dortmund, e despois o meu gran sono é xogar en Inglaterra. Non me importa que club, pero encantaríame xogar alí nos seus grandes estadios". Pero antes tiña un trofeo que gañar. Nas semifinais ante Croacia, unha falta lanzada por Nuri e cabeceada por Murat Duerer asegurou a vitoria por 3-1, xusto cando parecía que a vantaxe de Turquía era fráxil. E por suposto, foi Nuri quen creou o primeiro gol na final, elevando o balón por enriba de Deniz Yilmaz para acabar gañando por 2-0. Pronto foi demostrando as súas habilidades tamén a nivel absoluto, un espectacular éxito para a política de ollar xogadores desenvolvida en Turquía. Cando falou no Campionato sub17, Nuri sinalou a Cristián Ronaldo como o seu futbolista favorito e dixo: "Ten unha gran técnica e a min tamén". Pero Ronaldo era moito máis maior queNuri cando fixo se debut absoluto con 18 anos. Con confianza en si mesmo e habilidade, calquera cousa é posible para Nuri. Foi internacional coa Selección de fútbol de Turquía, xogou 15 partidos e anotou 1 gol. Nuri Sahin é alemán e turco pero o elixiu a selección turca ao contrario do seu compañeiro no Real Madrid Mesut Özil. Gulsah Kuscu Nacida o 15/09/1980, foi integrante da durante 15 anos de taekwondo.

Selección

Turca

Gulsah Kuscu Alonso, foi Campioa de Europa en Suecia e medallista no Mundial Universitario de Grecia, á parte dunha morea de títulos en competencias europeas Clase A. Casou con outro grande atleta como o é o español Rosendo Alonso e a partir do ano 2009 decidiu dedicarse ao oficio de adestradora. Oriúnda de Izmir (cidade de excelencia deportiva no que ao Taekwondo se refire) onde sempre defendeu as cores do seu Club, Izmir Büyükehir Belediyesi, que dirixe o adestrador Suat Hastürk. Naim Suleymanoglu (Ptichar, 1967) Halterófilo turco, considerado unha lenda e un auténtico heroe nacional en Turquía. Conta no seu palmarés con vinte e dous títulos mundiais, foi sete veces campión do mundo e tres veces campión olímpico, en tres edicións consecutivas dos Xogos. 25


A súa carreira deportiva comezou á idade de dez anos, cando ingresou na escola deportiva de Bulgaria. Cinco anos despois bateu o seu primeiro récord do mundo, e ao ano seguinte converteuse no segundo home da historia que logrou levantar o equivalente ao seu peso corporal multiplicado por tres. O boicot dos países do Leste aos Xogos de Los Ángeles fíxoo esperar catro anos para debutar nuns Xogos Olímpicos. Este pequeno halterófilo -mide pouco máis de metro e medio e peso sesenta e sete quilos- consagrouse definitivamente nos Xogos de Seúl 88, onde bateu catro récords mundiais -dous en arrancada e outros dous en dous tempos-, con marcas que aínda non foron igualadas. Dous anos antes destas olimpíadas protagonizou un incidente diplomático de certa envergadura cando desertou do equipo búlgaro mentres participaba no Campionato Mundial de Melbourne. Pediu asilo político en Turquía e tivo que cambiar o seu auténtico nome (Naum Shalamanov) polo de Naim Suleymanoglu. En Turquía, ademais dos deportes e os deportistas aos que vimos de referirnos, hai xogos de nenos, moi semellantes aos nosos, como o exemplo que se expón: Nome: "Raposo e galiña" Idade: 8-12 anos Descrición Elixen un xogador que fai de raposo e marcan un cadrado que servirá de gorida. Outro xogador será a galiña, e o resto do grupo, os pitos que se collerán á galiña polos ombros. O raposo achégase á galiña e pregunta o nome do último da fila, e a galiña rexéitao. Esta intenta evitar que o raposo colla o último pito. Cando isto acontece, lévao á súa gorida e volve para capturar o pito seguinte. Mentres tanto, a galiña pode salvar os pitos capturados, pasando pola gorida e tocándoos. Estes deben permanecer dentro do tobo pero poden estirar os brazos para facilitar o traballo á galiña. Unha vez que son salvados, corren a unirse á fila dos pitos. O xogo remata cando o raposo capturou a todos os pitos, ou cando a galiña ten un sópito e recupéraos a todos dunha vez. Non se precisa material. Xógase no exterior, cunha duración de 10 a 15 minutos e a partires de 8 xogadores.

26


FAUNA E FLORA DE TURQUÍA A fauna do país garda similitudes coa dos Balcáns: osos, linces, xabarís, lobos, cervos, rebezos, londras, raposos, camelos, búfalos, e algúns leopardos (cada vez máis escasos). Aínda que será máis doado que te cruzamentos con cabalos, cabras e ovellas custodiadas por un can pastor moi corpulento, o kangal. Trátase dunha raza controlada e debe obterse unha licenza para a súa exportación. Igual sucede co famoso gato Van, coa pelaxe dun branco puro e os ollos de diferente cor (un azul e outro verde). En Turquía habitan diversas especies de serpes (poucas víboras), de lagartos e de píntegas. O cadro ornitolóxico presenta unha riqueza excepcional, e nel destaca un gran número de rapazas, incluíndo maxestosas aguias e voitres. As especies migratorias sobrevoan Anatolia dúas veces ao ano: grúas comúns, cegoñas, e multitude de rapazas (miñato negro, voitres, gabiáns e aguias). O sueste deAnatolia (Birecik-Sanli Urfa) é o único lugar do mundo onde aínda viven os últimos ibis (kelaynak) como os que podemos apreciar nos vestixios do antigo Exipto. Algunhas especies da fauna acuática como a foca mediterránea ou a Caretta caretta (tartaruga mariña) encontraron un refuxio nas limpas augas do Mediterráneo e o Exeo. Ao estar rodeada por catro mares (o Negro, o de Mármara, o Exeo e o Mediterráneo), Turquía goza dunha impresionante variedade de peixes. Nas súas augas nadan varias especies de douradas, robalizas (lüfer), salmonetes, e outras especies mediterráneas. Sen que se nos esquece o hamsi(unha especie de bocarte) que se pesca no mar Negro, e que constitúe un dos pratos máis apreciados polos turcos. Na rexión do mar Negro, dise que mesmo fan marmelada de hamsi... Por outra parte, existen importantes centros de acuicultura, tanto de especies mariñas coma de augas doce, que producen róubaos, douradas e troitas.

OSO MARRÓN

CERVO MARAL

LINCE

RAPOSO VERMELLO 27


LOBO GRIS

LONDRA

O país, de clima morno, ten unha variedade infinita de paisaxes que abrangue dende as planicies costeiras ata os pastos de alta montaña, dende os bosques de cedros ás estepas de infinitos horizontes. A súa diversidade botánica é unha das máis ricas do mundo, albergando máis de 10.000 especies de plantas, das que 3.500 son endémicas de Turquía mentres o número de endémicas é 2.750 no continente Europa. Dentro delas, as compostas representan 431 especies endémicas, as leguminosas 400 e as labiadas 310. As especies endémicas de totais de Europa incluíndo Turquía, constitúen o 2% dos endemismos vexetais do mundo. No conxunto de Europa actualmente hai por exemplo 11.500 especies. Existen máis especies na rexión de Istanbul que no conxunto da Gran Bretaña.

CORVO MARIÑO O 54% dos bosques son coníferos e o 46% latexei foliado. O piñeiro, abeto, cedro, as piceas, teñas, o ameneiro, carballo, castaña e o carpe son algunhas das especies máis importantes nos bosques. Segundo os criterios da UICN (a Unión Internacional para a Conservación da Natureza), 4.600 especies de plantas (endémica e non endémica) de Turquía encóntranse son rexistradas no Libro Vermello das Plantas de Turquía. En canto a vertebrados, destacan os peixes por existir en Turquía 472 especies. A esta súmanse as aves con 426 especies, os réptiles con 130, os mamíferos con 120 e os anfibios con 22. Soamente 16 especies de aves, anfibios e peixes son endémicas. A UICN rexistrou un total 81 especies e subespecies de vertebrados ameazadas en Turquía.

28 CERVO DE BOLU


Turquía ofrece fermosos contrastes na súa flora e fauna de acordo ás diferentes zonas do país.

Costas As costas de Turquía, sobre todo as do Mar Negro, son a parte máis fértil do país e tamén na que se encontra unha abundante vexetación moi variada. As costas, recortadas, adoitan estar poboadas de bosques de fronde con abundantes fentos e coníferas, sendo o piñeiro calabrés (ou de Aleppo) o seu máximo expoñente. Na costa occidental abundan as oliveiras, laranxeiras, limoeiros, figueiras, granados, viñas e campos cultivados con cereais, algodón e plátanos. Nas costas turcas pódense considerar preto de 400 especies de aves ao longo de todo o ano xa que Turquía é un paso habitual para as aves migratorias. Destacan entre estas as pardelas de Manx, oscorys, aves zancudas e as gaivotas mediterráneas. Tamén se poden encontrar outras especies tan rechamantes como osos, chacais, hienas raiadas, xabarís, porcos espiños, os peculiares geckos turcos (especie de lagartas) e, cun pouco de sorte, leopardos. No delta do Göksu e na praia de Patara aínda hoxe pódense contemplar desovaderos de tartaruga boba, unha especie protexida. O Bósforo O Bósforo é verdadeiro paraíso ornitolóxico. Durante a primavera e o outono pódense encontrar aves de numerosas especies aniñando en lugares de incomparable beleza. Reflectidos na auga desta canle pódense ver doadamente birrios alpinos, pombas, miñatos negros, gabiáns, pardelas levantinas, falcóns de pata vermella, aguias rateiras, lagarteiros, picanzos e cegoñas brancas e negras. Todo un espectáculo. Zonas de Montaña Nas zonas de montaña os animais habituais son osos pardos, voitres, aguias douradas, labercas, quebraosos, cervos, voitres,grifones, xabarís, chukars (parecida á perdiz), tordos azuis e de rocha e lobos. Os bosques de Turquía adoitan estar formados por carballos, nogueiras, teñas, piñeiros, abetos e freixos, entre outras variedades. En canto á fauna distínguense as numerosas e belas bolboretas Cleopatras, reiseñores, merlos, vichelocregos, aguias rateiras do mel, cervos, osos, lobos e xabarís. 29


A Campiña Turca En todo o país durante a primavera os campos se enchen de preciosas flores como caléndulas, flores do espiño e papoulas entre as que voan sen parar bolboretas multicolores de gran beleza. As cabras adoitan aparecer tamén neste ámbito no que as oliveiras centenarias son os reis da paisaxe. É nesta zona onde habitan réptiles de distinta especie como lagartas e preciosas tartarugas mouras ou de terra que producen moito ruído ao moverse entre a vexetación. Por suposto, tamén existe unha gran variedade de aves como escribáns de cabeza negra, collalbas, aguias rateiras e canarios de cabeza escura con crista vermella propios de Asia, entre outras especies. Turquía, unha ponte de terra natural que une Europa e Asia, historicamente foi e é o fogar dunha miríade de especies mamíferas, mesmo un gran número de carnívoros depredadores tales como o León asiático (Panthera leo persica), o Tigre do Caspio (Panthera tigris virgata), o Lobo gris (Canis lupus), a Hiena raiada (Hyaenahyaena), o Oso pardo (Ursus arctos), o Leopardo de Anatolia(Panthera pardus tulliana), o Lince euroasiático (Lynx lynx), o Caracal (Felis caracal), a Londra Euroasiática (Lutra lutra), o Chacal dourado (Canis aureus), Raposo vermello (Vulpes vulpes), o Gato montés europeo (Felis silvestris caucasica), a Denociña alpina (Martes martes), e outras especies de mustélidos máis pequenas. A maior parte dos carnívoros de maior tamaño foron exterminados mentres que os demais se achan en incipiente proceso de extinción. Entre os que están criticamente en perigo ou posiblemente extinguidos son a Foca Monxe (Akdeniz Hoku ) do Mediterráneo, a Ra de Taurus (Touros Kurbaas en turco) e a Avetarda (en turco á súa vez Toy kuu). Así como o Leopardo de Anatolia (Anadoluleopard). O Leopardo de Anatolia (Panthera pardus tulliana), é un dos últimos membros desta subespecie de Leopardo. A lonxitude do Leopardo Anatolio alcanza ata os 200-250 cm. as femias pesan entre 35-50 quilogramos e os machos 45-70 quilogramos. A súa vida alcanza aproximadamente os 20 anos. O Leopardo de Anatolia é un animal forte e áxil, cunha pelaxe amarela pálida e puntos marrons escuros que cobren o lombo do seu corpo mentres a parte oculta é branca e que se alimenta de ungulados salvaxes, como a baeta, cervos, así como xabarís e aves. Os Leopardos de Anatolia habitaron amplas rexións boscosas, vales profundamente arborados, e montañas moi escarpadas no Exeo, Mediterráneo occidental, Mediterráneo occidental e este de Anatolia. A escaseza das presas conduciunos ás áreas poboadas, polo que, en xeral, moitos deles foron cazados. O último rexistro oficial acerca do Leopardo de Anatolia data do 17 de xaneiro de 1974. Este rexistro era sobre a morte dun LeopardoAnatolio debido ao ataque deste a unha muller no pobo de Baözü, a uns 5 quilómetros de Beypazar. A maior parte das vistas están a punto de morrer, pero suxírese que hai aínda 10 ou 15 exemplares de Leopardo Anatolio en Turquía. En 2001 foi visto nos arredores da rexión de Dandi, en Mediterráneo Oriental de Turquía, arredor de Regueiro de Müsikli ao leste do Mar Negro; en 2004, na Meseta Pokut na rexión de oriental turca do Mar Negro. Os traballos de voluntarios e biólogos aínda seguen demostrando que existen poboacións de Leopardos Anatolios e ten como fin protexelos. Turquía conta con extensos bosques que cobren Anatolia oriental e as costas do mar Negro, así como o litoral mediterráneo. Aquí crecen numerosas árbores froiteiras: palmeiras 30


datileiras, albaricoqueiros, cerdeiras, maceiras. Tamén produce plátanos, cítricos, remolacha, xirasoles, tabaco e vides. O país é un dos principais produtores de abelás do mundo, e tamén se cultivan noces, pistachos e algodón. Turquía, ao longo do seu amplo territorio, mostra unha gran riqueza en diferentes tipos de vexetación, segundo a rexión. A costa do mar Negro, moito máis chuviosa, está cuberta por densos bosques, entrecortados por plantacións de árbores froiteiras e abeleiras. Máis ao leste, cultívase té e, nalgúns lugares, arroz (tosya).

FAiA Fagus Orientalis-Fagaceae

MIRTO Myrtus Comunis-Mirtaceae

CEDRO DO LIBANOCedrus Libani-Pinaceae

MARMELEIRO (Ayva Cicegi)-Cydonia Vulgaris-Rosaceae

A meseta anatolia (celeiro de cereais do país), cun clima continental, posúe unha vexetación esteparia (gramíneas, plantas bulbosas, chopos, asente e artemisa). A vexetación varía en función da altura. Existen grandes bosques de piñeiros, de carballos, de abetos... Na parte mediterránea, poderás descubrir a densidade do monte baixo, os bosques dos Montes Tauro, onde se superpoñen carballos, piñeiros, teixos e cedros.

31


NOTICIAS DE TURQUÍA

Turquía advirte a Sirya que non permanecerá pasiva ante o drama humano Istanbul, 26 abril (EFE).O ministro de Exteriores turco, Ahmet Davutoglu, declarou hoxe que Turquía non permanecerá pasiva ante o "drama humano" en Sirya e achacou ao réxime de Damasco a responsabilidade do que poida acontecer no país árabe. Davutoglu fixo esta advertencia nun longo e apaixonado discurso ante o Parlamento turco, transmitido en directo pola emisora públicaTRT, no que subliñou que Turquía "liderará a onda de cambios no medio Oriente". “Non poderemos abrazar aos réximes ditatoriais en lugar de aos pobos irmáns de Oriente Medio", advertiu o ministro nun discurso cheo de duras palabras contra o goberno de Bachar Asad, ao que acusou de "converter as cidades sirias en prisións ao aire libre". "Para frear o drama humano en Sirya buscaremos baixo as pedras, empregaremos calquera método diplomático, buscaremos todo remedio posible, faremos calquera esforzo", dixo o ministro. Prometeu que Turquía se situaría "no lado correcto no curso da Historia" escoitando "a voz da conciencia humana" e preguntou "cantos miles de persoas máis deben ser encarceradas en Sirya e deben morrer". "Turquía non se quedará observando quieta dende a marxe", asegurou, pero sen anunciar medidas concretas contra o goberno do país veciño, aínda que lamentou que os esforzos para encontrar "unha solución pacífica" non levasen a nada. "Fun a Damasco, falamos horas, días, semanas, meses, pero en lugar de implantar reformas, o réxime de Asad segue coa súa política de bágoas e represión, bombardeando mesquitas e aplicando castigos colectivos", denunciou. "Ao combater contra o seu propio pobo, o réxime sirio estase a converter nun perigo para a estabilidade, a paz e a seguridade na rexión; ao non atender ás demandas do pobos está a arrastrar a toda a zona ao caos e a guerra", advertiu Davutoglu. Nunha alusión directa á oposición socialdemócrata, sempre oposta a unha intervención turca contra o réxime de Asad, engadiu que "non" é estraño que os que defendan golpes de Estado defendan tamén o dominio dunha minoría", en referencia ás familias alauíes que se reparten o poder en Sirya. A prensa turca recorda hoxe que o primeiro ministro, Recep Tayyip Erdogan, tamén dera un paso máis cara a unha confrontación nunha entrevista coa emisora catarí Al Jazeera a semana pasada. "Se Sirya volve violar as nosas fronteiras, Turquía cambiará de actitude e tomará as medidas axeitadas, e como país membro da OTAN invocará o artigo 5, que interpreta un ataque como unha agresión dirixida contra todos", advertiu Erdogan entón, aínda que expresou a súa esperanza de que as cousas non chegasen a tal punto. EFE 32


Turquía presenta candidatura para a Euro de 2020 Yildirim Demiroren, xefe da federación turca, dixo que o goberno tamén avalou proxectos a construción de estadios ANKARA, TURQUÍA (17/ABRIL/2012) Turquía presentou a súa candidatura para organizar a Eurocopa de 2020, anunciou o martes o xefe da federación nacional de futbol. Turquía tamén quere organizar os Xogos Olímpicos de 2020 en Istanbul. O presidente da UEFA, Michel Platini, dixo que avalaría ao país como sede da Euro só se perde a súa candidatura olímpica. O COI elixirá a sede dos Xogos de 2020 en setembro de 2013, antes que a UEFA tome a súa decisión a fins de 2013 ou principios de 2014. Francia superou a Turquía hai dous anos na votación para a sede da Euro de 2016. Algúns sectores en Turquía están preocupados de que buscar a sede da Euro de 2020 podería poñer en perigo as posibilidades do país de conseguir os Xogos Olímpicos, pero os encargados da candidatura de Istanbul para a olimpíada de 2020 dixeron que contan co respaldo do goberno. O grupo encargado da candidatura olímpica dixo que o plan de buscar a Euro "non afecta para nada nosa candidatura". "O primeiro ministro de Turquía, todos os niveis do goberno e todos os partidos están unidos coa candidatura, ese respaldo inequívoco está garantido en todo o proceso da candidatura", sinalou o comité nun comunicado. "Turquía xa garantiu que se Istanbul gaña a sede dos Xogos Olímpicos de 2020 en setembro de 2013, non se realizará ningún outro evento importante nacional ou internacional en Istanbul ou os seus arredores durante os Xogos". Yildirim Demiroren, xefe da federación turca, dixo que o goberno tamén respaldo proxectos para acelerar a construción de estadios en varias cidades, e para mellorar a infraestrutura de transporte entre as cidades.

33


Turquía aproba lei para frear violencia contra a muller Elimináronse cuestións que esixían un investimento do goberno A normativa sufriu varios cambios durante a súa tramitación que a converteron en insuficiente ISTANBUL, TURQUÍA (08/MAR/2012).O Parlamento turco aprobou hoxe unha lei para combater o grave problema da violencia contra as mulleres neste país eurasiático, unha norma que xerara moitas expectativas, pero cuxo contido final foi criticado como insuficiente por varias ONG. A aprobación desta lei, xusto no Día da Muller, ten unha enorme carga simbólica nun país no que unhas 250 mulleres morreron en 2011 ás mans de parellas ou familiares e onde a violencia machista motiva dende o ano pasado un gran debate público. Non obstante, o valor práctico da normativa viuse limitado debido aos grandes cambios que sufriu durante a tramitación. Cambiaron o título de "Violencia contra a muller" a "Protección da Familia"; cambiaron toda a linguaxe: de súpeto, nesta lei, as mulleres xa non aparecían en ningunha parte, lamentou en declaracións Karin Ronge, membro da organización de mulleres turcaKIHP. Esta asociación é unha das 237 que forman unha plataforma de mulleres turcas que xa antes da votación emitiu un comunicado asegurando que está "extremadamente preocupada" pola redacción final do texto. A lei deixou fóra as suxestións elaboradas polo Ministerio de Familia e Asuntos Sociais, encabezado por Fatma Sahin, a única ministra turca, e pola sociedade civil. "Nos últimos dous días, unha comisión traballou contra reloxo para recuperar gran parte do contido desbotado", matizou Ronge, "de maneira que a nova lei será, en todo caso, un paso cara a adiante, aínda que lonxe de ser satisfactoria". "Nalgúns puntos si é peor que a lei antiga, pero noutros esténdese máis e hai que recoñecer o histórico paso de que un ministerio conservador pedise a opinión e colaboración da sociedade civil", puntualizou. Ronge explicou que os colectivos de mulleres traballaron para que a lei turca se inspire na lexislación española e que mesmo se repartiron copias do texto español entre os parlamentarios. "Tras os cambios do borrador, a lei turca prioriza agora a protección da familia, e un xuíz podería enviar a unha muller vítima da violencia de volta á casa se cre que é mellor para a familia", advertiu a activista. "Todo dependerá das normas legais que se desenvolvan agora". 34


Unha das reivindicacións principais -estender a protección legal a mulleres non casadas oficialmente (hai moitas parellas que se casaron relixioso pero sen inscribirse no registro)-, foi atendida só de forma pouco clara. "Antes, a lei só se refería a mulleres casadas. Agora queda sen definirse. Ao tratarse dunha aproximación moi conservadora baseada en 'a familia', non se introduciron referencias aos posibles modelos de convivencia, lamentou Ronge. A nova normativa prevé a creación de máis casas de acollida, un paso celebrado pola ONG internacional Human Rights Watch, pero non establece un marco temporal para as melloras. Ronge explicou que "se eliminaron todas as innovacións que esixirían investimentos do Goberno, todo o que custa diñeiro,".

35


Médicos realizan primeiro transplante cuádruplo de extremidades

Foron ao redor de 50 médicos os que intervinerion no transplante de extremidades.

A operación tivo unha duración de 20 horas O xefe de medicina colocou un mozo dous brazos e dúas pernas ANKARA, TURQUÍA (25/FEB/2012).O xefe de medicina dun hospital en Turquía dixo que o seu equipo levou a cabo o primeiro transplante cuádruplo de extremidades no mundo ao colocalo dous brazos e dúas pernas a un mozo. Murat Tuncer pediu o sábado doadores de sangue para poder enfrontar posibles complicacións logo dunha operación de 20 horas realizada por máis de 50 médicos no Hospital da Universidade deHacettepe na capital turca. Non ofreceu maior información respecto do paciente. A operación realizouse logo de intento falido de transplante de tres extremidades hai dous meses na cidade sureña de Antalya. Os médicos alá víronse forzados a retirar unha perna dun paciente por incompatibilidade de tecidos. O mesmo paciente recibiu dous brazos. Tuncer dixo que o seu equipo tamén realizou un transplante de cara o venres, a segunda operación dese tipo en Turquía este ano.

36


NO LESTE DE TURQUÍA

Morren seis milicianos curdos en enfrontamentos coas forzas de seguridade turcas DIYARBAKIR (TURQUÍA), 26 Abril (Reuters/EP) – Seis milicianos do Partido dos Traballadores do Kurdistán (PKK) morreron este xoves en enfrontamentos coas forzas de seguridade turcas na provincia de Bingol, no leste do país, segundo informou o Goberno provincial. A oficina do gobernador de Bingol engadiu nun comunicado que outro miliciano foi capturado con vida. Dous soldados turcos faleceron nos combates do mércores no distrito de Genc, na mesma provincia, segundo unha páxina web do PKK, un grupo armado separatista. O martes morreron outros tres militares e tres membros do PKK. As conversacións entre Turquía e o grupo separatista para poñer fin á violencia fracasaron e o ano pasado continuáronse os enfrontamentos. Dende entón morreron decenas de milicianos, soldados e civís, e centos de persoas foron detidas por apoiar supostamente o PKK. Este mes de abril, o grupo armado matou dous soldados e feriu outros tres xunto á fronteira con Iraq. En marzo, as forzas de seguridade mataron quince milicianas do PKK na provincia suroriental de Bitlis, mentres que os rebeldes acabaron coa vida de cinco membros das forzas especiais da Policía na provincia de Sirnak.

37


ISTANBUL SHOPPING FESTIVAL

Istanbul, a cidade que une continentes, civilizacións, culturas e crenzas prepárase para ser a capital de compras. Entre o 9 e 29 de xuño de 2012 terá lugar en Istanbul, unha das cidades máis dinámicas do Mundo, o Istanbul Shopping Fest. No festival de compras de Istanbul a cidade converterase nun centro de entretemento, ocio e cultura. Ao longo do festival de compras de Istanbul, as avenidas e as rúas da cidade adornaranse con luces e deseños especiais para que este evento sexa unha experiencia máis colorida, apaixonante e atractiva.

38


39


40


41


O OLLO TURCO Case en todas epocas da historia humana, o home buscou a axuda dos obxectos máxicos chamados como talismans para desafiar malas forzas. Os Talismans con cartas, números ou signos abstractos sobreviviron ata este día. Aínda as relixións modernas con só Deus teñen os seus propios símbolos. Un destes símbolos encontramos en case cada cultura e fe hai miles de anos... Isto é a figura de ollo... A crenza no mal de ollo é a máis forte no Oriente Medio, África do Leste e de Oeste, Asia do Sur, Asia Central, e Europa, especialmente na rexión de Mediterráneo. Os mal de ollos de cristal son levados, na forma da xoiaría de malo de ollo; colgante de malo de ollo de ouro ou de prata, pulseira de malo de ollo, pendente de malo de ollo, anel de malo de ollo, tradicional, feitizo de malo de ollo, colgante de malo de ollo, os amuletos de ollo azul turco, xoiaría de malo de ollo grega, feitizo de boa sorte, man de fatima ou pendente de hamsa ou pulseira de hamsa e vermello kabbalah pulseira de corda e protectores de bebé de malo de ollo de Oro, Gemstonepulseira de ollo afortunada e abelorio de malo de ollo turco.

Nazar Boncuğu, Amuleto Contra Malo de Ollo É un Influxo maléfico que se atribúe supersticiosamente á mirada dalgunhas persoas. É unha crenza moi antiga pero non se coñecen con certeza as súas raíces; Sábese que en Babilonia, o antigo Exipto, os sumerios e os hititas xa crían nel. Segundo eles, os malos sentimentos que están dentro de ser humano saen fóra a través dos ollos pois estes son a parte máis expresiva do corpo. Para evitar ou repeler este poder, utilízase unha especie de talismán con forma de ollo azul. Algunhas fontes din que a orixe do ollo se remonta á invasión dos nórdicos, xa que estes tiñan ollos azuis e os pobos de Anatolia pensaban que lles botaban o mal de ollo, por iso, para contrarrestalo crearon este talismán chamado Nazar Boncuğu. Que é o Ollo Turco? Amuletos co ollo turco da boa sorte. As referencias escritas máis temperás ao "mal de ollo" acontecen nas táboas sumerias de arxila que datan ao terceiro milenio a.C Os grans de ágata de calidade excepcional, usados para protexer o portador contra a influencia do mal de ollo, tamén foron descubertos en sepulcros sumerios reais en Ur. En Turquía e Grecia, a través das repúblicas de Asia 42


central, e todas as rexións de Turkic de Chinaoccidental - os seus efectos son verdadeiramente cridos, e xenuinamente temidos. O encanto de Nazar Boncuk ou o amuleto contra o mal de ollo, é un "ollo" sobre un fondo azul que mira fixamente ao mundo para gardalo de todo malo. É un dos artigos máis comúns da decoración en calquera fogar turco, en calquera coche, ou usado como complemento en calquera persoa. Vostede pode ver o encanto do amuleto colgado sobre albores, colgando dos bonecos de mulleres novas, ou posto á dereita na fachada de edificios de oficinas. E sempre, sempre, vostede o verá nas roupas de bebés acabados de nacer.

Que significan as cores? En Turquía e países circundantes, a cor malvada máis popular do mal do ollo é azul. Turquía está nunha parte seca do mundo, onde a auga é moi prezada con ela hai vida e a súa ausencia fai que toda forma de vida murche e morra. A cor azul recorda á xente a auga fresca. Na fe xudía, a cor vermella asóciase a miúdo a sorte e a boa fortuna, así que o vermello é tamén unha cor popular. A idea é protexer a súa casa, oficina ou persoas ás que ama. Se vostede desexa usar o amuleto, o máis común seria un pequeno que se poida colgar no seu bolso. Vostede tamén pode usar pulseiras, pendentes ou colares en diversas formas. Os turcos cren que co amuleto contra o mal de ollo estará protexido de toda negatividade e malas vibracións que serán dirixidas ao amuleto. Ningunha enerxía negativa o alcanzará posto que vostede está protexido co amuleto.

43


Como se bota "Nazar" Ten un coche novo e o veciño di que: "Que coche tan bo". Máis tarde o coche pasa unha avaría ou un accidente. Entón el botou un "nazar" porque cando o dixo tiña envexa ou mal sentimento e quería ocultalo. Para evitar estas situacións hai que poñerse un "ollo turco". Iso pode pasar a calquera, mesmo a animais. Por iso despois de dicir "Que coche tan bo" tamén hai que dicir " Mashallah, nazardemesin" - Non o pegue mal de ollo. Tome un ortodoxo de Grecia, un católico de México, un xudeu de Israel, ou un musulmán de Turquía, Irán, ou dondequiera no Oriente Medio. Que teñen todos en común? Todos cren no mal de ollo, e todos usan algún tipo de amuleto para ser protexidos.

44


MÚSICA

DANZAS TRADICIONAIS: 

HORON: baile do Mar Negro, efectuado normalmente por homes.

KASIK OYUNU: “A danza da culler” ( bailan homes e mulleres)

KILIC KACKAN: representa a conquista otomana.

ZEYBEK: típica do Egeo turco.

45


INSTRUMENTOS: BAGLAMA

QANUN

BAZUQ

KAVAL

ZURNA

TULUM

DAVUL

46


TRABALLO REALIZADO POR ALUMNS E ALUMNAS DE 4º A ANO ACADÉMICO 2011 / 2012

Abegue Mbomio Nzang, Isahac Alonso Reyes, Juan Alberto Álvarez Nieves, Uxía Cruz Matas, Noelia Domínguez Diéguez, Xabier Dos Santos Cuadrado, Carlos Estévez Pulido, Alexander Fernández Correia, Jenifer Gabarri Suárez, Rubén García Recio, David Gómez García, Rubén Gonçalves Alves, Daniel A. Jiménez Gabarri, Eleazar Jiménez Jiménez, Antonio Jiménez Jiménez, María Luz Jiménez Montoya, Talía Karim, Ossama Menéndez Alonso, Laura Rato Fidalgo, Ángel Romero Lourenço, Rufino Romero Romero, Alba Urrestilla Pires, María Vázquez Alves, David Tamén queremos amosar o nos agradecemento a: PATRICIA, profe de Música. CARLOS, profe de Educación Física

47


TURQUÍA