Page 1

Jaarverslag 2011

1


2


Inhoud Inhoud Voorwoord Ontwikkelingen Convenant Winkelformule of formulemanagement Onderzoek naar tevredenheid klanten Bouwprojecten Bibliotheek Dreumel Bibliotheek Opheusden Bibliotheek Tiel Bibliotheek Zaltbommel Bibliotheek in Brede School Ammerzoden Bibliotheek in Brede School Ochten Zelfservice Marketing en communicatie Voordeel met je biebpas Ledenwerving Lezen Collectie Collectie op maat CJG eBooks Centralisatie Leeskringen BoekStart BoekStart in de kinderopvang Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Nationale Voorleesdagen Nationale Voorleeswedstrijd Literatuurfestival Op Sterk Water Aan het Woord! Rivierenland Kinderboekenweek Boek aan huis Nederland Leest Cursus Open Boek Leescorso Kunstuitleen Leren Educatief aanbod Bibliotheek op school Schoolbibliotheek De lees-/mediacoach Brede school Bibliotheekassistenten Voortgezet onderwijs Mediawijsheid Studiekringen luisterkringen gesprekskringen

3 5 6 6 6 6 7 7 8 8 8 8 9 9 9 9 9 11 11 11 11 11 11 11 12 12 13 13 13 14 14 15 15 15 16 16 16 17 17 17 17 18 18 18 18 19 20

3


Informeren Sociale kaart Informatiebijeenkomsten en lezingen Opmerkelijke gebeurtenissen in 2011 25-jarig jubileum Bibliotheek Aalst Open Monumentendag Culemborg Protestactie Maurik Organisatie Meerjarenbeleidsplan Onderzoek naar tevredenheid medewerkers Personeel Administratie en financiĂŤn Klachtmanagement Bestuur en toezicht Bestuur Raad van toezicht Benoemd en herkozen Toezicht Commissies van de Raad van Toezicht Zelfreflectie Opdrachtgeverschap Onderzoek topstructuur en directievoering Interim bestuurder Vooruitzichten 2012 Digitale bibliotheek eBooks Buren BoekStart Makkelijk Lezen Plein Zelfservice Nieuwe bibliotheken Beesd Zaltbommel Neder-Betuwe Ammerzoden Culemborg Neerijnen Geldermalsen Tiel Jaarcijfers 2011 Leden Uitleningen Bezoekers Onze financiĂŤn Resultaat Toepassing Richtlijn 640 Gegevens bestuur en toezichthouders Bestuur Raad van toezicht

4

21 21 21 22 22 22 22 23 23 23 23 24 24 25 25 25 25 25 26 27 27 27 28 29 29 29 29 29 30 30 30 30 30 30 31 31 31 31 31 32 32 33 33 34 34 34 36 36 36


Voorwoord In 2011 is met tien van de elf gemeenten een convenant getekend, waarin afspraken staan over onze dienstverlening en over onze verantwoording naar de gemeenten. Met de elfde gemeente, Buren, is constructief overleg gaande over het bibliotheekwerk. Gemeenten krijgen zeer waarschijnlijk de komende jaren flinke besparingen opgelegd, met als consequentie een lagere subsidie voor Bibliotheek Rivierenland. Dit dwingt ons om een meer zakelijke houding aan te nemen, de bedrijfsvoering kritisch te beoordelen en onze werkwijze aan te passen. De zelfservice-apparatuur die wij in 2011 en 2012 installeren, gaat leiden tot efficiënter werken. Meer werkprocessen gaan onder de loep. Door zelf kritisch te zijn op het werk ontstaat ruimte voor nieuwe initiatieven. In een tijd van technologische vernieuwingen en tevens financiële beperkingen moeten we bekijken of we bestaande diensten blijven aanbieden. Producten, diensten en initiatieven moeten worden beoordeeld op hun bijdrage aan het meerjarenbeleid en op hun financiële haalbaarheid. Verandering van werkwijze doet een groot appèl op de flexibiliteit van onze medewerkers. Verandering opent ook nieuwe perspectieven: zaken die voorheen niet mogelijk waren worden haalbaar. Zo is door de automatisering van het inname- en uitgifteproces meer tijd beschikbaar voor promotie van onze collectie en onze producten, en is er meer tijd beschikbaar voor advies aan onze leden en bezoekers. De producten en diensten die wij aanbieden komen tot stand in overleg met onze klanten en opdrachtgevers. Bij de inrichting van onze organisatie staan deze klanten en opdrachtgevers steeds voorop. Jan Dikken, bestuurder ad interim Hans de Steur, manager ondersteunende diensten Erica de Winter, manager producten en diensten maart 2012

5


Ontwikkelingen 2011 was een jaar van diverse positieve ontwikkelen. In dit jaarverslag doen wij een poging u zo uitvoerig en compleet mogelijk op de hoogte te stellen.

Convenant Op 14 december hebben we met tien gemeenten een convenant getekend waarin afspraken zijn vastgelegd over het bibliotheekwerk in de periode 2012-2015. Bij de ondertekening waren wethouders en ambtenaren aanwezig van de gemeenten Culemborg, Druten, Geldermalsen, Lingewaal, Maasdriel, Neder-Betuwe, Neerijnen, Tiel, West Maas en Waal en Zaltbommel. De ondertekening vond plaats in bibliotheek Dreumel. Dreumel is helemaal ingericht volgens de laatste inzichten in bibliotheekvernieuwing en vormde daarom een passend decor voor de ondertekening van het convenant.

Winkelformule of formulemanagement Met de nieuwe bibliotheek in Dreumel presenteerde Bibliotheek Rivierenland haar eerste bibliotheek nieuwe stijl, opgezet volgens de winkelformule. De winkelformule voor bibliotheken is ontwikkeld door de bibliotheekbranche, en is erop gericht bezoekers te bedienen met een eigentijdse, sfeervolle inrichting en een aantrekkelijke presentatie van media. De collectie is optimaal afgestemd op de wensen van bezoekers, staat frontaal geplaatst en is onderverdeeld in zgn. beleefwerelden. De bibliotheek nieuwe stijl is een plek waar beleving, verrassing en verleiding sleutelbegrippen zijn. De bibliotheek nieuwe stijl betekent ook anders werken voor onze medewerkers. Omdat klanten zelf media lenen met zelfservice-apparatuur, kunnen wij meer aandacht besteden aan de presentatie van media en het verzorgen van displays. Om de verschillende facetten van de nieuwe bibliotheek optimaal te kunnen benutten, krijgen medewerkers een training. We maken ons sterk voor het toepassen van de winkelformule in alle nieuwe en te verbouwen vestigingen.

Onderzoek naar tevredenheid klanten Bibliotheek Rivierenland heeft in 2011 onderzoek gedaan naar de tevredenheid van haar klanten. Uitgebreide vragenlijsten en focusgesprekken hebben geleid tot goede aanwijzingen voor verbetering.

6


Gebleken is dat klanten erg tevreden zijn over de klantvriendelijkheid en de kennis van medewerkers. Spreiding van vestigingen en bussen is in orde en de abonnementsvormen zijn goed. Toch zijn er ook verbeteringen gewenst. In de actualiteit van de collectie, de collectie in de kleinste bibliotheken, de toegankelijkheid van de collectie (plaatsing en bewegwijzering) en in modernisering van de inrichting zijn nog stappen vooruit te maken. Helaas kunnen we uit financiële overwegingen niet alle verbeterpunten uitvoeren. Wel kunnen we door het toepassen van de winkelformule uitvoering geven aan een betere presentatie van de collectie en aan modernisering van de inrichting. Dit geldt voor nieuwe vestigingen, maar ook in de andere vestigingen gaan we zoveel mogelijk de genoemde verbeteringen die daarbij aansluiten, toepassen.

Bouwprojecten Bibliotheek Dreumel

Bibliotheek Rivierenland in Dreumel een nieuwe vestiging geopend. Deze bibliotheek is het toonbeeld van bibliotheekvernieuwing die wij voor ogen hebben.

De bibliotheek staat in de nieuwe multifunctionele accommodatie D’n Hoender, samen met de basisschool, peuterspeelzaal, kinderdagverblijf, muziekschool, sporthal en café. Bij de opening waren mensen enthousiast over D’n Hoender, en over de bibliotheek met de nieuwe collectie, de manier van presenteren en de inrichting. De bibliotheek in Dreumel vervangt de bibliobus. De bibliotheek is 10 uur per week open. De belangstelling is groot. In de eerste maand werden meteen al zo’n 2.200 boeken geleend en werden 57 nieuwe volwassen en 54 nieuwe jeugdleden ingeschreven. Ter vergelijking: in de bibliobus werden in twaalf maanden zo’n 12.000 media geleend, in de nieuwe bibliotheek werden in vier maanden al meer dan 11.000 media geleend. Het ledenaantal steeg van 387 naar ineens 507.

7


Bibliotheek Opheusden

Neder-Betuwe is begonnen met de bouw van woonzorgcombinatie De Reigerhof. We hebben diverse overleggen gevoerd met de Stichting Woningbeheer Betuwe en de overige participanten van De Reigerhof. Dit kunnen we alvast vertellen: middenin het hart van De Reigerhof komt een nieuwe vestiging van Bibliotheek Rivierenland.

Bibliotheek Tiel

Tiel is volop bezig met de voorbereidingen van cultuurcluster De Westluidense Poort, een cultureel kwartier aan de Waalkant van Tiel. Oplevering van dit cultureel kwartier staat gepland voor 2016. Wij gaan onderdeel uitmaken van het cultureel kwartier. Bibliotheek Tiel wordt het visitekaartje van Bibliotheek Rivierenland.

Bibliotheek Zaltbommel

Zaltbommel is in 2011 gestart met de verbouwing van scholengemeenschap Het Cambium, en daarmee tevens de verhuizing van bibliotheek Zaltbommel. De bibliotheek krijgt in het complex een eigen ruimte en een inrichting die aansluit bij de winkelformule.

Bibliotheek in Brede School Ammerzoden Maasdriel heeft in december 2011 het startsein gegeven voor de grondige renovatie van basisschool De Schakel en daarmee tevens de Brede School Ammerzoden. De bibliotheek wordt onderdeel van deze brede school. Samen met de andere brede-school-organisaties gaan we een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het kind. Het hele jaar is er hard gewerkt aan de plannen. De verhuizing van de bibliotheek en de bouw van de brede school gaan nog zeker een jaar in beslag nemen, maar vast staat al wel dat de bibliotheek er voor zowel voor kinderen als volwassenen zal zijn.

Lancering voordeel met je biebpas partners in Rivierenland

8

Aan de Linge Recreatie – 10% – 25% korting op kanovaren in het laagseizoen Bowling Centrum Tiel - Altijd het tweede uur bowlen voor de helft van de prijs De Gelderse Morgen - 10% korting op fietsvakanties en lodgevakanties De Tuinen van Appeltern - € 2,50 korting op de entreeprijs Keela Outdoorable – Culemborg - 10% korting op kampeerartikelen en outdoorkleding Pottenbakkerij Klei Allerlei - 20% korting op workshops en 10% korting in de winkel Schouwburg en Filmtheater Agnietenhof - Verrassende acties, het hele jaar door Slot Loevestein - 25% korting op de reguliere entreeprijzen voor volwassenen en kinderen The Travel Club, Culemborg - persoonlijke reisadviseur biedt €30,- korting op een reis Tussen Kontinente - €4,95 korting op Cd’s via de webshop Wamelland - 10% korting op de reguliere entreeprijs


Bibliotheek in Brede School Ochten

Neder-Betuwe is volop bezig met plannen voor een brede school in Ochten. Ook in Neder-Betuwe gaat de bibliotheek onderdeel uitmaken van het complex. Er is meerdere malen overleg geweest, en het project krijgt mogelijk in 2012 zijn beslag.

Zelfservice In het najaar van 2011 is een start gemaakt met het plaatsen van zelfservice apparatuur in diverse vestigingen van Bibliotheek Rivierenland. Zelfservice brengt een nieuwe manier van werken met zich mee. Er is meer tijd voor inhoudelijke klantcontacten, en op termijn wordt uitbreiding van openingsuren gerealiseerd. In enkele bibliotheken was daarvoor een kleine verbouwing nodig. In 2012 zal in al onze vestigingen zelfservice apparatuur staan.

Marketing en communicatie Voordeel met je biebpas

Bibliotheek Rivierenland is in 2011 gestart met het project Voordeel met je biebpas. Voordeel met je biebpas is een loyaliteitsprogramma voor bibliotheekleden in Gelderland en Brabant. Elke bibliotheek in deze twee provincies is op pad gegaan om interessante kortingen of andere voordeeltjes voor bibliotheekleden te bedingen. Hierdoor ontstond samenwerking met heel veel leveranciers en partners in de sectoren cultuur, educatie, sport en welzijn, natuur en recreatie. Bij de lancering van het programma in juni 2011 deden meteen al tientallen partners mee, die onze leden klinkend voordeel bezorgden.

Ledenwerving

In 2011 heeft Bibliotheek Rivierenland vier ledenwerfacties gehouden: twee jeugdacties, een voorjaarsactie en een actie gekoppeld aan de opening van de nieuwe bibliotheek in Dreumel.

De Nationale Voorleesdagen is een leesbevorderingscampagne om ouders te stimuleren hun jonge kinderen voor te lezen. Bibliotheek Rivierenland organiseerde diverse activiteiten, gebaseerd op het Prentenboek van het jaar Fiet wil rennen van Bibi Dumon Tak. Het CPNB zorgde voor een poppetje, struisvogel Fiet. De bibliotheek deelde de figuurtjes uit aan alle kinderen die zich tijdens de Nationale Voorleesdagen inschreven als nieuw lid.

9


Tijdens de Kinderboekenweek 2011 lag het boek Ik ben geen supermuis van Geronimo Stilton klaar voor ieder kind dat zich die week als nieuw lid aanmeldde. Deze ledenwerfactie werd mede mogelijk gemaakt door Uitgeverij de Wakkere Muis. Bij de lancering van Voordeel met je biebpas in juni 2011 werd de aandacht gevestigd op nieuw voordeel met je biebpas. Naast alle voordelen vanaf de lancering, ontvingen nieuwe leden in mei en juni 10 euro korting op hun jaarabonnement en maakten bovendien kans op een iPad. Bezoekers van de opening van de nieuwe bibliotheek in Dreumel in september 2011 ontvingen een waardebon voor drie maanden lidmaatschap. Ruim 60 mensen maakten van dit aanbod gebruik. Nagenoeg alle tijdelijke leden hebben hun proefabonnement verlengd en zijn nu tevreden vaste klanten van Bibliotheek Rivierenland.

10


Lezen De drie speerpunten van de Nederlandse bibliotheken zijn lezen, leren en informeren. Hieronder vertellen we welke activiteiten wij in 2011 ontplooid hebben en wat ze hebben opgeleverd.

Collectie De collecties in onze vestigingen zijn zorgvuldig opgeschoond en aangevuld, en we hebben daarbij goed gelet op de vraag van de klant. Extra aandacht was er voor actuele titels. Ook hebben we meerdere exemplaren aangeschaft van boeken die veel gereserveerd werden.

Collectie op maat

In 2011 hebben we veel aandacht besteed aan collecties voor specifieke doelgroepen. Voor kinderen die minder goed kunnen lezen hebben we Makkelijk Lezen Pleinen en voor volwassenen de collectie Aangepast lezen. Ouders, leerkrachten en andere belangstellenden kunnen in de bibliotheek terecht voor lezingen over leesproblemen als dyslexie, en we staan paraat met informatie. Dankzij een landelijke subsidie konden we een aantal Daisyspelers en Daisyroms aanschaffen. De Daisyspeler is bedoeld voor volwassenen met leesproblemen of visuele beperkingen, en is een welkome aanvulling op de collectie grootletterboeken. Ook werden informatieve bijeenkomsten georganiseerd voor gebruikers en voor andere belangstellenden.

CJG

Geldermalsen is volop bezig met de voorbereidingen van een nieuwe bibliotheek in Beesd. In deze bibliotheek komt een Centrum Jeugd en Gezin met spreekuren door specialisten, een computer met toegang tot de CJG site van de gemeente, en natuurlijk een speciale collectie. Het CJG wordt mogelijk gemaakt in nauwe samenwerking met de gemeente en het onderwijs.

eBooks

Eindelijk is er een start gemaakt met een landelijk aanbod van eBooks. Onze leden kunnen gratis eBooks downloaden via onze website bibliotheek.rivierenland.nl. Het begin is er, met een ‘eregalerij’ van een aantal klassiekers.

Centralisatie

In 2011 is een provinciale projectgroep gestart met onderzoek naar centralisatie van aanschaf, afschrijving en verwerking van media. Het onderzoek moet uitwijzen of provinciaal collectioneren kan leiden tot kwaliteitsverbetering, betere spreiding van titels en efficiëntere werkprocessen. In 2012 valt het besluit of Gelderland overgaat tot provinciaal collectioneren. Het onderzoek is mogelijk gemaakt met subsidie van de Provincie.

Leeskringen

In ons werkgebied zijn heel wat leeskringen actief waar wij als bibliotheek intensief contact mee hebben. Leeskringen maken veel gebruik van recensies en uittreksels van Literom en de uittrekselbank, en zijn regelmatig in onze vestigingen te vinden. Wij zorgen voor een aangenaam verblijf en we zorgen er samen met Biblioservice Gelderland voor dat de leden beschikking hebben over de boeken die onderwerp zijn van diepgaande gesprekken. Ook brengen wij de leeskringen als eerste op de hoogte van literaire voorstellingen of acties zoals het Literatuurfestival en Nederland Leest.

11


BoekStart BoekStart is een project dat is gebaseerd op de gedachte: kinderen die al heel vroeg met boeken in aanraking komen, ontwikkelen een voorsprong waar ze hun hele leven profijt van hebben. Die voorsprong begint meteen al op school. BoekStart richt zich op baby’s en hun ouders. Bibliotheek Rivierenland nodigt de ouders met hun baby uit om een BoekStartkoffertje op te komen halen en de baby in te schrijven bij de bibliotheek. De bibliotheek zorgt voor een speciale plek voor ouders en baby’s en een collectie babyboekjes. Uiteraard worden ook broertjes en zusjes van harte uitgenodigd om lid te worden van de bibliotheek. Bij BoekStart werken we actief samen met gemeente en consultatiebureau. In 2011 besloten de gemeenten Geldermalsen, Neder-Betuwe en West Maas en Waal om mee te doen met BoekStart. In alle deelnemende gemeenten – zeven inmiddels – verzorgden we drukbezochte workshops over interactief voorlezen met gebaren. In Druten organiseerden we samen met Kinderopvang Catalpa en Kinderlogopedie Maas & Waal een workshop over de taalontwikkeling van baby’s in relatie tot BoekStart. BoekStart leidde in 2011 tot 634 nieuwe babyleden, 65 broertjes en zusjes. Met 8 van hun ouders erbij leverde dat maar liefst 707 nieuwe leden op.

BoekStart in de kinderopvang Met het project BoekStart in de Kinderopvang proberen we kijk- en leesgedrag bij zeer jonge kinderen te bevorderen en te stimuleren. We willen ouders enthousiast maken om thuis actief te zijn met taal, lezen en voorlezen. We werken hiervoor intensief samen met kinderdagverblijf en peuterspeelzaal. Lingewaal deed mee aan de pilot BoekStart in de Kinderopvang. In kinderdagverblijf De Kinderkamer en peuterspeelzaal Dreumeshof te Vuren werd een speciale boekenhoek ingericht, en volgden pedagogisch medewerkers de scholing tot voorleescoach. Als resultaat van dit project werden maar liefst 95 peuters lid van Bibliotheek Rivierenland.

12


Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Tiel, Culemborg, Druten, Maasdriel en Geldermalsen hebben Bibliotheek Rivierenland opdracht gegeven tot het uitvoeren van de projecten Piramide en Boekenpret. Deze projecten sluiten nauw aan bij het VVE-beleid van de gemeente. Met Piramide en Boekenpret verzorgt de bibliotheek themagerichte collecties, en omdat jonge kinderen voor taalontwikkeling ook afhankelijk zijn van hun ouders, streven we samen met de gemeente naar verregaande ouderparticipatie.

Nationale Voorleesdagen Bij de Nationale Voorleesdagen klinkt het startschot voor het voorleesteam van Bibliotheek Rivierenland. Dit professionele team leest voor in de bibliotheek, op peuterspeelzalen en in kinderdagverblijven. Tijdens de voorleesdagen van 2011 stond het prentenboek Fiet wil rennen van Bibi Dumon Tak centraal. Het voorleesteam maakte gebruik van decorstukken en muziek en van zelfs een heuse windmachine. Met een beeldende presentatie leven kinderen meer mee met het verhaal.

Nationale Voorleeswedstrijd Bibliotheek Rivierenland organiseerde ook dit jaar voorrondes voor de Nationale Voorleeswedstrijd. Aan deze voorrondes namen 50 schoolkampioenen deel. Vijf van hen kwamen tegen elkaar uit voor de tweede ronde. Avelyn Beekink van Basisschool De Sterappel uit Lienden werd winnaar en ging door naar de provinciale finale. Van diverse finalisten hebben we filmpjes op onze website geplaatst, waar bezoekers op konden stemmen voor de publieksprijs. Winnares werd Marieke Peeters van basisschool Roncalli uit Balgoij.

Uitgeverij Unieboek zorgde voor een boek van Jacques Vriens om aan winnaars uit te reiken. De Nationale Voorleeswedstrijd is een initiatief van de Stichting Lezen in samenwerking met CPNB en de brancheorganisatie. De regionale voorrondes (kwartfinales) worden georganiseerd door onze medewerkers en de provinciale bibliotheek.

13


Literatuurfestival Op Sterk Water Bibliotheek Rivierenland heeft ook dit jaar weer opdracht gekregen om tijdens de Boekenweek het literatuurfestival Op sterk Water uit te voeren. Het was de vierde editie en wederom een groot succes. Vijf literaire avonden op vijf bijzondere locaties in het Rivierengebied, met een professionele schrijver, een presentator en een lokale omlijsting. Voor het eerst bestond de mogelijkheid om vooraf te dineren of een rondleiding te boeken in de bijzondere locatie. De opkomst bij elke literaire avond lag boven de 100. Luisteren, ontmoeting, interactie, verrassing, sociale cohesie en plezier vormen de sleutelwoorden van het festival. Het literatuurfestival was gekoppeld aan het Boekenweekthema ‘Curriculum Vitae-geschreven portretten’. Het festival werd mogelijk gemaakt door Kunst en Cultuur Gelderland, namens Cultuurpact Rivierenland.

Aan het Woord! Rivierenland Bibliotheek Rivierenland heeft ook dit jaar weer opdracht gekregen voor het organiseren van de schrijfwedstrijd Aan het woord! Rivierenland. Aan het Woord is een wedstrijd voor amateurschrijvers met literaire ambities. Deelnemers die nieuwsgierig waren naar hun kwaliteiten konden op diverse wijze hun bijdragen toetsen, bij voorbeeld met een speciale schrijfcursus van de Plantage, een coaching bij ´Meet & Share´-momenten, of een online coaching. 50 schrijvers deden mee. De winnaars werden bekend gemaakt tijdens de slotavond in de Fransche school. Gea van Beuningen werd winnares van de juryprijs, de 15-jarige Dirkje van den Bogert werd winnares van de publieksprijs. Het evenement werd een succes dankzij gasten als Ramsey Nasr, Dichter des Vaderlands. Aan de slotavond werkten mee wethouder Laurens Verspuij als voorzitter van de jury, boekhandel Arentsen, boekhandel Tomey&Verstegen en Arriva als sponsoren van de jury- en publieksprijs. Het project is uitgevoerd met hulp van Cultuurpact, KCG en het Servicepunt Amateurkunst Rivierenland.

14


Kinderboekenweek Ook dit jaar hebben we weer allerlei activiteiten ontplooid tijdens de Kinderboekenweek. Thema van 2011 was ‘Superhelden’. Binnen dit thema boden we basisscholen diverse schrijversbezoeken aan, en stripworkshops, voorleesfeesten en internetspel. Nieuwe jeugdleden ontvingen het boek Ik ben geen supermuis van Geronimo Stilton. Veel kinderen bezochten de voorleesfeesten. Ook deden velen mee aan onze kleur- en tekenwedstrijden, met kaarten te winnen voor de ‘Gi-ga grote muisical Fantasia’ van Geronimo Stilton. Het doel van de Kinderboekenweek is leesbevordering en bibliotheekpromotie. De Kinderboekenweek is bedoeld voor kinderen van de basisschool. Maar liefst 74 scholen met 374 groepen en 9.862 kinderen deden me. We konden 219 nieuwe jeugdleden inschrijven. Tijdens de Kinderboekenweek hebben we een Hyvespagina gemaakt: ‘de Jeugd van Rivierenland Hyves’. Deze hyves-pagina voor kinderen wordt uitgebouwd voor alle jeugdactiviteiten van Bibliotheek Rivierenland.

Boek aan huis In Zaltbommel bezorgen wij media thuis bij mensen die aan huis gebonden zijn. Deze dienst heet Boek aan huis en wordt uitgevoerd door enthousiaste vrijwilligers. In 2011 hebben we onderzocht of we de dienst in al onze vestigingen kunnen gaan uitvoeren. Resultaat van het onderzoek is dat alle huisgebonden inwoners van Rivierenland in 2012 gebruik kunnen maken van Boek aan huis.

Nederland Leest Het leven is vurrukkulluk van Remco Campert stond centraal tijdens de campagne Nederland Leest 2011. Tijdens deze landelijke campagne kregen onze leden het boek van Campert cadeau, en organiseerden we diverse activiteiten. Zo vermaakte Rop Janze zijn publiek in twee voorstellingen waarin hij vroeg: “Wanneer heeft u voor het laatst verzucht: Het leven is vurrukkulluk?” Ook organiseerden we een boeiende lezing door Ceciel Boudewijn over de inhoud van het boek van Campert. De activiteiten werden door in totaal meer dan 100 mensen bezocht. We deelden 7.464 keer het boek van Campert uit, en we schreven daarbij nog 25 nieuwe leden in.

15


Cursus Open Boek Bibliotheek Rivierenland verwierf door training en scholing de bevoegdheid om leescoรถrdinatoren op te leiden. We hebben een eerste groep van twaalf leerkrachten van verschillende basisscholen uit de regio tot leescoรถrdinator opgeleid. Een leescoรถrdinator brengt eenheid in het leesonderwijs vanuit het perspectief van leesbevordering: leesbeleving en leesinteresse. De leescoรถrdinator participeert in een netwerk van leescoรถrdinatoren uit de regio. Het netwerk komt bijeen voor uitwisseling van kennis en ervaringen. De bibliotheek begeleidt deze waardevolle bijeenkomsten.

Leescorso Met Leescorso lezen vrijwilligers twintig weken lang voor in gezinnen met een taalachterstand. Met voorlezen dragen we bij aan de taalontwikkeling. Na een workshop Interactief voorlezen worden de vrijwilligers verbonden aan een gezin. Bij Leescorso hoort een inloopmiddag voor de gezinnen en een terugkomavond voor de vrijwilligers. Tijdens de inloopmiddag lag een persoonlijke bibliotheekpas klaar voor de kinderen van de gezinnen. Tijdens de terugkomavond werden waardevolle tips en informatie uitgewisseld. Het project werd afgesloten met een voorstelling van theatergezelschap De Vuurvlinders in het Lingecollege. Veel gezinnen en vrijwilligers waren bij deze voorstelling aanwezig. In 2011 deden 34 gezinnen mee aan Leescorso. VVE-scholen, VVE-peuterspeelzalen en het CJG helpen mee om gezinnen te werven voor Leescorso.

Kunstuitleen 2011 was het eerste jaar waarin we diverse kunstwerken toevoegden aan onze collectie, met het nieuwe product de Kunstuitleen. Ondanks diverse promotie-acties vielen de uitleencijfers van kunstwerken tegen. Vooral de speciale abonnementsvorm leek voor veel mensen een blokkade. In 2012 passen we de abonnementsvorm en uitgangspunten aan. We verwachten ook door intensievere samenwerking met het netwerk van plaatselijke kunstenaars, de kunstcollectie beter op de kaart te kunnen zetten.

16


Leren Educatief aanbod Bibliotheek Rivierenland ontwikkelt al jaren een breed scala aan producten en diensten voor het basisonderwijs. In dit aanbod richten we ons op leesbevordering en mediawijsheid. We hebben een doorgaande leeslijn met aantrekkelijke kwaliteitsproducten voor elke groep van de basisschool. Bijna alle scholen hebben een schoolabonnement met de bijbehorende faciliteiten, en veel scholen in Rivierenland maken gebruik van ons educatief aanbod.

Bibliotheek op school Met het programma Bibliotheek op School bieden we een compleet geĂŻntegreerd dienstenpakket. Een volwaardige schoolbibliotheek, structurele leesbevordering en ondersteuning van lees-/mediacoaches maken onderdeel uit van het programma.

Schoolbibliotheek

Bibliotheek Rivierenland heeft in 2011 bij drie scholen de schoolmediatheek grondig onder handen genomen, om met een stimulerende leesplek een bijdrage te leveren aan de verbetering van taal-, lees- en informatievaardigheden. De collectie werd opgeschoond en aangevuld, en de inrichting van de ruimte werd opgefrist met nieuw meubilair, en leerkrachten werden opgeleid tot leescoĂśrdinator, verantwoordelijk voor het leesbeleid in de school. Alle leerlingen werden ingeschreven als lid van bibliotheek.

Schoolbibliotheken up-to-date

17


De lees-/mediacoach

Culemborg, Tiel en Neder-Betuwe hebben geld beschikbaar gesteld voor lees-/mediacoaches. De lees-/mediacoach verzorgt - in overleg met het schoolteam - lessen leesbevordering en mediawijsheid, verzorgt buitenschoolse activiteiten in de brede school, en werkt mee aan de (her)inrichting van de schoolmediatheek. Bibliotheek op School wordt mogelijk gemaakt met subsidie uit Kunst van Lezen. De resultaten worden gevolgd via een landelijk ontwikkelde leesattitude-toets. De inzet van de lees-/mediacoach wordt deels gefinancierd vanuit Impuls Brede Scholen.

Brede school Bibliotheek Rivierenland wordt steeds vaker betrokken bij het groeiend aantal brede scholen in de regio. De bibliotheek wil met leesbevordering en mediawijsheid een bijdrage leveren aan de ontwikkelingskansen van kinderen. We nemen deel aan diverse stuurgroepen of werkgroepen, of we zijn zelfs al van start gegaan in de uitvoering.

Bibliotheekassistenten In West Maas en Waal bestaat een nauwe samenwerking tussen bibliotheek Dreumel en basisschool De Oversteek. We houden samen met De Oversteek de schoolbibliotheek actueel, en we hebben vijftien kinderen wegwijs gemaakt in de bibliotheekwereld. De kinderen zijn opgeleid tot heuse bibliotheekassistenten. Alle leerlingen van De Oversteek gaan regelmatig naar de schoolbibliotheek, waar zij worden begeleid door de bibliotheekassistenten. De assistenten vergezellen hun schoolkameraadjes naar de bibliotheek, bedienen de uitleenapparatuur en helpen bij het zoeken naar een geschikt boek. Zij zijn vertrouwd met de catalogus van de bibliotheek en adviseren bij vragen. De bibliotheekassistenten worden de ‘Dabbertjes’ genoemd: Dreumelse Bibliotheek Assistent.

Voortgezet onderwijs We hebben in 2011 ook weer samengewerkt met het Voortgezet Onderwijs. Leerlingen uit het VMBO gingen met Nadia Poeschmann de weddenschap aan dat zij binnen een half jaar drie boeken zouden uitlezen. Nadia Poeschmann - bekend model en VJ op MTV - gaf hiermee het startschot voor De Weddenschap. De Weddenschap is een project van de Stichting Lezen waarbij VMBO-leerlingen wedden met bekende Nederlanders over hun leesresultaten. Leerlingen van het KWC in Culemborg hebben meegedaan aan het project Read2Me! In dit project houden leerlingen uit de brugklassen voorleeswedstrijden. De wedstrijden worden eerst lokaal georganiseerd, vervolgens provinciaal en uiteindelijk zelfs landelijk. Met projecten als De Weddenschap en Read2Me! wil de bibliotheek de samenwerking met het voortgezet onderwijs verstevigen.

18


Aftrap De Weddenschap

We hebben ook onderzocht op welke manier wij de maatschappelijke stage voor scholieren kunnen aanbieden. De maatschappelijke stage verplicht leerlingen om een aantal uren per jaar maatschappelijk verantwoord werk te doen. We kunnen op verschillende manieren een rol spelen. We zetten leerlingen in op diverse bibliotheekinhoudelijke taken, educatieprojecten, of PR en Marketing. EĂŠn van de maatschappelijke stagevormen is de digistage, genaamd Klik en Tik. Bij de digistage begeleiden leerlingen van het RSG Lingecollege in Tiel mensen die heel weinig van computers weten. Het UWV verwijst deze mensen door naar ons, waar onze maatschappelijke stagiairs hen wegwijs maken in de basisvaardigheden van internet en digitaal solliciteren.

Mediawijsheid Bibliotheek Rivierenland fungeerde als huis van de mediawijsheid tijdens de Week van de Mediawijsheid. In deze landelijke campagne wordt volop aandacht besteed aan nieuwe media. Klanten konden bij ons terecht voor praktische vragen over mediawijsheid, over nieuwe media en over het gebruik ervan. De Week van de Mediawijsheid stond in het teken van media en opvoeding. Zo organiseerden we een ouderavond in Geldermalsen, en speelden in het hele werkgebied kinderen van groep 7 het ervaringsspel MediaMasters. Met dit spel leerden zij - samen met hun ouders en onze lees-/mediacoaches - om op een verstandige en leuke manier met media om te gaan. Diverse groepen 7 deden mee aan MediaMasters, en gingen op pad naar de bibliotheek voor het uitvoeren van bonusopdrachten. De bibliotheek van Culemborg was in 2011 wederom de thuishaven voor SeniorWeb. SeniorWeb maakt de digitale wereld toegankelijk voor iedereen die daar hulp bij nodig heeft, en laat vijftigplussers kennismaken met de vele mogelijkheden van computer en internet. Ruim 250 senioren werden, gedurende vier blokken van zes lessen, wegwijs gemaakt in de wereld van computers, internet en e-mail.

19


Ook werd een nieuwe cursus ontwikkeld: meer met Google. De cursus geeft inzicht in de diverse toepassingen van Google maar ook in het gebruik van sociale media als YouTube, Skype en Twitter. De cursus werd ontwikkeld met Probiblio en we voeren de cursus uit in samenwerking met Seniorweb. Ook de stichting Elk organiseerde onder meer inloopdagen in de vestiging Culemborg. Tijdens deze inloopmiddagen passeerden lezingen en workshops de revue met als onderwerp belastingaangifte, computerbeveiliging, Google Earth of etiketten maken. De Volksuniversiteit Culemborg weet de mogelijkheden van de vestiging Culemborg ook op waarde te schatten. De bovenverdieping van bibliotheek Culemborg werd volledig ingericht voor een workshop “sterrenkunde� voor kinderen.

Studiekringen luisterkringen gesprekskringen Bibliotheken Tiel, Geldermalsen, Culemborg en Zaltbommel hebben in 2011 weer veelvuldig plaats geboden aan de studiekringen voor ouderen. Deze studiekringen komen meerdere malen per jaar bijeen om onderwerpen te bespreken die door de groepsleden zelf worden ingebracht. In Culemborg en Zaltbommel zijn de studiekringen opgeheven, maar in Tiel zijn maar liefst drie kringen actief. Elke kring heeft 6 tot 12 deelnemers. In Culemborg en in Beneden-Leeuwen zijn ook luisterkringen actief. De vijftien leden van de luisterkringen komen maandelijks bijeen in de bibliotheek om samen met een musicus klassieke muziek te beluisteren en te bespreken. Bibliotheek Dodewaard is de plaats waar maandelijks een nieuwe gesprekskring bijeenkomt. Deze gesprekskring voor 55-plussers in Neder-Betuwe, heeft een open karakter. Diverse onderwerpen passeerden de revue. De kring heeft de beschikking over alle media en faciliteiten van de bibliotheek. De gesprekskring van Dodewaard is een initiatief van Bibliotheek Rivierenland en Ellen Kroes, ouderenwerker SWS Neder Betuwe.

20


Informeren Sociale kaart Bibliotheek Rivierenland heeft in 2011 voor tien gemeenten de informatie voor de sociale kaart beheerd. We controleren de gegevens van talloze bedrijven en organisaties minstens twee keer per jaar. De gegevens worden getoond op acht WMO-sites, acht CJG-sites en drie Jongin-sites. De dienstverlening wordt in 2013 uitgebreid en verbeterd door de grootscheepse conversie van alle data naar één database: G!ds. De voorbereidingen van deze conversie zijn in 2011 gestart. De conversie zelf is gepland in het voorjaar van 2012.

Informatiebijeenkomsten en lezingen Samen met andere organisaties voor educatie, welzijn en cultuur hebben we in 2011 diverse interessante informatiebijeenkomsten aangeboden. Hieronder een kleine greep uit de activiteiten die wij samen met anderen hebben ontplooid. Zo organiseerden we tijdens de Regionale Opvoedweek twee informatieavonden voor ouders die het gevoel hebben altijd druk te zijn. Denise Hulst, schrijfster van het boek Exit Supermama, was één van de sprekers. Met een knipoog naar de Kinderboekenweek, die parallel loopt aan de Regionale Opvoedweek, was het thema van deze avonden Ben jij een superouder? En… bevalt het? De avonden werden georganiseerd samen met de afdeling Preventie van Welzijnsorganisatie Indigo. Ook organiseerden we een informatieavond in het kader van de landelijke dag Psychische Gezondheid 2011. De informatieavond was bedoeld voor iedereen die mantelzorg biedt aan mensen met psychische problemen. Journalist en schrijver Paul Teunissen vertelde over zijn boek ‘In de beste families’. In dit boek beschrijft hij dertien waargebeurde situaties van mensen die hun dierbaren zien lijden aan dementie, depressie, schizofrenie of borderline. De avond werd georganiseerd samen met Mantelzorgondersteuning WelzijnGeldermalsen en Indigo. In maart organiseerden we in Dodewaard een lezing over het boek Verjaagd van de Grebbeberg van Cor Crum. Verjaagd van de Grebbeberg beschrijft de ervaringen van Crum als kind van een gezin dat een joodse familie in huis nam tijdens de oorlog. Tijdens de lezing vertelde Crum zelf zijn familiegeschiedenis over die periode, over zijn ervaringen en die van zijn ouders, over de omgang met onderduikers en soldaten en over de armoede. In december participeerden we in de organisatie van de lezing Engelse literatuur als spiegel van de samenleving van de Oudheidkamer. Spreker was Gerard Bosschaart, oud-docent Engels aan het Lingecollege. De lezing was ingedeeld in vier thema’s, waarin steeds diverse schrijvers van naam naar voren kwamen. Met informatiebijeenkomsten en lezingen speelt Bibliotheek Rivierenland actief in op actualiteiten en landelijke themadagen.

21


Opmerkelijke gebeurtenissen in 2011 25-jarig jubileum Bibliotheek Aalst In januari 2011 bestond bibliotheek Aalst 25 jaar. Dit heugelijke jubileum werd gevierd in aanwezigheid van onder meer oud-bestuursleden, inwoners en medewerkers.

Open Monumentendag Culemborg Dit jaar maakten we deel uit van de Open Monumentendag Culemborg. Het thema van 2011 was Nieuw gebruik – Oud gebouw, een thema waarbinnen de bibliotheek van Culemborg uitstekend past. Het Weeshuis uit 1648 waarin we gehuisvest zijn, was daarom met de bibliotheek onderdeel van de Culemborgse monumentenroute. Het programma voor bezoekers werd samen met het Museum Elisabeth Weeshuis gemaakt. Bezoekers hadden op de Open Monumentendag toegang tot het Museum via de jeugdafdeling van de bibliotheek.

Protestactie Maurik In november hebben kinderen uit Maurik een levende keten gevormd om de bibliobus heen, uit protest tegen het verdwijnen van de bibliobus. De gemeente Buren bouwt het bibliotheekwerk af, met als consequentie dat de bibliobus per 1 juli 2012 zou verdwijnen. De protestactie werd georganiseerd door twee basisscholen in Maurik. Bibliotheek Rivierenland stond uiteraard achter de protestactie en was aanwezig om kinderen, ouders, leerkrachten en schoolbesturen een hart onder de riem te steken. De actie was via de website en op Twitter live te volgen en werd uitgezonden in het Jeugdjournaal.

22


Organisatie Meerjarenbeleidsplan In 2011 hebben we een nieuw meerjarenbeleidsplan geschreven. Het plan werd omarmd door de ondernemingsraad en de Raad van Toezicht. In het beleidsplan hebben we drie speerpunten benoemd: 1. sterke bibliotheken, 2. leesbevordering en 3. mediawijsheid. We spelen in op een te verwachten versobering van financiering en we richten ons op landelijke samenwerking en invoering van formulemanagement. We gaan actief op zoek naar derde geldstromen om onze ambities te kunnen waarmaken. Het beleidsplan is inmiddels te vinden op de website van Bibliotheek Rivierenland.

Onderzoek naar tevredenheid medewerkers Er is onderzoek verricht naar de tevredenheid van onze medewerkers en invalkrachten. De uitkomsten van dit onderzoek geven waardevolle suggesties voor verbeteringen. Gebleken is dat onze medewerkers tevreden zijn over de klantcontacten, de onderlinge samenwerking en hun handelingsvrijheid. Verbeteringen zijn ook gewenst. In de stijl van leidinggeven, de werkdruk, de financiĂŤle middelen en andere middelen zijn nog stappen vooruit te maken.

Personeel Veranderende behoeften van klanten en maatschappelijke veranderingen als digitalisering, stellen andere eisen aan onze medewerkers. We ontwikkelen daarom extra vaardigheden en competenties. Het SIOB schreef in 2011 een competentie-index voor het bibliotheekveld. Deze index was gebaseerd op uitgebreid onderzoek, en geeft goed zicht in de competenties die nodig zijn in de moderne bibliotheek. We hanteren deze competentie-index als richtlijn bij scholing en werving en selectie. In 2011 waren 66 medewerkers in dienst van Bibliotheek Rivierenland, en waren er 7 stagiaires, 50 flex- en uitzendkrachten en 43 vrijwilligers actief. Drie van onze medewerkers hebben in 2011 hun 25 jarig- jubileum bereikt. Het verzuimpercentage bedroeg 11%. Het terugdringen van ziekteverzuim heeft onze volle aandacht.

23


Medewerkers hebben deelgenomen aan diverse persoonlijke en vakinhoudelijke cursussen, workshops en kennisbijeenkomsten, zoals de digitale webcursus 12 dingen, de opleiding aan het NOMC tot lees-/mediacoach, of de opleiding voor jeugdbibliotheekwerk. Op elke vestiging zijn medewerkers geschoold als BHV’er. De functie lees-/mediacoach is een heel nieuwe functie waarbij we optrekken met het onderwijs, en diensten leveren die passen binnen het beleid van de school. De functie wordt mogelijk gemaakt door een co-financiering van bibliotheek, gemeente en onderwijs.

Administratie en financiën In 2011 is een handboek financiële procedures geschreven. Dit handboek wordt in 2012 verder uitgewerkt. We richten ons onder meer op beter vastgelegde budgetverantwoordelijkheden. Over 2011 is een negatief resultaat behaald. Dit is vooral het gevolg van de voorziening die we moesten treffen voor te verwachten frictiekosten. Ook hebben we voor het eerst Richtlijn 640 toegepast. De Richtlijn 640 schrijft voor dat we vooraf ontvangen contributies als kortlopende schuld op de balans verantwoorden. Dit leidt tot een daling van het Eigen Vermogen (algemene reserve) van ongeveer €57.000. We kunnen ons wel verheugen in verhoogde inkomsten van contributies ten opzichte van 2010.

Klachtmanagement In 2011 zijn er 16 officiële klachten ingediend. In drie gevallen was er sprake van een menselijke fout, deze klachten vonden we gegrond. Alle overige klachten hebben we niet gegrond verklaard. Het ging om boetes vanwege het onjuist verlengen via de website, een boete door privéomstandigheden, of om zoekgeraakte boeken door toedoen van anderen. Ook werden via de klachtenregeling zorgen geuit over ons besluit over de inzet van vrijwilligers. In de overige zes gevallen werd weliswaar een klachtenformulier ingevuld, maar ging het meer om een vraag dan om een klacht. We hebben de klachten binnen de daarvoor gestelde termijnen afgehandeld. In één geval was de afhandeling te laat en hebben we compensatie aangeboden, en in één geval werd naar aanleiding van de klachtafhandeling het lidmaatschap opgezegd.

24


Bestuur en toezicht Bestuur Het bestuur van de Stichting Openbare Bibliotheek Rivierenland bestond in 2011 statutair uit een directeur/bestuurder (mevrouw M.G.G. Bakker-Otten). Zij laat zich adviseren en bijstaan door het managementteam, bestaande uit de Manager Producten & Diensten, de drie Regiomanagers en de Manager Bedrijfsvoering.

Raad van toezicht

De Raad van Toezicht bestaat uit zeven leden en is, mede op basis van hun specifieke kennis, ervaring en portefeuilleverdeling samengesteld.

Benoemd en herkozen

Op basis van het rooster van aftreden zijn twee leden in 2011 afgetreden, waarvan één lid, de heer C. Barské, voor een laatste periode van 3 jaar is herbenoemd. Het andere lid, de heer O.L.J. Walravens, is ultimo 2011 afgetreden en opgevolgd door de heer J. Dikken RA.

Toezicht In het verslagjaar heeft de Raad van Toezicht in aanwezigheid van de directeur: in acht reguliere overlegvergaderingen alle lopende en gangbare zaken besproken; een aantal malen gesproken over de uitkomsten van het onderzoek naar de meest wenselijke topstructuur en managementposities in de nabije toekomst; alsook in besloten kring overleg gevoerd over de positie van en samenwerking met de directeur/bestuurder. De voorzitter en meerdere leden van de Raad van Toezicht hebben daarnaast, gezien hun specifieke expertise en portefeuille, enkele malen informeel contact gehad met de directeur voor nader advies over lopende zaken, dit op verzoek van de directeur of op initiatief van de Raad van Toezicht. In februari 2011 heeft de Raad van Toezicht de jaarrekening 2010, het jaarverslag 2010 en de jaarwerkplannen 2011 goedgekeurd. In het voor- en najaar is langdurig stilgestaan bij de voortgang van het convenant, de gemeentelijke bezuinigingen in de komende jaren, het uittreden van één of meerdere Gemeenten (subsidiënten) en de effecten daarvan op de dienstverlening van Bibliotheek Rivierenland. In november en december 2011 zijn de concept jaarplannen, de tarieven 2012 en begroting 2012, alsook de investeringsvoorstellen in samenhang met de meerjaren begroting 2012-2015 inhoudelijk besproken. De Raad van Toezicht heeft zijn goedkeuring onthouden, met het dringende advies, gegeven de komende bezuinigingen, verwachte frictiekosten en noodzakelijke correcties, deze aan te passen en in het overleg van de Raad van Toezicht op 13 februari 2012 opnieuw ter goedkeuring voor te leggen.

25


Andere bespreekpunten lopende het verslagjaar waren: gebruikelijke management- en kwartaalrapportages; halfjaarcijfers inzake aantallen bezoekers en leners; de uitkomsten van het klanttevredenheidsonderzoek (KTO); de halfjaarlijkse evaluatie van de klachtenafhandeling; het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO); de voortschrijdende aanpassingen op en investeringen in kantoorautomatisering en ICT structuur, alsook het Gelders bibliotheeksysteem en de implementatie van het zelfservice model; de nieuwbouw, verbouw- en inrichtingsplannen van de verschillende vestigingen in de regio op zowel korte als middellange termijn. De directeur is verantwoordelijk voor de kwaliteit, juistheid, volledigheid en tijdigheid van de informatie die aan de Raad van Toezicht moet worden verstrekt. De eisen die aan de informatievoorziening gesteld worden zijn strikt noodzakelijk om een goed toezicht te kunnen hebben in het belang van Bibliotheek Rivierenland. In 2011 is die informatie voorziening in zowel kwalitatieve als kwantitatieve zin meerdere malen aan de orde geweest, hetgeen ook geleid heeft tot het plaatsen van kritische kanttekeningen, aanvullende vragen en aanwijzingen aan en afspraken tussen de directeur/bestuurder en de Raad van Toezicht, teneinde eind 2011 volledig ‘in control’ te zijn.

Commissies van de Raad van Toezicht De financiële commissie richt zich op het inhoudelijk toezicht op: de financiële informatieverstrekking en de regels van verslaglegging; de effecten van en het inzicht in de behandeling van schattingsposten; de aanbevelingen en opvolging van opmerkingen van de accountant, de relatie met en kosten van de accountant, en zijn onafhankelijkheid. De commissieleden voert jaarlijks, samen met de directeur een gesprek met de accountant over de jaarrekening, het gevoerde risicomanagement en de managementletter. Alvorens de Raad van Toezicht de jaarstukken goedkeurt, ontvangt zij daarover een advies van de financiële commissie. De remuneratiecommissie heeft tot taak de werkgeversrol van de Raad van Toezicht voor te bereiden en uit te voeren, zoals: het voeren van het jaarlijkse beoordelings- c.q. functioneringsgesprek met de directeur, en de uitkomsten daarvan vast te leggen in een prestatiedocument; het doen van voorstellen inzake de bezoldiging van zowel de directeur als van de leden van de Raad van Toezicht, dit ter vaststelling door de Raad van Toezicht; het op verzoek van de directeur voeren van een gesprek met kandidaat leden van het managementteam, alvorens deze door de directeur worden aangenomen en/of benoemd; het op verzoek van de Raad van Toezicht werven en selecteren van nieuwe leden voor de Raad van Toezicht, alvorens deze door de leden van de Raad van Toezicht worden benoemd en aangesteld. Het lid van de Raad van Toezicht die de kwaliteitszetel van de Ondernemingsraad bezet, heeft in het afgelopen jaar het overleg tussen de Ondernemingsraad en de directeur een aantal malen bijgewoond. Het betreft veelal het halfjaarlijks overleg over het financieel-economisch en sociaal beleid, de algehele bedrijfsvoering en het ontwikkelen en uitvoeren van beleidsplannen.

26


Zelfreflectie De Raad van Toezicht bespreekt jaarlijks, buiten aanwezigheid van de directeur, zowel zijn eigen functioneren als dat van de leden van de raad, het gewenste profiel, de samenstelling en portefeuille verdeling, en zijn de competenties van de individuele leden van de raad geĂŤvalueerd.

Opdrachtgeverschap Nagenoeg alle bibliotheken in Nederland krijgen de komende jaren te maken met gemeentelijke bezuinigingen, hetgeen zal leiden tot het herijken van de financiering van een groot aantal bibliotheekfuncties. Voor de komende jaren is deze gewaarborgd voor Bibliotheek Rivierenland door het ondertekenen van het convenant. Het convenant is een overeenkomst tussen de tien Gemeenten (opdrachtgevers) en Bibliotheek Rivierenland (opdrachtnemer) met betrekking tot afspraken over meerdere jaren van subsidiestromen, met als doel het waarborgen van de beoogde dienstverlening, in zowel kwalitatieve als kwantitatieve zin. De Raad van Toezicht is de stakeholders erkentelijk voor het feit dat alle Gemeenten, met uitzondering van de Gemeente Buren, het convenant op 14 december 2011 hebben ondertekend. Daarmee is een langdurig proces van constructief overleg afgesloten en een duurzame samenwerking in de komende jaren veilig gesteld.

Onderzoek topstructuur en directievoering De Raad van Toezicht heeft in mei 2011 de bestuurder verzocht, door een extern bureau gericht op management & organisatie, onderzoek te laten doen naar de huidige, alsook in de toekomst gewenste, topstructuur bij Bibliotheek Rivierenland, waarin onder meer het functioneren van de bestuurder en de leden van het managementteam is betrokken. Naar aanleiding van dit verzoek is er overleg geweest tussen de delegatie van de Raad van Toezicht, de directeur en de ondernemingsraad over de offerte en het plan van aanpak. Eind augustus 2011 heeft het externe bureau (GITP) het onderzoek gestart en eind oktober 2011 heeft zij haar bevindingen gerapporteerd en deze zowel met de Raad van Toezicht als met de directeur besproken. De conclusies en aanbevelingen van GITP leidde tot een afweging van de meest wenselijke en essentiĂŤle aanpassing van de topstructuur en tot nader onderzoek naar het intern functioneren van de directeur, door een delegatie van de Raad van Toezicht. De uitkomsten zijn met de Raad van Toezicht en de directeur besproken, waarna de Raad van Toezicht unaniem tot de conclusie is gekomen dat de directeur/bestuurder niet langer de aangewezen persoon is Bibliotheek Rivierenland te blijven leiden. De Raad van Toezicht heeft daartoe op 22 december 2011 de directeur geschorst. De Raad van Toezicht heeft vervolgens op 20 januari 2012, gehoord de directeur en wegende het positieve advies van de Ondernemingsraad, unaniem besloten tot ontslag van de directeur als statutair bestuurder van Bibliotheek Rivierenland. In afwachting van het eindigen van de arbeidsovereenkomst met de directeur in 2012, is zij door de Raad van Toezicht functioneel vrijgesteld, met behoud van inkomen.

27


Interim bestuurder De Raad van Toezicht heeft gedurende de overgangsperiode, ingaande 21 januari 2012 tot aan de benoeming van een nieuwe statutair directeur/bestuurder, de heer J. Dikken RA benoemd tot statutair interim bestuurder van Bibliotheek Rivierenland. De heer J. Dikken is op 1 januari 2012, als opvolger van de heer P.L.J. Walravens RA, toegetreden tot de Raad van Toezicht van OBR. Hij zal zijn functie als lid van de Raad van Toezicht gedurende de overgangsperiode niet uitvoeren en opschorten. De heer J. Dikken zal ad interim, samen met mevrouw E. de Winter (Operationele Bibliotheekzaken) en de heer H. de Steur (FinanciĂŤle zaken en Bedrijfsvoering) en de overige leden van het managementteam, de bibliotheek activiteiten besturen en waarborgen, en daarmee ook de plezierige en constructieve samenwerking met de wethouders/portefeuillehouders en ambtenaren bibliotheekwerk in het Rivierengebied voortzetten. Wij danken alle medewerkers, het managementteam en de ondernemingsraad voor hun inzet en wensen allen voor het komend jaar alle goeds toe en het managementteam en de directeur/bestuurder ad interim de nodige wijsheid bij de verdere ontwikkeling en uitvoering van het beleidsplan en de werkplannen 2012. C. BarskĂŠ Voorzitter Raad van Toezicht

28


Vooruitzichten 2012 Digitale bibliotheek Vanaf 2011 zijn er diverse digitale ontwikkelingen gaande. Zo is er een landelijke afspraak gemaakt over een basiswebsite waar alle bibliotheken hun eigen website aan kunnen koppelen. De voordelen hiervan zijn groot. Er komt landelijke helpdeskondersteuning, de mogelijkheid ontstaat voor één nationale bibliotheekcatalogus met de media van alle Nederlandse bibliotheken, er wordt redactie gevoerd voor landelijk bibliotheeknieuws, er komt een professionele bibliotheek-App en er ontstaan mogelijkheden om in te springen op nieuwe (technologische) ontwikkelingen. In het voorjaar van 2012 wordt de website van Bibliotheek Rivierenland vernieuwd volgens dit landelijke concept. De nieuwe website wordt mogelijk gemaakt door landelijke subsidie. Meer informatie erover is te vinden op www.stichtingbibliotheek.nl

eBooks Onze brancheorganisatie heeft besloten om landelijk eBooks te gaan kopen bij uitgeverijen, en deze toe te voegen aan de nationale bibliotheekcatalogus. Het doel is om uiteindelijk een ruim en boeiend aanbod te creëren voor alle leden van de openbare bibliotheken. Voor de voortgang van deze landelijke ontwikkeling zijn we afhankelijk van de medewerking van de uitgeverijen en van de juridische mogelijkheden.

Buren

De gemeente heeft aangekondigd het bibliotheekwerk te willen beëindigen. De bussen zouden in eerste instantie per juli 2012 verdwijnen. We zijn nu met de gemeente Buren en het onderwijs actief op zoek naar andere mogelijkheden om bibliotheekwerk te leveren. De bussen blijven in ieder geval nog een paar maanden langer rijden.

BoekStart Diverse gemeenten doen al mee met BoekStart en het project leidt tot goede resultaten. Begin 2012 gaan we het duizendste BoekStartlid inschrijven. De gemeente Zaltbommel is ook geïnteresseerd. Gesprekken met de gemeente zijn in een vergevorderd stadium en we verwachten in 2012 ook Zaltbommel als tevreden klant van BoekStart te kunnen verwelkomen.

29


Makkelijk Lezen Plein In 2012 opent Bibliotheek Rivierenland zeven nieuwe Makkelijk Lezen Pleinen. De grotere bibliotheken hebben al een Makkelijk Lezen Plein, maar in 2012 wordt in de overige vestigingen ook een Plein geplaatst. Een Makkelijk Lezen Plein is een opvallende kast in de bibliotheek. Nieuwe populaire leesboeken worden samen met informatieve boeken, Daisyroms en luisterboeken, duidelijk zichtbaar in deze kast geplaatst. Het Makkelijk Lezen Plein is bedoeld voor kinderen die moeite hebben met lezen. In het Plein vinden zij boeken zonder moeilijke woorden en informatieve boeken met veel foto’s en illustraties. Niemand minder dan Dolfje Weerwolfje komt alle nieuwe Makkelijk Lezen Pleinen openen.

Zelfservice We gaan in 2012 zelfservice apparatuur plaatsen in de laatste vestigingen (Kerkdriel, Beesd, Aalst, Haaften en Ophemert). We verwachten hierdoor in 2012 al een verhoogde efficiĂŤntie voor onze hele organisatie te kunnen meten.

Nieuwe bibliotheken Beesd In 2011 is hard gewerkt aan de metamorfose van bibliotheek Beesd. De bibliotheek was tijdelijk gehuisvest in de noodlokalen van de Antoniusschool, in februari 2012 gaan we terug naar het oude adres, waar zowel buiten- als binnenkant geheel zijn gerenoveerd. Samen met het multifunctioneel centrum en twee basisscholen, maken we deel uit van Kulturhus Beesd. De vier gebouwen worden door een plein met elkaar verbonden. De partners van dit eigentijdse Kulturhus gaan zorgen voor een aantrekkelijk aanbod voor alle doelgroepen.

Zaltbommel Medio 2012 verwachten we de opening van de nieuwe bibliotheek in Zaltbommel. Na jarenlange knusse maar toch minder effectieve huisvesting in het voormalige nonnenklooster in de binnenstad, verhuist de bibliotheek naar de westkant van Zaltbommel. In een geheel nieuwe locatie bij de scholengemeenschap Het Cambium krijgt de bibliotheek een eigen ruimte ter beschikking. Deze ruimte wordt ingericht volgens de nieuwe winkelformule.

Neder-Betuwe Na de herfstvakantie van 2012 wordt de derde bibliotheek van Neder-Betuwe geopend. In Opheusden maakt de bibliotheek deel uit van Woonzorgcomplex De Reigerhof. De bibliotheek komt in de plaats van de bibliobus. De gemeente wil in diezelfde periode ook een vierde bibliotheek openen. In Ochten maakt de bibliotheek deel uit van de brede school. De plannen voor Ochten zijn nog in voorbereiding. De bibliotheek kom t in de plaats van de bibliobus.

30


Ammerzoden Eind 2012 verhuist de bibliotheek Ammerzoden naar Brede School Ammerzoden. In de brede school worden diverse organisaties gevestigd die zich bezighouden met de ontwikkeling van het jonge kind. De peuterspeelzaal, het kinderdagverblijf, de basisschool, het consultatiebureau en de bibliotheek maken zich sterk voor een soepele en intensieve samenwerking, die ten goede komt aan alle inwoners van Ammerzoden en omgeving.

Culemborg Museum, bibliotheek, Volksuniversiteit en de protectoren van het Elisabethweeshuis zijn in gesprek over samenwerken in het Elisabethweeshuis van Culemborg. Hiervoor willen de partijen de entreehal verbouwen tot een gezamenlijke entree en een leescafé met een goede ontsluiting van museum en cursusruimte. Er zijn diverse gesprekken gaande met gemeente, provincie en sponsoren over de financiën, en met architecten over ruimte, gebruik en inrichting. De bibliotheek wil bij de verbouwing van het bibliotheekgedeelte de eigentijdse winkelformule toepassen. In het leescafé wordt het goed toeven met krant, tijdschrift, koffie en thee.

Neerijnen In Neerijnen wordt gewerkt aan de plannen voor de Kulturhusen in Ophemert en in Haaften. Eind 2013 zullen de Kulturhusen in Ophemert en in Haaften gereed zijn en huisvesting bieden aan diverse instellingen. Voor Neerijnen is de bibliotheek een belangrijke pijler in het Kulturhus. Ook deze twee nieuwe bibliotheken gaan we inrichten volgens de winkelformule.

Geldermalsen Na het Kulturhus in Beesd voor de westelijke kant van de gemeente, is de gemeente Geldermalsen bezig met plannen voor de oostelijke kant. De Schakelzone in Geldermalsen gaat een nieuw te bouwen multifunctioneel centrum en gezondheidscentrum herbergen. De gemeente verwacht met de combinatie van gezondheid, welzijn en cultuur veel inwoners van Geldermalsen te kunnen verwelkomen. Voor Geldermalsen is de bibliotheek een belangrijke pijler van het MFC, mede door de sterke publieksstroom en de ruime openingstijden. Ook wij zien veel mogelijkheden in de samenwerking met de diverse partners. De bibliotheek wil hier de eigentijdse winkelformule toepassen.

Tiel Tiel is volop bezig met de verfijning van de bouwspecificaties van cultuurcluster De Westluidense Poort, een cultureel kwartier aan de Waalkant van Tiel. Oplevering van dit cultureel kwartier staat gepland voor 2016. Wij gaan onderdeel uitmaken van het cultureel kwartier. Zo komt er een krachtige samenwerking tussen bibliotheek en De Plantage. Bibliotheek Tiel wordt het visitekaartje van Bibliotheek Rivierenland. Al onze producten en diensten zijn hier verkrijgbaar, er zijn werkplekken voor klanten, er is een uitgebreide collectie en een sfeervolle verblijfsruimte.

31


Jaarcijfers 2011 Leden In 2011 kon Bibliotheek Rivierenland zich net als in 2010 verheugen in een lichte ledengroei. Met 1.144 meer leden stegen we 2,14 %. De stijging is vooral te danken aan 6,5 % groei van de jeugdleden. De volwassenen leden daalden met 6 %. Om de cijfers zo zuiver mogelijk te kunnen presenteren hebben we de ledenaantallen geschoond. Dit betekent dat we volwassen leden die hun contributie niet betaald hebben niet meetellen als lid. Ook jeugdleden die langer dan 2 jaar geen gebruik hebben gemaakt van de bibliotheek, tellen we niet mee. In dit jaarverslag presenteren we de aantallen leden op twee manieren. In de eerste tabel ziet u de leden die gebruik maken van de voorzieningen in de betreffende gemeente. De tweede tabel toont het aantal inwoners per gemeente dat lid is van Bibliotheek Rivierenland. Opvallend is dat de grootste bibliotheken met een uitgebreid aanbod de meeste leden aan zich binden. Waar onze leden lenen Buren Culemborg Druten Geldermalsen Lingewaal Maasdriel Neder-Betuwe Neerijnen Tiel West Maas en Waal Zaltbommel Totaal Waar onze leden vandaan komen Buren Culemborg Druten Geldermalsen Lingewaal Maasdriel Neder-Betuwe Neerijnen Tiel West Maas en Waal Zaltbommel Overige gemeenten Totaal

32

jeugd

volwassenen

senioren

instellingen

totaal

2.047 4.275 2.918 4.812 664 3.160 2.085 1.010 6.978 2.650

504 2.664 1.187 2.598 138 1.407 945 317 3.752 1.218

165 657 275 629 56 326 205 92 913 282

29 75 33 53 4 111 19 9 148 67

2.745 7.671 4.413 8.092 862 5.004 3.254 1.428 11.791 4.217

3.030

1.663

449

26

5.168

33.629

16.393

4.049

574

54.645

jeugd

volwassenen

senioren

instellingen

totaal

2.941 4.046 2.782 4.063 718 3.172 2.197 1.662 5.931 2.803

1.311 2.399 1.112 2.219 1.48 1.400 1.044 752 2.952 1.303

360 592 260 569 57 333 209 172 742 296

49 99 41 61 7 54 23 23 107 65

4.661 7.136 4.195 6.912 930 4.959 3.473 2.609 9.732 4.467

3.047 267

1.622 131

427 32

30 15

5.126 445

33.629

16.393

4.049

574

54.645


Uitleningen De uitleningen in 2011 zijn gedaald ten opzichte van 2010 met 7%. De daling komt overeen met de daling van volwassen leden, maar niet met de eerder genoemde stijging van de jeugdleden. De daling is vooral groot bij de romans. Een aannemelijke verklaring is dat er over het algemeen minder boeken worden gelezen, mogelijk door het intensiever gebruik van sociale media via de digitale telefoon, iPad en laptop. De uitleningen van studieboeken is licht gedaald met 2%. Een aannemelijke verklaring is dat wij in 2011 veel aandacht hebben besteed aan dit onderdeel van onze collectie. De uitleningen audiovisuele media zijn sterk gestegen. Dit komt voor een deel door een correctie van de codering van deze mediumsoort. Vorig jaar waren de audiovisuele media onderdeel van de studieboeken. Deze fout is begin 2011 hersteld.

Uitleningen Fictie jeugd-

Non fictie jeugd-

Fictie volwassen-

Non fictie volwassen-

2011

2010

647.380

687.697

127.032

607.108

148.026 665.913

daling of groei   

214.034

228.520

30.514

23.248

Totaal

1.626.068

1.753.404

Bezoekers per bibliotheek

31-12-2011

31-12-2010

14.823

15.918

daling of groei

Ammerzoden

28.906

26.585

22.057

Beneden-Leeuwen

48.109

51.924

Audiovisuele media ( jeugd- en volwassen-)

Aalst

Beesd

Culemborg

22.957

102.455

97.493

Druten

54.458

94.187

53.010

101.347

Haaften

10.917

10.147

Kerkdriel

29.664

28.619

Geldermalsen

Kesteren

16.950

15.087

Tiel

130.585

128.224

65.218

64.906

Zaltbommel

33


Onze financiën

Onze financiën

Dankzij de subsidies van onze gemeenten zijn wij elk jaar weer in staat onze activiteiten te ontplooien. In dit hoofdstuk presenteren wij onze financiële cijfers. Deze cijfers zijn in detail terug te Dankzij subsidies van onze gemeenten zijnbij wijhet elksecretariaat. jaar weer in staat onze activiteiten te ontvinden indeonze Jaarrekening 2011, op te vragen plooien. In dit hoofdstuk presenteren wij onze financiële cijfers. Deze cijfers zijn in detail terug te vinden in onze Jaarrekening 2011, op te vragen bij het secretariaat.

Resultaat

Het exploitatieresultaat over 2011 is € 52.000 negatief. De begroting 2011 toont een positief Resultaat

exploitatieresultaat van € 1.000. Het verschil is het resultaat van de volgende feiten: Het exploitatieresultaat over 2011 is € 52.000 negatief. De begroting 2011 toont een positief 1) niet begrote kosten introductie zelfservice 86.000 negatief) exploitatieresultaat vanvoor € 1.000. Het verschil is het(€resultaat van de volgende feiten: 2) 1)niet nietbegrote begroteverlaging kosten voor introductie zelfservice 86.000 negatief) kosten bibliotheekbussen ( € (€ 61.000 positief) 3) 2) niet begrote verlaging kosten bibliotheekbussen ( € 61.000 positief) niet voorziene kosten voor schorsing en ontslag directeur/bestuurder eind 2011 (€ 105.000 3)negatief); niet voorziene kosten voor schorsing en ontslag directeur/bestuurder eind 2011 (€ 105.000 negatief); 4) hogere opbrengsten leden (€ 42.000 positief) 4) hogere opbrengsten leden (€ 42.000 positief) per saldo (€ (€ 36.000 positief) 5) 5) overig overig per saldo 36.000 positief)

Toepassing Richtlijn 640 Toepassing Richtlijn 640 Conform afspraak tussen Bibliotheek Rivierenland en de gemeenten, hebben we de jaarrekening Conform afspraak tussen Bibliotheek Rivierenland en de gemeenten, hebben we de jaarrekening 2011opgesteld opgesteld op op basis basis van vanvan de de wetwet stilzwijgende verlenging 2011 van Richtlijn Richtlijn640. 640.Door Doordedeaanpassing aanpassing stilzwijgende verlenging abonnementen zijn van december 2011 naar rato alsals vooruit ontvangen verwerkt (€ abonnementen zijnde decontributies contributies van december 2011 naar rato vooruit ontvangen verwerkt 57.000). Deze post komt tenten lastelaste van van het Eigen Vermogen, aangezien dit als dit eenals stelselwijziging (€ 57.000). Deze post komt het Eigen Vermogen, aangezien een stelselwijziging wordt beschouwd. Consequentie hiervan is dat deeind solvabiliteit 2011 vrijwel 0% is wordt beschouwd. Consequentie hiervan is dat de solvabiliteit 2011 tot eind vrijwel 0%tot is gedaald. gedaald. Een toelichtingop opbalans balans exploitatierekening vindt de Jaarrekening Een uitgebreide uitgebreide toelichting enen exploitatierekening vindt u in udeinJaarrekening 2011.2011.

Verkorte Balans (in 1.000): 31-12-2011 31-12-2010 Vaste Activa

€ 599

€ 476

Eigen Vermogen €

Vlottende Activa € 337

€ 332

Voorzieningen

Liquide middelen € 735

€ 1.010

Langlopende Schulden

€ 1.671

34

31-12-2011

€ 1.818

2

€ 320

€ 250

Kortlopende Schulden € 1.099 € 1.671

31-12-2010 € 112 € 318

€ 264

€ 1.124 € 1.818


Verkort exploitatieoverzicht (in 1.000) Baten: Rekening t.o.v. Begroting 2011 2011

Rekening 2010

€ 3.863 242 311 10 € 4.426

€ 3.858 240 242 10 € 4.350

€ 3.800 240 164 10 € 4.214

637 36 118 42 € 833

€ 634 24 110 23 € 791

€ 628 31 126 43 € 828

Specifieke dienstverlening

€ 155

Totale baten:

€ 5.342

€ 5.226

€ 5.197

Bestuur en Organisatie Huisvesting Personeel Administratie Transport Automatisering Collectie en Media Specifieke kosten (bussen) Overige kosten Totale lasten:

Rekening 2011 € 118 623 2.429 209 32 387 833 776 2 € 5.409

Begroting 2011 € 130 662 2.218 196 29 300 854 837 7 € 5.233

Rekening 2010 € 79 736 2.155 203 31 334 827 825 3 € 5.193

Saldo Baten / Lasten:

-67

-7

4

Bijzondere financiële baten:

15

8

11

Resultaat:

-52

1

15

Subsidies: Exploitatie subsidies Integratiegelden Doelsubsidies Bestemde gelden

Opbrengsten: Contributies Leengelden Te laat gelden Overige

83

85

t.o.v. 2010

Lasten:

35


Gegevens bestuur en toezichthouders Bestuur

Directeur (tot 20 januari 2012) M.G.G. Bakker-Otten Kloosterstraat 3, 4001 NC Tiel T: 0344 639 941 Directeur ad interim (sinds 23 januari 2012) J. Dikken Culemborgseweg 17, 4115 RM Asch T: 0345-502228

Directeur Cardo Advies; Raad van Toezicht De Windroos (GGZ-instelling Amstelveen)

Raad van toezicht

C. Barské, voorzitter Portefeuille: bestuurlijke zaken en externe betrekkingen Lingekant 33, 4051 EG Ochten T: 0344 64 29 33 Voorzitter cliëntenraad Zorgcentrum Elim Ochten; Vice-voorzitter Centrale Cliëntenraad Zorgcentrum De Betuwe Culemborg; Regiocoördinator Jong Ondernemen Oost Gelderland M.A.C. Mathijssen, vice-voorzitter Portefeuille: human resource management Prof. P.H. Buismanlaan 11, 4007WB Tiel T: 0344 63 51 41 Hoofd Facilitair Bedrijf gemeente Utrecht N.M. Bosland Portefeuille: marketing, automatisering en ICT Bikolaan 55, 4105 HB Culemborg T: 0345 53 08 21 Assortimentsmanager Particulieren, Rabobank Nederland E.A.A. Habets Portefeuille: organisatie-ontwikkeling en bedrijfsvoering Bovenwielstraat 2, 4105 HC Culemborg T: 0345 53 57 73 Directeur Samenwerkingsverband V(S)O Arnhem, Betuwe, Veluwe; Projectmanager Passend Onderwijs regio Arnhem. O.L.J. Walravens (tot 1 januari 2012) Portefeuille: financieel-economische zaken Bulkensteinlaan 8, 4003 TN Tiel T: 0344 61 29 19 Extern accountant en directeur Van Noord Accountants BV Leerdam; Lid Ouderraad RK Stefanusschool Tiel. Mw M.J.E. Diekstra-Lampe Portefeuille: dienstverlening en medezeggenschap (OR) De Parken 9, 6652 GB Druten T: 0487 57 11 12 Manager mediatheek Hogeschool Rotterdam

36

P.G.M.M. Dijkman Portefeuille: juridische zaken en klachtencommissie Lakenstraat 82, 6659 BL Wamel T: 0487 50 19 93 Vice-voorzitter bestuur RSG Lingecollege; Vice-voorzitter Raad van Commissarissen Woningcorporatie SCW Tiel Bestuurslid Golfbad Oss Adviseur CNV Publieke Zaak, sector Overheid

d

d


“Leesbevordering

blijft

de kerntaak van

de bibliotheek.� Prinses Laurentien 37


39


40 • Bibliotheek Rivierenland • Kloosterstraat 3 • 4001 NC Tiel • T 0344 - 63 99 40 • • info@bibliotheekrivierenland.nl • www.bibliotheekrivierenland.nl •

Bibliotheek Rivierenland Jaarverslag 2011  

Jaarverslag Bibliotheek Rivierenland 2011