Page 1

Numru 13,546

€0.55

Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

L-ALPA takku]a lill-Air Malta li qed tferrex il-qlajjiet u l-gideb Fabrizio Faniello bil-kanzunetta ‘A[firli jekk Trid’, kliem u mu]ika ta’ Rita Pace u Minik, hu r-rebbie[ tal-Konkors Kanzunetta Indipendenza 2013. Il-kantant Neville reba[ it-tieni post bil-kanzunetta ‘Hemm Mieg[ek Jien’, kliem u mu]ika ta’ Rita Pace u Minik. Nicole Brincat bil-kanzunetta ‘{allini Ng[idlek’, bi kliem u mu]ika ta’ Minik u Stephen Baldacchino reb[et it-tielet post tal-konkors. Il-kantanta ]ag[]ug[a Domenique, bil-kanzunetta ‘B’{arsitna ‘l Fuq’, bi kliem u mu]ika ta’ Mark Spiteri Lucas u Paul Ellul, reb[et il-premju tat-televoting u vvutata wkoll g[all-a[jar prestazzjoni. Il-kategorija tat-Talent }ag[]ug[ intreb[et minn Kimberly u Lyann bil-kanzunetta ‘Kliem Ma;ija’ bi klienm u mu]ika ta’ Minik u Lyann. Dan l-ispettaklu ta’ kanzunetti Maltin ittella’ Fuq il-Fosos tal-Furjana lbiera[ filg[axija b[ala parti mill-festi li l-PN qed ji//elebra biex ifakkar id-49 anniversarju tal-Indipendenza. (Ritratt> Joseph Galea)

Il-PN qed jissa[[a[ biex jer;a’ jag[ti vi]joni lill-pajji] Il-Partit Nazzjonalista qed jer;a’ jissa[[a[ biex jag[ti g[al darb’o[ra vi]joni lill-pajji]. Kif dejjem g[amel, ilPN, anke mill-Oppo]izzjoni, jibqa’ dejjem il-partit li g[andu vi]joni, sustanza u ideat g[all-futur ta’ pajji]na. Bil-parte/ipazzjoni, bil-fidu/ja, blener;ija u bl-entu]ja]mu tan-nies, l-isfidi ta’ llum ikunu meg[luba u l-PN jer;a’ jkun rebbie[ biex anke l-poplu jkun rebbie[.

Dan kien il-messa;; li ta l-Kap talPartit Nazzjonalista Simon Busuttil ilbiera[ meta [a sehem fit-tieni djalogu Fuq il-Fosos tal-Furjana bit-tema ‘IlPartit Nazzjonalista b’vi]joni g[al pajji]na’, waqt l-attivitajiet li qed isiru biex ifakkru d-49 sena mill-kisba talIndipendenza. Fl - ewwel intervent tieg[u , il - Kap Nazzjonalista sellem lil numru ta ’ eks

Deputati u Ministri pre]enti li servew ta[t gvernijiet immexxija mill - PN tul is - snin li wasslu g[all kisba tal - Indipendenza u s - snin li seg wew . Fost o[rajn sellem lil Alexander Cachia Zammit , Alfred Bonnici , Lawrence Gatt , Michael Refalo , Antoine Mifsud Bonnici u Richard Muscat . g[al pa;na 5

L-Asso/jazzjoni Maltija tal-Bdoti (ALPA) akku]at lill-Air Malta li nqabdet tferrex il-qlajjiet u l-gideb dwar il-bdoti li ja[dmu mag[ha b’rabta mal;urnata ta’ nhar it-Tlieta meta l-kumpanija tal-ajru kellha tittardja jew tikkan/ella numru kbir ta’ titjiriet li affettwaw elfejn passi;;ier min[abba li numru ta’ bdoti rrappurtaw li huma morda. L-ALPA qalet li l-Air Malta inizjalment stqarret li “sa 25 bdot” irrappurtaw sick, imbag[ad dan innumru tela’ g[al “40% talcomplement tal-bdoti”. LAsso/jazzjoni ]iedet li issa l-Air Malta qed tin[eba wara “kwistjoni interna ta’ ri]orsi umani”. Minn tag[rif limitat li kellha l-ALPA, 16-il membru tal-ekwipa;; irrappurtaw sick, erbg[a minnhom fuq sick leave esti]. Matul il-lejl, u li skont l-Air Malta dan issarraf f’nofs miljun ewro g[al pa;na 4


IN-NAZZJON

Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

2 Lokali

Erba’ snin [abs fuq serq ta’ armi rari minn Ray Abdilla

Mark Rizzo ta’ 48 minn {a]-}abbar Zabbar ;ie kkundannat erba’ snin [abs mill-Ma;istrat Carol Peralta fuq serq ta’ 13-il arma ta’ /ertu valur, u li huma kollezzjoni antika u li jiswew madwar €95,000. L-armi nsterqu fl-2008 minn ma[]en tadDwana fil-Marsa. Erba’ snin ilu Rizzo tressaq il-Qorti flimkien ma’ Christopher Shepherd, G[adwxi ta’ 43. Filwaqt li Shepherd kien ammetta mill-ewwel u we[el 20 xahar, Rizzo kien baqa’ jikkontesta l-ka]. It-tnejn kienu involuti billi da[lu flim[a]en tad-Dwana mag[rufa b[ala l-General Examination Shed, u minn hemm serqu l-armi. Dan kien se[[ fil-21 ta’ Frar tal-2008 g[all-[abta tal-10.30pm. Fil-Qorti lIspettur Keith Arnaud kien qal li hu kien jaf li kemm Rizzo kif ukoll Shepherd kienu involuti min[abba li l-istess Rizzo kien parla ma’ xi [bieb fuq is-serqa. Kien irri]ulta wkoll li lPulizija kienet sabet ukoll xi armi, bis-sa[[a ta’ /ertu Simon Spiteri li kien

ammetta li kien xtara xi [ames jew sitt senters ming[and Rizzo. Il-Pulizija kienet tkellmet ukoll ma’ Bruno Farrugia, [abib ta’ Shepherd, fejn dan tal-a[[ar ma kienx kuntent kif Mark Rizzo kien qed imexxi l-pjani tas-serq u g[ax kien qed i]omm larmi g[alih. {are; ukoll li Shepherd kien da[al fil-ma[]en fejn kien hemm l-armi fiddwana u li kien [a l-hard disk tas- CCTV cameras mieg[u biex ma jinqabadx. L-armi kienu ta’ G[awdxi ie[or, /ertu Raymond Cauchi, li kien ;ie millIstati Uniti sentejn qabel u li kien iddikjara li l-armi tan-nar kienu kollezzjoni mill-aqwa. Fil-fatt dawn huma rari u kull wie[ed jifforma parti minn edizzjoni limitata. Cauchi kien iddeskrieva x-xog[ol fuqhom b[ala spettakolari, fejn huma mnaqqxa b’deheb ta’ 24 karat, u li biex wie[ed japprezzahom fid-dettal, irid jarahom. Il-Prosekuzzjoni tmexxiet mill-Ispettur Keith Arnaud.

It-Temp

UV INDEX

7

IT-TEMP Imsa[[ab bil-[albiet I]olati tax-xita possibbilment bir-rag[ad VI}IBBILTÀ :eneralment tajba minbarra f’xi [albiet tax-xita IR-RI{ {afif g[al moderat mill-Majjistral li jsir moderat g[al ftit qawwi BA{AR {afif g[al moderat li jsir [afif IMBATT Ftit li xejn, lokalment mill-Majjistral g[all-ewwel TEMPERATURA L-og[la 28˚C XITA F’dawn l-a[[ar 24 sieg[a xejn Xita mill-1 ta’ Settembru 35.8 mm IX-XEMX titla’ fil-06.48 u tin]el fit-19.03

}ew; [allelin li wettqu hold-up ilbiera[ waranofsinhar fil-Marsa, flimkien ma’ ie[or li stennihom f’karozza, kienu mg[ammda u armati

Jinsterqu €1,500 f’hold-up fil-Marsa

Il-Pulizija qed tinvestiga hold up li se[[ filkumpanija AMG Cold Stores fi Triq Abattoir, il-Marsa lbiera[ waranofsinhar. Jirri]ulta li ]ew; [allelin armati u mg[ammda, irnexxielhom jisirqu madwar 1,500 ewro fi flus minn dan l-istabbiliment li jinsab qrib il-Bi//erija. {alliel ie[or kien qed jistenna li]-]ew; kompli/i l-o[ra f’karozza tat-tip Land Rover Freelander. Il-vettura mbag[ad giet abbandunata fi Triq il-Moll tal-Knisja, qrib il-power

station tal-Marsa, u ng[atat in-nar mill[allelin. Fil-post waslu membri mid-Dipartiment talProtezzjoni ?ivili li kkontrollaw in-nar f’qasir ]mien. Peress li l-vettura kienet ipparkjata quddiem ma[]en, in-nar li qered lill-karozza [akem ukoll il-bieb ta’ barra ta’ dan il-bini. L-investigazzjonijiet tal-Pulizija qed jitmexxew mill-Ispettur Jurgen Vella midDistrett ta’ Ra[al :did.

Jinduna li reba[ €325,000 f’nofs ta’ lejl Kien tassew jum memorabbli u ta’ fer[ g[al ;ukatur li reba[ il-jackpot tas-Super 5 ta’ din il-;img[a bil-premju la[[aq is-somma ta’ ji;ifieri 325,000 ewro. Il-kumpanija Maltco qalet fi stqarrija li dan kien rekord ta’ reb[ g[all-Jackpot tas-Super 5. Mindu tnediet il-log[ba l-;dida, sitt Jackpots intreb[u u li b’kollox ammontaw g[al aktar minn 2.4 miljun ewro. G[ad baqa’ biss l-a[[ar tliet xhur ta’ din is-sena sabiex ikun mag[ruf jekk din il-log[ba hix se tferra[ aktar rebbie[a. “D[alt id-dar fis-1.30am u vverifikajt innumru tas-Super 5 u bqajt ma[sud meta rreal-

izzajt li l-[ames numri kollha kienu fuq il-biljett tieg[i”, stqarr ir-rebbie[ fl-ewwel kummenti tieg[u. Il-biljett rebbie[ inqata’ u nbieg[ minn banka tal-lottu f’Santa Venera. Ir-rebbie[ iffortunat fisser li grazzi g[al dan ir-reb[, hu u ttfajla tieg[u se jkunu qed jiffinanzjaw ix-xiri tal-ewwel propjetá tag[hom, li xtraw dan la[[ar. I]-]ag[]ug[ spjega li wara ftit sekondi li nteba[ li hu kien ir-rebbie[, hu mar iqajjem ilkumplament tal-familja tieg[u f’nofs ta’ lejl biex i//elebraw flimkien.

IL-{AMEST IJIEM LI :EJJIN

B[al-lum 25 sena

IL-:IMG{A L-og[la 28˚C L-inqas 21˚C

IS-SIBT L-og[la 28˚C L-inqas 22˚C

IL-{ADD L-og[la 27˚C L-inqas 22˚C

IT-TNEJN L-og[la 28˚C L-inqas 21˚C

IT-TLIETA L-og[la 27˚C L-inqas 20˚C

UV

UV

UV

UV

UV

7

7

6

6

6

TEMPERATURI FI BLIET BARRANIN Malta 27˚C ftit imsa[[ab, Al;eri 27˚C ftit imsa[[ab, Amsterdam 15˚C imsa[[ab, Ateni 29˚C xemxi, Li]bona 25˚C xemxi, Berlin 14˚ imsa[[ab, Brussell 14˚C imsa[[ab, il-Kajr 41˚C ftit imsa[[ab, Dublin 16˚C ftit imsa[[ab, Kopen[agen 14˚C ftit imsa[[ab, Frankfurt 14˚C imsa[[ab, Milan 25˚C ftit imsa[[ab, Istanbul 25˚C xemxi, Londra 16˚C xita, Madrid 26˚C ftit imsa[[ab, Moska 14˚C imsa[[ab, Pari;i 16˚C imsa[[ab, Bar/ellona 25˚C imsa[[ab, Ruma 24˚C ftit imsa[[ab, Tel Aviv 32˚C ftit imsa[[ab, Tripli 33˚C imsa[[ab, Tune] 26˚C imsa[[ab, Vjenna 16˚C ftit imsa[[ab, Zurich 15˚C imsa[[ab, Munich 13˚C imsa[[ab, St. Petersburg 17˚C imsa[[ab

F

’diskors li g[amel il-Prim Ministru Eddie Fenech Adami sa[aq li d-dritt g[all-informazzjoni hu d-dritt g[all-veritá u stqarr li n-nuqqas ta’ informazzjoni jmur kontra l-missjoni nobbli tal-mezzi ta’ komunikazzjoni li jwasslu l-veritá fil-libertá. Il-qofol tal-festa tal-Indipendenza kellu jintla[aq f’dan il-jum b’mass meeting u b’/erimonja tat-tlug[ tal-bandiera f’nofsillejl. I]da l-attivitajiet kienu t[assru min[abba l-maltemp li [akem lill-g]ejjer Maltin. Fil-bidu tal-iskejjel wara l-vaganzi tas-sajf, 46,939 student bdew imorru l-iskejjel talGvern f’Malta u f’G[awdex. Fl-iskejjel primarji, is-sena skolatsika 1988\89 bdewha 27,138 tifel u tifla filwaqt li f’dawk Sekondarji u l-Junior Lyceums bdew jattendu 14,711 student u studenta. 5,090 subien u bniet bdew jattendu s-sena skolastika tag[hom fl-Iskejjel Tekni/i u flIskejjel tas-Snajja’.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

Lokali 3

Kumitat tal-Parlament Ewropew jitlob trasparenza f’negozjati bejn l-UE u /-?ina minn Matthew Bonett

In-negozjati bejn l-Unjoni Ewropea u /-?ina b’rabta ma’ investiment g[andhom isiru bl-akbar trasparenza possibbli, b’sorveljanza stretta millParlament Ewropew u bil-kunsens talMembri Parlamentari Ewropej. Din id-dikjarazzjoni /ara g[amilha l-Kumitat tal-Parlament Ewropew g[all-Kummer/ fi stqarrija fid-dawl ta’ ri]oluzzjoni li saret votazzjoni dwarha nhar it-Tlieta. L-istess Kumitat irrimarka li tta[ditiet bejn l-Unjoni Ewropea u /-

?ina u l-a//ess g[as-suq, imissu interessi li huma sensittivi [afna g[allpoplu Ewropew. Dikjarazzjoni li tikkuntrasta malmod kif qed ja;ixxi l-Gvern Laburista Malti fir-rigward tal-investiment mi/?ina u t-ta[ditiet mal-Gvern ?ini]. Fejn g[all-kuntrarju ta’ dak li qed tenfasizza l-UE, jispikkaw in-negozjati bil-mo[bi u l-fatt li l-poplu Malti g[adu fl-g[ama dwar x’;ie miftiehem bejn i]-]ew; na[at. Kien ;img[a ilu li l-Prim Ministru

Sejba ta’ sitt kilo droga

Il-Pulizija arrestat Taljan u Bulgaru wara li nqabdu b’ammont ta’ droga [axixa u kokaina, f’appartament f’Pender Gardens, f’San :iljan, ilbiera[ filg[axija. Jirri]ulta li b’kollox instabu madwar sitt kilo droga [axixa u 350 gramma Membri talPulizija mid-Distrett ta’ San :iljan kif ukoll o[rajn millIskwadra ta’ kontra d-Droga,

qed jinvestigaw din is-sejba sostanzjali ta’ droga. L-investigazzjonijiet qed jitmexxew mill-Ispettur Daryl Borg mill-G[assa ta’ San :iljan u mill-Ispettur Johan Fenech u mis-Supretendent Norbet Ciappara, millIskwadra ta’ Kontra d-Droga. Il-Pulizija g[addejja blinvestigazzjonijiet tag[ha dwar dan il-ka].

Malti Joseph Muscat iffirma ftehim ma/-?ina – li permezz tieg[u se jkun qed ibig[ 35% tal-Enemalta lill-Gvern ?ini] – ftehim li [add ma kien jaf bih qabel ma ;ie ffirmat fi/-?ina stess. Il-Kap tal-Oppo]izzjoni Simon Busuttil qajjem bosta mistoqsijiet fuq il-fatt li l-ftehim sar minn wara lkwinti u bil-mo[bi tal-poplu Malti u G[awdxi. Di;à wkoll talab lil Joseph Muscat biex jag[ti d-dettalji kollha tal-ftehim ladarba jifta[ il-Parlament aktar tard dan ix-xahar.

Fost l-o[rajn mhux mag[ruf g[aliex g[al din il-privatizzazzjoni ma n[ar;itx sej[a internazzjonali g[allofferti, waqt li l-[addiema talEnemalta jinsabu urtati g[ax ma ;ewx infurmati, u anke g[ax qabel l-elezzjoni kienu mwieg[da mod ie[or. L-istess kif qed jis[qu lEwroparlamentari fir-rigward ta/?ina. Fejn qed jitolbu biex in-negozjati ma/-?ina jibdew biss wara li din tassigura li r-regoli tal-ac//ess tas-suq ikunu fuq il-mejda tan-negozjati.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

4 Lokali

Attivitá ta’ g[oti ta’ demm organizzata mill-PN Il-Partit Nazzjonalista matul il-;urnata tal-biera[ kompla bl-attivitajiet li qed ifakkru d-49 anniversarju tal-Indipendenza b’inizjattiva o[ra ta’ g[oti ta’ demm quddiem id-Dar ?entrali tal-PN. Numru ta’ uffi/jali talPartit, voluntiera, [addiema u membri tal-partit immexxija mill-Kap talPartit Nazzjonalista Simon Busuttil, kif ukoll diversi deputati Nazzjonalisti, attendew din l-attivitá u g[enu lill-Bank tad-Demm biex isa[[a[ il-provvista tieg[u g[as-servizz tassa[[a f’pajji]na. G[al u[ud din ma kinitx l-ewwel darba li taw iddemm, i]da g[al xi o[rajn, b[ad-Deputat Nazzjonalita Toni Bezzina, din kienet lewwel darba li ta donazzjoni tad-demm u g[alkemm jib]a’ mil-labbra, g[amel kura;; mhux biss hu i]da wkoll lil [addie[or biex jag[ti hu wkoll sabiex ikunu salvati l-[ajjiet.

Moody’s tesprimi d-dubji u anke x-xetti/i]mu dwar Malta

L-a;enzija internazzjonali tal-credit ratings Moody’s, filwaqt li ssostni li rriformi li jrid jag[mel il-Gvern Malti fissettur tal-ener;ija f’pajji]na kapa/i j]idu l-kompetittivitá u jattiraw aktar investiment apparti li jpo;;u lill-Enemalta fuq sisien sodi, il-bidliet li qed jippjana lGvern huma ambizzju]i u hemm riskji g[all-implimentazzjoni tag[hom. Fir-rapport tag[ha l-Moody’s tesprimi dubji dwar kemm jistg[u jsiru b’su//ess ir-riformi li qed jg[id li se jwettaq ilgvern tal-lum. F’rapport li [ar;et dwar is-settur talener;ija f’Malta, Moody’s wissiet ukoll li s-sitwazzjoni finanzjarja talKorporazzjoni Enemalta tista’ titpo;;a f’periklu kbir jekk ikun hemm ro[s prematur fit-tariffi – ji;ifieri f’mument

li jkun g[adu kmieni wisq. Fir-rapport tag[ha, Moody’s tag[mel referenza g[all-weg[da tal-Partit Laburista li jibni power station ;dida li ta[dem bilgass. Moody’s ikkummentat b’xetti/i]mu dwar dan, anke g[ax qalet li l-bini ta’ din il-power station jiddependi kompletament fuq l-interess tas-settur privat. Dan i]id /ertu element ta’ in/ertezza jekk ma tinstabx kumpanija adattata. Skont Moody’s, dan l-investiment jista’ j[alli l-frott fis-settur tal-ener;ija. La;enzija tal-credit ratings, fir-rapport tag[ha, g[amlet riferenza wkoll g[all-ftehim li l-Gvern Malti ffirma mal-Gvern ?ini]. L-a;enzija qalet li dan il-ftehim g[adu fl-infanzja tieg[u. Dan fl-istess linja tal-kritika li saret dwar kif kien finalizzat il-ftehim mal-

kumpanija ?ini]a, g[al liema ammont inbieg[et l-Enemalta u dwar x’inhu e]att il-kontenut tal-qbil mil[uq bejn Malta u /?ina. Fl-istess rapport qalet ukoll li jekk dan il-ftehim jimmaterjalizza, ikun ta’ benefi//ju g[all-ekonomija Maltija li llum tiddependendi wisq fuq industrija wa[da – dik tat-turi]mu. Il-Moody’s ikkummentat ukoll dwar iddjun tal-Enemalta, u sostniet li dawn jistg[u jiddawru fi profitt jekk jirnexxi lpjan ta’ investiment f’power station ;dida, u anke dwar il-pro;ett tal-interconnector ma’ Sqallija mfassal mill-gvern pre/edenti. F’dan il-ka], il-Moody’s ]iedet li l-fatt li Malta se ting[aqad mal-grid Ewropew hu po]ittiv g[ax ji]gura ener;ija aktar nadifa.

Kliem iebes g[all-bdoti mill-MHRA minn pa;na 1

fi spejje], la Peter Davies, ilKap E]ekuttiv; u lanqas ilKaptan Mark Micallef Eynaud, i/-Chief Officer Flight Operations, ma talbu lg[ajnuna tal-ALPA. Dwar l-allegazzjoni li lekwipa;; ma kienx id-dar, lALPA qalet li kien hemm ]ew; ka]i fejn it-tabib talkumpanija ntbag[at “bi ]ball”

f’indirizz [a]in. L-ALPA sostniet li milli jidher l-Air Malta m’g[andha ebda idea ta’ kemm g[andha bdoti u issa qed turi li lanqas taf fejn joqog[du l-bdoti tag[ha. Skont l-ALPA, din ma kinitx l-ewwel darba li l-Air Malta g[aw;et il-fatti. Din hi t-tieni darba fi ftit ;img[at li l-Air Malta gidbet kontra l-bdoti tag[ha, u meta dan l-a[[ar

qalet li l-bdoti jie[du 750 ewro ta’ ;urnata leave li tkun im[assra. I]da l-ALPA qalet li hawnhekk l-Air Malta qarrqet u ma kinitx korretta. L-Asso/jazzjoni Maltija talBdoti sa[qet li wie[ed g[andu jistaqsi dwar il-kredibbiltá talKap E]ekuttiv, li ripetutament qed jag[ti informazzjoni [a]ina lill-media. Tony Zahra, il-President tal-

MHRA, ilbiera[ kellu kliem iebes g[all-bdoti li ma rrappurtawx g[ax-xog[ol nhar itTlieta. Hu qal li dan l-a;ir hu ina//ettabbli g[ax affettwa lillindustrija tat-turi]mu f’pajji]na. Tony Zahra qal li g[alkemm l-MHRA ma kkummentatx pubblikament dwar din ilkwistjoni, hi kienet involuta wara l-kwinti biex issolvi lkwistjoni.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

Lokali 5

Il-Kap tal-Partit Nazzjonalista Simon Busuttil fisser kif il-PN irid ikompli jag[raf kif ja[dem g[all-futur u jkun partit mibni fuq vi]joni u valuri mhux g[ad-dehra i]da g[as-sustanza (Ritratt> Martin Agius)

Valuri mhux g[ad-dehra i]da g[as-sustanza minn pa;na 1

Il-Kap Nazzjonalista qal li l-vi]joni talPN illum hi li l-partit jer;a’ jkun partit b’sa[[tu biex sa elezzjoni o[ra jirba[ mill-;did il-fidu/ja tal-poplu mhux g[aliex ikun salesman tajjeb i]da g[aliex ikollu prodott x’joffri u jemmen f’dak li jippre]enta. Il-PN irid jirba[ g[aliex, kif g[amel dejjem, g[andu vi]joni. Simon Busuttil qal li wara l-vi]joni talkisba tal-Indipendenza, il-PN sab ru[u f’sitwazzjoni b[al dik tal-lum meta fl1971 il-poplu ried jag[ti opportunitá lil Mintoff. Matul is-16-il sena ta’ tmexxija minn gvernijiet Laburisti, il-PN qatt ma naqsitlu l-vi]joni u stinka biex il-poplu jer;a’ jikseb demokrazija s[i[a. Wara dawk is-snin, kompliet il-vi]joni lejn iss[ubija fl-Unjoni Ewropea u lejn lg[aqda fiz-zona ewro. Dawn kollha

kienu vi]jonijiet ta’ mexxejja kbar b[al :or; Borg Olivier, Eddie Fenech Adami u Lawrence Gonzi. Il-Kap Nazzjonalista qal li dawn il-kisbiet waslu g[aliex il-PN baqa’ dejjem jemmen fil-valuri, l-istess valuri li wasslu lill-poplu jikseb f’idejh id-dritt li jmexxi lilu nnifsu. Fost l-isfidi li g[andu quddiemu llum il-PN, hemm dik li jibqa’ jkun rilevanti g[as-so/jetá. G[alhekk filwaqt li jibqa’ kburi bl-istorja u l-kisbiet li saru g[allpajji], il-PN irid ikompli jag[raf kif ja[dem g[all-futur u jkun partit mibni fuq vi]joni u valuri mhux g[ad-dehra i]da g[as-sustanza. Simon Busuttil qal li l-PN illum g[andu quddiemu sfidi numeru]i. Biex ikun b’sa[[tu jista’ jilqa’ g[all-isfidi tal-pajji], il-PN irid jer;a’ jkun partit b’sa[[tu.

G[alhekk hi importanti l-pre]enza tal-eks deputati [alli jg[inu biex tkun apprezzata l-istorja u l-partit ikun jaf minn fejn ;ej, fejn jinsab u fejn hu sejjer. Il-Kap Nazzjonalista qal li wa[da millisfidi tal-PN hi dik finanzjarja u rringrazzja lil dawk kollha li g[amlu sagrifi//ji kbar biex din l-isfida bdiet ting[eleb. Hemm l-isfida tal-organizzazzjoni talpartit. Din ukoll qed ting[eleb grazzi g[all-g[aqda fost il-membri tal-Grupp Parlamentari. Hemm imbag[ad l-isfida li l-PN ikun qrib in-nies. G[alhekk id-diri;enti u lkandidati kollha qed ikunu aktar qrib innies biex jisimg[u u jwie;bu g[al dak li g[andu xi jg[id il-poplu. Il-PN se jag[ti twe;iba g[al dawn lisfidi biex ikun jista’ jag[ti mill-;did vi]joni u direzzjoni lill-pajji].

{idma biex ner;g[u nsa[[u l-pedamenti tal-Partit Il-Vici Kap tal-PN g[all-{idma filPartit, Beppe Fenech Adami, irringrazzja lil dawk kollha li taw l-appo;; u lg[ajnuna tag[hom [alli l-PN re;a’ qed isa[[a[ il-pedamenti [alli jer;a’ jsir ilPartit li jixtiequ kul[add. F’intervent li g[amel fid-diskussjoni Fuq il-Fosos tal-Furjana, Beppe Fenech Adami qal li b’de/i]jonijiet diffi/li, il-PN qed i[ares ‘il quddiem b’kura;; u jer;a’ jkun organizzat. Filwaqt li jkun kura;;u] u jirrikonoxxi l-i]balji li saru, il-PN g[andu jiddefendi b’qawwa l-[afna tajjeb li sar. Issa g[andu ja;;orna l-politika biex tirrifletti l-aspirazzjonijiet tal-poplu. Beppe Fenech Adami qal li l-PN g[andu jibqa’ ji//elebra l-festi talIndipendenza kif g[amel anke fi ]minijiet li kienu diffi/li min[abba l-vjolenza. Appella g[all-appo;; tal-poplu biex

jing[ata messa;; /ar lill-Partit Laburista, li l-poplu mhux se j[alli lill-Gvern jirrombla minn fuqu g[aliex se jsib lill-PN organizzat u determinat biex jiddefendih. Tkellmu wkoll eks ministri u deputati li kienu pre]enti g[ad-diskussjoni. Alexander Cachia Zammit qal li biex il-PN jer;a’ jikseb mill-;did is-sa[[a li twasslu g[allfidu/ja tal-poplu jrid ikun hemm l-g[aqda. Hu rringrazzja lil dawk li ;eddew il-fidu/ja fil-PN u baqg[u leali lejn il-prin/ipji li snin ilu wasslu g[all-kisba tal-Indipendenza. Michael Refalo qal li [afna minn dawk li taw /ans lil Joseph Muscat ]gur ma g[amlux hekk biex ikejjel il-meritokrazija skont it-tessera tal-partit, jew biex jippoliti/izza l-Korp tal-Pulizija u l-Armata, jew biex tintwera l-akbar arroganza millMinistri u s-Segretarji Parlamentari. Dawn in-nies issa se jkollhom l-opportu-

nitá li jag[tu risposta g[all-mod kif ;ew ingannati bil-vot tag[hom fl-elezzjonijiet g[all-Parlament Ewropew. Alfred Bonnici qal li d-deputati filParlament illum qed isibu ru[hom f’sitwazzjoni kwa]i identika g[al dik li sabu d-deputati eletti fl-1971 li hu kien li]g[ar fosthom. Il-vi]joni tal-PN dak i]]mien wasslet biex sar [afna ;id fis-snin meta l-PN re;a’ reba[ il-fidu/ja. Bl-istess mod id-deputati tal-lum jistg[u jibnu vi]joni li tissarraf f’;id fil-futur. Richard Muscat qal li l-vi]joni ta’ partit jaraha riflessa f’kap li kapa/i jiddelega, jimxi b’awtoritá u jkun parte/ipattiv. Dawn huma kwalitajiet li huma kollha f’Simon Busuttil li kapa/i jirba[ fuq tmexxija li qed juri l-gvern ta’ llum bi tmexxija bla forma karatterizzata minn laxkezza tar-regoli eti/i.

Interventi waqt id-djalogu L-Ewro Parlamentari Nazzjonalisti David Casa u Roberta Metsola, flimkien mal-kandidati g[all-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew Stefano Mallia u Jonathan Shaw, kienu fost dawk li g[amlu l-interventi waqt iddjalogu li organizza l-PN Fuq il-Fosos tal-Furjana lbiera[. David Casa qal li l-PN jibqa’ kif dejjem kien, il-partit tax-xog[ol, tal-libertá u talEwropa. Partit li dejjem [aseb dwar dak li hu tajjeb g[allpajji]. Partit li jemmen filpoplu u dejjem offra mexxejja li taw vi]joni g[all-;id talpoplu. Roberta Metsola fissret lillPN b[ala l-partit li dejjem kellu vi]joni fil-politika tieg[u u anke mill-Oppo]izzjoni dejjem [ares biex imexxi l-poplu ‘l quddiem. Illum fil-Gvern hemm partit li bena kollox fuq [afna weg[diet i]da dawn qed ifallu kif qed ifalli fil-qasam tax-xog[ol. Il-PN irid jibqa’ partit li jiddefendi d-drittijiet ta’ dawk li ;ew ingannati millweg[diet tal-Partit Laburista. Stefano Mallia, qal li l-kisba tal-Indipendenza wasslet biex i]-]g[a]ag[ tal-lum qed igawdu mill-kisbiet li saru matul issnin. Il-PN illum g[addej minn pro/ess ta’ tibdil u ti;did li qed isa[[a[ il-pedamenti tieg[u. L-entu]ja]mu tan-nies juri li l-poplu jer;a’ jrid partit li jieqaf lill-gvern u joffri vi]joni mill-;did. Jonathan Shaw qal li wie[ed ikollu vi]joni tfisser li jkun jaf fejn jinsab u fejn irid imur. Vi]joni trid tkun wa[da /ara. Il-PN dejjem kellu vi]jonijiet /ari g[ax-xog[ol, g[all-;ustizzja, g[al-libertá u g[as-s[ubija fl-UE. Importanti li anke millOppo]izzjoni l-PN ikun b’sa[[tu u kredibbli g[aliex hekk biss juri li meta jasal i]]mien jista’ jiggverna millewwel.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

6 Lokali

L-MHRA tappella biex il-lukandi ma jbaxxux ir-rati Il-President tal-MHRA Tony Zahra appella lil min imexxi l-lukandi biex ma j/edux g[all-pressjonijiet esterni u ma jbaxxux ir-rati tag[hom. Hu sostna li /-/ifri g[ax-xhur tas-sajf jidhru po]ittivi u sa[aq li g[andhom ikunu organizzati aktar avvenimenti sabiex ix-xhur xitwin jissa[[u. Il-President tal-MHRA g[amel dan l-appell meta lbiera[ kien ippre]entat studju li sar mill-kumpanija tal-awdituri Deloitte, li juri li n-numru ta’ turisti li ]aru Malta bejn April u :unju ta’ din is-sena ]died b’9.8% meta mqabbel mal-istess perijodu s-sena l-o[ra. Raphael Aloisio, kelliem g[all-kumpanija Deloitte fisser waqt pre]entazzjoni li saret g[an-nom talAsso/jazzjoni Maltija g[alLukandi u r-Ristoranti (MHRA), li l-iljieli li qattg[u t-turisti f’Malta matul dan il-perijodu wkoll ]diedu b’59,000. L-okkupanza medja fillukandi telg[et g[al 80%, u dan, skont Aloisio jindika ]ieda li kienet kemmxejn inqas mi]-]ieda fin-numru tal-wasliet. Wa[da mir-

ra;unijiet ewlenin kienet ]ieda ta’ turisti li qag[du f’akkomodazzjonijiet privati. Raphael Aloisio stqarr li x-xhur xitwin g[andhom jibqg[u jing[ataw prijoritá mill-industrija. F’wa[da mill-pre]entazzjonijiet li saru, Simone Mizzi, il-President E]ekuttiv ta’ Din l-Art {elwa, qalet li llum qed isir sforzi biex ikun hemm bilan/ bejn in-numri ta’ turisti li ji;u Malta u l-kwalitá. Hi staqsiet x’g[andu jkun offrut lit-turist li hu differenti filwaqt li tinsab sodisfatta li ]jarat dwar il-wirt kulturali f’Malta u akkomodazzjoni lil turisti j]uru Malta biex japprezzaw ilwirt g[ani tag[na, qed ji]diedu. Hi sa[qet li l-qasam ta’ lippjanar g[andu jkun influwenzat sabiex il-kampanja u l-kosta Maltija tkun priservata. Aktar kmieni filpre]entazzjoni tkellem Peter Sant, kelliem g[all-Bank of Valletta dwar l-iffinanzjar mill-Unjoni Ewropea, u qal li entitajiet privati g[andhom ja[dmu i]jed malGvern fis-settur turistiku.

Tonio Borg, il-Kummissarju Ewropew responsabbli mis-Sa[[a, tkellem dwar l-g[odda Ewropea li toffri wkoll pariri kuljum biex persuna tieqaf tpejjep

Malta bl-akbar numru ta’ nies li applikaw biex jieqfu jpejpu Malta kellha l-og[la g[add ta’ applikanti pro-rata flEwropa li applikaw biex ju]aw l-iCoach, l-g[odda online biex jieqfu jpejpu u li tinsab fuq is-sit www.exsmokers.eu. Dan t[abbar minn Tonio Borg, il-Kummissarju Ewropew responsabbli misSa[[a. L-iCoach tikkonsisti f’fa/ilitá biex tg[in lin-nies jieqfu jpejpu u g[andha sehem /entrali fil-kampanja innovattiva tal-Kummissjoni Ewropea Ex Smokers are Unstoppable. Sal-lum din qed tg[in lil madwar 400,000 ra;el u mara madwar l-

Ewropa biex jo[or;u minn dan il-vizzju. L-g[odda toffri wkoll pariri kuljum li j[ajru lil individwu jkun fejn ikun fil-pro/ess tieg[u biex jieqaf ipejjep, fosthom dawk li b[alissa g[adhom m’humiex lesti li jieqfu jpejpu jew li jinsabu vi/in li jer;g[u jaqg[u g[allvizzju. Il-Kummissarju Ewropew Tonio Borg qal li issa l-kampanja waslet biex ti//elebra jum dedikat lil kull min waqaf ipejjep, jum li jkun i//elebrat madwar l-Ewropa kollha fis-26 ta’ Settembru blinawgurazzjoni ta’ Jum l-ex Smoker.

Hu [abbar li l-kampanja Quit Smoking with Barca kienet ippremjata bl-unur presti;;ju] European Lung Foundation Award g[all-kontribut e//ezzjonali b’risq issa[[a waqt il-konferenza organizzata mill-European Respiratory Society f’Bar/ellona dan ix-xahar. Il-Kummissarju Borg irringrazzja lill-Health Promotion Unit f’Malta li kien rappre]entat minn Anne Buttigieg, Assistant Principal u Certified Smoking Cessation Practitioner, u qal li l-Unit hu stakeholder importanti fl-implimentazzjoni talkampanja f’Malta.

L-FKNK takku]a lill-CABS b’tatti/i provokattivi Skont il-Federazzjoni Ka//aturi Nassaba u Konservazzjonisti (FKNK) ilKumitat Kontra l-Qtil talG[asafar (CABS) qed i[e;;e; lill-pubbliku u lit-turisti li j]uru Malta biex jag[mlu rapporti foloz mal-Pulizija. Il-Federazzjoni qalet li dan qed isir permezz ta’ fuljetti li qed jitqassmu li fihom infor-

mazzjoni ]baljata dwar il-li;i Maltija tal-ka//a. L-FKNK qalet li dwar dan di;á infurmat lillKummissarju tal-Pulizija u se tibda pro/eduri legali kontra l-CABS biex t[ares l-interessi tal-eluf ta’ membri tag[ha, tal-pubbliku u tat-turisti kontra dak li sej[et tatti/i provokattivi mill-CABS.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

Lokali 7

Ebda nd[il biex jintreba[ tender g[ax-xiri ta]-]ejt minn Charles Muscat

L-Inginier Karl Camilleri li serva b[ala Chief Executive Officer tal-Korporazzjoni Enemalta bejn l-2008 u l-2011, qal li hu u l-membri tal-Bord tal-Enemalta responsabbli mixxiri ta]-]ejt, qatt ma kellhom ind[il biex irebb[u xi tender lil xi bidder partikulari. Karl Camilleri kien qed jag[ti x-xhieda tieg[u lbiera[ quddiem il-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbli/i li kompla jiddiskuti rrapport tal-Awditur :enerali dwar ix-xiri ta]-]ejt. Ix-xhieda damet tliet sig[at u saru bosta mistoqsijiet mill-membri talKumitat immexxi mid-Deputat Nazzjonalista Jason Azzopardi. Hu spjega li meta n[atar Kap E]ekuttiv, fil-pre]enza talmembri l-o[ra tal-Kumitat talProcurement, il-Ministru Austin Gatt li kien responsabbli mill-Enemalta, kien g[amiliehom /ara li fuq procurement hu ma ried jid[ol f’xejn u ma riedx li jkollu x’jaqsam malpro/ess. Karl Camilleri qal li l-offerti li kienu jid[lu g[ax-xiri ta]]ejt kienu jarawhom il-membri kollha tal-Bord responsabbli mix-xiri ta]-]ejt, u d-de/i]joni kienet tkun wa[da unanima. Dan matul il-perijodu kollu li kien fil-kariga ta’ Kap E]ekuttiv tal-Enemalta li matulu kien hemm tliet Chairmen differenti. Karl Camilleri qal li hu flimkien ma/-Chairman, kienu jitkellmu u kien ikollhom laqg[at mas-suppliers, inklu] ma’ George Farrugia. Spjega li sa fejn jaf hu, laffarijiet kienu qed isiru b’mod tajjeb, ma kienx hemm laxkezza u ma kien hemm ebda suspett li kienet qed issir xi [a;a [a]ina. L-In;inier Karl Camilleri qal li kienet xi [a;a sensittiva li jkunu ppubblikati d-dettalji tattenders u g[alhekk l-Enemalta ma kinitx to[ro; dawn id-dettalji, [lief g[all-membri talKumitat responsabbli mix-xiri ta]-]ejt. Hu spjega fid-dettall ilpro/ess kollu ta’ kif kienu jin[ar;u u jing[ataw it-tenders. Karl Camilleri qal li meta kellu l-ewwel brief meeting mal-Ministru Austin Gatt f’Novembru 2008, ing[ata struzzjonijiet fuq il-[afna pro;etti kbar li kellha quddiemha l-Enemalta, fosthom lestensjoni tal-power station ta’ Delimara, l-introduzzjoni taliSmart Meters, il-privatizzazzjoni tal-petrolium division u tal-gas division. Hu ntalab li jara li dawn il-pro;etti jkunu su//ess. Kien introdott fil-fuel procurement committee u attenda g[al kwa]i l-laqg[at kollha.

Il-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbli/i lbiera[ kompla jiddiskuti r-rapport tal-Awditur :enerali dwar ix-xiri ta]-]ejt, u sema’ lill-eks Kap E]ekuttiv tal-Enemalta, l-in;inier Karl Camilleri, li dam jixhed madwar tliet sig[at

Fl-2008, il-pro/ess kien li meta jkun hemm b]onn il-fuel, il-Head of Petroluem kien jibag[at e-mail biex to[ro; tender biex jinxtara ]-]ejt. Malli ting[ata l-;urnata, to[ro; it-tender u fil-bidu kien ikun involut ukoll il-Kumitat tal-Kuntratti. Wara t-tenders kienu jo[or;u mid-Dipartiment talCommercial Department. Qabel kien jo[or;u b’e-mail millHead of Petroleum. Hu qal li fl2008 l-e-mail kienet tinbag[at lil madwar 300 persuna fosthom lilu u li/-Chief Financial Officer. B[ala membru talkumitat kien jara li l-evalwazzjoni tal-bids li jid[lu kienet issir tajjeb. Hu qal li ma kienx

ja;;udika. Fost dawn kien hemm is-sigurtá tas-supply u lpro/ess tal-[lasijiet u dawn huma punti kriti/i li l-Enemalta kienet tikkunsidra. Min jirba[ it-tender ikollu l-information advantage min[abba l-kundizzjonijiet tal-kuntratt u min[abba l-esperjenza tal-bidding tal-passat. Sal-lum l-Enemalta ma to[ro;x id-dettalji tat-tenders [lief g[all-membri tal-kumitat responsabbli mix-xiri ta]-]ejt. L-In;inier Camilleri qal li meta jo[ro; it-tender, jid[lu l-emails jew il-faxes u l-membri jaqraw l-offerti, jifluhom u jaraw id-dettalji kollha u jiddiskutu l-istrate;ija kif se jinnegozjaw. Wara, i/-Chairman

L-eks Kap E]ekuttiv tal-Enemalta l-in;inier Karl Camilleri, qal li l-affarijiet kienu qed isiru b’mod tajjeb, ma kienx hemm laxkezza u ma kien hemm ebda suspett li kienet qed issir xi [a;a [a]ina hemm laxkezza u bejn l-2009 u 2011 saret evoluzzjoni s[i[a. Fl-2009 qal li l-prassi kienet li ma jitti[dux minuti. Kien hemm perjodu ta’ tra]izzjoni u [adem biex ikun hemm adjudication sheet ta’ kemm da[lu u l-prezz tag[hom. Din m’g[o;bitux u b[ala membru ;did tal-Kumitat [aseb li l-a[jar li jag[mel il-proposti tieg[u. Meta g[amel su;;erimenti kienu jintlaqg[u, [lief g[al su;;eriment wie[ed biss li jkunu ppubblikati d-dettalji tattenders. Karl Camilleri qal li meta jkun hemm applikazzjonijiet g[al tender hemm [afna affarijiet meta wie[ed ji;i biex

i/empel lil dawn li jkunu short listed u l-konversazzjoni tinstema’ mill-membri talKumitat. L-In;inier Camilleri qal li huma b[ala membri dejjem kienu jpo;;u bilqeg[da u jistennew li/-Chairman u lir-Risk Manager li jift[u l-account. Hu qal ukoll li kellu whistleblower e-mail g[al min irid iqajjem xi ka] partikulari. Karl Camilleri spjega li hemm erba’ persuni li jitkellmu mas-suppliers li huma lPetrolium Manager, il-Financial Controller, ir-Risk Manager u /-Chief Financial Officer. Hu qal li lil George Farrugia ltaqa’ mieg[u xi drabi fosthom

fi ]mien l-In;inier Tranter. Fillaqg[at kordjali kienu jkunu diskussi l-kwalitá tas-supply u t-termini ;enerali fosthom kundizzjonijiet tal-[las. Kienu jsiru laqg[at ma’ suppliers o[rajn. Darba mar ikellem lil George Farrugia fil-Mosta u dan kien wara li spi//a mill-Enemalta. F’dawn il-laqg[at kienu jattendu hu, i/-Chairman u xi drabi persuni o[ra. Iltaqa’ wkoll ma’ George Farrugia fuq affarijiet tekni/i ta’ spare parts li minnhom ma mmaterjalizza xejn. Spjega li hemm records tan-nies li kienu jid[lu fil-bini tal-Enemalta u g[aliex kienu jmorru. Karl Camilleri qal li fl-2011 [ar;et il-policy l-;dida. Is-sistema tal-e-mails bdiet tintu]a biex tinforma lill-bidders li ma reb[ux it-tender. Hu qal li saret il-ver]joni 1 u 1.1 tal-policy u g[alhekk idda[[let is-sistema tal-MITA. Fisser li darba ntalab jattendi g[al ikla kordjali ta’ George Farrugia u g[aliha attendew isCFO u /-Chairman ,u tkellmu dwar il-familja u dwar ixxog[ol. Hu qal li b’kollox bejn darba u darbtejn mar jiekol ma’ George Farrugia u mieg[u kien hemm jew i/-Chairman Tranter jew Gatt Baldacchino. Karl Camilleri qal li r-relazzjoni ma/-Chairman Tranter kienet tajba g[alkemm ;ieli kien ikun hemm nuqqas ta’ qbil. Hu qal li jiftakar li r/ieva hampers ming[and George Farrugia u qal li kienet tin]amm lista tal-hampers li kienu jir/ievu fl-Enemalta. L-In;inier Camilleri qal li hu kellu €82,000 fis-sena u kien il-[ames CEO f’[ames snin. Kien jid[ol xog[ol fid-9am u jdum sas-1am u xorta ma kienx ila[[aq mal-ammont kbir ta’

xog[ol. Id-de/i]joni li ma jibqax CEO iddiskutiha ma/Chairman u mal-Ministru u dde/ieda li jieqaf minn CEO flEnemalta. Hu qal li xtaq li jmur lura g[al project management u tkellem ma’ diversi nies li kien jaf, fosthom lil George Farrugia, li kien persuna li kien jaf b[alma kien jaf lid-Direttur :enerali tal-Kuntratti. Wara li spi//a, Loius Giordmaina n[atar b[ala A;ent CEO. Meta da[al mal-Enemalta hu fittex l-audit accounts u kien jidher li jrid jissa[a[ idDipartiment tal-Finanzi. Biex issir ristrutturazzjoni wie[ed irid jippjana fuq ba]i long-term u jfassal il-business plan. Wara li jkun approvat mill-Bord, jg[addi g[and il-Ministru responsabbli u wara g[and ilMinisteru tal-Finanzi. Wara jibda l-pro/ess ta’ in;a;;. Hu qal li ried jag[mel bidliet o[ra li kienu jiswew [afna flus u kien hemm pro/ess laborju] biex dawn il-bidliet isiru. Fl-2009 u 2010, Antoine Galea qallu li ma kellux nies biex ja[dem u hu talbu xi jrid. Hu qal li hu [a de/i]joni mal-management tim biex l-ewwel nies li jid[lu kien biex jibni d-Dipartiment talFinanzi. B’referenza g[all-ewwel email li ntbag[tet mill-Ministru Austin Gatt li fiha ta struzzjonijiet dwar il-hedging, hu qal li ma r/evihiex, imma r/ieva ttieni e-mail tliet sig[at wara. Hu qal li ja[seb li l-Ministru nesa jikkupjah. Il-Ministru kellu dritt bil-li;i jag[ti d-direzzjoni tieg[u. Fl-a[[ar tal-2010 dejjem ]ammew il-hedging ta[t it-tariffa skont id-direttiva u kellhom struzzjonijiet biex ma jispekulawx. Karl Camilleri qal li lEnemalta g[andha kopja talkorrispondenza kollha fisservers tag[ha u tal-korrispondenza li kellu fil-laptop li kien ju]a. Fisser ukoll li /-Chairman lIn;inier Alex Tranter [adem biex ikun hemm aktar kumpanniji li jitfg[u l-offerti. Kienu diskussi ideat o[ra fosthom dik tal-e-tendering u e-bidding li g[adhom ma da[lux. Filwaqt li fisser li fl-ewwel perijodu tieg[u kienu bdew jin]ammu l-minuti tal-laqg[at, Karl Camilleri qal li hu kellu mission statement u l-pro;etti li [adem fuqhom kienu l-estensjoni tal-Power Station ta’ Delimara, l-interconnector ma’ Sqallija, l-g[eluq tal-Power Station tal-Marsa, il-handover tal-gass, it-titjib fid-distribuzzjoni u pro;etti o[ra. {adem ukoll biex inaqqas l-ispejje] talEnemalta u jara kif jonfoq inqas.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

8 Attwalità

L-Oratorju Don Bosco> Miftu[ mill-;did g[at-tag[lim tat-tfal G[addew il-festi kollha, is-sajf parpar ukoll u lfamilja ter;a’ ting[aqad flimkien ta[t saqaf wie[ed wara l-btajjel, il-ba[ar, issafar, l-ista;un tal-festi u dak kollu li ]ammha barra g[al [inijiet twal tal-;urnata. It-temp ukoll jibda jag[mel xi taqliba. Issa se jer;g[u jift[u l-iskejjel, se jispi//aw in-nofstanhari g[al [afna [addiema u kollox jindika u jawgura biex mill;did immiddu g[onqna g[ax-xog[ol u r-rutina normali ta’ kuljum.

minn Joe M. Attard emarjos@hotmail.com

It-tag[lim tad-Duttrina F’[afna mill-parro//i ng[ata bidu g[at-tag[lim tad-Duttrina u l-Kateki]mu li tant hu importanti g[attfal u ]-]g[a]ag[. Bla dubju ta’ xejn hi l-ewwel nett irresponsabbiltà tal-;enituri li

jaraw li wliedhom jattendu l-klassijiet tad-Duttrina f’xi wie[ed mid-diversi /entri li jkun hemm fil-bliet u lir[ula tag[na. Hi mbag[ad ukoll irresponsabbiltà tal-katekisti li jivvalutaw mill-a[jar li jistg[u l-[in li fih ikunu fdati bit-tfal tad-Duttrina billi jkunu m[ejjija tajjeb u mog[nija bil-virtujiet talpa/enzja u l-im[abba. Wie[ed mi/-/entri li jag[tu u jipprovdu dan kollu u li jmur lil hinn minn hekk, hu l-Oratorju Don Bosco f’Misra[ Santu Wistin filqalba tal-Belt Victoria, kumpless li jg[inek ti]viluppa t-talenti tieg[ek filwaqt li jibnilek karattru ta’ /ittadin onest u Nisrani tajjeb. Dun Effie Masini Dan i/-/entru fdat f’idejn is-sa/erdot [abrieki Dun Effie Masini hu l-‘mekka’ ta’ tant attivitajiet li jg[inu fil-formazzjoni ta’ tant tfal u ]g[a]ag[.

Importanti li kull min jista’, jag[ti daqqa t’id fittmexxija u l-organizzazzjoni ta’ din id-dar g[all-;id tattfal u ]-]g[a]ag[ tag[na, dar li taf il-bidu tag[ha lil sa/erdot G[awdxi ie[or, il-

L-Oratorju Don Bosco fil-qalba tar-Rabat, G[awdex, li minnu jsir [afna ;id fis-skiet ming[ajr daqq ta’ trombi fost [afna ]g[a]ag[ G[awdxin

mibki u qatt minsi Dun Pawl Micallef, li ma tmiem la[[ar gwerra, medd g[onqu g[all-bini ta’ pro;ett li massnin, fost [wejje; o[ra, ipprodu/a u[ud fost l-aqwa atturi G[awdxin u plejers tal-ballun. Kont qed nifli l-brochure li d-Direttur tal-Oratorju g[adu kemm bag[at f’bosta mid-djar u wie[ed jinnota x’bejta ta’ attivitajiet hu lOratorju Don Bosco mhux biss g[all-Belt Victoria i]da g[al dawk it-tfal u ]]g[a]ag[ li jridu jersqu lejh. Bi]]ejjed insemmu lg[add kbir ta’ attivitajiet li saru fi [danu matul ilvaganzi tas-sajf! Skola Sajf li din is-sena qed tag[laq g[axar snin minn twelidha u li tant irnexxiet u ;abret tfal flimkien g[al sig[at ta’ attivitajiet u divertiment!

tal-futbol. Fl-Oratorju Don Bosco Dun Effie Masini g[andu g[ad-dispo]izzjoni tieg[u lkappella, il-grawnd bit-turf, il-games room, il-bar u lpalk, g[ax dawn, kif kien jg[id il-qaddis ta]-]g[a]ag[ San :wann Bosco, huma importanti [afna fl-i]vilupp s[i[ tat-tfal u ]-]g[a]ag[. G[alhekk isiru wkoll laqg[at g[all-istudenti subien u bniet li jiffrekwentaw Forms 2 u 3 tas-sekondarji. Isir talb fil-kappella li tant stinka biex irran;a Dun Louis Bezzina, Alla ja[firlu, u wara, iktar laqg[at ta’ formazzjoni u mbag[ad, m’hemm xejn [a]in li wie[ed jg[addi ftit [in f’divertiment xieraq.

Bejta ta’ attivitajiet Fl-iskeda li [ejja Dun

darji jiltaqg[u flimkien g[al [in ta’ formazzjoni u diskussjoni, u minn ]mien g[al ]mien isiru wkoll attivitajiet b[al prayer groups, get-togethers, socials, u [ar;iet. Dawn i]-]g[a]ag[ jistg[u jing[aqdu wkoll ma’ gruppi jew kumitati o[ra li jorganizzaw diversi [idmiet fl-Oratorju; il-festa talpatrun, films, fund-raising, kappella, Karnival, maintenance, palk, sport u volontarjat. Issa li kul[add in;abar id-

Effie Masini wie[ed isib laqg[a g[all-gruppi tal-kant, tal-kitarri, ta]-]fin, taddrama, crafts, g[as-subien u l-bniet kif ukoll g[all-abbatini. Insubu wkoll in-nursery

Dan i/-/entru fdat f’idejn is-sa/erdot [abrieki Dun Effie Masini hu l-‘mekka’ ta’ tant attivitajiet li jg[inu fil-formazzjoni ta’ tant tfal u ]g[a]ag[

{in ta’ formazzjoni Darba fil-;img[a studenti tal-Forms 3, 4 u 5 tas-sekon-

dar, l-Oratorju Don Bosco qed jie[u [sieb jorganizza laqg[at ta’ formazzjoni u diskussjoni g[all-;uvintur u t-tfajliet flimkien li g[alqu ttmintax-il sena. Mistiedna spe/jali huma bla dubju listudenti universitarji G[awdxin li jkunu Malta matul il-;img[a. Attivitajiet g[all-koppji ]g[a]ag[ G[all-koppji ]g[a]ag[ l-

Oratorju jie[u [sieb ukoll jorganizza laqg[a ta’ diskussjoni u formazzjoni waqt li jistedinhom g[al mumenti ta’ adorazzjoni kull l-ewwel Sibt tax-xahar wara l-quddiesa. Darba fix-xahar l-Oratorju jifta[ bera[ il-bieb g[al konferenza g[al kul[add u adorazzjoni kull l-Ewwel :img[a tax-xahar wara lquddiesa ta’ filg[axija. Il-kappella moderna u sabi[a tilqa’ lil kul[add mitTnejn sas-Sibt g[all-quddiesa fis-7pm. Ftit qabel jing[ad ir-ru]arju u ting[ata l-Barka Sagramentali. Nhar ta’ {add il-quddies ikun fit8.00am u fl-10.30am; filg[axija fil-5.30pm is-sala teatrali toffri film g[all-

familja kollha. B[alissa g[addejjin ukoll il-provi fuq show dwar San :or; Preca g[all-familja kollha. Ta’ kull nhar ta’ {add il-familja tista’ tiltaqa’ wkoll fl-Oratorju g[allog[ob tat-tombla u rikreazzjonijiet o[ra. Taraw li l-Oratorju Don Bosco fil-qalba tal-Belt Victoria, qieg[ed jag[ti servizz lill-membri talfamilja kollha u g[alhekk g[andna n[ossuna fid-dmir li ng[inu istituzzjoni [ajja u [awtiela b[al din, li g[al ]mien twil kienet immexxija mis-Sale]jani li fosthom insibu diversi vokazzjonijiet G[awdxin, fosthom ]ag[]ug[ mill-G[arb (Jesmond) u ie[or mill-Belt Victoria (Manwel), kif ukoll lil Fr Fabio Attard li xog[lu ja[dem fost i]-]g[a]ag[ Sale]jani madwar il-globu. G[al snin twal tim tal-futbol mill-Oratorju, The Oratory Youths, ;arr l-unuri kollha tal-Kampjonat G[awdxi. Kelma tal-a[[ar: lOratorju Don Bosco m’ilux li fakkar il-75 sena mill-kanonizzazzjoni ta’ San :wann Bosco u mill-ftu[ tal-ewwel Oratorju f’G[awdex u g[alhekk qed jistiednek tag[ti titwila u tara x’jg[odd g[alik minn tant attivitajiet li jsiru matul is-sena. Fuq xewqa ta’ Don Bosco, id-Direzzjoni tawguralek biex matul din is-sena 20132014, tinqeda bl-Oratorju biex tkompli tibni karattru sod ta’ /ittadin onest u Nisrani tajjeb! Mill-;did in[e;;i;kom biex matul il;img[at li ;ejjin tmorru taraw id-dramm mu]ikali dwar l-ewwel qaddis Malti, Dun :or; Preca. Tkunux boloh - titilfuhx! L-Oratorju g[alik u g[al uliedek!

Issa li kul[add in;abar id-dar, l-Oratorju Don Bosco qed jie[u [sieb jorganizza laqg[at ta’ formazzjoni u diskussjoni


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

Opinjoni 9

Inseddqu l-indipendenza u l-awtonomija tag[na Irridu na[sbu dwar kif nistg[u nib]g[u aktar g[allidentità tag[na ta’ poplu li jaf jg[ix l-a[jar tad-dinjità umana. Bil-kelma ‘identità’ qed nirreferi g[al dawk l-elementi u l-kwalitajiet li jag[mluna dak li a[na, Maltin u G[awdxin, hekk differenti minn popli o[ra. Din l-identita llum qieg[da f’riskju, g[aliex qed ni;u ma[kuma minn drawwiet u fehmiet li qatt ma kienu tag[na i]da jidhru de[lin mittieqa li fta[na meta sirna indipendenti u meta d[alna flUnjoni Ewropea. U fuq kollox, ma’ ]mien meta qed in[ossu li die[la buffura ri[ li qed i;;ib mag[ha drawwiet, fehmiet u ideat li qed jisfidawna g[al /eri bidliet li mhux bilfors se j[alluna blidentità li a[na kellna. Dawn l-ideat u l-fehmiet jistg[u jkunu fuqna influwenza li hi [akma jekk meta nwettquhom, a[na nitilfu millibertà tag[na. Jew jekk meta nwettquhom, il-[ajja tag[na ma tibqax daqshekk dinjitu]a g[all-umanità tag[na. Illum hawn min ja[seb li meta l-bniedem jg[ix ta’ annimal fil-libertina;; tieg[u jkun qed jil[aq l-og[la forma ta’ libertà. Jien ng[id li jkun ni]el ’l isfel fl-ag[ar livell ta’ [akma u tilef kull dinjità, indipendenza u awtonomija tieg[u. L-indipendenza u l-awtonomija L-indipendenza u l-

awtonomija tag[na nseddquhom jekk f’pajji]na jkollna ekonomija li tibqa’ kapa/i to[loq ix-xog[ol, toffri l-wens so/jali permezz ta’ edukazzjoni u servizzi tas-sa[[a li jg[inuna ng[ixu ta’ poplu f’so/jetà li tibqa’ temmen li hi komunità ta’ persuni. Ng[id komunità g[aliex minn kif qed inwettqu lg[a]liet tag[na, pajji]na u lbliet u l-ir[ula tag[na dalwaqt se jsiru dormitorji fejn a[na norqdu u mhux ng[ixu.

minn Edwin Vassallo edwin@vassalloedwin.com

B[ala nazzjon dejjem g[andna naraw li nipprote;u l-identità tag[na, ji;ifieri dak kollu li jag[milna Maltin u G[awdxin

Jekk ma jkunx hemm sens ta’ komunità, aktar jonqos issens ta’ familja u jispi//a biex jintilef u b’hekk aktar se nsiru poplu indifferenti g[all[ti;iet ta’ xulxin. Jekk se n[allu l-egoi]mu, lindifferenza u s-suppervja talhekk imsej[a ‘intelli;enza’ tag[na jkunu fuq kollox, allura kull wie[ed minna qed jara biss kif jirba[ in-ni//a tieg[u fis-so/jetà. Jekk se nibqg[u naraw dak kollu li ji;i quddiemna kif jaqbel lilna biss u nie[du dde/i]jonijiet b’dak il-mod biss, allura l-bniedem ikun qieg[ed jie[u post Alla u allura, id-de/i]jonijiet je[odhom skont is-sewwa li ja[seb hu. Jekk se nibqg[u nippruvaw ng[ixu [ajja li fiha kollox se jiddependi minn kif nidhru flimma;ni tal-persuna tag[na, jekk se nkunu pajji] li fih se jibda ji]died in-numru ta’ nies bla xog[ol, jekk se nkunu pajji] li fih se nirriskjaw li sservizzi tas-sa[[a u taledukazzjoni ma jibqg[ux b’x-

L-indipendenza u l-awtonomija tag[na nseddquhom jekk f’pajji]na jkollna ekonomija li tibqa’ kapa/i to[loq ix-xog[ol, toffri l-wens so/jali permezz ta’ edukazzjoni u servizzi tas-sa[[a li jg[inuna ng[ixu ta’ poplu f’so/jetà li tibqa’ temmen li hi komunità ta’ persuni

ejn, jien nemmen li se nkunu qed nitilfu [afna mill-indipendenza, l-awtonomija u l-identità tag[na, u fuq kollox, nitilfu mid-dinjità umana tag[na. Kif neg[lbu l-ostakli L-ag[ar forma ta’ [akma li tista’ ta[kimna b[ala poplu nemmen li tista’ tasal fuqna kemm-il darba a[na jkollna min f’;ie[ l-attitudni mmirata biex inkunu b[all-Ewropej,

jipproponi bidliet li pajji]i

o[ra tal-Ewropa u kull fejn da[lu dawn il-bidliet u libertajiet, id-dinjità tal-persuna bdiet ti;i redikolata u m]ebil[a. Jekk irridu nseddqu lIndipendenza tag[na, ejjew naraw li a[na ma nippermettux li ni;u ma[kuma mill-kultura tal-mewt, mill-qg[ad, minn ekonomija mhux sostenibbli minn ra;unar ta’ egoi]mu u indifferenza lejn il-[ti;iet tal-o[rajn.

Illum it-tifkira talIndipendenza jekk ni//elebrawha biss b[al tifkira storika nkunu qed nitilfu [afna mis-sinifikat tag[ha. Fil-fehma tieg[i, lIndipendenza mhux infakkruha rridu, i]da ni//elebrawha u n;edduha g[alina nfusna u g[all-poplu tag[na. Minn din i/-/elebrazzjoni, il-Partit Nazzjonalista jkun kapa/i jisma’ u jitkellem a[jar dwar kif jixtieq jibda jsawwar mill-;did il-pro;ett politiku tieg[u li jwassal biex joffri mod ta’ ra;unar u gwida g[al dan il-poplu tag[na u hekk naslu li ng[ixu f’nazzjon indipendenti filwaqt li hu nazzjon parti millUnjoni Ewropea. Nazzjon [ieles minn kull [akma li tista’ tkun ta’ theddida g[ad-dinjità ta’ kull persuna li tg[ix f’dan il-pajji].

Illum hawn min ja[seb li meta l-bniedem jg[ix ta’ annimal fil-libertina;; ikun qed jil[aq l-og[la forma ta’ libertà, imma dan ikun ifisser biss li l-bniedem ikun ni]el ’l isfel fl-ag[ar livell ta’ [akma u tilef kull dinjità, indipendenza u awtonomija tieg[u


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

10 Illum il-:img[a B[al-lum 49 sena ilu filg[axija kont ma’ g[exieren ta’ eluf ta’ Maltin u G[awdxin fl-Arena tal-Indipendenza biex nassisti g[all-akbar avveniment fl-istorja tal-g]ejjer Maltin> l-in]ul g[al dejjem minn fuq artna tal-bandiera Ingli]a u t-tlug[ ta’ dik Maltija> il-kisba tal-

Indipendenza. Kif kien xieraq, lIndipendenza g[al pajji]na kisibha lPartit Nazzjonalista fil-gvern immexxi minn :or; Borg Olivier. Kien xieraq g[aliex kien il-Partit Nazzjonalista li mill-bidu tat-twaqqif tieg[u [adem bla heda biex pajji]na jie[u rajh f’idejh filwaqt li

[addie[or ittituba u biddel anki jekk fl-a[[ar mill-a[[ar wasal biex hu wkoll jitlob l-Indipendenza g[al pajji]na. Is-sena d-die[la, l-2014, Malta tag[laq 50 sena indipendenti. Nofs seklu tal-ikbar avveniment politiku u kostituzzjonali fl-istorja ta’ pajji]na.

Sena ‘l bog[od mill-50 anniversarju Il-Partit Nazzjonalista qatt ma be]a’ li pajji]na jkollu rajh f’idejh. {addie[or be]a’ g[ax mhux talli ma riedx lIndipendenza i]da [adem biex jg[aqqadna mar-Renju Unit permezz tal-Integration, u wara ried xi forma ta’ g[aqda sew mal-Italja kif ukoll malLibja. Fl-1958 il-Partit Nazzjonalista sab ix-xoqqa f’moxtha biex i;ib lill-Partit Laburista mmexxi minn Dom Mintoff ja[sibha b[alu. Wara r-referendum dwar lIntegration, li ma kellux ri]ultat konklu]iv min[abba lbojkott tal-Partit Nazzjonalista, wara li l-Ingli]i komplew bilpjani tag[hom biex inaqqsu lpre]enza militari tag[hom f’pajji]na, il-Parlament Malti g[adda dik li baqg[et mag[rufa b[ala l-‘Break with Britain Resolution’. Din ;iet ivvutata millparlamentari kollha, inklu]i dawk Nazzjonalisti li allura kienu fl-Oppo]izzjoni. Din irri]oluzzjoni wasslet biex ilPartit Laburista wkoll beda ja[dem biex pajji]na jikseb lIndipendenza. Hekk i]-]ew; partiti politi/i ewlenin f’pajji]na riedu lIndipendenza. Hekk il-PN immexxi minn :or; Borg Olivier kien irnexxielu j;ib mieg[u favur l-Indipendenza lill-Partit Laburista mmexxi minn Dom Mintoff. Triq iebsa u diffi/li It-triq bejn April 1958 u Frar 1962 ma kinitx wa[da [afifa. L-Ingli]i rtirawlna l-

Kostituzzjoni u bdew imexxu huma b’mod dirett. Saru manuvri li qasmu sew lill-Partit Nazzjonalista li minnu [are; il-Partit Demokratiku Nazzjonalista (PDN) ta’ Herbert Ganado, u lill-Partit Laburista li [are; minnu l-Partit tal-{addiema Nsara (P{N) immexxi minn Toni Pellegrini. G[alhekk meta wara [afna trattattivi, inkwiet u laqg[at ilGvern Ingli] idde/ieda li jer;a’ jag[tina l-kostituzzjoni u t[abbret l-elezzjoni ;enerali g[al Frar 1962, kien hemm sitt

]g[a]ag[ mi]-}ejtun, immorru nqassmuh bilkarozza tieg[i – spejje] g[alija! Bniedem determinat

:or; Borg Olivier – Missier Malta indipendenti

partiti jikkontestaw, li [amsa minnhom spi//aw irrappre]entati fil-Parlament Malti. Il-PN b’nofs is-si;;ijiet Il-PN kiseb nofs is-si;;ijiet:

25 u ]ied tmienja fuq li kellu fl-1955; il-PL kiseb 16, tilef sebg[a; il-PDN u l-P{N kisbu erba’ si;;ijiet kull wie[ed filwaqt li l-PKP (il-partit ta’ Mabel Strikland) kiseb si;;u. Iktar ’il quddiem fille;i]latura deputat tal-PDN qasam il-Kamra u ng[aqad mal-PN biex dan tela’ g[al 26 si;;u minn 50 – ma;;oranza assoluta. Minn dawn is-26 baqa’ [ajjin tlieta: it-Tabib Sandy Cachia Zammit u tTabib Alfred Bonnici li ;ew eletti t-tnejn mit-tielet distrett fejn kont ng[ix u na[dem g[all-PN (din fil-fatt kienet lewwel u l-unika darba li l-PN tella’ tliet deputati minn dan id-distrett li kien jinkludi lir[ula ta]-}ejtun, i]-}urrieq u Bir]ebbu;a – kollha b’ma;;oranzi Laburisti); u nNutar Joseph Spiteri elett missitt distrett. B’din il-ma;;oranza :or; Borg Olivier beda l-;lieda tieg[u g[all-Indipendenza. :lieda mhux fa/li g[aliex kellu kontrih lill-partiti politi/i

kollha. I]da ;lieda li g[amel b’konvinzjoni, b’fidi s[i[a filpoplu Malti, b’kura;; li kien il-marka tieg[u u b’determinazzjoni qawwija. Laqg[at fil-ka]in tal-PN fil-Belt Dak i]-]mien il-Partit

Nazzjonalista ftit li xejn kien organizzat. Il-mexxejja tal-PN u l-laqg[at tal-E]ekuttiv kienu jsiru fil-ka]in tal-Belt. Kellna gazzetta Il-Poplu li kienet to[ro; darba fil-;img[a u li qabel l-elezzjoni konna no[or;uha darbtejn fil;img[a. Kellna moviment ta]]g[a]ag[ – l-M}PN – li kien ja[dem [afna. Mill-bqija ma kellna xejn. Niftakar il-ftit ]g[a]ag[ li konna u li ridna nag[mlu kollox. Sintendi bla ebda rimunerazzjoni g[aliex fondi ma kienx hemm. Lanqas biex jit[allas listampar ta’ Il-Poplu. Tant li mhux l-ewwel darba li mort g[and :or; Borg Olivier nitolbu jara minn fejn se j;ib il-flus biex jit[allas listampatur. U dak li ma kienx ji;bor kien jo[or;u minn butu! Tant il-qag[da kienet [a]ina li kellna distributur li l-partit ma kellux minn fejn i[allsu u spi//ajt jien flimkien ma’ xi

Fl-a[[ar 49 sena pajji]na biddel l-ekonomija tieg[u mil-lejl g[an-nhar. Minn wa[da mibnija fuq in-nefqa tad-Dipartimenti tas-Servizzi Ingli]i g[al wa[da mibnija fuq trepied ta’ attivitajiet ekonomi/i> l-industrija, it-turi]mu u s-servizzi finanzjarji

I]da bqajna g[addejjin. :or; Borg Olivier kien bniedem determinat. Ried lIndipendenza u kien /ert li jiksibha. Spi//a g[amel referendum dwar ilKostituzzjoni tal-Indipendenza, g[amlu u reb[u minkejja lqag[da ekonomika u finanzjarja tal-biki li fiha kien jinsab pajji]na. {dimna flimkien b[ala tim u rba[na. Hekk wara r-reb[a tarreferendum :or; Borg Olivier mar Londra u qatta’ aktar minn xahrejn bl-Ingli]i jippruvaw jaqtg[ulu nifsu u spi//a qata’ tag[hom hu. Vi]joni /ara g[al pajji]na L-Indipendenza ;iet fil-21 ta’ Settembru 1964. Mag[ha

ksibna ftehim finanzjarju u trattat ta’ difi]a re/iproka. IlGvern Malti mmexxi minn :or; Borg Olivier po;;a lba]i g[all-i]vilupp ta’ pajji]na u xejjen il-bi]a’ ta’ dawk li kienu jg[idu li bl-Indipendenza mmutu bil-;u[. Mhux talli ma mitniex bil;u[, talli fl-ewwel seba’ snin mill-Indipendenza pajji]na rnexxielu jattira tant investiment li l-problema talqg[ad kienet qed tinbidel f’wa[da li konna se ni;u f’qag[da li ma jkollniex [addiema bi]]ejjed biex ja[dmu. F’demokrazija tispikka lalternanza tal-poter. Hekk fl1971 tela’ l-Partit Laburista mmexxi minn Dom Mintoff li ;ebbed id-demokrazija sallimitu. Nistg[u ng[idu li fl-a[[ar 49 sena l-alternanza demokratika kienet hemm, tne[[i g[allelezzjoni tal-1981 meta l-PN kiseb ma;;oranza assoluta ta’ voti i]da min[abba tbag[bis fil-konfini tad-distretti elettorali kiseb minoranza ta’ si;;ijiet. Sitwazzjoni li ;iet indirizzata meta lKostituzzjoni kienet emendata bl-iskop li min jikseb ma;;oranza ta’ voti jkollu ma;;oranza ta’ si;;ijiet. Opportunitajiet kbar g[al pajji]na Id-demokrazija tatna 31 sena ta’ gvernijiet Nazzjonalisti u 18-il sena ta’ gvernijiet Laburisti.

minn Joe M. Zahra joe.zahra@live.co.uk

L-Indipendenza li se ni//elebraw id-49 anniversarju tag[ha g[ada fet[itilna l-bibien bera[ biex lil pajji]na mmexxuh kif irridu a[na, ming[ajr ind[il tal-barrani. Hekk il-ba]i militari Ingli]a ma kinitx tag[laq fl-1979 – [ames snin wara dak ippjanat millGvern Nazzjonalista – li kieku ma kinitx g[all-Indipendenza. Anqas ma kienet tinbidel ilKostituzzjoni minn wa[da Monarkika g[al wa[da Repubblikana li kieku pajji]na ma kisibx l-Indipendenza. LIndipendenza wasslet g[al s[ubijiet importanti, kollha ta[t gvernijiet Nazzjonalisti: iss[ubija fin-Nazzjonijiet Uniti; is-s[ubija fil-Kunsill talEwropa; is-s[ubija filCommonwealth; is-s[ubija flUnjoni Ewropea u s-s[ubija fiz-zona ewro. Kollha strumenti effika/i biex pajji]na seta’ javvanza ’l quddiem. Fl-a[[ar 49 sena pajji]na biddel l-ekonomija tieg[u millejl g[an-nhar. Minn wa[da mibnija fuq in-nefqa tadDipartimenti tas-Servizzi Ingli]i g[al wa[da mibnija fuq trepied ta’ attivitajiet ekonomi/i: l-industrija, itturi]mu u s-servizzi finanzjarji. Tliet oqsma li nbnew mixxejn u li llum qed jag[tu lil pajji]na ekonomija soda li kienet kapa/i tilqa’ u tissupera l-maltempata ekonomika u finanzjarja li [akmet id-dinja fl-a[[ar [ames snin. Pajji]na, minkejja kollox, baqa’ jattira linvestiment, ikattar l-impjiegi u jnaqqas il-qg[ad. Filwaqt li nawgura li jkollna [afna iktar tifkiriet u /elebrazzjonijiet talIndipendenza, nitlob lil Alla li jkompli j[ares lil din l-art bi storja hekk kbira, b’poplu [awtiel li fl-a[[ar mill-a[[ar dejjem g[araf jieqaf flimkien biex jikseb dak li hu tieg[u.


IN-NAZZJON

Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

12 Ittri#Opinjoni

Grazzi mill-qalb lill-Mission Fund Nixtieq nirringrazzja lillMission Fund, talli dejjem jg[inu lill-parro//a bilg[ajnuna ekonomika li hija tant me[tie;a g[al-foqra. A[na l-missjunarji dejjem nippruvaw ng[inu kemm nistg[u lill-foqra permezz tal- evan;elizzazjoni u lkaritá. Il-karita tintwera filg[ajnuna li nag[tuhom b[all-[wejje;, medi/ina, ikel, bini ta’ kappelli, etc. Ming[ajr din l-g[ajnuna ekonomika, il-fqir ibati [afna iktar milli qieg[ed u l-karitá, tittradu/i l-im[abba t’Alla lejn lil min hu fil b]onn. G[alhekk, grazzi lill-Mission Fund u wkoll lill-benefatturi li mill;enerozitá tag[hom dejjem jg[inu lil minn hu filb]onn. In[e;;e; lil kul[add biex jibqa’ jg[in lill-Mission Fund billi jiddeposita kull g[ajnuna ekonomika filbanek HSBC 061 197 448 050, BOV 163 007 980 19, APS 200 008 207 62; jew BANIF 000 879 631 01. Aktar informazzjoni tinkiseb mill-websajt www.missionfund.org.mt L-g[ajnuna li nag[tu lillfoqra mrodda g[al iktar minn mitt darba kif jg[idilna l-Mulej fl-Evan;elju. IlMulej ibierek lill-Mission Fund u wkoll lill-benifatturi kollha. Fr.A.Falzon

Riunion tal-membri tas-64 Entry Nofs seklu ilu, il-qag[da tal-impjieg ma tantx kienet sabi[a hawn Malta. I]-]mien meta l-Ingilterra kienet tissussidja l-ekonomija ta’ Malta kien g[adda, l-industrijalizzazzjoni kienet g[adha ma rrankatx u t-turi]mu kien g[adu fil-bidu tieg[u. L-Università, b’mod ;enerali, kienet g[adha a//essibbli g[al klassi ]g[ira privile;;jata. L-aktar li wie[ed seta’ jaspira kien g[al xi post mal-gvern – sod i]da bi ftit prospetti. G[alhekk, meta l-Malta Drydocks, it-tarzna kummer/jali li kienet twieldet mit-tarzna navali, idde/idiet li ter;a’ tqajjem l-iskema ta’ apprendistat, kien hemm interess qawwi u mijiet ta’ ]g[a]ag[, fosthom xi w[ud mill-aktar kapa/i tal-;enerazzjoni tag[hom, applikaw bi [;arhom. Wara serje ta’ testijiet impenjattivi u innovattivi ntg[a]el grupp ta’ 80, segwit minn grupp i]g[ar, u ftit akbar fl-età, ta’ 20. F’Settembru tal-1964, mitt ]ag[]ug[, mag[rufin b[ala s“64 Entry”, bdew l-istudji u tta[ri; fid-diversi snajja pprattikati fit-Tarzna. G[al xi w[ud, kien il-bidu ta’ impjieg

tul il-[ajja; g[al o[rajn kien lewwel pass ta’ karrieri diversi o[rajn. Tul dawk l-ewwel xhur u snin ta’ ta[ri;, in[olqu rabtiet ta’ g[aqda u [biberija li baqg[u sodi tul i]-]mien. {afna ]ammu kuntatt ma’ xuxlxin, jaqsmu a[barijiet u avvenimenti, anki mit-trufijiet imbeg[da tad-dinja fejn [adithom il-[ajja. B’sog[ba, nafu li xi w[ud m’g[adomx mag[na – nieqsa i]da mhux minsijin. F’Settembru tal-2014 jaqa’ l50 anniversarju ta’ dan lavveniment importanti fil[ajja ta’ dawn il-mitt ]ag[]ugh – u [afna minna ninsabu [erqana li nfakkruh permezz ta’ Riunjoni. I]da mhux daqstant fa/li tag[mel kuntatt ma’ kul[add - hemm min, barra li rtira, kien bidel ix-xog[ol, bidel l-indirizz, inqata’. Nixtiequ nisimg[u ming[and il-membri tas-64 Entry, qrabathom jew il-[bieb tag[hom biex insibu kemm nistg[u minn dan il- grupp. In[e;;ukom tibag[tu email fuq victorl@maltanet.net jew i]]uru l-pa;na tag[na fuq facebook https#//www.facebook.com/groups/357015184 332932.

L-ittri f’din il-pa;na

L-ittri g[all-pubblikazzjoni f’din il-pa;na jistg[u jintbag[tu bil-posta (Ittri lill-Editur, IN-NAZZJON, Triq Herbert Ganado, Tal-Pietà PTA 1450), jew fl-indirizz elettroniku: alex.attard@media.link.com.mt.

. .

Bhac-Cirasa L-Armata…

Il-Ministru Manwel Mallia jkompli… Issa [atar ]ew; uffi/jali mill-ministeru tieg[u fuq il-bord tal-g[a]la g[allpromozzjonijiet fl-Armata. U kif kien mistenni, intg[a]lu ba]]u]li tal-qalba. :ie promoss min kien Laburist talqalba. U nqab]u o[rajn li kellhom [afna aktar kwalifiki. U li sa[ansitra kienu [adu ta[ri; barra minn Malta. Minn Wie[ed minn dawk li [a promoMario Galea tion kellu problemi meta kien fil-Korp tal-Pulizija. Imma issa spi//a la[aq. G[ax ma’ dan ilgvern mhux x’taf jg[odd. Imma lil min taf. Hi tal-mist[ija li l-Ministru Mallia ja[tar persuni millministeru tieg[u biex jag[]lu min g[andu jie[u promotion fl-Armata. Kemm ilu ministru, Manwel Mallia g[amel sensiela ta’ ]balji goffi. Hu ministru tal-kontroversji. Die[ed f’kontroversja u minn o[ra [iere;. Is-sens ta’ ;udizzju tieg[u mhux biss hu [a]in g[all-a[[ar, imma perikolu]. Wara l-Pulizija issa jmiss l-Armata li ssir ka]in talLabour. Sarima

Il-;urnalist tal-Union Press John Pisani skanta g[ax fla[[ar artiklu ta/-?irasa kkritikajt lill-Kummissarju talPulizija. Kiteb li jien insultajt lill-Kummissarju talPulizija. Hija gidba. Jien ikkritikajt id-de/i]jonijiet u la;ir tal-Kummissarju. Mhux insultajtu. Anzi noqg[od attent [afna li ma ninsulta lil [add. Lejn il-Kummissarju personalment m’g[andi xejn. Imma lejn il-mod kif mexxa u qed jimxi g[andi [afna. John Pisani ta[t gvern Nazzjonalista kien jikteb [afna fuq il-pulizija. Mhux l-ewwel darba li kkritika t-tmexxija tal-Korp tal-Pulizija ta’ dak i]-]mien. Allura bl-istess argument tieg[u, kien qed jinsulta? Kif ma taqbilx mag[hom dawn ikunu pronti jg[ajruk xewwiex. Jew li qed tinsulta. Li nikkritika hu dritt tieg[i. {add mhu se jag[laqli [alqi. X’wi//…

Qabel l-elezzjoni Joe Muscat g[amel kampanja s[i[a fuq il-power station ta’ Delimara. Qal li hija fabbrika talkan/er. G[ax ta[dem bil-heavy fuel oil. Kien [alef li kif jitla’ fil-gvern, din il-power station mhux se jibqa’ j[addimha bil-heavy fuel oil. Issa Joe Muscat hu Prim Ministru. Kellu /-/ans li jbiddel il-mod kif ta[dem il-power station. I]da minflok idde/ieda li jibqa’ j[addimha bl-istess tip ta’ ]ejt. Jekk qabel l-elezzjoni kienet fabbrika tal-kan/er, allura issa m’g[adhiex? Dawn jafu jist[u? Wa[da…

Il-;img[a l-o[ra ;ratli wa[da. {ri;t mill-Health Promotion Unit fil-G]ira. L-in[awi ma nafhomx. Insejt u tfixkilt fejn kont ipparkjajt il-karozza. Intlift. U bdejt indur u nag[qad fl-istess toroq. G[amilt kwa]i tliet sig[at infittex il-karozza. U ma stajt insibha b’xejn. L-in[awi li kont fihom huma mag[rufa g[all-prostituzzjoni. U min rani nitlajja f’dawk it-toroq ]gur li [aseb li kont qed infittex… Fil-fatt veru kont qed infittex wa[da. Imma mhux lil xi membru tal-aktar professjoni antika. Imma lil dik l-imbierka karozza. Fl-a[[ar /empilt lil xi [add u ;ie mieg[i jdur bil-karozza tieg[u. Kont g[oddni qtajt qalbi li nsib il-karozza. Meta fl-a[[ar ilma[tha fi triq [dejn l-iskola. Ftit ’il bog[od mhux [a]in minn fejn kont qed infitttex jien. Min ;ie jg[inni nfittex il-karozza qabel telaq qalli “{alli rasek fejn issibha. U darb’o[ra jekk jog[;bok [alli lkarozza fejn insibha.”


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

A[barijiet ta’ Barra 13 minn Tonio Galea u Richie Cassar – foreign@media.link.com.mt

Fil-qosor Jinqatel Pulizija Litwan tal-UE

IL-KOSOVO: Persuni armati qatlu pulizija tal-Unjoni Ewropea f’re;jun fejn il-ma;;oranza huma Serbi, bil-missjoni Ewropea EULEX g[all-[arsien tas-sigurta fit-territorju ssofri l-ewwel fatalita mindu [adet postha hemmhekk fl2008. Fl-istess [in, il-qtil tal-pulizija, li kien ;ej milLitwanja, he]]et il-ftehim fra;li bejn is-Serbja u l-Kosovo, fejn il-minoranza tas-Serbi etni/i qed issir dejjem aktar ansju]a rigward il-ftehim li l-UE g[enet tfassal (f’April) bliskop li l-istess etni/i jkunu integrati mal-kumplament talKosovo fejn il-parti kbira tar-residenti huma Albani]i. Kelliema g[al EULEX qalu li l-pulizija maqtul intlaqat b’tiri li sparawlu waqt li kien g[addej bil-vettura tieg[u u meta hu kien g[adu kemm telaq mill-a//ess tal-fruntiera (tal-Kosovo) mas-Serbja. Politiku jissie[eb mat-Taliban

L-AFGANISTAN: Eks Senatur Afgan u Gvernatur ta’ distrett issie[eb mal-militanti fundamentalisti tat-Taliban filprovin/ja ta’ Sar-e-Pol, lejn it-Tramuntana tal-pajji] u b’imkejjen infurmati jg[idu li t-tali, x’aktarx, hu l-aktar uffi/jal /ivili (Afgan) ta’ grad g[oli li qatt g[amel pass ta’ dan it-tip. Qazi Abdul Hai serva b[ala senatur bejn l-2004 u l-2008 u qabel la[aq b[ala Gvenatur distrettwali f’Sar-e-Pol. Intant, uffi/jali Afgani o[ra qed jippruvaw jimminimi]]aw limpatt ‘tad-de/i]joni ta’ Haifi’ u meta ma jafux ‘il-vera ra;uni g[alfejn hu g[a]el li jmur mat-Taliban’. Fil-pre]ent, il-kontin;enti militari barranin qeg[din i[ejju biex jirtiraw mill-Afganistan fl-2014 u qabel (fl-istess sena) isiru l-elezzjonijiet ;enerali fil-pajji]. Urugan ‘Manuel’ i]id fis-sa[[a

IL-MESSIKU: Il-meteorolo;isti qablu li maltemp tropikali mlaqqam ‘Manuel’ u li ilu l-jiem jassadja l-artijiet talMessiku lejn il-Lbi/ issa assuma l-livell ta’ urugan ta’ ‘kategorija wie[ed’ u bil-maltemp aktar, kulma jmur, qed isir qalil. L-a[[ar rapporti mill-US National Hurricane Centre, fl-istess [in, sostnew li ‘Manuel’ kien javvanza ‘b’aktar [effa’ u fost theddida ta’ aktar qerda g[all-komunitajiet talMessikani li kienu fid-direzzjoni tieg[u. Fl-a[[ar ;img[a mietu jew indarbu l-g[exieren tan-nies b’konsegwenza talelementi tal-maltemp ‘Manuel’ kif ukoll b’ka;un ta’ ]broff ta’ maltemp ie[or imlaqqam ‘Ingrid’ . Dan meta talanqas sittin ru[ huma rrappurtati nieqsa wara li l-villa;; ta’ La Pintada, fl-Istat ta’ Guerrero, intradam mill-valangi tal-art. Il-Minsitru g[all-Intern Messikan Miguel Angel Osorio Chong qal li l-iskwadri g[as-salvata;; g[ad ma setg[ux jibdew it-tfittxija ur;enti g[an-nies min[abba l-kundizzjonijiet ferm perikolu]i fl-in[awi milquta u meta l-urugan mistenni jqanqal il-problemi kbar ;odda. Twissija f’waqtha dwar l-’Internet dating’

L-IRLANDA: Il-Kap tal-Pulizija fl-Irlanda [e;;e; lin-nies li ju]aw l-Internet bl-iskop li jsibu lil [addie[or ‘g[al skop romantiku’ (dating) biex je]er/itaw il-kawtela kollha ne/essarja u fost spekulazzjoni li mara minn Dublin li spi//at il-vittma ta’ omi/idju kienet iltaqg[et mal-qattiel tag[ha online. Intant, il-Kummissarju Martin Callanan ma kkummentax dwar ‘il-konnessjoni’ u qal li g[adu kmieni wisq biex il-pulizija li qed tinvestiga l-qtil tal-vittma, Elaine O’Hara, tikkonferma din it-teorija b[ala fatt.

Ribell tal-Armata g[al Sirja {ielsa jispara l-arma tieg[u fl-in[awi ta’ Aleppo....Ir-ribelli li jridu jwaqqg[u lil Assad ilbiera[ kienu involuti f’battalji kbar ma’ elementi s[ab tal-Al-Qaida qalb territorju qrib il-fruntiera mat-Turkija

IS-SIRJA

Assad qed jitlob sena biex jeqred l-armi kimi/i Il-President tas-Sirja Bashar al-Assad qal li hu impenjat g[all-pjan biex tinqered il[a]na tal-armi kimi/i talGvern tieg[u, i]da wissa li dan l-impenn jista’ jdum, almenu, sena. Meta kellem lix-xandar Fox News, Assad mill-;did /a[ad li l-qawwiet tar-re;im tieg[u kienu responsabbli g[allattakk bil-gass velenu] (li kien se[[ fil-21 ta’ Awwissu) fuq /ivili f’subborg ta’ Damasku filwaqt li spjega li l-[idma biex jinqerdu l-armi kimi/i ‘te[tie; [afna flus, minbarra li tinvolvi impenn ikkumplikat ferm mil-lat tekniku’.

Il-pjan g[ad-di]arm Sirjan kien ]velat jiem ilu mill-Istati Uniti u r-Russja u b’tal-a[[ar qed ti/[ad li l-ftehim ikun inkorporat f’ri]oluzzjoni tanNazzjonijiet Uniti li tesi;i lu]u ta’ qawwa militari fuq isSirja, f’ka] li Damasku ma jirrispettax l-obbligi tieg[u. Intant, il-President tarRussja Vladimir Putin qal li ma jistax ikun /ert ‘mija-filmija’ li l-pjan g[all-qerda talarmi kimi/i (tas-Sirja) se jirnexxi, i]da fl-istess [in ma jarax ra;uni g[alfejn wie[ed m’g[andux jittama f’konklu]joni sodisfa/enti g[al kul[add.

Fi ]viluppi o[ra, kien hemm ;lied kbir fil-belt ta’ Azaz – qrib il-fruntiera tasSirja mat-Turkija – bejn gwerillieri ta’ grupp b’rabtiet mal-moviment terroristiku AlQaida u r-ribelli tal-Armata {ielsa tas-Sirja, li trid twaqqa’ lil Assad mill-poter, u li g[andha l-appo;; talPunent. It-Turkija, sadanittant, g[alqet wie[ed mill-a//essi tal-fruntiera mas-Sirja qrib ta’ Azaz u b’reazzjoni g[allinkwiet u f’pass li kellu jxekkel it-trasport talg[ajnuna umanitarja lejn isSirja.

Kritika qalila g[al Vladimir Putin Is-Senatur Amerikan John McCain kiteb artiklu g[al fuq il-websajt ta’ Pravda biex jattakka lill-President tarRussja Vladimir Putin b[ala Mexxej li jappo;;ja ‘littiranija’ minbarra li jkattar ir-ripressjoni. L-artiklu inkwistjoni kellu jwie;eb artikolu ie[or li kien kiteb Putin fin-New York Times u fejn kien wissa li ‘attakki militari tal-Istati Uniti fuq is-Sirja kienu se jissarrfu fil-vittmi inno/enti, minbarra

li jiggravaw il-konflitt f’dak il-pajji] G[arbi’. McCain, li fl-2008 tilef lelezzjoni Presidenzjali filkonfront ta’ Barack Obama, qal, fl-artiklu bl-isem ‘IrRussi [aqqhom a[jar minn Putin’, li l-President Russu qed jg[arraq ir-reputazzjoni ta’ pajji]u min[abba lappo;; li qed jag[ti lillGvern Sirjan tal-President Bashar al-Assad u minkejja l-g[adab tal-Punent dwar lallegat u]u tal-armi kimi/i

fuq /ivili tas-Sirja. Is-Senatur Amerikan ikkundanna wkoll lil Putin talli qed iservi b[ala l-alleat ta’ l-aktar re;imi offensivi u li jibba]aw fuq it-tiranija – ‘fosthom irre;im Sirjan li qed joqtol lg[exieren tal-eluf tan-nies tieg[u biex jibqa’ fil-poter’. McCain anki kkritika bla[rax lil Putin talli ]amm linNazzjonijiet Uniti milli tikkundanna l-atro/itajiet fisSirja u fosthom il-’massakru ta’ persuni inno/enti’.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

14 A[barijiet ta’ Barra L-IRAN

Il-President Rouhani jtaffi l-bi]a’ mill-armi nukleari

L-INDJA> Ganesh, ikona bba]ata fuq iljunfant meqjum mill-Hindu u li jissimbolizza l-prosperità, jin;arr fuq karozzella qabel jitni]]el fil-Ba[ar G[arbi b[ala ritwal waqt l-g[eluq tal-festival Ganesh Chaturthi, fl-in[awi ta’ Mumbaj

Il-President tal-Iran Hassan Rouhani qal li pajji]u qatt mhu se jasal li jibni l-armi nukleari u l-kummenti tieg[u ntlaqg[u tajjeb mill-komunità internazzjonali wara daqstant snin ta’ inkwiet u in/ertezza rigward l-ambizzjonijiet ta’ Tehran fil-qasam partikulari. Rouhani, li kien qed jag[ti intervista lix-xandar Amerikan NBC, sostna li g[andu awtorità s[i[a biex jinnegozja mal-Punent dwar il-programm kontroversjali tal-Iran g[ar-raffinar tal-uranju. Fl-istess [in, hu fisser ittra re/enti li bag[atlu l-President Amerikan Barack Obama b[ala wa[da po]ittiva u daqstant ie[or kostruttiva. L-Iran qed ibati ta[t issanzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti rigward il-programm nukleari tieg[u u g[adu qed jinsisti li jrid jirraffina l-uranju bi skop pa/ifiku. Dan meta l-Istati Uniti u l-alleati tag[ha qatt ma naqsulhom is-suspetti li r-re;im I]lamiku f’Tehran qed ja[seb biex jipprodu/i

programm ta’ armi g[allqerda tal-massa. Fl-istess [in, osservaturi barranin qalu li l-intervista ta’ Rouhani mal-NBC turi kemm il-Gvern Iranjan qed jag[ti importanza lill-impenji lejn rikon/iljazzjoni mal-Istati Uniti. Dan meta l-President Iranjan – li l-;img[a d-die[la g[andu jmur New York g[al laqg[a tal-Assemblea :enerali tan-Nazzjonijiet Uniti – hu fidu/ju] fi programm li jista’ jinvolvi passi ]g[ar u sottili g[al futur importanti ferm. Il-po]izzjoni ta’ Tehran hi sinifikanti wara li l-Mexxej Suprem tal-Iran, l-Ayatollah Ali Khamenei, ukoll ta sinjali qawwija tal-flessibbiltà potenzjali (mill-Iran) fit-ta[ditiet futuri mal-Punent. Fi ]viluppi o[ra, ilbiera[, lIran [eles lill-[dax-il pri;unier politiku li jinkludu lil Nasrin Sotoudeh, avukat mag[rufa madwar id-dinja b[ala difensur qalbieni taddrittijiet umani.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

A[barijiet ta’ Barra 15

IR-RENJU UNIT

Aggredita t-tifla ta’ Blair It-tifla tal-eks Prim Ministru Britanniku Tony Blair kienet aggredita b’arma tan-nar waqt attentat ta’ serq li se[[ waqt li kienet miexja fi triq fi//entru ta’ Londra. Kathryn Blair, professjonista fil-qasam legali, kienet fil-kumpanija tas-sie[eb tag[ha u ta’ grupp ta’ [bieb meta se[[ l-in/ident. Il-Pulizija tikkonferma li l-aggressuri li wettqu r-rat kienu ]ew;t ir;iel li ma ng[atawx dettalji dwarhom. Hu mifhum li l-in/ident se[[ fil-lejl tat-Tnejn u qed ikun konness ma’ attentat ie[or ta’ serq armat li kien se[[ ftit qabel fuq persuni o[ra. Lawtoritajiet, intant, sostnew li ma ;ewx sparati tiri fil-ka] tal-in/ident ta’ Kathryn Blair u li ma we;;a’ [add. Dan meta lPulizija g[addejja blist[arri; tag[ha u g[alissa g[adhom ma sarux arresti. L-Uffi//ju ta’ Tony Blair baqa’ ma kkummentax dwar dan l-aggrediment.

IL-:APPUN

Miet il-pijunier tan-Nintendo Miet Hiroshi Yamauchi, innegozjant u vi]jonarju :appuni] li bidel in-Nintendo minn produttur tal-karti tallog[ob f’wa[da mill-aktar kumpaniji rinomati tal-video games. Yamauchi, li kellu 85 sena, mexxa l-kumpanija inkwistjoni g[al 53 sena u fla[[ar ta’ [ajtu kien it-tieni lakbar proprjetarju tal-ishma fin-Nintendo. Skont il-lista talaktar :appuni]i sinjuri li [ejjiet Forbes, il-fundatur tanNintendo kien jiswa 2.1 biljun dollaru qabel miet fl-età ta’ 85 sena, bl-effetti ta’ pneumonia.

Dimostrant (xellug) jisfida lill-pulizija f’Ateni fost l-in/identi ta’ g[adab li qamu wara l-qtil tar-rapper anti-Faxxista

IL-GRE?JA

Ikkundannat qtil ‘neo-Na]ista’ Il-Prim Ministru Grieg Antonis Samaras qal li mhux se j[alli lill-Partit ta]-}erniq Dehbi neo-Na]ista jtellef iddemokrazija wara li sostenitur tal-istess partit estremista ammetta dwar il-qtil ta’ attivista anti-Faxxista li kien mag[ruf ukoll b[ala esponent tal-mu]ika rap. Fid-diskors tieg[u, Samaras fih qal li lGvern ‘m’g[andux jippermetti li ddixxendenti tan-Na]isti javvelenaw il[ajja so/jali bid-delitti tag[hom’. Mijiet ta’ Griegi attendew il-funeral tal-attivista Pavlos Fyssas li (b[ala rapper) kien ju]a

l-isem ta’ Killah P. Fyssas inqatel b’daqqiet ta’ sikkina qrib Ateni u ]bruffat rabja kbira g[al dan il-qtil madwar il-pajji], bi gruppi ta’ nies jorganizzaw dimostrazzjonijiet ta’ g[adab li ilhom g[addejjin mil-lejl tal-Erbg[a. Il-Partit ta]-}erniq Dehbi hu akku]at b’mew;a ta’ attakki fuq immigranti filGre/ja u kelliema g[all-Gvern Grieg sostnew li l-istess partit, issa, g[andu jkun ittrattat b[ala ‘organizzazzjoni kriminali’. Intant, diversi attivitajiet ta’ protesta

kontra l-awsterità fil-Gre/ja lbiera[ inbidlu f’dimostrazzjonijiet ta’ rabja g[all-qtil ta’ Killah P, b’rapporti o[ra jg[idu li l-qattiel issuspettat, g[ada, g[andu jitressaq quddiem prosekutur b’konnessjoni mal-omi/idju. Il-Partit ta]-}erniq Dehbi, li hu t-tielet l-aktar partit popolari fil-Gre/ja, ikkundanna l-qtil tal-attivista u /a[ad li kellu x’jaqsam mad-delitt, minbarra li akku]a lil dawk li qed jippruvaw iwa[[lu fih b[ala ‘opportunisti li [siebhom biss biex jisirqu l-voti’.

L-E:ITTU

Inkwiet ;did fil-limiti tal-Kajr Il-qawwiet tas-sigurtà E;izzjani lbiera[ kellhom numru ta’ konfronti ma’ persuni armati fil-limiti tal-Kajr. Il-Gvern li hu appo;;jat millArmata qed jie[u passi determinati biex jikkontrolla zona li hi ddominata minn elementi I]lami/i fejn ]bruffat [u;;ie;a ta’ vjolenza konnessa mas-sitwazzjoni politika fil-pajji]. Intant, ;eneral tal-pulizija

tilef [ajtu waqt sparar barra lbelt ta’ Kerdasa, b’numru kbir ta’ pulizija u vetturi talqawwiet armati jid[lu flin[awi kmieni lbiera[ b[ala tentattiv ie[or biex jikkontrollaw iz-zona. L-artijiet ta’ Kerdasa fla[[ar xhur saru ba]i ta’ elementi – inklu]i radikali armati – li huma ostili filkonfront tal-awtoritajiet filKajr, u l-qawwiet E;izzjani

sal-biera[ kienu qeg[din jikkontrollaw l-a//essi kollha g[al din il-belt. Is-sitwazzjoni kompliet tiggrava mindu l-Armata E;izzjana ke//iet lill-President I]lamiku tal-E;ittu Mohamed Morsi u l-a[[ar rapporti qalu li l-Pulizija fil-pre]ent qed tfittex aktar minn 140 estremist suspettati dwar aggressjoni kriminali. Dan meta l-attakki ta’ militanti fl-E;ittu baqg[u

ji]diedu minn dakinhar tattke//ija ta’ Morsi, fit-3 ta’ Lulju li g[adda. Kelliema g[all-Ministeru tal-Intern E;izzjan fl-istess [in, tennew li l-qawwiet tassigurtà g[andhom ikomplu b’dawn l-azzjonijiet f’Kerdasa sakemm jeliminaw it-theddida tal-kriminali u ta’ militanti li qeg[din ja[dmu fl-in[awi g[al skop terroristiku.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

Indipendenza 2013 17

16 Indipendenza

Parte/ipazzjoni u entu]ja]mu fil-festi tal-Indipendenza ’13 minn Joe Mikallef joe.mikallef@media.link.com.mt ritratti minn Martin Agius u John Paul Bonanno

L-appuntament ta’ kull sena fuq ilFosos tal-Furjana biex tkun i//elebrata l-kisba tal-Indipendenza beda nhar lErbg[a b’numru ta’ attivitajiet li g[al darba o[ra l-protagonisti fihom kienu n-nies. L-attivitajiet bdew b’fun run imsej[a ’:irja Indipendenza’ li bdiet minn quddiem il-ka]in tal-Partit Nazzjonalista ta’ Fleur-de-Lys g[al fuq il-Fosos tal-Furjana. F’din il-;irja [adu sehem mal-400 persuna flimkien malKap tal-Partit Simon Busuttil u xi uffi/jali o[ra tal-Partit. Fuq il-Fosos sabu jilqg[uhom lil Chris Said, is-Segretarju :enerali talPartit u lil xi uffi/jali o[ra flimkien ma’ aktar nies. L-atmosfera kienet wa[da ta’ fer[ u /elebrazzjoni, filwaqt li s-Segretarju :enerali ppre]enta trofew lil Paula Mifsud Bonnici lill-

M}PN g[all-akbar numru ta’ parte/ipanti li ;abru biex jie[du sehem f’din il-fun run. Appuntament fiss f’dawn l-attivitajiet dejjem ikun fl-area ta’ diskussjoni li fiha [adu sehem Simon Busuttil flimkien mal-Vi/i Kapijiet Beppe Fenech Adami u Mario de Marco, Chris Said u uffi/jali o[ra tal-Partit, kif ukoll il-kandidati li se jikkontestaw lelezzjoni g[all-Parlament Ewropew f’Mejju tas-sena d-die[la. Il-messa;; prin/ipali mill-Kap talPartit kien li g[andna Gvern Laburista ming[ajr roadmap u li g[ad irid jibda jiggverna. F’dawn l-ewwel sitt xhur tal-Gvern Laburista, il-poplu Malti u G[awdxi rrealizza kif Joseph Muscat kien kapa/i jbig[ lilu nnifsu, kien kapa/i jirba[ l-elezzjoni i]da mhux kapa/i jiggverna.

F’dawn is-sitt xhur li g[addew kul[add fehem kif il-Gvern immexxi minn Joseph Muscat mo[[u biss biex jippremja lil dawk kollha li g[enuh jirba[ l-elezzjoni, filwaqt li jeskludi lil o[rajn li ma jaqblux mieg[u

Simon Busuttil fisser kif f’dawn issitt xhur li g[addew kul[add fehem kif il-Gvern immexxi minn Joseph Muscat mo[[u biss biex jippremja lil dawk kollha li g[enuh jirba[ l-elezzjoni, filwaqt li jeskludi lil o[rajn li ma jaqblux mieg[u. L-atmosfera ta’ festa fuq il-Fosos issoktat b’serata mill-aqwa fuq il-palk prin/ipali bis-sehem ta’ Miss Roberta, Chiara u Airport Impressions li flimkien taw kun/ert u paxxew lil dawk kollha pre]enti. Sadattant, [afna o[ra daru dawra malbosta stands tal-ikel u x-xorb u [adu lplatt favorit tag[hom, minn ikel tipiku Malti, g[al ie[or mill-k/ina Taljana, g[al ie[or tipiku minn pajji]i o[ra. L-appuntament ikompli g[al-lejla bi programm ie[or s[i[ li jibda fis-6.30 p.m. Niltaqg[u.


IN-NAZZJON

Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

18 Avvi]i

SERVIZZI TA’ CUSTOMER CARE MILL-KUMITATI SEZZJONALI PN IL-MARSA. Kull nhar ta’

Tnejn bejn il-5 p.m. u s-7 p.m. fl-Uffi//ju PN. IL-MELLIE{A. Kull nhar ta’ {amis bejn il-5 p.m. u s-7 p.m. fl-Uffi//ju PN. G[al appuntament /emplu 79990757. {AL TARXIEN. Kull nhar ta’ Tnejn u :img[a bejn il-5 p.m. u t-8 p.m. fl-Uffi//ju PN. G[al appuntament /emplu 77771529, 79704491 jew 99262634.

AVVI}I SO?JALI IS-SWIEQI. Il-Kumitat

Sezzjonali PN se jorganizza Barbecue, il-:img[a, 27 ta’ Settembru fit-8 p.m. fillukanda Coastline, ilQawra. Prezz € 20 g[allkbar u €10 g[at-tfal. Trasport provdut separatament. G[all-biljetti u aktar informazzjoni /emplu 99837585, 79845867 jew 79046461. Mistieden spe/jali l-Kap tal-Partit Simon Busuttil. MARIO DE MARCO. Il[bieb ta’ Mario de Marco se jorganizzaw Coffee

Morning, it-Tlieta, 1 ta’ Ottubru fil-lukanda Qawra Palace, il-Qawra. Tluq bilprivates fit-8.30 a.m. millpostijiet tas-soltu. Prezz € 5 u biljetti ming[and ilhelpers jew /emplu 21247049, 99450902 jew 21223911. {AL SAFI. Il-Kumitat Sezzjonali PN se jorganizza Attività ta’ G[ana, Ikel u Varjetà Malti, il-:img[a, 4 ta’ Ottubru fis-7 p.m. flUffi//ju PN tal-lokalità. Mistiedna spe/jali, l-Kap tal-Partit Simon Busuttil, lUffi/jali, id-Deputati tadDistrett, il-Kandidati g[all-

Il-Kelliema Ewlenin tal-PN Simon Busuttil Mario de Marco Beppe Fenech Adami Chris Said ?ensu Galea David Agius Fredrick Azzopardi Giovanna Debono George Pullicino Tonio Fenech Joe Cassar Jason Azzopardi Francis Zammit Dimech Carm Mifsud Bonnici Clyde Puli Mario Galea Robert Arrigo Charlò Bonnici Stephen Spiteri Michael Gonzi Tony Bezzina Antoine Borg Claudette Buttigieg Ryan Callus Robert Cutajar Kristy Debono Albert Fenech Claudio Grech Paula Mifsud Bonnici Marthese Portelli

Kap tal-Oppo]izzjoni Kelliem g[all-Ekonomija, l-Investiment u l-Intrapri]i ]-}g[ar Kelliem g[all-:ustizzja Segretarju :enerali tal-Partit Nazzjonalista Deputat Speaker u Kelliem g[all-Agrikultura u s-Sajd Whip tal-Grupp Parlamentari u Kelliem g[all-Gvern Lokali Deputat Whip u Kelliem g[as-Servizzi tas-Sa[[a u l-Edukazzjoni f’G[awdex Kelliema g[al G[awdex Kelliem g[all-Ener;ija u l-Konservazzjoni tal-Ilma Kelliem g[all-Finanzi Kelliem dwar l-Edukazzjoni Kelliem g[all-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali Kelliem g[all-Kultura u l-Komunikazzjoni Kelliem g[all-Affarijiet Barranin Kelliem g[all-Familja u s-Solidarjetà So/jali Kelliem g[all-Anzjani Kelliem g[at-Turi]mu Kelliem g[all-I]vilupp So/jali, l-Ambjent u t-Tibdil fil-Klima Kelliem g[all-Impjiegi u l-Persuni b’Di]abbiltà Kelliem g[ad-Drittijiet tal-Annimali Kelliem g[at-Trasport u l-Infrastruttura Kelliem g[all-Presidenza tal-Unjoni Ewropea 2017 u l-Fondi Ewropej Kelliema g[ad-Djalogu So/jali u l-Libertajiet ?ivili Kelliem g[all-Ippjanar u s-Simplifikazzjoni tal-Pro/essi Amministrattivi Kelliem g[a]-}g[a]ag[ u l-Isport Kelliema g[all-Kompetittività u t-Tkabbir Ekonomiku Kelliem g[ar-Ri/erka u l-Innovazzjoni Kelliem g[as-Sa[[a Kelliema g[all-Kompetizzjoni u d-Drittijiet tal-Konsumatur Kelliema g[all-Affarijiet Ewropej

simon.busuttil@teampn.org mario.demarco@teampn.org beppe.fenechadami@teampn.org chris.said@teampn.org /ensu.galea@teampn.org david.agius@teampn.org fredrick.azzopardi@teampn.org giovanna.debono@teampn.org george.pullicino@teampn.org tonio.fenech@teampn.org joe.cassar@teampn.org jason.azzopardi@teampn.org francis.zammitdimech@teampn.org carm.mifsudbonnici@teampn.org clyde.puli@teampn.org mario.galea@teampn.org robert.arrigo@teampn.org

elezzjoni tal-Parlament Ewropew u l-Kunsilliera tal-lokalità. G[al aktar informazzjoni /emplu 79051529. IN-NADUR. Il-Kumitat Sezzjonali PN se jorganizza Pizza & Tombla Night, itTnejn, 7 ta’ Ottubru fis7.30 p.m. f’Ta’ Kenuna Bar & Restaurant, in-Nadur. Se jkun hemm [afna spot prizes x’jintreb[u. ROBERT ARRIGO. Il{bieb ta’ Robert Arrigo se jorganizzaw Pasta Lunch, Tombla u Te, il-{add, 13 ta’ Ottubru f’Villa Arrigo, in-Naxxar. Prezz € 7.50 u g[all-biljetti /emplu 23285000 jew mill-uffi/ini. JOE CASSAR. Il-{bieb ta’ Joe Cassar se jorganizzaw Coffee Morning, l-Erbg[a, 23 ta’ Ottubru fid-9 a.m. fil-lukanda Preluna, TasSliema. Prezz € 5 u g[allbiljetti /emplu 79459227 jew 99468624. ROBERT ARRIGO. Il{bieb ta’ Robert Arrigo se jorganizzaw Coffee Morning, it-Tlieta, 12 ta’ Novembru f’Villa Arrigo, in-Naxxar. Prezz € 4 u g[all-biljetti /emplu 23285000 jew mill-uffi/ini. ROBERT ARRIGO. Il{bieb ta’ Robert Arrigo se jorganizzaw Ikla f’g[eluq sninu, il-:img[a, 6 ta’ Di/embru fit-8 p.m. fillukanda Dolmen, il-Qawra. Prezz € 22 g[all-kbar u €12 g[at-tfal. G[all-bookings /emplu 23285000.

AVVI}I O{RA L-ISLA. Il-Kumitat

Sezzjonali PN qed jilqa’ offerti g[at-tmexxija tal-bar tal-Uffi//ju PN. Dawk interessati huma mitluba jibag[tu l-offerti tag[hom

lis-Segretarju, Kumitat Sezzjonali PN sat-Tnejn, 16 ta’ Settembru. Is-Segretarju se jkun fl-Uffi//ju PN kuljum bejn il-5 p.m. u s-7 p.m. biex jassisti lil kull min hu interessat. IlKumitat jirriserva d-dritt li jag[]el kwalunkwe offerta, anke dik l-anqas vanta;;u]a. IL-KALKARA. Il-Kumitat Sezzjonali PN qed jilqa’ offerti g[at-tmexxija tal-bar talUffi//ju PN. Dawk interessati huma mitluba jibag[tu l-offerti tag[hom lis-Segretarju, Kumitat Sezzjonali PN Kalkara, Ka]in PN, Xatt talKalkara, il-Kalkara. Il-Kumitat jirriserva d-dritt li jag[]el kwalunkwe offerta, anke dik lanqas vanta;;u]a. IL-G}IRA. Il-Kumitat Sezzjonali PN qed jilqa’ offerti g[at-tmexxija tal-bar tal-Uffi//ju PN. Dawk interessati huma mitluba jibag[tu l-offerti tag[hom indirizzati lis-Segretarju Kumitat Sezzjonali PN G]ira, Ka]in PN, Triq ir-Reb[a, il-G]ira. Il-Kumitat jirriserva d-dritt li jag[]el kwalunkwe offerta, anke dik l-anqas vanta;;u]a. L-IM:ARR. Il-Kumitat Sezzjonali PN qed jilqa’ offerti g[at-tmexxija tal-bar talUffi//ju PN. Dawk interessati huma mitluba jibag[tu l-offerti tag[hom indirizzati lisSegretarju Kumitat Sezzjonali PN M;arr, Ka]in PN, Triq Sir Harry Luke, l-Im;arr. IlKumitat jirriserva d-dritt li jag[]el kwalunkwe offerta, anke dik l-anqas vanta;;u]a. {AL TARXIEN. Il-Kumitat Sezzjonali PN jixtieq jav]a li lbar tal-Uffi//ju PN tal-lokalità issa hu miftu[ ta[t management ;did. Il-bar qed jifta[ mit-Tnejn sas-Sibt mis-7 p.m. ’l quddiem, kif ukoll il-{add filg[odu. Ji;u servuti appetizers.

charlo.bonnici@teampn.org stephen.spiteri@teampn.org michael.gonzi@teampn.org tony.bezzina@teampn.org antoine.borg@teampn.org claudette.buttigieg@teampn.org ryan.callus@teampn.org robert.cutajar@teampn.org kristy.debono@teampn.org albert.fenech@teampn.org claudio.grech@teampn.org paula.mifsudbonnici@teampn.org marthese.portelli@teampn.org

L-APAN se torganizza quddiesa g[al ru[ il-membri li [allewna u g[all-b]onnijiet tal-membri kollha b’suffra;ju ta’ Padre Pio, fil-25 ta’ Settembru fis-6.30 p.m. fil-Kappella tal-Kapu//ini, il-Furjana. Kul[add hu mistieden.


IN-NAZZJON

Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

20 :rajjiet umani fil-Vatikan

Il-Gwardji }vizzeri (11)

In-nies i[obbuhom… u l-Papa wkoll B’kollox, fi ]mienna, huma ftit iktar minn mitt ra;el. Huma mag[rufin b[ala ‘Il-Gwardji }vizzeri tal-Vatikan’. Huma l-iktar armata antika li g[adha fuq saqajha fid-dinja. G[andha 507 snin. Probabbilment, huma wkoll l-i]g[ar armata. L-isfond tal-Gwardji }vizzeri jmur lura mijiet kbar ta’ snin. G[al ]mien twil, huma kienu jiffurmaw parti mill-g[assiesa personali (bodyguards) ta’ renjanti tal-Ewropa. Dan ix-xog[ol bdewh filMedjuevu, meta bdew jiffurmaw kumpaniji ta’ mer/enarji }vizzeri li s-servizzi tag[hom bdew ji;u mfittxijin dejjem i]jed. Kien hemm rejiet u prin/pijiet li sabu li t-truppi }vizzeri kienu leali, u ferm inqas miftu[in g[allkorruzzjoni minn forzi militari o[rajn. Fl-istorja tag[hom, huma bosta r-rakkonti ta’ protezzjoni erojka li taw lil sovrani diversi. Impressjonati mid-dedikazzjoni li kienu juru ttruppi }vizzeri, fl-a[[ar parti tas-snin 1400 il-papiet idde/idew li jinkorporaw voluntieri }vizzeri fil-forzi

tal-istati papali. Fl-1503, imbag[ad, il-Papa :ulju II ppjana l-introduzzjoni ta’ korp permanenti ta’ mitejn }vizzeru g[all-papat. Il-korp twaqqaf formalment fit22 ta’ Jannar 1506. Il-Gwardji }vizzeri ilhom jiddefendu l-papiet minn dak i]-]mien. Illum, il-Gwardji }vizzeri tal-Vatikan g[andhom rwol essenzjalment /erimonjali. I]da huma g[adhom jiffurmaw qawwa spe/jali ta’ r;iel bid-dmir li jkunu dejjem lesti li jissagrifikaw [ajjithom g[all-Papa. Hekk g[amlu 147 minnhom waqt l-inkwiet kbir tassena 1527, meta truppi Protestanti [abtu g[al Ruma. Huma mietu jiddefendu lill-Papa Klement VII. Bissa[[a tag[hom, il-Papa kellu [in bi]]ejjed biex ja[rab minn fuq il-famu] Passetto di Borgo li hemm mill-Vatikan sa Kastell Sant’An;lu. Il-Gwardji }vizzeri dak is-sagrifi//ju ma nsewhx. G[adhom ifakkruh kull sena. Fl-anniversarju tieg[u, fis-6 ta’ Mejju, issir i/-/erimonja tal-;urament tal[atra tar-rekluti l-;odda li jridu jag[mlu ]mien ta’ ta[ri; militari modern inklu] fl-u]u ta’ armi tal-lum.

Huma tmienja lkundizzjonijiet biex ra;el ikun jista’ ji;i kkunsidrat [alli jing[aqad mal-Korp talGwardji }vizzeri talVatikan. Ir-ra;el irid ikun ta’

diploma professjonali jew grad ta’ skola og[la. L-iktar [a;a li normalment tqieg[ed lill-Gwardji }vizzeri tal-Vatikan fi//entru tal-attenzjoni pubblika, hi l-uniformi /erimonjali Rinaxximentali distintiva tag[hom. Jispikkaw l-ilwien blu, a[mar u oran;jo ta’ [wejji;hom, kif ukoll l-elmu tradizzjonali tag[hom. Madankollu, [mistax-il sena ilu, g[ajnejn id-dinja kienu fuq il-Gwardji }vizzeri tal-Vatikan g[al ra;uni ferm differenti. F’dik is-sena, il-le;;enda tal-Korp kienet imtebbg[a bil-qtil, f’appartament fil-Belt tal-

nazzjonalità }vizzera, Kattoliku, ta’ sfond morali u etiku tajjeb, attenda l-iskola militari tal-I]vizzera, ikollu bejn 19 u 30 sena, ikun twil mill-inqas 174 /entimetru, mhux mi]]ewwe;, u jkollu

{mistax-il sena ilu, g[ajnejn id-dinja kienu fuq il-Gwardji }vizzeri tal-Vatikan g[al ra;uni ferm differenti. F’dik is-sena, il-le;;enda tal-Korp kienet imtebbg[a bil-qtil, f’appartament fil-Belt tal-Vatikan, tal-kmandant tal-Gwardji u ta’ martu

Vatikan, tal-kmandant talGwardji u ta’ martu. Qtil u suwi/idju Fl-4 ta’ Mejju 1987, ftit

sig[at biss wara li ;ie appuntat formalment Kmandant tal-Gwardji }vizzeri tal-Vatikan – kariga li sa dakinhar kienet f’idejh b[ala A;ent Kmandant Alois Estermann u martu, Gladys Meza Romero, li kienet mill-Venezwela, instabu maqtulin b’tiri ta’ arma tan-nar fl-appartament tag[hom fil-Belt tal-Vatikan. Qribhom instab mejjet ukoll Cedric Tornay, membru tal-Gwardji }vizzeri li kellu 23 sena, li iktar

minn Charles Buttigieg kb@erremme.com.mt

kmieni kien ;ie mwissi dwar nuqqasijiet dixxiplinarji u li ma kienx ing[ata midalja li soltu ting[ata lill-Gwardji }vizzeri wara tliet snin ta’ servizz. L-indikazzjonijiet kienu, mill-bidu nett, li fir-rabja li kellu g[al ta’ fuqu, i]]ag[]ug[ qatel lillKmandant tieg[u u lil martu, u mbag[ad qatel ru[u b’idejh. Malli saret mag[rufa din it-tra;edja, xeg[lu [afna spekulazzjonijiet fuq x’seta’ ;ara, kif u g[aliex. Bdew ji;ru [afna xnig[at fuq x’seta’, allura, kien g[addej fuq in-na[a ta’ ;ewwa tal[itan tal-Vatikan.


IN-NAZZJON

Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

:rajjiet umani fil-Vatikan 21

Il-Papa :wanni Pawlu II flimkien mal-Kmandant tal-Gwardji }vizzeri tal-Vatikan Alois Estermann u martu, Gladys Meza Romero, li kienet mill-Venezwela... [mistax-il sena ilu nstabu maqtulin b’tiri ta’ arma tan-nar fl-appartament tag[hom fil-Belt tal-Vatikan

Jumejn wara l-qtil, ilGwardji }vizzeri suppost li kellhom jag[mlu //elebrazzjoni annwali talanniversarju tag[hom. Minflok, dan il-jum kien wie[ed ta’ niket u ta’ misteru. Il-Papa :wanni Pawlu II, fl-udjenza ;enerali ta’ dakinhar, sellem b’mod spe/jali lill-familji, qraba u [bieb tal-Gwardji }vizzeri, li kienu marru Ruma g[a//erimonja tal-g[oti tal;urament lir-rekluti l-;odda. “Dik li kellha tkun okka]joni ta’ fer[,” qal ilPapa dakinhar, “saret tra;edja xokkanti, li taqqlet [afna qalb kul[add u lili nikktitni immens.” :wanni Pawlu II esprima s-simpatija profonda tieg[u lill-;enituri u lill-qraba talKmandant Alois Estermann u martu, u talab li l-Mulej jilqa’ lil ru[hom fil-pa/i tieg[u. Huwa ddeskriva lillKmandant Estermann b[ala persuna ta’ fidi qawwija u ta’ devozzjoni s[i[a lejn iddoveri tieg[u. “G[al tmintaxil sena huwa ta servizz leali u siewi, li g[alih jiena grat personalment lejh,” qal ilPapa. :wanni Pawlu II esprima wkoll il-qrubija tieg[u g[anniket tal-qraba tal-Vi/i Korporal Cedric Tornay, “li issa jinsab quddiem is-si;;u tal-;udizzju ta’ Alla u li lilu

jiena nafda fil-[niena tieg[u.” Ir-ri]ultat tal-inkjesta L-awtoritajiet tal-Vatikan investigaw il-qtil bir-reqqa. Fi Frar 1999, disa’ xhur wara t-tra;edja, l-investigaturi waslu g[all-konklu]joni li lipotesi tal-bidu li l-qtil kien sar minn Cedric Tornay, li wara qatel ru[u b’idejh kienet korretta. Ilkonklu]joni tal-investigaturi, i]da, ma temmitx lispekulazzjonijiet. Irri]ulta li fit-tra;edja Tornay kien u]a r-revolver }vizzeru tieg[u tas-servizz

biex qatel lil Estermann u lil martu, qabel ma qatel ukoll lilu nnifsu. Irri]ulta wkoll li Tornay kien irrabjat g[aliex fit-12 ta’ Frar ta’ qabel il-qtil kien ing[ata twissija formali wara li naqas li jippre]enta ru[u fil-[in fejn suppost li kellu jkun – twissija li kienet miktuba minn Estermann, li kien ilu minn Novembru jservi b[ala A;ent Kmandant, Irri]ulta wkoll li Tornay kien qal lil xi w[ud minn s[abu li ma kienx i[ossu stmat bi]]ejjed fil-Korp. G[all-investigaturi, dakinhar tat-tra;edja hu kien tilef rasu. Intqal ukoll li fl-urina ta’ Tornay kienu nstabu tra//i tal-cannabis, waqt li f’mo[[u kien hemm /esta daqs bajda ta’ [amiema, li setg[u

Irri]ulta li Tornay kien qal lil xi w[ud minn s[abu li ma kienx i[ossu stmat bi]]ejjed fil-Korp. G[all-investigaturi, dakinhar tat-tra;edja hu kien tilef rasu

wasslu biex tappnu l;udizzju tieg[u. Ir-ri]ultat tal-ist[arri; xorta wa[da ma waqqafx lil u[ud minn dawk li j[obbu jispekulaw milli jkomplu jsusu wara xi teorija jew o[ra mnissla minn suspetti li seta’ kien hemm min irid ja[bi xi skandlu. U[ud mit-teoriji kienu marbutin mal-fatt li Estermann u martu ma kellhomx tfal. It-teoriji kienu jitkellmu, fost [wejje; o[rajn, dwar possibbiltajiet ta’ stejjer ta’ m[abba u#jew spjuna;;, imma minn dak li skoprejt dwarhom jidhru li kienu biss b]ie]aq tas-sapun. Il-Papa Fran;isku {mistax-il sena wara dik it-tra;edja, il-Gwardji }vizzeri jinsabu fl-inkarigu li, flimkien mal-pulizija talVatikan, Korp ta’ madwar 150 membru, jie[du [sieb issigurtà tal-Papa Fran;isku. L-ewwel okka]joni li l-

Papa Fran;isku kellu li jiltaqa’ mal-Gwardji }vizzeri, u l-familji tag[hom, b[ala s-Su//essur ta’ Pietru, kienet f’udjenza fis-7 ta’ Mejju li g[adda, jum wara /erimonja li fiha 35 rekluta ;did [adu l-;urament ta’ lealtà lejn il-Papa. Nimma;ina li, [afna minnhom, l-istess b[allmembri tal-Korp tal-Pulizija tal-Vatikan, wi// imb wi// mal-Papa Fran;isku l-ewwel ma ;ie f’mo[[hom kien lu;ig[ ta’ ras li jfissru g[alihom il-movimenti tieg[u ’l hemm milli jkun ippjanat uffi/jalment. I]da kemm il-gwardji kif ukoll ilpulizija tal-Vatikan jafu li

huma qeg[din hemm biex jaqdu lill-Papa, mhux biex jirrestrin;u l-movimenti tieg[u. Meta kellem lill-;emg[a, il-Papa Fran;isku beda billi ta mer[ba lir-rekluti l-;odda. Imbag[ad fakkarhom dwar il-kwalitajiet u l-karatteristi/i spe/jali tal-membri tal-Korp: fidi Kattolika qawwija; lealtà u m[abba g[all-Knisja ta’ :esù Kristu; dili;enza u perseveranza fid-dmirijiet regolari tag[hom; kura;; u umiltà, sens ta’ sagrifi//ju personali; u rieda li jg[inu lill-o[rajn. Il-Papa [e;;e; lill-Gwardji biex jappo;;jaw lil xulxin, u biex i[e;;u l-im[abba Evan;elika lejn in-nies li jiltaqg[u mag[hom kuljum. Hu fakkarhom li s-sej[a

g[all-im[abba tal-proxxmu g[andha rabta malkmandament li n[obbu lil Alla. “Biex in[obbu tassew lillo[rajn,” qalilhom il-Papa, “huwa me[tie; li nfittxu filforn tal-im[abba divina, grazzi g[al mumenti twal ta’ talb, is-smig[ kostanti talKelma ta’ Alla, u g[al [ajja /entrata kompletament fuq il-misteru tal-Ewkaristija.” Il-Papa Fran;isku temm id-diskors tieg[u lir-rekluti l;odda fil-Gwardji }vizzeri billi [e;;i;hom biex fi]]mien tag[hom f’Ruma jfittxu li jikbru fil-[biberija tag[hom ma’ Kristu u lim[abba g[all-Knisja tieg[u, u biex jimxu ’l quddiem lejn l-iskop tal-qdusija li g[andu kull Nisrani veru.

Il-kurituri tal-Vatikan huma mg[assa mill-membri tal-Gwardji }vizzeri. Re/entement il-Papa Fran;isku [e;;e; lill-Gwardji biex jappo;;jaw lil xulxin, u biex i[e;;u l-im[abba Evan;elika lejn in-nies li jiltaqg[u mag[hom kuljum


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

22 Passatemp

Tisliba 1

2

5

3

4

Tikek u battuta umoristika

6

Imla kull spazju fejn tidher tikka sewda u jitfa//a quddiemek silwett b’din il-battuta umoristika: “Aqta’ x’g[andna g[all-ikel illum…”

7

8

9

10

11

12

13

14

15

Sudoku 16

17

Mimdudin> 5. Nu]a ri;lejja bil-[effa (5) 6. Tag[ti l-ilma lil min hu bil-g[atx (5) 7. Inxtorob? (5) 10. Serratizz pasta]? (5) 11. Iqieg[ed lil xi [add minn tulu fuq sodda (5) 12. :akketta qasira (5) 14. Tajra tal-pri]a u li tara [afna fid-dlam (5) 16. Lapes iswed qawwi li jer[i s[i[ (5) 17. Gundalla (5) 18. Swied ta’ qalb (5) Weqfin> 1. Tg[ajjira, pere]empju (6)

18

2. Min hu mg[arg[ar filvizzji u [siebu biss li jixxala (6) 3. u 14. Bil-[ila u s-seng[a ta’ sa[[et il-;isem (12) 4. }amm f’[o;ru u qag[ad imelles bil-[lewwa (6) 8. It-torri li nbena f’Babilonja bi sfida (5) 9. Jekk bil-kliem hi /anfira (5) 12. Tixtriha bajda jew talb]ar (6) 13. }raben li jag[mlu [afna [sejjes mall-mixi (6) 14. Ara 3. 15. A[dmu l-g[alqa intom (6)

Soluzzjoni tal-biera[ Mimdudin> 5. Elett; 6. Tumur; 7. Ba[ar; 10. Xrara; 11. Ba[ri; 12. Fjuri; 14. Twalu; 16. Qawwi; 17. Lixka; 18. I;bed. Weqfin> 1. Bebbux; 2. Ottava; 3. Stramb; 4. Fra;li; 8. u 9. Sapun A[dar; 12. Fonqla; 13. Ivaraw; 14. Tewmin; 15. Uliedu.

Ix-xadini jafu jg[oddu

Diffi/li: Kulma trid tag[mel hu li timla l-kaxxi kollha biex kull ringiela, kull kolonna u kull wie[ed mid-disa’ kwadri ta’ 3 kaxxi bi 3 kollha jkollhom fihom in-numri mill-1 sad-9.

Minn esperimenti li saru minn tim ta’ studju]i mag[rufin sew g[al xog[olhom fl-Università ta’ Columbia ta’ New York, instab li x-xadini kapa/i jitg[allmu jg[oddu n-numri wara xulxin almenu mill-1 sad-9.

Soluzzjonijiet

G[at-tfal

Ifridhom Ifridhom

Hawn g[axar differenzi bejn dawn i]-]ew; stampi [elwin. Ara ssibhomx kollha.

{amsa bi tlieta

Kif se tpin;i tliet kaxxi rettangolari li jaqsmu lil xulxin b’mod li tiddividi dawn il-bo//i f’[ames gruppi ta’ tlieta?

Super Sudoku

G[axar differenzi


IN-NAZZJON

Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

TV#Radju 23 minn Raymond Miceli - ray.miceli@media.link.com.mt

Fil-qosor Io, Semiramide Raitre, 10>20

Yvonne Fumeaux (fir-ritratt fuq ix-xellug) hi l-attri/i protagonista f’dan il-film storiku Taljan li n[adem fl-1962 b’re;ija ta’ Primo Zeglio. Lil din l-attri/i lnarawha b[ala r-Re;ina tal-Assirja, u fi ]mienha jkun g[addej perjodu ta’ prosperità. Hi ssir t[obb lil Kir, eks prin/ep li jkun spi//a skjav. Ikun hemm min ma jridx li din ir-relazzjoni tirnexxi u naraw xi jsir.

Vu/i Missjunarja Radju Marija, 21>00 Il-programm tal-lum se jlaqqag[na mal-furnar Carmelo Debono, mag[ruf b[ala Nenu tal-Maypole, li l-konnessjoni tieg[u mal-missjoni bdiet fl-1993 meta mar l-Albanija. Baci e abbracci Iris, 17>25

Film komiku Taljan li n[adem fl-1998 b’re;ija ta’ Paolo Virzi u li g[andu lil Francesco Paolantoni, Edoardo Gabbriellini u Massimo Gambacciani fil-partijiet ewlenin. }ew; imprendituri ikunu qed jikkalkulaw li se jiksbu fondi pubbli/i g[al pro;ett li fasslu. Biex ikun hemm rapport favorevoli g[all-proposta tag[hom, jistiednu fid-dar tag[hom dak li suppost kellu jkun impjegat li f’idejh g[andu r-responsabbiltà li jag[]el min g[andu jgawdi minn dawn il-benefi//ji...

Grupp G[awdxi Rockna - Radio 101, 19>15

Fil-programm tal-lum Michael Bugeja se jlaqqag[na mal-membri tal-grupp G[awdxi Ascendor (fir-ritratt hawn fuq), li ftit ;img[at ilu [are; l-album debuttanti tieg[u. Fil-programm ukoll, il-grupp Age of the Dragons Raitre, 15>50 Film tal-2011 bi

storja li tie[u spunt mill-ktieb klassiku Moby Dick ta’ Hwerman Melville. Fost l-atturi ewlenin f’dan il-film li kellu ba;it ta’ $5 miljun, insibu lil Danny Glover (fir-ritratt fuq il-lemin), Vinnie Jones u Corey Sevier.

]ag[]ug[ Infinite Loop, li ri/entement mar idoqq barra minn Malta, kif ukoll rubrika dwar l-attività ri/enti tal-M3P, pro;ett li ja[dem biex jippreserva u jiddokumenta l-istorja u l-i]vilupp tal-mu]ika Maltija


IN-NAZZJON

Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

24 TV#Radju

06>00

Radio 101 Breakfast Club b’waqfiet g[all-A[barijiet fis-07>00 u fit-08>00< 07>40 Anali]i tal-:urnali)

07>55 08>00 08>05 09>00 09>05

Avvi]i tal-Mejtin u Angelus A[barijiet fil-Qosor (ikompli) 101 Breakfast Club A[barijiet fil-Qosor Magazine 101 (b’waqfa g[all-A[barijiet fil-Qosor fl-10>00)

11>00 11>55 12>00 12>30 13>00 15>00 15>05

Wavelength Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet Qari bil-Malti The Big Show A[barijiet fil-Qosor Hitsteria (b’waqfa g[all-A[barijiet fil-Qosor fl-16>00)

16>30 17>55 18>00 18>30 19>15 21>00 23>00 00>30

Radju Malta - 93.7 FM 06:00 - Frank u Indri (jinkludi 07:00 A[barijiet, 07:30 Mill:urnali, 07:50 Avvi]i ta’ Mwiet, 07:58 Angelus, 08:00 A[barijiet fil-qosor) 08:30 - Familja Wa[da (jinkludu 09:00 BBC News, 10:00 A[barijiet filqosor, 11:00 BBC News) 11:50 - Avvi]i ta’ Mwiet u l-Angelus 11:58 - Xi Qrajt, Xi Smajt 12:00 - A[barijiet 12:10 Newsline 12:45 - Qari bilMalti 13:15 - Tifkiriet 14:00 A[barijiet 14:05 - E M Live 16:00 - A[barijiet 16:05 Drivetime 17:00 - Kumpanija 17:50 - Nitfa Kultura 18:00 Bullettin tal-A[barijiet 18:15 Minn Nashville 19:50 - Avvi]i ta’ Mwiet 20:00 - A[barijiet 20:05 - Qari bil-Malti (r) 20:30 - Euromix 21:05 - Mu]ika u Sport 22:00 - L-A[barijiet 22:05 - Waqtiet 23:30 - Xi Qrajt, Xi Smajt 23:33 Ru]arju 24:00 - Classic Hits. ONE Radio - 92.7 FM 06:00 - Bon;u ONE (jinkludi 06:45 ONE News, 07:00 Radju Sports, 07:30 Mill-:urnali, 08:00 Igawdu l-{ajja ta’ Dejjem, 08:25 ONE Club Xewqat, 08:45 One News) 09:00 - L-G[ajta tal-Pagun 09:45 - ONE News 10:00 Ma’ Pauline 11:00 - Frappe 11:45 - ONE News 12:00 Angelus 13:00 - Linja Diretta 13:45 - Bla Kantunieri 14:15 Minflok Siesta 14:45 - ONE News 15:25 - Djarju Kulturali 15:30 - Drive Time 17:00 Rush Hour (jinkludu 17:45 ONE News, 18:00 Igawdu l{ajja ta’ Dejjem, 18:05 A[barijiet Sportivi) 19:00 - In the Zone 20:15 - Fil-Weekend 21:45 - ONE News 22:00 -

The European Dancefloor Show 23:00 - DJ Ruby Presents Vital Grooves 24:00 - My House 02:00 - Weekend Party. RTK - 103 FM 06:30 - Pierre & Co on RTK (jinkludi 06:55 Fi {dan ilMulej, 07:00 A[barijiet, 07:55 Qari mill-Bibbja, 08:00 BBC News,) 09:00 - A[barijiet filQosor 09:05 - Paperscan 09:15 - G[alina Lkoll (jinkludi 10:00 BBC News) 11:55 - Fi {dan ilMulej 12:00 - RTK Bulettin 12:15 – Kun Af Pajji]ek! 13:00 - RTK Qosor 13:05 - Su//essi u aktar! 15:00 - RTK Qosor 15:05 - Kaskata Kulturali 15:30 - Il-Polz ta/-?ittadin

Newsdesk Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet Mu]ajk Rockna Fuzzbox - George Galea Newsdesk (r) Wavelength (r)

(jinkludi 16:00 BBC News) 17:00 - RTK Bulettin 17:15 – Summer Mix! 19:05 - Ru]arju 19:25 - Iljieli Sajfin 20:30 Ejja G[andi 22:00 - Il-Qaddis tal-Jum 22:05 - Ru]arju 22:25 Kaskata Kulturali (r), Frott ilKelma (r), Upbringing (r), S[e/jalisti (r), Energy Efficiency (r). Campus FM - 103.7 FM 09:00 - Anali]i tal-;urnali 09:20 - Foreign News # News on Campus 09:30 - Aroma 10:00 Il-Ktieb l-Ie[or 10:30 Bioneers 11:00 - Classic FM 13:00 - Anali]i tal-;urnali 13:30 - Kelma Kelma 14:00 BBC News Hour 15:00 Classic FM 19:30 - Meta lMo[[ Isir Palk 20:00 - Deheb Fidda u Bron] 21:00 - BBC World Service. Radju Marija - 102.3 FM 07:00 - Ru]arju 07:30 - Quddiesa 08:00 - Angelus u Kuntatt 09:00 - Avventura ma’ :esù 09:30 - Kuntatt 11:00 Van;elu {aj 12:00 - Angelus u Ru]arju 12:30 - Ru]arju tadDuluri 13:00 - Qari tarRumanz 13:30 - Shalom 15:00 - Kurunella {niena Divina 15:30 - Mill-G]ira tat-Tliet G[oljiet 16:00 – Il-Kura tal:nien 17:00 – Bullettin ta’ A[barijiet Reli;ju]i 17:15 Vja;; Mu]ikali 18:15 - G[asar 18:30 - Quddiesa 19:00 Ru]arju 19:30 - A[barijiet minn Radju Vatikan 20:00 Napli li ma tmut qatt (r) 20:30 – Qari tar-Rumanz (r) 21:00 Vu/i Missjunarja 22:00 Tbissima fil-[emda sajfia 23:30 – A[barijiet Reli;ju]i 23:50 - Kompjeta 24:00 Ru]arju. Bay Radio - 89.7 FM 06:30 - Bay Breakfast with Drew 10:30 - Simon Pisani 13:30 – Ian Lang 15:30 Nathan u Talitha 18:30 A[barijiet 18:40 – Dance Top 20 20:00 – Paul Oakenfold 22:00 - Miss Roberta 24:00 – Defected in the House. Calypso Radio - 101.8 FM 07:00 - A[barijiet 07:15 - Calypso Breakfast 08:30 - Bejn il{bieb 10:00 - A[barijiet 11:30 101.8 Favourites 12:00 - A[barijiet 14:30 - After Break 17:00 Calypso Drive 19:00 - Let’s Go 21:00 - Dak Kien }mien 01:00 Nightshift.

Stealth - Arma suprema - Italia 1 00>05

Film ta’ azzjoni Amerikan li n[adem fl-2005 b’re;ija ta’ Rob Cohen u li g[andu fost l-atturi ewlenin lil Jessica Biel u lil Josh Lucas (it-tnejn fir-ritratt). Jet sofistikat tal-gwerra li jkun ikkontrollat minn kompjuter, jid[ol fl-azzjoni ming[ajr l-intervent ta‘ bniedem u jkun hemm possibbiltà ta’ di]astru nukleari. Naraw l-isforzi li jsiru biex dan il-jet ji;i bblokkat qabel ma jkun tard wisq. TVM 07:00 - Morning News Loop 08:30 - Lonely Planet – Best in Asia (prog. 12-13) 09:00 - Ma’ Bundy (r) 10:50 - Teleshopping 12:00 - A[barijiet# rapport tattemp 12:10 - Kids TV 13:30 Madwarna (prog. 33) 14:00 A[barijiet 14:05 - Teleshopping 15:05 - Century of Flight (prog. 24) 16:00 - A[barijiet 16:05 Kids TV 17:25 - Teleshopping 18:00 - A[barijiet 18:10 - Ma’ Bundy 20:00 - A[barijiet# sports# rapport tat-temp# rapport finanzjarju 20:40 - Atlantis AD (ep. 11 u 12) 21:15 - Merlin (ep. 11 u 12) 23:15 - A[barijiet fil-qosor. TVM 2 08:10 - Kids TV 09:30 - Century of Flight (prog. 24) 10:20 Sa[[tek l-Ewwel (prog. 71) 10:30 - Storjografija (prog. 24) 11:00 - Madwarna (prog. 36) 11:30 - Malta u lil hinn minnha (prog. 36) 13:00 - Sa[[tek lEwwel (prog. 71) 13:15 - Ency. Channel doc 13:30 - Paq Paq (prog. 24) 14:15 - Sensilhena (prog. 36) 15:00 - Int Min Int (r) (prog. 12) 15:30 - Is-Sajf masSalv (prog. 10) 16:00 - L-A;enzija (ep. 10) 17:00 - Sa[[tek lEwwel (prog. 71) 17:10 - Euro News Docs 17:25 - Lonely Planet – Best in Asia (prog. 12#13) 18:00 - Malta u lil hinn minnha (prog. 36) 19:30 - A[barijiet g[al dawk neqsin mis-Smig[ 19:40 – Cedntury of Flight (prog. 24) 20:30 – A[barijiet bl-Ingli] 20:35 - Swim up 21:05 -

Champions League Magazine 21:35 – Kun/ert tal-Indipendenza 23:05 – L-A;enzija (ep. 10).

ONE 08:30 - ONE News 08:45 Teleshopping 09:05 - Indigo (r) 10:45 - Teleshopping 12:05 Kelma Bejn Tnejn (r) 12:30 ONE News 12:40 - Ergo (r) 13:45 - Teleshopping 14:45 Prima Facie 15:40 - Ieqaf 20 Minuta 16:00 - Teleshopping 16:30 - Sajf ma’ Gaffiero 17:30 ONE News 17:40 - Indigo (ma’ Janice Bartolo) 19:30 - ONE News 20:15 - Kelma Bejn Tnejn 20:45 - Mad-Daqqa t’G[ajn 21:45 - G[a]liet 23:00 - Dance 23:30 - ONE News. Smash 07:00 - A[barijiet

07:40 - Er;a’

Lura 08:40 - A[barijiet 09:00 {abbejtek 10:00 - K/ina ma’ Farah 10:50 - TSN Teleshopping 13:10 - A to Z Teleshopping 14:20 - 104.6 Music 16:10 K/ina ma’ Farah (r) 17:10 Er;a’ Lura 18:00 - A[barijiet ta’ barra 18:15 - Bingo 75 (live) 18:40 - Teleshopping 19:00 A[barijiet 19:20 - A[barijiet ta’ barra 19:30 - {abbejtek (r) 20:30 - Qeg[din Sew! 21:30 Alfred Sant u l-Ewropa 22:00 A[barijiet 22:30 - Poker. Raiuno 06:45 - Unomattina (jinkludi Tg 1 fis-07:00, it-08:00 u d-09:00) 09:30 - Tg1 flash 10:00 Unomattina storie vere 10:30 Unomattina verde 11:00 - Tg 1 11:30 - Unomattina Magazine 12:00 - La prova del cuoco 13:30 - Tg 1 14:00 - Tg 1 Economia 14:10 – Verdetto finale 15:20 – La vita in diretta 18:50 – L’eredità 20:00 - Tg 1 20:30 - Affari tuoi 21:10 – Tale e quale show 23:25 – TV7 00:30 Tg1 notte 01:05 - Cinematografo 01:55 – Sottovoce. Raidue 07:00 - Cartoons 08:20 Heartland (TF) 09:05 - Settimo cielo (TF) 10:30 - Tg 2 insieme estate – Tg 2 E…state con costume 10:55 - Tg 2 medicina 33 11:20 - Il nostro amico Charly (TF) 12:10 - La nostra amica Robbie (TF) 13:00 - Tg 2 giorno 13:30 - Tg 2 Eat Parade 13:50 Tg 2 Sì, viaggiare 14:00 - Detto fatto 16:15 - Ghost Whisperer (TF) 17:55 - Tg Sport 18:15 Tg 2 notizie 18:45 – Squadra speciale Cobra 11 (TF) 19:35 NCIS (TF) 20:30 - Tg 2 21:00 – Una mamma imperfetta 21:10 NCIS LA (TF) 21:55 – Bates Motel (TF) 23:30 - Tg 2 notizie 23:45 – Presunto colpevole 00:55 – Rai Parlamento 01:05 - Hawaii Five-O (TF). Raitre 08:00 - Agorà Estate 10:20 – Io Semiramide. Film ’62 (fil-11:10 Tg3 minuti) 12:00 - Tg 3 # Meteo 3 12:45 – Timbuctu: I viaggi di Davide 13:05 - Terra nostra (TN) 14:00 - Tg regione 14:20 - Tg 3 14:50 - Tgr Piazza affari 15:05 -

Le nuove avventure di Flipper (TF) 15:50 – Age of the Dragons. Film 2011 17:15 - Geo

magazine 19:00 - Tg 3 19:30 Tg regione 20:00 - Blob 20:15 Simpatiche Canaglie 20:35 - Un posto al sole (soap) 21:05 – Il gioiellino. Film 2010 23:05 - Tg 3 regione 23:10 - Tg 3 linea notte estate 23:45 – Correva l’anno 00:35 – Tg 3 chi è di scena 00:55 – Magazzini Einstein Biennale 2013 01:45 – O Gigante da America. Film ’78. Canale 5 08:00 - Tg 5 mattina

08:40 – La telefon ata di Belpietro 08:50 – Mattino cinque 09:10 - Tg 5 – Ore 10 – Navigare informati 11:00 - Forum 13:00 - Tg 5 13:40 - Beautiful (soap) 14:10 Centovetrine (soap) 14:40 – Uomini e donne 16:10 - Il segreto (soap) 16:55 - Pomeriggio cinque 18:50 – Avanti un altro! 20:00 - Tg 5 20:40 - Paperissima sprint 21:10 – Baciamo le mani 22:55 - Matrix 01:05 - Tg 5 Notte # Meteo 01:35 Paperissima sprint (r). Rete 4 06:50 - Chips (TF) 07:45 Charlie’s Angels (TF) 09:00 Siska (TF) 10:00 - Carabinieri (fiction) 10:50 - Ricette all’italiana 11:30 - Tg 4 12:00 - Un detective in corsia (TF) 12:55 La signora in giallo (TF) 14:00 Tg 4 14:45 - Lo sportello di Forum 15:35 - My Life – segreti e passioni (soap) 16:05 – Il principe e la ballerina. Film ’57 18:55 - Tg 4 19:35 - Tempesta d’amore (TF) 20:25 - Quinta Colonna il Quotidiano 21:10 Quarto Grado 00:20 – Under Suspicion. Film 2000. Italia 1 06:55 – Friends (TF) 07:50 – La vita secondo Jim (sitcom) 08:45 – Tutto in famiglia (sitcom) 09:45 – Royal Pains (TF) 10:35 – Dr House (TF) 12:25 - Studio aperto 13:00 - Sport Mediaset 13:40 - Cartoons 15:30 – 2 Broke Girls (sitcom) 16:00 – E alla fine arriva mamma! (sitcom) 16:55 – Community (sitcom) 17:50 – Mike & Molly (sitcom) 18:15 – Si Salvi chi puo (sitcom) 18:30 - Studio aperto 19:20 - CSI Miami (TF) 21:10 – Transformers 3. Film 2011 00:05 – Stealth – Arma suprema. Film 2005.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

TV#Radju 25 Favourite Channel 07.00 - Teleshopping 08:30 - Jien u Int 10:30 - }iffa 12:30 - F. News 12:45 - Best Deal 13:00 Malja 15:00 - Teleshopping 17:30 - Niltaqg[u 18:15 - F. News 18:30 - Niltaqg[u 19:30 - Ipokriti 20:30 - F. News 21:00 - Bejnietna l-{bieb 23:00 - F. News. Calypso Music TV 07:00 - Total Request Show (r) 09:00 – Love and Romance 10:00 - Teleshopping 12:00 – Rock Legend (r) 13:00 - The 60s & 70s 13:30 – The 80s 14:00 - The 90s 14:30 - The 00s 15:00 - Love and Romance 16:00 – The 80s 16:30 - I Grandi Successi 17:30 – The Local Angle 18:00 – Total Request Show 20:00 - The 60s & 70s 20:30 - Versus 21:30 - The Local Angle (r) 22:30 - Music Videos. La 5 09:35 - Centovetrine (soap) 10:05 - Beautiful (soap) 10:30 Tempesta d’amore (soap) 11:30 Beautiful (soap) 11:55 Centovetrine 12:15 - Grey’s Anatomy (TF) 13:10 - Un mamma per amica (TF) 14:00 Dawson’s Creek (TF) 14:50 - Che trucco! 15:20 - Non ditelo alla sposa 16:30 - Spose Extralarge 16:55 - Vieni a vivere con me 17:50 - Love Bugs 1 (sitcom) 18:40 - Ugly Betty (TF) 19:30 Grey’s Anatomy (TF) 20:25 - Una mamma per amica (TF) 21:10 -

Extreme Makeover Home Edition 23:00 - Uomini e donne 00:20 Vieni a vivere con me.

BBC Entertainment 07:00 - Gigglebiz 07:15 Tweenies 07:35 - Boogie Beebies 07:50 - Little Prairie Dogs 08:00 - Nina and the Neurons 08:15 - Gigglebiz 08:30 - Apes in Danger 08:55 Gavin and Stacey 09:25 - The Weakest Link 10:10 EastEnders 10:40 - Doctors 11:10 - Monty Halls’ Great Hebridean Escape 12:10 Mutual Friends 13:00 - Apes in Danger 13:25 - The Weakest Link 14:10 - Gavin and Stacey 14:40 - EastEnders 15:10 Doctors 15:40 - Mutual Friends 16:30 - Monty Halls’ Great Hebridean Escape 17:30 - The Weakest Link 18:15 - Apes in Danger 18:40 - Doctors 19:10 Casualty 20:00 - 2point4 Children 20:30 - The Stephen K Amos Show 21:00 - The Gatwick Baby: Abandoned at Birth 21:50 - Ideal 22:20 Survivors 23:10 - Alan Carr: Chatty Man 23:55 Whitechapel. TCM 07:30 - Captain Sindbad. Film ’63 (U) 08:55 - Scaramouche.

Film ’52 (U) 10:45 - Crisis. Film ’50 12:20 - The Secret Partner. Film ’61 13:50 - San Quentin. Film ’37 15:00 - Stay Away, Joe. Film ’68 (U) 16:45 Raintree County. Film ’57 19:25 - Agatha. Film ’79 (A) 21:00 Dark of the Sun. Film ’68 (PG) 22:40 - The Doctor’s Dilemma. Film ’58 (U). MGM Movies 07:50 - Outback. Film ’89 09:25 - Kes. Film ’70 (U) 11:20 Yours, Mine and Ours. Film ’68 (PG) 13:15 - Alias Jesse James. Film ’59 (U) 14:50 - How to Beat the High Cost of Living. Film ’79 (PG) 16:35 - Dominick and Eugene. Film ’88 18:25 Year of the Dragon. Film ’85 (18) 20:40 - MGM’s Big Screen 21:00 - The Favor. Film ’94 22:40 - Hollywood Air Force. Film ’86 (15). GO Stars 07:00 - Sherlock Holmes: A Game of Shadows 09: - Closing The Ring 11:00 - Monk 11:45 - The Guardian 14:00 - Earthbound 15:45 - Daylight 17:40 - Ponyo 19: - Downton Abbey 20:25 Parks & Recreation 21:00 - The Heineken Kidnapping 23:05 - The Thing 00:45 - Dazed and Confused. Diva Universal

07:00 - Quincy, M.E. 08:00 Mystery Woman: Sing Me a Murder 09:35 - Fede Cieca 09:50 - Kojak 10:50 - Quincy, M.E. 11:45 - Movie 12:00 Mystery Woman: Snapshot 13:38 - Movie 13:50 - Rex: A Cop’s Friend 14:50 - ER 15:45 - Movie 16:00 - Quincy, M.E. 17:00 - Mystery Woman: Mystery Weekend 18:40 - Great Women 18:50 - Rex: A Cop’s Friend 19:50 - JAG 20:50 Great Women 21:00 - ER 22:44 - Movie 23:00 - Strong Medicine. Iris 09:20 - Louis de Funès e il nonno surgelato. Film ’70 11:00 - The Door in the Floor. Film 2004 13:05 - Che fine ha fatto Totò Baby. Film ’64 14:45 - Adesso cinema! 15:15 - I moschettieri del mare. Film ’62 17:25 - Baci e abbracci. Film ’98 19:25 - ATeam (TF) 20:15 - Hazzard (TF) 21:05 - Facile preda. Film ’95 22:40 - Agents secrets. Film 2004 00.45 - Kings (TF). Discovery Channel 07:15 - Dirty Jobs: Down Under: Journey to Croc Country 08:10 Deadliest Catch: Friends and Rivals 09:05 - Gold Rush: Drill or Die 09:55 - One Car Too Far: Mountain 10:50 - How Do They

Do It? 11:15 - How It’s Made 11:40 - Mythbusters: Fireball Stun Gun 12:35 - Wheeler Dealers: Porsche 944 Turbo 13:30 - Chop Shop. Auction Hunters: 14:25 - Off the Deep End 14:55 - Trading Places. Auction Kings: 15:20 - Michael

Jordan Motorcycle; Candle Stick Phone 15:50 - Pick-Off Special. 16:15 - Naked and Afraid: Island From Hell 17:10 - Born Survivor: Bear Grylls: Ecuador 18:05 - Auction Kings: Declaration of Independence # Concession Wagon 18:35 Auction Hunters: The Chi-town Showdown 19:00 - How It’s Made 20:00 - Worlds Strangest: Explosions 21:00 - The Big Brain Theory: Pure Genius: Three Little Pigs 22:00 - Ben Earl: Trick Artist 23:00 Dynamo: Magician Impossible. Melita More 08:00 - Hollywood Buzz 08:30 Grey's Anatomy 09:20 - Private Practice 10:10 - Criminal Minds 11:00 - Mike & Molly 11:30 Person of Interest 12:15 - Fringe 13:00 - Days of Our Lives 13:45 Enlightened 14:15 - Hollywood Buzz 14:30 - Supernatural 15:15 - Grey's Anatomy 16:00 - Private Practice 16:45 - Mike & Molly 17:10 - Top Gear 18:15 - Days of Our Lives 19:00 - Criminal Minds 20:00 - Glee 20:45 - Gossip Girl 21:30 - Swimfan 23:00 - Mike & Molly 23:25 - How I Met Your Mother 23:50 - 2 Broke Girls 00:15 - Whitney 00:40 - 30 Rock 01:05 - VEEP. Biography Channel 10:00 - Barter Kings: Snakes on a Trade 11:00 - Lady Hoggers: The Last Stand 11:30 - Parking Wars 12:00 - Pawn Stars: Spidey Cents 12:30 - America’s Court with Judge Ross. The Hasselhoffs: 13:00 - Family Business 13:30 - The Hoffather. Storage Wars Texas: 14:00 - The Good, the Bad, and the Hungry 14:30 - Home on the Strange 15:00 - Puffy in the Sky with Diamonds 15:30 - The Surgeon, the Witch, and the Wardrobe 16:00 - Flight of the Grumblebee 16:30 - Mary Had a Little Blom. The Hasselhoffs: 17:00 - Family Business 17:30 - The Hoffather. 18:00 - The Real Housewives of New Jersey: Not One of Us. The Locator: 19:00 - Separated But Not Forgotten 19:30 - A Daughter’s Last Hope. 20:00 Hoarders: Joanne # Kristy 21:00 - The Real Housewives of New Jersey: Black & White and Read All Over. Hardcore Pawn: 22:00 - The Shocker 22:30 - Million Dollar Story 23:00 - Amy Got Back 23:30 - Tripped Out Cash.

G˙at-tfal fuq il-Cable Jim Jam 08:00 - Fireman Sam 08:10 - Barney and Friends 08:40 - Pingu 08:45 - Baby Antonio’s Circus 08:50 - My Animal Family 09:05 - Benjamin’s Farm 09:10 - See The Sea 09:15 - Slim Pig 09:25 - Monkey See Monkey Do 09:35 - Kipper 09:45 Igloo-Gloo 10:00 - Dougie in Disguise 10:10 Barney and Friends 10:40 - Wobblyland 10:45 Jarmies 11:00 - Lots & Lots 11:15 - Oswald 11:40 - Jakers: The Adventures of Piggley Winks 12:05 - Wildlife 12:10 - James the Cat 12:15 Fluffy Gardens 12:30 - My Animal Family 12:45 - Benjamin’s Farm 12:50 - See The Sea 12:55 Mio Mao 13:05 - Slim Pig 13:15 - Monkey See Monkey Do 13:25 - Bob the Builder 13:35 Fireman Sam 13:45 - Thomas and Friends 14:10 Pingu 14:15 - Tiny Planets 14:20 - Pingu 14:25 Barney and Friends 14:55 - Kipper 15:05 Angelina Ballerina 15:20 - Dougie in Disguise 15:30 - Wobblyland 15:35 - Monkey See Monkey Do 15:45 - Pingu 15:50 - Tiny Planets 15:55 Pingu 16:00 - My Animal Family 16:15 Benjamin’s Farm 16:20 - See The Sea 16:25 James the Cat 16:30 - Thomas and Friends 16:45 - Bob the Builder 16:55 - Fireman Sam 17:05 Jarmies 17:20 - Mio Mao 17:30 - Slim Pig 17:40 - Baby Antonio’s Circus 17:45 - Fluffy Gardens

18:00 - Slim Pig 18:10 - Pingu 18:15 - Tiny Planets 18:20 - Pingu 18:25 - Oswald 18:50 Gazoon 19:00 - Angelina Ballerina 19:15 Thomas and Friends 19:30 - Bob the Builder 19:40 - Fireman Sam 19:50 - Barney and Friends 20:20 - Pingu 20:30 - Monkey See Monkey Do 20:40 - Tiny Planets 20:45 - Tork 21:00 - Monkey See Monkey Do 21:10 - See The Sea 21:15 - My Animal Family 21:30 - Benjamin’s Farm 21:35 Jakers: The Adventures of Piggley Winks 22:00 Bob the Builder 22:10 - Thomas and Friends. Disney Channel 08:00 - Minnie’s Bow-Toons 08:05 - Jake and the Neverland Pirates 08:30 - A.N.T. Farm 09:15 Jessie 10:05 - Good Luck Charlie 11:15 - Shake It Up 12:00 - Austin and Ally 13:10 - Shake It Up 13:35 - My Babysitter’s a Vampire 14:00 - That’s So Raven 14:25 - Gravity Falls 14:50 - Austin & Ally 15:10 - Violetta 16:00 - Teen Beach Movie 17:30 - Wolfblood 17:55 - A.N.T. Farm 18:20 Violetta 19:05 - Jessie 19:30 - My Babysitter’s a Vampire 19:50 - Austin and Ally 20:40 - That’s So Raven 21:00 - Jessie 21:25 - A.N.T. Farm 21:50 - Good Luck Charlie 22:10 - Wizards of Waverly Place.

07>00

NET News

09>00

Chit Chat

10>00

Sajf Flimkien (r)

11>30

Telebejg[ Simpati/i NET News Telebejg[ Simpati/i NET News Simpati/i Telebejg[ U/u[ NET News Sajf Flimkien NET News Flusek L-Istorja tal-Futbol Malti NET News Mitqlu Deheb NET News

13>00

14>00 14.05 14>35 15>00 15>05 16>00 17.00 18>00 18>15 19>45 20>30 21>00 21>30 21>35 23>00

Sport fuq il-Cable Eurosport 07:30 - Snooker

08:30 - UCI Europe Tour Cycling 09:30 Snooker: Shanghai Masters: Day 5 (live) 12:30 - Snooker 13:30 - UCI Europe Tour Cycling 15:00 - Giants Live Series World’s Strongest Man 16:00 - Bigger’s Better Boxing (live) 19:00 - Horse Racing Time 20:30 - Snooker. Eurosport 2 06:30 - Cycling

07:00 - World Cup Beach Soccer: Group Stage : Cote d’Ivoire v Russia (live) 08:30 - World Cup Beach Soccer: Group Stage: Ukraine v Brazil (live) 09:30 - Shanghai Masters Snooker: Day 5 (live) 11:30 - Summer GP Ski Jumping 12:30 - AFC Football Champions League 14:00 UCI Europe Tour Cycling: Tour of Britain: Stage 6 (live) 16:00 - Cycling 17:00 - Champions League Twenty 20 Cricket 19:30 - Cycling 20:30 Shanghai Masters Snooker 22:00 - UCI Europe Tour Cycling 23:00 - Fight Club. GO Sports 1 07:00 - Ligue 1: Rd 6: The Ligue 1 Show 07:30 - Serie A: Rd 3: Inter v Juventus 09:30 Barclays PL: Wk 5: Aston Villa v Newcastle Utd 11:30 Football's Greatest 12:00 - F1: Singapore GP: Practice 1 (live) 14:00 - Trans World Sport #1377 15:00 - Barclays PL: Wk 6: PL Match Pack 15:30 - F1: Singapore GP: Practice 2 (live) 17:30 - Ligue 1: Rd 6: The Ligue 1 Show 18:00 - Barclays PL: Wk 5: Stoke City v Man. C. 20:00 - UEFA Champions League: Magazine Programme 05 20:45 - Aviva Premiership: Rd 3: Worcester Warriors v Harlequins (live) 22:45 Barclays PL: Wk 6: PL Preview 23:15 - PGA European Tour: 70° Open d'Italia: Day 2. GO Sports 2 14:30 - PGA European Tour: 70° Open d'Italia: Day 2 (live) 18:30 - Milan Channel 20:30 Ligue 1: Rd 6: AS St-Etienne v Toulouse (live) 22:30 - Milan Channel. GO Sports 3 11:00 - ATP 250 Series: St Petersburg Open: QF (live) 15:00 - Inter Channel 20:35 - RaboDirect Pro12: Rd 3: Glasgow Warriors v Leinster (live) 22:35 - Inter Channel.

GO Sports 7 07:00 - PGA European Tour: 70° Open d'Italia: Day 1 11:00 - Vincennes Horseracing 14:00 - Barclays PL: Wk 5: PL Review 15:00 - Ligue 1: Rd 5:

Girondins de Bordeaux v Paris St-Germain 17:00 - FIFA Futbol Mundial #435. Barclays PL: 17:30 - Wk 5: Fulham v WBA 19:30 - Wk 6: PL Preview. 20:00 - F1: Singapore GP: Practice 1 & 2 23:30 Barclays PL: Wk 5: Southampton v West Ham Utd 01:30 - Serie A: Rd 5: Fiorentina v Cagliari. GO Sports 8 09:00 - PGA European Tour: 70° Open d'Italia: Day 1 13:00 - Vincennes Horseracing 16:00 - Barclays PL: Wk 5: PL Review 17:00 - Ligue 1: Rd 5:

Girondins de Bordeaux v Paris St-Germain 19:00 - FIFA Futbol Mundial #435. Barclays PL: 19:30 - Wk 5: Fulham v WBA 21:30 - Wk 6: PL Preview. 22:00 - F1: Singapore GP: Practice 1 & 2 01:30 Barclays PL: Wk 5: Southampton v West Ham Utd. Melita Sports 1 08:00 - Bundesliga 11:45 -

FIFA Beach Soccer WC Qual. 13:05 - FA Cup 15:00 - 2012 UIPM Pentathlon 16:05 - 2012 Alpari World Match Tour 18:10 - FA Cup 20:00 Bundesliga - Preview 20:30 Bundesliga 22:35 - 2012 UIPM Pentathlon 23:40 - FA Cup 01:45 - Bundesliga - Preview. Melita Sports 2 12:00 - FA Cup 14:05 -

Swedish ATG Horse Racing V4 Race Meetings 15:10 Bundesliga 17:05 - America's Cup 19:10 - Volleyball Champions League Magazine The Big Hit 19:40 - FA Cup 21:35 - Vendee Globe 2012-13 Weekly Highlights 21:55 Swedish ATG Horse Racing V65 Race Meetings 00:30 Bundesliga. Malta Stars 08:00 - Malta Handball Association 09:20 - Melita GFA 1st Div. 11:05 - BOV PL 13:20 - MFA Futsal League 14:45 - Malta Rugby Football Union 16:20 - Malta Basketball Association 17:45 - Malta Handball Association 19:05 Football Nurseries 19:40 Melita GFA 1st Div. 21:25 BOV PL 23:40 - MFA Futsal League 01:00 - Malta Rugby Football Union.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

26 Klassifikati PROPRJETÀ G{ALL-BEJG{ JEW KIRI Il-{amrun

GARAXX jew store, 115-il pied tul u 24 pied wisa’, bilbit[a, dawl, ilma u toilet. Bilpermess Class B. ?emplu 77200983.

G{ALL-BEJG{ G[amara antika

TINKLUDI twaletta bil-

mera, lavaman, komodina, gradenza bil-mera u wi// tal - ir[am u gwardarobba kbira . Jistg[u jinbieg[u separati . ?emplu 99800607 .

G{ALL - KIRI {a]-}ebbu; ’il barra minn Triq l-Imdina

GARAXX basement 40 pied x 50 pied, jista’ jintu]a g[al gym, store, uffi//ju e//. ?emplu 79211659.

AVVI}I G[al kull xog[ol

TA ’ kostruzzjoni ta ’ bini , alterazzjonijiet ta ’ bini ta ’ front gardens , ftu[ ta ’ [itan bi travi tal - [adid , ftu[ ta ’ bibien u twieqi , [nejjiet , bdil ta ’ soqfa tal konkos u xorok , u nikkavraw travi tal - [adid bl - injam , qlug[ ta ’ madum tal - art u tal - [ajt . Nag[mlu fa//ati ;ewwa u barra , fuq il - fil , bis - sejjie[ , bil - qoxra ,

xog[ol ta ’ invjar , tik[il u tibjid u rran;ar , u nraqqg[u soqfa tal - konkos , e// . Xog[ol ta ’ ilma . Xog[ol b ’ esperjenza kbira u attenzjoni ta ’ xog[ol . B ’ garanzija ta ’ xog[ol fil pront . ?emplu 99602436 .

G[al kull xog[ol

TA’ madum tal-art u tal-[ajt, qlug[ ta’ kmamar tal-banju, plumbing, kisi tal-;ibs, ]ebg[a u gypsum boards, e//. ?emplu 77433390.

:uvni

BARRANI jixtieq jiltaqa’

ma’ xebba li g[andha bejn 20 u 24 sena g[as-serjetà. ?emplu lil Kevin fuq 99521259.

Tiswijiet fil-pront u fil-post

TA’ fridges, freezers, washing machines, tumble dryers u dehumidifiers, e//. B’sitt xhur garanzija fuq il-parts u labour. Bl-ir[as prezzijiet. Stima b’xejn minn qabel. Spare parts g[al kull tip ta’ appliances. ?emplu 21371559, 27371559, 21493285, 79884497 jew 99472570. Servizz fil-pront.


Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

27 KAMPJONATI EWROPEJ TAN-NISA U19

Malta tibda l-impeji tag[ha nhar is-Sibt Il-biera[, it-tim nazzjonali Malti tan-nisa ta’ ta[t id-19-il sena [alla Malta biex fi tmiem il-;img[a jibda l-impeji tieg[u fir-rawnd ta’ kwalifikazzjoni g[all-Kampjonati Ewropej. Ilpartiti ta’ dan il-mini-tournament se jsir fis-Serbja u lMaltin se jilag[bu kontra sSerbja, l-Olanda u l-Bo]nija u l-Herzegovina. L-ewwel log[ba tat-tim Malti se tkun dik tas-Sibt li ;ej kontra sSerbja. G[al dawn l-a[[ar ;img[at il-players attendew sessjonijiet ta’ ta[ri; intensivi ta[t it-tmexxija tal-kow/ Mark Gatt. :img[a ilu l-kow/ Gatt [abbar il-lista finali ta’ 18-il player li se jkunu qed jilag[bu fis-Serbja. L-a[bar il-[a]ina g[at-tim Malti hu li l-captain Michelle Zuber se tkun nieqsa min[abba injury. Il-captain tat-tim issa se tkun Brenda Borg filwaqt li l-vi/i-captain se tkun Shona Zammit.

F’kummenti li ta l-kow/ Gatt dan qal li l-g[an prin/iapli tat-tim se jkun li jikseb ir-rispett tal-avversarji.

L-iskwadra hi: Goalkeepers

Janice Xuereb - Birkirkara Keoney Demicoli Hibernians

Difensuri

Alessia Caschetto - Kirkop United

Cassandra Camilleri Pembroke Athleta Charlene Cassia - Kirkop United Mary Claire Aquilina Hibernians Moddyanne Refalo - Gozo Martina Cilia - Birkirkara Sonia Schembri - Pembroke Athleta Alishia Sultana - Birkirkara Claudette Xuereb - {amrun

Spartans

Midfielders

Amber Grech - Pembroke Athleta Anne Marie Muscat Hibernians Shona Zammit - Kirkop United Brenda Borg - M;arr United Jade Flask - Kirkop Unted

Attakkanti

Martina Borg - Hibernains Raiina Giusti - Birkirkara Il-Programm

Is-Sibt 21 ta’ Settembru 3pm – Serbja v Malta

It-Tnejn 23 ta’ Settembru 3pm – Olanda v Malta

Il-{amis 26 ta’ Settembru

3pm – Malta v Bo]nijaHerzegovina

TI:RIJIET TA}-}WIEMEL

Illejla jsir programm ie[or bi [dax tat-trott

BOXING

Imut Ken Norton Kmieni l-{amis filghodu t[abbret il-mewt tal-eks boxer Ken Norton. Norton miet fl-eta ta’ 70 sena b’attakk tal-qalb. Norton jibqa’ mfakkar g[al meta kien g[eleb lil le;;endarju Muhammad Ali fi ;lieda boxing fl-1973. Tliet snin wara dawn it-tnejn re;g[u I;;ieldu kontra xulxin u Ali kien ing[ata reb[a b’mod kontroversjali. Wara li irtira mil-boxing Norton kien [a sehem f’diversi films u kien anke jikkumenta l-;lidiet tal-boxing.

Il-35 laqg[a tal-ista;un li se ssir illejla filkorsa tal-Marsa se tikkonsisti minn [dax –il ti;rija kollha g[al ]wiemel tat-trott fuq distanza twila ta’ 2640m. Minn dawn, se tispikka laktar it-tmien ti;rija, dik riservata g[al ]wiemel tal-klassi Premier. Din se tibda g[al [abta tad-9pm. Wara l-karozza tat-tluq, fit-ti;rija Premier, se jibdew 16–il ]iemel li huma Orion du Vaumicel, Nasko Pride, Bonus Kall, Arnie Sensation, Of Course Ramble, Label Chouan, Olympien Major, Sultan November, Noble d’Ete, Nagano Phedo, Nitesco d’Antony, Ofackevo, Skars Hanna, Vanmaker Limburgia, True Q u Nuage de Bourgogne. Din g[andha tkun ti;rija kemmxejn bilan/jata, b’attenzjoni spe/jali ting[ata lil ]wiemel b[al Label Chouan (David Ellul), Olympien Major (Anthony Spagnol) u Vanmaker Limburgia (Charles Camilleri) li ;ejjin minn wirjiet tajbin fl-a[[ar [ar;iet tag[hom.

Il-kumplament tat-ti;rijiet se jkunu riservati g[al ]wiemel mill-klassi Gold, Silver, Bronze u Copper, bl-ewwel ti;rija tal-klassi Copper tibda fis-6.30pm.

Tbassir.

I Ti;rija. Klassi Copper. Dist – 2640m. Win – Take Out Blue. Place – Qualou d’Axel, Hulegardens Filur. II Ti;rija. Klassi Bronze. Dist – 2640m. Win – Donna Giant. Place – Principessa Caf, Magnific As. III Ti;rija. Klassi Silver. Dist – 2640m. Win – Command Coger. Place – Lys de l’Oasis, Napolitano Sun. IV Ti;rija. Klassi Silver. Dist – 2640m. Win – Quio de Nappes. Place - Insomnia Grif, Quozak Prior. V Ti;rija. Klassi Bronze. Dist – 2640m. Win – Andri Boko. Place – Jet Starline, Ingo Moon. VI Ti;rija. Klassi Gold. Dist – 2640m. Win – Nacarat Campbell. Place – Pan de Coupieres, Energy Launcher. VII Ti;rija. Klassi Silver. Dist – 2640m. Win – Quaroldo. Place – Mealington, Quioco Dry. VIII Ti;rija. Klassi Premier. Dist – 2640m. Win – Label Chouan. Place – Olympien Major, Vanmaker Limburgia. IX Ti;rija. Klassi Silver. Dist - 2640m. Win – Law Suit. Place – Quid de Bellevue, Lass Idol. X Ti;rija. Klassi Gold. Dist – 2640m. Win – Midnight Passion. Place – Phenix de la Roque, Jerry Eme. XI –il Ti;rija. Klassi Silver. Dist – 2640m. Win – Quindici. Place – Neo de Mira, Mr Snowman.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

30 Sport FORMULA 1

Vettel ifittex it-tielet reb[a konsekuttiva

Sebastian Vettel tar-Red Bull se jkun qed ifittex li jirrepeti s-su//ess li kiseb sena ilu f’Singapore

I/-champion renjanti u leader tal-klassifika, Sebastian Vettel tar-Red Bull, fi tmiem il-;img[a f’Singapore se jkun qed ifittex it-tielet reb[a konsekuttiva biex b’hekk jag[mel pass ie[or lejn ir-reb[ tarraba’ titlu konsekuttiv. Sena ilu, qabel il-Grand Prix ta’ Singapore Vettel kien 39 punt ta[t Fernando Alonso tal-Ferrari u reba[ il-Grand Prix f’Singapore biex resaq vi/in ta’ Alonso u eventwalment g[addieh u reba[ ittitlu. Din is-sena, l-affarijiet

huma totalment differenti. Vettel b[alissa g[andu vanta;; ta’ 53 punt fuq listess Alonso u kollox jidher li Vettel se jer;a’ jikseb su//ess. Jekk Vettel jirba[ f’Singapore din tkun ittielet reb[a konsekuttiva u s-seba’ wa[da tal-ista;un. Fl-a[[ar ]ew; Grand Prix Vettel reba[ fil-Bel;ju u flItalja. I/-/irkwit ta’ Singapore hu wie[ed adattat g[all-karozzi tar-Red Bull u se tkun ferm diffi/li g[al Alonso biex iwaqqaf iddominju tas-sewwieq :ermani]. I/-/irkwit ta’ Singapore hu wie[ed mill-itwal /irkwiti u sena ilu t-tellieqa kellha tispi//a ]ew; dawriet qabel min[abba li ssewwieqa kienu ilhom isuqu g[al sag[tejn. Minkejja li Vettel se jibda favorit li jirba[ f’Singapore, wie[ed ma jridx jinsa li mill-2008, Alonso reba[ darbtejn f’dan i/-/irkwit u barra minn hekk spi//a darbtejn o[ra fuq il-podju. F’tellieqa o[ra l-iSpanjol spi//a fir-raba’ post u dan kollu jimla lil Alonso b’tama li jibqa’ jisfida lil Vettel sal-a[[ar. Hekk kif fadal seba’ Grand Prix g[al tmiem ilkampjonat Alonso s’issa reba[ biss ]ew; Grand Prix. Jekk Alonso jer;a’ jispi//a t-tieni wara Vettel fi tmiem l-ista;un, din tkun it-tielet darba sa mill-2010 li dan ikun spi//a t-tieni. Il-Grand Prix f’Singapore beda jsir fl-2008 u minn dakinhar ‘l hawn tliet sewwieqa reb[u f’dan i/-/irkwit. Minbarra Vettel u Alonso, s-sewwieq l-ie[or li reba[ f’Singapore kien Lewis Hamilton. Dan kien reba[ meta kien g[adu malMcLaren u sena ilu kien ferm sfortunat li ma reba[x darba o[ra f’Singapore meta kellu [sara fil-grearbox lejn l-a[[ar parti tat-tellieqa. Fi tmiem il-;img[a se jing[ata attenzjoni spe/jali is-sewwieq tal-Lotus Kimi Raikkonen. Dan tal-a[[ar , ;img[a ilu iffirma kuntratt mal-Ferrari u sena o[ra se jkun qed isuq flimkien ma’ Alonso. G[al Raikkonen din se tkun it-tieni darba filkarriera li se jkun qed isuq mal-Ferrari. {arsa lejn l-istatistika turi li mill-[ames darbiet li sar Grand Prix f’Singapore, fi tliet darbiet minnhom issewwieq li reba[ it-tellieqa kien beda mill-pole position.


IN-NAZZJON Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

Sport 31

Il-midfielder ta’ Swansea Wilfried Bony jiddefendi l-ballun minn Antonio Barragan ta’ Valencia. Swansea reb[u 3-0 barra minn darhom

EUROPA LEAGUE

Jirb[u Lazio, Tottenham, Swansea u Fiorentina Lazio, Tottenham, Swansea u Fiorentina kienu u[ud mit-timijiet li l-biera[ bdew l-impenji tag[hom flEuropa League b’reb[a. Swansea kisbu reb[a impressjonanti ta’ 3-0 barra minn darhom kontra Valencia imma wie[ed irid jinnota li l-iSpanjoli lag[bu g[al [in twil b’10. Wara 10 minuti tke//a Rami ta’ Valencia u erba’ minuti wara Wilfried feta[ l-iskor g[al Swansea. Fit-tieni taqsima Swansea issi;illaw il-log[ba b’gowls ta’ Michu u De Guzman. Tottenham g[elbu lil Tromso 3-0 u din kienet reb[a fa/li g[allIngli]i. L-eroj tas-serata kien Defoe li skurja ]ew; gowls u Eriksen issi;illa kollox fl-a[[ar minuta. Ftit jiem qabel id-derby kontra r-rivali Roma, Lazio kisbu reb[a minima ta’ 1-0 kontra Legia Warsaw. Luniku gowl tal-partita skurjah Hernanes fit-53 minuta. PSV sofrew telfa mhux mistennija f’darhom kontra Ludogorets Razgrad. Dawn tal-a[[ar skurjaw ]ew; gowls fit-tieni taqsima biex [adu tliet punti prezzju]i. Kif kien mistenni, Fiorentina [adu t-tliet punti kontra Ferreira f’Firenze. IlViola, li lag[bu b’diversi players titulari neqsin marru fil-vanta;; b’gowl ta’ Rodriguez. Matos g[amilhom tnejn u kwarta mittmiem sab ix-xibka Giuseppe Rossi. Wigan ;ew draw 0-0 barra minn darhom

kontra t-tim Bel;jan ta’ Zulte-Waregem. Ta min isemmi r-reb[a ta’ 5-2 li kibsu Rubin Kazan barra minn darhom kontra Maribor filwaqt li Dynamo Kiev tilfu 1-0 f’darhom stess kontra Genk. Ri]ultati

Grupp A

St.Gallen v K. Krasnodar 2-0 Valencia v Swansea 0-3

Grupp B

Zagreb v Chornomorets 1-2 PSV v L. Razgrad 0-2

Grupp C

Salzburg v Elfsborg S. Liege v Esbjerg fB

4-0

Maribor v R. Kazan Z. Waregem v Wigan

2-5 0-0

Fiorentina v P.Ferreira Pandurii v Dnipro

3-0 0-1

Grupp D Grupp E Grupp F

1-1

E. Frankfurt v Bordeaux 3-0 Tel Aviv v APOEL 0-0

Grupp G

D. Kyiv v Genk Thun v Rapid Wien

0-1 1-0

Estoril v Sevilla Freiburg v Liberec

1-2 2-2

R. Betis v Lyon V. Guimaraes v Rijeka

0-0 4-0

Limassol v Trabzonspor Lazio v L. Warszawa

1-2 1-0

Sheriff v Anzhi Tottenham v Tromso

0-0 3-0

Grupp H Grupp I

Grupp J

Grupp K Grupp L

M. Haifa v AZ Alkmaar 0-1 Thessaloniki v Karagandy 2-1


Il-:img[a, 20 ta’ Settembru, 2013

32 Lokali

media•link COMMUNICATIONS

2013 09 20