Page 1

www.media.link.com.mt

Numru 13,179

€0.55

It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

Allegazzjonijiet serji minn Joe Mizzi li meta kien Ministru baqa’ sieket u /ass quddiemhom L-eks Ministru u deputat Laburista Joe Mizzi qed jag[mel allegazzjonijiet serji [afna dwar iddroga, i]da meta hu kien Ministru responsabbli mill-Pulizija baqa’ sieket u //assat quddiem dawn listess allegazzjonijiet. Il-Prim Ministru u Kap tal-Partit Nazzjonalista, Lawrence Gonzi, sostna dan f’intervista fuq Radio 101, li kienet irrekordjata s-Sibt wara nofsinhar u xxandret il-{add filg[odu. L-intervista tmexxiet minn Danica Caruana. Joe Mizzi qed jallega li kienet waslitlu informazzjoni li kien hemm cocaine party fuq jott, i]da Richard Cachia Caruana intervjena u l-Pulizija marru fuq jott ]baljat. Dan g[aliex, skont Joe Mizzi, ilpersuni li kien hemm fuq il-jott kienu [bieb ta’ Richard Cachia Caruana. Il-Prim Ministru staqsa x’kien

g[amel Joe Mizzi b[ala Ministru.

“G[alfejn baqa’ //assat u sieket quddiem allegazzjoni serja ta’ droga? ” Il-PM fakkar kif Charles

Mangion kien irri]enja minn Ministru min[abba li persuna akku]ata bid-droga kienet ing[atat ma[fra ming[ajr ma din g[addiet mill-kabinett. “Allura,” sostna lPrim Ministru, “Joe Mizzi x’g[andu jag[mel? ” Lawrence Gonzi qal li hu infurmat li r-rapport kien dwar iljott “Karwela”. Il-Pulizija kienet investigat il-jott, i]da ma rri]ulta xejn. Tkellem ukoll dwar lallegazzjonijiet li qed jag[mel ixShadow Minister Laburista dwar lRJ70s. U qal li anki f’dan il-ka], eks Ministru Laburista m’g[amel xejn biex jivverifika l-fatti. g[al pa;na 4

Tifla waqt li qed tammira l-;miel ta’ tajra fil-Bird Park, is-Salini. Dan il-park kien inawgurat is-Sibt filg[axija mill-Prim Ministru, Lawrence Gonzi. Fi kliem il-Prim Ministru nnifsu, il-Bird Park fis-Salini hu oa]i naturali f’pajji]na. Ara pa;na 3 (Ritratt> Joseph Galea)

Fatalità

Il-:appun

Ra;el jinstab mejjet [dejn il-ba[ar, il-Belt

Tfittxija g[an-nieqsa wara g[arg[ar u valangi kka;unati mix-xita

Ara pa;na 6

Ara pa;na 12


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

4 Lokali

Akku]i foloz inti]i biex iwe;;g[u l-integrità u l-kredibbiltà ta’ Richard Cachia Caruana minn pa;na 1

“I]da issa qam mir-raqda g[ax irid jissie[eb f’dan le]er/izzju ta’ frame-up. Lawrence Gonzi sa[aq li dan l-a;ir mill-esponenti talMalta Labour Party hu ina//ettabbli. Sostna wkoll li Joseph Muscat issa refa’ fuq spallejh din it-ti/pisa. Il-Malta Labour Party g[andu [afna skeletri li [er;in millgradenza. “Nittama,” sostna l-Prim Ministru, “li l-poplu Malti jag[raf min huma dawn in-nies li jridu jmexxu l-pajji]. L-a;ir tal-mexxej laburista u l-esponenti tieg[u huwa skandalu] minn kull aspett.” Mistoqsi dwar il-mod kif qed ji]vol;u l-affarijiet minna[a tad-deputat Jeffrey Pullicino Orlando, il-Prim Ministru qal li huwa ddi]gustat bil-kbir b’dak li qed ji;ri. Sostna li l-PN ried li tkun segwita pro/edura ;usta ma’ kul[add, spe/jalment ma’ min qed ji;i akku]at u mmalafamat. Lawrence Gonzi qal li b’serjetà u maturità, lE]ekuttiv tal-PN il-{amis idde/ieda dwar pro/edura li kellha ti;i segwita biex issir ;ustizzja ma’ min qed ji;i akku]at. Qal li l-i/ken [a;a li kien jistenna kien li lpro/edura tkun segwita. I]da dan mhux qed ji;ri, “u qed nipperswadi ru[i li din mhux qed ti;i segwita apposta.” Lawrence Gonzi qal li sallum, b[ala Prim Ministru u Kap tal-PN, g[adu ma jafx id-dettalji tal-akku]i li

qeg[din isiru fil-konfront ta’ Richard Cachia Caruana, jew x’se jg[idu x-xhieda. “Din hija in;ustizzja kbira u nikkundannaha bl-iktar mod kategoriku,” sa[aq il-Prim Ministru. Hu qal li dan kollu g[andu l-ingredjenti ta’ frame-up u akku]i foloz, inti]i biss biex iwe;;g[u l-integrità, isserjetà, l-ir;ulija u l-karattru ta’ persuna li kul[add jafha b[ala integra. Matul l-intervista, il-Prim Ministru sostna wkoll li l-PN je]isti biex il-poplu jimxi ’l quddiem, “g[aliex int lg[a]la tag[na”. Hu qal li min imur kontra d-direzzjoni tal-Whip talGrupp Parlamentari Nazzjonalista m’g[adux jit[alla jikkontesta l-elezzjoni mal-PN. Il-Kap tal-PN qal li lapprovazzjoni ta’ 60 kandidat f’isem il-PN mill-E]ekuttiv nhar il-{amis li g[adda kien pro/ess ta’ ti;did tal-partit, anki g[all-fatt li g[axra minn dawn il-kandidati huma ;odda. Din hi biss l-ewwel lista ta’ kandidat li l-PN se jkun qed jippre]enta g[allelezzjoni ;enerali. Lawrence Gonzi qal li fil;img[at li ;ejjin, il-PN se jkun qed ifittex iktar kandidati, fosthom nisa biex b’hekk ikun qed jippre]enta lill-elettorat g[a]la ta’ kandidati minn kull settur tas-so/jetà. Il-PN, sostna Lawrence Gonzi, hu impenjat li jippr]enta kandidati li g[andhom is-servizz lejn ilpajji] b[ala prijorità. Il-Kap Nazzjonalista enfasizza l-importanza li l-

ina//ettabbli ekonomikament, g[all-fatt li d-dinja kollha kienet milquta minn kri]i. Minbarra dan, Malta ffa//jat ukoll il-kri]i talLibja, qal il-Prim Ministru, li kompla li minkejja dan, ilpajji] kompla jattira linvestiment barrani, jo[loq ix-xog[ol u j]id il-benefi//ji so/jali. Quddiem din irrealtà u quddiem l-inzjattivi implimentati mill-gvern, Muscat g[a]el li jin]el fittoroq u jipprotesta. Fl-intervista, il-Prim Ministru tkellem dwar lekonomija u qal li l-PN hu lpartit li mill-gvern [oloq ixxog[ol, tejjeb ilkundizzjonijiet tal-familji Maltin u investa fledukazzjoni u s-sa[[a. Hu fakkar li l-MLP llum g[adu partit mimli b’deputati li kellhom lopportunità li jwettqu millGvern, i]da fil-fatt implimentaw biss mi]uri negattivi. Fost dawn iddeputati hemm Alfred Sant, Evarist Bartolo, Charles Mangion, Charles Buhagiar, waqt li Joseph Muscat kien g[adu wara l-kwinti. Il-Prim Ministru fakkar kif wara l1996, il-gvern Laburista da[[al 33 taxxa, fosthom taxxa ta’ 28 fil-mija fuq innegozju u taxxa fuq ilmedi/ina. Kuntrarjament g[all-politika Laburista, ilPN jemmen f’politka li tin/entiva x-xog[ol u ssettur privat.

Lawrence Gonzi sa[aq li dan l-a;ir minn esponenti tal-Malta Labour Party hu

kandidati tal-PN ikollhom limpenn u l-lealtà lejn il-partit u l-pajji] b[ala qofol tal[idma tag[hom u li ji;bdu [abel wie[ed mal-Partit. B’differenza mill-MLP, ilPN dejjem fittex l-interessi tal-pajji] u kien u jibqa’ partit qalb in-nies. Dan, kuntrarjament g[al Joseph Muscat, li qed jattwa politika populista, sostna lKap tal-PN. B[ala e]empju ta’ dan, il-Prim Ministru semma l-politika Laburista tal-1996 u l-mod kif il-MLP kien inganna lin-nies b’[afna weg[di li fil-fatt ma twettqux. Dwar il-kandidati tal-PN, il-Kap tal-Partit qal li dawn dejjem kellhom il-libertà li jitkellmu fl-istrutturi talpartit u anki mieg[u u maluffi/jali tal-partit personalment. Il-bibien tag[na dejjem kienu u jibqg[u miftu[in, irrimarka l-Prim Ministru. F’dan il-kuntest, il-Prim Ministru semma l-po]izzjoni espressa mill-PN dwar iddivorzju, fejn il-PN ta llibertà u l-ispazju lil kul[add biex isemma le[nu u jiddibatti internament. Li mhux a//ettabbli, sostna Lawrence Gonzi, hu li wara li ssir id-diskussjoni jkun hemm min ma jsegwix il[sieb tal-Partit kif espress mill-ma;;oranza. Hu rrefera g[as-sitwazzjoni pre]enti u qal li r-realtà hi li tliet deputati tal-PN ma segwewx il-linja espressa mill-

ma;;oranza u g[amlu ta’ rashom. Il-Prim Ministru qal li dawn id-deputati g[andhom jerfg[u r-responsabbiltajiet tag[hom g[aliex din ilpo]izzjoni ;;ib ukoll ilkonsegwenzi. Quddiem din is-sitwazzjoni, l-E]ekuttiv tal-PN [a de/i]joni li dawn it-tliet deputati ma jit[allewx jikkontestaw lelezzjoni ;enerali li ;ejja f’isem il-PN. Din kienet de/i]joni unanima talE]ekuttiv tal-PN, li kienet me[uda skont l-istatut u wara l-wara tal-Kumitat Amministrattiv tal-PN. IlPrim Ministru sostna li l-PN hu ddeterminat li j[ares ’il quddiem. Hu jemmen li din kienet u hi esperjenza li minnha g[andhom jittie[du t-tag[limiet. Il-PN, sostna l-Prim Ministru, jibqa’ jemmen li ssewwa jirba[ ]gur, propju g[aliex il-PN qed jag[mel dak li hu semma. Dwar l-elezzjoni ;enerali, il-Prim Ministru qal li ssitwazzjoni b[alissa mhix wa[da li fiha l-gvern bilfors irid imur g[al elezzjoni ;enerali, g[alkemm kul[add irid jerfa’ r-responsabbiltajiet tieg[u. Hu qal li lPN kien elett mill-poplu g[al le;i]latura ta’ [ames snin, u l-gvern jinsab determinat li jwettaq irresponsabbiltajiet tieg[u skont kif ele;;ieh il-poplu. L-a[[ar [ames snin kienu perijodu mill-aktar diffi/li

g[al pa;na 5


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

Lokali 5

Il-Prim Ministru, Lawrence Gonzi, waqt l-intervista li saritlu mi]-]ag[]ug[a Danica Caruana (Ritratt> Trevor Sollars)

Muscat [amme; idu bit-tajn tal-eks Ministri li llum re;a’ dawwar lilu nnifsu bihom minn pa;na 4

Il-Prim Ministru semma linizjattivi li introdu/a lgvern, fosthom tnaqqis fittaxxa tad-d[ul u inizjattivi po]ittivi g[as-sidien tannegozji ]-]g[ar u l-medji u qal li dawn huma aspetti fundamentali biex in-negozju li jo[loq ix-xog[ol fil-pajji] ikompli jikber. Minbarra dan, sostna l-Prim Ministru, kienu introdotti inizjattivi importanti g[all-pensjonanti biex dawn ikunu jistg[u jibqg[u ja[dmu wara l-età tal-pensjoni. Il-Prim Ministru spejga kif it-tnaqqis fit-taxxa tad-d[ul introdotti fl-2007 ifisser tnaqqis kull sena g[all-familji Maltin. Hu semma l-elezzjoni tal-Partit So/jalista Fran/i] fil-gvern u qal li hekk kif dan kien elett, mal-ewwel g[olla ttaxxa tad-d[ul. Il-Prim Ministru tkellem dwar is-sa[[a u qal li l-gvern qed jinvesti miljun ewro kuljum fis-sa[[a. Fl-isptar qed isiru 120 operazzjoni kuljum, waqt li 70,000 persuna ju]aw is-servizzi taliskema l-Ispi]erija tal-G[a]la Tieg[ek. Flimkien ma’ dawn kien introdott ukoll it-test tassider biex b’hekk numru ta’ nisa qed ikunu salvati billi lkan/er jinqabad fi stadju bikri. F’din il-;lieda kontra lkan/er, il-gvern qed jibni wkoll l-isptar il-;did, li

g[andu jie[u post l-Isptar Boffa. Dwar l-edukazzjoni, il-Prim Ministru qal li l-investiment tal-gvern fl-edukazzjoni hu vot ta’ fidu/ja fil-poplu Malti u fi]-]g[a]ag[. G[al [addie[or il-kwalifi/i huma biss karta tal-in/ova, i]da g[all-PN dawn huma //avetta tas-su//ess. Il-PN ma jemminx fi/-cheap labour, sostna l-Prim Ministru, li semma kif fl-a[[ar erba’ snin iggradwaw 20,000 student mill-Univeristà u millMCAST. Fl-istess waqt u quddiem il-kri]i internazzjonali, il-gvern kompla jag[ti l-istipendju. Il-gvern hu impenjat ukoll li jkompli jg[in lill-iskejjel talKnisja u dawk privati u mag[hom jg[in ukoll lill;enituri tat-tfal li jattendu f’dawn l-iskejjel. Fledukazzjoni, qal il-Prim Ministru, il-gvern qed jinvesti €6,000 fuq kull tifel u tifla, u flimkien mag[hom qed jinvesti wkoll f’numru kbir ta’ boro] ta’ studju g[allistudenti. Meta tkellem dwar ixxog[ol, il-Prim Ministru qal li fl-a[[ar erba’ snin in[olqu 20,000 post tax-xog[ol. Impenn ie[or tal-gvern hu li aktar studenti jkomplu blistudji tag[hom wara ssekondarja, u l-gvern qed

jippjana li minn 73 fil-mija, listudenti li jkomplu jistudjaw jitilg[u g[al 80 fil-mija. Fil-kritika lill-Oppo]izzjoni, il-Prim Ministru qal li Muscat kien ta diversi pariri []iena lill-poplu Malti. Fost dawn kien hemm il-pariri tieg[u biex Malta ma tisse[ibx flUE, u aktar ri/entement permezz tal-parir biex il-gvern jimxi fuq il-parir tal-gvern ?iprijott. Dan, meta ?ipru jinsab fi kri]i u g[andu falliment fl-ekonomija.

Impenn ie[or tal-gvern hu li aktar studenti jkomplu bl-istudji tag[hom wara s-sekondarja Mistoqsi dwar l-ist[arri; fost l-elettorat li wera li lMLP g[andu vanta;; ta’ 10 punti per/entwali fuq il-PN, il-Kap tal-PN qal li dan juri li l-MLP mhux l-underdog b[alissa, kif qed jipprova jag[ti l-impressjoni l-Mexxej Laburista Joseph Muscat. Dan

l-ist[arri; juri li b[alissa lMLP jinsab fil-vanta;;. Minkejja dan, sostna l-Prim Ministru, il-PN mhux se jaqta’ qalbu g[aliex minkejja li saru diversi ]balji, ilpolitika tal-gvern wasslet biex kien evitat l-inkwiet li [afna pajji]i o[ra llum jinsabu fih.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

2 Lokali

Iwe;;a’ gravi f’in/ident tat-traffiku Ra;el ta’ 34 sena minn {a]-}abbar we;;a’ b’mod gravi, i]da mhux fil-periklu tal-mewt, wara li kien involut f’in/ident tattraffiku fi Triq l-Istabal, {al Qormi. L-in/ident se[[ g[all[abta tas-sag[tejn. Il-Pulizija marret minnufih fil-post u millist[arri; preliminari rri]ulta li l-vettura Honda Civic li kienet qieg[da tinsaq mir-

ra;el, g[al xi raguni kellha impatt ma’ [ajt. Fuq il-post issej[et lambulanza, li [adet lirra;el l-Isptar Mater Dei g[all-kura medika. Iktar tard huwa ;ie //ertifikat li qieg[ed isofri minn grie[i ta’ natura gravi, i]da ma jinsabx fil-periklu li jitlef [ajtu. L-investigazzjonijiet talPulizija fuq dan il-ka] g[adhom g[addejin.

Niket NIKET B’niket in[abbru l-mewt ta’ , fl-età ta’ 42 sena, mill-Mosta u li joqg[od ix-Xag[ra, G[awdex, li miet fit-13 ta’ Lulju 2012, ikkonfortat bis-Sagramenti Mqaddsa. {alla jibku t-telfa tieg[u lill-;enituri tieg[u Eva u Colin, lil [utu, lil uliedu Daniel u Dylan u lil omm uliedu Maryanne, lis-sie[ba tieg[u Ina, lill-familjari kollha, bosta ku;ini, qraba u [bieb, lill-[bieb tal-Mellie[a Athletic Club u lill-kollegi tal-Kunsill Lokali, l-G[asri. Il-funeral, li se jsir nhar it-Tlieta 17 ta’ Lulju, jitlaq fis-7 ta’ filg[odu mill-Isptar :enerali ta’ G[awdex g[all-Knisja Ar/ipretali tal-Mosta, fejn fid-9.00am issirlu l-quddiesa præsente cadavere u wara, g[a/-/imiterju tal-istess parro//a. Hu mitlub li minflok fjuri jintbag[tu g[otjiet ta’ karità lid-Dar tal-Providenza, is-Si;;iewi. Il-familja jiddispja/iha li ma tistax tilqa’ nies id-dar. Ag[tih, O Mulej, il-Mistrie[ ta’ dejjem, id-dawl ta’ dejjem jiddi lilu, jistrie[ fis-sliem, Amen. Stephen Moon

It-Temp

UV INDEX

10

IT-TEMP> Ftit imsa[[ab, li jsir il-bi//a l-kbira xemxi VI}IBBILTÀ> Tajba IR-RI{: {afif, l-iktar mit-Tramuntana g[allMajjistral, li jsir moderat g[al ftit qawwi millPunent Majjistru BA{AR> {afif, li jsir moderat IMBATT> Baxx mill-Majjistral TEMPERATURA: L-og[la 34˚C XITA> F’dawn l-a[[ar 24 sieg[a 0.0mm Xita mill-1 ta’ Settembru 644.7mm IX-XEMX> Titla’ fis-05.57 u tin]el fit-20.19

IL-{AMEST IJIEM LI :EJJIN

IT-TNEJN L-og[la 34˚C L-inqas 24˚C

IT-TLIETA L-og[la 31˚C L-inqas 22˚C

L-ERBG{A L-og[la 32˚C L-inqas 22˚C

G[al Muscat l-uniku pajji] ag[ar minn Malta hu l-Gre/ja

F’attività politika ta[t ittinda fi]-}ejtun, il-mexxej laburista, Joseph Muscat, qal li fil-pajji] mhawnx xog[ol, li n-nies ma g[andhom xejn flus fil-but, u li s-self-employed mhuma jbig[u xejn, ledukazzjoni li qed jing[ataw it-tfal u l-istudenti hi falliment, li t-tfal qed jieqfu jistudjaw, u [afna qed je[lu fl-ezamijiet, fil-pajji] hawn djun kbar. Skont Muscat, l-uniku pajji] fl-Unjoni Ewropea li hu ag[ar minn Malta hu l-Gre/ja. Fost il-kelliema laburisti li [adu sehem f’din l-attività politika kien hemm lKandidata Laburista Deborah Schembri, id-Deputati Laburista Gino Cauchi u Noel Farrugia. Fi stqarrija, il-Partit Nazzjonalista qal li Deborah Schembri kompliet tiddefendi l-passat vjolenti u korrot talMalta Labour Party. Ta[t itTinda fi]-}ejtun, il-kandidata laburista kompliet tiddefendi r-risposta li tat g[allmistoqsija li dan l-istazzjon g[amlilha l-{add li g[adda meta staqsieha tikkundannax l-in;ustizzja mwettqa mal[addiema minn Gvern Laburista fl-Imnarja. Muscat qal li l-mument tal;udizzju jasal, u dan isir mill-

Missier Etern. Matul iddiskors tieg[u, Muscat tkellem b’/ertezza li wara lelezzjoni ;enerali li jmiss ilMalta Labour Party se jkun fil-Gvern u hu se jkun Prim Ministru. Muscat qal li se jag[ti stil ;did ta’ politika – imbg[ad g[al [in twil tkellem b’nostal;ija dwar is-snin sebg[in u t-tmeninijiet meta lMalta Labour Party kien filGvern. Muscat qal li hu se jag[mel lil Malta l-aqwa flEwropa. Muscat sejja[ g[al elezzjoni illum qabel g[ada – konferma, qal il-Partit Nazzjonalista, tal-;enn li Muscat g[andu biex isir li]g[ar Prim Ministru u lg[atx g[all-poter. Fi stqarrija, il-Partit Nazzjonalista qal li skont Muscat, pajji]na jinsab flabissi tal-infern – kollox [a]in u kollox sta;nat, tipika ta’ Malta Labour Party negattiv u mhux kapa/i jirrikonoxxi l-kisbiet kbar li b’tant g[aqal qed jag[mlu l[addiema u l-familji Maltin. Filwaqt li f’pajji]i o[rajn hemm qg[ad rekord, Malta g[andha l-[ames l-inqas rata ta’ qg[ad mill-pajji]i kollha tal-UE, u f’erba’ snin in[olqu 20,000 impjieg ;did. Il[addiema Maltin l-inqas li j[allsu taxxi mill-pajji]i

kollha tal-UE, f’erba’ snin ilGvern approva l-bini ta’ 130 fabbrika ;dida, u l-Gvern kompla jnaqqas it-taxxi g[allommijiet li jer;g[u jo[or;u ja[dmu wara li jkollhom ittfal, lis-self-employed u lill;enituri li jibag[tu lil uliedhom fi skejjel privati u f’child-care centres. Aktar minn 73% tal-istudenti li jtemmu l-istudji sekondarji jkomplu jistudjaw, f’erba’ snin iggradwaw 20,000 student u studenta millMCAST u mill-Università, ilGvern qed jinvesti 6,000 ewro fis-sena fl-edukazzjoni ta’ kull tifel u tifla, u servizz tassa[[a b’xejn u ta’ kwalità. Dan kollu se[[, qal il-Partit Nazzjonalista, fl-istess ]mien meta Muscat, meg[jun minn min kien mo[[u biss biex ifixkel kemm jifla[ lill-Gvern u lill-poplu Malti, kien medhi fl-log[ob parti;jan u kontra linteress tal-familji filParlament. Il-familji Maltin ilhom erba’ snin jistennew lil Muscat jg[id x’inhi l-politika tieg[u dwar il-jobs, is-sa[[a u l-edukazzjoni – imma g[al erba’ snin s[a[ Muscat kien kapa/i jo[ro; biss b’diskorsi vojta u bla sustanza. {add wara {add, Muscat jibqa’ jag[mel diskorsi ta’ politiku amataeur u vojt mis-sustanza.

Joe Mizzi ja[rab milli jwie;eb L-eks Ministru Laburista Joe Mizzi [arab milli jwie;eb g[all-mistoqsijiet dwar lallegazzjonijiet li g[amel filkonfront ta’ Richard Cachia Caruana hu stess nhar il:img[a. IN-NAZZJON ipprova jag[mel xi mistoqsijiet lil Joe Mizzi wara l-attività politika tal-Partit Laburista fi]-}ejtun, ilbiera[. Izda l-Whip laburista [arab mid-domandi tag[na. IN-NAZZJON staqsa lil Joe Mizzi, dak i]-]mien Ministru ming[ajr portafoll

fil-Gvern Laburista tal-199698, x’kienet ir-reazzjoni tieg[u meta kien infurmat li l-Pulizija wettqu raid fuq iddg[ajsa ]baljata. Staqsejnieh ukoll jekk kienx informa lillPrim Ministru ta’ dak i]]mien, Alfred Sant, dwar dan il-ka], u jekk kompliex isegwi l-ka] meta kien Ministru. Ippruvajna nistaqsu wkoll lil Joe Mizzi min huma dawk fil-Partit li skont hu, Richard Cachia Caruana ipprova jinfluwenzahom dwar dan il-

ka], x’kien jismu l-jott u min kien fuqu – in-nies fuq dan iljott kienu deskritti mill-eks ministru laburista b[ala [bieb ta’ Richard Cachia Caruana – kif ukoll x’relazzjoni kien hemm skont Mizzi bejn Richard Cachia Caruana u lallegat cocaine party. Sadattant, Richard Cachia Caruana feta[ pro/eduri kriminali ta’ libell filkonfront ta’ Joe Mizzi dwar l-allegazzjonijiet li dan g[amel u li kienu mxandra mill-media Laburista.

B[al-lum 25 sena IL-{AMIS L-og[la 33˚C L-inqas 22˚C

IL-:IMG{A L-og[la 33˚C L-inqas 22˚C

UV

UV

UV

UV

UV

10

10

10

10

10

TEMPERATURI FI BLIET BARRANIN It-temperatura u t-temp f’dawn l-ibliet kapitali (f’nofsinhar [in ta’ Malta) lbiera[ kienu> Malta 33˚C xemxi, Al;eri 31˚C xemxi, Amsterdam 15˚C bix-xita, Ateni 40˚C xemxi, Li]bona 27˚C xemxi, Berlin 19˚C imsa[[ab, Brussell 16˚C imsa[[ab, il-Kajr 38˚C xemxi, Dublin 15˚C imsa[[ab, Kopen[agen 18˚C imsa[[ab, Frankfurt 20˚C ftit imsa[[ab, Milan 28˚C xemxi, Istanbul 35˚C xemxi, Londra 17˚C ftit imsa[[ab, Madrid 27˚C xemxi, Moska 27˚C imsa[[ab, Pari;i 19˚C imsa[[ab, Bar/ellona 28˚C ftit imsa[[ab, Ruma 29˚C xemxi, Tel Aviv 34˚C xemxi, Tripli 38˚C xemxi, Tune] 34˚C xemxi, Vjenna 16˚C imsa[[ab, Zurich 16˚C bix-xita, Munich 16˚C imsa[[ab, Stokkolma 17˚C imsa[[ab, San Pietruburgu 20˚C imsa[[ab.

F

i ]mien xahrjen, il-Gvern il-;did immexxi mill-Partit Nazzjonalista kien di;à beda jwettaq il-weg[di elettorali tieg[u, partikularment b’titjib fisservizzi so/jali. Tibdil li sar fil-li;i tas-servizzi so/jali ippermetta li /-children’s allowance ting[ata lit-tfal kollha. Il-maternity allowance bdiet ting[ata g[at-tfal kollha u mhux g[all-ewwel tliet ulied, ilpensjonanti u r-romol ma baqg[ux jitilfu lparti l-kbira tal-pensjoni tag[hom meta jkunu l-isptar. }diedet ukoll l-allowance g[al dawk li jg[ixu f’dar tax-xju[. Fil-li;i tressqu emendi wkoll biex dawk li ja[dmu g[al rashom ikollhom id-dritt g[all-benefi//ju tal-mard u l-korriment. Emendi o[ra kienu ja[sbu biex jitne[[ew xi ]balji u anomaliji li kien hemm fil-li;i. Sadattant, f’intervista mar-rivista internazzjonali Newsweek, il-Prim Ministru Eddie Fenech Adami qal li hu ma ja[sibx li xi pajji] barrani kien se jissogra forza militari kontra Malta.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

Lokali 3

L-investiment fil-Bird Park sar mill-privat u jinkludi aktar minn 200 spe/i ta’ g[asafar f’ambjent naturali (Ritratti> Joseph Galea)

Inawgurat il-Bird Park fis-Salini Deskritt b[ala oa]i tan-natura f’pajji]na minn Matthew Bonett

Pajji]na g[andu attrazzjoni ;dida g[all-familji Maltin kif ukoll g[at-turisti li ji;u j]uru l-g]ejjer tag[na, grazzi g[allinvestiment ;did li g[amel ilGvern fil-Bird Park, li ;ie inawgurat is-Sibt filg[axija mill-Prim Ministru, Lawrence Gonzi. Fi kliem il-Prim Ministru nnifsu, il-Bird Park fis-Salini hu oa]i naturali f’pajji]na. L-investiment fil-Bird Park sar mill-privat u jinkludi aktar minn 200 spe/i ta’ g[asafar f’ambjent naturali. Il-Prim Ministru qal li dan linvestiment mis-settur privat hu investiment f’oqsma differenti, fosthom fil-prodott turistiku ta’ pajji]na, li jkattar ix-xog[ol g[all-[addiema, i]id in-negozju, kif ukoll hu investiment fl-edukazzjoni b’mod ;did u differenti. Filfatt, f’dan il-post, kul[add jista’ jitg[allem fuq l-annimali u n-natura b’mod dirett. Il-Bird Park tas-Salini ibbenefika wkoll minn fondi tal-Gvern, permezz talMinisteru tar-Ri]orsi u lAffarijiet Rurali, u tal-Unjoni Ewropea, f’e]empju /ar ta’ kemm il-Gvern qed jg[in lissettur privat biex jinvesti filprodott u s-servizz li joffri, filwaqt li jkompli jimpjega u jkabbar l-opportunitajiet. Il-Bird Park minn dejjem kien il-[olma ta’ Kevin Mallia u Rita Gauci, i]-]ew; sidien ta’ dan il-park li ilhom ja[dmu fuqu g[al dawn la[[ar tnax-il sena. Il-Park hu miftu[ g[all-istudenti taliskejjel, li jistg[u jmorru fi gruppi u jgawdu l-;miel tannatura li je]isti. F’dan il-Bird Park hemm erba’ [addiema impjegati fuq

ba]i full-time. I]da l-aktar [a;a sinjifikanti hi l-fatt li f’dan il-Park hemm numru ta’ studenti tal-MCAST li qed jing[ataw l-opportunità jqattg[u numru ta’ sig[at jing[ataw l-esperjenza ja[dmu mill-qrib, kemm mal-g[asafar kif ukoll mal-annimali. Dan il-pro;ett jifforma parti minn investiment qawwi ta’ €33 miljun minn fondi Ewropej fi pro;etti b’rabta mal-agrituri]mu, ilkonservazzjoni u t-titjib talwirt rurali tal-pajsa;; Malti. Il-Prim Ministru tkellem ukoll dwar l-investiment li qed isir fiz-zona madwar ilBird Park, fosthom il-Park Nazzjonali tas-Salini, li llum hu spazju miftu[ akbar minn qabel biex jitgawda millfamilji. Qed isir pro;ett ta’ riabilitazzjoni tas-Salini ftit ’il bog[od mill-Bird Park b’investiment ta’ aktar minn €7 miljun, waqt li qed jitkompla l-investiment firriabilitazzjoni tal-Mag[tab, li se jkun ittrasformat f’park g[all-familja. Il-Prim Ministru fakkar li fil-Qawra qed jinbena akwarju, waqt li f’Bu;ibba sar l-ewwel Waterpark fil-pajji]. Dan, minbarra x-xog[ol fuq il-pro;ett tax-Xatt minn [dejn l-iskola ta’ San Pawl il-Ba[ar sa fejn hemm iz-zona mag[rufa b[ala Tal-Gillieru. Fl-a[[ar nett, il-Prim Ministru fakkar ukoll li dawn l-investimenti ta’ spazji pubbli/i g[ar-rikreazzjoni talfamilji mhux biss g[andhom impatt ekonomiku permezz tax-xog[ol li jo[olqu, i]da huma wkoll investiment fissa[[a tal-familji Maltin u tattfal tag[na.

Dawn l-investimenti fl-ispazji pubbli/i g[ar-rikreazzjoni tal-familji huma wkoll investiment fis-sa[[a tal-familji Maltin


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

6 Lokali

:uvni ta’ 22 sena jitressaq il-Qorti akku]at b’serq :uvni ta’ 22 sena, Keith Felice, residenti {al Tarxien, tressaq ta[t arrest quddiem il-Ma;istrat talg[assa Miriam Hayman. Hu ;ie akku]at li bejn is-6 tal-Lulju u t-8 ta’ Lulju, minn residenza fil-Fgura seraq diversi o;;etti, flus u armi tan-nar. Dan is-serq hu aggravat bl-ammont, li je//edi l-€2,329.37. Millist[arri; jirri]ulta wkoll li Keith Felice g[amel ukoll xi [sarat fir-residenza fejn wettaq is-serqa.

I]-]ag[]ug[ hu akku]at ukoll li is-Sibt 7 ta’ Lulju u fil-;ranet ta’ wara laqa’ g[andu jew xtara [wejje; misruqa, li ttie[du b’serq jew li kienu akkwistati b’xi tip ta’ reat. L-imputat wie;eb li mhux [ati talakku]i mi;juba fil-konfront tieg[u. Il-Ma;istrat talbet sabiex isir rapport preliminari qabel ting[ata s-sentenza. Il-prosekuzzjoni tmexxiet mill-Ispettur Fabian Fleri u mill-Ispettur Jurgen Vella.

Kummissjoni biex tfassal strate;ija g[all-edukazzjoni dwar l-ippjanar finanzjarju Il-Ministeru tal-:ustizzja, id-Djalogu u l-Familja waqqaf Kummissjoni dwar financial literacy skont rikmondazzjoni tal-Working Group dwar ilpensjonijiet, li kienu ppublikati f’Mejju li g[adda. It-termini ta’ din ilKummissjoni huma biex timplimenta strate;ija biex teduka lill-popolazzjoni dwar l-ippjanar finanzjarju, titqajjem kuxjenza dwar ilb]onn tat-t[ejjija g[all-irtirar, edukazzjoni dwar immani;jar tal-finanzi, ti;bor ri/erka dwar ix-xejriet ta’ kif ilpopolazzjoni tipprepara g[allirtirar mix-xog[ol, u tag[ti rikmandazzjonijiet lill-Gvern dwar strate;iji biex trawwem il-kultura tat-tfaddil g[all-

irtirar. Il-Kummissjoni g[andha tlesti st[arri; dwar il-financial literacy u strate;ija nazzjonali sal-a[[ar tas-sena. Il-Kummissjoni se jkollha lil David Curmi b[ala /Chairman, u se tkun mag[mula minn rappre]entanti tal-MFSA, ilWorking Group dwar ilpensjonijiet, id-Direttur :enerali tal-Istandards u lKwalità fil-Ministeru talEdukazzjoni u tas-Sigurtà So/jali, l-asso/jazzjonijiet talbankiera u tal-assigurazzjoni, id-Dekan tad-Dipartiment talFinanzi u l-Banking flUniversità ta’ Malta, lMCESD, unions u g[aqdiet ta’ min i[addem.

Il-Pulizija tinvestiga l-post fejn instab ir-ra;el mejjet (Ritratt> Joseph Agius)

Ra;el instab mejjet fejn il-ba[ar fil-Belt Ra;el instab mejjet fejn ilba[ar ta[t is-sur, lejn inna[a tal-port ta’ Marsamxett, il-Belt Valletta, f’ka] illi mill-ewwel investigazzjonijiet ma jurix b’mod /ar il-kaw]a li wasslet g[all-mewt, g[alkemm is-sorsi qalulna li l-ka] jista’ jkollu rabta ma’ abbu] tad-droga.

Il-katavru ntlema[ il-{add wara nofsinhar g[all-[abta tas-sag[tejn u nofs, fiz-zona ta’ ta[t il-gun-post, Marsamxett. Il-Pulizija ;ew infurmati li kien hemm ra;el mejjet mitluq ta[t is-sur min-nies li dak il-[in kienu jinsabu fil-vi/inanzi. G[alkemm il-Pulizija ma kkonkludietx x’seta’ wassal

g[all-mewt tar-ra;el, minn informazzjoni li kiseb dan il-;urnal jidher li jista’ jkun ka] ta’ overdose. Il-Pulizija qed tikkunsidra wkoll te]i o[ra. Dwar dan il-ka] infet[et inkjesta ma;isterjali, filwaqt li l-investigazzjonijiet qed jitmexxew mill-Pulizija tadDistrett tal-Belt.

F’:unju ttie[du 348 kampjun tal-ilma ba[ar

Ix-xahar li g[adda ttie[du 348 kampjun tal-ilma ba[ar biex ji;u analizzati lparametri mikrobijolo;i/i, kif inhu stipulat midDiretttiva tal-Unjoni Ewropea. Dawn il-kampjuni ttie[du minn 87 sit uffi/jali tal-g[awm. Dan biex ikun

assigurat ilma tal-og[la kwalità. Apparti minn hekk, ;ew spezzjonati wkoll 9 pixxini matul l-awditjar millIspettorat tas-Sa[[a. Matul l-istess xahar intbag[tu 456 nota g[at-titjib lill-operaturi tal-ikel wara li dawn ;ew spezzjonati b’mod

li ma kinux mg[arrfa minn qabel. L-g[an wara dan kollu hu li dawn sa /erta data, kif ikun hemm b]onn, ikunu jridu jtejbu s-servizzi flistabbilimenti tag[hom, b’wa[da minnhom irre;istrata mal-Awtorità tasSa[[a dan ix-xahar.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

Lokali 7

Dan l-investiment mhux biss se jimmodernizza l-AirMalta u t-tag[mir tag[ha tal-ajruport, i]da bih se jkomplu jitnaqqsu wkoll l-ispejje] tal-operat

L-AirMalta tinvesti €3.5 miljun f’tag[mir ;did u modern l-AirMalta g[amlet investiment ta’ €3.5 miljun f’tag[mir g[as-servizzi l;odda tal-Ground Handling, spe/ifikament g[all-u]u flajruport. Dan l-investiment sostanzjali g[andu l-g[an li jimmodernizza s-servizzi tal-linja talajru f’dan il-qasam u jtejjeb listandards biex jing[ata servizz ta’ kwalità g[olja, kemm lill-klijenti individwali tal-AirMalta kif ukoll lil-linji tal-ajru barranin, klijenti talkumpanija. Il-lista tat-tag[mir akkwistat tinkludi 35 vettura u units o[rajn li jinkludu vetturi li j;orru tur;ien twal mobbli talpassi;;ieri, vetturi li jissupplixxu l-ener;ija elettrika lillajruplani, coaches tal-passiggieri, vetturi tal-;arr tattg[abija, tow-trucks li ja[dmu bl-elettriku, ambulifts, air starter-units, fork-lifts, cargo

dollies, trolleys li j;orru lbagalji u l-merkanzija, u diversi vetturi o[ra. Dan l-investiment mhux biss se jimmodernizza lAirMalta u t-tag[mir tag[ha tal-ajruport, i]da bih se jkomplu jitnaqqsu wkoll l-ispejje] tal-operat. €2.3 miljun f’apparat ;did di;à twassal lillkumpanija. Il-kumplament se ji;i mwassal fis-sitt xhur li ;ejjin. Meta tkellem dwar dan linvestiment, il-Kap E]ekuttiv tal-AirMalta, Peter Davis, sostna li qed isir minn kollox biex issir bidla komprensiva ta’ kull element fl-organizzazzjoni, mhux biss dak finanzjarju. “Dan l-investiment hu parti mill-isforzi tag[na tarristrutturar, bil-g[an ewlieni li noffru lill-klijenti kollha tag[na l-a[jar servizzi bi kwalità g[olja, u l-AirMalta ssir il-linja tal-ajru tal-g[a]la

tag[hom,” kompla jg[id Peter Davis. Il-pro/essi fl-ajruport biex jinqdew l-ajruplani kummer/jali li jtiru minn u lejn Malta huma tabil[aqq estensivi. L-istaff talAirMalta fil-Ground Handling ja[dem skont l-istandards internazzjonali u rikonoxxuti. Din hi indikazzjoni /ara talimpenn li l-AirMalta g[andha biex til[aq u ]]omm livelli ta’ servizz g[oli biex til[aq laspettattivi ta’ kwalità g[allklijenti u tadotta l-a[jar pratti/i tas-suq. Prattikament, lAirMalta tista’ taqdi kull tip ta’ passi;;ier u ajruplani kummer/jali, minn dawk ]g[ar sa ajrupalni kbar b[allBoeing 747 u l-Airbus A380, kif ukoll diversi ajruplani freighters kbar o[ra. Ilpassi;;ieri kif ukoll il-linji tal-ajru klijenti tal-AirMalta jinkludu fost o[rajn l-

Din hi indikazzjoni /ara tal-impenn li l-AirMalta g[andha biex til[aq u ]]omm il-livelli ta’ servizz g[oli

AirFrance – kuntratt li ntreba[ ri/entement mill-AirMalta – kif ukoll il-Lufthansa, lAlitalia, il-Grupp TUI, lEgypt Air, l-SAS German Wings, l-Adria Airways, ilJAT, l-Air Nostrum, fost o[rajn.

Hi l-mira tal-AirMalta li tipprovdi firxa wiesg[a ta’ servizzi fl-ajruport, li tinkludi l-immani;jar tal-passi;;ieri u s-servizz tac-check-in, l-iskortar tal-passi;;ieri, ilpassi;;ieri fit-transitu minn Malta u is-servizzi tal-bagalji.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

8 Opinjoni

Malta pajji] li jispira fidu/ja Malta, minkejja /-/okon tag[ha, dejjem kienet pajji] li joffri /ertu interess u importanza. Matul i]]minijiet dejjem narawh li jifforma parti mill-istorja talMediterran u tal-Ewropa. Veduti differenti ta’ pajji]na Sa mill-qedem, ;nus o[ra

kienu dejjem i[arsu lejn pajji]na b’interess divers. Min ra potenzjal ;eografiku ta’ /erta importanza strate;ika militari, li permezz tieg[u wie[ed seta’ jag[mel akkwisti ta’ artijiet o[ra. Min ra lil pajji]na b[ala pjattaforma e//ellenti g[al trasbord ta’ merkanzija u kummer/ bejn l-Ewropa u lAfrika u vi/i-versa. Kien hemm ukoll min [ares lejn pajji]na b[ala post fejn jista’ jifta[ negozju li jirrendi u sa[ansitra o[rajn huma talidea li Malta hi l-post fejn wie[ed jista’ jirtira u jg[ix fil-kwiet, f’atmosfera ta’ ambjent mill-aqwa g[assa[[a u s- sigurtà massima li tirrendi pa/i u serenità. Mill-akkwist talIndipendenza ta’ pajji]na, Malta bdiet miexja ’l quddiem u bdiet tiddiversifika l-ekonomija tag[ha minn wa[da li tiddependi fuq isservizzi Ingli]i, li g[al aktar minn 140 sena kienu jiddominaw fostna, g[allekonomija mibnija fuq lindustrija, il-biedja u sservizzi, l-aktar dawk konnessi mat-turi]mu. Hawn Malta bdiet turi lillEwropa li hi kapa/i tfendi g[al rasha u rnexxielha wkoll tibda tpo;;i lilha nifisha fuq il-mappa tal-Ewropa u tadDinja. {aqq u ;ustizzja Dan sar wara l-

Indipendenza meta Malta saret membru tan-Nazzjonijiet Uniti. L-istorja tkompli turi li pajji]na kellu jg[addi minn /ertu taqlib u ta[wid politiku intern li sfortunatament kien skala tant, li wasalna fi stat ta’ periklu /ar g[addemokrazija u l-libertà ta//ittadin. G[alhekk, il-Partit Nazzjonalista, immexxi minn Eddie Fenech Adami kellu jid[ol g[al taqbida [arxa u twila kontra l-korruzzjoni u l[a]en l-ie[or kollu u favur il[aqq u s-sewwa, bil-g[ajta ta’ “xog[ol, ;ustizzja u l-libertà”. U proprju hawn kien ilmument li l-Partit Nazzjonalista jibdel il-

minn Euchar Mizzi mizzieuchar@gmail.com

Bl-iffirmar biex Malta tkun parti mill-Unjoni Ewropea wasal biex barra li nkunu membri nie[du kull opportunità biex inkompli navanzaw ’il quddiem

fi]jonomija tieg[u u minn Partit isir Moviment Nazzjonali. Moviment inklussiv li fih jista’ jpo;;i kul[add u li joffri tarka u kenn g[all-Maltin u G[awdxin kollha ta’ rieda tajba u li i]da huma kburin li huma Maltin. Wasal imbag[ad i]-]mien tant mistenni minn kul[add meta l-Maltin u l-G[awdxin kollha mag[quda f’dan ilMoviment irnexxielhom jag[mlu taqliba kbira po]ittiva li dawret iddirezzjoni tal-pajji] g[al wa[da ;dida, friska flattitudni demokratika u f’libertà u rispett bejn ilMaltin u l-G[awdxin kollha. Membri fl-Unjoni Ewropea

Minn hawn tlaqna f’direzzjoni ;dida, i]da de/isiva – dik li nid[lu membri fl-Unjoni Ewropea. G[adma o[ra iebsa i]da b’determinazzjoni u b’[e;;a li xejn u [add ma seta’ jwaqqafha. G[al darba o[ra l-poplu Malti u G[awdxi rnexxielu jakkwista dak li ried, minkejja l-ostakoli li kellu anke minn [utna Maltin o[ra stess. Jekk l-Indipendenza kienet qab]a sinifikattiva, effettiva u po]ittiva [afna, xejn inqas kienet din qab]a ’l quddiem fid-direzzjoni t-tajba u li mill-

Kif tista’ tiddeskrivi lil dan il-pajji] ]g[ir i]da [abrieki tag[na Malta u G[awdex, jekk mhux bl-a;;ettiv pre/i] ta’ pajji] li jispira verament fidu/ja!

ewwel mument tas-s[ubija tatna prova ta’ su//ess kbir li minnu l-poplu kollu se jgawdi bil-bosta. U hekk kien. Filbidu ta’ din l-esperjenza ;dida u ta’ sfida, jid[ol Lawrence Gonzi li mill-bidu nett qabad it-tmun f’idejh u ma r[ilux mument wie[ed sal-;urnata tal-lum. Su//ess fuq su//ess. Ri]ultat wie[ed aqwa minn ie[or. U dan minkejja li mill-bidu nett Lawrence Gonzi kien qal li fix-xefaq jidher li ;ej ilmaltemp.

Libja. Inkwiet politiku ie[or, din id-darba kkreat u sspirat millOppo]izzjoni f’;irja kbira g[all-poter illum qabel g[ada. Disgwid intern u elf [a;a o[ra. Tg[id g[ad fadal ma xiex i[abbat wi//u Lawrence Gonzi? G[elibna u nkomplu neg[lbu l-isfidi Minkejja dan kollu, sikwit

nisimg[u b’xi investiment ;did li ;ej fostna. Aktar [olqien ta’ postijiet taxxog[ol. Il-qag[ad jin]amm f’livell mill-aktar a//ettabbli. Jibqg[u jing[ataw b’xejn is-servizzi tas-sa[[a, ilmedi/ini, l-edukazzjoni, i/Children Allawance, listipendji lill-istudenti kollha, aktar scholarships li]-]g[a]ag[ tag[na, u tant u tant benefi//ji o[rajn li mhux possibbli li ssemmiehom kollha. Apparti dan kollu komplejna g[addejjin birriformi kull fejn kien hemm b]onn, waqt li l-pro;etti g[addejjin b’[effa kbira u fi kwantità. Kif tista’ tiddeskrivi lil dan il-pajji] ]g[ir i]da [abrieki tag[na Malta u G[awdex, jekk mhux bla;;ettiv pre/i] ta’ pajji] li jispira verament fidu/ja!

Kri]ijiet mondjali X’baqa’ jinqala’ minn dakinhar sal-lum? Frakass s[i[ fl-ekonomija mondjali, Rajna banek ifallu. Il-Gre/ja falliet kompletament, minkejja l-g[ajnuna ta’ biljuni li r/eviet mill-Unjoni Ewropea.

Kumpaniji jag[lqu u o[rajn inaqqsu drastikament innumru ta’ impjegati. Pajji]i ;irien [bieb tag[na jiddikjaraw stat ta’ falliment jew qrib li jfallu u tant u tant affarijiet negattivi o[ra. I]da dan ma kienx bi]]ejjed. Inqalg[et il-gwerra tal-Libja, pajji] ;ar u [abib tag[na, li tant seta’ jaffettwana b’mod drastiku, laktar fil-kummer/ ta’ bejnietna. Hawn ukoll [rigna ta’ r;iel serji, maturi u politikament professjonali fl-azzjonijiet u la;ir tag[na. Hawn bdejna naraw kapijiet ta’ pajji]i minn madwar id-dinja ;ejjin Malta biex jirringrazzjaw lill-gvern u l-poplu tag[na g[al dak kollu li g[amel mal-poplu tag[hom waqt l-operazzjoni tal-[elsien tal-barranin mil-

Il-Maltin u l-G[awdxin minn dejjem kienu konxji ta’ dak li jridu u dejjem sabu mezz kif dan iwettquh fosthom li niksbu l-Indipendenza mir-Renju Unit


IN-NAZZJON Is-Sibt, 14 ta’ Lulju, 2012

Opinjoni 9 Editur> Alex Attard Media.Link Communications Co. Ltd. 2, Triq Herbert Ganado, Tal-Pietà PTA 1450 P.O. Box 37, Il-{amrun {MR 1000 e-mail> news@media.link.com.mt Tel> 25965460 Dipartiment tal-Avvi]i Tel> 25965-317#232#474 E-mail> adverts@media.link.com.mt

L-EDITORJAL

Fidu/ja Doppja Dan l-a[[ar, il-Gvern Malti [are; stocks li bihom ried jissellef biex ikun jista’ jinvesti fil-pro;etti kapitali li g[addejjin madwar il-pajji]. U b[al kull darba li l-Gvern issellef f’dawn l-a[[ar snin, il-pubbliku Malti offrielu ferm aktar milli ried . Il-Gvern ried 120 miljun, il-pubbliku offrielu 190 miljun. Din hi turija kbira ta’ fidu/ja fil-politika ekonomika tal-Gvern. Fidu/ja mhux biss bil-kliem imma wkoll bi flus il-pubbliku Malti. U turi wkoll differenza kbira minn dak li qed ji;ri f’pajji]i o[rajn. G[ax fejn gvernijiet o[rajn qed isibuha diffi/li [afna jsibu min jislifhom, anki jekk jissellfu minn barra pajji]hom, il-Gvern Malti qed isib min jisilfu aktar milli jkun qed jitlob, avolja s-sej[a qed jag[milha f’Malta biss. Self ming[and il-Maltin biss Din fil-fatt hi l-akbar differenza li hemm bejn isself li qed jag[mlu pajji]i o[rajn u s-self li jag[mel il-Gvern Malti. Fejn gvernijiet o[rajn jissellfu minn barra, il-Gvern Malti jissellef biss ming[and ilpubbliku Malti. Din kienet il-politika ta’ kull Gvern Nazzjonalista issa u fil-passat.

Id-dejn li l-Gvern Malti g[andu hu ma’ niesu stess u mhux mal-barranin. U dan hu kkonfermat ukoll f’/ifri Ewropej tal-Eurostat li juru li Malta hi l-anqas pajji] Ewropew li g[andu dejn mal-barranin. Dan hu importanti mhux biss fih innifsu imma wkoll g[all-img[axijiet. L-img[axijiet li l-Gvern Malti j[allas fuq dak li jissellef ma jmorrux fi bwiet il-barranin imma jmorru fi bwiet il-Maltin li jkunu faddlu xi [a;a u investewha fi stocks tal-Gvern. Flejjes Maltin u]ati g[al ]vilupp f’Malta Element ie[or f’dan kollu hu l-fatt li l-Gvern Malti b’dak li jissellef qed ju]a fondi Maltin fl-i]vilupp ta’

pajji]na stess, fondi li kieku ma jintu]awx hawn Malta aktarx jispi//aw investiti barra mill-pajji] jg[inu ]viluppi barra minn pajji]na. U hekk kif qed nitkellmu dwar l-investimenti u lfidu/ja tal-Malti f’dawn l-investimenti, fil-;ranet li ;ejjin, il-kumpanija Malita li se tkun qed tiffinanzja l-pro;ett tad-da[la tal-Belt se tkun qed to[ro; mal20 miljun sehem. Il-Malita [asbet ukoll biex f’ka] li t-talba tal-pubbliku te//edi l-ammont ta’ 20 miljun sehem, jin[ar;u mal-g[axar miljun sehem ie[or. Lofferti se jibqg[u miftu[in ;img[a, dejjem jekk ma

jin[atfux qabel, kif normalment ji;ri kull darba li jkun hemm [ru; ta’ stocks mill-Gvern jew millkumpaniji tieg[u. Il-fidu/ja li tkattar l-opportunitajiet Din il-fidu/ja fil-poplu Malti qed twassal ukoll biex dawn l-istess pro;etti ffinanzjati mill-Gvern jo[olqu x-xog[ol. Pro;etti li qed ikunu sors ta’ d[ul g[al diversi familji, imma mhux biss. Huma

pro;etti li g[andhom potenzjal, fost o[rajn li jattiraw aktar turi]mu. Ilkoll nafu l-fama internazzjonali li jgawdi minnha Renzo Piano; u propju l-pro;etti li qed ikunu ffinanzjati millMalita huma dawn. Huma pro;etti li [a jag[tu dehra mill-isba[ lid-da[la tal-belt kapitali ta’ pajji]na. Il-fidu/ja re/iproka, kemm mill-Gvern fil-poplu u mill-poplu fl-amministrazzjoni finanzjarja ta’ pajji]na timliek bil-kura;; g[aliex b’amministrazzjoni g[aqlija fix-xhur li g[addew salvajna minn katastrofi li laqtet lil pajji]i o[ra. Il-fidu/ja g[andha tissokta g[aliex b’hekk biss inkomplu nirre;istraw is-su//essi fl-ekonomija Maltija.

Intietef

Dawn l-a[[ar erbat ijiem

Vaganzi tas-sajf. Nhar itTlieta li g[adda, il-Parlament waqaf g[all-vaganzi tas-sajf; waqfa ta’ kull sena fejn jieqfu s-seduti parlamentari i]da mhux il-[idma parlamentari. {afna ja[sbu li waqt is-sajf jieqaf kollox. I]da ma hux hekk. Din is-sena, il-waqfa kienet qed tissemma xi ftit i]jed. Fil-Parlament, f’dawn l-a[[ar ;img[at se[[ew affarijiet li konna ilna ma naraw b[alhom. L-ispekulazzjoni fuq din ilwaqfa ]diedu anki wara li ;iet stabbilita d-data tal-E]ekuttiv tal-PN g[al nhar il-{amis li g[adda.

E]ekuttiv PN. Nhar il{amis li g[adda ltaqa’ lE]ekuttiv tal-PN. Anki g[al din il-laqg[a kien hawn stennija kbira. Il-Prim Ministru kien qal g[al aktar minn darba li kul[add hu responsabbli ta’ g[emilu. U kul[add irid i[allas ta’ g[emilu. Kien hawn spekulazzjoni. {afna ppruvaw jaqtg[u x’se ji;ri. Min tkellem fuq tke//ija u min fuq

minn Philip Mifsud info@philipmifsud.com

/ensura. Nemmen li ;ara lovvju. Min ma ja;ixxix ta’ membru fi grupp ma g[andux ikun parti minn dak il-grupp. Biss, jien na[seb li d-destin ta’ dawn ma kienx de/i] nhar il-{amis. Ilhom li kitbu ddestin tag[hom huma stess. {afna huma dawk li kkummentaw li g[alkemm kienu jafu lil xi wie[ed minn dawn it-tliet deputati f’dawn

Fil-Parlament, f’dawn l-a[[ar ;img[at se[[ew affarijiet li konna ilna ma naraw b[alhom

l-a[[ar ;ranet irrealizzaw kemm ma kinux jafuhom.

Il-Perù. Waqt li kien qed ji;ri dan kollu, waqt li l-istess E]ekuttiv kien qed japprova xi 60 kandidat ;did g[allelezzjoni li jmiss, jien kont madwar 35 elf pied ’il fuq mill-art, intir fi triqti lejn ilPerù. Xtaqt [afna nkun pre]enti g[al dan l-E]ekuttiv storiku; imma di;à kelli impenji o[rajn li kont ippjanajt minn xhur qabel. Fil-fatt qed nifforma parti minn grupp ta’ madwar

tmenin persuna li fuq linizjattiva tal-President ta’ Malta se jkun qed jag[mel xog[ol volontarju fil-Perù. Dan a[na qed nag[mluh wara ;img[at ta’ preparazzjoni f’Malta.

Arequipa. Arequipa hi l-belt fejn se nkunu qed nag[mlu x-xog[ol tag[na... jew a[jar fil-periferija ta’ din il-belt. Arequipa ti;bor fiha madwar miljun abitant, hi ttieni l-akbar belt fil-Perù wara Lima u g[andha fiha firxa wiesg[a ta’ nies, inklu]i l-

ifqar fost il-fqar. Ma’ dawn se nkunu qed na[dmu. Ftit xog[ol fejn il-[afna li g[al dawn l-a[[ar 40 sena ilhom jag[mlu l-patrijiet Maltin talMSSP f’din il-belt. {idma mirakolu]a u li qed t[alli [afna ;id. I]da meta tara lammont ta’ xog[ol li hemm b]onn, xi kultant t[oss li anki din il-[idma hi ftit wisq. Jekk Alla jrid, b[al-lum ;img[a nkun nista’ naqsam mag[kom ftit esperjenzi minn Arequipa. • Philip Mifsud hu Deputat Nazzjonalista.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

10 A[barijiet ta’ Barra minn Tonio Galea u Richie Cassar – foreign@media.link.com.mt IS-SIRJA

Ji/[ad dwar ‘l-armi kbar’ fi Tremseh

Jie[du b’idejn xulxin... Field Marshal Tantawi u Hillary Clinton fil-Kajr (Reuters)

L-E:ITTU

Laqg[a bejn Tantawi u Clinton Is-Segretarju tal-Istat Amerikan, Hillary Clinton, iltaqg[et ma’ Field Marshal Mohamad Hussein Tantawi, li jmexxi l-og[la kunsill militari tal-E;ittu u li mieg[u ddiskutiet il-bidla politika (fl-E;ittu) u d-djalogu kontinwu ta’ dan il-kunsill mal-President E;izzjan, Mohammed Mursi. Clinton – li fil-jum pre/edenti kellha anki laqg[at mal-istess Mursi – enfasizzat il-[tie;a li jipprote;u d-drittijiet talE;izzjani kollha, fosthom innisa u l-minoranzi; su;;etti o[rajn fuq l-a;enda tatta[ditiet jinkludu l-[ti;iet ekonomi/i tal-E;ittu u l-pjani

g[all-g[ajnuna mill-Istati Uniti. Wara l-laqg[at, Hillary Clinton kellha tivvja;;a lejn il-belt ta’ Lixandra biex tiltaqa’ ma’ xi nisa ewlenin, minbarra l-membri talkomunità tal-Kristjani Kopti u intraprendituri ]g[a]ag[ – u l-vja;; tag[ha mbag[ad ikompli lejn l-I]rael. Field Marshal Tantawi la[aq Mexxej provi]orju talE;ittu wara li kkrolla r-re;im tal-eks President E;izzjan Hosni Mubarak waqt irrivoluzzjoni tas-sena l-o[ra, u llum, il-militar E;izzjan u Mursi jinsabu f’kunflitt rigward ix-xoljiment talParlament.

Il-Kunsill Suprem talQawwiet Armati E;izzjani kien g[alaq dan il-Parlament – iddominat mill-alleati I]lami/i ta’ Mursi – qabel listess Mursi ing[ata l;urament tal-[atra matul ixxahar li g[adda. Sadattant, il-Kunsill ne[[a [afna poteri lill-President il;did li f’:unju ;ie elett waqt l-ewwel vot [ieles g[allPresidenza tal-E;ittu, u b’Mursi jipprova biex ilParlament jer;a’ jiffunzjona permezz ta’ digriet. Madankollu, il-Qorti Kostituzzjonali Suprema filKajr, jiem ilu iddikjarat ixxoljiment tal-Parlament b[ala “validu u finali”.

Il-Gvern Sirjan /a[ad lakku]i tan-Nazzjonijiet Uniti li kien u]a l-ajruplani u lhelicopters militari – minbarra t-tankijiet tal-gwerra – waqt lattakk ta’ jiem ilu fuq ilvilla;; ta’ Tremseh. L-amministrazzjoni talPresident Bashar al-Assad anki qed tixli lil Kofi Annan, ir-rappre]entant spe/jali tanNU u l-Lega G[arbija, dwar “kummenti li saru bl-g[a;la” – minbarra li ti/[ad li “se[[ massakru ta’ xi mitejn ru[” waqt in/identi “fejn it-truppi kkonfrontaw lil gruppi armati li ma ridux jafu dwar soluzzjoni politika”. I]da waqt li r-re;im jis[aq li l-militar “u]a biss armi b[al azzarini u grenades g[al kontra t-terroristi”, losservaturi tan-NU irritornaw fi Tremseh biex ikomplu blinvestigazzjonijiet u

jiddeterminaw l-ammont proprju ta’ mejtin, minbarra lidentitajiet ta’ dawn u laggressuri responsabbli. Is-Sirja anki qed tg[id li ittra li bag[at Annan lillMinisteru g[all-Affarijiet Barranin (f’Damasku) “ma bba]atx fuq il-fatti”; rapporti o[ra, ilbiera[ sostnew li l-Iran jinsab lest biex ilaqqa’ ta[ditiet bejn il-Gvern u lgruppi tal-Oppo]izzjoni Sirjani b[ala sforz lejn ittmiem tal-kunflitt fis-Sirja. L-allegata stqarrija talMinistru Iranjan g[allAffarijiet Barranin, Ali Akbar Salehi, tidher li tindika bidla fl-atte;;ament tal-Iran, li qabel kien konsistenti flappo;; tieg[u g[all-isforzi ta’ Assad biex ikisser lillavversarji waqt ir-rewwixta tas-Sirja, li ilha g[addejja g[al dawn l-a[[ar sbatax-il xahar.

FRANZA

Jinstabu mejtin u ffri]ati fuq Mont Blanc }ew; xabbata – ra;el Spanjol u mara Pollakka – instabu mejtin u ffri]ati f’g[oli ta’ 4,400 metru fuq Mont Blanc, il-famu]a muntanja li tinsab bejn Franza u l-Italja. Il-lokalità e]atta talkatavri kienet l-g[olja mag[rufa b[ala Dome du Gouter, u bl-imwiet ise[[u jiem wara li disa’ xabbata o[ra spi//aw tilfu [ajjithom waqt valanga fuq ilmuntanja Maudit, fir-re;jun tal-Alpi.

Jidher li l-Ispanjol u lPollakka – li l-katavri tag[hom ;ew elevati manna[a Fran/i]a tal-fruntiera – kienu jiffurmaw parti minn grupp ta’ xabbata li riedu jitilg[u sal-qu//ata ta’ Mont Blanc u li mbag[ad spi//aw i]olati minn malo[rajn waqt maltempata. Intant, dawn il-kollegi kienu salvati mill-iskwadri tas-salvata;; tal-Alpini u b[alissa qed ikunu ttrattati g[all-effetti tal-kes[a flisptar ta’ Aosta, l-Italja.

IR-RENJU UNIT

Tmiem stramb g[all-kun/ert ta’ Springsteen u McCartney Bruce Springsteen u Paul McCartney, veterani tar-Rock # mu]ika kontemporanja, kellhom tmiem mhux tassoltu g[all-kun/ert meta lorganizzaturi tfew ilmikrofoni g[aliex “kien skadielhom il-[in”, qabel ilkantanti-mu]i/isti setg[u jirringrazzjaw lill-udjenza pre]enti ta’ 65,000 ru[. Qabel id-disfatta, Springsteen – l-attrazzjoni ewlenija ta’ dan il-kun/ert li kien qed jittella’ f’Hyde Park, Londra – stieden lil McCartney biex jitla’ mieg[u fuq il-palk g[allinterpretazzjonijiet ta’ “I Saw Her Standing There” u “Twist and Shout”, it-tnejn su//essi ta’ The Beatles. Intant, l-organizzaturi dde/idew li l-kun/ert bit-tema

Hard Rock Calling kien qabe] il-[in a//ettabbli wara ’l fuq minn tliet sig[at, u lispettaturi mbag[ad assistew g[al xena kwa]i surreali – ilmu]i/isti ma kinux indunaw li kienu ming[ajr sound u dehru jduru ’l hawn u ’l hinn fuq il-palk “qisu ma kellhomx idea ta’ kif kellu jintemm lispettaklu”. L-osservaturi kkritikaw ittmiem ta’ “dan il-kun/ert fantastiku”. I]da skont ilKunsill ta’ Westminster, idde/i]joni kru/jali kienet talorganizzaturi u mhux talawtoritajiet lokali. Il-Kunsill spjega li l-li/enzji g[all-kun/erti huma validi sa /erti [inijiet, u l-awtoritajiet ja[sbu biex jipprote;u rresidenti taz-zoni inkwistjoni mill-[sejjes tard bil-lejl.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Gunju, 2012

A[barijiet ta’ Barra 11

IR-RENJU UNIT> Membri tal-grupp Streb li jispe/jalizzaw fi]-“]fin estrem”, jag[mlu l-abseiling mal-fa//ata ta’ City Hall, fi/-/entru ta’ Londra< fl-isfond tar-ritratt jispikka Tower Bridge bi/-/rieki sinonimi mal-Olimpjadi. L-avveniment spettakulari hu parti mill-“Olimpjadi Kulturali” ta’ Londra li b[alissa qed tikkonkludi l-a[[ar t[ejjijiet g[al-Log[ob Olimpliku li jibda fis-27 ta’ Lulju. (Reuters)

IS-SUDAN

KA}AKSTAN

Tibda l-missjoni ta’ ‘Soyuz’ Ir-rocket Russu Soyuz, fis-sig[at bikrin tal-{add beda l-missjoni tieg[u lejn l-Istazzjon tal-Ispazju Internazzjonali u fuqu qed i;orr kosmonawta Russu flimkien ma’ ]ew; astronawti – mara Amerikana u :appuni]. Is-Soyuz mistenni jag[mel il-kuntatt malIstazzjon – kumpless tarri/erka li qed idur fl-orbita tad-dinja u li jiswa mal$100 biljuni – g[ada; bla;enzija tal-ispazju Amerikana NASA ilbiera[ tis[aq li l-vja;; tar-rocket “jidher li miexi ming[ajr intoppi”. Intant, il-kosmonawta

veteran Russu, Yuri Malenchenko, Sunitia Williams tan-NASA u lastronawta :appuni] Akihiko Hoshide, se jissie[bu mal-ekwipa;; ta’ tlieta li b[alissa g[addejjin b’[idma fuq l-istazzjon talispazju inkwistjoni. Intant, fil-;img[at li ;ejjin mistenni ammont ta’ traffiku bla pre/edent f’din iz-zona tal-ispazju, u r-rapporti qed jg[idu li in;enju g[all-;arr tal-provisti g[andu “isalpa” mal-istazzjon proprju l;img[a d-die[la. Fl-istess [in, numru ta’ in;enji spazjali o[ra wkoll mistennija jag[mlu kuntatt mas-satellita hi u ddur fl-orbita.

L-ewwel ta[ditiet minn April Il-President tas-Sudan, Omar al-Bashir, u l-President tas-Sudan ta’ Isfel, Salva Kiir, iltaqg[u g[all-ewwel darba mindu l-inkwiet malfruntiera ta’ April li g[adda qarreb lill-;irien g[al kunflitt u ostilitajiet ;odda. Il-laqg[a saret wara lkwinti tas-summit tal-Unjoni Afrikana (UA) fl-Etjopja meta fadal [afna issues li mhumiex solvuti bejn Khartoum u s-Sudan ta’ Isfel, li [a l-indipendenza tieg[u daqs sena ilu. In-Nazzjonijiet Uniti insistiet b’deadline (it-2 ta’ Awwissu) biex il-;irien jirran;aw id-differenzi u meta dawn g[ad ma ffissawx ilfruntiera komuni. Is-Sudan u s-Sudan ta’ Isfel anki g[and-

Il-President tas-Sudan ta’ Isfel, Salva Kiir (Reuters)

hom di]gwid dwar iz-zoni li jipprodu/u ]-]ejt, kif ukoll dwar [lasijiet tat-trasport u d-divi]joni tad-dejn nazzjonali. Filwaqt li ma ;ie ]velat xejn dwar l-a[[ar ta[ditiet bejn Bashir u Kiir f’Addis

Ababa, dawn, fi tmiem illaqg[a spi//aw jie[du b’idejn xulxin g[all-ewwel darba. L-a[[ar ta[ditiet uffi/jali bejn i]-]ew; Mexxejja jmorru lura g[al Jannar li g[adda u se[[ew matul is-summit pre/edenti tal-UA.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

12 A[barijiet ta’ Barra

IL-FILIPPINI

Evitat konfront ma/-?ina fost it-tensjoni konsistenti

L-istra;i tal-elementi... Karozza meqruda tispikka fost ir-radam tad-djar li kkrollaw waqt valanga fil-belt ta’ Minamiaso, fiz-zona ta’ Kumamoto (Reuters)

IL-:APPUN

Tfittxija g[all-persuni li g[ebu waqt l-g[arg[ar u l-valangi Is-suldati u l-pulizija :appuni]i, sal-biera[ kienu qed ifittxu g[all-persuni li ;ew irrappurtati nieqsa filg]ira ta’ Kyushu, lejn inNofsinhar tal-pajji], u wara li din intlaqtet minn g[arg[ar u valangi tal-art waqt in]ul rekord tax-xita. Intant, il-maltemp qalil anki deher javvanza lejn ilbelt kapitali antika ta’ Kyoto, fil-g]ira ewlenija ta’ Honshu. L-elementi fl-istess [in affettwaw lill-mijiet taleluf tan-nies, li [afna minnhom, fil-pre]ent huma

kostretti jg[ixu fi/-/entri g[all-evakwazzjoni – la[[ar rapporti qed jikkonfermaw li mietu almenu 25 persuna. L-a;enziji tal-istampa min-na[a tag[hom urew filmati konsistenti ta’ g[arg[ar u gliegel tat-tajn ji//irkulaw qalb id-djar u ttoroq taz-zona wara li xxmajjar faqg[u l-art flin[awi lejn it-Tramuntana ta’ Kyushu – u bl-A;enzija Meteorolo;ika twissi dwar “aktar xita u valangi” filjiem li ;ejjin. L-iskwadri tas-Self-

Defence :appuni]i g[alissa qed jg[inu fittfittxija g[all-persuni nieqsa, bl-awtoritajiet jo[or;u direttivi spe/ifi/i g[all-evakwazzjoni filkonfront ta’ 85,000 familja fl-in[awi ta’ Fukuoka, Saga, Kumamoto u Oita. Mifhum ukoll li qed ikunu evakwati r-residenti taz-zona s[i[a li tkopri libliet ta’ Yanagawa, Yame u Miyama, b’g[exieren ta’ eluf o[ra jkunu mwissija biex “jitilqu minn djarhom” min[abba //irkustanzi perikolu]i.

Spi//at “is-sitwazzjoni ta’ emer;enza” g[all-frejgata ?ini]a li nhar il-:img[a inkaljat f’ib[ra polemiku]i qrib tal-Filippini, u b’din, ilbiera[, taqbad il-vja;; lura lejn pajji]ha. L-i]viluppi sadattant evitaw konfront ja[raq potenzjali mal-qawwiet tal-ba[ar Filippini u fost tensjoni akuta fil-Ba[ar tan-Nofsinhar ta/?ina, li g[andha importanza kbira strate;ika. I/-?ina qed tinsisti dwar id-dritt tas-sovranità fuq din iz-zona ta’ ba[ar li ma]]mien saret dejjem aktar polemiku]a u li qed tqajjem il-preokkupazzjoni fost losservaturi – spe/jalment ladarba l-Filippini u lVjetnam qed jikkuntestaw lil Beijing dwar il-kwistjoni. Dan kollu jinkwadra fi spe/i ta’ “tellieqa” bejn ilpajji]i biex jiggwadanjaw mill-possibbiltà tar-ri]ervi kbar ta]-]ejt fl-istess ib[ra li l-;img[a l-o[ra spikkaw fuq l-a;enda tas-summit re;jonali ASEAN. Fil-fatt, dan issummit ukoll kien iddominat bit-tensjoni, tant li l-pajji]imembri naqsu milli jaqblu dwar stqarrija ta’ konklu]joni g[all-ewwel darba f’45 sena. Nhar il-:img[a, il-qawwiet tal-ba[ar ?ini]i qalu li vapur tag[hom inkalja fl-in[awi mag[rufa b[ala Half Moon Shoal, xi 170 kilometru ’l hinn mill-g]ira Filippina ta’ Palawan, lejn il-Punent – u bil-Filippini tibg[at ]ew; vapuri u ajruplan g[as-

sorveljanza fuq il-post. L-awtoritajiet f’Beijing, sadattant sostnew li l-vapur tag[hom kien qed jag[mel “ir-ronda normali” u li “kien irnexxielu jo[ro; missitwazzjoni skomda wara lintervent ta’ skwadra tassalvata;;”. Intqal ukoll li lekwipa;; tal-vapur hu “qawwi u s[i[” u li ma rri]ultax tni;;is fil-ba[ar mill-in/ident.

Ma jridux li affarijiet b[al dawn jirrepetu ru[hom Min-na[a tieg[u, ilMinisteru tad-Difi]a Filippin ikkonferma li l-frejgata u “sitt vapuri ?ini]i o[ra li (sig[at qabel) kienu ntlem[u fizzona”, issa telqu mill-ib[ra inkwistjoni. Intant, il-Filippini jemmnu li l-in/ident kien kollu kemm hu “a//identali”, i]da ma jridux akkost ta’ kollox li affarijiet b[al dawn jirrepetu ru[hom “min[abba lpossibbiltà ta’ xi ]viluppi li lebda pajji] ma jrid li jse[[u”. L-Uffi/jali f’Manila qed jinkwetaw dwar “ilmovimenti” ?ini]i qalb izzoni kkuntestati tal-Ba[ar tan-Nofsinhar ta/-?ina u meta f’dawn ix-xhur ilFilippini u /-?ina kemm-il darba kkonfrontaw lil xulxin fl-ib[ra polemiku]i.

L-AFGANISTAN

Ji]gi//a minn attentat

Ministru tal-Gvern Afgan salva b’[ajtu wara li spi//a lmira ta’ attakk waqt li kien qed jivvja;;a mill-in[awi ta’ Baghlan lejn il-provin/ja ta’ Kunduz. Intant, we;;g[u ]ew; gwardjani li kienu mal-konvoj tal-Ministru Afgan g[allEdukazzjoni Og[la, Obaidullah Obaid, u wara li splodiet bomba li kienet tqieg[det ma;enb triq. L-in/ident qed jitqies b[ala t-tieni assalt fuq politiku ewlieni fi spazju ta’ jumejn u wara li nhar is-Sibt, aggressur suwi/ida tajjar lilu nnifsu waqt ri/eviment ta’ tie; filprovin/ja ta’ Samangan – fejn mietu mieg[u uffi/jal g[oli Afgan u 22 persuni o[ra. Filjum ta’ qabel, politiku ie[or ukoll kien tilef [ajtu fi splu]joni ta’ karozza-bomba lejn il-Lvant tal-Afganistan.


It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

13 SPARAR

Darren Vella jirba[ l-MSG Skeet Trophy Darren Vella kien ir-rebbie[ ta’ kompetizzjoni o[ra Skeet organizzata mill-Malta Shooting Sport Federation u li saret ilbiera[ fir-ranges talFedarazzjoni, fil-Bidnija. Din il-kompetizzjoni kienet ukoll importanti g[aliex kienet b[ala selezzjoni tattiraturi li se jirrappre]entaw lil Malta fil-European Commonwealth Shooting Championships, li se jsiru f’Jersey, f’Settembru ta’ din is-sena. Il-kompetizzjoni kienet tikkonsisti fl-ewwel fa]i ta’ [ames rounds ta’ 25 plattina ’l wa[da, bl-aqwa sitta jg[addu g[all-barrage finali ta’ 25 plattina o[ra. Darren Vella kien fil-vanta;; fl-ewwel fa]i meta laqat total ta’ 112 minn 125. Hu kien segwit minn Clive Farrugia, li laqat 108, u warajhom kien hemm Noel Scicluna, Jason Sciberras u Joe Muscat, li laqtu l-istess ammont ta’ 106.

Ian Grima kien is-sitt ikklassifikat fl-ewwel fa]i, b’total ta’ 99. I]da fil-barrage finali Ian Grima kien fost la[jar g[aliex flimkien ma’ Noel Scicluna u Darren Vella laqat 23 minn 25 plattina. B’hekk, b’dan il-punte;; Darren Vella ]amm l-ewwel post biex a//erta ru[u mirreb[ tat-trofew. Darren Vella spi//a b’total ta’ 135, wara l112 milquta fl-ewwel fa]i u t23 li laqat fil-barrage. Fit-tieni post spi//a Clive Farrugia, li laqat 22 filbarrage biex spi//a b’total ta’ 130. It-tielet post kien miksub minn Noel Scicluna, li spi//a b’total ta’ 129 wara li laqat 23 fil-barrage finali. Fil-postitjiet l-o[ra, Jason Sciberras spi//a fir-raba’ post b’total ta’ 127 wara li laqat 21 fil-barrage, Joe Muscat spi//a fil-[ames post b’total ta’ 126 wara li laqat 20 fil-barrage, u Ian Grima kellu jikkuntenta bis-sitt post b’total ta’ 122.

Darren Vella jir/ievi t-trofew wara r-reb[a tal-biera[

Jorge Lorenzo jirba[ fl-Italja Gattuso jiddebutta – Ara pa;na 16

fil-kampjonat }vizzeru – Ara pa;na 15


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

14 Sport FOOTBALL

Mer[ba kbira g[al Drogba f’Shanghai

Didier Drogba ppre]entat bil-flokk ta’ Shanghai Shinhua

L-attakkant ta’ Ivory Coast, Didier Drogba, kif kien mistenni ng[ata mer[ba kbira mal-wasla tieg[u f’Shanghai, i/-?ina, biex jing[aqad ma’ Shanghai Shenhua fis-Super League ?ini]. Folla kbira kienet qed tistenna lil Drogba fl-ajruport internazzjonali ta’ Shanghai biex tilqa’ lil dan l-attakkant li kien determinanti g[al

Chelsea fl-ewwel trijonf tag[hom fil-UEFA Champions League, f’Mejju li g[adda. Didier Drogba iffirma kuntratt ta’ sentejn u nofs malklabb ?ini], fejn se jibda jaqla’ s-somma ta’ 300 elf dollaru fil-;img[a. Fl-ewwel kummenti tieg[u mal-wasla tieg[u fi/-?ina, Drogba qal li l-g[a]la tieg[u ma kinitx ibba]ata biss fuq il-flus, i]da g[aliex jemmen fil-pro;ett li g[addej b[alissa fi/-?ina, fejn il-log[ba tal-football qed ting[ata spinta kbira ’l quddiem. “G[a]ilt i/-?ina g[aliex meta kellimni l-President u rajt il-pro;ett ambizzju], ridt inkun parti minn dan ilpro;ett biex ng[in il-football fi/-?ina,” qal Drogba. “Naf li /-?ina hi pajji] li j[obb lisports u b’hekk g[alija din kienet sfida o[ra, g[aliex kieku kien ikun iktar fa/li g[alija li nibqa’ fl-Ewropa. Verament, jiena ma ;ejtx hawn g[all-flus. :ejt hawn g[aliex din hi sfida kbira g[alija wara l-esperjenza tieg[i fl-Ewropa.” Il-wasla ta’ Drogba kienet l-a[[ar wa[da minn serje twila ta’ kisbiet importanti g[all-fottball fi/-?ina fla[[ar xhur. Fil-fatt, Drogba jing[aqad ma’ Marcello Lippi, li [a t-tmexxija tatteam Guangzhou Evergrande. Marcello Lippi mar i/-?ina wara ]ew; perijodi mat-team nazzjonali Taljan, fejn anki reba[ itTazza tad-Dinja tas-sena 2006 meta fil-final f’Berlin, l-Italja g[elbet lil Franza wara l-g[oti tal-penalties. Didier Drogba skorja 157 goal fi 341 log[ba mal-klabb ta’ Londra, fejn spi//a b[ala r-raba’ l-aqwa skorer ta’ kull ]mien ta’ Chelsea. Drogba, li llum g[andu 34 sena, se jing[aqad mal-Fran/i] Nicolas Anelka, ukoll eks plejer ta’ Chelsea. Shanghai Shenhua, li huma mmexxija mill-coach Ar;entin Sergio Batista, mhux g[addejjin minn fa]i tajba fil-kampjonat ?ini], fejn jinsabu fit-13-il post minn 16-il team. Dwar il-futur tat-team, Drogba qal li jaf li Shenhua mhux g[addejjin minn fa]i tajba, i]da hu qal li t-tieni round g[adu jibda u g[ad baqa’ ]mien biex huma jirkupraw fil-klassifika. “Bil-g[ajnuna tal-membri l-o[ra tat-team a[na se nippruvaw intejbu l-po]izzjoni tat-team, u l-mira a[[arija tag[na hi li nirb[u l-kampjonat,” temm jg[id Drogba.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

Sport 15 FOOTBALL

Blatter jg[id li ma kien jaf xejn dwar korruzzjoni qabel falliet l-ISL Il-President tal-FIFA, Sepp Blatter, qal li ma kien jaf xejn dwar korruzzjoni talprede/essur tieg[u, Joao Havelange, qabel mal-kumpajina ISL falliet fl-2001. Blatter qal dan waqt intervista li ta lill-;urnal }vizzeru “SonntagsBlick”, li kienet ippubblikata lbiera[. “Sirt naf bil-korruzzjoni wara li l-kumpanija falliet, fl2001,” beda biex qal Blatter. “Kienet il-FIFA li bdiet ilpro/eduri biex fet[et il-ka] fid-29 ta’ Mejju 2001, meta ISL falliet. Kien hawn li lFIFA bdiet investigazzjoni dwar korruzzjoni u tbag[bis ta’ fondi.” “Meta ng[id li llum hu diffi/li li tkejjel azzjonijiet tal-passat bl-istandards tallum, kont qed nikkummenta b’mod ;enerali,” kompla jg[id Blatter. “G[alija, il-korruzzjoni hi ina//ettabli u m’iniex se ni;;ustifikaha blebda mod. Minn fuq, issa qed ni;i akku]at jien bl-istess akku]a,” qal Blatter. “Il-qorti Federali }vizzera din il-;img[a ppruvat li min ilu jakku]ani g[al dan i]]mien kollu, fil-fatt ma kellux ra;un. Issa kien stabbilit dak li ilni ng[id is-snin, li jien qatt ma [adt flus bi tbag[bis. Issa, listess nies qed jippruvaw jattakkawni minn angolu differenti. Issa l-attakki fil-konfront tieg[i huma differenti fis-sens li l-ewwel kienu qed jakku]awni li [adt il-flus, issa g[aliex ;ie stabbilit li jien qatt ma [adt flus, qed jattakkawni li bilfors kont naf li

Il-President tal-FIFA, Sepp Blatter

[addie[or kien qed jie[u lflus u jien qatt ma tkellimt,” sa[aq Blatter. Fl-istess intervista mal;urnal }vizzeru, Blatter qal li kien jaf biss wara l-falliment tal-ISL. Blatter sa[aq li [are; dan kollu g[ax kien hu li tellaq l-investigazzjoni interna fi [dan il-FIFA. F’dokument legali ma[ru; din il-;img[a mill-qorti

}vizzera kien stabbilit li l-eks President, Joao Havelange, u l-membru tal-E]ekuttiv talFIFA, Ricardo Texeira, [adu l-miljuni f’tix[im fis-snin disg[in ming[and il-kumpanija ISL. Il-kumpanija ISL kienet tbig[ id-drittijiet televi]ivi u kummer/jali tat-Tazza tadDinja f’isem il-FIFA. Din ilkumpanija falliet fis-sena

2001 bi djun ta’ ’l fuq minn 300 miljun dollaru. Sepp Blatter, li ilu fil-FIFA sa mill-1975 u la[aq President wara Havelange fil1998, qal il-{amis li hu kien jaf bil-pagamaneti i]da dejjem irrefera g[alihom b[ala kummissjonijiet li kienu regolari. Il-{amis, Blatter qal li dawk il-kummissjonijiet

kienu regolari, i]da llum dawn il-pagamenti huma meqjusa b[ala irregolari u kriminali. Joao Havelange g[adu lPresident Onorarju tal-FIFA, filwaqt li Texeira irri]enja minn kull kariga fil-FIFA iktar kmieni din is-sena, ftit wara li rri]enja minn President tal-Federazzjoni Bra]iljana.

FOOTBALL

Gattuso jiddebutta ma’ Sion

Gennaro Gattuso issikkat bejn ]ew; avversarji fil-log[ba tal-biera[

Wara karriera twila ma’ Milan fl-Italja, Gennaro Gattuso, ilbiera[ g[amel iddebutt tieg[u fil-kampjonat }vizzeru meta lag[ab l-ewwel log[ba ma’ Sion fil-kampjonat. Il-bidu kien wie[ed po]ittiv g[al Gattuso u g[al Sion g[aliex Sion kisbu reb[a ta’ 2-0 barra minn darhom kontra Grasshoppers, fl-ewwel log[ba tal-kampjonat. Sion reb[u b’goal f’kull

taqsima, it-tnejn skurjati minn Itaperuna, wie[ed fit-38 minuta u l-ie[or fis-77 minuta. Gattuso b[as-soltu ta kull ma jaf fil-ground u b[as-soltu wkoll kien mal-imqarbin g[aliex dabbar karta safra lejn tmiem l-ewwel taqsima. F’log[biet o[ra tal-ewwel jum, FC Basel bdew b’reb[a barra minn darhom kontra Servette, 1-0, filwaqt li Thun u Lausanne spi//aw fi draw ta’ ming[ajr goals.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

16 Sport

Jorge Lorenzo quddiem Pedrosa u Dovizioso, f’fa]i mit-tellieqa

MOTO GP

Jorge Lorenzo jirba[ fil-Mugello

Jorge Lorenzo ji//elebra bix-xampanja r-reb[a tieg[u

Jorge Lorenzo fuq Yamaha reba[ fa/ilment il-Grand Prix tal-Italja li sar fit-track talMugello, ilbiera[. Bis-sa[[a ta’ din ir-reb[a, Jorge Lorenzo kabbar il-vanta;; tieg[u fil-klassifika ;enerali. Lorenzo kiseb il-vanta;; meta qabe] lill-Ispanjol lie[or, Dani Pedrosa, fit-tieni dawra u baqa’ fil-vanta;; sattmiem. Dani Pedrosa kien beda mill-pole u kellu jikkuntenta bit-tieni po]izzjoni, iddistakkat b’[ames sekondi. Lorenzo qal li hu kien ;era tajjeb matul il-;img[a kollha. “Kienet tellieqa ferm iebsa. Ma [sibtx li se jirnexxili n]omm il-vanta;; g[at-tellieqa kollha,” qal Jorge Lorenzo. Lorenzo, ir-rebbie[ tat-titlu fis-sena 2010, issa g[andu 185 punt, vanta;; ta’ 19-il punt fuq Dani Pedrosa. Lorenzo u Pedrosa iddominaw it-tellieqa, bit-tielet post

miksub minn Andrea Dovizioso, li kellu battalja qalila biex kiseb post fuq ilpodju. Andrea Dovizioso kiseb ittielet post quddiem Stefan Bradl, Valentino Rossi, Cal Crutchlow u Nicky Hayden, li spi//aw kollha f’distanza ta’ ]ew; sekondi bejniethom. Casey Stoner, li jinsab fittielet post fil-klassifka ;enerali u beda wkoll mill-[ames post fil-grid, kellu jikkuntenta bit-tmien post wara li kiser [a]in meta kien jonqos 13-il dawra g[at-tmiem, ]ball li swielu [afna [in u po]izzjonijiet fil-klassifika. Fil-kateogirja tal-Moto 2, it-Taljan Andrea Iannone ferra[ lill-partitarji Taljani meta [are; rebbie[, filwaqt li fil-kategorija Moto3 kien lIspanjol Maverick Vinales li reba[ wara taqtig[a missielta mat-Taljani Romano Fenati u Sandro Cortese.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

Sport 17 FOOTBALL

Thiago Silva jing[aqad ma’ PSG

Id-difensur Bra]iljan, Thiago Silva

Wara [afna spekulazzjonijiet, is-Sibt t[abbar uffi/jalment li d-difensur Bra]iljan, Thiago Silva, ing[aqad mal-klabb Fran/i], Paris St Germain, ming[and Milan, fejn il-Bra]iljan iffirma kuntratt ta’ [ames snin. Thiago Silva, li g[andu 27 sena, hu meqjus b[ala wie[ed mill-aqwa difensuri /entrali fil-mument. Hu kien ing[aqad ma’ AC Milan ming[and Fluminese fissena 2008. Fi stqarrija ma[ru;a minn Paris St Germain intqal li Thiago Silva se jibqa’ filkapitali Fran/i]a sas-sena 2017. Ma ng[atawx dettalji finanzjarji dwar dan ittrasferiment, i]da dejjem issemmiet i/-/ifra ta’ bejn 40 u 45 miljun ewro g[allakkwist ta’ dan il-plejer. Thiago Silva kien it-tieni akkwist importanti ta’ Paris St Germain, li huma

FOOTBALL

Ryan Giggs i[ares lejn karriera ta’ coach Ryan Giggs, li se jkun ilcaptain tat-team Britanniku fl-Olimpjadi ta’ Londra, qal ilbiera[ li qed i[ares lejn ilkarriera ta’ coach meta jtemm il-karriera brillanti ta’ plejer. Giggs, li llum g[andu 38 sena, g[amel id-debutt ma’ Manchester United fl-1991 u lag[ab mar-Red Devils 900 log[ba g[all-klabb ta’ Old Trafford. Ryan Giggs se jkun wie[ed mit-tliet plejers fuq il-kwota ta’ 23 sena li kienu mag[]ula minn Stuart Pierce biex jiffurmaw parti mit-team Britanniku. G[al Ryan Giggs dan se jkun l-ewwel tournament internazzjonali ta’ importanza li se jie[u sehem fih, g[aliex ma’ Wales qatt ma kellu opprotunità simili. Ilbiera[, Giggs qal li jrid jitg[allem minn Stuart Pierce u l-istaff tieg[u waqt lesperjenza Olimpika fil;img[at li ;ejjin. Giggs qal ukoll li anki ma’ Manchester United isaqsi [afna lil Sir Alex Ferguson biex jitg[allem kemm jista’.

“Il-coaching qieg[ed dejjem iktar jinteressani,” qal Giggs. “F’nofs l-ista;un li g[adda g[amilt il-Li/enzja A talUEFA – tara aspetti differenti minn meta tkun plejer,” Giggs kompla jg[id li se jkompli jitg[allem u ji;bor kemm jista’ esperjenzi biex ikun jista’ jkompli b[ala coach jew manager fi tmiem il-karriera b[ala plejer. “L-Olimpjadi jistg[u jkunu pjattaforma importanti g[alija. Tkun involut f’tournament ta’ fa]i finali hu ferm differenti minn log[ob tal-kampjonat.” Ryan Giggs hu l-iktar plejer onorat fir-Renju Unit; hu reba[ 12-il darba lkampjonat Premier, erba’ darbiet l-FA Cup u darbtejn il-UEFA Champions League. Hu lag[ab ukoll 64 darba ma’ Wales f’karriera ta’ 17-il sena, i]da sfortunatament g[alih, Wales qatt ma g[addiet g[all-fa]i finali tatTazza tad-Dinja jew talkampjonat Ewropew.

Ryan Giggs hu l-iktar plejer onorat fir-Renju Unit

ddeterminati li jiddominaw mhux biss ix-xena talfootball Fran/i], imma wkoll dik Ewropea. Iktar kmieni dan ix-xahar, Paris St Germain akkwistaw ukoll lill-Ar;entin Ezequiel Lavezzi ming[and Napoli, u fil-jiem li ;ejjin mistennija j[abbru akkwist ie[or importanti ming[and Milan ukoll, l-i]vedi] Zlatan Ibrahimovic. Ma’ dawn ji]diedu lakkwisti importanti tas-sena l-o[ra, fosthom l-Ar;entin Javier Pastore, id-difesnur Bra]iljan Alex u lmidfielder Bra]iljan b’passaport Taljan, Thiago Motta. B’hekk l-iskwadra mmexxija mit-Taljan Carlo Ancelotti se tkun forza mimlija stilel, u l-problemi g[al Ancelotii jibdew jekk ir-ri]ultati ma jaslux, g[aliex issa Paris St Germain huma obbligati li jirb[u bilfors.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

18 Sport TENNIS

Serena Williams fil-final ta’ Stanford Classic Serena Williams, ir-rebbie[a friska tat-tournament presti;ju] ta’ Wimbledon, kisbet post fil-final ta’ Stanford Classic, li qed isir f’California, meta fis-semifinali g[elbet lil Sorana Cirstea tar-Rumanija, 6-1, 62. Fil-final, Serena Williams se tilg[ab kontra Amerikana o[ra, Coco Vandeweghe, li g[elbet lil Yanina Wickmayer fi tliet sets biex waslet salewwel final tag[ha. I]da minkejja r-reb[a apparentament fa/li, Serena Williams kellha problemi fisservice kontra Cirstea. Dan b’kuntrast mal-wirjiet brillanti f’Wimbledon fejn is-service kien l-arma prin/ipali tag[ha. I]da minkejja li s-service ta’ Serena ma kienx brillanti, Cirstea g[amlet g[add ta’ ]balji mhux-sfurzati, 32 b’kollox. Williams reb[et is-service tal-avversarja erba’ darbiet u darba biss irriskjat li titlef isservice tag[ha meta Cirstea kellha break-point li rRumena falliet banalment. Serena Williams kienet l-iktar kreattiva tul il-log[ba u ppruvat g[add ta’ kolpi u lobs spettakolari, li ni]lu g[asel mal-folla, li applawdiet bilkbir dawn il-kolpi. Serena Williams qalet wara l-log[ba li ma kinitx kuntenta bis-service tag[ha, li kien effi/enti biss 38 fil-mija. “Irrid nag[mel xi [a;a. Mhux qed inkun tajba fis-service u

38 fil-mija hi /ifra tal-bi]a’,” qalet Serena Williams wara llog[ba. Dwar il-final, Serena Williams qalet li qed t[ares b’interess kbir lejn din il-final kontra avversarja hekk ]ag[]ug[a. “S’issa lag[bet verament tajjeb u na[seb li se tag[mel minn kollox biex tirba[li,” temmet tg[id Serena Williams. B’kuntrast mal-karriera mimlija su//essi ta’ Serena Williams, g[al Coco Vandeweghe din se tkun lewwel finali tag[ha. Din ittennista ta’ 20 sena u]at ilqawwa kollha tag[ha u kellha total ta’ 12-il ace. “In[ossni ferm e//itata g[al din l-ewwel final tieg[i f’tournament WTA. Nittama li dan ikun bidu ta’ sajf tajjeb li jwassalni tajjeb g[all-US Open.” Coco Vandeweghe hi twila sitt piedi u pulzier, u hi t-tifla ta’ eks g[awwiem li rrappre]enta lill-Istati Uniti flOlimpjadi. Hi kellha bidu tajjeb u reb[et fa/ilment l-ewwel set, 6-2, i]da fit-tieni set, ilBel;jana Wickmayer g[amlet reazzjoni tajba u reb[itu, biex kollox kellu jkun de/i] fittielet set. F’dan is-set, Vandeweghe u]at il-qawwa tas-service tag[ha biex kisbet post filfinal. Wickmayer qalet fi tmiem il-log[ba li s-service b’sa[[tu ta’ Coco kien il-fattur ewlieni tar-reb[a ta]]ag[]ug[a Amerikana.

L-Amerikana Serena Williams

TENNIS

Ferrer jirba[ fl-I]vezja u Tipsarevic fi Stuttgart

David Ferrer, ir-rebbie[ tat-tournament ta’ Stokkolma

L-Ispanjol David Ferrer u s-Serb Janko Tipsarevic kisbu reb[iet fil-finali talbiera[ tat-tournaments talI]vezja u ta’ Stuttgart. Il-final ta’ Stokkolma kienet wa[da fa/li g[al David Ferrer, i]da dik ta’ Stuttgart kienet ferm iktar missielta u Janko Tipsarevic reba[ wara tliet sets, minbarra l-waqfien li kien hemm min[abba x-xita li g[amlet fil-belt :ermani]a. Il-final ta’ Stokkolma kienet derby bejn tennisti Spanjoli, fejn kif kien mistenni, kien David Ferrer li g[eleb lil Nicolas Almagro. Ferrer kompla fejn [alla f’Wimbledon, kellu prestazzjonijiet tajbin u wasal salkwarti-finali, fejn kellu jbaxxi rasu kontra l-Isko//i] Andy Murray. David Ferrer, ilbiera[

iddomina u reba[ f’]ew; sets bl-istess punte;; ta’ 6-2. Almagro qatt ma da[al fillog[ba u ma setax iwie;eb g[at-tennis b’sa[[tu u pre/i] ta’ Ferrer. Il-final ta’ Stuttgart kienet iktar immovimentata u bdiet tard min[abba x-xita. Janko Tipasrevic kiseb break filbidu u ]amm dan il-break biex reba[ l-ewwel set kontra l-Ar;entin Juan Monaco, 6-4. L-Ar;entin irkupra fit-tieni set, li b[al ta’ qablu kien ferm u ferm ibbilan/jat. Dan is-set intreba[ minn Juan Monaco, 7-5. It-tielet u l-a[[ar set kien ukoll mill-iktar ibbilan/jat u kien is-Serb Tipsarevic li reba[ is-set, 6-3, biex a//erta ru[u mir-reb[ tat-titlu, li jkompli jg[ollih fl-ewwel postijiet tar-rankings mondjali.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

Sport 19 TOUR DE FRANCE

Sanchez jirba[ l-erbatax-il stadju ddominat mill-“punctures” Luis Leon Sanchez kien ir-rebbie[ tal-14-il stadju tat-Tour de France talbiera[. G[al Sanchez din kienet ir-raba’ reb[a tieg[u fi stadju tat-Tour. I]da l-istadju tal-biera[ jibqa’ mfakkar min[abba nnumru kbir ta’ tyres li nfaqg[u min[abba li nxte[tu g[add ta’ msiemer fit-triq. Madwar 30 /iklist kellhom jieqfu biex jibdlu ttyres tag[hom. Il-pulizija qieg[da tinvesitga dan ilka] ta’ sabuta;; li sar meta nxte[tu g[add konsiderevoli ta’ msiemer fit-triq. Luis Leon Sanchez [arab meta kien jonqos l-a[[ar 11-il kilometru g[at-tmiem biex kiseb din ir-reb[a. Sanchez reba[ b’vanta;; ta’ 47 sekonda fuq Peter Sagan, li kompla sa[[a[ ilpo]izzjoni tieg[u fil-klassifika tal-punti. Fit-tielet post spi//a l-Fran/i] Sandy Casar, li minkejja t-tielet post kiseb l-istess [in ta’ Sagan. Ir-rebbie[ tat-tour tas-sena l-o[ra Cadel Evans kellu jieqaf tliet darbiet min[abba li nfaqg[ulu t-tyres. Lewwel puncture li [a lAwstraljan kien fuq g[olja 38 kilometru mit-tmiem, u hawn Evans dam [afna [in jistenna t-team tieg[u biex ikun jista’ jibdel ir-rota. Il-leader Bradley Wiggins

Sanchez jg[olli jdejh fi tmiem l-14-il stadju tat-Tour

[e;;e; lill-kumplament talgrupp biex jag[ti /-/ans li//iklisti li kien qed ikollhom il-problemi bit-tyres [alli jla[[qu mal-grupp.

Dan il-;est kien anki mfa[[ar mid-direttur tattour, Jean-Francois Pecheux, li kellu kliem ta’ tif[ir g[all-;est ta’ Wiggins

u l-kumplament tal-grupp. Bradley Wiggins ]amm ilvanta;; fil-qu//ata tal-klassifika tat-Tour de France, vanta;; ta’ ]ew; minuti u

[ames sekondi fuq ilBritanniku Chris Froome, u ]ew; minuti u 23 sekonda fuq it-Taljan Vincenzo Nibali.

OLIMPJADI

Kwistjoni politika thedded il-parte/ipazzjoni tal-Pakistan Kwsitjoni bejn il-Kumitat Olimpiku tal-Pakistan u lPakistan Sports Board, li hija organizzazzjoni tal-gvern, tista’ twassal biex il-Pakistan ma ji[ux sehem fl-Olimpjadi ta’ Londra. Il-kwistjoni hi dwar il-policy sportiva, u din il-kwistjoni se tkun ittrattata mill-Kumitat Olimpiku Internazzjonali f’laqg[a apposta li se ssir din il-;img[a. Il-President talKumitat Olimpiku Pakistani, Arif Hasan, qal li f’dan listadju ma jistax jg[id jekk ilPakistan hux se jkun jista’ jie[u sehem. L-Isports Board tal-Pakistan intant qed i]omm mal-implementazzjoni tal-policy li introdu/ew fis-sena 2005, li

fost [wejje; o[rajn ma t[allix lill-uffi/jali j]ommu l-kariga wara ]ew; termini. Il-Kumitat Olimpiku Pakistani qed jg[id li l-istatut tal-Kumitat Olimpiku Internazzjonali jg[id /ar u tond li l-ind[il mill-gvernijiet fl-affarijiet Sportivi mhuwiex a//ettat. Fi stqarrija, il-Kumitat Olimpiku Pakistani jg[id li lpolicy introdotta mill-Isport Borad Pakistani tmur kontra /-charter tal-Kumitat Olimpiku Internazzjonali. Jekk dan ikun ippruvat li hemm l-ind[il mill-gvern filpolicies sportivi, hemm irriskju li l-Pakistan ma ji[ux sehem fl-Olimpjadi ta’ Londra.

Imma uffi/jal tal-gvern Pakistani qal li l-parte/ipazzjoni tal-Pakistan f’Londra hi assigurata. L-uffi/jal stqarr li f’risposta li bag[tu lillKumitat Olimpiku Internazzjonali stqarrew li lg[aqdiet sportivi jag[mlu u]u minn fondi pubbli/i li jkunu n;abru mit-taxxi talpoplu, u g[alhekk il-gvern hu fid-dmir li jkollu lkontabbiltà u t-trasparenza fl-operat tal-g[aqdiet sportivi. Il-Pakistan, li reb[u tliet midalji fl-istorja talOlimpjadi – dejjem fil-hockey – se jkunu rrappre]entati fil-hockey, fl-atletika, flg[awm u fl-isparar.

Il-midfielder Amerikan Michael Bradley

FOOTBALL

Roma jakkwistaw lil Bradley Roma , ilbiera[ ikkonfer maw l - akkwist tal - midfield er Amerikan Michael Bradley ming[and Chievo . Bradley iffirma kuntratt ta ’ erba ’ snin ma ’ Roma , kuntratt li jing[ad li se jag[ti 3 . 75 miljun ewro

kull sta;un lil Bradley . Michael Bradley mal ewwel ing[aqad ma ’ Roma , li b[alissa g[addejjin bit t[ejjija g[all - ista;un il ;did fi Brunico , ta[t it tmexxija tal - coach Zdenek Zeman .


IN-NAZZJON It-Tnejn 16 ta’ Lulju, 2012

20 Sport BASKETBALL FOOTBALL

Doppjetti g[al Beckham u Keane David Beckham u Robbie Keane skurjaw doppjetta kull wie[ed fir-reb[a ta’ Los Angeles Galaxy fuq Portland Timbers, bl-iskor ta’ 5-3, f’log[ba mill-Major Soccer League. Il-goal l-ie[or ta’ Los Angeles Galaxy kien skorjat minn Landon Donovan hekk kif bis-sa[[a ta’ din ir-reb[a,

LA Galaxy telg[u fil-[ames post u mill-;did jinsabu bi//ans li jid[lu fil-playoffs. G[al Portland Timbers din kienet l-ewwel log[ba ta[t ittmexxija ta’ Gavin Wilkinson wara t-tke//ija ta’ John Spencer. Din kienet it-tielet telfa f’darhom g[al Portalnd Timbers minn g[axar log[biet f’dan l-ista;un.

Robbie Keane skurja doppjetta

OLIMPJADI

Il-Kuwajt se jit[alla jie[u sehem ta[t il-bandiera tieg[u Il-Kumitat Olimpiku Internazzjonali ne[[a ssanzjoni kontra l-Kuwajt, u issa dan il-pajji] mill-Golf G[arbi se jit[alla jie[u sehem ta[t il-bandiera tieg[u. Il-Kumitat Olimpiku Internazzjonali kien issospenda lill-Kuwajt fissena 2010 min[abba nd[il politiku fl-amminsitrazzjoni tal-Kumitat Olimpiku talKuwajt. Fi stqarrija li [ar;et f’Mejju li g[adda, il-Kumitat Olimpiku Internazzjonali qal li l-atleti tal-Kuwajt jistg[u jie[du sehem fl-Olimpjadi ta’ Londra, i]da fi/-/erimonja tal-ftu[ iridu jimmar/jaw ta[t il-bandiera Olimpika u mhux ta[t dik tal-Kuwajt.

Mark Adams, kelliem g[all-Kumitat Olimpiku Internazzjonali, qal ilbiera[ li din is-sospensjoni issa ;iet imne[[ija u l-bandiera talKuwajt se tittella’ mal-bnadar l-o[ra u l-innu nazzjonali talKuwajt jindaqq ukoll. Il-gvern tal-Kuwajt laqa’ din l-a[bar bil-fer[a. Determinanti kienet il-laqg[a tas-Sibt bejn il-president talKumitat Olimpiku Internazzjonali, Jacques Rogge, u xi uffi/jali g[olja tal-Kuwajt. Il-Kuwajt se jkun irrappre]entat minn 11-il atleta. Huma se jie[du sehem fl-isparar, fit-table tennis, flg[awm u fl-atletika.

Malta tirba[ il-midalja tal-bron] It-team nazzjonali Malti tannisa tal-basketball, ilbiera[ reba[ il-midalja tal-bron] waqt ilkampjonati Ewropej tal-pajji]i ]]g[ar tal-Ewropa, meta fil-final g[at-tielet u r-raba’ post g[eleb lill-Iskozja, 72-52. Dan kien su//ess immeritat g[at-tim immexxi minn Santino Coppa, li reba[ erbg[a mill[ames log[biet li lag[ab f’dan ittournament fil-Ma/edonja. Il-Maltin tilfu biss is-semi-finali tas-Sibt kontra l-Awstrija meta wara bidu tajjeb fl-ewwel quarter, kellhom ibaxxu rashom g[arrimonta tal-Awstrija/i u qatt ma re;g[u irkupraw. Il-log[ba tal-biera[ kienet ittieni wa[da kontra l-Iskozja – Malta u l-Iskozja kienu ltaqg[u fit-tieni log[ba ta’ Grupp A, u anki hawn il-Maltin kienu [ar;u rebbie[a. Fil-log[ba tal-biera[, il-Maltin tista’ tg[id li ddominaw ilquarters kollha, u l-iktar wie[ed ibbilan/jat kien it-tieni quarter, li ntemm 14-14. Malta kienet filvanta;;, 28-24 sa nofs il-log[ba wara li reb[et l-ewwel quarter, 14-10. Fit-tielet quarter, il-Maltin fet[u vanta;; sostanzjali meta reb[u lqaurter, 25-12, biex sal-a[[ar g[axar minuti kellhom vanta;; ta’ 17-il punt. Fir-raba’ parti tallog[ba, it-tim ta’ Coppa ikkontrolla tajjeb u kompla kabbar il-vanta;; biex finalment reba[, 72-52. L-a[jar skorer g[all-Maltin kienet Stephanie De Martino, li kisbet 20 punt g[al Malta, segwita minn Rebecca Thoresen, li kellha total ta’ 18-il punt, segwita minn Christina Grima, li g[amlet 12-il punt.

Rebecca Thoresen fl-azzjoni g[al Malta

OLIMPJADI

Iktar kritika g[as-sigurtà fl-Olimpjadi Il-problemi dwar is-sigurtà fl-Olimpjadi ta’ Londra fil;ranet li ;ejjin re;g[u kienu attakkati mill-;urnali Ingli]i, ilbiera[. Rapport li deher ilbiera[ f’The Observer qal li x-xahar li g[adda, in-nies li suppost kienu mwaqqfa flajruport ta’ Heathrow millmembri tas-sigurtà ma kinux inter/ettati u baqg[u de[lin ming[ajr [add ma kellimhom. Fl-istess rapport intqal li lmembri l-;odda li qed jidda[[lu biex jg[inu lillmembri tal-istaff regolari mhux qeg[din ikunu m[arr;a bi]]ejjed bir-ri]ultat li l-livell tas-sigurtà qed jonqos drastikament. Wara dan l-artiklu ma kien hemm l-ebda kumment minna[a tal-Home Office. L-awtoritajiet Ingli]i

jinsabu ta[t pressjoni kbira wara n-nuqqas ta’ sigurtà pprovduta mill-kumpanija G4S, li kienet mag[]ula biex tipprovdi madwar g[axart elef persuna biex tie[u [sieb listadiums u l-postijiet l-o[ra fejn se jsir il-log[ob. Ilkumpanija ammettiet li mhux se tkun tista’ tipprovdi dak lammont ta’ nies u l-gvern kellu jsejja[ iktar membri talforzi armati biex jag[tu ssigurtà madwar il-100 post li fihom se jsiru l-events olimpi/i. Il-gvern sejja[ madwar 3,500 suldat biex ji]dideu mal-madwar 7,500 li di;à kienu msej[a biex jag[tu lprotezzjoni waqt dan ilLog[ob. Rapport ie[or, din id-darba f’The Independent, qal li l-

Home Office kien ilu mwissi mill-Pulizija Ingli]a dwar issuspetti tag[ha li l-kumapnija G4S qatt ma setg[et tkun kapa/i tipprovdi dak lammont ta’ membri tassigurtà. Ilbiera[ ukoll, rapport fuq il-BBC qal li l-kap tal-G[aqda tal-penzjonati tal-pulizija qal li huma setg[u wkoll taw daqqa t’id fl-organizzazzjoni tas-sigurtà, i]da [add ma kellimhom jew talab lg[ajnuna tag[hom. Il-ministru inkarigat millOlimpjadi deher ukoll fuq itTV, fejn qal li l-kap ta’ G4S, Nick Buckles, talab apolo;ija, minbarra li l-Kumpanija G4S se tid[ol g[all-ispejje] ]ejda tal-miltar Ingli], minbarra li listess kumpanija se t[allas multa ta’ 20 miljun lira


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

Ittri 21

JJ Camilleri> g[alliem, kittieb u [abib

In[sadt meta ;riet l-a[bar li miet JJ Camilleri. Lil JJ, kif [afna kienu jsibuh, iltqajt mieg[u l-ewwel darba bis-sa[[a ta’ [abib ie[or tal-qalb, il-Mosti Mario Vassallo. Minn ]mien g[all-ie[or konna niltaqg[u u noqog[du nitkellmu fuq il-letteratura u fuq kittieba Maltin u barranin. Kont ilni daqsxejn ma narah u mo[[i kien di;à beda jtektek biex nikkunttatjah billi b[al dawn i]zminijiet dejjem konna niltaqg[u madwar flixkun birra. I]da b’xorti [a]ina ssuffara saffret qabel /empel it-telefon. Kien bniedem kwiet, kliemu meqjus, g[ajnejh u le[nu sod. Mil-laqg[at tieg[i ma’ JJ, intba[t b’]ew; kwalitajiet importanti g[al rumanzier. L-ewwel li JJ Camilleri kien jaf jitkellem fuq kollox u dan g[ax qara u studja u t-tieni kellu [ila liema b[ala biex jirrakkonta. Kien jibda jirrakkonta u ma jieqafx. Irrumanzi sbie[ tieg[u jinsi;hom f’mo[[u bla ta[bit ta’ xejn u r-rumanz b[ar-rakkont tieg[u ]]ommok. I]da barra li kien rumanzier, JJ Camilleri kien ukoll poeta, poeta ta’ temi varji u b’kelma mag[]ula. Dan kollu ankrat fir-reali]mu li kien ilfilosofija tieg[u bi stil mexxej u li jag[tik gost. Ma’ JJ komplejt niltaqa’ fir-Razzett tal-Marki] Mallia Tabone fil-Mosta, waqt xi lejla letterarja jew biex in]uru xi wirja li l-organizzaturi j[obbu jag[mlu minn ]mien g[all-ie[or. Kien jie[u gost mhux ftit waqt dawk il-laqg[at letterarji u dejjem ta l-kontribut siewi tieg[u permezz ta’ kummenti po]ittivi u kostruttivi. G[alija JJ Camilleri kien bniedem matur u misjur mill-esperjenza tal-[ajja. G[aldaqstant dejjem lest b’ xi parir siewi g[all-;id ta’ kul[add. Waqt id-diskursati tag[na ma kienx jonqos milli jsemmi ’l martu li kien i[obb bi m[abba tal-;enn u li [ass mhux ftit it-telfa tag[ha. I]da dejjem kien kapa/i jilqa’ lmew; tal-[ajja. Daqstant ie[or kien kburi b’ uliedu li perswa] li mhux se j[allu lmemorja ta’ missierhom ittir mar-ri[. Dan hu JJ Camilleri. G[alliem, kittieb u [abib. G[alkemm [alliena, it-tifkira tieg[u tibqa’ mag[na f’kitbietu u [idmietu.

Godwin Ellul Il-Mosta

Bqajna nuru solidarjetà mal-poplu Libjan Malta g[al darb’o[ra re;g[et uriet issolidarjetà tag[ha mal-poplu Libjan meta ming[ajr [afna daqq ta’ trombi, f’pajji]na kienu qed jing[ataw il-kura mitt tifel u tifla li kienu jin[tie;u kura u attenzjoni medika wara li kienu vittmi tar-rivoluzzjoni Libjana li se[[et kontra r-re;im ta’ Gaddafi. }gur li kienu mumenti ta’ sodisfazzjon

kbir g[all-Prim Ministru Lawrence Gonzi, li f’isem il-professjonisti kollha li [admu ma’ dawn it-tfal fl-isptarijiet tag[na, [assu kburi bil-poplu tag[na li g[araf ikun ta’ g[ajnuna ma’ min kien je[tie; lg[ajnuna – f’dan il-ka] tfal inno/enti. Bis-sa[[a tar-relazzjoniiet li pajji]na g[andu mal-Qatar, dawn it-tfal sabu lg[ajnuna f’pajjj]na.

Dan hu frott l-istima u l-fidu/ja li jgawdi pajji]na mad-dinja G[arbija li mhux biss taf li qed tittratta ma’ gvern serju, i]da wkoll ma’ poplu b’qalb kbira. Dan il-;est kien turija o[ra ta’ kemm pajji]na u l-poplu Malti baqa’ juri solidarjetà bil-fatti mal-poplu Libjan.

M. Attard Il-Mosta


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

22 Intervista

Fl-isfond tat-trilo;ija ‘Hekk T[abbat il-Qalb Maltija’

Insiru nafu a[jar min a[na Joe Mikallef jitkellem ma’ Oliver Friggieri (5)

Fil-[ar;a tal-lum ta’ In-Nazzjon qed nippubblikaw il-[ames parti fis-sensiela ta’ konversazzjonijiet ma’ Oliver Friggieri li fihom qed nittrattaw temi u realtajiet differenti. Illum se nitkellmu dwar il-festi u dan bl-iskop pre/i] li nkomplu nittrattaw temi attwali. Temi li bosta drabi niddiskutu u ng[arblu bl-aktar mod akkanit, i]da li bosta drabi wkoll nag[]lu li ninjorawhom. Imma tajjeb li fil-[ajja mg[a;;la li qed ng[ixu nieqfu ftit u nirriflettu fuq temi attwali u li huma ta’ rilevanza. Bla dubju ta’ xejn, Oliver Friggieri, bis-sa[[a tal-kapa/itajiet indiskussi Illum se niffukaw fuq il-festi. Ninsabu fleqqel tal-ista;un tal-festi. X’inhuma l-[sibijiet tieg[ek fuq il-mod kif norganizzaw ilfesti fil-bliet u fl-ir[ula^ Il-festi twieldu fi [dan komunitajiet li nafuhom b[ala parro//i, jew komunitajiet parrokkjali, jew ;emg[at madwar knisja. Huma l-eqdem espressjoni popolari f’Malta, wisq eqdem mill-manifestazzjonijiet tal-partiti politi/i. Jirrappre]entaw is-sens kollettiv, unitarju ta’ grupp ta’ familji li huma

mag[rufin b[ala bliet u r[ula. Il-firxa wiesg[a talorganizzazzjoni tag[hom turi li huma

tieg[u, kapa/i janalizza u jid[ol fil-fond ta’ dawn it-temi li g[andhom jg[inuna aktar biex niskopru a[jar min a[na, fejn a[na u fejn tissokta triqitna. Ma’ Oliver Friggieri qed niltaqa’ b’mod regolari biex niddiskuti g[add ta’ temi, sitwazzjonijiet u mistoqsijiet. Il-qarrejja huma mistiedna jipparte/ipaw billi huma wkoll jibag[tulna l[sibijiet tag[hom. Kull email g[al dan l-iskop g[andha tintbag[at f’dan l-indirizz elettroniku – joe.mikallef@media.link.com.mt.

mi]rug[in fil-[amrija l-i]jed fonda li kellha l-komunità nazzjonali Maltija, immexxija minn [akmiet barrranin u fl-istess [in konxja tag[ha nnifisha b[ala folla ]g[ira li hi wkoll nazzjon. Il-festa swiet biex poplu fera[ bil-qaddis tieg[u daqskemm fera[ bih innifsu. Qabel il-mexxej politiku kien hemm il-qaddis tal-festa; qabel id-diskors tal-meeting politiku kien hemm il-pane;ierku; flimkien mal-opra lirika fit-teatru (g[al ftit nies) kien hemm il-mu]ika tal-festa fil-knisja (g[al kul[add). Qabel il-kanzunetta moderna kien hemm l-antifona tal-qaddis. Qabel il-hit parade ta’ ]mienna kien hemm il-pika bejn kompo]ituri differenti. Fuq kollox, il-festa pprovdiet okka]joni biex il-poplu jafferma l-identità tieg[u fi ]mien kolonjali. Il-[arsien ta’ dan il-wirt, li huwa importanti anki g[al ra;unijiet turisti/i, jiddependi minn kull min jag[raf ix-xejriet tal-epoka u jiggarantixxi futur anki lil /elebrazzjoni li ;ejja mill-img[oddi.

Il-festi madwarna> Il-festa swiet biex poplu fera[ bil-qaddis tieg[u daqskemm fera[ bih innifsu

G[al u[ud il-festi huma kollox. G[andna wkoll l-espressjoni ’mejda tal-qubbajt’. G[al o[rajn huma ‘jaqq’. Forsi dawn huma ]-]ew; po]izzjonijiet estremi, tipi/i tat-temperament Malti li jaqta’ linja dritta, assoluta, b’riga li ma tit[arrikx. Fit-triq tan-nofs, bejn i]-]ew;t itruf imsemmija, aktarx hemm ilkotra l-kbira tal-Maltin, li japprezzaw il-festi, anki jekk ma ji[dux sehem fihom. Imma liema sehem? Hemm diversi livelli ta’ sehem: Min jorganizza, min jikkontribwixxi bi flus, u min jattendi u j[ares, jara l-festa b[ala spettaklu kemm fil-knisja u kemm fit-toroq. Fin-nofs na[seb li hemm dawk kollha li jixtiequ li l-festi j]ommu s-sabi[ li fihom u jne[[u l-ikrah li jista’ jkollhom. Kull si;ra trid tin]abar biex tissa[[a[ u tikber. Hi li;i tan-natura, u g[alhekk hi li;i tal-kultura wkoll. Il-festi huma parti mill-qofol talkultura Maltija, u jie[du sehem f’din il-li;i wkoll. Ma hemm xejn li jg[odd g[all-festi li ma jg[oddx ukoll g[al kull espressjoni umana kollettiva o[ra, b[alma huma l-isport u l-politika. It-tnejn huma tajbin, u g[alhekk je[tie;u l-qies u l-g[aqal, sewwasew biex jiffjorixxu. Il-fatt li nikkritikaw [afna lilna nfusna b[ala Maltin hu fdal tal-img[oddi, kumpless kroniku ta’ inferjorità li g[adu jrid jispi//a. Trid tkun l-edukazzjoni, fil-livelli kollha, li tittratta din il-kundizzjoni fid-dawl tal-prin/ipji /ari tal-Unjoni Ewropea. Imma dan hu diskors ie[or... Tosserva esa;erazzjonijiet^ Forsi f’kull aspett – funzjonijiet litur;i/i, armar, mar/i, log[ob tan-nar... Fl-aspetti varji ‘kollha’ tag[ha l-festa Maltija tidher li tistrie[ fuq /ertu tip ta’ esa;erazzjoni. Hi mibnija fuq il-kollox, il-kul[add, il-[afna. E]empju: [afna dawl, [afna folol, [afna ikel u xorb, [afna daqq ta’ mar/i u qniepen. Dan kollu mhux bilfors li jid[ol fl-esa;erazzjoni, fl-estrem. Il-festa tnisslet u trawmet b[ala ksur talmonotonija, tar-rutina ta’ matul is-sena. Kienet u g[adha mistennija minn bosta eluf ta’ Maltin sewwasew g[aliex tipprovdi ;ranet spe/jali, differenti mis-soltu. Fl-isfond storiku forsi hemm l-idea, ta’ missirijietna, li jo[olqu kuntrast mal-[ajja fil-belt u firra[al matul il-bqija tas-sena. Kuntrast mas-sikta u mas-solitudni tas-soltu, kuntrast mal-programm ri;idu ta’ ;urnata xog[ol. Il-festa hi ma[suba b[ala ksur tar-regola, u l-esa;erazzjoni tista’ tkun ix-xifer ta’ spazju li ma huwiex ix-xifer.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

Intervista 23

Fi kliem ie[or, il-festa ma hix minnha nnifisha esa;erazzjoni. B[al kull okka]joni o[ra, tista’ tesa;era, imma hi dejjem esa;erazzjoni li tista’ ting[eleb. Hi l-esa;erazzjoni li tista’ teqridha. Bosta festi Maltin huma e]empji ta’ [idma, g[aqal, sagrifi//ju u qies. {afna festi huma okka]joni e]emplari, meqjusa f’kollox. Jista’ jkollna festi sbie[ ming[ajr storbju^ Ming[ajr esa;erazzjonijiet. Jew l-ilwien jg[ajtu huma parti mill-karatteristi/i talMaltin u l-G[awdxin^ Jista’ jkun hemm Malta ming[ajr storbju? Hi idea tajba li ma jkun hemm storbju qatt, imkien, imma ma hix idea [afifa, kemm f’Malta u kemm f’pajji]i li b[al Malta g[andhom /ertu temp, u b[allikieku /erta tendenza ‘naturali’ g[all-[sejjes ]ejda. Hemm [oss u hemm storbju, b[alma hemm sound u hemm noise. L-istorbju b[ala karatteristika talpajji] ilu ]mien twil li laqat l-attenzjoni ta’ kittieba barranin li ]aru lil Malta u kitbu dwar l-esperjenza tag[hom hawn. Ewlenin fost dawn il-kittieba hemm persuni li ;ew min-Nord tal-Ewropa. Impressjoni li tg[allimt mill-Ewropa hi l-kuntrast enormi bejn inNord u s-Sud, l-aktar f’termini ta’ skiet perfett versus storbju kontinwu. Hi l-[ajja Maltija nnifisha li hi storbju]a, g[allinqas fl-in[awi /entrali, u f’na[iet iffullati, traffiku]i. B’kuntrast mal-mod kif il-Maltin ta’ qabilna [olqu l-festi li huma storbju]i biex jiksru ssilenzju ta’matul is-sena, illum hemm l-istorbju ta’ ftit ;ranet ta’ festa li ji]died ma’ sena s[i[a ta’ storbju. Il-kultura favur l-ambjent hi re/enti, u parti minnha hi kultura favur il-qies fil-[sejjes. Xi tg[idli dwar il-piki u l-estremi]mi, dehbijiet fided, pannu, e//^ Hemm min jg[id li mnalla jkun hemm ftit piki. Il-knejjes Maltin, qabel ma huma Maltin, huma knejjes ta’ belt jew ta’ ra[al partikolari. Huma lqu//ata tas-su//ess ta’ bosta nies komuni li bi flushom u b’[idmithom bnew knisja u g[ammruha b’kulma setg[u: pittura, skultura, arkitettura, tapizzerija u l-bqija. Huma bnew knisja lussu]a f’kuntrast mas-sempli/ità tad-dar modesta tag[hom. Fil-kburija ta’ knisja armata, mimlija tlellix, wie[ed jista’ jilma[ is-sens ta’ kisba ta’ nies li riedu jaffermaw lilhom infushom. Hemm ukoll it-tradizzjoni Kattolika li g[al sekli s[a[ seddqet il-prin/ipju li l-knisja, b[ala ‘d-dar ta’ Alla’, g[andha tissebba[ f’kull aspett. Din l-attitudni tqawwiet [afna mill-epoka Barokka ’l quddiem. L-Ewropa hi mu]ew ta’ te]ori artisti/i – arkitettura, pittura, skultura, u l-bqija – sewwasew min[abba li r-reli;jon u l-arti mxew flimkien. Illum it-turi]mu stess jiddependi [afna minn dan il-patrimonju li jinkludi l-ismijiet tal-;enji, minn Leonardo u Michelangelo ’l isfel. Hekk ukoll Malta. Mill-Konkatidral ta’ San :wann sal-i/ken kappella mitlufa qalb l-g[elieqi hemm kun/ett wie[ed: knisja g[andha timtela blakbar opri tal-artisti tal-epoka. G[al sekli s[a[, u laktar bl-ambizzjoni kulturali tal-Kavallieri, Malta bniet u g[ammret il-knejjes tag[ha bl-akbar te]ori artisti/i tal-Istorja kollha. Il-knejjes Maltin, b[allknejjes fl-Ewropa kollha, huma post ta’ qima daqskemm huma mu]ew ta’ arti. Ma hemm xejn ‘pagan’ f’dan, apparti li t-terminu llum in[ela fit-tifsira, u da[al minfloku t-terminu ‘lajk’. Imma dan hu diskors ie[or. Matul i]-]mien kull ;enerazzjoni kompliet i]]id ma’ kulma kienu g[amlu l-Maltin ta’qabilhom. Hemm it-tendenza li l-pro/ess jissokta, u sewwasew g[aliex kull ;enerazzjoni tista’ tixtieq li tinkludi l-kontribut artistiku tag[ha. Il-kwistjoni tin;abar fil-mistoqsija: fejn g[andek tieqaf?

Il-festi llum> Matul i]-]mien kull ;enerazzjoni kompliet i]]id ma’ kulma kienu g[amlu l-Maltin ta’ qabilha

Di;à kellna diskussjoni infinita dwar dan is-su;;ett. Diskussjoni fuq livell nazzjonali. Ta[seb li ntla[aq l-iskop jew qed ng[oddsu aktar ’l isfel f’din il-kobba m[abbla^ L-isfida ewlenija f’dan il-qasam tista’ tkun dik li g[andha Malta stess fi ]mienna: il-kontinwità daqskemm il-kompromess bejn il-wirt tradizzjonali u l-esi;enzi tal-modernità. Mumenti stori/i b[al dawn ma humiex fa/li, anki g[aliex kull tibdil i;ib mieg[u kuntrasti ;odda. Madankollu, bir-rieda tajba u b’g[arfien xieraq tarrealtajiet kulturali Maltin jista’ jinstab il-punt li jg[aqqad il-po]izzjonijiet differenti. B’idejk fuq il-kuxjenza ta[seb li l-Knisja f’Malta qed tindirizza din il-kwistjoni^ Anzi qabelxejn, taqbel mieg[i li l-Knisja f’Malta bdiet tirrea;ixxi g[ax il-[abel kien [arbilha minn idha^ Il-Knisja f’Malta hi istituzzjoni antika u kbira li lantikità u l-kobor tag[ha jistg[u jkunulha toqol spe/jali wkoll, minbarra merti. Bil-kelma ‘Knisja’ f’dan il-kuntest nifhmu l-awtorità ekkle]jastika, u mhux il-poplu Kattoliku. F’pajji] li g[andu Knisja li fl-img[oddi kienet ti;bor lill-popolazzjoni ‘kollha’ u li llum t[addan xorta wa[da ma;;oranza popolari, kull pass ;did jie[u x-xe[ta ta’ argument politiku, ji;ifieri li jirrifletti opinjoni pubblika. Mill-bqija, kull soluzzjoni g[andha kulur wie[ed: ir-rieda tajba. Diskors antik – daqs irrota li kienet u se tibqa’ tonda. Il-problema hi li r-roti huma mhux biss kollha tondi imma kollha differenti. Imdawla mit-tag[limiet tal-Istorja Maltija, antika u re/enti, il-Knisja tidher li qieg[da tag[mel kull sforz biex tkun prudenti. Il-festa hi fenomenu so/jali daqskemm reli;ju], u dan hu sewwasew rifless ta’ ambjent li g[adu favorevoli g[all-Knisja. F’pajji]i Ewropej li la[qu livell ta’ laj/ità wisq og[la minn Malta, il-Knisja ma jkollha ebda sfida b[al din, hi liema hi l-kwistjoni. Il-problema tal-Knisja f’oqsma b[al dawn hi rifless tal-istess importanza so/jali (mhux biss reli;ju]a) li g[andha. Fis-sens wiesa’, postkon/iljari, il-Knisja hi komunità s[i[a. Fi kliem ie[or, hi kwistjoni li fiha poplu ‘s[i[’ jirrifletti fuqu nnifsu, hu stess. L-Istat g[andu jkollu rwol^ Jekk iva, x’tip ta’ rwol^ Kif u b’liema mod^ Jew a[jar joqg[od gallarija^ Hi tema li tinvolvi d-distinzjoni bejn knisja u triq,

Fl-isfond tat-trilo;ija ‘Hekk T[abbat il-Qalb Maltija’

Insiru nafu a[jar min a[na Ma hemm xejn li jg[odd g[all-festi li ma jg[oddx ukoll g[al kull espressjoni umana kollettiva o[ra, b[alma huma l-isport u l-politika

bejn ;ewwa u barra. Festa hi avveniment kompost, u jinkludi partijiet so/jali skont kemm l-istess Knisja g[adha pre]enti kulturalment fi [dan stat lajk. Mill-;did, hi kwistjoni kulturali li ting[araf l-a[jar bil-kunsens dwar a;;ornament li hu fl-interess ta’ kul[add. Il-pajji] hu demokratiku s-sena kollha, u kull okka]joni, anki spe/jali, hi parti mill-istess [ajja demokratika. Kif tispjega tant infiq fil-festi^ Il-festi li ji;;eneraw tant kummer/ u tant xog[ol... anki g[all-mara tad-dar li trid tiddekora darha! Jew lilha nnifisha u lil tal-familja bi lbies ;did. Jew dawn l-u]anzi taru mar-ri[^ Min[abba li tnisslu u kibru fi [dan il-komunità stess, il-festi huma wkoll parti mis-sistema permanenti tal-g[ajxien. Jinvolvu l-ispejje], u jo[olqu lkummer/. Huma okka]jonijiet ta’ divertiment demokratiku, miftu[ g[al kul[add. Dan hu ovvju fil-ka] tal-festi ta’ barra. Imma anki l-festi ta’ ;ewwa kienu u g[adhom jipprovdu ‘divertiment’ demokratiku, miftu[ g[al kul[add. Knisja armata hi wirja li dd[ul g[aliha hu b’xejn. Il-mu]ika tal-festa kienet, u g[adha, toffri e]ekuzzjoni pja/evoli. Hi l-opra tal-a[jar kompo]ituri Maltin tas-sekli mg[oddija, mu]ika li tie[u sehem fl-idjoma dominanti fl-Ewropa ta’ meta nkitbet. Hi mu]ika li tant irnexxiet li xi drabi g[andha sekli ta’ su//ess; ilha tindaqq u ting[o;ob g[al bosta ;enerazzjonijiet. Minkejja /-/okon tag[ha, b[allikieku belt, Malta hi pajji] s[i[. Dan ifisser li g[andha d-differenzi fi [danha stess. ?erti u]anzi spi//aw f’xi n[awi b[alma g[adhom [ajjin fi n[awi o[ra. Il-festi jirriflettu [afna lil dawn id-differenzi. U]anzi qodma jmorru waqt li ji;u o[rajn ;odda. Jista’ jkun hemm qawmien ;did, revival, ta’ u]anzi qodma. Dan qieg[ed ji;ri f’oqsma o[rajn tal-[ajja lokali, u jista’ jse[[ f’dan il-qasam ukoll.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

24 Storja

MONUMENTI FIL-G}EJJER MALTIN (1)

Monument lil San :wann Battista De La Salle fil-Kottonera minn Michael Galea

Meta wie[ed jid[ol fil-grawnd tal-Kulle;; tal-Brothers ta’ De La Salle fil-Kottonera, hemm jiddomina monument dedikat lill-Fundatur tal-Brothers San :wann Battista De La Salle. Ma’ dan il-monument artistiku hemm storja [elwa marbuta mieg[u Kienet sewwasew fuq Reims fejn kienu ji;u inizjattiva ta’ studenti ta’ inkurunati r-rejiet ta’ dan il-Kulle;; li lFranza — aktar tard De monument ra t-twelid La Salle [alla dan iltieg[u. kanonikat. Il-qofol talFl-1951, meta l-Ordni [ajja u l-[idma ta’ dan ilta’ San :wann Battista qaddis kien it-tag[lim lillDe La Salle kien qed foqra u l-formazzjoni talji//elebra t-Tielet g[alliema g[aliex fehem ?entinarju mit-twelid talsewwa li l-g[alliema qaddis, l-istudenti Maltin kellhom iwasslu li]f’dan il-kulle;;, li kienu ]g[a]ag[ biex ikunu se jersqu g[all-e]ami tad- nsara tajba u /ittadini Dockyard, ftiehmu li responsabbli. jag[tu l-ewwel ;img[a Il-Casa Madre tal-Ordni paga biex jitwaqqaf mwaqqfa minn De La monument lill-Fundatur Salle kienet, sa mill-1705, tag[hom. B’dan il-mod f’Saint You (Rouen). mill-1951 sal-1960 Ried li dawk li jid[lu flmadwar 450 apprendist Ordni tieg[u jissej[u taw g[al dan l-iskop lBrothers. G[olla l-livell ewwel ;img[a paga meta tal-formazzjoni filda[lu ja[dmu dvokazzjoni u professjoni tal-g[alliema. Miet nhar Dockyard. il-:img[a l-Kbira flSt Jean Baptiste De La Salle twieled minn familja 1719. Kien kanonizzat fl-1900 g[anja fl-1651 f’Reims, Franza. Ordna sa/erdot fl- mill-Papa Ljun XIII, fl1950 kien dikjarat Qaddis età ta’ 27 sena. Kien Patrun tal-G[alliema. Kanonku tal-Katidral ta’ Il-Brothers ta’ De La Salle waslu Malta fl-1903, u min[abba r-rabta li g[andhom ma’ Franza — il-Fundatur kien Fran/i] — il-Brothers bdew jissej[u wkoll Freres. Fuq dan l-isfond nhar il-:img[a, 26 ta’ Mejju 1967, fil-Kulle;; De La Salle, fil-Kottonera, inkixef, fil-pre]enza ta’ g[add ta’ mistednin, monument dedikat lil San :wann Battista De La Salle. Tbierek millAr/isqof Mikiel Il-monument dakinhar tal-inawgurazzjoni Gonzi. Barra li kellu rabtiet – juri fuq in-na[a ta’ wara tieg[u li sar bl-inizjattiva tal-apprendisti ma’ dan

Il-monument li juri lil San :wann Battista De La Salle, xog[ol ta’ Emvin Cremona

il-Kulle;;, g[aliex kien hu li bl-intervent tieg[u ma [alliex li l-Brothers jag[lqu l-Kulle;; tag[hom fl-1922, Gonzi kien ukoll membru affiljat tal-Ordni ta’ De La Salle. G[all-okka]joni tal-inawgurazzjoni tal-monument ;ie Malta s-Superjur :enerali talOrdni, Brother Charles Henry, Brother Henry qal: “I have been to many parts of the world to unveil monuments, including France where St John was born, but this monument is one of the largest and most original

of those dedicated to De La Salle, that I have ever seen.” Il-monument hu xog[ol il-Kav. Emvin Cremona u jirrappre]enta lil San :wann Battista De La Salle, [dejh, fuq ix-xellug tieg[u, hemm ]ew; studenti. Hu 35 pied g[oli b’dijametru ta’ 24 pied;

mag[mul minn granit abjad b’dekorazzjonijiet tal-bron] li saru filfonderija tad-Ditta Francis Abela & Sons, filwaqt li x-xog[ol tal-mu]ajk fih 100,000 bi//a minn qawsalla ta’ 120 kulur differenti li sar mid-ditta Ferrari e Bacci ta’ Lucca, l-Italja.

L-ispejje] g[all-monument t[allsu billi 450 apprendist li kienu jattendu l-Kulle;; offrew l-ewwel ;img[a paga meta da[lu ja[dmu d-Dockyard bejn l-1951 u l-1960


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

TV#Radju 25 minn Raymond Miceli - ray.miceli@media.link.com.mt

Fil-qosor Newsroom NET Television 21>32 Fil-programm tal-lum naraw

]ew; servizzi li jittrattaw il-[ajja so/jali, wie[ed dwar is-servizzi li hawn f’pajji]na g[all-persuni b’di]abbiltà, b’mod spe/jali mill-Fondazzjoni {ajja Indipendenti, u l-ie[or jikkonsisti f’intervista dwar is-servizzi li jing[ataw mi/-?entru A//ess fil-Birgu, fil-Qawra u fil-Belt Valletta, waqt li g[addejja [idma biex jinfeta[ /entru ie[or. Se jkun hemm ukoll intervista ma’ Keith Attard, i]-]ag[]ug[ li ;abar re;istru tat-termini tal-football bil-Malti u jispjega x’wassal biex g[amel dan.

Aspettando il tuo si Canale 5 16>10

Film komiku Amerikan li n[adem fl-2009. George jitlob lill-g[arusa tieg[u Jane biex ti]]ew;u, i]da din, g[alkemm t[obbu, tib]a’ tag[tih twe;iba po]ittiva min[abba l-mod li bih spi//a l-ewwel ]wie; tag[ha. Fost l-atturi David Sutcliff, Jennifer Westfeldt u Brad Borbridge li jidhru fir-ritratt. Déjà Vu NET Television 17>00 Luke jibqa’ jid[ol fl-inkwiet min[abba ttemperament tieg[u. Sally t[awdu i]jed meta tibqa’ tinsisti li trid taqa’ r-relazzjoni tag[ha. Josie ter;a’ tara vi]joni meta tmiss lil xi [addie[or. X’vi]joni tara din id-darba? I perfetti innamorati (American Sweethearts) Raitre 21>05 John Cusack, Catherine Zeta Jones u Julia Roberts (it-tlieta fir-ritratt hawn ta[t) huma fost l-atturi ewlenin f’dan il-film tal-2001. Ir-relazzjoni ta’ m[abba bejn ]ew; stilel ta’ Hollywood tkun tfarrket g[al kollox, i]da

Keith Rete 4 23>40 Natalie (Elisabeth Harnois, fir-ritratt ma’ James Applebury), tkun studentessa mill-aktar e]emplari. Tie[u grazzja ma’ Keith, ;uvni pjuttost misterju] li malajr jinvolviha f’numru ta’ avventuri. Jum minnhom i]da Keith jog[sfor. Din il-[a;a lit-tfajla t[arbtilha [ajjitha. Il-film in[adem fl-2008 fl-Istati Uniti b’re;ija ta’ Todd Kessler. Un gioco da ragazze Raidue 23>10 Film Taljan tal-2008 dwar grupp ta’ adolexxenti xejn kuntenti bil-[ajja u pjuttost

imfissdin u m[assrin li jkunu jattendu skola privata. Ftit li xejn japprezzaw il-wasla ta’ g[alliem ;did li jkun determinat li se jse[[lu jbiddel il-mentalità tag[hom.

min[abba li g[adu kif [are; film li [admu flimkien, g[all-pubbli/ità fil-pubbliku jridu jirre/taw daqslikieku g[adhom flimkien.

Tania Bartolo u Michael Tabone b[ala Kolina u :u]eppi

Kolina tkompli tag[mel li tista’ {a]en u Mrar - NET Television, 20>30

Simpati/i NET Television 13>00 u 15>05 }ew; episodji mill-img[oddi ta’ din is-sensiela televi]iva popolari. F’dak li se jintwera fis-13:00 ikun l-1 ta’ April u Joe jipprova jag[mel /ajta fuq g[add ta’ nies. Jason jaqbdu mal-ewwel. I]da li jag[mel fuq

Salvu u Katrin jitwalu u jisserjaw aktar milli messhom. Jag[mel ukoll /ajtiet fl-uffi//ju tieg[u u f’dak ta’ Dora. Fl-episodju li se jintwera fit-15:05 Gwido jkollu problema fuq ix-xog[ol, u minkejja li s-soltu dejjem jag[ti mill-ag[ar lin-nisa li ja[dmu mieg[u, ikunu huma li jsolvuhielu. Il-kappillan i[ajjar lil Salvu jorganizzalu tournament tal-football 5-a-side. Naraw ukoll x’ji;ri f’ristorant.

Bertu jakku]a lilu nnifsu g[ax ma kienx kapa/i jwaqqaf lil :u]eppi milli jag[mel dak li g[amel lil Katrin. Lil Katrin kul[add ikun qed jg[oddha b[ala mejta. Dun Krispin, kontra qalbu, i/a[[ad lil Wenza milli n-nobbli jing[ata difna reli;ju]a. Dan l-a;ir iwassal biex ikollu battibekki qawwija ma’ o[tu Lu/ija. X’se jg[idu r-ra[[ala meta jaraw lil Alfonso me[ud lejn i/-/imiterju bla salib u bla qassis biex ibierek it-

tebut tieg[u? U d-daqq talqniepen kif kellu j]id malinkwiet li jinsab imdawwar bih Dun Krispin? Is-swat lil Marija minn ]ew;ha ma waqafx, anzi ]died. Xi t[oss bintha Teresa meta tara lil ommha msawta? :u]eppi jkompli jxxerridha li s-Sur;ent hu mixtri. U Kolina tkompli tag[mel dak li tista’ g[al Katrin. Kitba ta’ Tania Bartolo u direzzjoni ta’ Sharon Calleja.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

26 TV#Radju

Xtaqet l-attenzjoni tal-;enituri Il racconto di Cathy - Canale 5 08>35 06>00 07>00 07>15 07>40 07>50

101 Breakfast Club A[barijiet (ikompli) 101 Breakfast Club Il-:urnali (ikompli) 101 Breakfast Club (b’waqfa g[all-A[barijiet fil-Qosor fit-08>00)

09>00 09>05

A[barijiet fil-Qosor Magazine 101 (b’waqfa g[all-A[barijiet fil-Qosor fl-10>00)

11>00 11>55 12>00 12>30 13.00 15>00 15>05

Wavelength Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet Qari bil-Malti The Big Show A[barijiet fil-Qosor Hitsteria (b’waqfiet g[all-A[barijiet fil-Qosor fl-16>00)

17>00 17>55 18>00 18>30 20>00 21>00 23>00 24>00

Radju Malta - 93.7 FM 06:00 – Frank u Ron (jinkludi 07:00 A[barijiet, 07:30 Mill:urnali Lokali, 07:50 Avvi]i ta’ Mwiet, 07:58 Angelus, 08:00 A[barijiet fil-qosor) 09:00 - BBC 09:05 – Familja Wa[da (jinkludi 10:00 A[barijiet fil-qosor, 11:00 BBC News) 11:50 - Avvi]i ta’ Mwiet u l-Angelus 11:58 - Xi Qrajt, Xi Smajt 12:00 Newsline 12:45 - Tifkiriet 13:30 - Qari bil-Malti 14:00 A[barijiet 14:05 – E M Live 15:50 - ?ama ?ama 16:00 A[barijiet 16:05 – Drivetime (jinkludi 17:00 A[barijiet) 18:00 - Bulettin tal-A[barijiet 18:15 – - Nwar 19:00 Sehemna fl-Ewropa 19:50 – Avvi]i ta’ Mwiet 20:00 – A[barijiet 20:05 – Qari bilMalti (r) 20:30 - Solidarjetà 21:00 - Countdown 22:00 - LA[barijiet 22:05 - Night Moods 23:00 - Xi qrajt, xi smajt 23:03 – Ru]arju 23:30 - Classic Hits. ONE Radio - 92.7 FM 06:00 - ONE Breakfast (jinkludi 06:45 ONE News, 07:00 Kummentarju, 07:30 Mill:urnali, 08:00 Igawdu l-{ajja ta’ Dejjem, 08:25 ONE Club Xewqat, 08:45 u 09:45 One News) 10:00 - Kartolina (jinkludi 10:30 F’{ames Minuti) 11:00 - Flimkien (jinkludi 11:10 Pariri G[alik, 11:45 ONE News, 12:00 Angelus, 12:05 Igawdu l-{ajja ta’ Dejjem) 12:30 - Qrib Xulxin 13:15 Rumanz 13:45 - ONE News 14:00 - Minflok Siesta 15:30 Drive Time 15:45 - ONE News 16:30 - Tomatate 17:00 - Kummentarju 17:05 - Rush Hour (jinkludu 17:45 ONE News, 18:00 Igawdu l-{ajja ta’ Dejjem, 18:05 Bieb Bieb) 18:15 - Dirett Ewropa 18:45 Djarju tal-Partit Laburista 19:00 - In the Zone 19:45 ONE News 20:15 - Sport Action 20:45 - Pajji] li Jixraq lil Uliedna 21:45 - ONE News 22:00 - Kummentarju 22:05 Bla Kantunieri 23:00 Woodenman Jukebox 24:00 Music FM 02:00 - Serali. RTK - 103 FM 06:30 Espresso 103 FM! (jinkludi 06:55 Fi {dan il-Mulej, 07:00 A[barijiet, 07:57 Angelus, 08:00 BBC News, 09:00 RTK qosor) 09:15 - G[alina Lkoll (jinkludi 10:00 BBC News, 11:00 RTK Qosor) 11:40 - Headlines 11:55 - Fi {dan il-Mulej 12:00 - RTK Bulettin 12:12 - Afternoon Favourites (jinkludi 13:00 u 15:00 RTK Qosor, 14:00 BBC News) 15:30 - Mis-Swieq talFlus 15:40 - Fil-:nien (jinklu-

Newsdesk Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet Musica al fresco Club 90s Fuzzbox - Michael Bugeja Newsdesk (r) Night Style - Joe Vella

di 16:00 BBC News) 16:40 Headlines 17:00 - RTK Bulettin 17:15 - Summer Mix! (jinkludi 18:00 RTK Qosor) 19:00 - Fi {dan il-Mulej 19:05 - Ru]arju 19:25 - Rakkont 19:40 - {sibijiet mal-Melodija 21:00 - Int fjn sejjer? 22:00 Il-Qaddis tal-Jum 22:05 Ru]arju 22:25 - Ripetizzjonijiet - Rakkont, Gallarija, LAvukat # Nutar, Gastronomijai. Campus FM - 103.7 FM 09:00 - Anali]i tal-;urnali 09:20 - Foreign News # Culture News 09:30 - Meta l-Mo[[ isir Palk 10:00 - BBC News Update 10:06 - Triangolu 11:00 - Classic FM 13:00 Anali]i tal-;urnali 13:30 Bioneers 14:00 - BBC News Hour 15:00 - Classic FM 19.30 - KL 17 20:00 Draguni, Kastelli, Reijiet u R;ejjen 21:00 - BBC World Service. Radju Marija - 102.3 FM 07:00 - Ru]arju 07:30 Quddiesa 08:00 - Angelus u Kuntatt 09:00 - {ajjitna 11:00 - Qari mill-Iskrittura Mqaddsa 11:30 - Nitg[allmu Naqraw l-

Evan;elju skont San :wann 12:00 - Angelus u Ru]arju 12:30 - Ru]arju l- Erwie[ 13:00 - Qari ta’ Rumanz 14:30 - Shalom 15:00 Kurunella {niena Divina 15:30 - Mulej x’inhu l-bniedem biex int ta[seb fih? 16:00 Fl-Iskola ta’ San Piju ta’ Pietralcina 17:00 - {ajjitna (r) 17:30 - Bulettin ta’ A[barijiet Reli;ju]i 17:50 - G[asar 18:00 - Angelus u Ru]arju 18:30 - Quddiesa 19:00 - Qari Reli;ju] 19:30 - Ift[u l-Bibien 20:00 - Naturali 20:30 - Qari ta’ Rumanz (r) 21:00 Nixtarru kitbet San :or; Preca 22:00 - {udni f’Idejk 23:00 Ru]arju 23:30 - A[barijiet Reli;ju]i 23:50 - Kompjeta. Bay Radio - 89.7 FM 06:30 - Bay Breakfast (jinkludi 07:30 - A[barijiet, 08:30 u 09:30 - A[barijiet fil-qosor) 10:30 - Simon Pisani (jinkludi 11:30 u 13:30 - A[barijiet filqosor) 13:30 - Ian Lang 15:30 - Nathan & Talitha 18:30 A[barijiet 18:40 - Bay Beats 20:00 - Ben Glover 22:00 Nocturnal 24:00 - John Digweed. Bastjani]i FM - 95 FM 06:50 - {sieb tal-Jum 07:00 Fil-kumpanija ta’ Tony 13:00 - Tempo on the mix 17:30 – All Time Favourites 18:30 – Don’t Stop the Music 20:00 Mu]ika Klassika.

Cathy (Winona Ringer, firritratt), tkun tifla ta’ sitt snin li jidhrilha li g[all-;enituri tag[ha qisha ma te]istix. Biex tara jekk g[andhix ra;un jew le, jum minnhom tidde/iedi li tg[ib u tmur fil-foresta. B’hekk, filwaqt li tipprova tiskopri dinja ;dida g[aliha, tara jekk il-;enituri jindenjawx jag[mlu tfittxija g[aliha. Naraw xeni mill-isba[ tal-foresta, kollox fotografija naturali u ming[ajr u]u ta’ effetti spe/jali. Interessanti l-fatt li dan il-film Bel;jan li n[adem fl-2011, g[andu re;ija ta’ Olivier Ringer, u l-parti talprotagonista fil-film hi interpretata minn bintu fir-realtà. Mag[ruf l-aktar bl-isem Ingli] tieg[u, On the Sly, ilfilm reba[ il-Premju tal-:urija tat-Tfal u dak tal-:urija Spe/jali fil-Festival Internazzjonali tal-Films tat-Tfal li jsir f’Montreal. TVM 07:00 - L-G[odwa t-Tajba 09:00 - Kids Zone 09:50 - }ona 12:00 - A[barijiet# rapport tat-temp 12:10 - Teleshopping 13:10 Century of Flight (dok.) 14:00 A[barijiet 14:05 - Teleshopping 15:05 - Egypt (dok.) 16:00 A[barijiet 16:05 - Teleshopping 17:05 - Amazon with Bruce Perry 18:00 - A[barijiet 18:10 - Sellili 20:00 - A[barijiet# sports# rapport tat-temp# rapport finanzjarju 20:40 - X’Joffri l-Kunvent 21:30 - Sherlock 2010 23:00 - LA[barijiet 23:15 - G[awdex Illum (r). TVM 2 07:00 - A[barijiet 12:00 - Malta u Lil Hinn Minnha 14:00 Sa[[tek l-Ewwel 14:10 - BBC Planets (dok.) 15:00 - Mela’ Isma’ Din 15:10 - BBC Nature’s Greatest Events (dok.) 16:00 - Sa[[tek l-Ewwel 16:10 BBC - True Stories (dok.) 17:00 - Starboard 17:30 - Mela Isma’ Din 17:40 - BBC - Planets (r) 18:30 - Asteriks 19:00 - A[barijiet bl-Ingl] 19:05 - MillIm[a]en tal-Festi 19:30 Trekking 20:00 - A[barijiet g[al Dawk Neqsin mis-Smieg[ 20:10 - BBC - Nature’s Greatest Events (dok.) (r) 21:00 - De/eduti 22:00 - Mela Isma’ Din 22:10 - BBC True Stories (dok.) (r). ONE 07:00 - BreakfastNews 09:00 Lilliput 09:30 - Nuni 09:40 Minuta Wa[da 09:45 - Londri 10:00 - Teleshopping 10:30 Hazzard - Daily Update 10:35 Lapes u Karta 10:50 - Vidoes Mu]ikali lokali 11:00 Teleshopping 11:45 - Londri 12:00 - {ajjiet 12:15 - Healthy Living (r) 13:30 - ONE News 13:40 - Teleshopping 14:45 Emilja (ep. 4) 15:40 - Minuta Wa[da 15:45 - Londri 16:00 Lilliput (r) 16:35 - Ieqaf 20 minuta 16:55 - Clint on ONE 17:05 - Teleshopping 17:30 - ONE News 17:40 - Team PL 18:05 Telehsopping 18:35 - Te]ori 18:45 - Kudos 19:30 - ONE News 20:15 - Flippers 20:45 - Q 23:15 - ONE News 23:45 - Team PL (r) 24:00 - Clint on ONE. Smash 08:00 - Er;a’ Lura 09:00 {abbejtek 10:00 - Fil-K/ina ma’ Farah 10:50 - Teleshopping 13:00 - 1046 Music 15:00 -

Teleshopping 16:20 - Fil-K/ina ma’ Farah (r) 17:10 - Er;a’ Lura 18:15 - Bingo 75 18:40 Teleshopping 19:00 - News 19:30 - {abbejtek 20:30 Stylish Weddings (r) 21:30 Dokumentarju 22:00 - News 22:30 - M’Intix Wa[dek (r). Raiuno 06:45 - Unomattina estate (jinkludi 07:00, 08:00 u 09:00 - Tg 1) 10:00 - Tg 1 10:10 - Unomattina vitabella 11:00 - Unomattina storie vere 12:00 - E state con noi in tv 13:30 - Tg 1 14:00 - Tg 1 economia 14:10 - Verdetto finale 15:15 - Rosamunde Pilcher 17:15 - Heartland (TF) 18:00 - Il commissario Rex 18:50 - Reazione a catena 20:00 - Tg 1 20:30 Techetechete - Il nuovo che fu 21:20 - Hindenburg - l’ultimo volo. Film 2011 23:35 Un’estate italiana 00:40 - Tg 1 notte 01:15 - Sottovoce 01:45 Real School. Raidue 07:00 - Protestantesimo 07:30 Cartoons 10:15 - La complicata vita di Christine (TF) 10:35 Tg2 insieme estate 11:20 - Il nostro amico Charly (TF) 12:10 La nostra amica Robbie (TF) 13:00 - Tg 2 giorno 13:30 - Tg 2 e... state con costume 13:50 - Tg 2 medicina 33 14:00 - Senza traccia (TF) 15:30 - Guardia costiera (TF) 16:15 - The Good Wife (TF) 17:00 - One Tree Hill (TF) 17:50 - Tg 2 flash 17:55 Tg 2 sport 18:15 - Tg 2 notizie 18:45 - Cold Case (TF) 19:35 Ghost Whisperer 20:30 - Tg 2 notizie 21:05 - Passata è la tempesta? 22:55 - Tg 2 notizie 23:10 - Un gioco da ragazze. Film 2008 00:50 - Tg Parlamento 01:00 - Sorgente di vita 01:30 Hawaii Five-O (TF). Raitre 08:00 - Per una bara piena di dollari. Film ’71 09:25 - La storia siamo noi (dok.) 10:25 Cominciamo bene 13:10 - La strada per la felicità 14:00 - TG regione 14:20 - Tg 3 14:45 - Tgr piazza affari 14:55 - Tour de France 18:00 - Geo Magazine 2012 19:00 - Tg 3 19:30 - Tg regione 20:00 - Blob 20:15 Cotti e mangiati (sitcom) 20:35 Un posto al sole (soap) 21:05 - I perfetti innamorati. Film 2001 23:00 - Tg regione 23:40 - FIL Felicità interna lorda 00:45 -

Momenti scelti delle Histoire du cinema. Canale 5 08:00 - Tg 5 mattina 08:35 - Il racconto di Cathy. Film 2011 11:00 - Forum (attwalità) 13:00 Tg 5 13:40 - Beautiful 14:10 -

Extreme Makeover Home Edition 15:10 - Parenthood (TF) 16:10 Aspettando il tuo sì. Film 2009 18:30 - La ruota della fortuna 20:00 - Tg 5 20:40 - Veline 21:10 - Ciao Darwin 5 00:15 Damages (TF) 01:15- Tg 5 notte 01:45 - Veline. Rete 4 06:50 - Magnum (TF) 07:45 Più forte ragazzi (TF) 08:40 The Sentinel (TF) 09:50 Detective Monk (TF) 10:50 Ricette di famiglia 11:30 - Tg 4 12:00 - Distretto di polizia 3 12:50 - Renegade 13:50 - Forum 15:10 - Wolff - un poliziotto a Berlino (TF) 16:05 - My Life Segreti e passioni (soap) 16:30 Il commissario Navarro L’incidente. Film ’97 18:55 - Tg 4 19:35 - Tempesta d’amore (soap) 20:10 - Siska (TF) 21:10 - Training Day. Film 2001 23:40 - Keith. Film 2008 01:30 - Tg 4 01:55 - Pianeta mare. Italia 1 07:10 - Franklin e il tesoro del lago! Film cartoon 2006 08:40 Cartoons 10:30 - Dawson’s Creek (TF) 12:25 - Studio aperto 13:05 - Studio sport 13:40 Cartoons 15:00 - Gossip Girl (TF) 15:55 - Le cose che amo di te (TF) 16:45 - Friends (TF) 17:35 - Mercante in fiera 18:30 Studio aperto 19:00 - Studio sport 19:25 - CSI: NY (TF) 21:10 - Grey’s Anatomy (TF) 23:00 - Rookie Blue (TF) 00:50 L’Italia che funziona 01:05 - Nip # Tuck (TF) 02:00 - Studio aperto. La 7 07:00 - Omnibus estate 2012 07:30 - Tg La 7 09:45 - Coffee Break 11:10 - Ti ci porto io 12:30 - I menù di Benedetta 13:30 - Tg La 7 14:05 - Amore a prima vista. Film ’99 16:10 L’ispettore Barnaby (TF) 18:00 I menù di Benedetta 18:55 Cuochi e fiamme 20:00 - Tg La 7 20:30 - In onda 21:10 - Il divo. Film 2008 23:30 - Film cronaca 00:05 - Tg La 7 00:15 NYPD (TF).


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

TV#Radju 27 Favourite Channel 08:00 - Festi 10:00 - 7F 10:30 Favourite Cinema 11:15 Teleshopping 12:05 - Kont Taf? 12:15 - F. News 12:30 - Teleshopping 13:00 - Il-Madonna ta/-?oqqa 15:00 - Teleshopping 16:30 - Newspoint 17:00 Teleshopping 17:30 - Nies B[alna 18:15 - F. News 18:30 Mrs Prichard 19:45 - Reporter 20:00 - Kont taf? 20:15 - F. News 21:00 - Mit-Tnejn g[al 3 23:15 - F. News. Calypso Music TV 07:00 - Total Request 09:00 – 80s Classics 10:00 - 90s Classics 11:00 – 2000s-2009s Classics 11:30 - Teleshopping 13:30 – 2010 Onwards 14:30 - Drama Bronx 15:00 - Wasal il-{in g[all-Maltin 15:30 - Bell’Italia 16:00 – Romantica 17:00 – Teleshopping 18:00 – Total Request 20:00 - Bingo 75. La 5 13:05 - Che trucco 13:25 - Spose Extralarge 13:45 - Giro giro bimbo 14:00 - Una mamma per amica (TF) 14:50 - Giudice Amy (TF) 15:40 - The OC (TF) 16:30 - Eastwick (TF) 17:20 Chante! (TF) 17:40 - Dharma & Greg (sitcom) 18:00 - Non ditelo alla sposa 19:20 - Giro giro bimbo 19:35 - The OC (TF) 20:25 - Una mamma per amica (TF) 21:10 – Elisa di Rivombrose (is-VI parti) 23:00 Beautiful. BBC Entertainment 07:10 - Tellytales 07:20 - Little Prairie Dogs 07:30 - Nina and the Neurons 07:45 - Show Me Show Me 08:10 - Boogie Beebies 08:25 - Charlie and Lola 08:35 - ’Allo, ’Allo! 09:05 - The Royle Family 09:35 - The Weakest Link 10:20 - Walk on the Wild Side 10:50 - Doctors 11:20 - Coast 12:20 - The

Impressions Show with Culshaw and Stephenson 12:50 - New Tricks 13:40 - The Royle Family 14:10 - The Weakest Link 14:55 - Walk on the Wild Side 15:25 Doctors 15:55 - The Royle Family 16:25 - New Tricks 17:15 - The Weakest Link 18:00 - EastEnders 18:30 - Doctors 19:00 - Coast 20:00 - One Foot in the Grave 20:30 - Rev 21:00 - Spooks 21:50 - Dinnerladies 22:20 - As Time Goes By 22:50 - London Hospital 23:40 - Gavin and Stacey. TCM 08:05 - Who’s Minding the

Store? Film ’63 (U) 09:45 Siege at Red River. Film ’54 (U) 11:25 - The Horse Soldiers. Film ’59 (U) 13:45 - Gunsmoke 14:50 - The High Chaparral 16:00 - Bridge to the Sun. Film ’61 (U) 18:05 - Phone Call From a Stranger. Film ’52 (U) 20:10 Agatha Christie’s Murder in Three Acts. Film ’86 22:00 - A Perfect Murder. Film ’98 (15). MGM Movies 07:10 - The Initiation of Sarah. Film 2006 08:40 - Electra Glide in Blue. Film ’73 (X) 10:30 - K9000. Film ’91 12:00 - New York, New York. Film ’77 (A) 14:40 - The Wilby Conspiracy. Film ’75 (AA) 16:25 - Women vs Men. Film 2002 17:50 Hannibal Brooks. Film ’69 (U) 19:30 - Oleanna. Film ’94 21:00 - Witchboard. Film ’87 (15) 22:35 - MGM’s Big Screen 22:50 - Love, Cheat & Steal. Film ’94 (15). Diva Universal 07:00 - Rex: A Cop’s Friend 08:00 - Kojak 09:00 - Wolff’s Turf 09:55 - Ironside 10:55 McLeod’s Daughters 11:55 Quincy, M.E. 12:55 - Kojak 13:55 - Memoirs of Sherlock Holmes 16:00 - Ironside 17:00 Quincy, M.E. 18:00 - JAG 19:00 - Ironside 20:00 - Kojak 21:00 - Agatha Christie’s Marple 22:53 - Great Women 23:00 Quincy, M.E. Discovery Channel 07:15 - Deadliest Catch: Glory Days 08:10 - Extreme Fishing with Robson Green: New Zealand 09:05 - Mythbusters: Underwater Car 10:00 - How Do They Do It? 10:30 - Destroyed in Seconds 10:55 - Ultimate Survival: Oregon 11:50 Wheeler Dealers 12:45 - Hot Rod Apprentice: Hard Shine: Muscle Madness 13:40 American Chopper: Iraq Star Foundation Bike 14:35 - Dirty Jobs: Barber’s Assistant 15:30 Mythbusters: Aeroplane on a Conveyor Belt 16:25 - Deadliest Catch: The Darkened Seas 17:20 - Extreme Fishing with Robson Green: Australia (North East) 18:15 - River Monsters: Chainsaw Predator 19:10 - How It’s Made 19:40 - How Do They Do It? 20:05 - The Real Hustle 20:35 - The Real Hustle: High Stakes 21:00 - One Man Army: Brothers in Arms 21:55 Nothing Personal: Popping Champagne 22:50 - Robson’s

Extreme Fishing Challenge

23:45 - I Shouldn’t Be Alive: Trapped Under a Boulder. Melita Movies 10:30 - The Princess and The Frog 12:10 - Stuart Little 13:35 - The Day After Tomorrow 15:37 - Hollywood Buzz 16:00 Grown Ups 17:39 - Hollywood Buzz 18:05 - Please Give 19:35 - Glee The 3d Con Movie 21:00 - Water For Elephants 23:00 X-Men: First Class 01:10 Sisters. Melita More 08:00 - Hollywood Buzz 08:30 Full House 09:00 - The West Wing 09:50 - ER 10:40 Hollywood Buzz 11:05 - How I Met Your Mother 11:30 - The Mentalist 12:15 - Person of Interest 13:00 - Days of Our Lives 13:45 - ER 14:30 - The West Wing 15:15 - Fringe 16:00 - Gossip Girl 16:45 Desperate Housewives 17:30 How I Met Your Mother 17:52 Suburgatory 18:15 - Days of Our Lives 19:00 - 30 Rock 19:30 Top Gear 20:30 - Person of Interest 21:15 - The Mentalist 22:00 - Game of Thrones 23:05 Supernatural 23:55 - Alcatraz 00:40 - Bored To Death 01:05 Hung 01:35 - Entourage. Biography Channel 07:00 - Eye for an Eye 07:30 America’s Court with Judge Ross 08:00 - Making Over America with Trinny and Susannah: Frumpy Cinderella: Natalie Smith 09:00 - The Real Housewives of Miami: Paradise Cost 10:00 - Snapped: Women Who Kill: Linda Henning 11:00 - Eye for an Eye 11:30 America’s Court with Judge Ross 12:00 - The Real Hustle 13:00 Storage Wars: Operation Hobo. Pawn Stars: 13:30 - Missile Attack 14:30 - Peacemaker 15:00 - Buffalo Bill. 15:30 American Restoration: Keep on Trucking 16:00 - The Real Hustle 17:00 - The Real Housewives of Miami: Paradise Cost 18:00 - Making Over

America with Trinny and Susannah: Frumpy Cinderella: Natalie Smith 19:00 - Storage Wars: Operation Hobo 19:30 Pawn Stars: Missile Attack 20:00 - The Real Hustle. Hardcore Pawn: 21:00 - Bad Blood 21:30 - Les’ Revenge. Braxton Family Values: 22:00 The Bermuda Triangle 23:00 Taste of a Wedding Singer.

G˙at-tfal fuq il-Cable Jim Jam 08:50 - My Animal Family 09:05 - Benjamin’s Farm 09:10 - See The Sea 09:15 - P.B. Bear and Friends 09:25 - Monkey See Monkey Do 09:35 Oswald 09:50 - Kipper 10:00 - Dougie in Disguise 10:10 - Barney and Friends 10:40 Wobblyland 10:45 - Jarmies 11:00 - Anthony Ant 11:15 - The Hoobs 11:40 - Jakers: The Adventures of Piggley Winks 12:10 - James the Cat 12:15 Fluffy Gardens 12:30 - My Animal Family 12:45 - Benjamin’s Farm 12:50 - See The Sea 12:55 Mio Mao 13:05 - P.B. Bear and Friends 13:15 Monkey See Monkey Do 13:25 - Bob the Builder 13:35 - Thomas and Friends 13:50 - Bob the Builder 14:00 - Fireman Sam 14:10 - Pingu 14:15 - Tiny Planets 14:20 - Pingu 14:25 - Barney and Friends 14:55 - Kipper 15:05 - Oswald 15:20 - Dougie in Disguise 15:30 - Wobblyland 15:35 Monkey See Monkey Do 15:45 - Pingu 15:50 Tiny Planets 15:55 - Pingu 16:00 - My Animal Family 16:15 - Benjamin’s Farm 16:20 - See The Sea 16:25 - James the Cat 16:30 - Thomas and Friends 16:45 - Bob the Builder 16:55 - Fireman Sam 17:05 - Jarmies 17:20 - Mio Mao 17:30 P.B. Bear and Friends 17:35 - Wobblyland 17:40 - Baby Antonio’s Circus 17:45 - Fluffy Gardens 18:00 - Slim Pig 18:10 - Pingu 18:15 - Tiny

Planets 18:20 - Pingu 18:25 - The Hoobs 18:55 My Animal Family 19:00 - Tork 19:15 - Dougie in Disguise 19:25 - Pingu 19:35 - Angelina Ballerina 19:50 - My Animal Family 19:55 - The Hoobs 20:25 - Pingu 20:30 - Tiny Planets 20:35 Pingu 20:40 - Tiny Planets 20:45 - Tork 21:00 Monkey See Monkey Do 21:10 - See The Sea 21:15 - My Animal Family 21:30 - Benjamin’s Farm 21:35 - Jakers: The Adventures of Piggley Winks 22:00 - Bob the Builder. Disney Channel 09:00 - Recess 09:25 - So Random 09:45 - Have a Laugh 09:50 - Hannah Montana 10:15 - Fish Hooks 10:40 - Jake and Blake 11:05 - Sonny with a Chance 11:30 - Wizards of Waverly Place 11:55 - Phineas and Ferb 12:20 - Timon & Pumbaa 12:45 - Jessie 13:10 - ANT Farm 13:35 - Good Luck Charlie 14:00 - Shake It Up 15:10 - Cars Toons 15:15 - Shake It Up 15:40 - ANT Farm 16:00 - The Cheetah Girls (U) 17:30 - Wizards of Waverly Place 17:55 - Jessie 18:20 - ANT Farm 18:45 - Good Luck Charlie 19:10 - Cars Toons 19:25 - So Random 19:50 - The Suite Life on Deck 20:15 - Jonas 20:40 - Shake It Up 21:05 Good Luck Charlie 21:55 - Wizards of Waverly Place.

07>00 09>30 10>30 12>00 12>30 13>00 14>00 14.05 15>00 15>05 16>00 17>00 18>00 18>10 19>35 19>45 20>30 21>30 21>32 22>25 23>00

NET News Chit Chat Teleshopping X’Hemm g[all-Ikel Bejni u Bejnek - Xandru Grech Simpati/i NET News Teleshopping NET News Simpati/i Teleshopping Déjà Vu NET News Sajf Flimkien Lift NET News {a]en u Mrar NET News Newsroom Man Up + NET News

Sport fuq il-Cable Eurosport 08:30 - Motorsports Weekend 08:45 - World Junior Champ. Athletics 09:45 - Tour de France Cycling 10:45 - UEFA European U#19 Champ. Football 13:00 - Tour de France Cycling 14:00 - Tour de France Cycling: Stage 15: Samatan - Pau (live) 17:45 - UCI World Tour Cycling: Tour of Poland: Stage 7 (live) 18:45 - Australian Goldfields Open, Snooker 20:45 - WATTS 21:00 - This

Week on World Wrestling Entertainment 21:30 - Pro Wrestling 22:30 - UEFA European U#19 Champ. Football.

GO Sports 1 07:00 - The Champ.: Wimbledon 2012: Thomaz Bellucci v Rafael Nada 09:45 - Barclays PL: Wk 3: Blackburn R v Everton 12:00 - Serie A: Rd 4: Roma v Siena 14:00 - The Champ.: Wimbledon 2012: Nikolay Davydenko v Andy Murray 16:00 - Barclays PL: Wk 6: Everton v Wigan Athletic 18:00 - Serie A: Rd 6: Roma v Atalanta 20:00 - HBO World Boxing Champ.: Amir Khan v Danny Garcia 23:30 FIFA Futbol Mundial 00:00 The Champ.: Wimbledon 2012:

Maria Sharapova v Tsvetana Pironkova.

GO Sports 2 07:00 - Vincennes Horseracing 09:00 - PGA Aberdeen Management Scottish Open: Day 1 13:00 - Barclays PL: Wk 5: Everton v Aston Villa 15:00 - Serie A: Rd 5: Parma v Roma 17:00 - The Champ.: Wimbledon 2012: Novak

Djokovic v Ryan Harrison 19:30 - PL World: Wk 48 20:00 - Trans World Sport 21:00 Roma Channel. Melita Sports 1 08:00 - Bundesliga: Borussia Dortmund v 1.FC Kaiserslautern: dtd. 13.12.11 (r) 09:55 - La Liga: Osasuna v Valencia: dtd. 22.01.12 (r) 11:45 - npower Champ.: Coventry City v Derby County: dd. 10.09.11 (r) 13:35 - NBA: Chicago @ Oklahoma City: dtd. 08.04.12 (r 15:20 - 2012 Alpari World Match Tour: Chicago: USA Day 2 (r) 17:25 Bundesliga: Borussia Dortmund v 1.FC Kaiserslautern: dtd. 13.12.11 (r) 19:20 - WWE: Money In The Bank (r) 22:25 La Liga: Osasuna v Valencia: dtd. 22.01.12 (r) 00:15 - npower Champ.: Coventry City v Derby County: dd. 10.09.11 (r). Melita Sports 2 12:00 - 2012 Alpari World

Match Tour: Chicago: USA Day 2 (r) 14:05 - Swedish ATG Horse Racing: V4 Race Meetings 15:10 - Bundesliga: Borussia Dortmund v 1.FC Kaiserslautern: dtd. 13.12.11 (r) 17:05 - La Liga: Osasuna v Valencia: dtd. 22.01.12 (r) 18:55 - FIFA Beach Soccer WC Qual.: Portugal v Ukraine (r) 20:10 - Swedish ATG Horse Racing: V4 Race Meetings (r) 21:15 - npower Champ.: Coventry City v Derby County: dd. 10.09.11 (r) 23:05 - La Liga: Malaga v Barcelona: dtd. 22.01.12 (r) 00:55 - Swedish ATG Horse Racing: V65 Race Meetings. Melita Sports 10 19:00 - La Liga: Osasuna v Valencia: dtd. 22.01.12 (r) 20:50 - Bundesliga: Hannover v 1.FC Nurnberg: dtd. 27.01.12 (r) 22:40 - NBA: Chicago @ Oklahoma City: dtd. 08.04.12 (r) 00:40 - America's Cup: World Series: Newport: Day 3 (r). Malta Stars 08:00 - BOV PL: Mqabba v Hibernians: dtd. 03.03.12 (r) 10:15 - Melita GFA 1st Div.: Xewkija v SKVW: dtd. 25.12.12 (r) 12:00 - Malta Handball Assoc.: LaSalle v Phoenix (r) 13:20 - Malta Basketball Assoc.: Hibs v Depiro (r) 14:45 - Malta Rugby Football Union: Overseas v Stompers: dtd. 30.03.12 (r) 16:30 - MOC Olympic Special (r) 17:05 - BOV PL: Mqabba v Hibernians: dtd. 03.03.12 (r) 19:20 - Melita GFA 1st Div.: Xewkija v SKVW: dtd. 25.12.12 (r) 21:05 - Malta Handball Assoc.: La Salle v Phoenix (r) 22:25 - Malta Basketball Assoc.: Hibs v Depiro (r) 23:50 - Malta Rugby Football Union: Overseas v Stompers: dtd. 30.03.12 (r) 01:35 - MOC Olympic Special (r). Football Stars 1 08:00 - Bundesliga: Borussia Dortmund v 1.FC Kaiserslautern: dtd. 13.12.11 (r) 09:55 - La Liga: Osasuna v Valencia: dtd. 22.01.12 (r) 11:45 - npower Champ.: Coventry City v Derby County: dd. 10.09.11 (r) 13:35 - NBA: Chicago @ Oklahoma City: dtd. 08.04.12 (r) 15:20 - 2012 Alpari World Match Tour: Chicago: USA Day 2 (r) 17:25 Bundesliga: Borussia Dortmund v 1.FC Kaiserslautern: dtd. 13.12.11 (r) 19:20 - WWE: Money In The Bank (r) 22:25 La Liga: Osasuna v Valencia: dtd. 22.01.12 (r) 00:15 - npower Champ.: Coventry City v Derby County: dd. 10.09.11 (r)..


IN-NAZZJON Is-Sibt, 16 ta’ Lulju, 2012

28 Passatemp

Tisliba 1

2

5

3

4

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

Mimdudin>5. Benedizzjoni (5) 6. Solidu, qawwi u li jirre]isti (5) 7. Ming[ajr ]arbun f’ri;lejha (5) 10. Fissar tal-[ars (5) 11. Mollusk tal-ba[ar, li ja[raq malli tmissu (5) 12. Stima ta’ o;;ett (5) 14. Il-pupilla (5) 16. Wara xiku, xorta wa[da (5) 17. {las barrani fix-xiri ta’ deheb (5) 18. Diskors (5)

Weqfin>1. Miet u da[al fir-‘Rigor mortis’ (6) 2. I/-/inga tal-;bid ta]]iemel (6) 3. Mnewwel (6) 4. I;;ieled bl-idejn (6) 8. Kurdun, spag o[xon (5) 9. Suspett li ji;i millimnie[er? (5) 12. Tal-arlo;; jitbandal ’l hawn u ’l hinn (6) 13. G[asfur sabi[ tal-passa li jg[anni [afna (6) 14. Li jil[aqlu minn mo[[u (6) 15. Spi//a g[al kollox (6)

Il-muturi tal-[art

Erba’ muturi tal-[art (A – D) jinsabu fi triqithom lejn djarhom wara ;urnata xog[ol billi kull wie[ed jg[addi minn mal-linji suwed. Il-;enb ta’ kull kwadru ]g[ir hu 100 jarda twil u l-muturi tal[art misjuqin b’din il-velo/ità: A – 5 mili fis-sieg[a, B – 6 mil fis-sieg[a, C – 7 mili fis-sieg[a u D – 8 mili fis-sieg[a. Jekk il-muturi jitilqu fl-istess [in, min minnhom jasal l-ewwel?

Sudoku

Soluzzjoni tal-:img[a

Mimdudin>- 5. u 6. Darba wa[da; 7. Imutu; 10. Qasir; 11. Ifrex; 12. {abba; 14. Zikar; 16. Stokk; 17. Idejn; 18. Kwart. Weqfin>- 1. Iddoqq; 2. Xammar; 3. Dwetti; 4. Wa[[ax; 8. Isibu; 9. Kokka; 12. {absin; 13. Attent; 14. Zekzku; 15. Ridott.

G[at-tfal

— M’hawnx rimedju ie[or, Dott, g[ax-xahar li jaqa’?

Soluzzjonijiet

Da[[al fil-kaxxi vojta ta’ kull ringiela, ta’ kull kolonna u ta’ kull kwadru ]g[ir ta’ 3 kaxxi bi 3 in-numri kollha mill-1 sad-9.

Sudoku Rockets fl-iskart 18-il rocket

9875+ 5214 15089

Addizzjoni

Addizzjoni

F’din l-addizzjoni kull ittra hi rappre]entata bl-istess numru. Addizzjoni [elwa, ta’ [sieb (TRIP + PUSH = SPORT). In-numri 3 u 6 ma japplikawx. X’inhuma l-valuri tal-ittri?

Il-muturi tal-[art

Dawn it-tliet ‘slobs’ qed jix[tu l-iskart fl-ispazju! L-iskart kollu jaqa’ fil-Pjaneta Blob, u s-‘Slobs’ l-hena tag[hom iwaddbu dan l-iskart. Kemm-il rocket tefg[u fil-Pjaneta Blob?

Il-mutur A jasal lewwel. A – 6 minuti u 8 sekondi; B – 6 minuti u 15-il sekonda; ? – 6 minuti u 20 sekonda; D – 6 minuti u 23 sekonda.

Rockets fl-iskart


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

Klassifikati 29

PROPRJETÀ Is-Swatar

APPARTAMENT spazju], lest u komplut bl-g[amara b’kollox, bi tliet kmamar tassodda, k/ina fitted, living#kamra tal-pranzu b’gallarija, ]ew; kmamar tal-banju (wa[da ensuite) u utility room. Prezz €210,000. Garaxx ta’ tliet karozzi b’a//ess millkomun inklu] fil-prezz. ?emplu 77467703.

Marsaxlokk

FLATS kbar quddiem ilba[ar, b’veduti u bi tliet kmamar tas-sodda. ?emplu 79843698.

Santa Venera

FLAT l-ewwel sular finished u furnished. Tliet kmamar tassodda wa[da ensuite, gallarija quddiem u wara u parti millbejt bil-washroom. €110,000 (Lm47,000) ?emplu 79990798.

{a]-}ebbu;

TERRACED house ;dida f’area sabi[a. Tliet qasab u nofs fa//ata b’85 pied fond. Lesta minn kollox b’erba’ kmamar tas-sodda, ]ew; kmamar tal-banju, k/ina, salott. Min hu interessat i/empel 79066880 jew 27015780.

G{ALL-KIRI Il-Belt Valletta

POST g[all-kiri g[al u]u

esklussiv g[al kummer/. Area 54 metru kwadru. G[al aktar informazzjoni ikteb P.O. Box 284 In-Nazzjon.

AVVI}I G[al kull xog[ol

TA’ kostruzzjoni ta’ bini, alterazzjonijiet ta’ bini ta’ front gardens, ftu[ ta’ [itan bi travi tal-[adid, ftu[ ta’ bibien u twieqi, [nejjiet, bdil ta’ soqfa tal-konkos u xorok, u nikkavraw travi tal-[adid blinjam, qlug[ ta’ madum talart u tal-[ajt. Nag[mlu fa//ati ;ewwa u barra, fuq il-fil, bissejjie[, bil-qoxra, xog[ol ta’ invjar, tik[il u tibjid u rran;ar, u nraqqg[u soqfa talkonkos, e//. Xog[ol ta’ ilma. Xog[ol b’esperjenza kbira u attenzjoni ta’ xog[ol. B’garanzija ta’ xog[ol filpront. ?emplu 99602436.

Ni]barazza

DJAR u garaxxijiet, in;orr kull tip ta’ materjal, prezz ra;onevoli u Atlas highup sa [ames sulari bi truck 6 wheeler g[all-bejg[. ?emplu 21433352, 79081719 jew 99499619.

Tiswijiet fil-pront u fil-post

TA’ fridges, freezers, washing machines, tumble dryers u dehumidifiers, e//. B’sitt xhur garanzija fuq il-parts u labour. Bl-ir[as prezzijiet.

Stima b’xejn minn qabel. Spare parts g[al kull tip ta’ appliances. ?emplu 21371559, 27371559, 21493285, 79884497 jew 99472570. Servizz fil-pront.

Tiswijiet

MAGNI tal-[jata. G[al service u tiswijiet fil-pront ta’ magni tal-[jata. ?emplu 99422268 jew 21416705.

Trasport bejn l-Ingilterra u Malta

GANGA Transport Services, Triq Wied il-G[ajn, {a]-}abbar }BR2703. Issoluzzjoni tieg[ek g[al ;arr ta’ karozzi bejn l-Ingilterra u Malta. Store fl-Ingilterra. ?emplu 21803271 jew 99153153.

G{ALL-BEJG{ Mejda tal-pranzu

KOMPLUTA b’sitt si;;ijiet, magna tal-[jata Singer Melody 60, wall unit, k/ina, one seater sofa, ]ew; si;;ijiet tal-injam b’cushions bojod tal-;ilda, tliet si;;ijiet tal-injam, tapit kbir a[dar bil-kannella, monitor tal-kompjuter, libsa talbridesmaid, pitturi ori;inali

mpittrin g[all-gosti tag[kom, kostum talKarnival g[all-kbar f’kundizzjoni tajba u elaborat, kien mixtri g[al show. ?emplu 79883916.

JIN{TIE:U Nurses/Careworkers

KWALIFIKATI#ESPER-

JENZA biex ja[dmu [inijiet flessibli. Ibag[tu C.V. fuq info@healthservicesmalta.co m jew /emplu 79492748

Payroll Clerk

B’ESPERJENZA fuq pagi#P3#FS5#FS7 formoli, bank reconciliations, e//. Ibag[tu CV fuq info@ healthservicesmalta.com


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

Festi 31 minn Joe Chetcuti – joechetcuti@onvol.net

Il-festa tal-Madonna tal-Karmnu fil-Belt Valletta L-Im[abba lejn il-Madonna tal-Karmnu hi mxerrda madDinja Kattolika imma ]gur ming[ajr dubju fost il-Maltin u din id-devozzjoni g[andha g[eruq sodi sa mis-sena tal1418 meta xi reli;ju]i Karmelitani ;ew Malta minn Sqallija u waqqfu l-ewwel Kunvent tal-Lunzjata fil-limiti tar-Rabat mag[ruf b[ala ta’ San Anard. Dan il-lokal kien ori;ini fejn twieldet dik l-im[abba lejn ilMadonna tal-Karmnu li malajr nibtet fil-qlub tal-Maltin. Minn dan il-Kunvent benniena talOrdni Karmelitani f’Malta nfirxet id-devozzjoni lejn liskapular tal-Madonna talKarmnu. Ma]-]mien bdiet tinbena lKnisja l-;dida fil-Belt Valletta, ir-reli;ju]i fis-sena tal-1570 kienu minn tal-ewwel li [asbu sabiex jibnu Knisja u Kunvent fil-Belt Valletta. Kellu jkun li minn din il-Knisja tkompli tixxettel din l-im[abba spe/jali lejn il-Madonna u ta’ dan jixhdu l-bosta grazzji bla qies li matul is-sekli Marija Santissima qasmet lil kull minn resaq lejha f’dan isSantwarju meravilju] fejn hi meqjuma l-ewwel xbieha talMadonna tal-Karmnu Nkurunata fil-G]ejjer Maltin nhar il-15 ta’ Lulju tal-1881. Xbieha o[ra ta’ devozzjoni hi l-;urnata tal-Erbg[a li lKarmelitani jiddedikaw lil din ommhom fejn joffru /erti sagrifi//ji, kif ukoll id-devozzjoni popolari tas-Seba’ Erbat tal-Udjenza li jibdew e]att wara l-G[id il-Kbir, u dawn il-

bidu tag[hom imur lura lmijiet ta’ snin. Issa li qeg[din fix-xahar ta’ Lulju li hu ddedikat lil Madonna tal-Karmnu, issa Ommna Marija tinsab quddiemna tinsisti titlob l-im[abba ta’ wliedna g[aliex hi tassew Ommna, lesta biex ti;borna ta[t il-mant tag[ha, tag[tina u tlibbisna b’ilbies tag[ha. B’hekk a[na nintg[a]lu b’uliedha u [utha. G[adna nkunu grati lejha u na//ettaw dan ir-rigal ta’ Marija, nilqg[uh b’idejna miftu[a g[ax fih naraw il-libsa ta’ Marija. Nirringrazzjaw lil Ommna Marija li libsitna b’din il-libsa qaddisa bil-Labtu tal-Karmnu, importanti li n]ommuh dejjem fuqna g[aliex dan hu rigal li j[arisna u je[lisna fit-taqbid kontra kull [a]en. Din il-libsa ;iet mog[tija lilna mill-istess im[abbitna lejn Marija. Hi bisietu meta urietu lil San Xmun Stock fejn hu wkoll biesu u hekk g[andu jag[mel kull minn jilbes il-Labtu talKarmnu. L-ilbies tal-Labtu hu te]or mis-sema. G[alhekk f’dawn il-;ranet hekk sbie[ g[ad-devoti talMadonna tal-Karmnu, f’dan ix-xahar hekk sabi[ ta’ Lulju li jfakkarna fl-im[abba tag[na lejn Ommna Marija Santissima Sultana talKarmelu meta fil-;urnata tasSittax ta’ Lulju, wara din lOmm tag[na dehret lil San Xmun Stock fl-1251 u tag[tu r-rigal tal-Labtu Mqaddes, meta g[al kull Karmelitan din il-;urnata g[a]i]a g[alina

baqg[et ti;i mfakkra b’im[abba spe/jali kull sena u g[alhekk illum fil-;urnata tag[ha ejjew nersqu lejn ittron tag[ha fis-Santwarju Ba]ilika fil-Belt Valletta u nag[tuha qima kif jixraq lil din is-Sultana ta’ kull ]mien li tkun qieg[da tistenniena b’dik il-[arsa ta’ Omm, li dejjem lesta sabiex tilqa’ talbna u tfarra; lil qlubna fid-dwejjaq tag[na, insellmulha b’fer[ liema b[alu sabiex il-lejla x’[in to[or; fit-toroq ta’ Beltna b’dik il-[arsa sabi[a tag[ha li ssa[[rek u tbierek lil folla li mill-qalb ti;i biex i]]urha. G[all-okka]joni tal-festa ta’ din is-sena nhar is-Sibt 30 ta’ :unju, 2012 saret Serata Mu]iko Letterarja bis-sehem tal-Orkestra Valletta Ensemble u l-Kor Sancto Sepulchrum. Din is-serata tmexxiet minni Joe Chetcuti flimkien ma’ Mariella Spiteri. Kif kien jixraq saru diskorsi mill-Pirjol tas-Santwarju u minn Charlie Pace f’isem il-Kummissjoni Restawr tal-istess Santwarju Madonna tal-Karmnu tal-Belt. Fost il-bosta siltiet mu]ikali li nstemg[u waqt din is-serata memorabbli ndaqqet lAntifona ‘Flos Carmeli’ ta’ Patri Ronci li kien Patri Karmelitan minn Sqallija. Lejn l-a[[ar tas-serata l-[in mistenni minn dawk li [onqu dan issantwarju mill-isba[ wasal filkxif mill-;id tal-vara devota tal-Madonna tal-Karmnu wara r-restawr li sar fuqha. G[al dan il-g[an il-Membri

Fix-Xlendi G[awdex Fil-Knisja ddedikata lill-Madonna talKarmnu fix-Xlendi G[awdex qed tkun i//elebrata l-festa tal-Madonna tal-Karmnu. Il-[in tal-quddies dalg[odu se jkun fis-6am ’il quddiem fejn fl-10am tibda quddiesa li tkun tala[[ar dehra tal-Madonna ta’ Lourdes bissehem tat-tfal. Fis-6.30pm jibda l-G[asar, Litanija talMadonna tal-Karmnu u kant tas-Salve Regina b’tislima lil Madonna f’Jum is-Sollenità tag[ha. Fis-7pm tibda Kon/elebrazzjoni

Solenni b’diversi Sa/erdoti li jaqdu filKomunità tax-Xlendi u se jmexxi l-Kappillan Dun David Gauci. Wara l-quddiesa ting[ad il-Kurunella lillMadonna tal-Karmnu, isir il-kant tal-Antifona ‘Flos Carmeli’ u ssir /elebrazzjoni Ewkaristika. Il-Mu]ika se tkun immexxija mis-surmast Mro Carmel Peter Grech. Il-Festa Esterna ad unur il-Madonna talKarmnu fix-Xlendi se ssir nhar il-{add 2 ta’ Settembru.

L-istatwa tal-Madonna tal-Karmnu li tinsab fil-Ba]ilika tal-Belt Valletta

tal-Kummissjoni Restawr flimkien mal-Pirjol, ilProvin/jal u l-Ar/isqof Emeritus Monsinjur :u]eppi Mercieca resqu lejn il-vara sabiex tinfeta[ purtiera li t[ejjiet apposta. Wara li ;iet imbierka millAr/isqof Emeritus Monsinjur :u]eppi Mercieca l-vara talMadonna tal-Karmnu ;iet merfug[a sa ta[t l-artal u wara tpo;;iet ta[t il-mant tag[ha g[all-;ranet tal-festa. Il-programm tal-festa ad unur il-Madonna tal-Karmnu meqjuma fis-Santwarju u Ba]ilika Minuri Konventwali fil-Belt Valletta qed jitkompla llum jum il-festa. Fid-9.15am tibda l-quddiesa Solenni fejn fil-5pm jibda l-G[asar Solenni u wara tibda quddiesa li tkun fuq il-[sieb tal-Madonna u se jmexxi il-Pro-Vigarju :enerali

Monsinjur Anton Gouder. Fis-7pm tibda [ier;a lpur/issjoni Solenni talMadonna tal-Karmnu fejn fidd[ul titkanta l-Antifona ‘Flos Carmeli’ ta’ Mro Paolo Nani u ssir /elebrazzjoni Ewkaristika. Il-Mu]ika se tkun ta[t iddirezzjoni tas-surmast ilProfessur Dr Dion Buhagiar li hu l-Maestro di Cappella. Dawk kollha li llum se jattendu fis-Santwarju talMadonna tal-Karmnu jirb[u lIndul;enza Plenarja Festi ta’ barra: Il-lejla se jkun hemm tliet baned mistiedna, il-Banda tal-Filarmonika Nazionale La Valette tal-Belt, il-Banda tal-G[aqda Karmelitana u Banda Queen Victoria ta]-}urrieq u l-Banda Madonna tal-Karmnu talFgura.

MDINA

Il-festa ta’ San Benedittu

Fil-Kappella tal-Monasteru San Pietru tal-Beata Marija Adeodata Pisani OSB fll-Imdina tas-Sorijiet Benedittini llum it-Tnejn 16 ta’ Lulju qed issir il-festa tal-Patrijarka San Benedittu. Il-lejla fis-6.30pm tibda quddiesa Kon/elebrata ta’ Radd il-{ajr, bl-omelija u din se titmexxa minn Monsinjur Carmel Zammit, Kordinatur Djo/esan tal-Kaw]a ta’ Kanonizzazzjoni tal-Beata Marija Adeodata Pisani OSB. Fi tmiem il-quddiesa titkanta s-Salve Regina, ting[ad ittalba lil Beata, jitkanta l-Innu f’;ie[ il-Beata u jsir il-bews tar-Relikwija.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

30 Fil-Lenti

Insiru nafu a˙jar lil...

Karl Agius Isem u kunjom Karl Agius.

Data tat-twelid

22 ta’ Novembru, 1987.

Lokalità fejn toqg[od

Il-Qrendi - ra[al kwiet u pittoresk!

X’inhi l-konnessjoni tieg[ek mal-media jew mad-dinja tal-arti u l-ispettaklu Minn dejjem kont insegwi l-media u nuri /ertu interess biss il-[in mhux dejjem kien disponibbli. G[andi interess partikulari fil-media b[ala mezz li

jeduka u jqajjem kuxjenza fost is-so/jetà. Meta lejn l-a[[ar tal-2011 lestejt il-kors u ggradwajt permezz ta’ Master fix-Xjenza, sibt ftit i]jed [in liberu u grazzi g[al Charles Saliba li tani wkoll l-opportunità, g[amilt tliet sensiliet ta’ intervisti edukattivi, fosthom L-Ambjent Tag[na Lkoll, Is-So/jetà ta’ G[ada, u L-Edukazzjoni: I/-?avetta g[as-Su//ess ta’ Kul[add. B[alissa qed nag[mel sensiela ;dida bl-isem ta’ Ix-Xtajtiet Tag[na. Dawn il-programmi kollha huma bba]ati fuq stakeholder involvement fejn nintervista lil dawk kollha kon/ernati mas-su;;ett, inklu] politi/i, NGOs, trade unions u individwi ta’ etajiet differenti.

Jekk l-affarijiet imsemmija fit-twe;iba ta’ qabel mhumiex l-impjieg ewlieni tieg[ek, x’tag[mel aktar^ Kordinatur fis-Segretarjat Privat tal-Ministeru g[ar-Ri]orsi u l-Affarijiet Rurali.

G[andek xi delizzji^ Il-[in liberu tieg[i n[obb inqattg[u fl-NGOs. B[alissa nservi b[ala Coordinator for Membership fi [dan il-European Students’ Union (ESU), g[aqda bba]ata fi Brussell u li tirrappre]enta 11-il miljun student flEwropa kif ukoll PRO tal-Kunsill Nazzjonali ta]}g[a]ag[ (KN}). Inqatta’ wkoll il-[in liberu tieg[i fin-National Student Travel Foundation (NSTF) fejn jien responsabbli li norganizza numru ta’ programmi

edukattivi relatati max-xjenza u s-Science Expo, attività ta’ kull sena li tattira ’l fuq minn 2,000 ]g[a]ug[#a u studenti mil-livelli kollha ta’ edukazzjoni. In[obb ukoll inqatta’ l-[in liberu fil-;nien nsaqqi u n[awwel il-pjanti, nimxi fil-kampanja jew f’xi wied kif ukoll nara xi log[ba football.

L-aktar [a;a li tatek sodisfazzjon f’[ajtek sa issa Waqt li kont qed nag[mel il-Masters fl-Università

ta’ Malta, qattajt sentejn ng[allem fil-Kulle;; San Elija f’Santa Venera li jilqa’ fih subien fil-livell sekondarju. Li tg[addi dak li taf lil [addie[or tassew hi esperjenza li tag[tik sodisfazzjon kbir, spe/jalment meta tara anki interess mill-istudenti biex jitg[allmu u meta jkun hemm staff iddedikat u [abrieki. Kif kien jg[id Marcus Tullius Cicero: "What nobler employment, or more valuable to the state, than that of the man who instructs the rising generation."

Xi [a;a li ddejqek

Dewmien bla b]onn u nuqqas ta’ effi/jenza!

Esperjenza li g[addejt minnha, po]ittiva jew negattiva, u li t[oss li minnha tg[allimt [afna

Fl-a[[ar sentejn kelli l-opportunità li n]ur bosta trid. Tista’ wkoll tippjana [afna affarijiet f’;urnata pajji]i differenti. Kemm-il darba smajt lil xi [add wa[da. Il-fatt li ]g[ar ifisser ukoll li a[na jg[id li s-safar hu esperjenza ta’ tag[lim u tassew prattikament komunità wa[da u trid toqg[od attent irrealizzajt dan wara li esperjenzajtu. Permezz x’tag[mel g[ax fa/li li b’dak li tag[mel tg[in lil xi tas-safar wie[ed josserva l-kulturi, id-drawwiet u [add u fl-istess [in iddejjaq lil [addie[or. l-u]anzi differenti ta’ bosta nazzjonijiet, kif ukoll il-politika li j[addnu pajji]i differenti f’aspetti varji u Liema hu s-sors favorit tieg[ek li minnu ssir taf ldan x’impatt i[alli fuq is-so/jetà b’mod ;enerali. a[barijiet: il-gazzetta, it-televi]joni, ir-radju jew

l-internet, u g[aliex^

Il-fatt li tg[ix fil-g]ejjer Maltin, xi t[oss li huma l-vanta;;i u l-i]vanta;;i^

Ikolli nistqarr li dan jiddependi mill-[in, g[ax kollha konvenjenti skont fejn tkun, sakemm dan ikun ;urnali]mu serju. L-internet jibqa’ ]gur l-i]jed li nu]a, biss ta’ kuljum nisma’ l-a[barijiet fuq ir-radju jien u sejjer ix-xog[ol jew waqt li nkun ;ej lura, indur il-gazzetti kollha kull filg[odu, u jekk ma nittardjax [afna lura d-dar nara l-a[barijiet fuq it-televi]joni (jew live streaming fuq l-internet).

Il-vanta;; ewlieni jibqa’ d-distanza. Fi ftit minuti tista’ tmur fejn trid u ]]omm kuntatt dirett ma’ min

13) G[alik xi jfissru dawn^: • l-im[abba – Virtù li tinvolvi fost l-o[rajn rispett ;enwin u sagrifi//ju. • il-[biberija – Rispett re/iproku bba]at fuq lealtà, •

IR-RITRATT FAVORIT TIEG{EK LI FIH TIDHER INT — Waqt ]jara f’I]rael u fil-Palestina, barra l-uffi//ju tal-Prim Ministru I]raeljan, fejn iffirmajt petizzjoni biex il-Gvern I]raeljan jag[mel dak kollu me[tie; biex ikun liberat Gilad Shalit, suldat I]raeljan li kien ilu mi]mum osta;; g[al [ames snin mill-{amas f’Ga]a. Ftit jiem biss wara li ltqajt mal-qraba ta’ dan is-suldat, proprju fit-18 ta’ Ottubru 2011, Gilad kien liberat fi skambju ma’ 1,027 pri;unier Palestinjan.

onestà u prin/ipji u valuri tajbin u mhux fuq gwadann personali, anzi li tara kif tg[in lil [addie[or spe/jalment meta jkun fil-b]onn. il-libertà – Dritt li tag[mel dak li t[oss u dak li tixtieq b’mod responsabbli u fil-konfini tal-li;i filwaqt li tirrispetta lil dawk ta’ madwarek u tonora d-dmirijiet kon/ernati. i/-/ensura – Filwaqt li ]-]minijiet jinbidlu u allura dejjem hemm b]onn li din titpo;;a fil-kuntest ta]-]mien, in[oss li dejjem g[andu jkun hemm limitazzjoni f’kollox, inklu] f’dak li tg[id, g[aliex b’dak li tg[id tista’ twe;;a’ lil [addie[or jew tag[mel il-[sara billi twassal messa;; negattiv. ir-reli;jon – Qabel kollox twemmin li hemm xi [a;a ’l fuq mill-bniedem i]da wkoll qafas ta’ valuri morali u prin/ipji li jservu ta’ direzzjoni fil-[ajja ta’ kuljum. Ispirazzjoni wkoll g[all-pa/i. is-safar – Is-safar jilg[ab parti essenzjali minn [ajti. Fl-a[[ar sentejn sifirt ’il fuq minn 40 darba f’bosta attivitiajiet imtellg[in minn ]g[a]ag[ u studenti. Bla dubju, is-safar hu esperjenza li tg[allmek ukoll tapprezza i]jed il-[ajja f’pajji]ek, spe/jalment meta tmur f’pajji]i li huma anqas ]viluppati minn Malta. Imbag[ad ma g[andniex xi ng[idu, is-safar hu wkoll sors ta’ mistrie[ u ta’ divertiment. il-mewt – Firda li mhux fa/li ta//ettaha. Fa/li tg[idha u mhux fa/li temminha, tmiem ta’ [ajja fid-dinja u bidu ta’ [ajja eterna.

Sensiela koordinata minn Raymond Miceli li tlaqqag[na ma’ nies li g[andhom konnessjoni mal-media jew mad-dinja tal-arti u l-ispettaklu. Tixtieq issir taf a[jar lil xi personalità minn dawn l-oqsma^ Ibg[at is-su;;erimenti tieg[ek fuq raymiceli@gmail.com u nag[mlu mill-a[jar biex nikkuntentawk.


It-Tnejn, 16 ta’ Lulju, 2012

32 Lokali

}ew; ajruplani li jintu]aw g[at-tifi tan-nar fil-foresti qed jimlew l-ilma biex ji;;ieldu nar qawwi li [akem park naturali fl-in[awi ta’ Alicante, Spanja. (Ritratt> Reuters)

Ir-Re;istru tal-Minuri F’dawn l-a[[ar ;img[at qamet g[al darb’o[ra lkwistjoni tar-re;istru g[allprotezzjoni tal-minuri fil-ka]i tal-persuni li jkunu nstabu [atja mill-qorti li wettqu delitti filkonfront tat-tfal. L-iskop tarre;istru hu sempli/i: li j]omm milli ji;u impjegati jew mog[tija inkarigu dawk ilpersuni misjuba [atja ta’ dawn id-delitti f’postijiet fejn ikun hemm it-tfal. Dan huwa lkun/ett. Dan il-mekkani]mu legali ilu ji;i dibattut f’diversi pajji]i, inklu] f’tag[na. {afna waslu g[ad-de/i]joni li jirreferu u jorbtu dan ir-re;istru ma’ reati ta’ natura sesswali biss. Dan kien l-ixprun ori;inali, u wie[ed jifhem, proprju min[abba l-fatt li dawn huma kkunsidrati b[ala l-aktar reati serji u gravi. Pajji]i o[rajn g[andhom issistema partikulari tag[hom. U[ud iddependew u rabtu dan jew mal-kobor tal-pajji] inkella ma’ xi jkun hemm g[ad-

dispo]izzjoni tal-Istat, kont /ar tad-delitti mwettqa. Hemm min qieg[ed l-informazzjoni fuq linternet, o[rajn [allewha a//essibbli biss g[al min huwa fil-Korp tal-Pulizija jew fisServizzi tas-Sigurtà. Waqt li dan kien qieg[ed isir u jit[addem, pajji]na kien qieg[ed jg[arbel. Waqt li kont nokkupa l-kariga ta’ Ministru tal-:ustizzja u l-Intern kelli xxorti u l-opportunità li niddiskuti ma’ ministri o[rajn u ne]amina x’kien qieg[ed isir barra minn xtutna u kif dan seta’ jit[addem tajjeb hawn. G[a]ilt li dan ir-re;istru ma nillimitahx g[al reati ta’ natura sesswali biss. Dan, g[ax dawn ir-reati ma hemmx dubju li huma serji, imma hemm reati u delitti o[ra li huma wkoll ta’ theddida g[all-minuri. Il-pass li [adet Malta g[alhekk huwa wie[ed kompletament ;did, li lebda pajji] ie[or ma [a. Mhux biss, imma g[amilna qab]a o[ra differenti. {adna [sieb li

minn Carmelo Mifsud Bonnici carmelomifsudbonnici@gov.mt

mhux kull ka] jitqieg[ed flistess keffa, u dan g[al ra;unijiet varji. Kien g[alhekk li dehrilna – u hekk hija l-li;i – li f’kull ka] hija l-qorti, flg[a]la tag[ha, fid-diskrezzjoni li tidde/iedi skont il-mertu jekk idda[[alx isem dik il-persuna fir-re;istru jew le. F’din il-linja, li n[oss li hija tajba, g[alhekk

media•link COMMUNICATIONS

mhux kull ka] jid[ol awtomatikament ming[ajr ma jkun hemm xi forma ta’ g[arbiel. Kull ka] g[andu jitqies g[al rasu, skont il-pi] u l-g[a]la li l-;udikant fil-ka] partikulari jag[ti. Barra minn dan, ir-re;istru ma ppermettejniex li jkun g[al g[ajn kul[add, imma biss g[al dawk li g[andhom interess, lobbligu li, bil-li;i, jsiru jafu. Dan ukoll huwa ;did. F’pajji]i o[rajn hemm fir-realtà ]ew; estremi – jew isir jaf kul[add, inkella biss dawk li huma malforzi tal-ordni. Dan ma jag[milx sens g[al pajji] ta//okon tag[na, l-ewwel, g[ax m’g[andux ikun li f’pajji] ]g[ir b[al tag[na informazzjoni sensittiva b[al din tkun a//essibbli g[al kull persuna ming[ajr xi forma ta’ g[arbiel, u t-tieni, g[ax fis-sistema legali tag[na di;à g[andna li kull reat jid[ol f’re;istru li jin]amm millKorp tal-Pulizija. Fuq dan, g[alhekk

assigurajna li kull istituzzjoni li g[andha t-tfal li qeg[din mag[ha g[all-kura, ledukazzjoni, hi x’inhi n-natura tag[ha, trid bil-li;i tie[u [sieb li qabel timpjega persuna mag[ha tara li isem dik il-persuna ma jkunx qieg[ed f’dan ir-re;istru. Irbatna dan b’obbligu legali li jekk ma tintalabx linformazzjoni, allura dan ikun jikkostitwixxi delitt. Apparti dan, da[al ukoll g[all-ewwel darba obbligu fuq kull min imexxi dawn l-istituzzjonijiet sabiex jekk isib jew isir jaf li ;ie kommess delitt fuq minuri, g[andu jirrappurtah lillKummissarju tal-Pulizija. Ma nafx kif kien hemm min deherlu li g[andu jikkritikani anki fuq din, g[ax g[ad hemm ftit persuni li qed ji;u rre;istrati. Ir-re;istru tal-minuri da[al fisse[[ fil-bidu ta’ din is-sena u qieg[ed jopera fis-sistema tag[na. Biss, kif ji;ri dejjem, dan irid jie[u l-[in tieg[u biex jindara u jit[addem.


2012_07_16  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you