Issuu on Google+

www.media.link.com.mt

Numru 13,173

€0.55

It-Tnejn, 9 ta’ Lulju, 2012

Muscat jedha f’politika populista 20,000 impjieg ;did u l-[ames l-anqas rata ta’ qg[ad mill-pajji]i kollha tal-UE minn Matthew Bonett

Il-Prim Ministru, Lawrence Gonzi, tkellem dwar l-a;ir irresponsabbli tal-Oppo]izzjoni Laburista u sa[aq li l-leader talMalta Labour Party, Joseph Muscat, qed jibqa’ jinsisti li jedha f’politika populista minflok ma jkun onest mal-poplu Malti u G[awdxi. F’intervista fuq Radio 101 li xxandret ilbiera[, il-Prim Ministru ta diversi e]empji u semma /irkustanzi spe/ifi/i li fihom spikka l-a;ir populist ta’ Muscat, fosthom: ■ meta nhar it-Tlieta fil-Parlament, wara li staqsa numru ta’ mistoqsijiet lill-Prim Ministru b’rabta mas-summit importanti tal-UE, ■ g[a]el li jattendi g[al festin minflok ma jibqa’ jiddiskuti laffarijiet aktar importanti g[allpoplu Malti u G[awdxi; ■ [oloq klima, b’kummenti li g[adda, li tmur kontra l-valur talospitalità li tant jifta[ar bih ilpoplu Malti u G[awdxi b’rabta

mal-kummenti razzisti li re;g[u bdew jeskalaw f’pajji]na; ■ minflok ma ammetta li l-prezz ta]-]ejt g[ola madwar id-dinja kollha, qal li dan hu tort talGvern Malti; ■ g[a]el li jing[aqad mal-General Workers’ Union u [are; jipprotesta kontra lprivatizzazzjoni tat-Tarzna minflok ma fiehem li din kienet laqwa de/i]joni g[all-pajji]; u ■ g[a]el li jmaqdar it-tmexxija ekonomika tal-Gvern u appella biex il-Gvern Malti jimxi fuq ilpassi ta’ ?ipru, li llum lekonomija tieg[u hi falluta. Il-Prim Ministru qal li politiku b’vi]joni jirnexxi meta jag[raf jie[u l-aqwa de/i]jonijiet minn qabel u mhux jag[raf li jkun ]balja wara li jie[u d-de/i]joni. Gvern Nazzjonalista fl-a[[ar erba’ snin [a de/i]jonijiet g[aqlin, [oloq 20,000 impjieg ;did, u pajji]na g[andu l[ames l-anqas rata ta’ qg[ad millpajji]i kollha tal-UE. L-intervista s[i[a f’pa;ni 4 u 5

Immigrazzjoni

Ftit kummenti razzisti ‘j[amm;u’ r-reputazzjoni tajba tal-Maltin Ara pa;na 3

Libjani ji//elebraw wara l-votazzjoni storika li saret nhar is-Sibt. G[all-ewwel darba f’60 sena fil-Libja saret elezzjoni [ielsa u dan il-vot qed jitqies b[ala bidu ta’ era ;dida g[all-pajji] wara aktar minn 42 sena ta’ dittatura ta’ Muammar Gaddafi. (ritratt Reuters)

Tennis

Roger Federer jeg[leb lil Andy Murray fil-finali tal-Grand Slam ta’ Wimbledon Ara pa;na 16


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

2 Lokali

Tmut omm Kate Gonzi Politika tal-MLP

T[abbret il-mewt ta’ Pawla Callus, omm il-mara tal-Prim Ministru Kate Gonzi. Pawla Callus mietet fl-età ta’ 93 sena u kienet se tag[laq 94 fit-18 ta’ Lulju li ;ej. Omm Kate Gonzi mietet fl-Isptar San Vin/enz de Paul wara li fl-a[[ar ;img[at kienet rikoverata fl-Isptar Mater Dei. Pawla Callus, neè Sammut, twieldet i]}urrieq, i]da g[exet il-ma;;oranza ta’ [ajjitha fir-ra[al ta’ {al Safi. Fl-a[[ar snin, hi kienet tg[ix f’dar tal-anzjani fin-Naxxar. Pawla Callus Minbarra li kienet g[alliema, Pawla Callus kienet omm ta’ sebat itfal, fosthom mietet fl-età Kate Gonzi, li kienet il-[ames wild tag[ha ta’ 93 sena u ta’ Nazzareno Callus. Il-funeral se jsir g[ada t-Tlieta fit-8.30 a.m. fil-Knisja Parrokjali ta’ {al Safi. Il-Partit Nazzjonalista fi stqarrija ta l-kondoljanzi lis-Sinjura Kate Gonzi, il-familja Callus u l-familja Gonzi g[all-mewt ta’ Pawla Gonzi. Il-PN qal li Pawla Gonzi kienet omm u mara tal-familja, li b[all-ommijiet Maltin rabbiet lil uliedha b’g[o]]a u b’im[abba u rawmet fihom ir-rispett u l-im[abba lejn ilfamilja u l-g[aqda tag[ha. Pawla Gonzi kienet mara ta’ fidi li ]ammet dejjem ilprin/ipji u t-twemmin Kattoliku tag[ha b[ala l-gwida tag[ha f’[ajjitha. Il-PN qal li b[ala g[alliema b’tant dedikazzjon, tat edukazzjoni mill-aqwa mhux biss lil uliedha imma lit-tfal talMaltin.

Il-funeral tal-vittma tan-nar fil-Qrendi se jsir g[ada Il-funeral ta]-]ag[]ug[ Joseph Mifsud ta’ 27 sena li tilef [ajtu tard is-Sibt li g[adda wara li kien ilu mid29 ta’ Mejju fil-kura intensiva kaw]a ta’ ;rie[i gravi li sofra f’in/ident fil-kamra tan-nar ta’ Santa Marija tal-Qrendi, se

jsir g[ada t-Tlieta, 10 ta’ Lulju fl-4 p.m. fil-Knisja Parrokkjali tal-Qrendi. Wara l-quddiesa jsir korteo bil-parte/ipazzjoni tal-Banda Santa Marija tal-Qrendi, fejn wara ssir id-difna fi/-/imiterju tal-istess lokalità.

It-temp

UV INDEX

11

IT-TEMP> Xemxi VI}IBBILTÀ> Tajba IR-RI{: {afif mill-Punent li jsir [afif g[al moderat BA{AR> {afif IMBATT> Ftit li xejn TEMPERATURA: L-og[la 35˚C XITA> F’dawn l-a[[ar 24 sieg[a xejn Xita mill-1 ta’ Settembru 644.6 mm IX-XEMX> Titla’ fis-05.53 u tin]el fil-20.21

IT-TLIETA L-og[la 35˚C L-inqas 24˚C

L-ERBG{A L-og[la 36˚C L-inqas 24˚C

IL-{AMIS L-og[la 37˚C L-inqas 24˚C

Muscat hu politiku amateur li mhux kapa/i jag[ti parir ekonomiku wie[ed tajjeb Il-Leader Laburista Joseph Muscat infexx jattakka lillPrim Ministru Lawrence Gonzi u l-andament ekonomiku ta’ pajji]na, fejn qal li dan hu gvern amateur fejn tid[ol l-ekonomija u xxog[ol. B’referenza g[al dawn lattakki li saru f’attività politika f’{al G[axaq ilbiera[ filg[odu, il-Partit Nazzjonalista qal li trid tkun veru amateur biex g[al darba wara l-o[ra tag[ti pariri []iena, u li kieku kellhom ji;u attwati jfissru r-rovina ekonomika ta’ pajji]na. Kull darba li Muscat ta parir fuq lekonomija u x-xog[ol, kien amateur – kull darba ta parir [a]in. Il-PN fakkar li Muscat ta parir ]baljat biex Malta tibqa’ barra mill-UE u mnalla lpoplu ma [ax il-parir tieg[u. Ta parir [a]in ie[or ukoll biex ma nid[lux fl-ewro. Biss[ubija fl-ewro, qal il-PN sirna aktar kompetittivi u [loqna 20,000 post tax-xog[ol ;did. Parir ie[or ]baljat li ta Muscat kien biex nadottaw lil ?ipru b[ala mudell ekonomiku, pajji] li jinsab f’xifer il-falliment ekonomiku. Dan kollu jag[mel lil Muscat politiku amateur li mhux kapa/i jag[ti parir ekonomiku wie[ed tajjeb. Dan kollu rifless minn nuqqas ta’ sustanza politika g[ax Muscat jimpurtah biss li jsir l-i]g[ar Prim Ministru.

Muscat attakka wkoll il-bini tal-isptar ;did tal-kan/er [dejn l-Isptar Mater Dei g[ax qal li min qed imur biex jipparkja mhux qed isib parking. Dan jirrifletti kemm Muscat jinqeda b’kollox biex imaqdar, anke qasam tant sensittiv b[alma hu dak talkan/er. Muscat infexx f’attakk fuq Richard Cachia Caruana, konferma o[ra, qal il-PN, ta’ MLP vendikattiv li jqa//at lirjus ta’ min, b[al Richard Cachia Caruana, hu kompetenti u serju f’xog[lu. Barra minn hekk, din hi konferma wkoll ta’ MLP li ma jinbidilx, li jibqa’ b’mentalità socjalistà u vendikattiva. Qabel Muscat, tkellem il-

kandidat Laburista Edward Scicluna li attakka l-andament ekonomiku ta’ pajji]na u fuq il-ftehim importanti li l-Gvern la[aq mal-Kummissjoni Ewropea dwar l-Air Malta, de/i]joni favur din ilkumpanija importanti u l[addiema tag[ha. B’referenza g[al dan, il-PN qal li Scicluna mhux kredibbli. Scicluna hu l-istess bniedem li qabel sar kandidat Laburista, attakka l-istipendji tal-istudenti u qal li dawn mhumiex sostenibbli u kien ukoll kontra s-sa[[a b’xejn. Scicluna ma qal xejn dwar ilparir tieg[u u ta’ Muscat ftit tax-xhur ilu biex Malta taddotta lil ?ipru b[ala mudell ekonomiku, pajji] li llum qieg[ed f’xifer il-falliment.

NIKET

B’niket in[abbru l-mewt ta’ PAULINE CALLUS née Sammut (Tal-Mit[na), armla ta’ Nazzareno u omm il-mibki Joseph, minn {al Safi, li ;rat il-{add 8 ta’ Lulju 2012 ikkonfortata bis-Sagramenti Mqaddsa, fl-g[omor ta’ 93 sena. {alliet jibku t-telfa tag[ha lil uliedha Angela, Paul u martu Sheila, Carmel u martu Denise, Catherine u ]ew;ha Lawrence Gonzi, Victor u martu Margaret, ?ettina, neputijiet, pro-neputijiet, qraba u [bieb. Il-funeral se jsir it-Tlieta 10 ta’ Lulju 2012 fit-8.30 a.m. fil-Knisja Parrokkjali ta’ San Pawl f’{al Safi fejn issirilha quddiesa praesente cadavere u wara ssir id-difna fil-qabar tal-familja fi/-?imiterju tal-Madonna ta’ Fatima f’{al Safi. Huwa mitlub li minflok fjuri jintbag[tu donazzjonijiet lid-Dar tal-Providenza s-Si;;iewi, lid-Dar tal-Anzjani Sagra Familja n-Naxxar u r-Richmond Foundation. Ag[tiha, O Mulej, il-mistrie[ ta’ dejjem.

B[al-lum 25 sena

IL-{AMEST IJIEM LI :EJJIN

IT-TNEJN L-og[la 35˚C L-inqas 23˚C

b’mentalità vendikattiva

IL-:IMG{A L-og[la 37˚C L-inqas 24˚C

UV

UV

UV

UV

UV

10

11+

11+

11+

11+

TEMPERATURI FI BLIET BARRANIN It-temperatura u t-temp f’dawn l-ibliet kapitali (f’nofsinhar [in ta’ Malta) lbiera[ kienet> Malta 33˚C xemxi, Al;eri 29˚C imsa[[ab, Amsterdam 18˚C xita, Ateni 33˚C xemxi, Lisbona 24˚C xemxi, Berlin 26˚C imsa[[ab, Brussell 19˚C imsa[[ab, il-Kajr 34˚C ftit imsa[[ab, Dublin 13˚C xita, Kopen[agen 21˚C xemxi, Frankfurt 23˚C imsa[[ab, Milan 28˚C xemxi, Istanbul 30˚C ftit imsa[[ab, Londra 18˚C ftit imsa[[ab, Madrid 28˚C xemxi, Moska 27˚C xemxi, Pari;i 18˚C imsa[[ab, Bar/ellona 27˚C xemxi, Ruma 30˚C xemxi, Tel Aviv 31˚C xemxi, Tripli 39˚C xemxi, Tune] 39˚C xemxi, Vjenna 30˚C xemxi, Zurich 22˚C ftit imsa[[ab, Munich 23˚C xemxi, Stockholm 20˚C imsa[[ab, St. Petersburg 28˚C imsa[[ab.

Jit[abbru d-dettalji tal-ftu[ tal-Parlament il;did b’/erimonja li tibda b’quddiesa filKonkatidral ta’ San :wann /elebrata millAr/isqof :u]eppi Mercieca. L-ewwel sessjoni tas-Sitt Parlament mill-Indipendenza tifta[ bil[atra tat-Tabib Jimmy Farrugia, eks Deputat Nazzjonalista fil-kariga ta’ Speaker. Imbag[ad il-Prim Ministru jpo;;a fuq il-Mejda tal-Kamra r-ri]ultat tal-elezzjoni u wara ti;i sospi]a sseduta biex isir id-diskors mill-A;ent President Pawlu Xuereb. Wara d-diskors, il-Kamra ter;a’ tiltaqa’ u l-i]g[ar Deputat fuq in-na[a tal-Gvern, f’dan il-ka] id-Deputat Nazzjonalista Giovanna Debono, tippre]enta avvi] ta’ mozzjoni biex il-Kamra tirringrazzja lill-A;ent President g[ad-diskors tieg[u. Fil-Grupp Parlamentari Nazzjonalista, ?ensu Galea n[atar b[ala Segretarju talGrupp filwaqt li Renato Agius Muscat in[atar b[ala Whip. Sadanittant it-Tabib Rizzo Naudi rritorna minn ]jarat f’Londra u f’Copenhagen fejn lOrganizzazzjoni Dinjija tas-Sa[[a (WHO) [abbret li se tg[in lil Malta biex jitwettaq programm g[all-kura tal-anzjani b’servizzi aktar personalizzati.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

Lokali 3

Il-poplu Malti dejjem kien solidali ma’ kul[add u kummenti dispre;jattivi fil-konfront ta’ immigranti irregolari ma jag[mlux ;id g[ar-reputazzjoni tajba tal-Maltin (Ritratt> Martin Agius)

{asra li ftit kummenti razzisti ‘j[amm;u’ r-reputazzjoni tajba tal-Maltin minn Matthew Bonett

}gur li kull min mar f’pajji]i fl-Afrika ta’ Fuq u qal li hu Malti, sema’ l-fra]i ‘Malta [anina, [ob]a u sardina’. Din ilfra]i t[obb ting[ad minn bosta Afrikani, spe/jalment dawk ;ejjin minn pajji]i flAfrika ta’ Fuq, dwar is-solidarjetà u lospitalità li hu mag[ruf g[alihom il-poplu Malti. L-istorja ta’ pajji]na dejjem uriet li lpoplu Malti dejjem ta qalbu f’kull /irkustanza, kemm b’solidarjetà malpoplu Malti stess kif ukoll ma’ ;nus o[ra. Fl-a[[ar jiem, wara l-mewt talimmigrant irregolari mill-Mali l-;img[a li g[addiet, f’pajji]na, b[al donnu re;g[u fe;;ew numru ta’ kummenti razzisti kemm kontra l-immigranti irregolari kif ukoll kontra persuni li g[andhom ;ilda ta’

kulur differenti. Dawn il-kummenti qajmu numru ta’ reazzjonijiet f’pajji]na, b’numru ta’ g[aqdiet juru solidarjetà ma’ dawn il-persuni li jitilqu kollox minn pajji]hom biex jibdew [ajja ;dida flEwropa. I]da hemm min qieg[ed ikompli jattakkahom. Minkejja dan, f’kummenti ma’ INNAZZJON, l-opinjonista Norman Vella spjega li dawn il-kummenti razzisti ma jirriflettux il-vera po]izzjoni tal-poplu Malti. Norman Vella qal li l-poplu Malti dejjem kien solidali ma’ kul[add, u g[alhekk, kummenti dispre;jattivi filkonfront ta’ immigranti irregolari ma jag[mlux ;id g[ar-reputazzjoni tag[na lMaltin u l-G[awdxin. L-opinjonista Peppi Azzopardi staqsa g[alfejn [ar;u dawn il-kummenti wara l-

mewt ta’ immigrant irregolari mill-Mali. Hu staqsa jekk fil-pajji] kinitx se tibda diskussjoni dwar it-turi]mu li kieku miet turist waqt btala f’Malta. Peppi Azzopardi insista li dan kien ka] li filwaqt li g[andu l-gravità tieg[u min[abba li l-immigrant miet waqt li kien ta[t il-kustodja talPulizija, mill-bqija m’g[andu jqajjem lebda diskussjoni o[ra fil-pajji]. Dan g[aliex l-immigrant huwa persuna b[al kull wie[ed u wa[da minna, spjega Peppi Azzopardi. Hu wera d-dispja/ir tieg[u g[all-fatt li fuq /erti gruppi fuq Facebook, qed jinxterdu kliem ta’ mibeg[da fil-konfront tal-immigranti irregolari u nies b’;ilda kkulurita, u qal li dawn it-tip ta’ attakki g[andhom ji;u kkundannati minnufih. IN-NAZZJON tkellem ukoll mal-

Avukat Therese Commodini Cachia, li spjegat li fis-so/jetà hawn b]onn ta’ aktar g[arfien u spjegazzjoni dwar id-differenza bejn immigranti irregolari u persuni ta’ ;ilda b’kulur differenti. Hi fakkret li hawn Maltin li g[andhom ;ilda kkulurita waqt li hemm ukoll numru ta’ immigranti irregolari li ma jkunux ;ejjin mill-Afrika u g[alhekk ma jkollhomx ;ilda kkulurita. Therese Commodini Cachia qalet li [afna drabi l-kummenti razzisti jsiru minn persuni li jkollhom bi]a’ mill-barrani. Hi appellat biex kul[add i]omm f’mo[[u li kull persuna hija umana u g[alhekk, kull diskors dispre;jattiv filkonfront ta’ immigrant irregolari jew persuni ta’ ;ilda b’kulur, ifisser attakk fuq persuna umana.

Sitt immigranti jing[ataw l-g[ajnuna mill-FAM Ftit qabel nofsillejl tas-Sibt filg[axija, sitt immigranti irregolari, [ames nisa u ra;el li kellhom b]onn assistenza medika, idda[[lu millForzi Armati ta’ Malta (FAM) f’Xatt it-Tiben, fil-Furjana, abbord dg[ajsa tas-salvata;; Melita 1.

L-g[ajnuna tal-Forzi Armati ta’ Malta ng[atat wara li d-dg[ajsa li kienu fuqha ;iet inter/ettata 23.5 mil nawtiku fin-Nofsinhar ta’ {ad-Dingli waqt li kienet fid-direzzjoni tat-Tramuntana. Abbord din id-dg[ajsa, b’kollox kien hemm 66 immigrant, i]da kienu biss dawn is-sitt

immigranti li kellhom b]onn assistenza medika u li g[alhekk idda[[lu f’pajji]na. Il-bqija tal-immigranti, li jammontaw g[al 61 persuna baqg[u sejrin bil-vja;; tag[hom lejn itTramuntana u ng[atatilhom g[ajnuna millAwtoritajiet Taljani.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

4 Lokali

Muscat jibqa’ jag[]el li jkun populist minn Matthew Bonett

Il-Prim Ministru Lawrence Gonzi ikkundanna l-a;ir populist tal-Kap talOppo]izzjoni, Joseph Muscat, u qal li Muscat qed jitkellem biss fuq affarijiet li jaqblu g[alih innifsu u jitkellem biss b’mod li jara fejn huma l-voti u mhux verament fl-interess talpajji]. Il-Prim Ministru u Kap talPartit Nazzjonalista, Lawrence Gonzi, ikkundanna dan l-a;ir ta’ Muscat waqt intervista li ;iet irrekordjata nhar il:img[a filg[odu u xxandret ilbiera[ fuq Radio 101. Flintervista, li saret minn Lara Cassar, il-Prim Ministru ta bosta e]empji ta’ kif Muscat g[a]el li jkun populist minflok onest mal-poplu Malti u G[awdxi. L-akbar e]empju ta’ kif Muscat qed jag[]el li jkun populist se[[ nhar it-Tlieta li g[adda, meta wara li staqsa numru ta’ mistoqsijiet lill-Prim Ministru b’rabta mas-Summit li

attenda g[alih il-;img[a ta’ qabel, ma qag[adx jisma’ ttwe;ibiet i]da mar g[al festin il-{amrun. Il-Prim Ministru qal li dan hu att ta’ populist g[aliex Muscat wera li ma fehem xejn mill-importanza ta’ dan issummit, li fost l-o[rajn ittratta l-pensjonijiet u ]-]ieda fl-g[oli tal-[ajja. I]da g[al Muscat, ilprijorità kienet li jattendi g[al festin minflok ma jiddiskuti laffarijiet aktar importanti g[allpoplu Malti u G[awdxi. Il-Prim Ministru qal li dan hu att li jnaqqas mid-dinjità talParlament u li jesponi n-nuqqas ta’ serjetà li te]isti fl-MLP, li jekk jing[ata ftit tal-poter, jispi//a jie[u lil Malta fiddirezzjoni li mxew pajji]i o[rajn li g[andhom lekonomija tag[hom imfarrka. E]empju kbir ie[or ta’ kif Muscat qed ikun populist g[andu rabta mal-kummenti razzisti li re;g[u bdew jeskalaw f’pajji]na fl-a[[ar ;img[at. Il-Prim Ministru qal li

In-nuqqas ta’ serjetà li te]isti fl-MLP tindika di;à li jekk jing[ata ftit tal-poter, Muscat jie[u lil Malta fid-direzzjoni li mxew pajji]i o[rajn li g[andhom l-ekonomija tag[hom imfarrka

tort kbir ta’ dan l-a;ir min-na[a tal-poplu Malti hu ta’ Muscat innifsu u tal-Malta Labour Party. Dan, g[aliex bid-diskorsi tieg[u fl-a[[ar snin, inklu] dak li l-Gvern Malti messu jag[mel b[all-Italja u j[alli dg[ajsa mimlija nies teg[req f’nofs ta’ ba[ar, Muscat [oloq klima li tmur kontra l-valur talospitalità li tant jifta[ar bih ilpoplu Malti u G[awdxi. IlPrim Ministru qal li Muscat g[andu responsabbiltà kbira g[ad-diskors tieg[u g[ax hu jista’ jispira n-nies fiddirezzjoni l-[a]ina, kif fil-fatt g[amel b’dan id-diskors populist. Lawrence Gonzi tkellem dwar grupp ta’ immigranti li dda[[al f’pajji]na nhar il{amis li g[adda. Hu qal li meta l-Forzi Armati ta’ Malta indunaw bid-dinghy f’nofs ta’ ba[ar offrew l-assistenza tag[hom lil dawn l-immigranti, li min-na[a tag[hom insistew li jkomplu mexjin fid-direzzjoni li xtaqu huma u ma jid[lux Malta. Fl-istess [in, spjega l-Prim Ministru, il-Forzi Armati ma abbandunawx lil dan id-dinghy i]da baqg[u jsegwuh biex jekk in-nies ta’ fuqu jkollhom b]onn xi g[ajnuna, din tkun tista’ ting[ata. Jirri]ulta li ftit tal-[in wara beda die[el ammont kbir ta’ ilma fid-dinghy, tant li dan kien se jeg[req bl-immigranti kollha fuqu. Kien hemmhekk li l-Forzi Armati ta’ Malta wettqu intervent u salvaw il-[ajja ta’ dawn l-immigranti irregolari. Min mhux populist ma jiddejjaqx jag[milhom dawn id-de/i]jonijiet, spjega l-Prim Ministru.

Il-Prim Ministru Lawrence Gonzi wieg[ed li l-PN se jibqa’ l-partit l-aktar vi/in in-nies u se jibqa’ ja[dem biex jo[loq aktar postijiet tax-xog[ol g[al kul[add (Ritratt> Martin Agius)

Il-Prim Ministru ikkundanna kull tip ta’ diskors li jsir fil-konfront mhux biss ta’ persuni li g[andhom ;ilda kkulurita, i]da rrefera wkoll g[all-ka] ta’ abbu] fuq il-persuni omosesswali. Kull tip ta’ diskors u abbu] b’dan il-mod hu kkundannabbli, kompla jg[id il-Prim Ministru. Hu kompla jispjega kif mhux veru li wie[ed ma

jistax i]omm il-valuri tieg[u i]da fl-istess [in i]omm linteress tal-pajji]. Hu qal li lGvern li jmexxi hu dejjem ]amm mal-valuri, i]da flistess [in g[amel pressjoni kemm fuq l-Unjoni Ewropea kif ukoll fuq pajji]i o[rajn biex il-problema talimmigrazzjoni irregolari tinqasam bejn il-pajji]i. Hu fakkar li l-Istati Uniti [adet g[al pa;na 5


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

Lokali 5

Id-differenza bejn il-politika tal-Gvern Malti u dik ta’ gvernijiet o[rajn hi li l-Gvern Nazzjonalista dejjem kellu l-kura;; li jie[u de/i]jonijiet diffi/li, u fl-a[[ar snin kompla jinvesti fl-edukazzjoni, [oloq 20,000 post tax-xog[ol ;did, u fl-a[[ar sena ]diedu bi 3,000 dawk li ja[dmu bi qlig[

Fl-Ewropa ji]died il-qg[ad u f’Malta ji]diedu l-impjiegi minn pa;na 4

aktar minn 1,000 refu;jat minn pajji]na, waqt li tenna li Malta se tkompli tag[mel pressjoni fuq l-Unjoni Ewropea biex aktar pajji]i jie[du r-refu;jati minn Malta. Muscat g[a]el li jkun populist ukoll meta minflok ma ammetta li l-prezz ta]-]ejt g[ola madwar id-dinja kollha, qal li dan hu tort tal-Gvern Malti. Il-leader tal-Malta Labour Party kien populist ukoll meta ng[aqad malGeneral Workers’ Union u [are; jipprotesta kontra lprivatizzazzjoni tat-Tarzna minflok ma fehem li din kienet l-aqwa de/i]joni g[all-pajji]. E]empju ie[or ta’ fejn Muscat g[a]el li jkun populist hu fid-diskors li g[amel fil-Parlament b’risposta g[all-Ba;it ta’ sentejn ilu. Dakinhar, Muscat maqdar it-tmexxija ekonomika tal-Gvern Malti u appella biex il-Gvern Malti jimxi fuq il-passi ta’ ?ipru. Illum, Muscat induna li ]balja g[ax l-ekonomija ta’ ?ipru marret il-ba[ar. Politiku b’vi]joni jirnexxi meta jag[raf jie[u l-aqwa de/i]jonijiet minn qabel u mhux jag[raf li ]balja wara li jkun [a d-de/i]joni. Il-Prim Ministru semma wkoll kif Muscat, filwaqt li qed jipprova jag[ti limpressjoni li l-partit tieg[u nbidel – tant li biddel lemblema u anki l-kuluri – filverità g[adu l-istess. L-MLP qed jer;a’ jirrikorri g[attatti/i li kien jirrikorri g[alihom fil-passat hekk kif fl-a[[ar ;img[at, issa li riesqa l-elezzjoni ;enerali, qed jippre]enta numru ta’

rikorsi fil-Qorti f’attentat biex iqa//at numru ta’ individwi minn fuq ir-re;istru elettorali. L-MLP qed jag[mel minn kollox biex min ma jaqbilx mieg[u ma jivvutax, spjega lPrim Ministru. Min-na[a lo[ra, il-Partit Nazzjonalista minn dejjem [adem biex jinkora;;ixxi u ji]gura li ddritt tal-vot ikun e]er/itat minn kul[add. Il-PN g[amilha fa/li g[al min ikun l-isptar jew joqg[od f’dar tal-anzjani [alli ma joqg[odx jivvja;;a biex jivvota, billi qed tittie[ed kaxxa tal-voti fil-postijiet fejn dawn il-persuni jkunu qed joqog[du. Il-Prim Ministru fakkar ukoll li l-PN [adem biex dawk il-persuni li jkunu msefrin f’jum il-votazzjoni ikollhom l-opportunità jivvutaw qabel biex b’hekk ma jitilfux dan id-dritt. L-MLP, i]da, tenna l-Prim Ministru, qed juri li ma nbidilx u ma tg[allimx lezzjoni mill-istorja tieg[u stess. Dan jikkonferma kemm g[al Muscat, l-unika ra;uni g[alfejn qed imexxi l-MLP hu biss biex jirba[ l-elezzjoni u jie[u l-poter f’idejh. Fl-intervista, li [adet madwar sieg[a, il-Prim Ministru tkellem ukoll dwar il-[idma tal-Gvern, b’mod spe/jali fil-[olqien tax-xog[ol g[all-poplu Malti u G[awdxi. Hu rrefera g[al statistika li [ar;et mill-Uffi//ju Ewropew tal-Istatistika, il-Eurostat, li g[al darb’o[ra kkonfermat li filwaqt li fl-Ewropa qieg[ed ji]died il-qg[ad, f’Malta qed ji]diedu l-impjiegi. Hu spjega li d-differenza bejn il-politika tal-Gvern Malti u dik ta’ gvernijiet o[rajn hi li l-Gvern Nazzjonalista dejjem kellu l-

kura;; li jie[u de/i]jonijiet diffi/li. Il-Gvern Malti dejjem kien sin/ier mal-poplu Malti. Il-Prim Ministru fakkar li fla[[ar snin, il-Gvern [oloq 20,000 post tax-xog[ol ;did, u fl-a[[ar sena, dawk li ja[dmu bi qlig[ ]diedu bi 3,000. L-MLP qed jer;a’ jirrikorri g[al tatti/i tal-passat hekk kif qed jippre]enta rikorsi fil-Qorti f’attentat biex iqa//at individwi minn fuq ir-re;istru elettorali

Il-Prim Ministru sellem lillimprendituri tan-negozji ]]g[ar, li [afna minnhom kienu huma li [olqu l-postijiet tax-xog[ol, grazzi g[alliskemi tal-Gvern, b[allMicroInvest u MicroCredit. IlPrim Ministru fakkar ukoll li fl-a[[ar erba’ snin, aktar minn 20,000 ]ag[]ug[ u ]ag[]ug[a ggradwaw mill-Università u mill-MCAST. Il-Prim Ministru fakkar li lebda pajji] fl-UE ma ]ied irrata tal-istudenti li jkomplu jistudjaw wara l-iskola obbligatorja daqs kemm din ]diedet f’Malta fl-a[[ar disa’ snin. Filwaqt li r-rata talistudenti li jkomplu jistudjaw wara l-iskola sekondarja disa’ snin ilu kienet 43%, illum din la[qet it-73%, u l-mira talGvern hi li din ti]died g[al 80%. Biex sar dan, spjega lPrim Ministru, kien hemm b]onn investiment qawwi

min-na[a tal-Gvern, mhux biss fi stipendji, i]da anki f’binjiet ;odda u f’kampi ;odda. B’rabta mal-qasam tassa[[a, il-Prim Ministru fakkar li b[alissa g[addejja [idma kontinwa fil-bini tal-Isptar talKura tal-Kan/er, biswit lIsptar Mater Dei. Tkellem ukoll dwar ilpolitika tal-prevenzjoni li adotta l-Gvern, hekk kif tliet snin ilu bdew isiru t-testijiet b’xejn g[an-nisa b’rabta malkan/er tas-sider; u minn Ottubru li ;ej se jibdew isiru testijiet kemm g[all-ir;iel kif ukoll g[an-nisa b[ala prevenzjoni g[all-kan/er filmusrana l-kbira. Mistoqsi dwar issitwazzjoni politika fi [dan ilPN, il-Prim Ministru qal li fillaqg[a tal-Kumitat E]ekuttiv tal-Partit Nazzjonalista li se ssir nhar il-{amis li ;ej, se jittie[du de/i]jonijiet importanti, u li matulha se ji;u e]er/itati l-valuri taddemokrazija. Hu qal li kul[add irid jerfa’ rresponsabbiltà tal-azzjonijiet tieg[u. Spjega kif il-voti li ttie[du fil-Parlament fl-a[[ar ;img[at kienu differenti millvot dwar id-d[ul tal-li;i taddivorzju f’pajji]na. Dan, g[aliex fil-li;i tad-divorzju, id-Deputati Nazzjonalisti ng[ataw free vote biex jivvutaw skont il-kuxjenza tag[hom. Fl-a[[ar voti, i]da, ma ng[ata l-ebda free vote, u kien hemm min g[a]el li jivvota mal-partit ta’ Muscat. Il-Prim Ministru enfasizza li kull politiku g[andu jkun hemm biex iservi u mhux biex jaqdi l-a;enda personali tieg[u.

Il-Prim Ministru tkellem ukoll dwar il-fatt li llum, ilMaltin g[andhom aktar flus fil-but. Fakkar li s-sena 2009 kienet it-tielet sena konsekuttiva li l-Gvern naqqas l-income tax, xi [a;a li g[adha ssir kull sena. Fil-Ba;it ta’ din is-sena, il-Gvern naqqas lincome tax g[al 55,000 ;enitur li qed irabbu t-tfal. Dan hu messa;; /ar, spjega lPrim Ministru, li l-Gvern jipreferi li l-familji Maltin ikollhom aktar flus fil-but. Semma wkoll l-in/entiv li re;a’ ;ie kkonfermat din issena g[all-ommijiet li jid[lu lura fid-dinja tax-xog[ol wara li jkollhom tarbija. Dawn lommijiet mhux qed i[allsu taxxa fl-ewwel sena tag[hom wara li jid[lu lura fid-dinja tax-xog[ol. Skema o[ra li minnha gawdew numru ta’ familji hi dik g[al min g[andu d[ul baxx. Dan, peress li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma kellhom jog[lew min[abba l-prezz internazzjonali ta]-]ejt. IlGvern, i]da, [aseb f’dawk li g[andhom d[ul baxx u offrielhom diversi in/entivi. In/entiv ie[or hu dak ta’ ro[s sostanzjali meta sid ta’ dar jag[]el li jinvesti fil-pannelli fotovoltaj/i biex jiffranka mill-konsum tal-ener;ija. Il-Prim Ministru wieg[ed li l-PN se jibqa’ l-partit l-aktar vi/in in-nies, kif g[amel fla[[ar snin, u l-Gvern se jibqa’ ja[dem biex jo[loq aktar postijiet tax-xog[ol g[al kul[add, u se jkompli jin/entiva biex, jekk jista’ jkun, kull ]ag[]ug[ u ]ag[]ug[a jkomplu jirnexxu fil-karriera akkademika tag[hom.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

6 Lokali

€31.9 miljun fi d[ul mill-bejg[ tar-residenzi f’Tigné Point Id-d[ul mill-bejg[ talproprejtà residenzjali f’Tigné Point fl-2011 ammonta g[al €31,971,000 bi qlig[ operattiv ta’ €4,384,000. Mill-kiri talproprejtà kummer/jali, idd[ul fl-istess sena ammonta g[al €5,078,000. Dan t[abbar fil-Laqg[a :enerali Annwali tal-MIDI plc, li saret fil-jiem li g[addew, u li tmexxiet mi/Chairman tal-kumpanija, Albert Mizzi. I/-Chief Financial Officer u Segretarju tal-Kumpanija tal-MIDI, Luke Coppini, ta pre]entazzjoni fuq ilpro;ett tal-MIDI u ffoka fuq dak kollu li nkiseb sa issa f’termini ta’ ]vilupp. Hu ta wkoll xi tag[rif fuq il-fa]ijiet imminenti, b’mod partikulari l-appartamenti fil-blokk T17 u /-?entru tan-Negozju fil-blokk T14. I/-Chairman sejja[ vot fuq ir-Ri]oluzzjonijiet Ordinarji fuq l-A;enda talLaqg[a. Ir-Ri]oluzzjonijiet Ordinarji g[allapprovazzjoni tal-Financial Statements, il-[atra ta’ PricewaterhouseCoopers b[ala l-awdituri, u lapprovazzjoni ta’ massimu ta’ €50,000 b’rispett tal[las totali lid-diretturi; dawn kienu approvati millma;;oranza tal-membri pre]enti. Ma kien hemm b]onn lebda vot g[all-[atra taddiretturi g[aliex in-numru ta’ nominazzjonijiet kienu l-istess b[an-numru ta’ postijiet vakanti. Id-diretturi ma[tura kienu Joseph Bonello, Jonathan Buttigieg, David G. Curmi, David Demarco, Joseph A. Gasan, Albert Mizzi, Alec A. Mizzi u Joseph Said.

L-impjegati tal-HSBC jispjegaw diversi benefi//ji tal-pakketti “Yes 4 Students” waqt ]jara f’Sir Michelangelo Refalo Upper Lyceum, G[awdex

Pakkett finanzjarju mill-HSBC g[all-istudenti Il-pakkett finanzjarju “HSBC Yes 4 Students” joffri lill-istudenti numru ta’ vanta;;i permezz tal-assistenza minn esperti finanzjarji u ta’ diversi benefi//ji mfasslin apposta g[all-istudenti. Dawn jinkludu rati og[la tal-img[ax fuq it-tfaddil, Yes 4 International debit card ming[ajr [las, kif ukoll l-Internet Banking u servizzi tal-mobile b’xejn. Studenti full-time u li g[andhom bejn it13 u l-25 sena jistg[u jibbenefikaw millpakketti individwalizzati: YES 4 Students 13 +, YES 4 Students 16 +, u YES 4 Graduates. Dawn joffru a//ess g[allprodotti, is-servizzi u l-assistenza biex

jg[inu lill-istudenti jkollhom aktar kontroll fuq il-finanzi tag[hom, issa u g[al quddiem. Dawk l-istudenti li jift[u kont bejn lewwel ta’ Lulju u l-31 ta’ Ottubru 2012 jir/ievu pendrive ta’ 2GB b’xejn. Listudenti eli;ibbli jistg[u jag[]lu minn firxa ta’ rigali ming[ajr [las, inklu]i pendrive ta’ 32GB, HD video camera, u iPhone / iPod dock bl-ispeakers. L-istudenti jistg[u japplikaw g[all-Kont tal-Istudenti tal-HSBC fuq www.hsbc.com.mt/yes4, fejn persuna tista’ tara wkoll il-firxa s[i[a tar-rigali offruti. Din is-sena, min japplika fuq l-internet ikun

eli;ibbli g[al premju ie[or meta jie[u sehem f’kompetizzjoni online. Il-Kap tal-Customer Value Management tal-HSBC, Joyce Grech, qalet li l-assistenza li l-HSBC jag[ti lill-istudenti tag[mel differenza kbira g[ax tg[inhom jiksbu lg[anijiet tal-[ajja u l-karriera tag[hom. Il-Yes 4 Students tiffa/ilità wkoll livvja;;ar tal-istudenti billi toffri rati talkambju preferenzjali. Il-Yes 4 International debit card tipprovdi l-irtirar ta’ flus ming[ajr [las fi kwalunkwe ATM talHSBC madwar id-dinja, kif ukoll a//ess immedjat g[all-flus ming[ajr [las kull fejn hemm is-sinjal tal-VISA.

Middlesea b’call centre ;did f’ka]i ta’ emer;enza Is-servizz tal-assistenza f’ka] ta’ emer;enzi ta’ sa[[a pprovdut b[ala parti mill-Middlesea Health Insurance International Scheme qed ikun ipprovdut mill-call centre li jinsab f’Malta. B’dan is-servizz, f’ka]i ta’ emer;enza ta’ sa[[a meta wie[ed ikun barra minn

Malta, ikun hemm dejjem persuna Maltija lesta biex tipprovdi l-assistenza, 24 sieg[a kuljum. Dan is-servizz pre]entament hu offrut lil dawk kollha assigurati individwalment jew b[ala parti minn grupp fil-Middlesea Health Insurance International scheme.

In-numru l-;did tal-Assistenza hu 00356-22480210. It-telefonati li jsiru fuq in-numru l-antik ji;u ttrasferiti g[all-call centre f’Malta wkoll g[allbenefi//ju ta’ dawk li di;à kienu assigurati mal-iskema u di;à kellhom ilcard tal-assigurazzjoni.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

Lokali 7

L-istrate;ija tas-sa[[a sesswali hi pass kbir lejn so/jetà b’sa[[itha Studju rappre]entattiv ta’ dawk bejn is-16 u l-40 sena li jevalwa l-attitudni tal-popolazzjoni lejn is-sesswalità u s-sa[[a sesswali Wara li fl-2011 il-Ministeru tas-Sa[[a, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunità nieda listrate;ija nazzjonali dwar is-sa[[a sesswali, issa d-Direttorat tar-Ri/erka u Informazzjoni g[as-Sa[[a fi [dan ilMinisteru, jinsab g[addej bil-pro/ess ta’ analizzar u evalwazzjoni tal-informazzjoni mi;bura minn dan l-ist[arri;. L-ist[arri; nazzjonali tas-sa[[a sesswali, li jevalwa l-attitudni tal-popolazzjoni lejn is-sesswalità u s-sa[[a sesswali, hu studju rappre]entattiv ta’ dawk bejn is-16 u l-40 sena. Dan l-istudju dam

g[addej matul l-ewwel tliet xhur ta’ din is-sena. L-informazzjoni li n;abret kienet dwar indikaturi li jindirizzaw l-edukazzjoni, ilkompetenza u l-attività sesswali, kif ukoll ir-riskji, l-g[arfien dwar mard trasmess sesswalment u fa/ilitajiet ta’ screening. B’din l-informazzjoni, ji;u ]viluppati kampanji ta’ promozzjoni edukattivi u tas-sa[[a. Dan iwassal ukoll g[all-[olqien ta’ servizzi tas-sa[[a sesswali sabiex jintla[qu l-b]onnijiet talpoplu.

Dawk li [adu sehem fl-ist[arri; ;ew mog[tija numru ta’ leaflets u dokumenti b’informazzjoni dwar dawn is-su;;etti u da[lu wkoll fl-opportunità li jirb[u iPad. Il-Ministru tas-Sa[[a, l-Anzjani u lKura fil-Komunità, Joe Cassar, irringrazzja lil kull min [a sehem f’din ir-ri/erka importanti kif ukoll lid-Direttorat tarRi/erka u Informazzjoni g[as-Sa[[a. Il-Ministru Cassar qal li l-pubblikazzjoni tal-ewwel strate;ija tas-sa[[a sesswali f’Malta hu pass kbir lejn so/jetà b’sa[[itha.

Muscat b’allegazzjonijiet foloz u qarrieqa Hu /ar li Muscat hu skomdu bis-sehem ta’ Richard Cachia Caruana fis-su//essi elettorali tal-PN Richard Cachia Caruana sejja[ l-allegazzjonijiet li g[amel dwaru lbiera[ ilLeader Laburista Muscat, b[ala g[al kollox foloz u qarrieqa. Fi stqarrija, Richard Cachia Caruana wie;eb g[al kummenti li g[amel Muscat waqt il-programm ‘Dissett’ fuq

Korsijiet fil-bini ta’ presepju Il-Grupp Kulturali Natività fi [dan il-Moviment Kerygma se jorganizza ]ew; korsijiet ta’ bini ta’ presepju fi/-?entru Kulturali Kerygma filKunvent tad-Dumnikani, firRabat. Dawn se jsiru g[at-tfal bejn is-sitta u l-g[axar snin. Kors fuq disa’ ;img[at se jibda nhar l-Erbgha 11 ta’ Lulju u jintemm l-Erbgha 12 ta’ Settembru. Il-[in ikun bejn il-5 p.m. u s-7.30 p.m. G[all-adulti u dawk ’il fuq minn 11-il sena, il-kors ikun fuq disa’ gimg[at li jibda nhar is-Sibt 14 ta’ Lulju u jintemm is-Sibt 15 ta’ Settembru. Il-[in ikun bejn is-2 p.m. u l-4.30 p.m. Il-[las g[all-kors, li jinkludi l-materjal kollu provdut, hu dak ta’ €25 g[at-tfal u €35 g[all-adulti.

TVM, u li xxandru wkoll waqt l-a[barijiet ta’ TVM ilbiera[, dwar affarijiet li suppost se[[ew 16-il sena ilu. Richard Cachia Caruana qal li dawk kollha li [adem mag[hom matul dawn la[[ar 30 sena fil-PN, jistg[u jixhdu l-lealtà tieg[u lejn pajji]na u l-

Partit, kif ukoll lejn ilmexxejja tieg[u, li g[al aktar minn darba rrikonoxxew is-sehem ewlieni tieg[u f’[ames reb[iet elettorali tal-PN u fir-referendum dwar iss[ubija ta’ Malta fl-UE. Fid-dikjarazzjoni tieg[u, Richard Cachia Caruana qal

li hu /ar li Muscat hu skomdu bis-sehem tieg[u fis-su//essi elettorali talPN u g[alhekk qieg[ed jag[]el li jkun kompli/i filfabbrikazzjonijiet kontra tieg[u sabiex ikun eliminat milli jag[ti sehmu fil-kampanja elettorali li jmiss talPN.

Partitarji Laburisti jaqblu li xi persuni ma jit[allewx jivvutaw Partitarji Laburisti jaqblu mal-po]izzjoni li [a l-MLP li qed jirrikorri g[al politika li jressaq numru ta’ rikorsi quddiem il-Qorti bil-[sieb li j/a[[ad g[add ta’ persuni mid-dritt tal-vot fl-elezzjoni li jmiss. IN-NAZZJON tkellem ma’ g[add ta’ partitarji Laburisti li lbiera[ filg[odu attendew g[ad-diskors talLeader Labursita Joseph Muscat f’{al G[axaq. Attivista Laburista tenniet li g[aliha, dan l-a;ir hu ;ustifikat g[ax hi toqg[od fuq dak li jg[idilha Muscat. Attivista anzjan tenna li hu dejjem kien se jitkellem kontra l-[idma tal-Gvern, filwaqt li qal li ma kienx jaf x’se jwie;eb. Attivisti o[rajn qatt ma’ kienu semg[u b’dawn ir-rikorsi. Min-na[a l-o[ra, partitarji o[rajn qalu li l-MLP kellu kull dritt iressaq dawn irrikorsi biex ji]gura li d-dritt tal-vot ji;i e]er/itat biss minn dawk li huma eli;ibbli g[alih. Matul dawn il-kummenti, spikka s-sehem tal-uffi/jal Laburista Glenn Bedingfield, li qag[ad jissu;;erixxi lil dawn il-partitarji x’g[andhom jg[idu. Min-na[a tieg[u, il-PN av]a li se jkun qed joffri g[ajnuna legali b’xejn permezz tal-Uffi//ju Elcom lil kull min ;ie ppre]entat b’rikors fil-konfront tieg[u.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

8 Opinjoni

Is-Solidarjetà tag[milna sinjuri Kemm hu sabi[ illi jkollok il-politika tieg[ek imsejsa fuq l-azzjoni so/jali, fuq ilkwalità tal-[ajja, fuq linklu]joni u l-esklu]joni so/jali. Kemm hu sabi[ illi jkollok politika li tag[;en sewwa il-[ti;ijiet ta’ kul[add flimkien. Jiena nemmen bis-s[i[ li wie[ed mill-pilastri ewlenija filpolitika tal-Partit Nazzjonalista huwa proprju dan – il-kun/ett tassolidarjetà. Is-solidarjetà mhijiex slogan imma element importanti [afna fil-bniedem u fil-politika. B[alma bniedem ma jg[ixx ming[ajr ma jiekol u jixrob, daqstant ie[or ma jistax jg[ix ta’ bniedem jekk ma jkunx solidali ma’ [addie[or. U l[ajja politika ta’ partit tista’ wkoll tkun wa[da qasira u tmut jekk dan ma jpo;;ix issolidarjetà fit-twettiq talpolitika tieg[u. So/jetà a[jar L-ambizzjoni tal-PN

sabiex ikollna so/jetà a[jar u aktar miftu[a kienet te]isti minn dejjem, u matul is-snin rajna lil dan il-pajji] jittrasforma ru[u bl-aktar mod po]ittiv. B[alma g[andna biex ikunu kburin b’dak li dan il-Gvern irnexxielu jwettaq b[ala su//ess ekonomiku, daqstant ie[or g[andna biex inkunu kburin b’dak kollu li g[amel dan il-Gvern sabiex jara li [add ma jibqa’ lura u biex jipprote;i lil min hu dg[ajjef. G[aliex wara kollox, il-;id ta’ pajji] ma

minn Paula Mifsud Bonnici mifbon@maltanet.net

Il-Partit Nazzjonalista hu l-partit tax-xog[ol u l-[olqien tal-opportunitajiet g[al kulmin irid ja[dem – mi]-]g[a]ag[ sal-anzjani

jitkejjilx mill-attività ekonomika biss, imma anki minn kemm is-so/jetà tkun lesta tag[ti l-g[ajnuna li min verament ikollu b]onnha. Anki waqt kri]i internazzjonali, dan il-Gvern investa aktar minn biljun ewro fil-qasam so/jali tul din is-sena. Il-persuni b’di]abbiltà severa jistg[u ja[dmu u jaqilg[u paga minima u ma jitilfu xejn mill-pensjoni tag[hom, b’servizzi ;odda ta’ ta[ri; g[ad-dispo]izzjoni tag[hom. Kellek il-ftu[ ta’ fa/ilitajiet residenzjali ;odda permezz tal-a;enzija SAPPORT, kif

L-ambizzjoni tal-PN sabiex ikollna so/jetà a[jar u aktar miftu[a kienet te]isti minn dejjem, u matul is-snin rajna lil dan il-pajji] jittrasforma ru[u bl-aktar mod po]ittiv

ukoll aktar day centres, klini/i u supportive housing fil-komunità g[all-persuni li g[andhom b]onn il-kura g[as-sa[[a mentali. Il-fond g[all-g[aqdiet volontarji li ja[dmu filqasam so/jali – fosthom mat-tfal u l-adolexxenti – ]died ukoll g[al 2.9 miljun ewro. Il-Gvern kompla jag[ti l-g[ajnuna finanzjara tieg[u lill-familji Maltin u G[awdxin b’rabta malener;ija biex itaffi mi]-]idiet fil-kontijiet tad-dawl u lilma. Il-[olqien tax-xog[ol G[aliex il-Gvern investa fil-[olqien tax-xog[ol u ]diedet l-attività ekonomika f’pajji]na, il-Gvern seta’

jkun kapa/i jalloka aktar fondi g[as-sa[[a, g[all-kura tal-anzjani u fil-benefi//ji

so/jali, b’kuntrast qawwi ma’ pajji]i o[rajn tal-Unjoni Ewropea li naqqsu drastikament is-servizzi so/jali tag[hom. Il-pensjonanti li jag[]lu li jibqg[u ja[dmu jistg[u issa jibqg[u jgawdu l-paga u lpensjoni s[i[a; l-anzjani li g[andhom aktar minn 80 sena u jg[ixu b’mod indipendenti jew mal-qraba, qeg[din jibbenefikaw minn allowance ;dida ta’ €300 fis-sena. G[andek diversi aspetti o[rajn ta’ solidarjetà. Huwa d-dmir ta’ kull wie[ed u wa[da minna li nuru ssolidarjetà tag[na wkoll malimmigranti li jsibu lilhom infushom f’diffikultajiet kbar fuq il-ba[ar. Din tissejja[ solidarjetà wkoll, g[alkemm sfortunament g[andna politi/i li jippreferu jkunu

popolari u populisti aktar milli jo[or;u l-id tassolidarjetà li dik il-persuna li tkun telqet g[al g[onq it-triq u tissogra r-ras iebsa talba[ar bit-tama li tibni [ajjitha mill-;did ’il bog[od minn pajji]ha. Huwa importanti li dan ilGvern jibqa’ jie[u de/i]jonijiet li jibqg[u jpo;;u lill-poplu fi/-/entru tad-de/i]jonijiet. U g[alhekk ejjew flimkien inkomplu nag[mlu politika fejn kul[add i[ossu komdu jg[id dak li g[andu jg[id. Ejjew nibqg[u flimkien na[dmu biex kull persuna tkun kapa/i tag[mel lg[a]liet tag[ha ming[ajr ma tisfa mwarrba; ejjew inkomplu nag[mlu politika li tidentifika u ]]id u timmassimizza l-kapa/itajiet u l-[iliet tal-individwi; ejjew inkomplu nag[mlu politika li tkun ibba]ata fuq dan ilkun/ett tant importanti – issolidarjietà, g[aliex issolidarjetà biss tista’ verament tag[milna sinjuri. Paula Mifsud Bonnici hi il-President tal-Kunsill :enerali PN


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

Opinjoni 9 Editur> Alex Attard Media.Link Communications Co. Ltd. 2, Triq Herbert Ganado, Tal-Pietà PTA 1450 P.O. Box 37, Il-{amrun {MR 1000 e-mail> news@media.link.com.mt Tel> 25965460 Dipartiment tal-Avvi]i Tel> 25965-317#232#474 E-mail> adverts@media.link.com.mt

L-EDITORJAL

L-Oppo]izzjoni tmaqdar u l-Gvern jikseb ir-ri]ultati Ir-riforma li kellu kura;; iwettaq Gvern Nazzjonalista fis-settur tat-trasport pubbliku, issa ilha sena fis-se[[. Riforma li ]gur tibqa’ mni]]la b[ala lakbar wa[da f’numru mhux ]g[ir ta’ riformi o[rajn importanti li Gvern Nazzjonalista wettaq fl-a[[ar snin, ewlenin fosthom ir-riforma fit-tarzna u r-riforma li g[adha g[addejja fil-linja nazzjonali tal-ajru, l-Air Malta. I]da r-riforma fit-trasport pubbliku kellha impatt daqshekk qawwi min[abba li tolqot lil kull familja. Hemm min ma ju]ax it-trasport pubbliku imma ju]awh it-tfal tieg[u jew xi persuni o[rajn fil-familja li l-uniku mezz ta’ trasport tag[hom hu dak pubbliku. Wara bidu diffi/li jinkisbu wkoll ir-ri]ultati fit-trasport pubbliku Sena ilu, l-aspettattiva kienet g[olja dwar is-sistema l-;dida u moderna tat-trasport. It-trasport pubbliku dejjem kien su;;ett ta’ kontroversja, sal-punt li [afna kienu qatg[u qalbhom li xi darba l-poplu tag[na wkoll, b[al [afna bliet o[rajn kbar fl-Ewropa, igawdi minn trasport pubbliku modern, komdu u effi/jenti. I]da l-impenn tal-Gvern Nazzjonalista kien /ar. Iddeterminazzjoni u l-ener;ija wasslu biex il-Gvern jasal sal-;urnata li jibda jit[addem servizz pubbliku ;did u modern u li jixraq lill-poplu. Il-bidu kien diffi/li min[abba li fl-ewwel jiem, numru ta’ xufiera ma rrappurtawx g[ax-xog[ol, u lkumpanija Arriva li topera s-servizz kienet iffa//jata b’ostaklu kbir biex ter;a’ tibda timpjega grupp mhux

]g[ir ta’ [addiema b[ala xufiera. Ilkoll niftakru kif issitwazzjoni kienet waslet sal-punt li kellhom jin;iebu xi xufiera barranin li ja[dmu mal-istess kumpanija flIngilterra biex seta’ jitkompla s-servizz, biddiffikultajiet li din is-sitwazzjoni ;abet mag[ha. I]da llum, il-kumpanija Arriva g[andha 1,200 [addiem impjegati mag[ha. Il-bidu kien diffi/li. IlGvern qatt ma qata’ qalbu mill-ostakli li sab quddiemu. {adem g[as-soluzzjonijiet. Il-Gvern sema’ u laqa’ [afna su;;erimenti L-Oppo]izzjoni Laburista ma kinitx prudenti. G[a]let li tmaqdar ir-riforma sa mill-ewwel ;urnata – li kienet iddominata minn /irkustanzi li [add ma seta’ jipprevedihom meta numru kbir ta’ xufiera g[a]lu li ma jibqg[ux impjegati mal-kumpanija u ma da[lux g[ax-xog[ol. Id-determinazzjoni wasslet biex illum, sena wara, bdejna naraw ir-ri]ultati f’riforma li tant kienet b]onju]a g[all-pajji]na u li ebda Gvern Laburista ma qatt kellu l-kura;; li jag[ti bidu g[aliha u jwassalha sal-punt li ninsabu fih illum. Is-servizz illum hu fid-90% tieg[u funzjonabbli kif suppost. Fadal xi jsir f’dik li hi puntwalità. Fadal xi jsir fis-sistema tal-IT tat-trasport pubbliku. Saru wkoll diversi a;;ustamenti fir-rotot, u dan wara li l-poplu semma’ l-vu/i tieg[u. Il-kunsilli lokali wkoll ressqu xi proposti ;odda g[at-titjib tas-sistema tat-trasport pubbliku. Hawnhekk ukoll sar [afna titjib, [afna xog[ol, li ta r-ri]ultati. Dan kollu kien possibbli g[aliex il-Gvern sema’ u laqa’ [afna su;;erimenti li

indirizzaw b’mod dirett il-b]onnijiet tal-poplu. Ir-ri]ultati [add ma jista’ jmerihom. Tul din lewwel sena ta’ sistema ;dida tat-trasport pubbliku, i]]ieda fil-passi;;ieri kienet bejn disg[a u 11 fil-mija og[la fuq is-sena ta’ qabel. ?ifra mhux ]g[ira. Ilpassi;;ieri ]diedu. }diedu g[aliex raw servizz li jistg[u jafdaw. Servizz li qieg[ed jil[aq aktar nies filbliet u l-ir[ula tag[na. F’G[awdex, is-servizz tattrasport pubbliku sar e]istenti minn servizz li ma kien ju]ah prattikament [add, u li kien jappella g[all-ftit li ma kellhomx mezz ie[or ta’ trasport. Id-differenza tidher u tin[ass. Trasport pubbliku b’arja kkundizzjonata. Flotta ta’ karozzi EuroV li wasslu g[al arja aktar nadifa fit-toroq tal-bliet u l-ir[ula tag[na. Qeg[din isiru 150,000 waqfa biex jinqdew in-nies. Ri]ultat ta’ Gvern idderterminat li jaf fejn irid jasal Dan hu kollu ri]ultat ta’ Gvern iddeterminat u li jaf fejn irid jasal. Fejn il-kumpanija mhix tonora l-obbligi kuntrattwali, din qed tkun kontinwament immultata. Minn Novembru li g[adda, meta da[lu fis-se[[ ilmulti, t[allsu man-nofs miljun ewro f’multi millkumpanija Arriva. Quddiem dawn l-i]viluppi kollha, l-Oppo]izzjoni Laburista m’g[amlet xejn [lief tikkritika u tkun negattiva. Ma jinteressahiex mill-[idma kontinwa biex il-poplu jkollu servizz ta’ trasport a[jar. Minflok, baqg[et tmaqdar u twarrab g[al kollox l-isforzi tal[addiema.

Intietef

X’ma kellniex, x’kellna, x’g[andna u x’se jkollna... X’ma kellniex^ Meta wie[ed jikkunsidra minn xiex g[adda dan il-Gvern Nazzjonalista minn wara lMilied ’l hawn, malajr jag[der lill-partitarju Nazzjonalista sod u leali li g[alih qisha waslet l-a[[ar tad-dinja. X’ma kellniex f’dan ilperijodu diffi/li^ Mozzjonijiet ta’ sfidu/ja u o[rajn ta’ fidu/ja^ Ministri /ensurati^ Ministru xempju tal-integrità u l-ir;ulija m;ieg[el jirri]enja^ Ambaxxatur ewlieni Malti li ddedika [ajtu g[all-politika korretta u li kien protagonist fid-d[ul ta’ Malta fl-Unjoni Ewropea jg[addi ;uri parlamentari u

jkollu j[alli l-kariga f’mument kritiku g[al pajji]na^ Oppo]izzjoni bissieq ma[ru;a ’l barra l-[in kollu biex tag[ti gambetti lillGvern^ G[iduli x’ma kellniex^ U dan kollu fi kri]i mondjali li farrket pajji]i kbar li l-qag[da mi]era tag[hom nisimg[u biha kuljum fl-a[barijiet. Ma kellniex. Imma issa ng[idilkom jien x’ma kellniex! Ma kellniex g[exieren ta’ eluf jirre;istraw ;odda biex isibu impjieg. Ma kellniex mijiet ta’ eluf jo[onqu l-pjazez prin/ipali ta’ Malta jipprotestaw kontra lmi]uri [orox ta’ tnaqqis filpagi u fis-servizzi so/jali

Ma kellniex mijiet ta’ eluf jo[onqu l-pjazez prin/ipali ta’ Malta jipprotestaw kontra l-mi]uri [orox ta’ tnaqqis fil-pagi u fis-servizzi so/jali spe/jalment il-pensjonijiet

spe/jalment il-pensjonijiet. Ma kellniex eluf kbar ta’ studenti jabbandunaw ilkorsijiet fl-Università g[ax ma jifil[ux il-mi]ati rduppjati li kellhom i[allsu. Ma kellniex familji m[assba bilfutur ta’ wliedhom fledukazzjoni u fit-tfittxija g[al karriera. Kellna. U kif wasalna s’hawn nista’ wkoll ng[idilkom x’kellna u x’kellna wkoll blabbundanza, ji/[ad kemm ji/[ad [addie[or. Kellna gvern li, minkejja dak kollu li semmejt fl-ewwel paragrafu baqa’ g[addej bir-ritmu ta’ su//essi wie[ed wara l-ie[or. Su//essi fil-[olqien taxxog[ol, fil-bini ta’ skejjel ;odda, fi pro;etti kapitali kbar u me[tie;a li minnhom infushom [olqu eluf ta’ impjiegi, fil-[arsien kontinwu tal-ambjent, fir-rinaxximent turistiku.

Su//essi fil-mira li aktar ]g[a]ag[ ikomplu bledukazzjoni terzjarja meg[juna minn stipendju ;eneru] u adegwat li jag[tihom dinjità. Su//essi kbar fil-qasam tal-industrija u l-kummer/. U nista’ nibqa’ sejjer g[ax il-lista ma tintemm qatt. X’g[andna. Fil-pre]ent g[andna sitwazzjoni fejn minkejja li kellna dawn issu//essi, minkejja li ma kellniex xi splu]joni fil-qg[ad u disfatti o[ra, xorta wa[da qed in[ossu r-riperkussjonijiet tal-problemi interni re/enti. Il-Prim Ministru kien /ar bi]]ejjed fi kliemu: kul[add hu responsabbli ta’ g[emilu. G[aldaqstant il-Partit Nazzjonalista jrid jie[u azzjoni. Azzjoni ;usta u li sseddaq il-fidu/ja tal-poplu flistess partit. Azzjoni li tin[tie; il-[sieb u ddiskussjoni, g[ax mhix fa/li.

minn Philip Mifsud info@philipmifsud.com

X’se jkollna^ Min-na[a lo[ra x’inhuma l-alternattivi^ X’jista’ jkollna g[ada^ G[ax ng[iduha kif inhi, x’jista’ jag[mel Gvern Laburista ta[t Joseph Muscat aktar milli g[amel dal-gvern fil-qasam tal-edukazzjoni, fil-qasam ta]]g[a]ag[, fl-isport, fil-[olqien tal-impjiegi li jirrendu pagi tajbin, fil-[olqien ta’ spazji ;odda kollha j[addru u mg[ammra g[all-gost u lmistrie[ tal-familji, firrivoluzzjoni tal-informatika li bdiet tnax-il sena ilu, filkostruzzjoni ta’ toroq ;odda^ Xi jkollna^ X’jista’ joffri Partit Laburista fil-gvern aktar minn dan il-Gvern^


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

10 A[barijiet ta’ Barra minn Tonio Galea u Richie Cassar – foreign@media.link.com.mt

IL-LIBJA

Tibda era ;dida Fil-Libja kien hemm atmosfera ta’ fer[ u sodisfazzjon hekk kif l-ewwel elezzjoni [ielsa fil-pajjiz f’madwar 60 sena g[addiet ming[ajr problemi kbar u lpajji] issa qed i[ares lejn era ;dida. Hemm indikazzjonijiet li koalizzjoni liberali, lAlleanza tal-Forzi Nazzjonali, imexxija mill-eks Prim Ministru Mahmoud Jibril kienet fil-vanta;; f’diversi distretti fi Tripli kif ukoll fil-belt ta’ Ben;a]i. Meta wie[ed iqis dak kollu li g[addiet minnha l-Libja ssena li g[addiet u l-armi li hemm ji;ru fl-idejn, kienu rapportati ]ew;t imwiet hekk kif dimostranti kontra l-vot ippruvaw i[arbtu l-votazzjoni. L-ewwel indikazzjonijiet ta’ kif mar il-vot mistennija llum u g[ad hemm mistoqsijiet dwar kif l-Assemblea Nazzjonali mag[mula minn 200 membru se tiffunzjoni, kif ukoll x’importanza se jkollhom il-gruppi Islami/i u kif se jkunu indirizzati ssej[iet g[al aktar awtonomija mil-Lvant, partikolarment mi]-zona ta’ Ben;a]i.

Hekk kif g[alaq il-vot fi Tripli u Benga]i partikularment kien hemm /elebrazzjonijiet kbar b’nies jo[or;u bil-karozzi jdoqqu fit-toroq u b’log[ob tan-nar. Anki f’Sirte, il-belt fejn trabba Muammar Gaddafi u fejn kien hemm l-ag[ar ;lied firrivoluzzjoni tas-sena li g[addiet, l-affarijiet marru tajjeb u kien hemm sodisfazzjon li l-vot mexa ming[ajr problemi. Filwaqt li l-awtoritajiet sa[[ew is-sigurtà min[abba bi]a’ ta’ attakk minn ;ellieda li g[adhom i[ufu mas-saqajn, kienu n-nies Libjani stess li armaw ru[hom b’dak li ;ie g[al idejhom biex jipprote;u d-dritt li kien mi/[ud lilhom g[al dawn is-snin kollha li jivvutaw. F’[afna ka]i, nies qag[du g[assa minn rajhom malpostijiet tal-votazzjoni biex jassigruaw li kul[add imur jivvota ming[ajr tfixkil Wara li ng[alaq il-vot, ilkummissjoni elettorali Libjana qalet li 1.6 miljun persuna minn madwar 2.8 miljun li kienu rre;istraw g[all-vot kienu vvutaw. Nuri Al-Ahbar, i/-

Mara tifta[ kaxxa tal-voti f’Benga]i wara l-elezzjoni li saret nhar is-Sibt

Chairman tal-Kummissjoni Elettorali, qal li l-ewwel rebbie[ tal-vot kien il-poplu Libjan. Fost l-ewwel biex jesprimu s-sodisfazzjon tag[hom kien il-President Barack Obama li g[amilha /ara li l-vot ta ra;un g[ad-de/i]joni tieg[u li jappo;;ja l-intervent militari

per/enta;; tal-popolazzjoni imma n-nies ta’ Benga]i qed iqisu dan b[ala sforz biex huma jinqatg[u barra. Dan il-Parlament hu biss wie[ed temporanju u mbag[ad fl-2013 se jsiru elezzjonijiet Parlamentari g[al Parlament b’mandat normali.

Ftit punti dwar il-vot Libjan

IL-LVANT NOFSANI

Jing[alaq il-mawsolew ta’ Yasser Arafat Il-mawsolew f’Ramallah fejn hemm midfun il-mexxej Palestinjan Yasser Arafat ing[alaq wara rapporti li seta’ miet avvelenat u hemm pjani biex il-mewt tieg[u ter;a’ tkun investigata. Barra minn hekk, minn mindu kien ]velat li fuq l-affarijiet personali tieg[u nstabu tra//i ta’ materjal radjuattiv velenu], is-sigurtà malpost ]diedet. Il-mawsolew ta’ Arafat jinsab f’Ramallah

tan-NATO s-sena li ga[ddiet. Il-problema ewlenija hi li nies f’Benga]i huma rrabjati li huma kienu biss allokati 60 si;;u fil-Parlament ;did li se jele;;i Prim Ministru u Kabinett. Dan meta r-re;jun ta’ Tripli ng[ata 102 si;;u. I]da uffi/jali sa[qu li ssi;;ijiet tqassmu skont il-

fix-Xatt tal-Punent u kien tlesta fl-10 ta’ Novembru tal-2007. Hu xog[ol il-Perit Palestinjan Jafar Toukan u sewa 1.75 miljun dollaru Amerikan li ;ew minn donazzjonijiet. Il-qabar, b[ala bini, jg[aqqad il-post fejn kien ja[dem u jg[ix Arafat u hemm ukoll mu]ew. Hemm possibbiltà li l-katavru ta’ Arafat jin[are; biex isiru testijiet fuqu biex tkun a//ertata l-kaw]a tal-mewt.

      



Kien hemm 2.8 miljun persuna li rre;istraw biex jivvutaw minn madwar tliet miljun li kienu eli;ibbli g[all-vot. Minn dawn 45 fil-mija huma nisa. Aktar minn 100 partit ikkontestaw l-elezzjoni. Kien hemm 374 lista ta’ kandidati tal-partit li kontestaw g[al 80 si;;u fi 20 kostitwenza. Ikkontestaw 2,6239 kandidat indipendenti g[al 120 si;;u fi 69 kostitwenza. Kien hemm 559 mara li rre;istraw biex jikkontestaw l-elezzjoni f’isem xi partit Kien hemm 88 mara li rre;istraw biex jikkontestaw l-elezzjoni b[ala kandidati indipendenti. I]-]ew; partiti ewlenin huma l-Alleanza tal-Forzi Nazzjonali mmexxija mill-eks Prim Ministru Mahmoud Jibril u l-Partit talKostruzzjoni u :ustizzja li g[andu rabtiet mal-Fratellanza Musulaman u mmexxi minn Mohammed Sawan L-a[[ar darba li kien hemm elezzjoni parlamentari [ielsa filLibja kien fl-1952 ftit wara l-indipendenza tal-pajji]. L-a[[ar vot nazzjonali kien fl-1965 meta ebda partiti politi/i ma t[allew jipparte/ipaw. Barra minn hekk, il-kaxex tal-voti kienu mbag[bsa biex ikun assigurat li ji;u eletti nies tal-Gvern.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

A[barijiet ta’ Barra 11 IR-RENJU UNIT

Aktarx evitat attentat kontra l-Olimpjadi Il-forzi tas-sigurtà Ingli]i qed i]ommu persuna li jemmnu li kienet qed tlesti biex twettaq attakk suwi/idju waqt il-Log[ob Olimpiku. Dan ir-ra;el, li qed ikun identifikat biss b[ala CF u li g[andu 24 sena, intlema[ jid[ol fil-Park Olimpiku f’Londra [ames darbiet. Irri]ulta li dan ipprova wkoll imur l-Afganistan biex jing[ata ta[ri; b[ala terrorista u hu suspettat li kien mar ji;;ieled is-Somalja mal-grupp militanti Islamiku Shabaab u li pprova j[ajjar Ingli]i b[alu biex jissie[bu mal-militanti Islami/i. L-arrest tieg[u qed jitqies b[ala l-akbar allert g[as-sigurtà li kien hemm s’issa g[alLoghob Olimpiku li jibda fl-27 ta’ Lulju. Dan kien ]velat wara ;img[a li fiha kien hemm14-il arrest fl-Ingilterra marbutin ma’ terrori]mu, fosthom Ingli] li kkonverta g[all-Islam u kien qed i[ejji dak li l-media Ingli]a qed tg[id kien se jkun attakk terroristiku fuq skala kbira. Il-Park Olimpiku fi Stratford se jkun protett mill-akbar [idma ta’ sigurtà fl-Ingliterra fi ]mien ta’ pa/i. CF hu fost disa’ persuni meqjusin li tant huma ta’ riskju g[as-sigurtà nazzjonali li l-Li;i Ingli]i tippermetti li l-moviment tieg[u ikun ristrett b[alma hu l-u]u tal-kompjuter u n-nies li mag[hom jiltaqa’. CF sa[ansitra kien projbit milli jersaq qrib fejn se jsiru lLoghob Olimpiku u kien g[alhekk li hu kien arrestat. Hu nkixef min[abba electronic tag li jrid jilbes u li ju]a informazzjoni mis-satelliti biex il-movimenti tieg[u jkunu mag[rufa. Uffi/jali Ingli]i qalu li CF ;ej minn familja ta’ nisel Somalu li tg[ix fit-Tramuntana ta’ Londra u g[andu rabtiet ma’ sitt Ingli]i li ng[ataw ta[ri; fit-terrori]mu minn nies mag[rufa tal-al-Qaeda. Ix-xahar li g[adda ]ew; persuni kienu arrestati fuq issuspett li kienu qed i[ejju attakk waqt il-kompetizzjonijiet tal-qdif f’Waltham Abbey f’Essex.

I?-?INA> Tfal ta’ bejn l-erba’ u t-tmien snin waqt lezzjoni tal-;innastika f’/entru sportiv f’Nanjing (ritratt Reuters)

IR-RUMANIJA

Kritika internazzjonali min[abba l-a;ir fil-konfront tal-President Il-Kunsill tal-Ewropa talab lill-esperti Kostituzzjonali biex je]aminaw issospensjoni tal-President tar-Rumanija wara li l-:ermanja u l-Istati Uniti kkritikaw l-azzjoni mill-Gvern tax-xellug Rumen, billi qalu li pass simili kien theddida g[al-li;ijiet tal-pajji]. Thorbjorn Jagland, is-Segretarju :enerali tal-Kunsill tal-Ewropa, esprima t-t[assib tieg[u g[all-i]viluppi ri/enti fir-Rumanija u talab investigazzjoni biex ikun mag[ruf jekk dak li sar hux kumpatibbli mal-prin/ipji demokrati/i. Nhar il-:img[a, il-Parlament tarRumanija ssospenda lill-President Traian Basescu g[ax intqal li kien qabe] il-limitu tal-poteri tieg[u u twitti it-triq

biex hu jitne[[a mill-poter f’referendum li se jsir fid-29 ta’ Lulju. Dan fe;; minn tilwima bejn l-alleanza tax-xellug imexxija mill-Prim Ministru So/jal-Demokratiku Viktor Ponta u Basescu, li j[addan ideat politi/i tallemin, u qed ikollu impatt fuq is-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja tal-pajji], apparti t[assib serju dwar ir-rispett tallibertà u l-Kostituzzjoni fil-pajji]. Ponta nnifsu hu ta[t pressjoni biex jirri]enja peress li rri]ulta li kien ikkopja t-te]i tal-Università. Hu [a l-poter f’Mejju u [a sensiela ta’ passi biex i]id il-poter tal-partit fil-pajji], li hu t-tieni lifqar pajji] fl-Unjoni Ewropea u qed jiddependi fuq g[ajnuna tal-IMF, biex jirkupra minn re/essjoni kbira.

Il-Gvern tax-xellug fir-Rumanija di;à kien se jipprova jbiddel l-Im[allfin talQorti Kostituzzjonali imma wara g[ag[a kbir fl-Ewropa irtira minn dan il-pass. Fil-;ranet li ;ejjin, Ponta sejjer Brussel g[al ta[ditiet ma’ José Manuel Barroso, il-President tal-Kummissjoni Ewropea dwar dak li g[addej fir-Rumanija. Guido Westerwelle, il-Ministru talAffarijiet Barranin :ermani], ilbiera[ qal li kien im[asseb li min[abba kunflitti politi/i fir-Rumanija, kienu qed ikunu mhedda l-valuri fundamentali Ewropej.

Qed ikunu mhedda l-valuri fundamentali Ewropej


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

12 A[barijiet ta’ Barra IL-GRE?JA

Twieg[ed li se twettaq ir-riformi Il-Ministru ;did tal-Finanzi Grieg wieg[ed li kienu se jitwettqu r-riformi u l-privatizzazzjoni mitluba skont l-a[[ar ftehim ta’ salvata;; finanzjarju jew bailout. Fl-ewwel diskors tieg[u dwar il-politika li fi [siebu jimxi biha, Yannis Stournaras, li hu ekonomista rispettat fil-Gre/ja, tenna lpjan tal-Gvern ;did Grieg li jitlob g[al sentejn ]ejda biex jimplimenta l-mi]uri biex jitnaqqas l-i]bilan/ kbir li hemm fl-infiq tal-Gvern. Dan min[abba rre/essjoni ikbar milli kienet mistennija. I]da hu wissa wkoll li t-triq xorta se tibqa’ wa[da iebsa biex dik mag[rufa b[ala t-troika – lUnjoni Ewropea, il-Fond Monetarju internazzjonali u lBank ?entrali Ewropew li sellfu flus lill-Gre/ja – jag[tu lill-pajji] aktar ]mien u flus. Hu insista li n-negozjati ma kinux se jkun la fa/li u lanqas ta’ malajr. Hu qal dan hekk kif ilbiera[ sar vot ta’ fidu/ja fil-Gvern ;did Grieg. Hu wissa li l-pajji], li jinsab f’xifer il-falliment, kien se jkun f’periklu kbir jekk jonqos li jil[aq il-miri stabbiliti. Iffa//jat b’rabja mill-poplu u Oppo]izzjoni msa[[a, il-Gvern ;did Grieg wieg[ed li se jag[fas g[al bidliet g[all-bailout ta’ 130

biljun ewro biex i]omm il-pajji] ’il bog[od mill-falliment. I]da dan po;;a l-pajji] lejn konfront ma’ dawk li sellfu l-flus u li l-ispetturi tag[hom il-;img[a li g[addiet bdew l-ewwel ]jara f’Ateni minn mindu [a l-poter ilGvern ;did. Il-Gre/ja, se tispi//a bla flus biex t[allas il-kontijiet tag[ha fi

]mien ftit ;img[at jekk ma ting[atax l-g[ajnuna li g[andha b]onn. Di;à ammetiet li waqg[et lura mill-miri stabbiliti millbailout u uffi/jali taz-zona ewro wissew li l-pajji] ma kienx se jing[ata ebda g[ajnuna o[ra sakemm ter;a’ taqbad it-triq tarriformi. Biex jipprova jtaffi l-affarijiet, Stournaras qal li l-Gre/ja kienet marbuta li twettaq pjan ambizzju] ta’ privatizzazzjoni kif ukoll riformi fosthom li titne[[a [afna burokrazija, li l-ekonomija tkun liberalizzata u li titjieb leffi/jenza tal-qrati. Hu qal ukoll li beda jkun hemm l-ewwel sinjali ta’ titjib g[as-sistema bankarja Griega hekk kif kien hemm riformi “sinifikanti ta’ depo]iti” wara li qabel l-elezzjoni tas-17 ta’ :unju, [afna Griegi kienu marru jirtiraw il-flus min[abba bi]a’ li jekk ji;u eletti l-estremisti taxxellug, is-sistema bankarja filpajji] kienet se tikkrolla.

SPANJA> Barri jolqot persuna fit-tieni jum tal-festa ta’ San Fermin f’Pamplona li hi karaterizzata minn ;iri tan-nies mal-barrnin. Diversi persuni sofrew feriti [fief fil-;irja li damet ]ew; minuti u 28 sekond. (ritratt Reuters)

IR-RENJU UNIT

L-ITALJA

Iqassam il-flus lin-nies fit-triq

George Clooney ‘avvelenat’

F’Londra, hemm persuna li qed iddur in-nies fit-triq u lil min ji;i tag[tih envelopp mimli flus. I]da b’kundizzjoni wa[da, li jintrabat li jag[mel xi [a;a tajba bihom. Il-media Ingli]a rrappurtat li miljunarju li xtaq li jibqa’ anonimu qed iqassam bladdo// envelopps mimlija b’1,000 Lira Sterlina. Spiss f’;urnata jqassam madwar 10,000 Lira Sterlina. S’issa tqassmu qrib 100,000 Lira Sterlina lin-nies li jiltaqa’ mag[hom. Meta jag[ti l-flus, hu jag[ti wkoll kartolina bi spjegazzjoni ta’ dak li qed jag[mel.

Il-persuna mhix anzjana. G[andu qrib l-40 sena u jg[ix f’Londra u g[all-flus li g[andu ma jilbisx b’xi mod partikulari li juri li hu sinjur. Hu sar sinjur ja[dem ma’ kumpanija tal-assigurazzjoni mag[rufa barra r-Renju Unit u rri]enja s-sena li g[addiet wara li rrealizza li kellu flus aktar milli qatt imma;ina u ma kienx jaf x’kien se jag[mel bihom. Hu beda jonfoq bl-addo//, i]da darba, waqt diskussjoni mal-[bieb, irrealizza li bilflus seta’ jg[in u [oloq ilpro;ett “We Are Lucky”.

Kull darba li jqassam somma flus beda jitlob lil dak li jkun li jag[mel xi [a;a responsabbli kif ukoll jie[u rritratt tal-persuna. Hu qal li ma joqg[odx jara kif il-persuna tonfoq il-flus. Hu qal li dik hi bi//a tag[hom u xi kulltant wie[ed irid sempli/ement jemmen fin-nies u fil-fatt meta jag[tihom il-flus, hu jg[idilhom li qed jag[mel dan g[ax jemmen fihom. Hu qal li hu joqg[od attent partikularment g[al nies li jkunu g[amlu azzjoni tajba u mbag[ad imur ifittixhom u jag[tihom il-flus.

L-attur mag[ruf Amerikan George Clooney flimkien mal-g[arusa tieg[u Stacy Keibler, spi//aw avvelenati mill-ikel wara ikla li kellhom fl-Italja fejn jg[ixu. Clooney, Kleibler u xi [bieb marru jieklu f’restaurant mag[ruf f’Cernobbio, qrib ir-residenza tal-attur f’Lago di Como biex ji//elebraw Jum l-Indipendenza tal-Istati Uniti u l-grupp kollu spi//a ma jifla[x min[abba l-ikel li kielu. I]da sid ir-restaurant qed ji/[ad li l-avvelenament millikel se[[ fil-post tieg[u u qed isostni li dawn aktarx kielu xi [a;a minn x’imkien ie[or. Sorsi qalu li [add mill-grupp ma kien tant [a]in li kellu jidda[[al l-isptar u issa kienu qalbu g[all-a[jar.


It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

13 tappa Pinot jirba[ it-tmien Ara pa;na 15

Federer jirba[ f’Wimbledon Ara pa;na 16

Webber jirba[ f’Silver stone Ara pa;na 17

Pedrosa jirba[ fil-:ermanja Ara pa;na 16


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

14 Sport FUTBOL

“Ferguson irid jer;a’ jirba[“

L-eks player ta’ Man Utd, Gary Neville (xellug) flimkien mal-manager Alex Ferguson

L-eks player ta’ Man Utd, Gary Neville sostna li l-manager tar-Red Devils Alex Ferguson mhux se jirtira qabel jer;a’ jirba[ u jag[ti sinjal li l-imperu ta’ Man Utd g[adu [aj. Neville qal dan wara li matul l-ista;un li g[adda Man City reb[u t-titlu, Chelsea l-FA Cup, Liverpool il-Carling Cup filwaqt li Man Utd ;ew eliminati mill-fa]i tal-gruppi ta/Champions League. “M’g[andix dubju li l-players ta’ Man Utd jinsabu di]appuntanti b’dak li ;ara sta;un ilu. Is-sabi[ tal-futbol hu li wara kull sta;un ter;a’ tibda mill-bidu u ter;a’ tkun ikkon/entrat biex tirba[,” qal Neville. “Meta ma tirba[x kul[add jibda juddibutak u l-players se jkollhom in/entiv biex jag[lqu [alq in-nies. Fil-passat di;à kien hemm snin fejn Man Utd ma reb[u xejn u dan mhux ;did

g[alihom,” kompla Neville li b[alissa hu parti mill-istaff tat-tim nazzjonali Ingli]. Il-players ta’ Man Utd li ma [adux sehem fil-Euro 2012 di;à bdew i[ejju g[all-ista;un li ;ej. “Il-mentalità tal-players ta’ Man Utd hi wa[da rebbie[a u jekk t[ares lejn l-istorja tg[oddom fuq subg[ajk id-drabi li t-tim tilef partita ta’ [biberija fil-preseason,” qal Neville. Intant, id-difensur ta’ Man Utd Nemanja Vidic, g[all-ewwel darba din is-sena qed jit[arre; mal-kumplament tat-tim hekk kif qed ikompli jirkupra minn injury serja li kellu f’Di/embru li g[adda f’partita valida mi/Champions League. Vidic kien we;;a’ waqt partita kontra Basel, partita li fiha r-Red Devils kienu sfaw eliminati mi/-Champions League. Man Utd. Bla dubju [assew in-nuqqas ta’ dan il-player mimli bl-esperjenza. FUTBOL

Behrami jista’ jitlef l-Olimpjadi Il-player }vizzeru Valon Behrami jista’ jitlef lOlimpjadi min[abba li Fiorentina ma jriduhx jifforma parti mit-tim tal-I]vizzera. Behrami hu wie[ed mill-players li g[andhom ’il fuq minn 23 sena. Il-kow/ il-;did ta’ Fiorentina, Vincenzo Montella, li [a post Delio Rossi, irid lil Behrami jattendi g[at-ta[ri; tal-pre-season. Waqt l-Olimpjadi, lI]vizzera se tilg[ab kontra lGabon, kontra l-Korea ta’ Isfel u kontra l-Messiku. L-iskwadra tal-I]vizzera li se tie[u sehem fl-Olimpjadi hi: Goalkeepers: Diego Benaglio (Wolfsburg), Benjamin Siegrist (Aston Villa). Difensuri: Francois Affolter (Werder Bremen), Fabio Daprela (Brescia), Timm Klose (Nurenberg), Michel Morganella (Novara), Ricardo Rodriguez (Wolfsburg), Fabian Schaer (Wil). Midfielders: Valon Behrami (Fiorentina), Amir Abrashi (Grasshoppers), Fabian Frei (FC Basel), Pajtim Kasami (Fulham), Alain Wiss (Lucerne), Granit Xhaka (Borussia Moenchengladbach). Attakkanti: Innocent Emeghara (Lorient), Admir Mehmedi (Dynamo Kiev), Josip Drmic (Zurich), Steven Zuber (Grasshoppers).

Valon Behrami


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

Sport 15 TOUR DE FRANCE

It-tmien tappa g[al Pinot Il-Fran/i] Thibaut Pinot reba[ it-tmien tappa tat-Tour de France, it-tieni wa[da fil-muntanji. Ir-rotta ta’ 157.7km bdiet minn Belfort u ntemmet f’Porrentruy. Pinot g[eleb l-isfida tal-Awstraljan Cadel Evans li spi//a t-tieni u talFran/i] Tony Gallopin li spi//a t-tielet. Intant, Bradley Wiggins tar-Renju Unit ]amm l-ewwel post tal-klassifika overall. Intant i/-champion Olimpiku Samuel Sanchez irtira mit-Tour De France meta we;;a’ waqt din it-tappa u jista’ jitlef lOlimpjadi. Sanchez waqa’ bir-rota u [abat rasu kif ukoll we;;a’ spalltu. Hekk kif se[[ l-in/ident Sanchez baqa’ mal-art u kellu b]onn l-g[ajnuna biex ;ie f’sikktu. Dan ittie[ed

immedjatament l-isptar. Il-kompetizzjoni bir-roti se ssir fit-28 ta’ Lulju. Din issena kien diversi /iklisti li we;;g[u waqt it-tour. Pinot, li g[andu 22 sena u hu l-i]g[ar /iklist li qed jie[u sehem fit-Tour qabe] lil Fredrik Kessiakoff hekk kif kien fadal 17-il kilometru u baqa’ fl-ewwel post sal-a[[ar. Pinot reba[ it-tellieqa f’[in ta’ tliet sig[at, 56 minuta u 10 sekondi.

Kif spi//aw:

1. Thibaut Pinot, 2. Cadel Evans, 3. Tony Gallopin, 4. Bradley Wiggins, 5. Vincenzo Nibali

Klassifika :enerali:

Bradley Wiggins, 2. Cadel Evans, Vincenzo Nibali, 4. Denis Menchov, 5. Haimar Zubeldia 1. 3.

Il-Fran/i] Thibaut Pinot

TRASFERIMENTI

FUTBOL

Keita jitlaq lil Barcelona

Seedorf immultat

Barcelona [abbru li lmidfielder Seydou Keita se jiltaq lill-klabb. Keita kien ilu jilg[ab mal-klabb Katalan g[al dawn l-a[[ar erba’ snin fejn waqthom reba[ 14-il trofew. Keita, li g[andu 32 sena kien ma’ Seville qabel ma dan iffirma kuntratt ma’ Barcelona. Keita kellu relazzjoni spe/jali mal-eks kow/ Pep Guardiola u [afna sostnew li Keita telaq lillklabb min[abba li Guardiola [alla l-klabb ftit tax-xhur ilu. Ma’ Barcelona Keita reba[ tliet kampjonati, ]ew; Champions Leagues u ]ew; tazzi tar-Re. Jidher li issa Keita se jmur jilg[ab fi/?ina ma’ Dalain Aerbin. EL SHAARAWY – La;ent tal-attakkant ta’ Milan, Stephan El Shaarawy, Roberto La Florio ]vela li qed ikollu diskussjonijiet

mad-diri;enti ta’ Milan biex ji]died is-salarju tal-klijent tieg[u. El Shaarawy, li se jag[laq 20 sena f’Ottubru li ;ej b[alissa g[andu salarju ta’ 500,000 elf ewro fissena. Skont rapporti fil;urnali Taljani Milan qed joffrulu 800,000 elf ewro fissena filwaqt li l-attakkant irid miljun ewro fis-sena. Leks player ta’ Genoa skurja erba’ gowls fi 28 darba li lag[ab matul l-ista;un li g[adda. NANI – Il-winger ta’ Man Utd, Nani ]vela li hu vi/in li j;edded il-kuntratt mar-Red Devils. Il-player Portugi] irid li jkollu salarju ta’ madwar 90,000 elf lira sterlina fil-;img[a. “Jien kuntent ma’ Man Utd u kemm ilni hawn irba[t [afna titli. Il-manager jemmen fija u dak hu l-importanti,” qal Nani.

Il-midfielder ta’ Barcelona Seydou Keita

MANCINI – Skont

rapporti fil-;urnali Ingli]i u dawk Russi, l-FA Russa tixtieq li ta[tar b[ala kow/ tat-tim nazzjonali lill-manager ta’ Man City Roberto Mancini. Skont dawn irrapporti l-FA Russa offriet salarju ta’ 35 miljun lira sterina fuq medda ta’ sitt snin biex imexxi lit-tim sat-Tazza tad-Dinja tal-2018 li se ssir proprju fir-Russja. Mancini g[adu kemm reba[ il-kampjonat Ingli] ma’ Man City u d-diri;enti tal-klabb ma jridux li l-kow/ Taljan jitlaq wara dan is-su//ess. Jekk Mancini jitlaq lil City lFA Russa trid t[allas 16-il miljun lira sterlina lill-klabb. DESCHAMPS – Ilfederazzjoni tal-futbol Fran/i] [abbret li Didier Deschamps in[atar kow/ tattim nazzjonali u jie[u post Laurent Blanc.

Il-midfielder Clarence Seedorf li g[adu kemm ing[aqad malklabb Bra]iljan ta’ Botafogo, ;ie immultat min[abba li kien qed isuq ming[ajr li/enzja. Seedorf kien imwaqqaf mill-Pulizija fir-re;jun ta’ Leblon u kien anke ttestjat g[ax-xorb alko[oliku i]da dan ma kienx xurban. Flimkien ma’ Seedorf kien hemm sie[bu Fred li hu attakkant ta’ Fluminese u dan ukoll ma nstabx li kien xurban. L-eks player ta’ Milan kien fi triqtu lejn il-grawnd ta’ Enhenhao fejn hemm kien se jkun ippre]entat lill-partitarji ta’ Botafogo. Intant, folla kbira kienet pre]enti l-ajruport ta’ Porto Alegre biex tilqa’ lill-eks player ta’ Inter, Diego Forlan li g[adu kemm iffirma ma’ Internacional. Il-biera[ Forlam kien ippre]entat lill-midja u lill-partitarji. Forlan ing[aqad ma’ Inter ming[and Atletico Madrid u ma tantx kellu sta;un daqstant po]ittiv.

Livorno [abbru li akkwistaw g[al kollox lill-player Malti Luke Montebello. Dan tal-a[[ar, f’Lulju tal-2011 kien iffirma kuntratt ta’ sentejn mal-akkademja ta’ Livorno. Montebello, prodott ta’ Birkirkara, kemm ilu ma’ Livorno spikka, espe/jalment waqt turnament li kien sar f’April li g[adda f’Toscana.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

16 Sport

MOTOGP

Dani Pedrosa jirba[ fil-:ermanja L-Ispanjol Dani Pedrosa tal-Honda kiseb l-ewwel reb[a tieg[u dan l-ista;un hekk kif reba[ il-Grand Prix tal-:ermanja billi g[eleb lisfida ta’ Casey Stoner li kien beda mill-pole position u ta’ sie[bu tal-Honda Jirge Lorenzo. Casey Stoner waqa’ bilmutur propju fl-a[[ar dawra u dan fisser li Pedrosa, Lorenzo u Dovizioso spi//aw fl-ewwel tliet postijiet rispettivament. Fil-klassifika ;enerali illeader Jorge Lorenzo issa g[andu 160 punt, 14 aktar minn Pedrosa u 20 aktar minn Stoner. Hekk kif bdiet it-tellieqa Pedrosa mal-ewwel mar fl-

ewwel post u qabe] lil Stoner li kien beda mill-pole position kif ukoll lil Ben Spies u Jorge Lorenzo talYamaha. L-a[[ar dawriet tat-tellieqa kienu ferm e//itanti u kien hemm sfida bejn Stoner u Pedrosa. Hekk kif Stone prova jil[aq lil Pedrosa dan waqa’ bil-mutur u minn hemm ’il quddiem kollox kien fa/li g[all-Ispanjol Pedrosa. :

Kif spi//aw

Dani Pedrosa - Honda, 2. Jorge Lorenzo - Yamaha, 3. Andrea Dovizioso Yamaha, 4. Ben Spies Yamaha, 5. Stefan Bradl Honda, 6. Valentino Rossi Ducati 1.

Roger Federer bit-trofew wara li reba[ il-Grand Slam ta’ Wimbledon

TENNIS

Roger Federer jeg[leb lil Andy Murray

Dani Pedrosa tal-Honda, rebbie[ tal-Grand Prix tal-:ermanja

It-tennista mill-I]vizzera, Roger Federer g[eleb lill-Brittanniku Andy Murray fil-finali tal-Grand Slam ta’ Wimbledon bi skor ta’ 4-6, 7-5, 6-3, 6-4 f’partita li damet tliet sig[at u 24 minuta. Din kienet is-seba’ darba li Federer reba[ dan il-Grand Slam filwaqt li dan kien is17-il Grand Slam g[al Federer. G[al Murray dan kien di]appunt ie[or hekk kif dan re;a’ naqas milli jirba[ l-ewwel Grand Slam tieg[u. Il-partita kellha tieqaf g[al madwar 40 minuta min[abba li kien hemm ix-xita. Minkejja li Murray wera determinazzjoni u grinta kbira quddiem il-pubblika tieg[u stess dan ma seta’ jag[mel xejn kontra l-klassi ta’ Federer li fis-semi finali elimina lin-numru wie[ed fid-dinja Novak Djokovic. Murray seta’ sar l-ewwel Brittaniku f’dawn l-a[[ar 76 sena li jkun reba[ Grand Slam imma ;ie m/a[[ad minn Federer. Federer, li jinsab fit-tielet post tar-rankings mondjali kellu bidu kemxejn negattiv u fil-fatt

tilef l-ewwel set. Madankollu Federer malewwel irkupra u reba[ is-sets ta’ wara. “Kuntent [afna bil-mod ta’ kif lg[abt kemm illum kif ukoll f’dawn l-a[[ar partiti li kelli f’Wimbledon. Dan hu mument li m’jien se ninsa qatt. Fer[an bil-fatt li er;ajt irba[t dan ittitlu wara tliet snin,” qal Federer wara li g[eleb lil Murray. Murray, wara l-partita deher emozzjonat u f’kummenti li ta qal, “Qieg[ed dejjem noqrob lejn ir-reb[a finali. Irrid ng[id prosit lil Federer li minkejja li g[andu 30 sena g[adu wie[ed mill-aqwa tennisti fid-dinja.” Din ma kinitx l-ewwel darba li Murray tilef finali ta’ Grand Slam kontra Roger Federer. Ilmidja Ingli]a, qabel din il-finali po;;iet pressjoni kbira fuq Murray u wie[ed jista’ jg[id li din il-pressjoni m’g[amlitx ;id lil Murray li pprova minn kollox biex jirba[ kontra Federer.

FUTBOL

Alonso jrid jirba[ i/-Champions League Il-midfielder Spanjol ta’ Real Madrid, Xabi Alonso qal li lg[an prin/ipali tieg[u g[all-ista;un li ;ej hu li jg[in lillklabb jirba[ i/-Champions League. Real Madrid qed ifittxu li jirb[u l-10 Champions League fl-istorja tag[hom. Real ilhom ma jirb[u din it-tazza 10 snin u wara li sta;un ilu reb[u l-kampjonat issa jridu jirb[u /-Champions League. Xabi Alonso kellu sta;un mill-aqwa fejn mhux biss reba[ ilkampjonat Spanjol i]da anke l-Euro 2012. “Temmejna d-dominju ta’ Barcelona u rba[na l-kampjonat. Issa sena o[ra rridu nirb[u /-Champions League imma fl-istess [in mhux se nwarrbu l-kompetizzjonijiet l-o[rajn,” qal Alonso. Alonso waqt il-Euro 2012 kien wie[ed mill-aqwa players ta’ Spanja, u f’midfield flimkien ma’ Iniesta u Xavi dan kien perikolu] spe/jalment bil-passes perfetti tieg[u. Bla dubju laktar log[ba li spikka fiha kienet il-kwarti finali kontra Franza fejn l-ewwel feta[ l-iskor b’daqqa ta’ ras u g[amilhom tnejn b’penalty fl-a[[ar minuti. Kontra l-Portugall, waqt l-g[oti tal-penalties Alonso falla lpenalty tieg[u i]da Spanja xorta g[addiet g[all-finali.

FUTBOL

“Il-:ermani]i ma jridux ikunu arroganti” L-eks player internazzjonali :ermani] li llum il-;urnata qed jag[mel parti mill-istaff tat-tim nazzjonali, Oliver Bierhoff qal li l-players :ermani]i ma jridux ikunu arroganti jekk xi darba jridu jirb[u xi titlu ma;;uri. Il-:ermanja kienu eliminati fis-semi finali tal-Euro b’telfa ta’ 2-1 kontra l-Italja, f’partita li huma bdew b[ala l-favoriti. “Irridu noqog[du attenti li filpartiti de/i]ivi ma nkunux arroganti. Kontra l-Italja [lejna [afna okka]jonijiet ta’ skor. Madankollu, waqt it-tur-

nament il-players urew grinta kbira imma fallejna fl-a[[ar pass,” qal Bierhoff. Il-:ermanja bdiet it-turnament b[ala wa[da mit-timijiet favoriti li tirba[ l-edizzjoni u anke l-captain Philipp Lahm kien qal li minkejja li l-players huma tajbin dawn qatt ma reb[u xejn importanti. “Sitt ;img[at qabel ma bdiet il-Euro kollox deher li kien sejjer tajjeb. Kul[add beda jfa[[arna g[all-mod ta’ kif bdejna nilag[bu u nsibu xxibka b’mod regolari. Wara li tlifna kontra l-Italja, intesa

kollox,” kompla Bierhoff. Bierhoff qal li l-fatt li l:ermanja ma tilfitx partita fir-rawnd ta’ kwalifikazzjoni u reb[et partiti ta’ [biberija kontra l-Bra]il u l-Olanda, eventwalment tellfu lit-tim g[ax il-players [asbu li huma l-aqwa. “Il-midja Taljana kienet xettika fuq it-tim nazzjonali u l-players, minkejja li ma reb[ux it-turnament, raw risposta. A[na ;ralna bil-kontra. Kul[add fa[[arna u ddi]appuntajna,” temm jg[id l-eks player ta’ Milan.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

Sport 17

FORMULA 1

Il-kundizzjoni ta’ De Vilota tmur g[all-a[jar Skont it-tobba, il-kundizzjoni tas-sewwieqa tal-Marussia, Maria De Vilota qed tmur g[all-a[jar wara li din we;;g[et serjament f’in/ident f’zona vi/in i/-/irkwit ta’ Silverstone. De Vilota kienet qed tittestja karozza meta bi ]ball [abtet fi trakk tat-tim li kien ipparkjat. L-ewwel rapporti qalu li De Vilota kienet fil-periklu talmewt u wara li kienet operata ;ie ]velat li tilfet g[ajnejha lleminija.. Fi stqarrija fuq is-sit elettroniku tal-Marussia kienet hemm miktub li l-istaff mediku hu kuntent bil-progress li qed turi De Vilota. Dan l-in/ident gravi fakkar lil [afna fl-in/ident li kellu ssewwieq Robert Kubica sena ilu meta dan kien [abat waqt li kien qed jie[u sehem fir-Rally di Andora. Kubica kellu jkun operat madwar tmien darbiet u g[adu ma re;ax beda jsuq minn dakinhar.

FUTBOL

Wenger ma jridx jonfoq [afna Mark Webber ji//elebra r-reb[a tieg[u fl-Ingilterra

FORMULA 1

Webber jirba[ fl-Ingilterra L-Awstraljan Mark Webber reba[ il-Grand Prix ta’ Silverstone hekk kif g[eleb l-isfida ta’ Fernando Alonso tal-Ferrari li kien beda mill-pole position u ta’ sie[bu Sebastian Vettel li spi//a fit-tielet post. Din kienet it-tieni reb[a ta’ dan lista;un g[al Webber wara li reba[ il-Grand Prix ta’ Montecarlo. B’dan ir-ri]ultat ]gur li gawdew ir-Red Bull li komplew ]iedu l-vanta;; tag[hom fil-qu//ata tal-klassifika tal-kostrutturi. Webber kien beda mit-tieni post wara Alonso b’dan tal-a[[ar jikseb l-ewwel pole position g[allFerarri sa mill-2010. G[al [afna [in matul it-tellieqa Webber segwa lil Alonso u qatt ma [allieh ja[rablu. Hekk kien fadal [ames dawriet g[al tmiem ittellieqa Webber attakka lil

Alonso u rnexxielu jaqbe] flewwel post. Minkejja li Alonso pprova jer;a’ jaqbe] lil Webber dan kien kollu g[alxejn g[ax issewwieq Awstraljan iddefenda postu tajjeb biex kiseb reb[a importanti f’Silverstone. Intant, is-sewwieq Ingli] tal-McLaren Lewis Hamilton kellu ;urnata di]appuntanti u spi//a fit-tmien post wara Michael Schumacher talMercedes. Sergio Perez u Pastor Maldonado, it-tnejn kellhom jirtiraw wara li dan tal-a[[ar da[al f’Perez. Ri]ultat po]ittiv kisbuh ilkoppja tal-Lotus Raikkonen u Grosejean li spi//aw fil[ames u fis sitt post rispettivament. Felipe Massa talFerrari, li dan l-ista;un kien ferm ikkritikat, spi//a r-raba’. G[al Webber din hi reb[a importanti u irnonikament dan

l-ista;un Webber reba[ aktar tlielaq mi/-champion Sebastian Vettel li mhux qed jiddomina b[al ma g[amel sena ilu. Kif spi//aw

Mark Webber – RedBull, 2. Fernando Alonso – Ferrari, 3. Sebastian Vettel – Red Bull, 4. Felipe Massa – Ferrari, 5. Kimi Raikkonen – Lotus, 6. Romain Grosjean – Lotus, 7. Michael Schumacher – Mercedes , 8. Lewis Hamilton – McLaren 1.

– Sewwieqa 1. Fernando Alonso – 129 punt, 2. Mark Webber – 116il punt, 3. Sebastian Vettel – Red Bull – 100 punt, 4. Lewis Hamilton – McLaren – Kif Jinsabu

92 punt

Kif Jinsabu

– Kostrutturi

RedBull - 216 punt, 2. Ferrari - 152 punt, 3. Lotus 144 punt, 4. McLaren - 142 punt 1.

Il-manager ta’ Arsenal Arsene Wenger qal li matul dan is-sajf mhux be[siebu jonfoq [afna fuq players ;odda, anke jekk ilGunners qed jibqg[u ibig[u l-aqwa players tag[hom. Wara li ne[[ew players b[al Nasri u Clichy issa jidher li l-attakkant Robin Van Persie se jitlaq wara li dan ]vela li mhux se j;edded ilkuntratt. Wenger qal li jqabbel mal-le;;endarju Johan Cruyff u qal li biex tirba[ m’hemmx g[alfejn tonfoq miljuni kbar. “Jien mhux se ninbidel. Se nibqa’ bl-istess mentalità. Id-dispja/ir tieg[i hu li xi kultant ix-xog[ol li tkun g[amilt ikun g[alxejn. Kultant ikollok player li jkun qed ji]viluppa u jkollok tbig[u. Tlift players b[al ma huma Nasri, Fabregas u Clichy meta dawn kienu fl-aqwa tag[hom. Jien ukoll stajt g[amilt b[al dawn il-players u tlaqt g[ax kelli [afna offerti imma l-flus qatt ma g[amlu bija,” qal Wenger.

Wenger qal li jrawwem il-players biex b’hekk ikun qed jirrispetta l-isport. Arsenal s’issa akkwistaw lill-attakkanti Giroud u Podolski g[as-somma ta’ 24 miljun lira sterlina. Minkejja li Arsenal akkwistaw lil dawn i]-]ew; players l-attakkant Van Persie qal li jixtieq jitlaq lill-klabb biex jirba[. Id-de/i]joni ta’ Van Persie [olqot kontroversja kbira fost il-partitarji li sa[ansitra talbu lil Wenger biex jirri]enja g[ax min[abba l-mentalità tieg[u Arsenal qed jispi//aw joffru spettaklu i]da ma jirb[u qatt. VERTONGHEN

Tottenham [abbru li akkwistaw lid-difensur ta’ Ajax, Jan Verthonghen. LiSpurs kienu ilhom interessati f’dan id-difensur u issa la darba akkwistawh dan jista’ jie[u post Ledley King li kellu [afna problemi fi]i/i. Is-somma li [allsu Tottenham g[as-servizzi ta’ dan il-player hi ta’ madwar 12-il miljun ewro.

Alba jrid jie[u sehem fl-Olimpjadi

Is-sewwieq tar-Red Bull, Mark Webber hekk kif reba[ il-Grand Prix ta’ Silverstone

Id-difensur Spanjol Jordi Alba qal li jrid ikun parti mit-tim Spanjol li fi ftit jeim o[ra se jie[u sehem fl-Olimpjadi ta’ Londra. Alba, li g[adu kemm reba[ il-Euro 2012 ma’ Spanja qal li mhux se jkun g[ajjien jekk jilg[ab fl-Olimpjadi. Alba lag[ab il-log[ob kollu ma’ Spanja fil-Euro u kien ferm strumentali u sa[anistra skurja gowl fil-finali kontra l-Italja. Wie[ed irid jara x’se tkun id-de/i]joni ta’ Barcelona li g[adhom kemm akkwistaw lil dan il-player. “Irridu naraw xi tkun l-a[jar soluzzjoni g[a]-]ew; timijiet. Se nitkellmu mal-FA Spanjola u nidde/iedu,” qal Zubizareta, Direttur Sportiv ta’ Barcelona. Il-kow/ tat-tim Spanjol li se jie[u sehem fl-Olimpjadi, Luis Milla jixtieq li Alba jkun parti mit-tim g[ax jemmen li dan ikun importanti g[at-tim. Anke l-kow/ nazzjonali ta’ Spanja, Vicente Del Bosque qal li jekk Alba jilg[ab fl-Olimpjadi dan ikompli jitjieb.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

18 Sport

Qiu Bo ta/-?ina li se jkun qieg[ed jissielet g[all-medalja tad-deheb kontra l-favorit Tom Daley

Maziah Mahusin li se tkun l-ewwel mara li se tirrappre]enta lil Brunei waqt l-Olimpjadi

OLIMPJADI

Qiu Bo lest biex jisfida lil Tom Daley Qiu Bo, li beda l-karriera tieg[u bilqbi] minn fuq it-trampolini g[al fuq lim[aded kbar, fil-;img[at li ;ejjin se jkun qeig[ed jisfida lill-Ingli] Tom Daley g[ar-reb[ ta’ medalja tad-deheb waqt lOlimpjadi. I/-champion mondjali, fl-Aquatics Centre irid jeg[leb lil Tom Daley li se jkun qieg[ed jikkompeti quddiem il-pubblika tieg[u. Dawn i]-]ew; atleti se jkollhom pressjoni kbira biex jirb[u, g[al ra;unijiet differenti. Daley, li [asad lil kul[add meta reba[ it-titlu mondjali fl-2009 meta kien g[ad kellu 15-il sena irid jirba[ g[ax min[abba li se jkun qieg[ed jikkompeti f’pajji]u lpressjoni hi ferm kbira. Min-na[a l-o[ra, Qiu irid jag[mel dak li g[amlu l-atleti ta’ qablu. It-tim ?ini] li kien qieg[ed jikkompeti fl-Olimpjadi ta’ erba’ snin ilu f’Beijing naqas milli jirba[ it-tmien medalji taddeheb li kien hemm g[ad-dispo]izzjoni min[abba li Zhou Luxin ;ie meg[lub mill-Awstraljan Matthew Mitcham. Dan fisser li /-?ina reb[et seba’ medalji taddeheb u erba’ snin wara dawn iridu jpattu g[al dik il-medalja li ma ntreb[itx. Qiu irid jag[mel /ert li ma ji;rilux kif kien ;ralu Zhou. Dan tal-a[[ar, li kien

g[ad kellu 16-il sena klien ferm vi/in li jirba[ l-ewwel medalja Olimpika fil-karriera teig[u i]da falla fl-a[[ar biex reba[ Daley. Fl-2011, Qiu reba[ id-deheb waqt ilkampjonati mondjali li saru fi/-?ina stess filwaqt li spi//a t-tieni fil-qbi] issikronizzat biex g[en lit-tim ?ini] jirba[ l-10 medalji tad-deheb li kien hemm x’jintreb[u. “L-akbar sfida g[alija hi li neg[leb lili nnifsi. L-g[an hu li nirba[ kollox,” qal Qiu waqt meeting f’Dubai aktar kmieni din is-sena fejn i/-?ina reb[et tmien medalji tad-deheb. Il-fatt li Qiu qieg[ed jibbrilla hi a[bar tajba g[all-kow/ Zhou Jihong li kien ilu jfittex atleta li jie[u post l-ispe/jalista Tian Liang. Dan tal-a[[ar reba[ il-medalja tad-deheb fl-Olimpjadi tas-sena 2000 u reba[ ukoll il-medalja tad-deheb waqt lOlimpjadi ta’ Ateni erba’ snin wara. B[al kull atleta ?ini], Qiu beda litteralment mix-xejn u kienet biss id-determinazzjoni li wasslitu fejn qieg[ed illum il-;urnata. Meta kellu biss [ames snin kien joqg[od jippratika l-;innastika ma’ zijuh u minn dakinhar ‘l hemm beda jipprattika l-isport f’akkademja. Il-;enituri tieg[u

kienu j[allsu ammont kbir ta’ flus biex Qiu jkun jista’ jipprattika l-qbi] f’kumpless li lanqas biss kellu pixxina. “Minn dejjem ried jipprattika l-isport u a[na qatt ma g[ednielu le,” qalet omm Qiu, Liu Liyu. Eks kow/ ta’ Qiu qal li dan minn dejjem injora lill-avversarji u kull ma kien jag[mel hu li jiffoka fuq dak li jag[mel hu biss. Dan il-fattur jaf jg[in lil Qiu meta jkun qeig[ed jikkompeti f’Londra kontra l-Ingli] Daley. L-ewwel atleta femminili tal-Brunei f’Londra Il-[olma ta’ Maziah Mahusin sa fla[[ar se ssir realtà hekk kif din, fil;img[at li ;ejjin se ssir l-ewwel mara li

se tkun qed tirrappre]enta lil Brunei waqt l-Olimpjadi. Din se tkun qed tikkompeti fil-kategorija tal-400m tal-hurdles. Il-pajji] tal-Brunei, li jinsab lejn innofsinhar tal-Asja ilu biex jibg[at atleta mara g[all-Olimpjadi u fl-a[[ar dan se jse[[. I]da min[abba li Mahsuin, waqt ittrials, ma ;abitx il-[in li bih tikkwalifika g[all-Olimpjadi riedet tistenna risposta ming[and l-IAAF biex tara jekk hux dawn se jippremettulha tie[u sehem f’Londra. Ir-risposta kienet wa[da

po]ittiva u storika. “Ninsab ferm onorata u g[alija din hi [olma li se ssir realtà,” qalet Maziah Mahusin hekk kif ir/ieviet l-a[bar. “Kont nervu]a [afna waqt li kont qed nistenna r-risposta u ironikament, issa ninsab aktar nervu]a g[ax fadal inqas minn 25 jum biex jibdew l-Olimpjadi,” kompliet tg[id l-atleta mill-Brunei. Zuraimi Abdul Sani, li hu s-Segretarju :enerali tal-Kumitat Olimpiku tal-Brunei (BOC) ]vela li l-Kumitat idde/ieda li tkun Mahusin li ;;orr il-bandiera talpajji] waqt i/-/erimonja tal-ftu[. “Kul[add hu kuntent fil-fatt li pajji] b[al Brunei mhux biss se jie[u sehem flOlimpjadi i]da issa se jibg[at mara tirrappre]entah,” qal Sani. Il-fatt li l-Brunei se jibg[at mara tie[u sehem fl-Olimpjadi jfisser li issa l-Arabja Sawdita biss hu l-uniku pajji] li qatt ma bag[at mara tikkompeti fl-Olimpjadi. Il-Qatar se jibg[at tliet nisa Londra u din ukoll se tkun l-ewwel darba li dan ilpajji] se jkollu atletli ta]-]ew; sessi. Mahusin mhux biss se tkun l-ewwel mara mill-Brunei li se tkun qed tie[u sehem fl-Olimpjadi i]da tista’ ssir ukoll l-ewwel atleta minn dan il-pajji] li tirba[ medalja.

Iridu jirb[u 48 medalja

U[ud mill-atleti li se jirrappre]entaw lir-Renju Unit

It-tim tar-Renju Unit li se jie[u sehem flOlimpjadi se jipprova jirba[ mhux anqas minn 48 medalja fi 12-il sport differenti. Erba’ snin ilu, f’Beijing it-tim tar-Renju unit kien reba[ 47 medalja, 19 minnhom tad-deheb. I/-Chairman tal-Kumitat Olimpiku tar-Renju Unit Sue Campbell qalet, “48 medalja hu tragward importanti. Irridu minn tal-anqas nirb[u 48 medalja.” Il-fatt li l-atleti tar-Renju Unit se jkunu qed jikkompetu f’Londra jkompli j]id mal-aspettattiva li dawn imorru tajjeb. Illum il- ;urnata ittim tar-Renju Unit mhux biss qed ikun mg[ejjun finanzjarjament mill-Gvern i]da anke mill-Lotterija Nazzjonali. Fl-1996, qabel ma t-tim tar-Renju Unit kien jir/ievi din it-tip ta’ g[ajnuna, f’Atlanta, irRenju Unit kien reba[ 15-il medalja, wa[da minnhom tad-deheb. Ir-Renju Unit spi//a fit36 post f’dawk li huma klassifika tal-medalji. Skont studji li saru matul dan l-a[[ar, pajji] li jkun qed jorganizza l-Olimpjadi jirba[ madwar 15-il medalja aktar mis-soltu u dan jawgura tajjeb g[ar-Renju Unit.

Matul dawn l-a[[ar xhur kien hemm kontroversja rigward il-mod li bih intg[a]lu l-atleti. In-numru wie[ed fid-dinja tat-taekwando, Aaron Cook t[alla barra minn dan it-tim. Hugh Robertson, Ministru g[all-Isport qal li fil-futur irid ikun hemm aktar trasparenza flg[a]la u din trid tibda tid[ol fis-se[[ waqt lg[a]liet g[all-Olimpjadi tal-Bra]il ta’ erba snin o[ra. Diversi atleti li t[allew barra mit-tim tarRenju Unit fil-fatt appellaw din id-de/i]joni. Fost dawn l-atleti hemm Jemma Simpson u Gareth Warburton li jikkompetu fit-800m. Barra minn hekk hemm ukoll l-isprinter Richard Kilty. Minkejja li kellhom [in a[jar minn Lynsey Sharp, Simpson, Marilyn Okoro, Jenny Meadows u Emma Jackson kollha t[allew barra mit-tim filwaqt li Sharp se tkun qed tikkompeti f’Londra. Bla dubju jekk l-atleti li se jie[du sehem flOlimpjadi ma jmorrux tajjeb ikun hemm pressjoni kbira fuq il-Kumitat Olimpiku tarRenju Unit min[abba li dan ikun [alla d-dar atleti li ;abu [inijiet tajbin fit-trials.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

Sport 19 FISEC

Aktar ri]ultati tajbin g[al Malta fl-g[awm Wara s-su//essi li kellhom filkompetizzjonijiet tas-Sibt, Amy Micallef u Michael Umnov reb[u aktar medalji g[al Malta l-biera[ waranofsinhar. Micallef [adet il-medalja tal-fidda fil-finali tal-200m individual medley u l-bron] fil-finali tal-100m Breastroke. Intant, fil-finali tal-200m individual medley tas-subien kien Michael Umnov li [a lmedalja tal-bron]. L-istess Umnov [a l-medalja talfidda fil-finali tal-100m Breastroke. Julian Harding ukoll kiseb su//ess hekk kif dan spi//a fit-tieni post fil-finali tal50m Butterfly. Spi//a t-tieni wkoll u [a l-medalja talfidda Neil Muscat fil-finali tal-50m Backstroke. It-tim Malti fil-4x100m medley, kompost minn Neil Muscat, Michael Umnov, Julian Harding u Matthew Galea spi//a fit-tieni post. Atletika Fost l-atleti

Maltin spikkat Nicole Gatt li g[addiet ghall-finali tal-400m u l200m li jsiru fil-jiem li ;ejjin L-edizzjoni ta’ din is-sena ta’ dan il-log[ob f’Malta qieg[ed issir bl-g[ajnuna tal-Kunsill Malti ghallIsport, l-Awtorità Maltija g[at-Turi]mu, il-bank Banif, Eurosport, General Soft Drinks, il-kumpanija TalLira, M Demajo Group, Vodafone plc, Emotion Signworks, ap9 Promotions u Alfa Limited.

Basketball (Padiljun Nazzjonali

Ta’ Qali) Portugall v Malta 73-56 Franza v Italja A 65-64 Italja B v Flanders 37-76 Football (Ground tas-Sirens) Ingilterra v Malta A 1-1 Franza v Malta B 3-0 Futsal (Università) Malta v Bra]il 4-5 Franza v Portugall 9-9 Handball (Sala tal-Isport Università) Franza vs Malta A 39-7 Malta B vs Portugall 8-43 Volleyball (Kumpless talKottonera) Franza v Ingilterra 0-3 Malta v Portugall 0-3 Flanders v Bra]il 3-0 Olanda v Italja 0-3 Log[ob ghal-lum

Basketball (Padiljun

Nazzjonali Ta’ Qali) 10.30 a.m. Italja A vs Flanders 12.30 p.m. Franza vs Portugall 2.30 p.m. Italja B vs Malta

Atleta mill-Flanders waqt kompetizzjoni tal-javelin (Ritratt> Trevor Sollars)

Futsal (Universita’) 9.30 a.m. Portugall vs Bra]il 11 a.m. Franza vs Malta Handball (Sala tal-Isport talUniversita’) 4 p.m. Portugall vs Malta A 5.30 p.m. Malta B vs Franza Volleyball (Kumpless Sportiv tal-Kottonera) 4 p.m. – Jibdew il-partiti tattieni fa]i. Atletika (Matthew Micallef

St John Athletic Track, Marsa) 4 p.m. – Isiru s-semi finali u l-finali tal-400m hurdles, 300m hurdles, 200m, 800m, 2000m u l-4X400m relay.

Mument mill-heats tal-400m

U[ud mill-membri tat-tim tal-g[awm li nhar is-Sibt li g[adda reb[u l-ewwel medalji g[al Malta. Fir-ritratt jidhru Julian Harding (deheb), Neil Muscat (bron]), Michaela Millo (bron]), Amy Micallef (deheb) u Michael Umnov (deheb u fidda). Dawn qeg[din flimkien mal-kow/ tag[hom Keith Bartolo (fin-nofs). Il-biera[ Amy Micallef u Michael Umnov reb[u ]ew; midalji o[ra g[al Malta.

It-tim Malti fl-azzjoni kontra l-Portugall. Dawn tal-a[[ar reb[u l-partita bi skor ta’ 73-56 (Ritratt> Steve Rizzo)


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

20 Sport

FUTBOL

Torres m’g[andux postu garantit

Anton Ferdinand ta’ QPR u John Terry ta’ Chelsea (lemin) fil-[in li dawn it-tnejn kellhom xi jg[idu

FUTBOL

Illum jibda jinstema’ l-ka] ta’ John Terry Illum jibda jinstema’ l-ka] tad-difensur Ingli] John Terry li allegatament f’Ottubru li g[adda qal xi kummenti razzisti fil-konfront taddifensur ta’ QPR, Anton Ferdinand. Terry kien qed jilg[ab partita valida millkampjonat ma’ Chelsea u Ferdinand akku]a lil Terry li dan g[adda rimarki razzisti fil-konfront tieg[u. Terry se jidher quddiem Ma;istrat f’Qorti f’Londra u jekk jinstab [ati dan jista’ je[el multa ta’ madwar 2,500 elf lira sterlina. Terry ma jistax je[el [abs. L-avukat ta’ Terry George Carter-Stephenson di;à /a[ad li l-klijent tieg[u g[adda kummenti razzisti. Meta se[[ dan il-ka] l-FA Ingli]a ne[[iet lil Terry minn captain tat-tim nazzjonali u din idde/i]joni ;abet mag[ha [afna konsegwenzi. Dan g[aliex il-kow/ nazzjonali tal-Ingilterra,

Fabio Capello dde/ieda li jitlaq mill-kariga min[abba li dan ma kienx ;ie av]at b’din idde/i]joni tal-FA Ingli]a li mbag[ad kellha ta[tar lil Roy Hodgson b[ala kow/ ftit ;img[at qabel il-Euro 2012. Minbarra dan, Roy Hodgson kellu jidde/iedi ji[ux lid-difensur Rio Ferdinand flimkien mattim li kien se jie[u sehem fil-Euro. Dan g[aliex Rio Ferdinand ji;i [u Anton Ferdinand. Hodgson [alla lil Ferdinand id-dar u qal li din kienet biss g[a]la teknika i]da [afna sostnew li Hodgson g[amel hekk biex ma jkunx hemm tensjoni bejn Terry u Ferdinand fil-kamp Ingli]. Il-UEFA matul l-a[[ar snin ilha tipprova ti;;ieled kontra r-razzi]mu fil-futbol u ]gur li jekk player ta’ fama mondjali b[al ma hu John Terry jinstab [ati din ]gur li tkun daqqa ta’ [arta g[all-isport kif ukoll g[all-karriera ta’ Terry li hu ukoll captain ta’ Chelsea.

Skont il-kow/ ta’ Chelsea, Di Matteo, l-attakkant Fernando Torres m’g[andux postu garantit mal-ewwel 11, anke jekk dan jidher li re;a’ sab il-forma lejn la[[ar fa]i tal-ista;un. Minn meta ng[aqad ma’ Chelsea, Torres kien ikkritikat i]da f’dawn l-a[[ar xahrejn dan re;a’ beda jsib ix-xibka b’mod regolari. Torres skurja fis-semi finali ta/-Champions League kontra Barcelona u ma bediex mal-ewwel 11 li kkontestaw il-finali mirbu[a kontra Bayern Munich. Barra minn hekk, Torres reba[ il-Euro 2012 ma’ Spanja u skurja mhux biss fil-finali kontra l-Italja i]da anke f’partiti o[rajn waqt ledizzjoni. “Naf xi kwalitajiet g[andu Torres. Jum wara li rba[na /-Champions League tkellimt ma’ Torres dwar il-futur tieg[u u g[adni nitkellem mieg[u sal-lum-il ;urnata. Torres kien di]appuntat li ma lag[abx parti importanti fissu//ess tag[na,” qal Di Matteo. L-attakkant Didier Drogba telaq lil Chelsea ftit tal-;img[at ilu i]da skont rapporti fil-;urnali Ingli]i Chelsea xorta qed ifittxu attakkant ie[or biex jie[u post Drogba.

Di Matteo qal li qed jistenna li Torres ikun motivat g[all-ista;un li ;ej fejn Chelsea mhux biss iridu jippruvaw jiddefendu /-Champions League i]da jtejbu l-po]izzjoni tag[hom fil-kampjonat. Sta;un ilu Chelsea spi//aw fis-sitt post ta[t Di Matteo li [a post Villas Boas li tke//a f’Marzu li g[adda. “B[alissa g[andna tliet attakkanti u ma nafx b’min se nibda. It-tlieta li huma jridu ji;;ieldu g[al posthom. Min ikun fl-aqwa forma jilg[ab,” kompla Di Matteo. Di Matteo tkellem ukoll dwar il-midfielder Frank Lampard li kellu injury u min[abba fiha tilef il-Euro 2012. “Frank jista’ jilg[ab g[al diversi snin o[ra. Fla[[ar tal-ista;un kien importanti g[alina, spe/jalment meta lag[ab f’po]izzjoni aktar irtirata,” spjega Di Matteo. Intant, l-istess Lampard /a[ad spekulazzjonijiet li dan jista’ jmur jilg[ab flIstati Uniti ma’ LA Galaxy. “Jien qieg[ed l-Istati Uniti fuq btala u m’g[andi l-ebda [sieb li nitlaq lil Chelsea. Irkuprajt mill-injury li kelli qabel il-Euro u issa lest biex nibda n[ejji g[all-ista;un li ;ej,” qal il-player ta’ 34 sena.

OLIMPJADI

Giggs il-captain tat-tim tar-Renju Unit Il-winger minn Wales u player ta’ Man Utd, Ryan Giggs se jkun il-captain tat-tim tal-futbol tar-Renju Unit waqt l-Olimpjadi. Giggs, li llum -il ;urnata g[andu 38 sena hu wie[ed mit-tliet players li g[andhom ’il fuq minn 23 sena u din se tkun l-ewwel darba li dan se jkun qed jie[u sehem f’turnament internazzjonali. Giggs se jilbes il-faxxa ta’ captain g[all-

ewwel darba meta r-Renju Unit jilg[ab partita ta’ [biberija kontra l-Bra]il, partita li se tintlag[ab fl-20 ta’ Lulju. Fil-karriera tieg[u Giggs reba[ 12-il kampjonat Ingli], [ames FA Cups u ]ew; Champions Leagues. Fil-fa]i tal-gruppi waqt lOlimpjadi l-Bra]il se jilg[ab kontra l-Emirati G[arab, l-Urugwaj u s-Senegal.

L-attakkant ta’ Chelsea Fernando Torres bit-tazza ta/-Champions League


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

Ittri 21

Nappo;;aw lil ]ew; gruppi ta’ ]g[a]ag[ li ma waqfux iferr[u lin-nies Sur Editur, Sa mit-twaqqif tag[ha fl2002, il-Gozo Youth Wind Band and Orchestra, li tikkonsisti f’]ew; gruppi ta’ mu]i/isti ]g[a]ag[ u promettenti, ma waqfitx milli tferra[ lill-pubbliku b’g[add ta’ spettakli g[all-gosti ta’ kul[add. :ejjin minn kull rokna ta’ G[awdex, dawn il-mu]i/isti meg[juna wkoll minn element tajjeb ta’ talent li nsibu f’bosta mir-residenti barranin fil-g]ira G[awdxija, jiltaqg[u regularment g[al kun/erti biex i[ejju g[allprogammi li huma jag[tu kemm f’G[awdex kif ukoll f’Malta minn ]mien g[al ]mien. Il-kun/ett kollu wara din lattività li kienet bdiet wara mawra li kienu g[amlu fostna d-Derbyshire City and County Youth Wind Band and Orchestra fl-2002, hu li jag[tu /ans lill-mu]i/isti ]g[a]ag[ li jdoqqu flimkien u jo[olqu shows ta’ mu]ika differenti minn dik li s-soltu nisimg[u u li tin]el tajjeb ma’ kul[add. Wara l-erba’ edizzjonijiet tal-ispettaklu kulurit Opera vs Pop under the Stars, kif ukoll is-serata mu]ikali fil-ftu[ tanNotte Gozitana – Lejlet Lapsi 2012, issa l-Gozo Youth Orchestra b’kollaborazzjoni mal-Ministeru g[al G[awdex u l-Ambaxxata Amerikana f’Malta, sejra tippre]enta Opera vs Pop under the Stars – il-[ames edizzjoni, nhar itTnejn, 30 ta’ Lulju 2012 fit8.15pm (dawk pre]enti mitluba jkunu f’posthom kwarta qabel). Mistiedna spe/jali se jkunu l-Ministru g[al G[awdex Giovanna Debono u l-Ambaxxatri/i talIstati Uniti g[al Malta Gina Abercrombie-Winstanley. F’dan il-kun/ert se jie[du sehem fost l-o[rajn, is-sopran imwielda f’G[ajnsielem i]da li tg[ix fi New York, Pamela Agius, il-baxx Noel Galea u L-ittri f’din il-pa;na

L-ittri g[all-pubblikazzjoni f’din il-pa;na jistg[u jintbag[tu bil-posta (Ittri lill-Editur, InNazzjon, Triq Herbert Ganado, Tal-Pietà PTA 1450), bil-fax (numru 2124 2886 — Attn. Alex Attard) jew fl-indirizz elettroniku: alex.attard@media.link.com.mt. L-ittri jridu jkunu akkumpanjati bl-isem u lindirizz s[a[ ta’ min jibg[athom u ma jridux ikunu itwal minn 300 kelma. Ittri bin-nome-de-plume ma jkunux ippubblikati u l-Editur i]omm id-dritt li jirrifjuta li jippubblika kull ittra li jir/ievi u li jqassar kull ittra, basta j]omm il-punt tag[ha.

l-kantant popolari Malti Ludwig Galea. Kif ;ara ssena l-o[ra, din is-sena wkoll l-orkestra se tkun tinkludi xi mu]i/isti ]g[a]ag[ :ermani]i. Fl-ewwel parti talprogramm, l-orkestra dejjem ta[t id-direzzjoni tal-fundatur taghha s-Surmast Joseph

Grech se tesegwixxi siltiet minn opri u xog[lijiet klassi/i, waqt li fit-tieni parti nassistu g[al varjetà sabi[a minn soundtracks ta’ films u musicals popolari u mag[rufa. Dan l-avveniment issa sar parti mill-kalendarju tas-sajf u jkun mistenni mill-G[awdxin

u minn [afna Maltin u barranin li jg[ixu fostna. Mu]ika sabi[a, log[ob taddawl. ambjent mill-aqwa u sirda sajfija huma parti millingredjenti li jipprovdi dan lispettaklu annwali flimkien ma xarba friska wara x-show! Jekk trid tkun /ert minn post fil-bit[a tal-Ministeru fi

Pjazza San Fran;isk, Victoria, nhar it-Tnejn 30 ta’ Lulju filg[axija, /empel 9942 1611 inkella ikteb f’dan l-indirizz elettroniku li ;ej: gozowindbandorchestra@yah oo.co.uk

Joe M. Attard

Rabat, G[awdex


IN-NAZZJON It-Tnejn, 9 ta’ Lulju, 2012

22 Intervista

Fl-isfond tat-trilo;ija ‘Hekk T[abbat il-Qalb Maltija’

Insiru nafu a[jar min a[na Joe Mikallef jitkellem ma’ Oliver Friggieri (4)

Fil-[ar;a tal-lum ta’ In-Nazzjon qed nippubblikaw ir-raba’ parti fis-sensiela ta’ konversazzjonijiet ma’ Oliver Friggieri li fiha se nittrattaw temi u realtajiet differenti. Bl-iskop pre/i] li nittrattaw temi attwali. Temi li bosta drabi niddiskutu u ng[arblu bl-aktar mod akkanit, i]da li bosta drabi wkoll nag[]lu li ninjorawhom. Imma tajjeb li fil-[ajja mg[a;;a li qed ng[ixu nieqfu ftit u nirriflettu fuq temi attwali u li huma ta’ rilevanza. Bla dubju ta’ xejn, Oliver Friggieri, bis-sa[[a tal-kapa/itajiet indiskussi tieg[u, Ninsabu fl-eqqel tas-sajf. X’jidhirlek dwar il-kulturi u l-u]anzi tal-Maltin f’dan il-perjodu ta’ telqa, s[ana, g[araq, ba[ar u xemx tisre;^ Anki qabel ma d[alna fil-fa]i tas-s[ana globali, Malta kienet meqjusa b[ala pajji] s[un, pja/evolment s[un, tant li kienet imfittxija minn diversi barranin min[abba s-s[ana tax-xemx. Slogan ‘turistiku’ antik kien jitkellem dwar ‘Malta – the island of sunshine and history’. L-g[awm, il-ville;;jatura, l-ilbies [afif, il-vaganzi twal, l-ikel kiesa[, il-;elat, is-sil;a (kubu sil; bittog[ma tal-frott): dawn u o[rajn kienu u g[adhom parti mill-esperjenza tas-sajf Malti. B[an-nies ta’ kull g]ira o[ra, il-Maltin huma marbutin mal-ba[ar, qishom [lejjaq li jafu l-ilma daqskemm jafu l-art. Il-kelma ‘g]ira’ timplika l-ba[ar. G]ira tfisser relazzjoni diretta mal-ba[ar. I/-/okon talg]ira, imbag[ad, ifisser li ebda belt u ebda ra[al ma huma mbeg[din [afna mill-ba[ar. U l-ba[ar jimplika xtajta, bajja, port, da[la, promontorju, u l-bqija. Il-lingwa;; Malti marbut malba[ar hu g[ani u kotran. Bi]]ejjed wie[ed jist[arre; il-[afna kliem marbut mal-mod kif hi mibnija dg[ajsa.

kapa/i janalizza u jid[ol fil-fond ta’ dawn it-temi li g[andhom jg[inuna aktar biex niskopru a[jar min a[na, fejn a[na u fejn tissokta triqitna. Ma’ Oliver Friggieri qed niltaqa’ b’mod regolari biex niddiskuti g[add ta’ temi, sitwazzjonijiet u mistoqsijiet. Il-qarrejja huma mistiedna jipparte/ipaw billi huma wkoll jibag[tulna l-[sibijiet tag[hom. Kull email g[al dan l-iskop g[andha tintbag[at f’dan l-indirizz elettroniku – joe.mikallef@media.link.com.mt.

Ma nafx taqbilx mieg[i, imma s-sajf jikxef il-karatteristi/i tag[na b[ala poplu Mediterranju. Iva, il-kundizzjoni li j;ib mieg[u l-ista;un s[un ittella’ fil-wi// l-aspetti ‘rieqda’ tat-temperament Malti. Hemm l-iskumditajiet li ;;ib mag[ha s-s[ana, u dan ifisser li l-karattru jg[addi mill-akbar prova li g[andha l-umanità: il-pa/enzja. Bil-Malti hemm il-fra]i li tindika li l-burdata hi marbuta mat-temperatura: ng[idu ‘telg[uli’, ‘tellag[homli’, ji;ifieri kien hemm tlug[ fis-‘s[ana’ (metaforika) tal-karattru tal-persuna. Hekk ukoll ng[idu li xi [add ‘sa[an’, ‘tmas[an’. L-oppost jinsab fil-kelmiet ‘telqa’, ‘nixfa’, ‘g[eja’, li kollha jindikaw spe/i ta’ /ediment quddiem forza superjuri. L-ambjent hu kulma jdur mag[na, kulma hu madwarna, b[alma l-ilma hu l-ambjent g[all-[uta. Meta t-temp jitbiddel jista’ jitbiddel ukoll il-komportament mentali u fi]iku. L-g[eruq tal-Maltin f’dawn il-jiem tas-sajf – stili ta’ [ajja li matul is-snin, ftit ftit, inbidlu.

Il-ba[ar li jdawwarna> Anki qabel ma d[alna fil-fa]i tas-s[ana globali, Malta kienet meqjusa b[ala pajji] s[un

Sa ftit snin ilu l-wasla tas-sajf kienet toffri kuntrast kbir mal-ista;uni l-o[ra. Fi tfulitna kien hemm biss ]ew; sta;uni: sajf u xitwa. It-tibdil fl-ilbies, ittne[[ija tal-kutri, il-wasla tal-bejjieg[ tal-;elati u tant drawwiet o[rajn: kollha kienu drawwiet li jesprimu bidla kbira. Niftakar kemm konna fra[na, [uti u jien, meta darba missieri kien xtara fann. Kien fann ]g[ir, modest, u g[alina kien meravilja g[aliex kien ikessa[... Kienet g[adha te]isti l-imma;inazzjoni, u anki xxitwa. Meta mbag[ad waslet il-fri;;, kienet festa kbira. Stajna nsoffu l-kubi tas-sil; kull meta ridna. Ippruvajt nirrakkonta dan kollu fil-ktieb tat-tifkiriet Fjuri li ma Jinxfux. It-teknolo;ija kienet bdiet die[la fi djarna. Kien ilbidu ta’ epoka ;dida, li milli jidher kienet marbuta laktar mal-benefi//ji li setg[et toffrilna g[al matul issajf. Imma din ma hix il-verità kollha g[aliex, pere]empju, bil-mod il-mod il-;elat beda jkun iggustat is-sena kollha. L-ista;uni kienu qeg[din jibdew jid[lu f’xulxin. Qed nitkellmu dwar stili ta’ [ajja bejn sajf u xitwa. Ji;uni [afna mill-[addiema fi/-?ivil li issa jkunu bin-nofstanhari, filwaqt li hemm dawk tal-privat li jibqg[u g[addejjin bir-rutina tal-kumplament tas-sena. Hi realtà kumplessa g[aliex, fuq na[a, is-sajf Malti jitlob li jkun hemm orarju ta’ xog[ol xieraq g[alih, u, minna[a l-o[ra, is-sena tibqa’ g[addejja bl-istess esi;enzi tax-xhur l-o[ra li joffru temperatura inqas qalila. Ma]-]mien Malta skopriet li l-aqwa industrija tag[ha hi marbuta anki mat-temp. It-turi]mu jesi;i aktar xog[ol, na[seb, matul is-sajf. Niftakar lil nannti fis-sajf to[ro; is-si;;u barra l-bieb tad-dar u toqg[od tparla mal-;irien. Niftakar lill-ku;ini bniet jilag[bu bi]-]ibe; fuq il-bankina jew il-passju f’nofs it-triq u s-subien jilag[bu l-bo//i ming[ajr l-i/ken periklu. Illum stili ta’ [ajja differenti [afna. {afna aktar mg[a;;la. Kienet g[adha te]isti s-so/jetà, il-[ajja komunitarja ta’ kuljum. Ir-realtà virtwali kienet g[adha esperjenza tal-poeti biss. It-toroq kienu g[adhom proprjetà talbniedem, u mhux tal-magni. Ir-realtà ta’ ftit snin ilu toffri kuntrast ma’ llum g[aliex bidla radikali se[[et fi ftit ]mien u bil-[effa.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 9 ta’ Lulju, 2012

Intervista 23 Il-Knisja m’g[adhiex fi/-/entru> M’g[adhiex e]attament fin-nofs, imma xorta wa[da hi l-akbar istituzzjoni f’Malta

Forsi l-bidla essenzjali, it-tidwira l-kbira, se[[et meta da[al il-cable television, l-akbar wasla f’Malta wara lwasla ta’ San Pawl u Napuljun. It-tliet mumenti, filfatt, huma ‘inva]jonijiet’, wasliet minn barra. It-tlieta huma bidliet intellettwali, kulturali. Hemm differenza kbira wa[da, madankollu: San Pawl u Napuljun waslu bil-ba[ar, bil-mod ‘normali’, waqt li l-cable television da[al b[allikieku b’mod trasparenti, invi]ibbli. Niftakarni nhar ta’ Sibt waranofsinhar nin[aslu u mmorru nqerru biex inkunu lesti g[all-{add. Illum... Il-bidla f’dan il-ka] tinvolvi /-/aqliq tal-Knisja mi//entru fejn kienet sa ftit g[exieren ta’ snin ilu. M’g[adhiex e]attament fin-nofs, kif jindika l-e]empju msemmi, imma xorta wa[da hi l-akbar istituzzjoni f’Malta, wisq akbar mill-partiti l-kbar. Il-partiti stess, Partit Nazzjonalista u Partit Laburista, tnisslu minnha, fi [danha. Fuq kollox, hi istituzzjoni interpartitika. T[addan nies minn kull partit. Hi biss g[andha s-sa[[a morali, konvin/enti, li tlaqqag[hom flimkien. L-aqwa okka]joni hi Jum id-Duluri meta fl-istess ;urnata, flistess [in, f’bosta bliet u r[ula, jin;abru l-Maltin flakbar numru tag[hom. Darba kont ippruvajt nesprimi dan kollu f’poe]ija li semmejtha sewwasew ‘L-Akbar Mass Meeting’. G[alkemm il-programm tas-Sibt tbiddel, ir-rabta mal-Knisja g[adha qawwija. Tinsab fi kri]i, b[all-kultura Ewropea kollha, imma hemm g[adha. Poplu li qed ikun influwenzat il-[in kollu. Il-media, l-internet. Fil-verità nistg[u nibqg[u ;o bozza^ :o bozza? Il-kelma Latina ‘insula’, g]ira, hi marbuta mal-idea ta’ solitudni, qtug[. Isola, isula, i]olament, insulation, e//. Il-qofol tal-kun/ett ta’ g]ira hu appuntu li qisha tinsab f’bozza, i]olata, maqtug[a mill-bqija.

Mela kull g]ira g[andha kundizzjoni li hi komuni g[all-g]ejjer kollha. Imma mhux hekk biss. Kull g]ira g[andha l-istorja partikolari tag[ha. U hemm distinzjoni fondamentali: hemm g]ejjer li huma stat (Malta, ?ipru...), u hemm o[rajn li huma bi//a minn pajji] akbar (Sqallija, Lampedusa, Sardenja...). Ma hemmx kundizzjoni li hi tipika ta’ Malta biss. Hu ]ball ta’ metodu kull meta jing[ad li Malta biss hi hekk jew hekk. Il-kelma ‘biss’ hawnhekk ma tfisser xejn, u hi sempli/i estremi]mu tal-[sieb li jesprimi sens ta’ inferjorità li ma hux ippruvat xjentifikament. Id-differenza bejn Malta u l-bqija tad-dinja, jew a[jar id-differenza bejn Malta u l-bqija tal-Ewropa, hi kwistjoni ta’ ritmu. Kull pajji] g[andu l-pass tieg[u, u g[andu kull jedd li jimxi bil-pass tieg[u. L-istorja re/enti, mill-waqg[a tal-[ajt ta’ Berlin ’l hawn, turi li diversi pajji]i kien g[ad jonqoshom anki d-dritt li jiddefinixxu l-fruntieri tag[hom. Malta, kolonja /kejkna, irnexxielha tikseb l-Indipendenza sewwasew ftit snin biss wara l-Indja, pajji] enormi.

F’dan id-dawl, allura, irid ikun hemm kriterju ta’ kif nassimilaw, na//ettaw jew ma na//ettawx kulma jasal minn barra... It-teknolo;ija wasslet biex kibret l-informazzjoni u biex b’xi mod ing[elbu d-distanzi fi]i/i. Ninsabu fl-epoka talimma;ni, tad-dehra, epoka postverbali, postalfabetika.

Ma jfissirx li l-kelma mhix /entrali u essenzjali, imma jfisser li hi qaddejja tad-dehra, ta’ kulma jidher. Min-na[a l-o[ra, hemm il-fatt li qatt aktar milli fi ]mienna ma kienu ppubblikati tant kotba u rivisti, kemm f’Malta u kemm fid-dinja. Il-kelma hi b’xi mod soda u permanenti imma hi sfidata minn kulma hu vi]iv, transjenti, miexi u mimli /aqliq (tibdil). Dan jg[odd g[al Malta anki fid-dawl tar-riferiment g[all-cable television u g[al kull ]vilupp teknolo;iku li se[[ wara. B[al kull pajji] ie[or, Malta trid teduka ru[ha g[al kultura ;dida biex trawwem kuxjenza kritika mibnija dejjem fuq il-mod fondamentali ta’ kull edukazzjoni serja: il-qari profond, ikkon/entrat. Kontra d-ditttatura tal-frammentazzjoni ta’ kollox, kull studju serju jibqa’ jitlob il-kon/entrazzjoni approfondita u fit-tul. Ma hix kwistjoni ta’ metodu tradizzjonali jew modern, e//. imma kwistjoni ta’ fatt naturali, permanenti: in-natura tal-bniedem titg[allem billi tin]el fil-fond u tikkon/entra. L-approfondiment u l-kon/entrazjoni ma humiex karatteristi/i tal-kultura ta’ ]mienna, li hu ]mien ta’ g[a;la, tferfix, [effa, trapass nervu] minn [a;a g[al o[ra. Hi l-epoka tal-impermanenza, il-[akma ta’ kulma hu g[addieni, temporanju, disposeable, minn o;;ett sa persuna. Madankollu, l-istudju veru jitlob ubbidjenza lill-metodu mitlub min-natura permanenti tal-bniedem. Fi kliem ie[or, kuxjenza kritika tinqeda bit-teknolo;ija b[ala mezz meravilju] li ma hux skop fih innifsu. L-akbar invenzjoni teknolo;ika kienet u tibqa’ l-ktieb. Madankollu, anki minn ra[al g[al ie[or issib /erti differenzi fil-karatteristi/i. Sa[ansitra anki differenzi djalettali! Kull belt u kull ra[al f’Malta aktarx jinftiehmu l-a[jar minn fuq ajru-

Fl-isfond tat-trilo;ija ‘Hekk T[abbat il-Qalb Maltija’

Insiru nafu a[jar min a[na Il-kundizzjoni li j;ib mieg[u l-ista;un s[un ittella’ fil-wi// l-aspetti ‘rieqda’ tat-temperament Malti. Hemm l-iskumditajiet li ;;ib mag[ha s-s[ana, u dan ifisser li l-karattru jg[addi mill-akbar prova li g[andha l-umanità> il-pa/enzja

plan. Hemm tidher medda art s[i[a: art u ba[ar, g[alqa u misra[, ra[al u ra[al ie[or [dejh. L-g[alqa, kelma mnissla mill-verb ‘g[alaq’ (‘G[aLQa’ minn ‘G[aLaQ’, b[all-kelma ‘KiTBa’ mill-verb ‘KiTeB’), tesprimi kollox: g[alqa hi xi [a;a mag[luqa, distinta mill-ispazju ta’ madwarha. Kull post hu b[allikieku varjazzjoni fuq l-istess tema: knisja, misra[, triq ewlenija, toroq, djar, sqaqien, u mbag[ad l-g[elieqi, ilperiferija, it-truf li jifirdu post minn ie[or. Hekk na[seb li [asbu missirijietna meta bnew kollox mill-unika ri]orsa li kellhom u li tant ibbrillaw fiha: il-;ebla. Il-ba[[ara (marbutin ma’ [a;a instabbli, mimlija /aqliq: l-ilma) saru mbag[ad anki bennejja (marbutin ma’ [a;a stabbli, solida: il-;ebla). In/ertezza u /ertezza, ba[ar u art sawru l-karattru Malti b[ala kumpless, persuna m[axkna bejn ]ew; estremi. G[all-Maltin huma importanti dawn i]-]ew; o;;etti: id-dar (il-;ebla) u d-dg[ajsa (l-ilma). It-tnejn huma spe/i ta’ dar g[aliex l-art u l-ba[ar ta’ madwarha huma pajji], territorju wie[ed. Waqt li kull post isegwi l-istess mudell, kull post imbag[ad ivarja bil-modi tieg[u. G[andu qaddis u festa g[alih, u l-bqija. Il-parrokkjali]mu (jew il-parrokkjalità) hu l-ba]i li nbniet fuqu so/jetà organizzata li mbag[ad rabbiet il-pretensjoni li hi nazzjon. Minn [dan il-parro//a, ‘mini nazzjon’, twieled pajji] s[i[. Id-differenzi wasslu biex kibret l-idea li kull ra[al kien parti minn xi [a;a akbar.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

24 Storja

IL-MONUMENTI FIL-MALL (9)

Il-monument f’;ie[ Sir Adrian Dingli minn Vincent Zammit

Kien nhar il-15 ta’ April 1907 li r-Re Dwardu VII talIngilterra kixef il-monument li twaqqaf fil-:nien tal-Mall f’;ie[ wie[ed mill-[bieb Maltin li kellu, Sir Adrian Dingli. Adrian Dingli twieled fissena 1817 fil-Belt Valletta. {a l-istudji tieg[u fl-Università ta’ Malta, u hekk kif gradwa b[ala avukat kompla l-istudji tieg[u barra minn pajji]na. Wara li rritorna lura lejn Malta, mill-ewwel wera lkapa/itajiet tieg[u fil-qasam legali, u wara li kien elett membru tal-Kunsill tal-Gvern fis-sena 1849 b[ala rappre]entant ta’ G[awdex, hu beda l-[idma tieg[u fittfassil tar-regolamenti tal[idma tal-Kunsill. Ftit ta]]mien wara n[atar Avukat talKuruna, u beda bil-[idma tieg[u biex jimmodernizza lli;ijiet Maltin. Ir-rispett li l-awtoritajiet Ingli]i kellhom lejn Dingli kien muri billi mhux l-ewwel darba kien ing[a]el b[ala rappre]entat tal-Gvern Kolonjali f’ta[ditiet importanti. Kien

FIMBank plc, l-istituzzjoni finanzjarja internazzjonali bba]ata f’Malta li tispe/jalizza fl-iffinanzjar tal-kummer/, qed jiffinanzja l-konservazzjoni ta’ disa’ monumenti li jinsabu fil-;nien imsejja[ il-Maglio, jew kif inhu mag[ruf a[jar il-Mall, fil-Furjana. Il-pro;ett qed ikun ikkoordinat minn Din l-Art {[elwa. Il-manutenzjoni preventiva ta’ dawn il-monumenti qed issir minn Heritage ResCo. Dawn qed jikkoordinaw ix-xog[lijiet mal-Kunsill Lokali tal-Furjana u mal-Ministeru g[at-Turi]mu, Kultura u l-Ambjent.

involut fit-ta[ditiet dwar li]vilupp tal-Port il-Kbir lejn in-na[a tal-Marsa, kif ukoll dwar il-bini tas-Suq tal-Belt, lIsptar Monte Carmeli, kif ukoll dwar il-bini tat-Teatru Rjal. Barra minn hekk Dingli kien mibg[ut barra minn xtutna biex ikompli jiddiskuti dwar materji partikulari, fosthom mal-Gvern Taljan. Jidher li Dingli kien wie[ed

mill-persona;;i li tkellmu mal-Vatikan favur li G[awdex ikun imwaqqaf b[ala Djo/esi separata minn Malta. Adrian Dingli ntbag[at it-Tune]ija u anki ?ipru g[an-nom talGvern Kolonjali Ingli], fuq missjonijiet importanti. Fis-sena 1880 Adrian Dingli n[atar Prim Im[allef, u g[alkemm ]diedlu xxog[ol, xorta wa[da baqa’ jaqdi diversi dmirijiet o[ra li

Il-monument dedikat lil Sir Adrian Dingli

tant kien mag[ruf g[alihom. Kien ukoll il-Vi/i President tal-Kunsill tal-Gvern, u lmod kif kien jimxi kien imfa[[ar minn kul[add. Ilpo]izzjoni li kellu Sir Adrian Dingli f’Malta kienet wa[da unika. Ing[ata rispett u anki poteri li qabel qatt ma kienu g[and persuna wa[da. Tant kien persona;; importanti, li l-oppo]izzjoni g[all-gvern kolonjali kienet tqis lil Dingli b[ala l-Gvernatur ta’ Malta, min[abba li, kif kien jing[ad, hu kien jidde/iedi l-affarijiet g[all-Gvernaturi Ingli]i. Fis-sena 1894, fl-età ta’ 77 sena, Adrian Dingli rtira mill-[idma pubblika tieg[u, wara 50 sena ta’ [idma kontinwa. Sir Adrian Dingli miet fl-1900 fid-dar tieg[u fil-Belt Valletta, u ndifen fi/-/imiterju tal-Addolorata. Mal-mewt tieg[u kien hemm diversi persona;;i li g[addew kummenti favorevoli dwar Dingli.

Dettall mill-monument ta’ Sir Adrian Dingli

Kien hemm ukoll min issu;;erixxa li g[andha titqieg[ed ir[ama biex ikun imfakkar dan il-persona;;. I]da o[rajn kienu qalu li aktar kien ikun xieraq li jitwaqqaf monument f’post pubbliku. Il-monument hu mag[mul minn obelisk talgranit u bust tal-bron] li juri lil Sir Adrian Dingli, xog[ol il-Malti Antonio Sciortino. Interessanti ng[idu li Sciortino ntg[a]el wara li reba[ kompetizzjoni g[alla[jar disinn ta’ monument li jfakkar lil Sir Adrian Dingli. G[all-inawgurazzjoni kien hemm pre]enti, apparti r-Re Dwardu u l-mara tieg[u Alexandra, diversi persona;;i distinti o[ra, fosthom il-mara ta’ Sir Adrian Dingli, kif ukoll l-Isqof ta’ Malta. Kien hemm diskorsi tal-okka]joni, u anki r-Re Dwardu kien g[amel diskors qasir fejn semma l-[biberija tieg[u ma’ Sir Dingli, li kienet tmur lura 45 sena.

Fis-sena 1880 Adrian Dingli n[atar Prim Im[allef, u g[alkemm ]diedlu x-xog[ol, xorta wa[da baqa’ jaqdi diversi dmirijiet o[ra


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta’ Lulju, 2012

TV#Radju 25 minn Raymond Miceli - ray.miceli@media.link.com.mt

Fil-qosor Newsroom NET Television 21>32 Il-programm tal-lum se jo[odna fil-Water Park ta’ Bu;ibba (ritratt hawn ta[t) li qed i]uruh mijiet ta’ tfal. Naraw ukoll dwar ]ew; skoperti importanti, dik ta’ parti/ella li [admu fuqha xjentist u studenti Maltin u dik ta’ [ajt storiku li ma kienx mag[ruf u li nstab fil-Forti Sant’Iermu fil-Belt.

Romy Raiuno 15>15

Déjà Vu NET Television 17>00 Beth (Christine Haber) tixtieq tid[ol fil-grupp ta’ Luke (Francesco Catania). I]da dan di;à g[andu pjani o[ra ma’ min se ja[dem. I]da Beth mhix xi wa[da li taqta’ qalbha malajr. Fl-iskola tasal g[alliema ;dida, Hazel. Tnejn mill-g[alliema r;iel, Aleandro u Wayne juru interess fiha. U hi? Arsenio Lupin Raitre 21>05 Film ta’ avventura li n[adem fl-2004 b’re;ija ta’ Jean-Paul Salomé u li g[andu lil Romain Duris u Kristin Scott Thomas fil-partijiet ewlenin. Ver]joni /inematografika interessanti ta’ dan il-karattru li bosta aktar jafuh mill-cartoons.

{a]en u Mrar NET Television 20>30 Wara li :u]eppi (Michael Tabone) sema’ li Katrin (Mariella Schembri) kienet qed tiltaqa’ ma’ Bertu (Warren Caruana), jo[ro; b[al iljun fero/i mill-[anut tal-inbid u jer[ilha g[al fuq iz-zuntier fejn kienet qed issir il-festa ta’ lejlet il-Milied. Sadattant il-festa fuq iz-zuntier tkun fl-aqwa tag[ha. Kul[add fer[an. I]da dan il-fer[ kollu u dan it-taparsi daqq u ]fin kif kien se jispi//a? Jew se jkompli? Viva Cuba Canale 5 8>35

Film li n[adem fl-2005 u li l-istorja tieg[u tista’ tqis b[ala ver]joni moderna ta’ Romeo & Juliet g[all-fatt li [biberija bejn ]ew;t itfal tkun imxekkla min[abba li l-familja rispettivi huma minn klassijiet so/jali differenti.

Monument li juri lil Pietro Paolo Floriani li sar mill-iskultur ]ag[]ug[ Christopher Ebejer u li issa [are; ktieb dwar il-pro/ess kollu biex in[adem

Jessica Schwarz (fir-ritratt) tinterpreta l-parti ta’ Romy Schneider f’dan il-film bijografiku dwar din l-attri/i li isimha jibqa’ l-aktar miftakar g[allinterpretazzjoni tag[ha tal-Prin/ipessa Sissi.

Family Game - Se una vita non basta Raidue 23>45 Sandra Ceccarelli u Fabio Troiano (fir-ritratt hawn ta[t) huma fost l-atturi ewlenin f’dan il-film drammatiku Taljan li n[adem fl-2007 b’re;ija ta’ Alfredo Arciero. Vittorio jkun tabib stmat, li g[andu familja - mara u ]ew;t itfal. I]da x’ji;ri meta ji;i joqg[od mag[hom [u Vittorio ]-]g[ir li jkun qatta’ 3 snin fi programm ta’ dittossifikazzjoni?

Simpati/i NET Television 13>00 u 15>05 }ew; episodji mill-img[oddi ta’ din is-sensiela televi]iva popolari. F’dak li se jintwera fis-13:00 naraw li Dora fuq ix-xog[ol taqbad kuntatt ma’ ditta rinomata f’Milan. X’ji;ri meta l-a;ent ta’ Milan ikun ;ej Malta u minn juri interess ukoll fih? L-istorja tal-episodju tal-15:05 tissokta mal-episodju l-ie[or. Fid-dar tal-familja Cassar kul[add i[ejji g[all-mi;ja ta’ dan it-Taljan. Intant fl-uffi//ju ta’ Joe kul[add jizzika lil Joe g[ax jafda lil martu ma’ dan it-Taljan.

Programm varjat Flimkien Sajf - NET Television, 18>10

Louise Tedesco u Hector Bruno jag[tuna edizzjoni o[ra ta’ dan il-programm varjat li qed jattira numru sew ta’ telespettaturi. Charles Briffa jag[ti tag[rif dwar l-istorja tal-lingwa Maltija. Raymond Saliba, li [a [sieb jeditja ktieb dwar kif sar il-monument ta’ Pietro Floriana li kien ikkummis-

sjonat mill-Kunsill Lokali tal-Furjana. Kenneth Cassar minn Heritage Malta jitkellem dwar wirja interessanti fuq il-[wejje; tar-ra[[ala li saret fis-Sala tal-Wirjiet fil-Ministeru ta’ G[awdex. Tano Vella jiffoka fuq tliet pro;etti li saru mill-Gvern. Kostum ta’ ra[[al Malti tal-img[oddi li kien fost dawk gall-wiri


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta’ Lulu, 2012

26 TV#Radju

Kundannat bla [tija 06>00 07>00 07>15 07>40 07>50

101 Breakfast Club A[barijiet (ikompli) 101 Breakfast Club Il-:urnali (ikompli) 101 Breakfast Club (b’waqfa g[all-A[barijiet fil-Qosor fit-08>00)

09>00 09>05

A[barijiet fil-Qosor Magazine 101

Testimone involontario - Rete 4 21>10

Eroj tal-Gwerra tal-Golf ikun ikkundannat g[all-mewt fuq delitt li fil-fatt ma wettaqx. I]da jing[ata alternattiva li jekk jid[ol g[al missjoni sigrieta i]da perikolu]a, din tista’ tin[afirlu...

Il-film in[adem fl-1999 b’re;ija ta’ David Glenn Hogan u fost l-atturi nsibu lil Keenen Ivory Wayans u lil Jill Hennessy, it-tnejn firritratt hawn ta[t.

(b’waqfa g[all-A[barijiet fil-Qosor fl-10>00)

11>00 11>55 12>00 12>30 13.00 15>00 15>05

Wavelength Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet Qari bil-Malti The Big Show A[barijiet fil-Qosor Hitsteria (b’waqfiet g[all-A[barijiet fil-Qosor fl-16>00)

17>00 17>55 18>00 18>30 20>00 21>00 23>00 24>00

Radju Malta - 93.7 FM 06:00 – Frank u Ron (jinkludi 07:00 A[barijiet, 07:30 Mill:urnali Lokali, 07:50 Avvi]i ta’ Mwiet, 07:58 Angelus, 08:00 A[barijiet fil-qosor) 09:00 - BBC 09:05 – Familja Wa[da (jinkludi 10:00 A[barijiet fil-qosor, 11:00 BBC News) 11:50 - Avvi]i ta’ Mwiet u l-Angelus 11:58 - Xi Qrajt, Xi Smajt 12:00 Newsline 12:45 - Tifkiriet 13:30 - Qari bil-Malti 14:00 A[barijiet 14:05 – E M Live 15:50 - ?ama ?ama 16:00 A[barijiet 16:05 – Drivetime (jinkludi 17:00 A[barijiet) 18:00 - Bulettin tal-A[barijiet 18:15 – - Nwar 19:00 Sehemna fl-Ewropa 19:50 – Avvi]i ta’ Mwiet 20:00 – A[barijiet 20:05 – Qari bilMalti (r) 20:30 - Solidarjetà 21:00 - Countdown 22:00 - LA[barijiet 22:05 - Night Moods 23:00 - Xi qrajt, xi smajt 23:03 – Ru]arju 23:30 - Classic Hits. ONE Radio - 92.7 FM 06:00 - ONE Breakfast (jinkludi 06:45 ONE News, 07:00 Kummentarju, 07:30 Mill:urnali, 08:00 Igawdu l-{ajja ta’ Dejjem, 08:25 ONE Club Xewqat, 08:45 u 09:45 One News) 10:00 - Kartolina (jinkludi 10:30 F’{ames Minuti) 11:00 - Flimkien (jinkludi 11:10 Pariri G[alik, 11:45 ONE News, 12:00 Angelus, 12:05 Igawdu l-{ajja ta’ Dejjem) 12:30 - Qrib Xulxin 13:15 Rumanz 13:45 - ONE News 14:00 - Minflok Siesta 15:30 Drive Time 15:45 - ONE News 16:30 - Tomatate 17:00 - Kummentarju 17:05 - Rush Hour (jinkludu 17:45 ONE News, 18:00 Igawdu l-{ajja ta’ Dejjem, 18:05 Bieb Bieb) 18:15 - Dirett Ewropa 18:45 Djarju tal-Partit Laburista 19:00 - In the Zone 19:45 ONE News 20:15 - Sport Action 20:45 - Pajji] li Jixraq lil Uliedna 21:45 - ONE News 22:00 - Kummentarju 22:05 Bla Kantunieri 23:00 Woodenman Jukebox 24:00 Music FM 02:00 - Serali. RTK - 103 FM 06:30 Espresso 103 FM! (jinkludi 06:55 Fi {dan il-Mulej, 07:00 A[barijiet, 07:57 Angelus, 08:00 BBC News, 09:00 RTK qosor) 09:15 - G[alina Lkoll (jinkludi 10:00 BBC News, 11:00 RTK Qosor) 11:40 - Headlines 11:55 - Fi {dan il-Mulej 12:00 - RTK Bulettin 12:12 - Afternoon Favourites (jinkludi 13:00 u 15:00 RTK Qosor, 14:00 BBC News) 15:30 - Mis-Swieq talFlus 15:40 - Fil-:nien (jinklu-

Newsdesk Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet Musica al fresco Club 90s Fuzzbox - Michael Bugeja Newsdesk (r) Night Style - Joe Vella

di 16:00 BBC News) 16:40 Headlines 17:00 - RTK Bulettin 17:15 - Summer Mix! (jinkludi 18:00 RTK Qosor) 19:00 - Fi {dan il-Mulej 19:05 - Ru]arju 19:25 - Rakkont 19:40 - {sibijiet mal-Melodija 21:00 - Int fjn sejjer? 22:00 Il-Qaddis tal-Jum 22:05 Ru]arju 22:25 - Ripetizzjonijiet - Rakkont, Gallarija, LAvukat # Nutar, Gastronomijai. Campus FM - 103.7 FM 09:00 - Anali]i tal-;urnali 09:20 - Foreign News # Culture News 09:30 - Meta l-Mo[[ isir Palk 10:00 - BBC News Update 10:06 - Triangolu 11:00 - Classic FM 13:00 Anali]i tal-;urnali 13:30 Bioneers 14:00 - BBC News Hour 15:00 - Classic FM 19.30 - KL 17 20:00 Draguni, Kastelli, Reijiet u R;ejjen 21:00 - BBC World Service. Radju Marija - 102.3 FM 07:00 - Ru]arju 07:30 Quddiesa 08:00 - Angelus u Kuntatt 09:00 - {ajjitna 11:00 - Qari mill-Iskrittura Mqaddsa 11:30 - Nitg[allmu Naqraw l-

Evan;elju skont San :wann 12:00 - Angelus u Ru]arju 12:30 - Ru]arju l- Erwie[ 13:00 - Qari ta’ Rumanz 14:30 - Shalom 15:00 Kurunella {niena Divina 15:30 - Mulej x’inhu l-bniedem biex int ta[seb fih? 16:00 Fl-Iskola ta’ San Piju ta’ Pietralcina 17:00 - {ajjitna (r) 17:30 - Bulettin ta’ A[barijiet Reli;ju]i 17:50 - G[asar 18:00 - Angelus u Ru]arju 18:30 - Quddiesa 19:00 - Qari Reli;ju] 19:30 - Ift[u l-Bibien 20:00 - Naturali 20:30 - Qari ta’ Rumanz (r) 21:00 Nixtarru kitbet San :or; Preca 22:00 - {udni f’Idejk 23:00 Ru]arju 23:30 - A[barijiet Reli;ju]i 23:50 - Kompjeta. Bay Radio - 89.7 FM 06:30 - Bay Breakfast (jinkludi 07:30 - A[barijiet, 08:30 u 09:30 - A[barijiet fil-qosor) 10:30 - Simon Pisani (jinkludi 11:30 u 13:30 - A[barijiet filqosor) 13:30 - Ian Lang 15:30 - Nathan & Talitha 18:30 A[barijiet 18:40 - Bay Beats 20:00 - Ben Glover 22:00 Nocturnal 24:00 - John Digweed. Bastjani]i FM - 95 FM 06:50 - {sieb tal-Jum 07:00 Fil-kumpanija ta’ Tony 13:00 - Tempo on the mix 17:30 – All Time Favourites 18:30 – Don’t Stop the Music 20:00 Mu]ika Klassika.

TVM 07:00 - L-G[odwa t-Tajba 09:00 - Kids Zone 09:50 - }ona 12:00 - A[barijiet# rapport tat-temp 12:10 - Teleshopping 13:10 Century of Flight (dok.) 14:00 A[barijiet 14:05 - Teleshopping 15:05 - Egypt (dok.) 16:00 A[barijiet 16:05 - Teleshopping 17:05 - Amazon with Bruce Perry 18:00 - A[barijiet 18:10 - Sellili 20:00 - A[barijiet# sports# rapport tat-temp# rapport finanzjarju 20:40 - X’Joffri l-Kunvent Kunvent tal-Patrijiet Duminikani, ir-Rabat 21:30 - Sherlock 2010 23:00 - L-A[barijiet 23:15 G[awdex Illum (r). TVM 2 07:00 - A[barijiet 12:00 - Malta u Lil Hinn Minnha 14:00 Sa[[tek l-Ewwel 14:10 - BBC Planets (dok.) 15:00 - Mela’ Isma’ Din 15:05 - BBC Nature’s Greatest Events (dok.) 16:00 - Sa[[tek l-Ewwel 16:10 BBC - True Stories (dok.) 17:00 - Starboard 17:30 - Mela Isma’ Din 17:40 - BBC Documentary Planets (r) 18:30 - Asteriks 19:00 - A[barijiet bl-Ingl] 19:05 - Mill-Im[a]en tal-Festi 19:30 Trekking 20:00 - A[barijiet g[al Dawk Neqsin mis-Smieg[ 20:10 - BBC - Nature’s Greatest Events (dok.) (r) 21:00 De/eduti 22:00 - Mela Isma’ Din 22:10 - BBC - True Stories (dok.) (r). ONE 07:00 - BreakfastNews 09:05 :awhra 09:20 - Te]ori 09:30 Nuni 09:40 - Minuta Wa[da 09:45 - Londri 10:00 Teleshopping 10:40 - Lapes u Karta 10:55 - Vidoes Mu]ikali lokali 11:00 - Teleshopping 11:45 - Londri 12:00 - {ajjiet 12:15 - Healthy Living (r) 13:30 - ONE News 13:40 Teleshopping 14:45 - Emilja (ep. 1) 15:40 - Minuta Wa[da 15:45 - Londri 16:00 - Pink Panther (r) 16:35 - Ieqaf 20 minuta 16:55 Clint on ONE 17:05 Teleshopping 17:30 - ONE News 17:35 - Team PL 18:05 Telehsopping 18:35 - Te]ori 18:45 - Kudos 19:30 - ONE News 20:10 - Flippers 20:35 Liquorish 23:15 - ONE News 23:45 - Clint on ONE 23:50 Flippers (r). Smash 08:00 - Er;a’ Lura 09:00 {abbejtek 10:00 - Fil-K/ina ma’ Farah 10:50 - Teleshopping

13:00 - 1046 Music 15:00 Teleshopping 16:20 - Fil-K/ina ma’ Farah (r) 17:10 - Er;a’ Lura 18:15 - Bingo 75 18:40 Teleshopping 19:00 - News 19:30 - {abbejtek 20:30 Stylish Weddings (r) 21:30 Dokumentarju 22:00 - News 22:30 - M’Intix Wa[dek (r).

Canale 5 08:00 - Tg 5 mattina 08:35 Viva Cuba. Film 2005 11:00 Forum (attwalità) 13:00 - Tg 5 13:40 - Beautiful 14:10 Centovetrine 14:45 - Extreme Makeover Home Edition 15:10 Parenthood (TF) 16:10 - Non smettere di sognare. Film 2009 18:45 - Il braccio e la mente 20:00 - Tg 5 20:30 - Veline 21:10 - Ciao Darwin 5 00:15 Damages (TF) 01:15- Tg 5 notte 01:45 - Veline.

Raiuno 06:45 - Unomattina estate (jinkludi 07:00, 08:00 u 09:00 - Tg 1) 10:10 - Unomattina vitabella 11:00 - Unomattina storie vere 12:00 - E state con noi in tv 13:30 - Tg 1 14:00 - Tg 1 economia 14:10 - Verdetto finale 15:15 - Romy. Film 2009 17:15 Heartland (TF) 18:00 - Il commissario Rex 18:50 - Reazione a catena 20:00 - Tg 1 20:30 Techetechete - Il nuovo che fu 21:20 - Una voce per Padre Pio 23:35 - Un’estate italiana 00:45 Tg 1 notte 01:20 - Sottovoce 01:50 - Real School. . Raidue 07:00 - Sorgente di vita 07:30 Cartoons 10:15 - La complicata vita di Christine (TF) 10:35 Tg2 insieme estate 11:20 - Il nostro amico Charly (TF) 12:10 La nostra amica Robbie (TF) 13:00 - Tg 2 giorno 13:30 - Tg 2 e... state con costume 13:50 - Tg 2 medicina 33 14:00 - Senza traccia (TF) 15:30 - Guardia costiera (TF) 16:15 - The Good Wife (TF) 17:00 - One Tree Hill (TF) 17:50 - Tg 2 flash 17:55 Tg 2 sport 18:15 - Tg 2 notizie 18:45 - Cold Case (TF) 19:35 Ghost Whisperer 20:30 - Tg 2 notizie 21:05 - Squadra speciale Cobra 11 (TF) 21:55 - Una scatenata coppia di sbirri (TF) 22:50 Supernatural (TF) 23:30 - Tg 2 notizie 23:45 - Family Game - Se una vita non basta. Film 2007 01:20 - Tg Parlamento 01:30 Protestantesimo.

Italia 1 07:20 - Hannah Montana (sitcom) 08:10 - Cartoons 10:30 Dawson’s Creek (TF) 12:25 Studio aperto 13:05 - Studio sport 13:40 - Cartoons 15:00 Gossip Girl (TF) 15:55 - Le cose che amo di te (TF) 16:45 Mammoni 17:10 - Friends (TF) 17:35 - Mercante in fiera 18:30 Studio aperto 19:00 - Studio sport 19:25 - CSI: NY (TF) 21:10 - Grey’s Anatomy (TF) 23:00 - Rookie Blue (TF) 00:50 L’Italia che funziona 01:05 - Nip # Tuck (TF) 02:00 - Saving Grace (TF).

Raitre 08:00 - Carogne si nasce. Film ’68 09:30 - La storia siamo noi (dok.) 10:30 - Cominciamo bene 13:10 - La strada per la felicità 14:00 - TG regione 14:20 - Tg 3 14:45 - Tgr piazza affari 14:55 Tour de France 18:00 - Geo Magazine 2012 19:00 - Tg 3 19:30 - Tg regione 20:00 - Blob 20:15 - Cotti e mangiati (sitcom) 20:35 - Un posto al sole (soap) 21:05 - Asenio Lupin. Film 2004 23:20 - Tg regione 24:00 - FIL Felicità interna lorda 01:00 - La terra del desiderio. Film ’47.

La 7 07:00 - Omnibus estate 2012 07:30 - Tg La 7 09:45 - Coffee Break 11:10 - Ti ci porto io 12:30 - I menù di Benedetta 13:30 - Tg La 7 14:05 - La più bell serata della mia vita. Film ’72 16:10 - L’ispettore Barnaby (TF) 18:00 - I menù di Benedetta 18:55 - Cuochi e fiamme 20:00 Tg La 7 20:30 - In onda 21:10 Pasolini - un delfino italiano. Film ’95 23:15 - Film cronaca 23:50 - Tg La 7 23:55 - Tg La 7 sport 24:00 - NYPD (TF) 01:55 - In onda.

Rete 4 06:50 - Magnum (TF) 07:45 Più forte ragazzi (TF) 08:40 The Sentinel (TF) 09:50 Detective Monk (TF) 10:50 Ricette di famiglia 11:30 - Tg 4 12:00 - Cuore contro cuore (TF) 12:55 - Distretto di polizia 2 13:50 - Forum 15:10 - Wolff - un poliziotto a Berlino (TF) 16:05 My Life - Segreti e passioni (soap) 17:00 - Maigret - L’ombra cinese. Film 2004 18:55 - Tg 4 19:35 - Tempesta d’amore (soap) 20:10 - Siska (TF) 21:10 Testimone involontario. Film ’99 23:25 - Corda tesa. Film ’84 01:30 - Tg 4 01:50 - Pianeta mare.


IN-NAZZJON It-Tnejn, 9 ta’ Lulju, 2012

TV#Radju 27 Favourite Channel 08:00 - Festi 10:00 - 7F 10:30 Favourite Cinema 11:15 Teleshopping 12:05 - Kont Taf? 12:15 - F. News 12:30 Teleshopping 13:00 - IlMadonna ta/-?oqqa 15:00 Teleshopping 16:30 Newspoint 17:00 - Teleshopping 17:30 - Nies B[alna 18:15 - F. News 18:30 - Mrs Prichard 19:45 - Reporter 20:00 - Kont taf? 20:15 - F. News 21:00 Mit-Tnejn g[al 3 23:15 - F. News. Calypso Music TV 07:00 - Total Request 09:00 – 80s Classics 10:00 - 90s Classics 11:00 – 2000s-2009s Classics 11:30 - Teleshopping 13:30 – 2010 Onwards 14:30 - Drama Bronx 15:00 - Wasal il-{in g[all-Maltin 15:30 - Bell’Italia 16:00 – Romantica 17:00 – Teleshopping 18:00 – Total Request 20:00 - Bingo 75. La 5 12:45 - Che trucco 13:25 - Spose Extralarge 13:45 - Giro giro bimbo 14:00 - Una mamma per amica (TF) 14:50 - Giudice Amy (TF) 15:40 - The OC (TF) 16:30 - The Starter Wife (TF) 17:20 - Chante! (TF) 17:40 Dharma & Greg (sitcom) 18:00 Uomini e donne 19:20 - Giro giro bimbo 19:35 - The OC (TF) 20:25 - Una mamma per amica (TF) 21:10 – Elisa di Rivombrose (il-V parti) 23:00 Beautiful. BBC Entertainment 07:10 - Tellytales 07:20 Bobinogs 07:30 - Nina and the Neurons 07:45 - Teletubbies 08:10 - Boogie Beebies 08:25 Little Robots 08:35 - ’Allo, ’Allo! 09:05 - The Royle Family 09:35 - The Weakest Link 10:20 - Walk on the Wild Side 10:50 Doctors 11:20 - Coast 12:20 -

The Impressions Show with Culshaw and Stephenson 12:50 New Tricks 13:40 - The Royle Family 14:10 - The Weakest Link 14:55 - Walk on the Wild Side 15:25 - Doctors 15:55 The Impressions Show with Culshaw and Stephenson 16:25 New Tricks 17:15 - The Weakest Link 18:00 EastEnders 18:30 - Doctors 19:00 - Coast 20:00 - One Foot in the Grave 20:30 - Rev 21:00 - Spooks 21:50 - Dinnerladies 22:20 - As Time Goes By 22:50 - 20,000 Streets Under the Sky 23:40 - Gavin and Stacey. TCM 07:50 - The Train Robbers. Film

’73 (PG) 09:35 - Big Jim McLain. Film ’52 (U) 11:20 Message in a Bottle. Film ’99 (12) 13:45 - Gunsmoke 14:50 Rawhide 16:00 - Around the World in 80 Days. Film ’56 (U) 18:40 - The Mark of Zorro. Film ’40 (U) 20:25 - Riot in Cell Block 11. Film ’54 (15) 22:00 The Glimmer Man. Film ’96 (15) 23:45 - Boogie Nights. Film ’97 (18). MGM Movies 06:35 - Report to the Commissioner. Film ’75 (AA) 08:25 - The Wilby Conspiracy. Film ’75 (AA) 10:10 - Return to Macon County. Film ’75 (15) 11:40 - Tom Sawyer. Film 2000 (PG) 13:10 - Mr Wonderful. Film ’93 (15) 14:50 - Fatal Memories. Film ’92 16:20 - The Dust Factory. Film 2004 (PG) 18:00 - Stagecoach. Film ’86 19:35 - A Midsummer Night’s Sex Comedy. Film ’82 (PG) 21:00 - Rolling Thunder. Film ’77 (18) 22:40 - MGM’s Big Screen 22:55 - Eve of Destruction. Film ’91 (18). Diva Universal 07:00 - Rex: A Cop’s Friend 08:00 - Kojak 09:00 - Wolff’s Turf 09:55 - Ironside 10:55 McLeod’s Daughters 11:55 - ER 12:55 - Kojak 13:55 - The

Memoirs of Sherlock Holmes 16:00 - Ironside 17:00 - Wolff’s Turf 18:00 - JAG 19:00 Ironside 20:00 - Kojak 21:00 Great Women 21:10 - Agatha Christie’s Marple 23:03 Parole D’Amore 23:10 - ER.

Discovery Channel 07:15 - Deadliest Catch: Bering Sea Swim Club 08:10 - Extreme Fishing with Robson Green: USA 09:05 - Mythbusters: Exploding Lighter 10:00 - How Do They Do It? 10:30 Destroyed in Seconds 10:55 Ultimate Survival: Yukon 11:50 - Wheeler Dealers: Frogeye Sprite 12:45 - Hot Rod Apprentice: Hard Shine: Shop Racer 13:40 - American Chopper: Saginaw Chippewa Indian Tribal Theme Bike 14:35 - Dirty Jobs 15:30 Mythbusters: Pirates 2! 16:25 Deadliest Catch: Arctic Quest 17:20 - Extreme Fishing with Robson Green: South Africa 18:15 - River Monsters: Rift Valley Killer 19:10 - How It’s Made 19:40 - How Do They Do It? 20:05 - The Real Hustle: New Recruits 20:35 - The Real Hustle 21:00 - One Man Army: Will to Win 21:55 - Get Out Alive: Jungle Abduction 22:50 -

Robson’s Extreme Fishing Challenge 23:45 - I Shouldn’t Be Alive: Jaws of Death. Melita Movies 10:00 - Marmaduke 11:30 - Our Family Wedding 13:15 - Circle of Friends 14:42 Hollywood Buzz 15:05 - The A-Team 16:59 - Hollywood Buzz 17:25 Too Big To Fail 19:05 Conviction 21:00 - Death at a Funeral 22:30 - Gospel Hill 00:05 - Tortured. Melita More 08:00 - Hollywood Buzz 08:30 Full House 09:00 - The West Wing 09:50 - ER 10:40 Hollywood Buzz 11:05 - How I Met Your Mother 11:30 - The Mentalist 12:15 - Person of Interest 13:00 - Days of Our Lives 13:45 - ER 14:30 - The West Wing 15:15 - Fringe 16:00 - Gossip Girl 16:45 Desperate Housewives 17:30 How I Met Your Mother 17:52 Suburgatory 18:15 - Days of Our Lives 19:00 - 30 Rock 19:30 Top Gear 20:30 - Person of Interest 21:15 - The Mentalist 22:00 - Game of Thrones 23:05 Supernatural 23:55 - Alcatraz 00:40 - Bored To Death 01:05 Hung 01:35 - Entourage. Biography Channel 07:00 - Eye for an Eye 07:30 America’s Court with Judge Ross 08:00 - Making Over America with Trinny and Susannah: Dolphins, Wetsuits and a Waist: Terran Rosenberg 09:00 Hoarders: Glen and Lisa 10:00 Snapped: Women Who Kill: Amber Trudell 11:00 - Eye for an Eye 11:30 - America’s Court with Judge Ross 12:00 - The Real Hustle 13:00 - Storage Wars: Brandi’s First Time. Pawn Stars: 13:30 - Evel Genius 14:00 - The Great Escape 14:30 Necessary Roughness 15:00 Face the Music. 15:30 American Restoration: Milking It 16:00 - The Real Hustle 17:00 Hoarders: Glen and Lisa 18:00 -

Making Over America with Trinny and Susannah: Dolphins, Wetsuits and a Waist: Terran Rosenberg 19:00 - Storage Wars: Brandi’s First Time 19:30 - Pawn Stars: Evel Genius 20:00 - The Real Hustle 21:00 Hardcore Pawn: Desperate Pawn 21:30 - Hardcore Pawn: Skulls and Scoundrels 22:00 - Real Housewives of Beverly Hills: Life, Liberty and the Pursuit of Wealthiness 23:00 - Real Housewives of Beverly Hills: Life, Liberty and the Pursuit of Wealthiness.

G˙at-tfal fuq il-Cable Jim Jam 08:50 - My Animal Family 09:05 - Benjamin’s Farm 09:10 - See The Sea 09:15 - P.B. Bear and Friends 09:25 - Monkey See Monkey Do 09:35 Oswald 09:50 - Kipper 10:00 - Dougie in Disguise 10:10 - Barney and Friends 10:40 Wobblyland 10:45 - Jarmies 11:00 - Anthony Ant 11:15 - The Hoobs 11:40 - Jakers: The Adventures of Piggley Winks 12:10 - James the Cat 12:15 Fluffy Gardens 12:30 - My Animal Family 12:45 - Benjamin’s Farm 12:50 - See The Sea 12:55 Mio Mao 13:05 - P.B. Bear and Friends 13:15 Monkey See Monkey Do 13:25 - Bob the Builder 13:35 - Thomas and Friends 13:50 - Bob the Builder 14:00 - Fireman Sam 14:10 - Pingu 14:15 - Tiny Planets 14:20 - Pingu 14:25 - Barney and Friends 14:55 - Kipper 15:05 - Oswald 15:20 - Dougie in Disguise 15:30 - Wobblyland 15:35 Monkey See Monkey Do 15:45 - Pingu 15:50 Tiny Planets 15:55 - Pingu 16:00 - My Animal Family 16:15 - Benjamin’s Farm 16:20 - See The Sea 16:25 - James the Cat 16:30 - Thomas and Friends 16:45 - Bob the Builder 16:55 - Fireman Sam 17:05 - Jarmies 17:20 - Mio Mao 17:30 P.B. Bear and Friends 17:35 - Wobblyland 17:40

- Baby Antonio’s Circus 17:45 - Fluffy Gardens 18:00 - Slim Pig 18:10 - Pingu 18:15 - Tiny Planets 18:20 - Pingu 18:25 - The Hoobs 18:55 My Animal Family 19:00 - Tork 19:15 - Dougie in Disguise 19:25 - Pingu 19:35 - Angelina Ballerina 19:50 - My Animal Family 19:55 - The Hoobs 20:25 - Pingu 20:30 - Tiny Planets 20:35 Pingu 20:40 - Tiny Planets 20:45 - Tork 21:00 Monkey See Monkey Do 21:10 - See The Sea 21:15 - My Animal Family 21:30 - Benjamin’s Farm 21:35 - Jakers: The Adventures of Piggley Winks 22:00 - Bob the Builder. Disney Channel 09:00 - Avalon High (U) 10:25 - Phineas and Ferb 10:40 - Shake It Up 11:30 - ANT Farm 12:20 Jessie 13:10 - Good Luck Charlie 14:00 - Wizards of Waverly Place 14:50 - Phineas and Ferb 15:15 - So Random 16:00 - Dadnapped 17:20 - Wizards of Waverly Place 17:45 - Jessie 18:10 - ANT Farm 18:35 - Good Luck Charlie 19:25 - So Random 19:50 - The Suite Life on Deck 20:15 Fish Hooks 20:40 - Shake It Up 21:05 - Good Luck Charlie 21:55 - Wizards of Waverly Place.

07>00 09>30 10>30 12>00 12>30 13>00 14>00 14.05 15>00 15>05 16>00 17>00 18>00 18>10 19>35 19>45 20>30 21>30 21>32 22>25 23>00

NET News Chit Chat Teleshopping X’Hemm g[all-Ikel Bejni u Bejnek Simpati/i NET News Teleshopping NET News Simpati/i Teleshopping Déjà Vu NET News Sajf Flimkien Lift NET News {a]en u Mrar NET News Newsroom Man Up + NET News

Sport fuq il-Cable Eurosport 08:30 - Rally

08:45 - Australian Goldfields Open, Snooker (live) 10:30 - Australian Goldfields Open, Snooker 11:30 Australian Goldfields Open, Snooker (live) 14:00 - Tour de France Cycling: Stage 9: Arc et Senans - Besancon (live) 17:45 UEFA European U#19 Championship Football 19:00 UEFA European U#19 Championship Football (live) 21:00 - This Week on World Wrestling Entertainment 21:30 Pro Wrestling 22:30 - WATTS 22:45 - Australian Goldfields Open, Snooker. GO Sports 1 07:00 - RaboDirect Pro12: Rd 1: Ospreys v Leinster 09:00 Barclays PL: Wk 7: Arsenal v Bolton W 11:00 - Serie A: Rd 4: Cesena v Lazio 13:00 - The Champ.: Wimbledon 2012:

Novak Djokovic v Juan Carlos Ferrero 15:00 - Barclays PL: Wk 10: Arsenal v Sunderland 17:00 - Serie A: Rd 7: Lazio v Roma 19:00 - RaboDirect Pro12: Rd 4: Ospreys v Ulster 21:00 - The Champ.: Wimbledon 2012: Roger Federer v Albert Ramos 23:00 - Barclays PL: Wk 12: Chelsea v Arsenal 01:00 - Serie A: Rd 8: Bologna v Lazio. GO Sports 2 07:00 - Vincennes Horseracing 09:00 - PGA Alstom Open de France: Day 1 13:00 RaboDirect Pro12: Rd 2: Leinster

v Newport Gwent Dragons 15:00 - Serie A: Rd 6: Fiorentina v Lazio 17:00 - The Champ.: Wimbledon 2012: Maria Sharpova v Anastasia Rodionova 18:30 - PL World: Wk 47 19:00 - Barclays PL: Wk 11: Arsenal v Stoke City 21:00 - Roma Channel.

Melita Sports 1 08:00 - Bundesliga: FC Schalke v FC Augsburg: dtd. 04.12.11 (r) 09:55 - La Liga: Villarreal v Valencia: dtd. 08.01.12 (r) 11:45 - npower Champ.: PO SF 2nd Leg: Birmingham C. v Blackpool: dtd. 09.05.12 (r) 13:35 - NBA: Chicago @ Boston dtd. 12.02.12 (r). FIFA Beach Soccer WC Qual.: 15:40 Norway v Spain (r) 17:00 Azerbaijan v England (r). 18:20 - Bundesliga: FC Schalke v FC Augsburg: dtd. 04.12.11 (r) 20:15 - WWE: No Way Out (r) 23:20 - La Liga: Villarreal v Valencia: dtd. 08.01.12 (r) 01:10 - npower Champ.: PO SF 2nd Leg: Birmingham C. v Blackpool: dtd. 09.05.12 (r). Melita Sports 2 12:00 - Copa Libertadores: Boca

Juniors v Union Espanola: dtd. 03.05.12 (r) 13:55 - Swedish ATG Horse Racing: V4 Race Meetings 15:00 - Bundesliga: FC Schalke v FC Augsburg: dtd. 04.12.11 (r) 16:55 - La Liga: Villarreal v Valencia: dtd. 08.01.12 (r) 18:45 - Swedish ATG Horse Racing: V4 Race Meetings (r) 19:50 - FIFA Beach Soccer WC Qual.: Norway v Spain (r) 21:10 - npower Champ.: PO SF 2nd Leg: Birmingham C. v Blackpool: dtd. 09.05.12 (r) 23:00 - La Liga: Español v Barcelona: dtd. 08.01.12 (r) 00:50 - Swedish ATG Horse Racing: V65 Race Meetings. Melita Sports 10 19:00 - La Liga: Getafe v Español: dtd. 18.02.12 (r) 20:50 - Bundesliga: VfB Stuttgart v Werder Bremen: dtd. 13.04.12 (r) 22:40 - NBA: Chicago @ Boston dtd. 12.02.12 (r) 00:40 America's Cup: World Series: Newport: Day 3 (r). Malta Stars 08:00 - BOV PL: Tarxien v Qormi: dtd. 10.12.11 (r) 10:15 Melita GFA 1st Div.: SKVW v Xewkija Tigers: dtd. 31.03.11 (r) 12:00 - Malta Handball Assoc.: Aloysians v LaSalle (r) 13:20 Malta Basketball Assoc.: Athleta v Siggiewi (r) 14:45 - Malta Rugby Football Union: Alligators v Stompers: dtd. 04.02.12 (r) 16:20 - Football Nurseries (r) 16:55 - MOC Olympic Special (r) 17:30 - BOV PL: Tarxien v Qormi: dtd. 10.12.11 (r) 19:45 Melita GFA 1st Div.: SKVW v Xewkija Tigers: dtd. 31.03.11 (r) 21:30 - Malta Handball Assoc.: Aloysians v LaSalle (r) 22:50 Malta Basketball Assoc.: Athleta v Siggiewi (r) 00:15 - Malta Rugby Football Union: Alligators v Stompers: dtd. 04.02.12 (r) 01:50 - Football Nurseries (r). Football Stars 1 08:00 - Bundesliga: FC Schalke v FC Augsburg: dtd. 04.12.11 (r) 09:55 - La Liga: Villarreal v Valencia: dtd. 08.01.12 (r) 11:45 - npower Champ.: PO SF 2nd Leg: Birmingham C. v Blackpool: dtd. 09.05.12 (r) 13:35 - NBA: Chicago @ Boston dtd. 12.02.12 (r). FIFA Beach Soccer WC Qual.: 15:40 Norway v Spain (r) 17:00 Azerbaijan v England (r). 18:20 - Bundesliga: FC Schalke v FC Augsburg: dtd. 04.12.11 (r) 20:15 - WWE: No Way Out (r) 23:20 - La Liga: Villarreal v Valencia: dtd. 08.01.12 (r) 01:10 - npower Champ.: PO SF 2nd Leg: Birmingham C. v Blackpool: dtd. 09.05.12 (r).


IN-NAZZJON It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

28 Passatemp

Tisliba 1

2

5

3

4

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

18

14. 16. 17. 18.

Soluzzjoni tal-:img[a Mimdudin>- 5. Sawma; 6. Epika; 7. Attiv; 10. Dires; 11. Labar; 12. Baffi; 14. Varja; 16. Frakk; 17. Laned; 18. Niten. Weqfin>- 1. Assurd; 2. Kaktus; 3. Merill; 4. Sabbar; 8. {rafa; 9. Kburi; 12. Bandlu; 13. Ibridu; 14. Vakant; 15. Appena.

Kontra xulxin

F’din ix-xena jidhru tnax-il koppja ‘su;;etti li huma kontra xulxin, anke jekk b’mod umoristiku. Ara ssibx liema huma? E]: L-ilma nie]el fil-barmil (l-ewwel stampa fuq nett) u n-nar li jidher isfel nett. L-ilma jitfi n-nar. Baqa’ [dax-il kopja u dawn biex issibhom int. Sudoku

Soluzzjonijiet

G[at-tfal

Da[[al fil-kaxxi vojta ta’ kull ringiela, ta’ kull kolonna u ta’ kull kwadru ]g[ir ta’ 3 kaxxi bi 3 in-numri kollha mill-1 sad-9.

Tpin;ija

Pin;u din l-istampa tal-[ut u l-[axix b’kuluri adatti. G[andu jkollhom stampa verament sabi[a.

Sudoku

11. 12.

u je[tie; jiddewwa biex jissaffa (5,5) Ara 10 Plural ta’ qmis u tg[idx kemm qabe]! (5) Ma jisimg[u xejn (5) Kellu ji;;ebbed biex g[amel hekk (5) Meta l-volpi ma kienx jil[aq l-g[eneb, x’qal li kien? (5) Kambjament (5)

Weqfin>1. Frott tal-ba[ar (6) 2. Da[[al aktar polpa bejn [a;a u o[ra (6) 3. Xarrab u /aqlaq fl-ilma biex jag[ti l-a[[ar [asla (6) 4. Gniedes (6) 8. Ag[mlu xog[olkom (5) 9. A[dar tajjeb mimli, a[mar i;ennek! (5) 12. Ti;ie;a li toqg[od fuq il-bajd (6) 13. Dabbar rasu mill-g[aw;, evita (6) 14. Pupu ta/-/arruta. Ja bajtru li hu! (6) 15. G[aqal jintelaq u jid[ol f’ng[as aktarx [elu (6)

Kontra xulxin

Mimdudin>5. Infaxxatura b[a]-]wie;? (5) 6. Mara li ma tag[milx kumplimenti — spara g[aliha! (5) 7. Li tit[abbeb mieg[u malajr (5) 10. u 11. Ikel mhux tajjeb! :ieli jitrabba fil-;ilda jew ta[tha

1. In-nar u l-ilma; 2. Ix-xitan u l-an;lu; 3. Il-pulizijia bil-kelb u l-pri;unier; 4. Il-qamar u x-xemx; 5. It-tifla kerha u l-o[ra grazzju]a; 6. Il-lupu u ‘Little Red Riding Hood’; 7. Ir-ra;el anzjan u tarbija tat-twelid; 8. Il-partitarju tal-Inter u l-ie[or tal-Milan; 9. Il-wejter u l-klijent li libes platt spagetti; 10. Ir-ra;el trist bid-dwejjaq u l-ie[or li qed jid[ak; 11. L-iljunfant u l-;urdien; 12. Il-ville;;atur ma;enb il-ba[ar u l-ie[or fuq ilmuntanja li g[andu l-iski.

17


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

Klassifikati 29

PROPRJETÀ Is-Swatar

APPARTAMENT spazju], lest u komplut bl-g[amara b’kollox, bi tliet kmamar tas-sodda, k/ina fitted, living#kamra tal-pranzu b’gallarija, ]ew; kmamar talbanju (wa[da ensuite) u utility room. Prezz €210,000. Garaxx ta’ tliet karozzi b’a//ess mill-komun inklu] fil-prezz. ?emplu 77467703.

Santa Venera

FLAT l-ewwel sular finished u furnished. Tliet kmamar tas-sodda wa[da ensuite, gallarija quddiem u wara u parti mill-bejt bilwashroom. €110,000 (Lm47,000) ?emplu 79990798.

Marsaxlokk

Tiswijiet fil-pront u fil-post

POST g[all - kiri g[al u]u esklussiv g[al kummer/ . Area 54 metru kwadru . G[al aktar informazzjoni ikteb P . O . Box 284 In Nazzjon .

bdil ta ’ soqfa tal - konkos u xorok , u nikkavraw travi tal - [adid bl - injam , qlug[ ta ’ madum tal - art u tal [ajt . Nag[mlu fa//ati ;ewwa u barra , fuq il - fil , bis - sejjie[ , bil - qoxra , xog[ol ta ’ invjar , tik[il u tibjid u rran;ar , u nraqqg[u soqfa tal - konkos , e// . Xog[ol ta ’ ilma . Xog[ol b ’ esperjenza kbira u atten zjoni ta ’ xog[ol . B ’ garanzija ta ’ xog[ol fil pront . ?emplu 99602436 .

AVVI}I

Ni]barazza

GANGA Transport Services, Triq Wied il-G[ajn, {a]}abbar }BR2703. Is-soluzzjoni tieg[ek g[al ;arr ta’ karozzi bejn l-Ingilterra u Malta. Store fl-Ingilterra. ?emplu 21803271 jew 99153153.

FLATS kbar quddiem il ba[ar , b ’ veduti u bi tliet kmamar tas - sodda . ?emplu 79843698 .

G{ALL-KIRI Il-Belt Valletta

G[al kull xog[ol

TA ’ kostruzzjoni ta ’ bini , alterazzjonijiet ta ’ bini ta ’ front gardens , ftu[ ta’ [itan bi travi tal - [adid , ftu[ ta ’ bibien u twieqi , [nejjiet ,

DJAR u garaxxijiet , in;orr kull tip ta ’ materjal , prezz ra;onevoli u Atlas highup sa [ames sulari bi truck 6 wheeler g[all - bejg[ . ?emplu 2 1 433352 , 7908 1 7 1 9 jew 994996 1 9 .

TA’ fridges, freezers, washing machines, tumble dryers u dehumidifiers, e//. B’sitt xhur garanzija fuq il-parts u labour. Bl-ir[as prezzijiet. Stima b’xejn minn qabel. Spare parts g[al kull tip ta’ appliances. ?emplu 21371559, 27371559, 21493285, 79884497 jew 99472570. Servizz fil-pront.

Trasport bejn l-Ingilterra u Malta

Tiswijiet

MAGNI tal-[jata. G[al service u tiswijiet fil-pront ta’ magni tal-[jata. ?emplu 99422268 jew 21416705.

G{ALL-BEJG{ Mejda tal-pranzu

KOMPLUTA b’sitt si;;ijiet, magna tal-[jata Singer Melody 60, wall unit, k/ina, one seater sofa, ]ew; si;;ijiet tal-injam b’cushions bojod tal-;ilda, tliet si;;ijiet talinjam, tapit kbir a[dar bilkannella, monitor tal-kompjuter, libsa tal-bridesmaid, pitturi ori;inali mpittrin g[allgosti tag[kom, kostum talKarnival g[all-kbar f’kundizzjoni tajba u elaborat, kien mixtri g[al show. ?emplu 79883916.

L-g[oti tad-demm m’g[andux vaganzi. Ag[ti d-demm illum


IN-NAZZJON It-Tnejn, 9 ta’ Lulju, 2012

30 Fil-Lenti

Insiru nafu a˙jar lil...

Dana McKeon

Isem u kunjom

Dana McKeon.

Data tat-twelid

13 ta’ :unju, 1989.

Esperjenza li g[addejt minnha, po]ittiva jew negattiva, u li t[oss li minnha tg[allimt [afna

Is-sajf li g[adda, idde/idejt li mmur ng[ix Londra g[al ftit ;img[at sabiex nipprova nikseb opportunitajiet ;odda u fuq livell og[la fix-xena tal-mu]ika internazzjonali. Minkejja l-fatt li [afna nies esprimew il-bi]g[at tag[hom min[abba d-diffikultajiet li artisti ;odda jiltaqg[u mag[hom f’dan il-qasam ta’ xog[ol, jiena xorta wa[da g[amilt dan il-pass li eventwalment wassal g[al [afna opportunitajiet sbie[ u uni/i barra minn xtutna. Din l-esperjenza g[allmitni li qatt m’g[andi naqta’ qalbi, i]da meta naffa//ja sitwazzjonijiet iebsin g[andi nag[mel [ilti biex neg[libhom u nibqa’ miexja ’l quddiem.

Il-fatt li tg[ix fil-g]ejjer Maltin, xi t[oss li huma l-vanta;;i u l-i]vanta;;i^

Lokalità fejn toqg[od In-Naxxar.

X’inhi l-konnessjoni tieg[ek mal-media jew mad-dinja tal-arti u l-ispettaklu

Kantanta, kitarrista, kompo]itri/i, awtri/i u fix-xena tal-mu]ika lokali u internazzjonali.

Jekk l-affarijiet imsemmija fit-twe;iba ta’ qabel mhumiex l-impjieg ewlieni tieg[ek, x’tag[mel aktar^ B[alissa l-mu]ika hija l-qofol tax-xog[ol tieg[i. Barra minn hekk, jiena nipprattika l-professjoni ta’ fi]joterapista.

G[andek xi delizzji^

Apparti l-mu]ika, u[ud mid-delizzji ewlenin tieg[i jinkludu l-isport (spe/jalment il-basketball), l-ivvja;;ar u l-arti.

L-aktar [a;a li tatek sodisfazzjon f’[ajtek sa issa L-aktar [a;a li ttini sodisfazzjon hija meta jirnexxili nikseb su//ess f’xi pro;ett li nkun ili na[dem g[alih. Fost dawn is-su//essi nista’ nsemmi l-akkwist tal-[ames post fis-sezzjoni femminili tal-Kampjonat Dinji tal-Beatbox li sar f’Marzuta din is-sena f’Berlin, reb[iet f’diversi kompetizzjonijiet tal-kant u kompo]izzjoni mu]ikali, kif ukoll il-midalja tad-deheb fil-Kampjonati Ewropej ta’ ta[t it-18-il sena (Div C) tal-basketball mat-tim nazzjonali ta’ Malta, l-kisba tad-degree fil-fi]joterapija.

Xi [a;a li ddejqek

Xi [a;a li ddejjaqni [afna hija l-g[ira g[ax nemmen li twassal g[al a;ir negattiv u distruttiv.

Il-fatt li tkun tg[ix Malta g[andha l-vanta;; li tkun imdawwar bil-familja, [bieb u [afna nies li taf sew, kif ukoll il-benefi//ju li kollox huwa qrib fis-sens ta’ transport u [in. Madankollu, l-opportunitajiet fil-qasam artistiku huma limitati, u g[alhekk idde/idejt li mmur ng[ix f’Londra g[al dawn l-a[[ar xhur.

Liema hu s-sors favorit tieg[ek li minnu ssir taf l-a[barijiet: il-gazzetta, it-televi]joni, ir-radju jew l-internet, u g[aliex^ .

• •

Nippreferi nsir naf l-a[barijiet mill-internet, g[ax huwa l-aktar sors a//essibli u effi/jenti g[alija.

G[alik xi jfissru dawn^: • l-im[abba – L-aktar emozzjoni li taffaxxinani u

tispirani. L-im[abba ;;ieg[el lil dak li jkun jinsa lilu nnifsu g[al [addie[or. il-[biberija – Wa[da mill-isba[ relazzjonijiet li bniedem jista’ jkollu. Il-[bieb veri huma l-familja li nag[]lu g[alina nfusna. il-libertà – Kapa/ità li ng[o]] g[ax permezz tag[ha nista’ nag[mel l-g[a]liet tieg[i f’oqsma differenti ta’ [ajti. i/-/ensura – Kwistjoni kontroversjali li tikkontrolla dak li hu permess li jitwassal lill-pubbliku, u g[alhekk g[andha tkun u]ata b’mod kawt u ming[ajr abbu] ta’ poter. ir-reli;jon – Twemmin personali li jqarreb lill-individwu mal-ispiritwalità tieg[u u tista’ to[loq ba]i g[all-valuri ta’ dak li jkun. is-safar – Wie[ed mill-passatempi favoriti tieg[i li jag[tini l-opportunità li nesplora d-dinja u nikber b’mod olistiku permezz ta’ avventuri uni/i. il-mewt – Pro/ess naturali li tqanqalli swied ta’ qalb, i]da mhux qtig[ ta’ qalb.

IR-RITRATT FAVORIT TIEG{EK LI FIH TIDHER INT — Jiena u l-band tieg[i indoqqu waqt il-Beerfest f’Ta’ Qali fl-2010. Esperjenza mill-isba[ fejn stajt naqsam il-mu]ika tieg[i ma’ udjenza fuq ru[ha. L-ener;ija dakinhar kienet xi [a;a inkredibbli u kkonfermatli g[aliex il-mu]ika hi l-passjoni tieg[i

Sensiela koordinata minn Raymond Miceli li tlaqqag[na ma’ nies li g[andhom konnessjoni mal-media jew mad-dinja tal-arti u l-ispettaklu. Tixtieq issir taf a[jar lil xi personalità minn dawn l-oqsma^ Ibg[at is-su;;erimenti tieg[ek fuq raymiceli@gmail.com u nag[mlu mill-a[jar biex nikkuntentawk.


IN-NAZZJON

It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

Konsumatur 31

It-Tribunal g[al Talbiet tal-Konsumatur Meta konsumatur jixtri o;;ett li jirri]ulta difettu] jew servizz li mhux sodisfa/enti, g[andu jag[mel ilment mal-bejjieg[. L-g[an ewlieni tal-konsumatur g[andu jkun li kemm jista’ jkun jipprova jil[aq ftehim amikevoli mal-bejjieg[ sabiex jie[u r-rimedju li jixtieq ming[ajr [afna problemi u dewmien F’ka] li ma jintla[aqx ftehim Jekk dan ma jse[[x, il-

konsumatur ikollu jirrikorri g[all-g[ajnuna tal-Awtorità Maltija g[all-Kompetizzjoni u l-Affarijiet talKonsumatur jew g[and lg[aqda tal-konsumaturi. Dawn jg[inu sabiex issir medjazzjoni biex ikun jista’ jintla[aq ftehim amikevoli bejn il-konsumatur u lkummer/jant. F’ka] li ma jintla[aqx ftehim minkejja l-intervent tal-uffi/jali tal-Awtorità jew tal-g[aqda, ilkonsumatur jista’ jressaq ilka] tieg[u quddiem itTribunal g[al Talbiet talKonsumatur. Dan it-tribunal hu l-post fejn wie[ed jing[ata g[ajnuna biex jie[u rimedju jew kumpens bla dewmien u ming[ajr [afna spejje]. It-tribunal, wara li jkun sema’ ]-]ew; na[at u e]amina l-ka], jie[u de/i]joni dwar jekk ilkonsumatur g[andux jing[ata kumpens. Waqt is-seduta tattribunal kull parti tag[ti lver]joni tag[ha ta’ dak li jkun ;ara ta[t ;urament. Kemm il-konsumatur kif ukoll il-bejjieg[ iridu jippre]entaw id-dokumenti kollha li g[andhom x’jaqsmu mal-ka] sabiex larbitru ji;i infurmat dwar dak li ;ara u jkun jista’ jasal g[al de/i]joni.

minn Melanie Camilleri melanie-n.camilleri@mccaa.org.mt

Meta l-konsumatur isib xi difett fil-prodott li xtara g[andu dejjem jara li jasal fi ftehim amikevoli

Xhieda waqt is-seduta Fost id-dokumenti li wie[ed jista’ jie[u mieg[u hemm ilkopja tal-ittra mibg[uta lillkummer/jant, kopja talkuntratt tal-bejg[, iddokument tal-garanzija

kummer/jali kif ukoll dokumenti o[ra li jg[oddu b[ala prova ta’ xiri. Wie[ed jista’ jtella’ wkoll xhieda waqt is-seduta jekk ja[seb li huma rilevanti u li jistg[u jkunu ta’ g[ajnuna g[all-ka] tieg[u. Fis-seduta, l-arbitru jistaqsi lil min g[amel it-talba biex jag[ti l-ver]joni tieg[u talka]. Ftit wara, il-parti l-o[ra tag[ti l-ver]joni tag[ha.

Meta l-konsumatur jinduna bid-difett mo[bi g[andu jibg[at ittra ta’ spjegazzjoni re;istrata lill-bejjieg[ fi ]mien xahrejn

Wara li tispi//a s-seduta, larbitru jie[u de/i]joni dwar jekk il-konsumatur [aqqux kumpens jew ji/[ad it-talba tieg[u. Kull ka] huwa differenti u g[alhekk idde/i]joni tal-arbitru tkun skont i/-/irkustanzi tal-ka]. Tajjeb li konsumatur i]omm f’mo[[u wkoll li qabel ma jmexxi l-ka] quddiem it-Tribunal g[al Talbiet tal-Konsumatur irid jikteb ittra lill-bejjieg[ u fiha jispjega x’inhi n-natura taddifett fil-prodott li xtara. Din l-ittra g[andha tintbag[at fi ]mien xahrejn minn meta lkonsumatur jinduna bid-difett u kemm jista’ jkun g[andha tintbag[at bil-posta rre;istrata. F’ka] li din l-ittra ma tinkitibx mill-konsumatur, larbtiru waqt is-seduta tattribunal jista’ jidde/iedi li jaqta’ s-sentenza kontra lkonsumatur g[aliex ikun naqas milli jimxi skont il-li;i.

Kopja ta’ din l-ittra flimkien ma’ dokumenti o[ra g[andhom jin]ammu millkonsumatur sabiex hu jkun jista’ jag[mel riferenza g[alihom waqt is-seduta tattribunal. Il-konsumatur u l-garanzija legali F’ka] li ninzertaw prodott difettu], it-tipi ta’ rimedji li

g[andna dritt nitolbu skont ilgaranzija legali huma tiswija jew bdil tal-o;;ett u f’ka] li dawn ir-rimedji ma jkunux possibbli, b[ala konsumaturi nistg[u nitolbu parti minn flusna lura jew flusna kollha lura skont i/-/irkustanzi talka]. Bil-garanzija legali g[andna sentejn /ans minn meta ssir ilkunsinna tal-o;;etti biex nirrappurtaw in-nuqqasijiet jew id-difetti i]da hu d-dmir tag[na wkoll li ninfurmaw

lill-bejjieg[ bil-problema bilmiktub fi ]mien xahrejn minn meta niskopru li l-prodott g[andu difett mo[bi. Jekk ma nosservawx dan il-perjodu ta’ ]mien nistg[u nirriskjaw li nitilfu d-dritt tag[na li nie[du l-kumpens li jist[oqqilna. Il-li;i tenfasizza li f’ka] li d-difett jew il-problema jo[or;u fl-ewwel sitt xhur mid-data ta’ meta nxtara lo;;ett, ikun meqjus li lproblema kienet e]istenti meta nxtara l-prodott sakemm ma jkunx ippruvat mod ie[or mill-bejjieg[. I]da, jekk il-konsumatur jiskopri bid-difett wara li jg[addu l-ewwel sitt xhur, tkun imbag[ad responsabbiltà tieg[u li jipprova li l-prodott mixtri kien wie[ed difettu]. Bis-sa[[a ta’ din ilgaranzija mog[tija bil-li;i, a[na l-konsumaturi g[andna protezzjoni xierqa f’ka] li nixtru prodotti b’nuqqasijiet jew difetti. G[aldaqstant nippruvaw li kemm jista’ jkun in]ommu ru[na infurmati dwar iddrittijiet u l-obbligi tag[na b[ala konsumaturi kif ukoll inkunu konxji mirregolamenti li qeg[din hemm biex i[arsuna meta ninzertaw diffikultajiet waqt ix-xiri tag[na.


It-Tnejn, 9 ta‘ Lulju, 2012

32 Lokali

It-tenur Malti ta’ fama mondjali Joseph Calleja ta kun/ert e//ezzjonali u mill-isba[ quddiem eluf ta’ nies li [onqu l-Fosos tal-Furjana g[al dan l-avveniment li issa sar appuntament annwali mistenni. Calleja ta’ interpretazzjonijiet mill-aqwa fi dwetti ma’ Gigi D’Alessio u Ronan Keating (ritratt xellug) kif ukoll mas-sopran Gillian Zammit u l-kantanta ]ag[]ug[a Amber. {adu sehem ukoll mal-mitejn tifel u tifla b[ala parti mill-HSBC Children Choir. (Ritratti> Joseph Galea)

L-a[jar g[a]liet u veduti o[ra Imut Papa u jil[aq ie[or, hekk jg[id il-Malti u hekk hu. Kollu veru u alla[ares mhux hekk. {add ma hu indispensabbli. I]da la hu ;ust u wisq anqas sew li persuni li jkunu qed jaqdu d-doveri tag[hom b’onestà u integrità ji;u f’sitwazzjoni li jkollhom jag[tu r-ri]enja tag[hom. {afna nies josservaw u malajr jifhmu meta r-ra;unijiet ikunu validi biex xi [add jag[ti r-ri]enja tieg[u. Bilmaqlub illum, [afna aktar nies mhux qed jifhmu r-ra;unijiet veri li wasslu g[ar-ri]enja ta’ Carm Mifsud Bonnici u Richard Cachia Caruana. Il-mozzjonijiet parlamentari xipli u debboli kontra Carm Mifsud Bonnici u Richard Cachia Caruana bilfors kellhom motivazzjonijiet o[ra, /ertament mhux imnebb[a mill-a[jar interessi nazzjonali. Il-motivazzjoni politika talmozzjoni kontra Carm Mifsud Bonnici b[ala Ministru talGvern u l-mozzjoni kontra Richard Cachia Caruana b[ala r-Rappre]entant Permanenti ta’ Malta fl-Unjoni Ewropea, reb[u fuq kull interess pubbliku ie[or. Fi]-]ew; ka]i, nieqsa minn kull etika, ra;uni

u sens ta’ kolle;jalità millbankijiet parlamentari, i]-]ewg persuni ;ew kostretti jag[tu rri]enja tag[hom. Fil-ka] ta’ Richard Cachia Caruana din fet[et bera[ pro/ess xejn demokratiku kontra kull persuna li llum jew g[ada jkollha po]izzjoni g[olja kemm fi/-?ivil, f’awtoritajiet u entitajiet o[ra tal-Gvern. Pajji]na, b[al kull pajji] demokratiku ie[or, g[andu b[ala s-sinsla tieg[u tliet pilastri mill-aktar importanti. Dawn it-tliet pilastri huma l;udikatura li tag[ti interpretazzjoni tal-ligijiet, ilParlament li bil-[idma tieg[u jag[mel il-li;ijiet u l-gvern li jara li x-xog[ol tal-;urnata jimxi b’mod tajjeb u bl-aktar mod effettiv. Dawn it-tliet pilastri ja[dmu b’mod indipendenti minn xulxin u mhux b’mod kollettiv biex ikun a//ertat li jkun hemm il-bilanc ne/essarju biex l-a[jar interessi ta’ kull persuna jkunu m[arsa sew. Bil-mozzjoni li ressaq ilPartit Laburista kontra Richard Cachia Caruana, il-Parlament Malti [oloq pre/edent serju [afna. Li Richard Cachia

minn Gejtu Vella Konsulent fir-Relazzjonijiet Industrijali info@peopleatwork.com.mt

Caruana seta’ kien jixbah ministru tal-gvern fil-qadi taddoveri tieg[u, xorta ma jibdilx il-fatt li dan qatt ma kellu jkun trattat b’mozzjoni filParlament. Waqt li fil-Parlament Malti kien g[addej dan kollu a[barijiet mill-aktar importanti li jolqtu direttament lill-familji sabu posthom aktar ’l isfel filprominenza f’u[ud mill-mezzi tal-istampa. Statistika ppubblikata millUffi//ju Nazzjonali tal-

media•link COMMUNICATIONS

Istatistika turi li f’Mejju li g[adda f’Malta kien hawn madwar 6,700 persuna jirre;istraw g[ax-xog[ol. G[alkemm dan hu ri]ultat tajjeb [dejn ta’ pajji]i o[ra, ninsab /ert li dawn il[addiema u l-membri talfamilji tag[hom ikunu jistennew li l-membri parlamentari ta’ pajji]na ja[dmu fuq diversi inizjattiva biex ikomplu jo[olqu xog[ol produttiv milli xort’o[ra. I]da mhux hekk ;ara fil-Parlament, il-mozzjonijiet kienu aktar important milli jidher. A[bar tajba o[ra u millaktar interessanti [ar;et fittmiem tas-summit g[all-pajji]i tal-Unjoni Ewropea g[at-12-il xahar li ;ejjin. Il-Gvern Malti, permezz tal-Prim Ministru Lawrence Gonzi, g[amel ilka] ta’ Malta u wassal g[allkonklu]jonijiet mill-aktar po]ittivi. Fi]-]ewg oqsma, dak talpensjonijiet u dak dwar i]]ieda g[all-g[oli tal-[ajja (COLA) l-Unjoni Ewropea kienet g[amlet rakkomandazzjonijiet lillGvern ta’ Malta biex jie[u mi]uri o[ra u differenti. Dwar l-età tal-pensjoni l-Gvern

g[amel /ara l-po]izzjoni ta’ pajji]na. Ir-riformi fil-qasam talpensjonijiet li saru fl-2006 huma adegwati u g[alhekk ma hemmx [tie;a li l-età talpensjoni titla’ aktar minn dak stabbilit fuq medda ta’ snin. Filwaqt li dwar i]-]ieda biex tag[mel tajjeb g[all-g[oli tal[ajja, il-Gvern ]amm po]izzjoni soda u stqarr li mhux fl-interess ta’ pajji]na li jibdel il-mekkani]mu li lpartijiet so/jali g[andhom qbil dwaru g[alkemm se jibqa’ jifli sew dak li jkun qed ji;ri madwarna biex il-pajji] jibqa’ kompetittiv. F’kull /irkustanza, tenna lGvern, is-sehem tal-imsie[ba so/jali jibqa’ /entrali f’kull de/i]joni dwar dawn l-oqsma vitali g[all-kwalità tal-[ajja ta’ kuljum tan-nies. Dan kollu se[[ f’perjodu ta’ ftit xhur. Min ja[dem biex pajjizna jkompli miexi ’l quddiem u jtejjeb il-kwalità tal-[ajja tan-nies minkejja dak kollu li qed ji;ri madwarna, u min komdu tant li jedha jfittex x-xag[ra fl-g[a;ina. Il-poplu anki jekk mill-bog[od i[ares, jifhem u ji;bed ilkonklu]jonijiet tieg[u.


2012_07_09