Issuu on Google+

www.media.link.com.mt

Numru 12,993

€0.45

Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

Ekonomija L-Uffi//ju Nazzjonali tal-Istatistika j[abbar li fit-tielet kwart ta’ din is-sena l-ekonomija Maltija kellha tkabbir ta’ 2.2 fil-mija Ara pa;na 2

Funtana tat-Tritoni Il-Gvern i[abbar li l-Funtana tat-Tritoni se tkun restawrata i]da se tibqa’ fl-istess sit Ara pa;na 5

Air Malta

Il-Prim Ministru Pollakk Donald Tusk li kellu l-Presidenza f’dawn is-sitt xhur, flimkien mal-President tal-UE Herman Von Rompuy u l-President tal-Kummissjoni Ewropea Josè Manuel Barroso f’konferenza tal-a[barijiet kon;unta lbiera[ waranofsinhar, wara lejl intensiv ta’ negozjati bejn il-{amis u l-:img[a (Ritratt> Reuters)

IS-SUMMIT TAL-UE DWAR IL-KRI}I TAZ-ZONA EWRO

Ftehim li jibg[at messa;; ta’ stabbiltà lis-swieq finanzjarji – il-Prim Ministru Lawrence Gonzi

Il-linja nazzjonali tal-ajru t[abbar li fil-jiem li ;ejjin se jift[u l-iskemi ta’ rtirar kmieni kif ukoll tibdil flistrutturi interni. Ara pa;na 7

Il-kri]i ekonomika Moody’s ter;a’ tnaqqas il-credit rating tat-tliet banek ewlenin ta’ Franza li qed ibatu minn tnaqqis sostanzjali fil-likwidità Ara pa;na 21

David BONELLO minn Brussell

Il - qbil li kien hemm bejn il pajji]i membri taz - zona ewro dwar mi]uri li g[andhom jittie[du biex ikun hemm kontroll ikbar tal finanzi pubbli/i , g[andu jibg[at messa;; /ar u stabbli lis - swieq finanzjarji madwar id - dinja . Il - Prim Ministru Lawrence Gonzi

sostna dan fl - ewwel kummenti tieg[u fi tmiem summit storiku u kru/jali g[all - futur tal - munita ewro u tal - Unjoni Ewropea . Wara aktar minn 1 5 - il sieg[a ta ’ diskussjoni l mexxejja qablu fuq sett ta ’ mi]uri li g[andhom mira ta ’ konsolidazzjoni fiskali fl - Unjoni Ewropea u biex

jintbag[at messa;; ta ’ stabbiltà . Fost il - mi]uri li qablu fuqhom il mexxejja Ewropej hemm dik imsej[a ‘ golden rule ’ li qed titqies b[ala kru/jali g[all - futur fiskali Ewropew . Din tfisser li kull pajji] g[andu jkollu ba;it bilan/jat . g[al pa;na 4

Futbol Hibernians isofru l-ewwel telfa fil-Kampjonat Premier Ara pa;na 31


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

4 Lokali

Il-PL jilqa’ l-ftehim mil[uq favur dixxiplina fiskali Il-Mexxej Laburista Joseph Muscat fi stqarrija b’reazzjoni g[adde/i]jonijiet me[uda fisSummit tal-UE qal li lftehim mil[uq ma jidhirx li qabe] il-linja talarmonizzazzjoni fiskali u sostna li l-PL hu favur iddixxiplina fiskali. Il-Mexxej Laburista qal li flus il-poplu jridu jkunu u]ati bil-g[aqal, u l-mira tal-Gvern trid tkun konsistentement favur ba;it bilan/jat u t-tnaqqis taddejn. G[alhekk, sostna Joseph Muscat, il-PL jifhem ilb]onn tad-d[ul fil-li;ijiet tag[na ta’ mekkani]mi li jassiguraw din iddixxiplina, filwaqt li jit[alla spazju biex Gvern ja;ixxi f’/irkustanzi e//ezzjonali, b[al ri/essjoni. Il-Mexxej Laburista appella lill-Prim Ministru biex fid-diskussjonijiet intergovernamentali tal;img[at li ;ejjin ja//erta li din il-flessibbiltà tkun assigurata. Madankollu Joseph Muscat qal li mil-lat tekniku, filwaqt li l-PL g[andu r-riservi dwar kemm is-swieq internazzjonali se j[arsu lejn dan il-ftehim b[ala soluzzjoni g[allin/ertezza li te]isti, ir-rwol usa’ li ng[ata lill-Bank ?entrali Ewropew hu pass po]ittiv. Fl-istess [in esprima t-t[assib tieg[u fir-

rigward tal-mandat mog[ti mill-Kunsill Ewropew biex jit[ejja rapport dwar “aktar integrazzjoni fiskali”. Joseph Muscat qal li b[ala Kap tal-Oppo]izzjoni lest jag[ti l-appo;; lill-Gvern. sakemm ma tinqabi]x illinja tal-armonizzazzjoni fiskali. Fi kliem ie[or, de/i]jonijiet dwar taxxi g[andhom jibqg[u jittie[du mill-Gvern Malti. Hu kompla li kwalunkwe tentattiv biex tin[oloq Common Consolidated Corporate Tax Base, li tkisser il-kompetittività ta’ pajji]na spe/jalment fisservizzi finanzjarji, g[andu ji;i re]istit. Bl-istess mod, m’ g[andux ikun hemm qbil mal-introduzzjoni ta’ Financial Transaction Tax, li timmina l-ekonomija ta’ pajji]na. Joseph Muscat qal li lGvern m’ g[andux jappo;;ja dan ir-rapport jekk iwassal g[al dawn i]]ew; punti li jmorru kontra l-interess Nazzjonali u jne[[i l-flessibbiltà li g[andna b]onn. Il-Mexxej Laburista qal li l-uniku mod kredibbli kif kwalunkwe pjan g[attnaqqis tad-defi/it jista’ jirnexxi huwa permezz tattkabbir ekonomiku. G[alhekk, f’pajji]na u flEwropa, id-diskussjoni u lazzjoni g[andha tkun favur it-tkabbir tal-;id u taxxog[ol, temm jg[id Joseph Muscat.

Il-Prim Ministru f’kummenti lill-;urnalisti fi tmiem is-summit fakkar li l-Gvern qabel dan is-summit kellu pjan biex minn jeddu jnaqqas id-defi/it g[as-sena d-die[la ta[t i]-0.5 fil-mija (Ritratt> Reuben Piscopo, DOI)

Il-Kroazja se tissie[eb fl-UE fl-2013 minn pa;na 1

Dan irid jintla[aq billi kull pajji] membru fiz-zona ewro ma jkollux defi/it li jaqbe] i]0.5 fil-mija tal-prodott gross domestiku sakemm jil[aq ba;it bilan/jat jew sa[ansitra l-infiq ikun inqas mid-d[ul. Din il-mi]ura qed titqies b[ala importanti [afna tant li tali dikjarazzjoni mistennija tid[ol fil-kostituzzjoni ta’ kull pajji] li se jid[ol g[al dan ilftehim. Il-mi]ura tg[id li jekk din il-mira ma tintla[aqx ikun hemm mekkani]mu awtomatiku Ewropew biex jikkore;i din is-sitwazzjoni u l-ba;its f’dawk l-pajji]i li jmorru lil hinn minn dawn ilpajji] ikunu ta[t osservazzjoni stretta. Malta qablet perfettament ma’ din il-proposta u l-Prim Ministru Lawrence Gonzi qal li din l-mi]ura di;à hi mni]]la fl-istrate;ija tal-pajji] u issa lesti wkoll ida[[lu din l-emenda fil-kostituzzjoni. Lawrence Gonzi rringrazzja lill-Kap tal-Oppo]izzjoni Joseph Muscat talli appo;;ja lill-Gvern fuq il-po]izzjoni li [a fis-summit u qal li jittama li l-Parlament jasal g[al din lemenda fil-kostituzzjoni b’mod unanimu. B’hekk malli din l-emenda tidda[[al filkostituzzjoni ta’ Malta kull Gvern li jkun hemm fil;ejjieni jmur g[all-

konsolidazzjoni fiskali u mhux g[all-populi]mu. Mi]ura o[ra hi li meta pajji] i]id id-defi/it b’mod e//essiv dan g[andu jmur g[and l-Unjoni Ewropea u lKummissjoni Ewropea g[allpermess biex ikun a//ertat li s-sitwazzjoni tkun tista’ tkun irran;ata fis-snin ta’ wara. Dan isir permess ta’ monitera;; tal-ba;its ta’ dawk il-pajji]i li jkollhom defi/it e//essiv. Il-Prim Ministru Lawrence Gonzi qal li minbarra is-17-il pajji] membru taz-zona ewro li se jid[lu g[al dan il-ftehim jista’ jkun hemm numru ta’ pajji]i li jid[lu b’mod volontarju f’dan il-ftehim. Filfatt kien hemm indikazzjoni li mill-pajji]i li mhumiex membri fiz-zona ewro se jipparte/ipaw f’dan l-ftehim fosthom il-Bulgarija, irRepubblika ?eka, idDanimarka, l-Ungerija, ilLatvia, il-Litwanja, il-Polonja, ir-Rumanija u l-I]vezja. Dan i[alli barra biss lir-Renju Unit li dde/ieda li ma jipparte/ipax f’dan il-ftehim i]da fl-istess waqt jawgura stabbiltà fizzona ewro. B’dawn id-de/i]jonijiet me[uda f’dan is-summit storiku jfisser li dan il-qbil mhux se jbiddel it-Trattat ta’ Li]bona i]da minflok se jkun ftehim intergovernattiv bejn il-pajji]i li se jipparte/ipaw.

Il-Prim Ministru qal li bilkonklu]jonijiet ta’ dan issummit ;ew indirizzati lpreokupazzjonijiet li kellu lGvern - ewlenin fosthom dik li jibqa’ flessibiltà fil-mod kif jitni]]el id-defi/it. Il-Prim Ministru fakkar ukoll li lGvern qabel dan is-summit kellu pjan biex minn jeddu jnaqqas id-defi/it g[as-sena d-die[la ta[t i]-0.5 fil-mija. Konklu]joni o[ra hi li lFond ta’ Stabbiltà Finanzjarja Ewropea jsir minn wie[ed temporanju g[al wie[ed permanenti. Dan g[andu wkoll iwassal messa;; ta’ stabbiltà. Waqt dan is-summit Ewropew il-Prim Ministru g[amel intervent ukoll fuq ilLibja u qal li l-Ewropa g[andha tag[mel dak kollu biex tg[a;;el il-pro/ess biex titne[[a l-fri]a fuq l-assi talLibja biex dawn jing[ataw ilflus lura biex jkunu jistg[u jibdew bil-bini mill-;did talpajji]. Waqt dan is-summit ;ie ffirmat ukoll it-trattat ta’ s[ubija tal-Kroazja fl-Unjoni Ewropea. Il-ftehim kien iffirmat ukoll mill-Prim Ministru Malti Lawrence Gonzi u issa jonqos xi ratifikazzjonijiet fil-Parlamenti nazzjonali. Il- Kroazja mistennija ssir membru talUnjoni Ewropea b’mod uffi/jali fl-1 ta’ Lulju tal-2013. Ara wkoll pa;na 20

It-tilqima kontra l-influwenza tibda ting[ata mit-Tnejn Minn nhar it-Tnejn li ;ej, it-tilqima kontra linfluwenza sta;jonali se ting[ata b’xejn lillpubbliku ;enerali kollu nklu]i t-tfal ta’ ’l fuq minn sitt xhur. Il-pubbliku jista’ jmur fi/-/entri tat-tilqim fi/-?entri tas-Sa[[a matul il-[inijiet

normali tas-servizz u jie[u l-karta tal-identità jew il-ktieb tat-tilqim f’ka] ta’ tfal. IdDivi]joni tas-Sa[[a fakkret lil kul[add fuq limportanza tat-tilqima kontra l-influwenza sta;jonali.


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

2 Lokali

L-ekonomija Maltija tikber bi 2.2 fil-mija Il-;id li pprodu/a l-pajji] fit-tielet kwart tas-sena ]died b’4.2 fil-mija u bi 2.2 fil-mija wara li tie[u kont ta’ ]idiet fil-prezzijiet.

SPI}ERIJI LI JIFT{U G{ADA

VALLETTA: Chemimart, Licensed at 3 Freedom Square Valletta (Currently operating from 20#21 Triq ir-Repubblika; MARSA: San Raffaele Pharmacy, 247 Triq {al Qormi; {AL QORMI: Tal-Hlas Pharmacy, Triq il-{elsien; BIRKIRKARA: Rational Pharmacy, 74#75 Triq il-Wied; G}IRA: St. Matthew’s Pharmacy, 213 Triq ix-Xatt; ST. ANDREWS: St. Andrew’s Dispensary Triq il-Qasam, Ta’ lIbra;;; TAS-SLIEMA: Norman’s Pharmacy, 133 High Str; {AL LIJA: St. Joseph Pharmacy, 172 Triq il-Kbira; MOSTA: St. Louis Pharmacy, Triq Calì; SAN PAWL ILBA{AR: Parkes Pharmacy, 582 Triq San Pawl; SANTA LU?IJA: Sta. Lucia Pharmacy, 1 Misra[ Dorell; BORMLA: White Cross Pharamcy, Shop A Block 1 Fuq San Pawl; MARSASKALA: St. Anne Pharamcy, Triq ilQaliet; BIR}EBBU:A: Martin’s Pharmacy, 186 Triq B’Bugia; {AL KIRKOP: Prestige Pharmacy, 16 Triq San :u]epp; {A}-}EBBU:: Brown’s 47 Vjal il-{elsien; BA{RIJA: Bahrija Pharmacy, Triq Raddet ir-Roti k#m Triq l-Iskola; FONTANA: Fontana Pharmacy, Triq il-G[ajn ilFontana; XAG{RA: Xaghra Pharmacy, 55 Triq il-Knisja. IT-TEMP

UV INDEX

2

IT-TEMP ftit jew wisq imsa[[ab bi s[ab g[oli li ji]died IR-RI{ Moderat mil-Lbi/ li jsir moderat g[al ftit qawwi f’xi waqtiet BA{AR [afif li jsir moderat IMBATT ;eneralment ftit li xejn TEMPERATURA l-og[la 19˚C XITA f’dawn l-a[[ar 24 sieg[a xejn Xita mill-1 ta’ Settembru 278.4 mm IX-XEMX titla’ fis-07.01 u tin]el fil-16.48

IL-{AMEST IJIEM LI :EJJIN

I/-/ifri ppubblikati millUffi//ju Nazzjonali talIstatistika (NSO) dwar ilProdott Domestiku Gross bejn Jannar u Lulju juru li dan it-tkabbir kien misjuq minn tkabbir f’numru wiesa’ ta’ setturi, l-aktar fosthom isservizzi finanzjarji u ta’ insurance. Oqsma o[rajn talekonomija li kibru kienu lmanifattura, id-divertiment, il-komunikazzjoni, ledukazzjoni, is-sa[[a, ilbejg[ fil-[wienet, it-trasport, il-lukandi u r-ristoranti. It-tkabbir fl-ekonomija fisser ]idiet fil-[lasijiet u lpagi lill-[addiema f’diversi

setturi. Il-pagi li t[allsu l[addiema fil-qasam li jinkludi l-fabbriki ]diedu b’aktar minn €7 miljun fuq listess ]mien tas-sena ta’ qabel. }idiet o[rajn fil-[lasijiet li [adu l-[addiema se[[ew floqsma tal-[wienet, ittrasport, il-lukandi, irristoranti, l-informazzjoni, isservizzi finanzjarji u ddivertiment. B’kollox, il-[lasijiet lill[addiema ]diedu b’€21 miljun– jew ftit aktar minn tlieta fil-mija – fuq l-istess tliet xhur tas-sena ta’ qabel. }diedu wkoll – b’€6 miljun – il-profitti li g[amlu

Anzjan imut fuq ajruplan tat-Tunisair fl-ajruport Anzjan Tune]in ta’ madwar 75 miet fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Malta fuq ajruplan Airbus A320 talkumpanija Tunisair li g[amel waqfa ta’ emer;enza f’Malta. It-titjira kienet qed issir mill-Kajr fl-E;ittu g[al Tune] imma min[abba li dan il-passi;;ier [assu [a]in, kien de/i] li l-ajruplan jin]el f’Malta. Dan kien g[all[abta tat-3.30 p.m. Fl-ajruport kien hemm tabib u ambulanza jistennew l-ajruplan jin]el [alli tkun tista’ ting[ata l-ewwel

g[ajnuna lill-passi;;ier. Filfatt, malli l-ajruplan ni]el ittabib tela’ mill-ewwel biex jag[ti l-ewwel kura inklu] ilkura msej[a CPR. Sfortunatament minkejja ttentattivi li saru, il-passi;;ier miet fuq l-ajruplan stess u saret inkjesta mill-Ma;istrat tal-G[assa. Fil-post kien hemm ukoll membri tatTaqsima tal-Forensika talPulizija. Minn informazzjoni li g[andu IN-NAZZJON jidher li l-anzjan kien akkumpanjat minn tliet uliedu waqt ittitjira.

d-ditti. I]da ]-]ieda fil[lasijiet lill-[addiema tisboq bit-tripplu ]-]ieda fil-qlig[ tal-kumpaniji. Il-konsum totali ]died billi kien hemm ]ieda fil-konsum tal-familji fuq prodotti u servizzi b[all-ikel, is-servizzi tat-trasport, l-edukazzjoni u rrikreazzjoni. It-tkabbir fis-setturi diversi li ttradu/a ru[u fi [lasijiet lill[addiema u konsum, fisser li l-ekonomija Maltija kibret b’rata reali ta’ 2.2 fil-mija. Din hi rata aktar mg[a;;la minn dik tal-bqija tal-Unjoni Ewropea li /-/ifri dwarha wkoll kienu ppubblikati fla[[ar jiem.

Kuntistabbli mixli li kkorrompa ]ew; tfajliet Pulizija ta’ 22 sena minNaxxar kien mixli li kkorrompa ]ew; nisa barranin li jinsabu Malta biex jistudjaw l-Ingli]. IlKuntistabbli Carl Vella, wie;eb li mhux [ati li kkorrompa lil dawn ittfajliet aktar kmieni din il;img[a. Kien mixli wkoll li ma obdiex l-ordnijiet le;ittimi tal-Pulizija, li [ebb g[al tliet membri talKorp u li wettaq reat meta kien fid-dmir li jara li dan ma jse[[x. Huwa ng[ata llibertà provi]orja fuq garanzija personali ta’ €1,000. G[al Vella deher l-Avukat Gianluca Caruana Curran.

B[al-lum 25 sena IS-SIBT L-og[la 19˚C L-inqas 13˚C

IL-{ADD L-og[la 19˚C L-inqas 14˚C

IT-TNEJN L-og[la 19˚C L-inqas 14˚C

IT-TLIETA L-og[la 18˚C L-inqas 13˚C

L-ERBG{A L-og[la 18˚C L-inqas 12˚C

UV

UV

UV

UV

UV

2

2

2

2

2

TEMPERATURI FI BLIET BARRANIN It-temperatura u t-temp f’dawn l-ibliet kapitali (f’nofsinhar [in ta’ Malta) lbiera[ kienet> Malta 18˚ xemxi, Al;eri 20˚C ftit imsa[[ab, Amsterdam 07˚C xemxi, Ateni 15˚C xemxi, Li]bona 08˚C imsa[[ab, Berlin 07˚C imsa[[ab, Brussell 07˚C xemxi, il-Kajr 19˚C xemxi, Dublin 04˚C ftit imsa[[ab, Kopen[agen 07˚C imsa[[ab, Frankfurt 06˚C imsa[[ab, Milan 09˚C imsa[[ab, Istanbul 10˚C xemxi, Londra 08˚C xemxi, Madrid 08˚C imsa[[ab, Moska -01˚C borra, Pari;i 08˚C xita, Bar/ellona 14˚C imsa[[ab, Ruma 18˚C imsa[[ab, Tel Aviv 19˚C imsa[[ab, Tripli 21˚ ftit imsa[[ab, Tune] 19˚C xemxi, Vjenna 04˚C imsa[[ab, Zurich 11˚C imsa[[ab, Munich 10˚C imsa[[ab, Stockholm 04˚C xita, St. Petersburg 01˚C imsa[[ab.

“B

arbari, slava;, tradituri u g[edewwa tal-poplu”. Kien b’dan il-kliem li l-Kap tal-PN Eddie Fenech Adami ddeskriva l-kriminali So/jalisti li t[allew jag[mlu [erba u jimbarraw i]-}ejtun. Dawn kienu meg[juna jag[mlu attakk moq]ie] fuq il-folla li kienet sejra g[all-meeting, t[allew ji;;errew mat-toroq armati u jisparaw fuq il-Ka]in tal-PN ta’ {al Tarxien sakemm g[amlu wie[ed mill-ag[ar delitti…dak ta’ Raymond Caruana. B’kura;; u determinazzjoni Eddie Fenech Adami injora d-diversi attentati li saru fil-Parlament biex ikun interrott u ma jit[alliex jitkellem, f’dak li kellu jkun id-diskors tieg[u dwar il-Ba;it. A[bar o[ra kienet dwar delitt li se[[ flG[arb, G[awdex li fih Fren/ Vella ta’ 75 sena nqatel fid-dar tieg[u wara li qala’ daqqiet ta’ [adida f’rasu. Martu Marija Assunta ta’ madwar 60 sena kienet filperiklu tal-mewt, waqt li binhom ta’ 26 sena ssawwat u kien ferut ukoll. Il-ka] se[[ meta [allelin da[lu fuqhom f’darhom f’nofs ta’ lejl biex jisirquhom.


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

Lokali 3

}ew; super cars f’Paqpaqli g[all-Istrina 2011 Fil-hangar tal-Lufthansa Technik g[ada ssir edizzjoni o[ra ta’ Paqpaqli g[all-Istrina bl-iskop li jin;abru fondi g[all-Malta Community Chest Fund. L-attrazzjonijiet prin/ipali din is-sena se jkunu Bugatti Veyron Grand Sport u Pagani Zonda S. Se jkun hemm ukoll g[all-wiri Ferrari 458 Spider, Lotus Evora S, Toyota Supra Castrol u Hilus Arctic Challenge li ntu]at filprogramm popolari fuq ilBBC Top Gear f’missjoni finNorth Pole. B’kollox se jkun hemm iktar minn 900 vettura filwirja statika filwaqt li se jkun

hemm 150 karozza o[ra li se jkunu qed jie[du sehem fi sprints u circuit events. Id-d[ul g[all-kbar se jkun ta’ €7 u g[at-tfal ta[t it-12-il sena se jkun ta’ €2. Il-wirja se tkun miftu[a g[ada bejn id-9am u t-3.30pm u se jkun hemm ukoll attivitajiet g[allfamilja kollha. Filwaqt li se jkun hemm parke;; g[allkumdità tal-pubbliku, min se jattendi hu m[e;;e; ju]a sservizz tat-trasport pubbliku li se ja[dem kontinwament minn u lejn il-Belt. L-attività qed issir blappo;; tal-Bank of Valletta, Middlesea Insurance u lKunsill Malti g[all-Isport.

Il-Bugatti Veyron Grand Sport (bajda) u l-Pagani Zonda S (blu) li se jkunu g[all-wiri g[ada


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

Lokali 5

Il-Funtana tat-Tritoni se tkun restawrata u se tit[alla fl-istess sit minn Charles MUSCAT

Il-Perit Renzo Piano g[amel xi tibdil fid-disinn tal-pjazza madwar il-Funtana tat-Tritoni wara li kien de/i] li din ilfuntana tkun restawrata billi tinqala’ kompletament u ter;a’ titpo;;a fl-istess post fejn hi llum. Ix-xog[ol ta’ restawr mistenni jsir b’investiment ta’ €2 miljun u g[andu jitlesta fi ]mien sentejn. Se jsir ukoll ilpavimentar tal-pjazza li fiha 12,000 metru kwadru b’;ebel tal-qawwi biex jikkumplimenta l-funtana u se jit[awlu diversi si;ar. Dan il-pro;ett se jsir b’investiment ta’ €5 miljun. Dettalji dwar dan ing[ataw minn Austin Gatt, il-Ministru g[all-Infrastruttura, it-Trasport u l-Komunikazzjoni waqt konferenza tala[barijiet.Kenneth Cauchi, espert fil-qasam tal-metallur;ija li g[amel studju dwar il-[sara fil-funtana, spjega l-interventi li g[andhom isiru biex il-funtana b’disinn ta’ ?ensu Apap ter;a’ tikseb il-glorja ori;inali tag[ha. Chris Paris, il-Kap E]ekuttiv tal-Korporazzjoni g[arRi;enerazzjoni tal-Port il-Kbir ukoll spjega t-tibdil li se jsir filpjazza. Il-Ministru Austin Gatt spjega li l-[sieb ori;inali kien li l-Funtana tat-Tritoni ti//aqlaq minn postha, imma wara li saru studji dwar ir-restawr tag[ha, jirri]ulta li dan ix-xog[ol jie[u madwar sentejn u g[alhekk kien de/i] li din ter;a’ titpo;;a fil-post ori;inali tag[ha. Hu qal li r-restawr irid isir mill-ba]i tat-travertin sal-plattin. Ixxog[ol fuq il-bron] tat-tritoni jrid isir barra minn Malta f’funderija apposta u g[alhekk il-funtana trid tkun ]armata bi//a bi//a. Il-kjosks pre]enti se jitne[[ew minn fejn huma u se jkunu rilokati f’post iktar adatt. Austin Gatt qal li se jsir xog[ol ta’ restawr fuq l-arkati fa//ata tal-Parlament il-;did kif ukoll fuq 18-il gallarija talqasam tad-djar li hemm fidda[la tal-Belt. Dawn il-gallariji se jsiru tal-injam u jkunu mag[luqin biex jaqblu malkumplament tal-gallariji fil-

Belt. Se jsir ukoll xog[ol fuq ilfa//ati tal-[wienet. Il-Ministru Austin Gatt qal li l-Perit Renzo Piano mhux se jit[allas aktar min[abba t-tibdil li sar fil-pjanti tal-pjazza ta’ Putirjal. Hu qal li fl-istands talgrawnd tal-futbol tal-Furjana se jsir parke;; li se jkun jesa’ madwar 300 karozza. Hu qal li l-pro;ett ta’ Bieb il-Belt miexi skont kif ippjanat u t-Teatru Rjal u l-bini tal-Parlament il;did flimkien tar-restawr talarkati u l-gallariji mistenni jitlesta fis-sena 2013. Kenneth Cauchi, qal li lFuntana tat-Tritoni saret fuq disinn ta’ ?ensu Apap u t[addmet g[al ewwel darba fis16 ta’ Mejju 1959. Minkejja dan il-funtana qatt ma kienet inawgurata uffi/jalment matul it52 sena u seba’ xhur ta’ e]istenza. Hu spjega li ta[t ilba]i tal-funtana hemm mina li tintu]a biex issir il-manutenzjoni bla ma jkun hemm b]onn li tinqala’ l-funtana. Fl-1977 kienet saret /erimonja madwar il-funtana mill-Partit Laburista u kienu ttellg[u xi kantanti fuq ilplattin u dan wassal biex saret [sara kbira lill-funtana. Fl-1986 kienet saret kolonna fin-nofs bejn it-tritoni biex i]]omm ilpi], imma dan wassal biex intilef l-effett ori;inali talfuntana. Kenneth Cauchi qal li min[abba l-[sara li g[andha, ilfuntana trid ti]]arma u tkun restawrata f’funderija barra minn Malta. Irid isir intervent fuq il-bron], fuq is-sistema ta’ pajpijiet kif ukoll it-travertin tal-ba]i tal-funtana. Hu spjega li kull parti se tkun dokumentata biex ter;a’ titpo;;a f’postha wara li jitlesta r-restawr. Se jkun hemm ukoll sistema biex l-ilma jkun infiltrat minn pompi apposta [alli jin]amm dejjem nadif. B’kollox biex tit[addem ilfuntana te[tie; 750,000 litru ta’ ilma. Chris Paris qal li t-tibdil fiddisinn tal-pjazza jinkludi llivelli [alli din tkun fl-istess livell tal-funtana.

Il-funtana fil-glorja kollha tag[ha fl-1959 meta nbniet fuq disinn ta’ ?ensu Apap, u ta[t il-[sara li kienet saret fuq il-plattin wara li f’Di/embru tal-1977 il-Partit Laburista kien organizza attività fuqu b’ri]ultat li kien inkiser g[ax ma fela[x g[all-pi] li tpo;;a fuqu


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

Lokali 7

Delegazzjoni kummer/jali L-Air Malta se tifta[ Maltija fi ]jara fit-Tune]ija l-iskemi ta’ rtirar Delegazzjoni kummer/jali rivoluzzjoni f dan il pajji] li po]ittivi tant li f xi ka]i l kumpaniji di;à [olqu ta 24 negozju b[alissa tins biddlet kompletament l amb pre]enza fit Tune]ija u issa ab fit Tune]ija fi ]jara ta jent tan negozju f dan il kmieni fil-jiem li ;ejjin erbat qed ifittxu li din ir relazzjoni ijiem biex tesplora l pajji] fl Afrika ta Fuq tissa[[a[ mal kumpaniji opportunitajiet ta kummer/ Filwaqt li hemm xi ’

-

B[ala parti mill-pjan ta’ ristrutturar tag[ha, l-Air Malta [abbret xi tibdil flistrutturi tag[ha, waqt li [abbret ukoll li fil-jiem li ;ejjin se tkun qed tniedi liskemi tal-irtirar kmieni. Fi stqarrija tard ilbiera[ filg[axija, l-Air Malta spjegat li diversi dipartimenti fi [danha ;ew ristrutturati. Fil-fatt, il-Kap E]ekuttiv Peter Davies qal li minkejja li l-pjan ta’ ristrutturar jitlob biex l-impjegati jonqsu b’500, dan it-tibdil [oloq aktar minn 100 po]izzjoni fis-setturi kummer/jali, finanzjarji, tal-IT, ground operations, flight operations u in;inerija. Dawn il-po]izzjonijiet issa huma miftu[a biex il[addiema tal-Air Malta japplikaw g[alihom. Flistqarrija, Peter Davies qal li hu jistenna li dawn ilpo]izzjonijiet jittie[du mill-istess [addiema talAir Malta. Hu ]ied billi qal li dan hu pass importanti g[arristrutturar tal-Air Malta, wara perjodu ta’ komunikazzjoni u diskussjoni mal-unions rispettivi. Hu qal li dan il-pro/ess se jwassal g[al g[a]la /ara, trasparenti u effi/jenti. Fost l-o[rajn, se jkun hemm uffi//ju ;did bl-isem ta’ Program Management, li se jkun responsabbli middiversi pro;etti ta’ ristrutturar li jifformaw parti mittrasformazzjoni tal-linja tal-

ajru. Dan l-uffi//ju se jiprovdi l-possibbiltà li llinja tal-ajru timplimenta lbidla b’mod tajjeb [afna, li sa[ansitra jag[tiha vanta;; kompetittiv. B[ala parti minn dan ilpro/ess, il-linja tal-ajru nediet portal fuq livell intern biex ji;u spjegati dawn il-po]izzjonijiet il;odda u jkunu mwie;ba mistoqsijiet o[ra li jista’ jkollhom il-[addiema talAir Malta. Fl-istqarrija tag[ha, l-Air Malta wie;bet ukoll g[al stqarrija li [ar;et ilbiera[ filg[odu l-General Workers Union, fejn intqal li l-Air Malta kienet qed tilg[ab log[ba perikolu]a u kienet qed tinterpreta l-li;i b’mod [a]in. Peter Davies qal li lmanagement tal-Air Malta kien qed ji/[ad li kien qed jilg[ab xi log[ob jew kien qed jipprova jevadi l-li;i b’rabta mal-iskemi tal-irtirar. Hu qal li l-Air Malta m’g[andhiex din l-intenzjoni. Il-[addiema jistg[u japplikaw g[al dawn l-impjiegi sal-a[[ar ta’ Di/embru. Peter Davies [abbar li l;img[a d-die[la se jkun qed ilaqqa’ l-[addiema g[al diversi laqg[at ta’ informazzjoni, fejn se ji;u spjegati l-i]viluppi dwar il[idma tal-linja tal-ajru, lisfidi li g[andha quddiemha waqt li jing[ataw aktar dettalji dwar l-iskemi tal-irtirar.

-

-

’ -

u investiment f’dan il-pajji] li jinsab vi/in Malta. Din i]-]jara qed ti;i organizzata mill-Malta Enterprise b’kollaborazzjoni talAmbaxxata Maltija fitTune]ija. Din hi t-tieni darba li delegazzjoni kummer/jali qed tag[mel ]jara fitTune]ija din is-sena, wara r-

-

’ ’

,

-

-

-

-

-

,

-

.

kumpaniji li jinsabu fitTune]ija jfittxu opportunijiet ;odda fis-suq Tune]in g[allewwel darba, o[rajn di;à [adu sehem f’delegazzjoni o[ra li telg[et f’:unju, fi ]jara li kienu pparte/ipaw fiha [dax-il kumpanija. Minn dakinhar il-kumpaniji [olqu relazzjonijiet

-

Tune]ini. Il-kumpaniji li qed jipparte/ipaw f’din i]-]jara kummer/jali ja[dmu f’diversi setturi, fosthom dak talkostruzzjoni, tal-in;inerija, larkitettura, l-ener;ija rinnovabbli, il-manifattura, l-ICT, is-servizz marittimu, kif ukoll is-settur turistiku.

L-M}PN jifra[ lill-gradwati l-;odda mill-MCAST Il-Moviment }g[a]ag[ Partit Nazzjonalista (M}PN) awgura kull su//ess fil-[ajja tax-xog[ol lill-512-il student li matul din il-;img[a ggradwaw mill-Kulle;; Malti g[all-Arti, ix-Xjenza u tTeknolo;ija (MCAST). Fi stqarrija, filwaqt li fer[ilhom ta’ dan is-su//ess,

l-M}PN qal li l-MCAST i[e;;e; aktar ]g[a]ag[ biex ikomplu fl-istudji tag[hom fid-diversi g[a]liet li g[andhom fil-livell terzjarju. LM}PN irrikonoxxa li lMCAST qed jipprodu/i stejjer ta’ su//ess kumparabbli ma’ istituzzjonijiet edukattivi o[ra.

Fl-a[[ar nett, l-M}PN awgura li n-numru ta’ gradwati tal-MCAST ji]died fis-snin li ;ejjin, b’mod spe/jali meta l-istudenti jibdew jie[du t-ta[ri; tag[hom fil-kampus il-;did li qed jinbena, b’investiment ta’ €120 miljun millGvern.


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

6 Lokali

Ingli] jammetti li ffroda €11,000

Is-Segretarju :enerali tal-PN Paul Borg Olivier flimkien mat-Te]orier Boris Scerri jippre]entaw i/-/wievet tal-karozza Peugeot 3008 lil Victor Galea (Ritratt> Trevor Sollars)

Rebbie[a tal-Lotterija Indipendenza Ir-rebbie[a tal-Lotterija Indipendenza kienu pre]entati bil-premjijiet fosthom karozza Peugeot 3008 mis-Segretarju :enerali tal-Partit Nazzjonalista, Paul Borg Olivier. Victor Galea, li joqg[od ilFurjana reba[ l-ewwel premju

li kienet il-karozza u George Fenech reba[ il-mutur Super Motor. Fost ir-rebbie[a l-o[ra kien hemm John Said li reba[ ir-rota tal-Gym, Lawrence Portelli li reba[ is-Solar Water Heater. Spiridione Portelli, Antoine Micallef u Nazzareno Abdilla reb[u l-vouchers tal-

Eurotours. Is-Segretarju :enerali fera[ lir-rebbie[a u fakkar kemm ilPN g[andu b]onn finanzi sabiex iwettaq il-[idma tieg[u. Hu qal li ta’ kuljum il-Partit irid jg[addi l-messa;; politiku tieg[u. Biex dan ise[[ il-Partit g[andu b]onn ri]orsi umani u

anke kummer/jali. Hu appella lin-nies biex jg[inu fil-Maratona ta’ ;bir ta’ fondi tal-PN li se ssir fit-13 ta’ Di/embru. Fakkar ukoll li minkejja l-kri]i finanzjarja, ilPN ]amm sod u qed jag[mel dak kollu possibbli biex pajji]na jimxi ’l quddiem.

George Clayton, Ingli] ta’ 60 sena residenti f’Hastings fl-Ingilterra ammetta fil-Qorti li sentejn ilu ffroda aktar minn €11,000 lil tliet [wienet f’Malta u ng[ata sentenza ta’ sentejn [abs sospi]i g[al tliet snin. L-Ingli] kien akku]at li f’Mejju 2009 hu g[amel /ekk ta’ €6,900 lillkumpanija Edward Lowell, /ekk ta’ €2,830 lill-kumpanija Classic Group u /ekk ta’ €1,304 lill-kumpanija Cutajar wara li xtara xi o;;etti ming[andhom. Dawn il[wienet jinsabu f’TasSliema u f’San :iljan. It-tliet /ekkijiet ma setg[ux jissarrfu u g[alhekk George Clayton kien akku]at bi frodi. Hu n;ab f’Malta wara li [ar;et Ordni Ewropea ta’ Arrest. L-avukat difensur Stefano Filletti qal li lklijent tieg[u kien ja[dem f’Malta u kien mistenni jir/ievi l-pagament finali minn min i[addmu meta [are; i/-/ekkijiet biex jixtri xi rigali g[allmembri tal-familja. Min i[addmu ma kienx iddepo]ita l-[las u g[alhekk George Clayton kien qed ifittex lillkumpanija li kienet timpjegah. L-avukat difensur qal li George Clayton ammetta li hu [ati min[abba li fehem li hu kien responsabbli biex jassigura li l-[las dovut kien wasal. G[alhekk fis-sentenza tieg[u l-Ma;istrat irid jie[u inkonsiderazzjoni //irkostanzi tal-ka]. Angelo Gafà l-uffi/jal prosekutur ikkontesta lver]joni tad-difi]a minkejja li ma offriex spjegazzjoni alternattiva. Minkejja dan, l-Ispettur ikkonferma , kif ikkonfermat id-difi]a, li ttliet kumpaniji ng[ataw ilflus kollha dovuti. L-Ispettur Gafà qal li ma jemminx li sentenza ta’ [abs tkun adegwata, u minflok ippropona sentenza sospi]a. Lammont ta’ flus iffrodat ifisser li l-akku]a hi aggravata u George Clayton seta’ je[el aktar minn erba’ snin [abs. Il-Ma;istrat Joseph Apap Bologna [a inkonsiderazzjoni r-rekord kriminali nadif tal-akku]at kif ukoll li [allas id-dejn qabel ta s-sentenza tieg[u.


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

8 Lokali

Seraq sigaretti biex jissodisfa l-vizzju tat-tipjip Malti ta’ Londra ta’ 62 sena, u li hu minn Bormla, kien ikkundannat sitt xhur [abs sospi]i g[al sentejn wara li ammetta quddiem il-Ma;istrat Anthony Vella li seraq 1,600 sigarett tal-marka Benson & Hedges mill-ajruport internazzjonali ta’ Malta mal-wasla tieg[u Malta. Emanuel Attard qal lillPulizija li hu wettaq isserqa min[abba ]ew; ra;unijiet, wa[da g[ax ipejjep [afna u g[andu dik li tissejja[ “lublieba g[assigaretti” u l-o[ra min[abba li mill-Ingilterra s-sigaretti huma ferm g[ola minn Malta. L-Ispettur Edel Mary Camilleri qalet li Attard ikkopera bis-s[i[ malpulizija fejn ammetta millewwel li kien hu li wettaq ir-reat, anke jekk dan wara li kien konxju li l-kameras tal-ajruport kienu qabduh iwettaq dan ir-reat. Il-Prosekuzzjoni qalet li Emanuel Attard, li g[alih deher l-Avukat Martin Fenech, stqarr li b[alissa hu batut finanzjarjament. Hu ammetta li seraq issigaretti mill-[anut li jitmexxa mill-Grupp Nuance u li l-valur tas-sigaretti hu ta’ €366. Wara li d-difi]a qalet li l-ammont tas-serqa hu wie[ed ]g[ir, il-Qorti qalet li dan hu reat serju li wie[ed ma jippretendix li jsir minn xi [add li g[andu esperjenza fil[ajja. Il-Qorti qalet li lpiena minima g[al reat b[al dan hi dik ta’ [ames xhur [abs, i]da kienet se tag[ti sentenza sospi]a min[abba li l-kondotta ta’ Emanuel Attard hi wa[da nadifa u l-fatt li kien se jirritorna s-sigaretti kollha misruqin.

L-iskola mistennija tilqa’ mat-300 student u nfet[et wara l-bidliet introdotti bis-sistema tal-Kulle;;i (Ritratt> Brian Grech)

Inawgurata skola primarja ;dida mmexxija mill-MSSP L-Ar/isqof ta’ Malta Monsinjur Pawlu Cremona inawgura uffi/jalment l-iskola primarja l-;dida mmexxija mis-So/jetà Missjunarja ta’ San Pawl (MSSP). Permezz tar-riforma li biha tne[[a l-istreaming u twaqqfu l-e]amijiet tal-common entrance mill-Primarja g[asSekondarja, il-Kulle;; Missjunarju ta’ San Pawl, immexxi mis-Socjetà li ;;ib l-istess isem, fet[et l-iskola primarja fir-Rabat biex iktar studenti jid[lu fl-iskola sekondarja e]istenti ming[ajr skossi. L-iskola nbniet fuq is-sit

tad-De Piro Youth Centre fi ]mien 15-il xahar u tospita 100 student. Fis-sentejn li ;ejjin, l-iskola mistennija tilqa’ mat-300 student. Liskola hi mg[ammra bla[[ar teknolo;ija b’interactive whiteboards u ]ew; kompjuters f’kull klassi. Waqt serata fl-Oratorju ta’ Sant’Agata fir-Rabat ta[t ilpatro/inju tal-Arcisqof ta’ Malta, il-Ministru talEdukazzjoni ix-Xog[ol u lFamilja Dolores Cristina irrimarkat li din hi ;img[a spe/jali g[all-edukazzjoni bil-ftu[ ta’ skola o[ra. Hi qalet li r-riforma fl-edukaz-

zjoni hi wa[da nazzjonali li g[andha tkun m[addna milliskejjel kollha fil-pajji], talGvern, tal-Knisja u indipendenti g[aliex it-tfal huma tag[na lkoll. Tkellem ukoll id-delegat tal-Ar/isqof g[allEdukazzjoni Fr Charles Mallia li qal li l-iskejjel talKnisja huma impenjati biex jappo;;jaw ir-riformi inti]i biex it-tfal jirnexxu lkoll. Hu qal li l-Kulle;; Missjunarju ta’ San Pawl hu ispirat minn erba’ valuri: Impenn lejn il-fidi nisranija, impenn g[alle//ellenza tal-istudenti,

impenn lejn l-istudenti u lfamilji tag[hom u impenn lejn il-b]ulija u sostenibbiltà finanzjarja. Ir-rettur tal-Kulle;; Missjunarju ta’ San Pawl Fr. Silvio Bezzina qal li dde/i]joni li l-kulle;; jespandi bi skola primarja ttie[det wara li d-d[ul g[all-iskejjel sekondarji m’g[adux ble]ami tal-common entrance. Hu tenna li dan hu l-a[jar mod biex l-istudenti ikollhom esperjenza edukattiva s[i[a u ming[ajr skossi tul il-mixja tag[hom minn età ]g[ira sal-[ames sena sekondarja.

Awguri lill-Isqfijiet fl-ista;un tal-festi Fl-okka]joni tal-festi tal-Milied u lbidu tas-sena l-;dida, l-Ar/isqof Pawlu Cremona u l-Ar/isqof Emeritus :u]eppi Mercieca, nhar il-{add 18 ta’ Di/embru se jilqg[u lil kulmin jixtieq i]urhom g[all-bdil tal-awguri talista;un bejn id-9 a.m. u nofsinhar. Din is-sena wkoll, il-bdil tal-awguri se jsir fil-Kurja tal-Ar/isqof fil-

Furjana min[abba a//essibbiltà g[al persuni b’di]abbiltà. G[al dan il-g[an se jkun miftu[ g[an-nies il-bieb ta’ San Kal/idonju fi Triq Vincenzo Bugeja u mhux il-bieb prin/ipali. Dakinhar g[all-[abta tal-10 a.m. lAr/isqof jg[addi messa;; lil dawk pre]enti. Il-Kurja [assret il-festin tal-Milied li

torganizza ta’ kull sena. Dan sar b’sinjal ta’ rispett g[all-mewt tal-Isqof Annetto Depasquale. Minflok se ssir quddies b’suffra;ju g[al ru[u. Fl-ewwel tas-sena filg[odu l-Isqfijiet se jkunu fil-Palazz tal-Ar/isqof il-Belt fejn se jilqg[u lill-awtoritajiet tal-Istat u lill-Korpi kostitwiti g[all-bidu talawguri.


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

Parlament 9

1.4 miljun turist f’sena rekord Din is-sena se jkunu ;ew kwa]i 1.4 miljun turisti u se tkun sena o[ra rekord wara dak tas-sena l-o[ra, meta kienu ;ew 1.33 miljun turist. Dan qalu s-Segretarju Parlamentari g[at-Turi]mu Mario de Marco waqt iddiskussjoni dwar l-estimi g[all-Awtorità Maltija g[atTuri]mu. Hu qal li erbg[a mill-a[[ar [ames snin, ji;ifieri fl-2007, fl-2008, fl-2010 u fl-2011, huma erba’ snin rekord milla[[ar [ames snin. Hu qal li f’din is-sena hemm ukoll il565,000 passi;;ier tal-cruise liners li ;ie f’Malta u b’hekk se tkun intla[qet i/-/ifra ta’ ]ew; miljun vi]itatur, ji;ifieri [ames vi]itatur g[al kull resident f’pajji]na. Mario de Marco qal li lindustrija kibret u qed to[loq ix-xog[ol g[al eluf ta’ [addiema f’diversi setturi talindustrija. Hu qal li t-turi]mu jo[loq ix-xog[ol g[al setturi differenti. Din l-industrija hi wa[da kompetittiva imma Malta g[arfet tkabbar din lindustrija biex kibret in-nefqa tat-turisti tant li din is-sena linfiq se jla[[aq €1 biljun u 200,000 ewro. Dawn il-flus qed imorru l-aktar g[and illukandi. Is-Segretarju Parlamentari qal li dan hu settur volatili u fa/ilment ikun effettwat, b[alma ;ara wara l-attakki tal-11 ta’ Settembru fl-Istati Uniti tal-Amerika, u l-prezz internazzjonali ta]-]ejt u lkri]i ekonomika u finanzjarja wkoll i[allu l-effett tag[hom. L-Awtorità Maltija tatTuri]mu (MTA) kienet strumentali biex it-turi]mu kiber u g[alhekk il-pjan tal-MTA kien ibba]at fuq tliet elementi li huma: aktar a//essibbiltà, titjib fil-prodott u reklamar a[jar. L-MTA qed tkun strumentali fl-e]ekuzzjoni ta’ dawn l-elementi. L-a//essibbiltà hi essenzjali min[abba li t-turisti f’Malta ji;u mal-linji tal-ajru u g[alhekk ir-rotot diretti ]diedu g[al 75 din is-sena. Kienu introdotti l-linji talajru low cost u dan kontra l-

Aktar turisti qed i]uru pajji]na grazzi g[all-[idma li tag[mel l-Awtorità Maltija g[at-Turi]mu

pariri tal-Kap talOppo]izzjoni ta’ dak i]]mien. Il-Gvern [adem ukoll mal-legacy airlines li komplew i;ibu t-turisti lejn Malta. Mario de Marco qal li s-suq Taljan irdoppja minn 110,000 turist g[al aktar minn 220,000 u llum sar it-tieni lakbar suq. Hu qal li l-introduzzjoni tal-linji tal-ajru lowcost kienet de/i]joni g[aqlija u kura;;u]a u dan jg[odd ukoll i]-]ieda tar-rotot mirRenju Unit li minn dan is-suq ji;u madwar 33 fil-mija tatturisti u hu l-akbar suq g[al pajji]na. Il-politika tal-Gvern ;abet aktar turisti wkoll fix-xhur tax-xitwa u b’hekk bil-mod il-mod qieg[da titkisser lista;jonalità. Hu staqsa jekk Joseph Muscat jaqbilx mal-fatt li ]diedu 30 rotta ;dida lejn Malta u mal-fatt li qed joperaw il-linji tal-ajru low cost. Staqsa jekk jaqbilx li l-Air

France se tibda topera lejn pajji]na mis-sena d-die[la. Hu staqsa x’rotot irid iwaqqaf u x’tibdiliet qed jipproponi lKap tal-Oppo]izzjoni. Hu qal li f’fiera li saret f’Berlin l-MTA kienet ivvutata b[ala l-a[jar Awrtorità tatTuri]mu fid-dinja f’dak li hu ]vilupp tar-rotot tal-ajru. Hu qal li l-MTA [admet ma’ kull linja tal-ajru u l-Air Malta kienet u trid tibqa’ strumentali g[all-industrija. L-Air Malta ;;orr madwar 55 fil-mija tat-turisti lejn Malta u minkejja l-introduzzjoni tal-low cost, in-numru ta’ passi;;ieri tal-Air Malta baqa’ kostanti. Hu qal li ssu//ess jiddependi minn kemm l-Air Malta tibqa’ ta[dem fuq linji kummer/jali li jag[mlu sens. Aktar ma dan isir malajr, aktar l-Air Malta ta[dem fuq linji kummer/jali. Hu qal li r-ristrutturar tal-Air Malta hu kru/jali u fakkar li fl-2009 g[alqu 39 linja tal-ajru u g[alhekk il-

Gvern hu kommess li jag[ti futur sostenibbli lill-Air Malta. Inbidel ukoll il-mod kif Malta tkun reklamata u qed jintu]a aktar l-internet, filwaqt li l-MTA investiet f’web portal [ames nin ilu. Vistimalta.com b[alissa qed jittejjeb u se jiffoka aktar fuq l-aspetti awdjovi]ivi u lmedia so/jali b[al Facebook u twitter. Hu qal li l-ma;;oranza taxxog[ol tal-operaturi ;ej millinternet u l-[idma tal-MTA kienet rikonoxxuta. Isiru wkoll reklami b’mod tradizzjonali matul is-sena kollha inklu] fil-gazzetti, magazines u permezz tat-televi]joni. Hu qal li llum il-bookings isiru tard [afna u g[alhekk irreklamar irid jibqa’ g[addej is-sena kollha. Mario de Marco qal li lMTA ta[dem ma’ 500 ;urnalista barrani kull sena biex dawn jiktbu dwar Malta u dan fih valur kbir g[al

pajji]na. Dwar il-konferenzi hu qal li fl-2009 dan is-settur kien bata [afna u anke s-sena li g[addiet bata min[abba lkri]i fil-Libja. B’kollox matul din is-sena saru 50 konferenza. Dwar il-qlig[ tal-lukandi Mario de Marco qal li dan jikber jekk i]]id id-d[ul u tnaqqs l-ispejje]. Hu qal li dd[ul ]died g[ax kien hemm ]ieda fit-turisti. Dwar l-ispejje] hu qal li l-Gvern qed jg[in b’numru ta’ skemi. Mario de Marco qal li liljieli li t-turisti qattg[u f’pajji]na bejn Jannar u Ottubru din is-sena ]diedu bi 380,000 lejl, ji;ifieri medja ta’ 1,200 turist kuljum. It-tielet pilastu, qal Mario de Marco, hu t-titjib filprodott u l-MTA g[amlet diversi pro;etti anke bilfondi tal-UE . Fost o[rajn semma l-promenade ta’ San Pawl il-Ba[ar, l-akkwarju filQawera u ;onna f’Pembroke vi/in il-Golden Mile. Qed isir ukoll investiment fil-bajjiet u l-MTA qed timmani;;ja disa’ bajjiet differenti. L-MTA qed tinvesti wkoll f’kalendarju ta’ attivitajiet f’Malta u G[awdex. Mario de Marco qal li lindustrija tal-cruise liners ;abet f’pajji]na 560,000 vi]itatur, ]ieda ta’ 20,000 fuq is-sena l-o[ra u ]ieda fuq issena rekord fl-2008. Tui Cruises qed ju]aw lil Malta b[ala Hoem Port. Hemm diversi passi;;ieri li jqattg[u xi ljieli f’Malta u Tui Cruises se tkompli tu]a lil Malta ssena die[la u ta’ wara. Fi tmiem id-diskussjoni Mario De Marco qal li jie[u gost jisma’ lil Gavin Gulia jsemmi pjan ta’ azzjoni g[atturi]mu g[ax qabel, g[allOppo]izzjoni, dan il-pjan kien ine]istenti. Hu qal li lGvern jag[mel distinzjoni bejn vi]itaturi u turisti. Hu qal li t-tkabbir ta’ tlettax filmija nkiseb is-sena li g[addiet, kontra pajji]i o[ra. Semma wkoll kif i]-]mien li qed iqatta’ t-turist fil-pajji] li jkun mar fih qed jonqos madwar id-dinja kollha.


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

10 Parlament

G[awdex destinazzjoni turistika distinta Matul l-2011, saret [idma f’dak li g[andu x’jaqsam massettur tal-cruise liners, fil-fatt matul is-sena li ;ejja kkonfermaw 20 cruise liner li se jkunu qed jag[mlu waqfa f’G[awdex. Dan [abbritu Giovanna Debono waqt id-diskussjoni dwar l-estimi g[all-Awtorità Maltija g[at-Turi]mu. Hi qalet li llum G[awdex hu destinazzjoni distinta, u dan grazzi fost o[rajn g[all-Awtorità Maltija g[at-Turi]mu li jbig[u lil G[awdex b[ala destinazzjoni differenti. Giovanna Debono fa[[ret ukoll il-mod kif G[awdex qed ikun reklamat f’midja internazzjonali. Semmiet kif hemm numru ta’ mi]uri li komplew jistimolaw l-industrija tat-Turi]mu. Giovanna Debono qalet li 75 fil-mija tal-akkomodazzjoni f’G[awdex hi fis-settur tas-self catering. Semmiet ukoll kif kompliet ukoll il-[idma biex ikun hemm preservazzjoni u restawr ta’ siti stori/i. Elenkat kif l-industrija tat-Turi]mu hi wa[da dinamika, u g[alhekk il-Ministeru g[al G[awdex qed ikompli ja[dem biex jippromwovi din il-g]ira b[ala destinazzjoni distinta li tkun trid tikkompeti ma’ postijiet simili. G[awdex g[andu wkoll il-kapa/ità li jattira ni/e/ spe/ifi/i. Hi qalet kif illum G[awdex kollu sar attrazzjoni turistika g[aliex kull rokna ta’ G[awdex g[andha x’toffri. Semmiet ukoll it-tis[i[ tal-Gozo Tourism Association li qed iwassal biex G[awdex ikompli jkun reklamat b’mod tajjeb [afna. Il-Ministru g[al Ghawdex qalet li llum G[awdex sar ukoll destinazzjoni importanti [afna f’dak li hu turi]mu fis-settur tad-Diving. Dan sar permezz tal-investiment li sar biex din il-g]ira tkun mg[ammra bl-a[jar mod possibbli. Semmiet ukoll kif dawk li j]uru G[awdex g[al dan il-g[an qed iqattg[u ammont konsiderevoli ta’ ljieli u g[alhekk se jkun qed jer;a’ jsir reklamar ta’ din l-industrija.

Rikonoxxut is-su//ess fit-Turi]mu Waqt id-diskussjoni dwar lestimi dwar l-Awtorità Maltija g[at-Turi]mu, id-Deputat Laburista Gavin Gulia rringrazzja lil dawk kollha li [admu fl-MTA biex kellna sena tajba fit-turi]mu u qal li veru kien hemm i]-]idiet li rrefera g[alihom is-Segretarju Parlamentari Mario de Marco. Hu qal li l-estimi tal-MTA huma g[as-sena d-die[la imma qal li 90 fil-mija taddiskors li sar mis-Segretarju Parlamentari Mario de Marco jirreferi g[all-passat u mhux g[al dak li ;ej. Hu qal li lGvern hu [ati li mhux qed jipproponi x’se jag[mel g[atturi]mu g[as-sena d-die[la u g[as-snin ta’ wara g[ax ilpjan li suppost jibda fl-1 ta’ Jannar 2012, [add ma jaf x’fih. Hu qal is-Segretarju Parlamentari mhux jg[id ilverità kollha g[ax din is-sena se jkunu ]aru lil Malta 1.4 miljun turist u mhux 2 milju-

ni. Hu qal li mhux minnu li ;ew 2 miljun turist min[abba li dawk li j]uru lil Malta bilcruise liners ma jitqisux b[ala turisti. Fuq point of order, isSegretarju Parlamentari Mario de Marco g[amilha /ara li hu dejjem g[amel distinzjoni bejn it-turisti u l-passi;;ieri li ji;u Malta bil-cruise liners. Hu sostna li ]-]ieda fitTuri]mu hi grazzi g[al-Low Cost Carriers. Skont ilKelliem Laburista t-turist mhux qed ikun attirat millprodott Malti imma mill-prezz baxx ta’ dawn il-linji tal-ajru. Gavin Gulia qal li g[adu mhux /ar kif se jintefqu l-flus allokati g[all-Awtorità Maltija g[at-Turi]mu. Gavin Gulia qal li l-MHRA ikkritikat lillGvern dwar i]-]ieda mi]era allokata lil din l-Awrtorità. Hu rringrazzja lis-Segretarju Parlamentari Mario de Marco g[all-fatt li j]ommu a;;ornat g[al dak kollu li jkun qed ji;ri fis-settur.

Xog[ol ta’ restawr estensiv f’G[awdex F’G[awdex matul din ille;islatura sar bosta xog[ol ta’ restawr ta’ bini storiku, filwaqt li kompliet titqajjem kuxjenza dwar il-patrimonju storiku u kulturali ta’ din ilg]ira. Dan qalitu l-Ministru g[al G[awdex Giovanna Debono waqt dibattitu parlamentari dwar l-estimi finanzjarji g[all-entitajiet kulturali. Il-Ministru Debono tenniet l-importanza tal-patrimonju tal-g]ejjer Maltin, u kif kull /ittadin g[andu dmir li jippreserva dawn il-binjiet b’tali mod li jkunu jistg[u jitgawdew minn ;enerazzjonijiet fil-;ejjieni. Fost ix-xog[ol ta’ restawr li spikka, Giovanna Debono semmiet il-pro;ett estensiv ta/-Cittadella, liema pro;ett inkorpora wkoll xog[ol ta’ restawr u manutenzjoni fuq il-Bastjun ta’ San Mikiel, pro;ett li ;ie finanzjat parzjalment minn fondi talUnjoni Ewropea u li ;ie jiswa madwar 7 miljun ewro. Hija semmiet ukoll pro;ett ta’restawr separat li sar fuq il-Kappella medjevali ta’ Santa ?e/ilja f’G[ajnsielem. Grazzi g[al [idma

kon;unta bejn il-Ministeru g[al G[awdex u l-kumpanija Vodafone, kif ukoll fondi strutturali tal-Unjoni Ewropea sar bosta xog[ol ta’ manutenzjoni u restawr, kif ukoll bini ta’ infrastruttura ;dida fit-Tempji tal:gantija. Dan ix-xog[ol, b’valur li jaqbe] it-3 miljun ewro, jinkludi l-bini ta’ /entru talvi]itaturi u studju intensiv dwar tekni/i li jistg[u ji;u u]ati biex it-tempji jkunu restawrati bl-a[jar mod possibbli. Ta’ min jinnota wkoll li tTempji tal-:gantija huma fost l-eqdem strutturi fidDinja u jag[mlu parti millista ta’ postijiet meqjusa b[ala Patrimonju Dinji millUNESCO. Matul id-diskors tag[ha, Giovanna Debono semmiet il-[idma mill-qrib li saret bejn il-Ministeru g[al G[awdex u s-Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali biex ;ie rkuprat graffit li kien insteraq minn Santwarju Puniku madwar g[oxrin sena ilu minn persuni mhux mag[rufa. Dan il-graffit issa se jitpo;;a g[all-wiri b’mod

permanenti wara li jg[addi minn pro/ess ta’ restawr biex tissewwa l-[sara li saritlu tul is-snin. Giovanna Debono tkellmet ukoll dwar il-kollaborazzjoni tal-Ministeru g[al G[awdex ma’ entitajiet b[al Patrimonju Malta biex f’G[awdex ikunu jistg[u jittellg[u esebizzjonijiet artisiti/i. Fil-fatt, di;à ttellg[u bosta wirjiet simili, fosthom esebizzjoni tal-iskultur Malti Antonio Sciortino u wirja ta’ mapep antiki tal-g]ejjer Maltin li jiffurmaw parti mill-kollezzjoni Ganado. Dan qed isir b[ala parti minn pro;ett biex l-arti tkun eqreb i/-/ittadin. Fil-fatt, bosta minn dawn l-esebizzjonijiet jinkludu opri artisti/i li qatt ma ;ew esebiti f’G[awdex qabel. B[ala parti minn dan ilpro;ett, waqt l-attivitajiet marbuta ma’ Lejlet Lapsi ttellg[et wirja bi tpin;ijiet antiki tat-Tempji tal-:gantija. Aktar esebizzjonijiet simili qed ji;u pjanati li jsiru wkoll fil-;ejjieni, fosthom wirja bix-xog[lijiet kollha tal-iskultur Vincent Apap.

{idma kollettiva favur il-wirt kulturali u l-patrimonju Malti Id-Deputat Laburista Owen Bonnici qal li l-Gvern u lOppo]izzjoni qablu li jitwaqqaf Kumitat Parlamentari biex jit[ejjew l-attivitajiet [alli fl-2018 Malta tkun pajji] denju ta’ wirt kulturali dinji u tkun belt kapitali tal-kultura. Owen Bonnici kkritika lbini tat-teatru miftu[ minflok it-Teatru Rjal u anke lParlament u qal li filwaqt li g[al dan il-pro;ett instabu fondi, il-Gvern mhux isib fondi g[al pro;etti o[ra kul-

turali anke jekk huma inqas. Sostna li g[andu jkun hemm prijoritajiet o[ra qabel ilParlament u t-Teatru. Id-Deputat Laburista qal li anke jekk dan l-a[[ar ilGvern qed jimpenja ru[u aktar dwar il-Karnival, intilef [afna ]mien u g[ad ma sarx bi]]ejjed biex dan is-settur li hu attrazzjoni turistika jing[ata l-importanza li jixraqlu. Owen Bonnici qal ukoll li lGvern lanqas qed jilqa’ s-

su;;erimenti tal-Oppo]izzjoni biex jinvesti fl-ekonomija kreattiva billi j[e;;e; u jg[in il-kreattività kulturali partikolarment fost i]-]g[a]ag[. Id-Deputat Laburista ]ied li g[andu jkun hemm aktar investiment fuq il-wirt u l-patrimonju li pajji]na g[andu ta[t il-ba[ar. Hu qal li dwar il-patrimonju ma te]isti ebda differenza u lpajji] kollu g[andu jkompli ja[dem biex mill-wirt kulturali jgawdi l-pajji] u l-poplu.


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

Parlament 11

922,000 vi]itatur f’siti stori/i matul din is-sena Matul din is-sena 922,000 vi]itatur ]aru l-postijiet stori/i jew mu]ewijiet li huma ta[t Heritage Malta. 74,000 minnhom da[lu ming[ajr [las u dan b[ala parti mill-politika so/jali ta’ Heritage Malta. Dan isir waqt serati b[al Notte Bianca, numru ta’ Open Days u attivitajiet mifruxa matul is-sena kollha. Anke l-istudenti qed igawdu, fil-fatt matul din issena aktar min 34,000 student ]aru diversi siti ta’ Heritage Malta b’xejn. Dan qalu s-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-Kultura, Mario de Marco waqt id-dibattitu dwar l-estimi tal-entitajiet kulturali, Heritage Malta u sSovrintendenza g[allPatrimonju Kulturali. Mario de Marco qal li matul din is-sena l-Gvern kien g[addej b’[idma intensiva g[aliex il-kultura hi filqalba tal-politika tal-Gvern. Hu qal li l-Gvern irid jag[ti prodott ta’ valur mi]jud. Hu sa[aq li kultura b’sa[[itha tirrifletti identità b’sa[[itha. G[amel referenza wkoll g[all-[tie;a ta’ kultura b’sa[[itha anke fid-dawl talapplikazzjoni ta’ Malta g[allbelt kulturali Ewropea li qed issir f’isem il-Belt Valletta. Mario de Marco semma kif ir-ri]orsi f’pajji]na huma limitati [afna, i]da g[andna densità ta’ patrimonju imprezzabbli. L-isfida hi kif nie[du lura l-valur ekonomiku minn dan il-patrimonju i]da fl-istess [in irridu n[arsuh u nib]g[u g[alih. Mario de Marco qal li dak li jkun i;;enerat mill-patrimonju kulturali g[andu jkun investit f’dan il-wirt. G[alhekk Mario de Marco qal li hemm b]onn bilan/. Hu qal li l-a[jar mod li napprezzaw dak li g[andna hu billi nsibu mezzi innovattivi li jkomplu jg[inu lillekonomija b’mod partikolari lit-turi]mu. Mario de Marco qal li ma jistax ikollok turi]mu ta’ kwalità ming[ajr ambjent, u ma jistax ikollok ambjent ming[ajr patrimonju u tturi]mu g[andu introjtu mill-

Fost dawk li ]aru s-siti stori/i kien hemm 74,000 li da[lu ming[ajr [las f’avvenimenti differenti

patrimonju kulturali. G[alhekk hu essenzjali li dawn is-setturi ja[dmu flimkien. Dwar Heritage Malta, isSegretarju Parlamentari Mario de Marco qal li din tie[u [sieb fost o[rajn 7 siti li huma meqjusa b[ala patrimonju dinji. Din l-entità ttejjeb l-esperjenza ta’ dawk li j]uru dawn is-siti stori/i u billi toffri programmi edukattivi u attivitajiet li jag[mlu esperjenza ta’ kwalità dawk li j]uru dawn is-siti stori/i. Minbarra hekk toffri prodott attraenti g[at-turisti. Permezz ta’ Heritage Malta ssir ukoll konservazzjoni min-nies kwalifikati u ta’ esperjenza. Mario de Marco qal li lPolitika Nazzjonali talKultura tg[id li g[andu jkun fa/ilitat l-a//ess g[all-kultura. Heritage Malta tir/ievi att ta’ donazzjonijiet kif ukoll takkwista numru ta’ o;;etti li jkomplu jsa[[u l-patrimonju Malti. Heritage Malta tixtri wkoll arti kontemporanja Maltija u dan biex Heritage Malta tkompli ta;;orna l-wirt ta’ pajji]na. Mario de Marco qal li wara li Heritage Malta wettqet ilpro;ett tat-tined u /-/entru ta’ vi]itaturi matul din is-sena

kompliet bil-pro;ett estensiv tad-Domus Romani, siti arkeolo;i/i, intemm il-pro;ett talWalk Way fil-:gantija, [admet ukoll fuq natural trails madwar {a;ar Qim u lImnajdra. {admet ukoll fuq numru ta’ karozzi tal-Linja antiki biex jibqg[u wkoll flistorja ta’ pajji]na biex eventwalment ikollna mu]ew tattrasport. Sar xog[ol estensiv fil-Palazz tal-Inkwi]itur, xog[ol ukoll fuq it-torri talarlo;;, fil-Palazzi tal-Verdala u f’San Anton. Sar xog[ol estensiv f’Sant’ An;lu biex dan il-post storiku jer;a’ jikseb id-dinjità tieg[u. Hemm ukoll applikazzjoni g[all-fondi Ewropej, biex dan il-post jer;a’ jinfeta[ g[allpubbliku. Dan se jippremetti li jkollna attrazzjoni o[ra filKottonera u turi l-impenn talGvern g[al din in-na[a ta’ Malta, sa[aq Mario de Marco. Pro;ett ie[or hu dak ta’ Sant’Iermu, u g[al dan t[ejjew numru ta’ dokumenti, kif ukoll xog[ol preparatorju ie[or biex jibda r-restawr. Bdew ukoll numru ta’ tours f’Sant Iermu. Is-Segretarju Parlamentari, de Marco qal li Heritage Malta qed tgawdi minn 17-il

miljun minn fondi Ewropej u hemm aktar applikazzjonijiet g[al aktar pro;etti. Matul l-2012, se jkompli rrestawr fuq Sant’An;lu, ilpro;ett tat-Tempji ta’ {al Tarxien u l-:gantija, kif ukoll se jkompli aktar xog[ol fl-Ipo;ew u numru ta’ katakombi. Matul l-2012 se tkompli wkoll il-[idma g[all-wirja permanenti fil-Mu]ew talarkeolo;ija. Il-mu]ew talArti se jkun qed ji;i trasferit lejn post iktar /entrali filbelt biex jistabbilixxi ru[u fil-qalba kulturali tal-belt. Mario de Marco qal li lmu]ewijiet u l-kollezzjonijiet huma fost l-aqwa assi li g[andna f’dan il-pajji]. Dawn il-pro;etti kollha j[allu impatt fuq il-kwalità tal-[ajja, kemm min[abba titjib fil-prodott li joffri pajji]na li/-/ittadini Maltin kif ukoll min[abba tturi]mu. Il-Grupp tal-[idma dwar listudju g[all-ekonomija talkreattività fl-istudji tieg[u wera kif id-d[ul dirett minn siti stori/i kien ta’ nofs miljun fil-waqt li n-nefqa kienet ta’ 4 miljun ewro. Dwar is-Sovrintendenza g[all-Patrimonju Kulturali,

Mario de Marco qal li din toffri g[ajnuna kbira, li tirrikjedi ri]orsi umani ta’ kwalità li jkunu kapa/i jwasslu l-messa;;. B’dan ilba;it se jkun qed ji]died innumru ta’ impjegati, fil-waqt li hemm vot kapitali ;did biex din l-entità tkun tista’ ta[dem minn post fiss. Matul l-2012 din is-sovrintendenza se tkompli ta[dem biex eventwalmnent ikunu jistg[u jin[ar;u l-warrants lir-restawraturi u konservazzjonisti, pass li s-Segretarju Parlamentari ddeskrivieh b[ala importanti [afna. Mis-sena d-die[la l-forum g[all-patrimonju kulturali se jibda jsir fl-ewwel kwart tassena u dan se jwassal biex ikun hemm rapport a;;ornat u attwali. Is-Segretarju Parlamentari qal li din is-sovrintendenza qed tipprepara inventarju ta’ patrimonju kulturali u b’hekk ikun hemm a//ess aktar fa/li mill-pubbliku. U g[alhekk se tkun qed tippublika l-ewwel grupp ta’ proprjetà, u l-[sieb hu li tkompli tippubblika aktar informazzjoni dwar postijiet differenti. Din is-sovrintendenza g[andha inventarju ta’ 430 monument fost o[rajn. Mario de Marco semma kif qed isiru wkoll pro;etti ma’ diversi entitajiet kemm f’pajji]na kif ukoll barra minn xtutna u dan mistenni li jkompli jikber matul is-sena li ;ejja. Qed isir ukoll xog[ol ma’ Heritage Malta biex jissa[[u r-ri]orsi. Fl2011 saru atti ta’ kurazija, ma’ entitajiet o[ra biex issa hemm 14-il post li huma ta[t kurazija privata. L-investiment fil-patrimonju kulturali g[andu jkompli matul is-snin li ;ejjin. Dawn is-setturi joffru 600 impjegat u dan is-settur jag[ti kontribut kbir g[allekonomija Maltija u g[alhekk g[andu jkompli jkun ]viluppat is-settur kreattiv. Hu g[alhekk li lGvern qed ikompli jinvesti f’dan is-settur temm jg[id isSegretarju Parlamentari Mario de Marco.


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

20 A[barijiet ta’ Barra minn Tonio Galea u Richie Cassar – foreign@media.link.com.mt

Reazzjonijiet u konsegwenzi

Il-Prim Ministru ta’ Malta Lawrence Gonzi ma’ w[ud mill-Mexxejja Ewropej wara t-tmiem tas-summit fi Brussell (Reuters)

IS-SUMMIT FI BRUSSELL

L-UE tippersisti lejn l-unjoni fiskali... bir-Renju Unit i]olat L-Unjoni Ewropea g[alqet is-summit ta’ jumejn fi Brussell bi ftehim storiku g[al trattat ;did li ja//erta integrazzjoni ekonomika akbar fiz-zona ewro. Madankollu, irRenju Unit, b[ala t-tielet lakbar ekonomija tar-re;jun, spi//a i]olat wara li rrifjuta li jissie[eb f’unjoni fiskali mas26 Stati l-o[ra. Wie[ed issa jistenna azzjoni aktar de/i]iva filkonfront tal-kri]i tad-djun li bdiet fil-Gre/ja u li llum qed thedded il-pajji]i kbar talEwropa, fosthom il-:ermanja. Intant, in-negozjati g[al trattat ;did jistg[u jdumu g[addejjin tliet xhur u x’aktarx iwasslu g[al referendums riskju]i f’pajji]i b[all-Irlanda. Fl-istess [in, il-Bank ?entrali tal-Ewropa (ECB) g[alissa g[andu jillimita x-xiri tal-bonds tal-Gvernijiet fizzona ewro u fost rapporti li limg[ax fuq id-dejn ta’ pajji]i b[all-Italja kompla j]id fuq illivell g[oli tal-a[[ar jiem. Intant, 26 fost is-27 mexxejja tal-UE qablu biex jaddottaw sistema li timponi dixxiplina akbar fuq il-ba;its tal-pajji]I membri u fost sanzjonijiet awtomati/i g[allIstati taz-zona ewro li jaqb]u l-limiti tal-i]bilan/. I]da r-Renju Unit spi//a bla alleati wara li qal li ma setax ja//etta l-emendi proposti g[at-Trattat tal-UE u ladarba ma kisibx il-kon/essjonijiet li xtaq. Wara g[axar sig[at ta’ ta[ditiet – li bdew fil-lejl tal{amis u komplew sas-sig[at bikrija tal-biera[ – is-sbatax-il pajji] taz-zona ewro u disg[a fost l-g[axar Stati l-o[ra talUE impenjaw ru[hom biex jinnegozjaw ftehim ;did minbarra t-Trattat tal-UE e]istenti. Dan meta d-disa’ pajji]i li mhumiex imsie[ba fl-ewro wkoll sostnew li jridu sehem fil-pro/ess (jew compact) g[al unjoni fiskali u li se jkun su;;ett g[all-approvazzjoni parlamentari. Id-differenzi ma’ Londra se[[ew proprju g[oxrin sena

mindu l-Mexxejja Ewropej qablu, waqt is-summit ta’ Maastricht, biex jo[olqu lewro – u fejn ir-Renju Unit ukoll kien idde/ieda li jibqa’ barra. Intant, il-Prim Ministru Britanniku David Cameron jinsisti li hu fl-interess tarRenju Unit li jibqa’ jifforma parti mill-UE waqt li jie[u vanta;; mis-suq komuni – u bil-Kan/illier tal-:ermanja Angela Merkel tg[id li ‘lpajji]i Ewropej se ju]aw ilkri]i finanzjarja b[ala opportunità g[al bidu ;did.’ Min-na[a tieg[u, ilPresident tal-ECB Mario Draghi qal li d-de/i]joni talUE tfisser pass ’il quddiem g[al regoli tal-ba;it aktar stretti li jqishom ne/essarji biex iz-zona ewro to[ro; aktar b’sa[[itha mit-taqlib. Il-President ta’ Franza Nicolas Sarkozy sadattant jistenna li jkun ‘aktar effettiv’ il-pass tal-ECB biex jipprovdi l-fondi ming[ajr limiti u g[al tliet snin lill-banek li qed jiffa//jaw problemi ta’ finanzi. Dan, skont hu, ifisser li ’l quddiem kull stat jista’ jirrikorri g[and dawn il-banek li jkollhom il-likwidità me[tie;a g[ad-dispo]izzjoni tag[hom. Sarkozy deher kuntent birri]ultat tas-summit ‘li se jibqa’ mni]]el fl-istorja’ u qal li filwaqt li kienu jippreferu riforma tat-trattati fost is-27 pajji]i (kollha) tal-UE dan ma kienx possibbli min[abba lpo]izzjoni tar-Renju Unit. G[aldaqstant, ir-riforma g[andha ssir permezz ta’ trattat intergovermentali ta’ sbatax-il pajji] taz-zona ewro u li jkun anki miftu[ g[allIstati l-o[ra. L-appo;; intensiv tal-ECB se jkun importanti fil-jiem li jmiss jekk l-Ewropa g[andha tikkonvin/i s-swieq finanzjarji dwar il-mi]uri inti]i biex jipprote;u ekonomiji vulnerabbli b[al tal-Italja u Spanja li llum qed jiffa//jaw djun ta’ mijiet ta’ biljuni ta’ ewro. Qabel tmiem is-summit, irRenju Unit irrifjuta li j[alli s-

sie[ba Ewropej jemendaw itTrattat tal-UE u insista g[al garanziji fi protokoll li jipprote;i l-industrija Britannika tas-servizzi finanzjarji (xi g[axra fil-mija tal-ekonomija tar-Renju Unit) — li fi kliem Sarkozy kien ‘ina//ettabbli’. Il-President tal-Kunsill Ewropew Herman Van Rompuy, li mexxa s-summit, qal li l-Istituzzjonijiet tal-UE se jkunu involuti bis-s[i[ fittrattat ;did; b’diplomati/i jtennu li z-zona ewro u d-disa’ stati l-o[ra tal-UE jistg[u, mix-xahar id-die[el, jid[lu g[al summit ming[ajr ilpre]enza tar-Renju Unit. F’din is-sitwazzjoni r-Renju Unit jista’ jbati b’ka;un ta’ diversi issues konnessi marregolazzjoni finanzjarja f’ka] li l-Istati l-o[ra tal-Unjoni jidde/iedu li jimxu ’l quddiem b[ala ‘unjoni ta’ 26 pajji]’. Id-de/i]joni ta’ Cameron filfatt kapa/i ;;ib problemi ;odda g[ar-Renju Unit bittis[i[ tal-integrazzjoni flEwropa x’aktarx jinvolvi bidliet g[as-suq komuni u rregolamenti fiskali; b’impatt kbir g[all-ekonomija Britannika. Sadattant – u skont Van Rompuy — l-akbar ri]ultat tas-summit jibqa’ l-impenn g[at-tis[i[ tal-limiti fiskali u li jinkludi l-[tie;a g[all-pajji]i biex i]ommu qrib mal-kriterji tal-ba;it.  Is-summit konklu] kien anki ssemma b[ala ‘l-a[[ar /ans g[all-Ewropa biex issalva l-ewro’ u l-mexxejja [adu diversi de/i]jonijiet dwar ilfond tal-bailout permanenti – jew il-Mekkani]mu Ewropew g[all-Istabbiltà (ESM) – li jid[ol fis-se[[ f’Lulju tal2012. Il-kapa/it`a tal-ESM se tkun limitata mal-500 biljun ewro u anki ;ie miftiehem li l-pajji]i tal-UE jipprovdu sa mitejn biljun ewro f’self bilaterali lillIMF biex jg[inuh jikkumbatti l-kri]i finanzjarja — u b’150 biljun ewro mit-total g[andhom ji;u mill-Istati tazzona ewro.

 Il-Kan/illier tal:ermanja Angela Merkel temmen li b’dan is-summit sar pass kbir ’il quddiem lejn Ewropa stabbli jew, f’dan il-ka], ‘unjoni ta’ stabbiltà. Hi komplet li lpajji]i g[amluha /ara li lEwropa tirrikonoxxi sserjetà tas-sitwazzjoni fost determinazzjoni li titg[allem mil-lezzjonijiet tal-passat.  Il-Prim Ministru Britanniku David Cameron jemmen li g[amel l-a[jar [a;a g[al pajji]u u dde/ieda li ma kienx sewwa li jiffirma t-trattat ‘li ma kellux is-salvagwardji xierqa g[ar-Renju Unit’.  Il-President talKummissjoni Ewropea Josè Manuel Barroso qal li filwaqt li kienet tkun aktar sempli/i – minn aspett istituzzjonali — li kieku kellhom il-qbil tal-Istati kollha tal-UE, il-pro/ess lejn it-trattat ;did g[andu jimxi b’mod aktar mg[a;;el u dan ukoll qed jitqies b[ala importanti.  Il-President tal-Kunsill Ewropew Herman Van Rompuy innota li lMexxejja Ewropej fil-parti kbira jirrikonoxxu l-;id komuni tal-ewro u qed jistenna li l-iffirmar tattrattat g[all-ftehim fiskali ma jsirx aktar tard minn Marzu .  Il-President tal-Bank ?entrali Ewropew Mario Draghi qal li minn Brussell [are; ri]ultat po]ittiv ferm g[az-zona ewro u meta filjiem li ;ejjin se ja[dmu fuq id-dettalji tal-pjan fiskali li jridu ji;u implimentati. Hu kompla li l-compact jifforma l-ba]i g[al politika ekonomika aktar iddixxiplinata fost l-Istati tal-ewro.  Christine Lagarde,

b[ala d-Direttur Mani;erjali tal-Fond Monetarju Internazzjonali (IMF), laqg[et l-inizjattiva talpajji]i tal-UE g[al politika fiskali aktar kollettiva u [e;;et biex [addie[or jag[mel il-parti tieg[u [alli tonqos mit-tensjoni dovuta g[all-kri]i tad-dejn fiz-zona ewro.  Il-Prim Ministru talGre/ja Lucas Papademos qal li d-de/i]jonijiet li ttie[du f’dan is-summit huma sinifikanti g[allEwropa biex tittratta l-kri]i

finanzjarja filwaqt li tevita fenomenu simili fil-;ejjieni.  Il-Ministru Irlandi] g[all-Affarijiet Ewropej qalet li l-pjani tal-EU g[allunjoni fiskali jistg[u jirri]ultaw f’referendum ;ewwa l-Irlanda – bissitwazzjoni kapa/i titfa’ lura l-impo]izzjoni ta’ regoli aktar ri;idi g[allba;its tal-Istati li huma inti]i biex jippreservaw lewro. ‘Nemmen li hemm /ans ta’ [amsin fil-mija u se nkunu qed nistudjaw iddettalji f’dawn il-;img[at’ qalet il-Ministru Lucinda Creighton. Il-Gvern Irlandi] di;à ammetta li se tkun diffi/li g[alih biex jg[addi referendum ie[or dwar l-Ewropa millelettorat i]da l-pjani tal:ermanja u Franza biex jippersistu bil-ftehim ;did fiskali jistg[u jirrikjedu vot popolari ta[t il-li;i talIrlanda.  Il-Ministru tal-Finanzi tal-Finlandja qed thedded li tirtira pajji]ha mill-fond g[all-bailouts futuri fizzona ewro f’ka] li dde/i]jonijiet dwar ilfunzjoni tal-fond jittie[du b’vot ta’ ma;;oranza aktar milli jibba]aw fuq ir-regola ta’ unanimità attwali talUE. Il-Ministru Jutta Urpilainen qalet li pajji]ha se jinsisti bid-domanda g[all-unanimità fost lo;;ezzjonijiet g[allproposta biex tinbidel irregola tal-UE dwar de/i]jonijiet li jaffettwaw il-Mekkani]mu g[allIstabbiltà Ewropew. Lawtoritajiet f’Helsinki jinkwetaw li bidla b[al din taffettwa [a]in lill-interessi tal-i]g[ar pajji]i tal-Unjoni.  Il-Mexxejja tal-UE fi Brussell ilbiera[ sej[u biex sal-a[[ar ta’ Jannar jitressqu aktar sanzjonijiet fil-konfront tal-Iran fi sforz biex ti]died il-pressjoni fuq Tehran b’konnessjoni malprogramm nukleari tieg[u. Il-Mexxejja ma [ar;ux b’domanda spe/ifika g[al embargo fuq i]-]ejt Iranjan u minflok sej[u biex ilMinistri Ewropej g[allAffarijiet Barranin i]idu ssanzjonijiet attwali li jinkludi l-iffri]ar tal-assi u projbizzjonijiet g[allivvja;;ar fil-konfront ta’ persuni involuti mal-pro;ett nukleari tal-Istat fundamentalista.


IN-NAZZJON Is-Sibt 10 ta’ Di/embru, 2011

A[barijiet ta’ Barra 21 L-UNJONI EWROPEA

Il-Kroazja tiffirma g[al s[ubija mill-2013 tibqa’ impenjata g[al din ilIl-Kroazja qed t[ejji biex perspettiva’. minn Lulju tal-2013 issir itIl-Kroazja, pajji] ta’ 4.3 28 pajji] membru tal-UE u miljuni fiz-zona ladarba tal-Adrijatiku, (lbiera[) bdiet it-ta[ditiet kkonkludiet ltas-s[ubija maliffirmar tatUE proprju sitt trattat ta’ snin ilu. s[ubija fi Madankollu lBrussell. pro/ess kien Sadattant, ilanki politi/i fl-UE problematiku jittamaw li lmin[abba tis[ubija talt[assib dwar ilKroazja – li hi korruzzjoni fi rikonoxximent [dan il-pajji] u g[ar-riformi l-fatt li tkbar Tmexxija demokrati/i u f’}agreb ma ekonomi/i li indirizzatx g[addiet IL-PM tal-Kroazja Jadranka Kosor tiffirma ‘malajr minnhom – t-trattat fi Brussell bi]]ejjed’ irisservi ta’ (Reuters) realtajiet ;odda li mudell g[al rri]ultaw mill-gwerer talpajji]i o[rajn tal-Balkani li Balkani. je[tie;u jixprunaw bidliet Madankollu, l-inizjattiva demokrati/i f’re;jun li determinata g[al riformi li g[adu jbati l-effetti talsaret ta[t Jadranka Kosor – li gwerer tas-snin disg[in. waslet biex jispi//a minn F’diskors waqt i/Prim Ministru Kroat – /erimonja g[all-iffirmar – u ipperswaditet l-UE li lli saret wara l-kwinti tassummit tal-Kapijiet tal-Istat Kroazja hi lesta tassew g[alltal-UE – il-President talis[ubija, anki jekk il-President Kunsill Ewropew Herman tal-Kummissjoni Ewropea Van Rompuy tenna li ‘tJosè Manuel Barroso wissa li tragward tal-Kroazja juri ‘l-Kroati, issa, je[tie;u fejn jista’ jasal pajji] biljkomplu b’din l-ispinta g[al [idma, il-perseveranza u lriforma’. kura;; li jwettaq il-bidliet Fl-istess [in, it-tmexxija politi/i’. f’}agreb g[andha tg[addi Van Rompuy anki rrefera minn monitera;; xieraq qabel g[all-Kroazja b[ala ‘pajji] id-data tas-s[ubija, u blpijunier li qed jindika l-futur E]ekuttiv mistenni jirrapporta tal-Istati l-o[ra taldwar il-progress tar-riformi Balkani...futur b[ala membri g[al kontra l-korruzzjoni filtal-UE, li min-na[a tag[ha pajji] partikulari.

Sanader u l-HDZ ta[t akku]a

Il-Kroazja qed tixli l-eks Prim Ministru Ivo Sanader u lill-HDZ, l-eks partit tieg[u, dwar l-allegat twaqqif ta’ slush funds. Dan qed isir b[ala parti minn kampanja kontra l-korruzzjoni li hi importanti g[all-futur talpajji]. Fil-fatt, il-mandat ta’ akku]a hu t-tielet wie[ed kontra Sanader – li di;à tressaq il-qorti dwar akku]i o[ra ta’ korruzzjoni – u meta l-akku]a partikulari, g[allewwel darba, hi diretta wkoll g[al partit politiku s[i[. Il-kampanja kontra lkorruzzjoni qed titmexxa mill-PM Jadranka Kosor bilmandat jag[ti daqqa ta’ [arta o[ra lill-partit konservattiv HDZ li kien ilu tmien snin fil-poter u li spi//a jitlef lelezzjoni parlamentari ta’ ftit jiem ilu.

Dimostranti jipprotestaw dwar l-inflazzjoni g[olja u r-rati tal-interessi baxxi barra l-bini talBank tal-Ingilterra fil-qalba ta’ Londra (Reuters)

IL-KRI}I EKONOMIKA

L-a;enzija Moody’s tag[ti /ertifikat [a]in ie[or lill-banek ta’ Franza

L-a;enzija Moody’s re;g[et naqqset il-livell tattliet banek ewlenin ta’ Franza min[abba d-diffikultajiet li qed jikkonfrontaw biex jissellfu l-flus. G[aldaqstant, il-credit rating tal-banek Credit Agricole u BNP Paribas tni]]el minn AA2 g[al Aa3 u b’dak ta’ Societe Generale minn Aa3 g[al A1. Dan il-pass , fl-istess [in, isegwi qtug[ pre/edenti (e]egwit minn Moody’s) g[al Credit Agricole u Societe Generale li kien ikkonfermat f’Settembru. Intant, kelliema g[al Moody’s irrimarkaw dwar ‘it-

tnaqqis sostanzjali’ fillikwidità u l-finanzjament tattliet banek Fran/i]i u meta lproblema x’aktarx li g[andha taqleb g[all-ag[ar. ‘Hemm probabbiltà li dawn il-banek jiffa//jaw aktar pressjoni rigward ilfinanzjament f’sitwazzjoni li tirrifletti l-kri]i tad-dejn fizzona ewro u li aktar, kulma jmur, qed taqleb g[all-ag[ar,’ kien il-kumment ta’ Moody’s. L-istess a;enzija anki [ar;et ‘pronostiku negattiv’ g[ar-ratings tat-tliet banek Fran/i]i u meta se tkompli ssegwi l-impatt tad-dejn fuq dawn l-istituzzjonijiet – u bilpossibbiltà li t-tlieta jer;g[u

jg[addu minn downgrade f’ka] li l-kundizzjonijiet isiru aktar diffi/li. L-a[[ar evalwazzjoni se[[et wara li Moody’s [ar;et anali]i immedjatament wara d-downgrades pre/edenti u bliskop ‘li tikkunsidra limplikazzjonijiet tal-fra;ilità persistenti fis-swieq li jiffinanzjaw il-banek u meta wie[ed anki g[andu jqis iddipendenza tal-banek fuq sistemi g[al finanzjament totali’. Sadattant, mis-sajf ’l hawn kibret anki l-pressjoni g[asswieq li jippermettu s-self ta’ flus bejn il-banek Ewropej fuq perijodu qasir ta’ ]mien.


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

22 A[barijiet ta’ Barra IS-SIRJA

It-Turkija ‘ma tibqax t[ares’ f’ka] ta’ theddida lis-sigurtà

Pulizija jg[asses id-da[la g[all-uffi//ju ta’ Equitalia f’Ruma (Reuters)

L-ITALJA

Uffi/jal tat-taxxa jindarab minn ittra bomba Uffi/jal ewlieni tat-taxxa indarab fi splu]joni ta’ ittra bomba li se[[et filkwartieri ta’ Equitalia; a;enzija tal-Istat li tie[u [sieb il-;bir tat-taxxi u lmulti li jkunu ilhom i]]mien dovuti. L-a[[ar rapporti qalu li dDirettur :enerali tala;enzija Marco Cuccagna tilef parti minn subg[ajh flisplu]joni i]da mhux filperiklu tal-mewt. L-investigaturi jemmnu li l-attakk g[andu konnessjonijiet mal-ittra bomba li ntbag[tet kmieni fil-;img[a lil Josef Ackermann, il-kap e]ekuttiv ta’ Deutsche Bank. L-ittra bomba partikulari ;iet inter/ettata fil-:ermanja qabel waslet g[and il-persuna indirizzata (f’dan il-ka] Ackermann).

Sadattant, l-indikazzjonijiet huma li l-attakki twettqu mill-istess anarkisti li bag[tu ittri ta’ dan it-tip lill-ambaxxati tal-I]vizzera u /-?ile (f’Ruma) qabel ilMilied li g[adda – u fejn spi//aw indarbu ]ew; persuni. Il-Pulizija :ermani]a qalet li l-bomba li ntbag[tet lil Ackermann kienet akkumpanjata b’ittra miktuba bit-Taljan minn grupp bl-isem ta’ ‘Federazzjoni Informali ta’ Anarkisti’; l-istess entità li assumiet ir-responsabbiltà g[all-bombi tas-sena l-o[ra fil-kapitali Taljana. Mifhum li l-anarkisti anki [allew l-isplussiv li f’Marzu li g[adda rri]ulta f’]ew; midruba fl-uffi/ini ta’ lobby group }vizzeru g[al kontra n-nukleari.

Il-Ministru Tork g[allAffarijiet Barranin Ahmet Davutoglu qal li pajji]u ma jistax jibqa’ j[ares u ma jintervjenix f’ka] li loffensiva li g[addejja b[alissa fuq il-poplu tas-Sirja tipperikola s-sigurtà tarre;jun. Filwaqt li t-Turkija g[amlitha /ara li m’g[andhiex [sieb li tinda[al fl-affarijiet interni tas-Sirja, g[andha wkoll id-dover li tg[id ‘daqshekk’ lir-re;im ta’ Damasku jekk ikun qed jipperikola lit-Torok blazzjonijiet kontra niesu stess u meta qed jisforza lis-Sirjani biex ja[arbu minn pajji]hom. It-Turkija, li g[andha t-tieni l-akbar Armata fin-NATO, di;à qalet li minkejja li mhix favur intervent militari fisSirja – tinsab lesta ‘g[al kwalunkwe xenarju’ u li jinvolvi t-twaqqif ta’ buffer zone fit-territorju Sirjan. Dan meta Ankara qed i]]id il-kritika g[ar-re;im Sirjan immexxi mill-President Bashar al-Assad u fost l-

Ahmet Davutoglu (Reuters)

inkwiet li gwerra /ivili totali (fis-Sirja) kapa/i tqajjem tensjoni akuta anki fost itTorok. Davutoglu spjega wkoll li tTurkija ‘m’g[andhiex illussu’ li tibqa’ pass lura ladarba tispi//a ta[t theddida diretta f’sitwazzjoni fejn Gvern ta’ pajji] ;ar ikun qed ji;;ieled kontra l-poplu tieg[u filwaqt li jo[loq kri]i ta’ refu;jati. It-Turkija darba kienet fost l-akbar alleati ta’ Damasku

i]da r-relazzjonijiet bilaterali sfumaw mindu l-vjolenza fisSirja qalbet g[all-ag[ar tul offensiva ta’ xhur mir-re;im kontra dimostranti lokali li jridu tmexxija ;dida. Assad baqa’ jinjora l-pariri tat-Turkija biex jieqaf millvjolenza u jwettaq ir-riforma ur;enti f’ pajji]u – b’Ankara mbag[ad issegwi l-e]empju tal-Lega G[arbija u t[abbar lista ta’ sanzjonijiet ekonomi/i kontra r-re;im f’Damasku. Sadattant, il-Ministru Awstrijak g[all-Affarijiet Barranin Michael Spindelegger insista biex Bashar al-Assad jirri]enja minnufih minn President u li jin]amm kontabbli g[al kull abbu] tad-drittijiet talbniedem li se[[ew f’dawn ixxhur tal-offensiva fuq iddimostranti Sirjani. Spindelegger qal li ma jista’ jkun hemm l-ebda immunità f’dan il-ka] u li l-Awstrija g[andha d-dover li ‘ta//enna g[all-atro/itajiet tar-re;im Sirjan’.

IR-RENJU UNIT

Ibatu ]-]ieda fil-prezz tal-utilitajiet Madwar [amsa u g[oxrin fil-mija tal-familji flIngilterra u Wales qed isofru minn stat ta’ faqar konness mal-[ti;iet tal-fjuwil u wara l-introduzzjoni ta’ ]idiet kbar fil-kontijiet tad-dawl. Skont il-kalkoli ;odda ta’ Consumer Focus ’il fuq minn [ames miljun familja llum qed ikollhom jonfqu aktar minn g[axra fil-mija tad-d[ul fuq l-elettriku u l-mezzi li ji;;eneraw is-s[ana. Fl-istess [in, it-tbassir pre/edenti ta’ 4.1 miljun familji milqutin mill-hekk imsej[a fuel poverty sar qabel il-konferma – ming[and is-sitt entitajiet ewlenin li jipprovdu lener;ija – ta’ qab]a o[ra filprezzijiet li di;à [adu spinta

kbira matul is-sajf. L-ammont ta’ familji b’din il-problema ]diedu b’25 filmija fuq tas-sena l-o[ra u meta mal-g[oxrin fil-mija tarresidenzi kienu qed isofru leffett tal-fuel poverty wara ]]idiet ‘obbligatorji’ filkontijiet tal-ener;ija. Is-sitwazzjoni tfisser ukoll li l-Gvern Britanniku ta’ David Cameron x’aktarx ma jilqax l-obbligu legali biex itemm dan l-istat ta’ faqar fi ]mien [ames snin. Allarmanti wkoll hi l-a[[ar stqarrija ta’ British Gas – li fis-sajf ]iedet il-prezzijiet talgass u l-elettriku bi tmintax u sittax fil-mija (rispettivament) – fis-sens li l-kontijiet se jkomplu jikbru g[all-familja tipika fir-Renju Unit.

Phil Bentley, id-direttur mani;erjali ta’ British Gas, spjega li fil-[ames snin li ;ejjin l-industrija tag[hom se tiffa//ja spejje] og[la firrigward tad-distribuzzjoni u li jinkludu l- levies. Sadattant, Bentley qal li ‘m’g[andu lebda kontroll fuq issitwazzjoni’ wara li British Gas kitbet lill-konsumaturi biex tweg[edhom spjegazzjonijiet ‘aktar sempli/i’ dwar it-tariffi. Min-na[a tieg[u, Chris Huhne, b[ala s-Segretarju Britanniku responsabbli millEner;ija, wissa dwar taxxi u spinta fil-prezz dinji tal-gass li g[andhom ikomplu jaffettwaw lill-familji residenti fl-Ingilterra u f’Wales.

IL-PORTUGALL

Jeg[req fir-ri/essjoni fost l-awsterità L-ekonomija tal-Portugall bejn Lulju u Settembru naqset b’rata akbar milli kienu qed jistennew, u bilpajji] qed ikompli jeg[req fir-ri/essjoni. Sadattant, il-mi]uri talawsterità implimentati millGvern u l-problemi finanzjarji tal-Portugall qed ikomplu j[allu l-effetti tag[hom, bl-esportazzjoni minn dan il-pajji] ukoll qed taqta’ lura. Il-mi]uri tal-awsterità qed

isiru b[ala kundizzjoni g[all-bailout – ekwivalenti g[al 78 biljun ewro – li lPortugall ing[ata millUnjoni Ewropea u l-Fond Monetarju Ewropew (IMF) skont il-ftehim ta’ emer;enza li ntla[aq f’Mejju. Sadattant, hu kwa]i inevitabbli l-Portugall jg[addi mill-ag[ar ri/essjoni mindu rritorna g[al demokrazija fl-1974 u fost it-tbassir tal-Gvern li l-

ekonomija nazzjonali din issena g[andha tonqos b’1.6 fil-mija. Min-na[a tag[hom, ilkonsulenti dwar l-ekonomija jaqblu li t-tnaqqis flekonomija jirrifletti fuq kollox il-problemi relattati g[all-iffinanzjar talekonomija u li (anki) jfisser li r-ri/essjoni g[andha taqleb, jer;a’, g[all-ag[ar matul x-xhur li ;ejjin u ladarba l-impatt tal-awsterità jibda jin[ass aktar.


IN-NAZZJON

Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

TV#Radju 23 minn Raymond Miceli - ray.miceli@media.link.com.mt

Mario ‘Snits’ Spiteri, Ina Robinich, Laura Bruno u Mark Tonna kif se narawhom f’‘Tar]an mal-Erbat Irjie[’

SAS-SITTA

Tintemm l-ewwel fa]i ta’ Passport 2 Indifest NET Television 14>05

Snits (Tar]an), Ina Robinich (Jane), Laura Bruno (Lady Maryanne Scriha) u Mark Tonna (Clayton il-Ka//atur), ilkoll karattri mill-pantomima Tar]an mal-Erbat Irjie[ se jkunu l-parte/ipanti g[all-game show Koppja vs Koppja g[al-lum. Illum tintemm l-ewwel fa]i ta’ Passport 2 Indifest meta se naraw lil Cherise Attard u lil Debbie Axisa Farrell. Il-;img[a d-die[la mbag[ad jit[abbru t-tmien kantanti li se jg[addu g[at-tieni fa]i.

Fit-taqsima VIP Lounge l-mistiedna se tkun il-kantanta Nadine Axisa. L-ispettaklu li joffri dan il-programm se jkollu wkoll is-sehem tal-band ta’ Mark Spiteri Lucas u l-kantanti residenti Ivan Spiteri Lucas, Debbie Scerri, Ludwig Galea u Neville Refalo, il-komi/ità ta’ Toni Busuttil, i]-]effiena ta’ Keith Dance Studio u l-ma;ija u l-illu]joni ta’ Brian Rolé u Lourdes. Ma jonqsux l-ispjega tal-Van;elu minn Fr Daniel Cardona u a;;ornamenti tarri]ultati sportivi ma’ Charles Camenzuli.

FIL-QOSOR • SKOPERTI (NET Television 20>30) B’Mario Farrugia mill-Fondazzjoni Wirt Artna b[ala gwida, il-programm tal-lum se jo[odna fil-kumpless ta’ sotterrani ta’ ]mien l-Ingli]i u l-Kavallieri mo[bija u m[affra filblat fil-fortifikazzjonijiet u s-swar ta’ Lascaris fil-Belt. Fost o[rajn insibu wkoll il-War Rooms li kellhom sehem importanti waqt itTieni Gwerra Dinjija. Produzzjoni ta’ Dione Borg. • INNAMORARSI A MANHATTAN (Raidue 15>35) - Josh Hutcherson u Charlie Ray (it-tnejn fir-ritratt ta[t) huma fost l-atturi ewlenin f’dan il-film Amerikan tal-2005 b’re;ija ta’ Mark Levin. Gabe jkun ]ag[]ug[ li j[obb [afna l-basketball u l-video games. Isir jaf lil Rosemary, li jkun jiffansjaha. Din tkun tfajla fuq tag[ha u malajr tibdel ilprijoritajiet fil-[ajja tat-tfajjel.

• I GOONIES (Italia 1 14>35) - Film dwar avventura li jg[addu minnha grupp ta’ tfal u li n[adem fl-1985 b’re;ija ta’ Richard Donner. Dawn isibu mappa fejn suppost ikun hemm mo[bi te]or. Jaslu biex isibuh? Fost l-

atturi hemm Martha Plimpton u Corey Feldman li jidhru fir-ritratt hawn fuq.

• CRAZEBOOK (NET Television 18>10) - Matthew Calleja u Nathan Darmanin b’edizzjoni o[ra ta’ dan il-programm. Naraw l-a[[ar parti tat-taqsima Bands on the Run u g[alhekk naraw il-wasla lura Malta ta]-]ew; membri tal-band No Snow No Alps. Dr

Xnakk ikompli jag[ti tag[rif dwar karozzi tal-futur li ju]aw ener;ija alternattiva. Rigovert illum se joffri fis-suq prodott li jg[in biex min ju]ah i]omm ru[u f’figura tajba. Rick janalizza l-film Hugo ta’ Martin Scorsese li di;à hemm indikazzjonijiet li se jkun fost ir-rebbie[a tal-Oscars kmieni s-sena d-die[la.


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

28 Sport LA LIGA

Mourinho de/i] li jirba[ il-‘Clasico’ Josè Mourinho jrid juri li lbilan/ tal-poter fi Spanja qed ixaqleb lejn it-tim tieg[u ta’ Real Madrid meta l-leaders ta’ La Liga jilqg[u lir-rivali eterni Barcelona fl-ewwel ‘Clasico’ ta’ dan l-ista;un. Il-President ta’ Real Florentino Perez kien [a mieg[u lil Mourinho bil-g[an li t-tim jirba[ lura lKampjonat ming[and ir-rivali Katalani. L-opinjoni pubblika, almenu fost il-partitarji tattim ta’ Madrid, hi li Real jinsabu vi/in ferm aktar minn qatt qabel li j[abbtuha marrivali meqjusa b[ala l-aqwa klabb fid-dinja u l-partita se jkunu qed jarawha miljuni ta’ telespettaturi madwar d-dinja. Il-forma ta’ Real dan la[[ar kienet impressjonanti. Reb[u l-a[[ar g[axar partiti fil-kampjonat u l-a[[ar 15 filkompetizzjonijiet kollha biex

la[qu rekord tal-klabb u jinsabu tliet punti fuq Barcelona u b’log[ba anqas. Il-klabb ta’ Pep Guardiola li qed ifittex rekord ta’ erba’ titli domesti/i konsekuttivi kienu kwa]i impekkabbli f’Nou Camp f’La Liga fejn reb[u tmienja u ;ew draw wa[da waqt li skorjaw 39 gowl ming[ajr ma ;arrbu gowl. Madankollu huma kisbu biss ]ew; reb[iet fl-a[[ar sitt partiti barra minn darhom fejn skorjaw tmienja u qalg[u sebg[a. Fl-a[[ar ‘Clasicos’ kien hemm serje ta’ in/identi u karti [omor flimkien ma’ prestazzjonijiet individwali e//ellenti. “Hu minnu li Real jinsabu f’forma tajba. Forsi huma xi ftit a[jar imma dan ma jfisser xejn,” qal Xavi li se jkun qed jilg[ab is-600 log[ba tieg[u

Uffi/jali Kroati arrestati fuq korruzzjoni

Jitnieda l-pro;ett “Ninvestu fil-futur”

Il-pulizija kontra l-korruzzjoni fil-Kroazja arrestat ]ew; uffi/jali g[olja tal-Asso/jazzjoni Nazzjonali Kroata (HNS) fuq suspett ta’ korruzzjoni. Il-Vi/I President tal-HNS u l-eks referee internazzjonali Zeljko Siric kienu arrestati flimkien mal-kap talKummissjoni tar-referees Stejpan Djedovic. Huma kienu akku]ati li [adu flus biex jinfluwenzaw ir-referees f’almenu partita wa[da mill-kampjonat lokali. Siric kien meqjus b[ala wie[ed mill-aqwa referees Kroati u [afna drabi kien jin[atar biex jikkontrolla partiti bejn ir-rivali lokali Dinamo Zagreb u Hajduk Split. Is-sena l-o[ra l-pulizija arrestat 20 plejer, kow/is u manager fuq korruzzjoni u [afna minnhom ammettew l-akku]i u ng[ataw multi jew sentenza ta’ [abs.

Fil-;img[at li g[addew, il-Kunsill tal-Youth FA bilkollaborazzjoni tasSegretarju Parlamentari g[a]-]g[a]ag[ u Sport, flimkien mal-Kunsill Malti g[all-Isport, ;ie mniedi lpro;ett “Ninvestu fil-Futur”, b’diversi diskussjonijiet edukattivi u preventivi li nnurseries membri jistg[u japplikaw. 30 Nursery se jibbenifikaw minn dan il-progett, mifrux bejn Novembru 2011 u Di/embru 2012 fejn ser ji;u organizzati iktar minn 90 laqg[a. Dan il-programm hu maqsum f’erba’ sezzjonijiet relatati mal-isport fosthom korsijiet ta’ Nutrizzjoni u Psikolo;ija u testijiet BioMechanical. L-g[an tal-programm hu li jsa[[a[ il-[iliet tal-atleti tfal u ]g[a]ag[ filwaqt li jg[olli l-livell tallog[ba tal-futbol. Il-protezzjoni tat-tfal fl-isport qieg[da

ma’ Barca. Ta[t it-tmexxija ta’ Guardiola sa mill-2007-08, Barcelona reb[u 7 minn 11-il ‘Clasico’ u wara l-wasla ta’ Mourinho, fejn ir-rivalità saret akbar, Barcelona reb[u tlieta, ;ew draw fi tlieta o[ra u tilfu wa[da biss, il-final tatTazza tar-Re f’April. Il-konfront tal-lum se jkun qed ilaqqa’ wkoll kontra xulxin tnejn mill-aqwa plejers. L-Ar;entin Lionel Messi u l-plejer li [adlu postu b[ala lAqwa Plejer tas-Sena, ilPortugi] Cristiano Ronaldo ttnejn huma l-aqwa skorers ta’ La Liga bi 17-il gowl kull wie[ed. Messi i]da g[andu rekord ferm a[jar fil‘Clasicos’. Il-plejer ta’ 24 sena skorja 13 fi 15-il partita kontra Real, inklu] tnejn fl-ewwel leg tassemifinali ta/-Champions

wkoll ting[ata prijorità. L-ewwel sezzjoni rigward in-nutrizzjoni n]ammet nhar il-:img[a, 2 ta’ Di/embru fin-Nursery ta’ San Gwann fejn il-kelliem, it-tabib Mario Caruana, enfasizza fuq limportanza ta’ ikel bnin u l;lieda kontra l-obe]ità. Dawn is-sezzjonijiet qed jin]ammu fin-nurseries ming[ajr limitazzjoni g[annumru ta’ parte/ipanti. Fis-sezzjoni talPsikologija, immexxija minn Greg Sammut, in-nurseries parte/ipanti nqasmu fi tmien gruppi. Dawn is-sezzjonijiet huma ma[suba g[all”Coaching Staff” fin-nurseries u l-ewwel sezzjoni ;iet organizzata nhar it-Tlieta, 6 ta’ Di/embru fi/-/entru Tekniku f’Ta’ Qali bilparte/ipazzjoni tan-nurseries ta’ Balzan, Lija#Iklin u Birkirkara. Sezzjonijiet o[ra ser jin]ammu matul dawn il;img[at.

Fix-xahar ta’ Jannar se tibda t-tielet sezzjoni, bittema diskussa tkun BioMechanical tests, minn Ray Bezzina. Din id-diskussjoni hi importanti fil-formazzjoni tal-plejers futuri tag[na, kif ukoll g[all-[ajja personali tag[hom. Dan il-pro;ett qed ji;i miftu[ g[al 20 pleyer minn kull nursery, ta’ bejn it12 u l-14-il sena, sabiex ikun jista’ jsirilhom l-iscreening test me[tie;. Minn dawn is-sezzjonijiet ser jin[ar;u rapporti li ];ur ser jag[tu diversi punti interessanti ta’ studju, li jitkomplew fis-snin li ;ejjin. Aktar minn hekk il-programm se jkun qed jag[ti spazju lill;enituri ta’ dawn it-tfal sabiex jipparte/ipaw u jitg[allmu aktar dwar kif jie[du [sieb sa[[ithom u dik ta’ wliedhom. Dan it-tip ta’ programmi huma tabil[aqq investiment dirett fil-futur ta’ wliedna.

Josè Mourinho jie[u b’idejn Pep Guardiola f’wie[ed mill-‘Clasicos’ dan l-a[[ar

TENNIS

Soderling se jitlef l-Open tal-Awstralja

It-tennista Robin Soderling se jkollu jitlef lOpen tal-Awstralja min[abba li g[adu ma rkuprax minn problemi ta’ sa[[a. It-tennista numru 13 fid-dinja ilu jsofri minn infezzjoni sa minn Lulju. “{sibt li se nirkupra qabel. Qed in[ossni a[jar kull ;urnata imma g[ad irrid nistenna aktar sakemm nibda nipprattika bir-ritmu li nixtieq jien,” qal Soderling fuq stqarrija fissit uffi/jali tieg[u. Skont Sodelring, l-g[an tieg[u hu li jibda jit[arre; minn Jannar u jittama li jie[u sehem f’turnament fi Frar. L-Open Awstraljan tal-2012 jibda fis-16 ta’ Jannar u jintemm fid-29 ta’ Jannar.

ATLETIKA

FORMULA 1

Romain Grosjean se jsie[eb lil Lotus Is-sewwieq Fran/i] Romain Grosjean se jsie[eb lil Lotus mill-ista;un li ;ej u se jkun qed isuq ma’ Kimi Raikkonen. Dan tal-a[[ar g[adu kemm irritorna fl-isport tal-Formula 1. “Ninsab ferm kuntent li se nkun wie[ed mis-sewwieqa tal-Lotus. G[alija hu privile;; li se nsuq ma’ dan it-tim,” qal Grosjean.

League fil-Bernabeu l-ista;un li g[adda waqt li Ronaldo li g[andu 26 sena skorja biss tliet gowls f’disa’ partiti kontra Barcelona.

Din l-a[bar tfisser li Vitaly Petrov u Bruno Senna mhux se jibqg[u mat-tim. Il-kap tattim, Eric Boullier irringrazzja lil dawn i]-]ew; sewwieqa tal-kontribut li taw matul dawn l-a[[ar snin. Fl-istess kummenti Boullier qal li Grosjean, matul lista;un li g[adda, fil-GP2, wera l-kapa/itajiet tieg[u u b’hekk intg[a]el biex ikun is-

sewwieq prin/ipali. Grosjean di;à saq ma’ dan it-tim waqt is-sessjonijiet talprovi f’Abu Dhabi u fil-Bra]il u ;ab ri]ultati tajbin. Intant, Raikkonen, rebbie[ tat-titlu mondjali fl-2007 malFerrari, se jirritorna wara nuqqas ta’ sentejn. Matul dawn is-sentjen hu saq filkampjonat tar-rally u anke fin-NASCAR.

Bolt u Blake jistg[u jiltaqg[u qabel l-Olimpjadi It-trainer ta’ Usain Bolt u Yohan Blake qal li ]-]ew; sprinters :amajkani jistg[u jiltaqg[u kontra xulxin ferm aktar qabel milli mistenni matul issena li ;ejja, sa[ansitra qabel lOlimpjadi ta’ Londra. I]-]ew; atleti se jkunu qed jiltaqg[u fit-trials tal-:amajka g[all-Olimpjadi li se jsiru f’:unju u mbag[ad mill-;did f’Londra f’Awwissu imma Glen Mills qal li jistg[u anke jiltaqg[u qabel dan jekk il-managers tag[hom jiftiehmu u lpagament ikun wie[ed tajjeb. “Track and Field mhux biss sport imma anke negozju u

g[alhekk kollox jiddependi minn liema laqg[a se jkunu kapa/i jaffordjaw li jkollhom li]-]ew; atleti fl-istess avveniment,” qal Mills li j[arre; kemm lil Bolt kif ukoll lil Blake li g[alkemm mhumiex fl-istess tim tar-relay tal-:amajka, huma [bieb u anke rivali. Bolt li g[andu 25 sena reba[ id-double fl-isprint fl-Olimpjadi ta’ Beijing u g[andu r-rekord tal-100m u l-200m waqt li Blake li hu i]g[ar, reba[ il100m fil-kampjonati mondjali din is-sena fil-Korea t’Isfel meta Bolt ;ie skwalifikat g[al false start.


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

30 Sport

Edizzjoni o[ra ta’ Gowl g[all-Istrina G[al darba o[ra ser issir ledizzjoni ta’ Gowl g[allIstrina, attività li ssir b’kollaborazzjoni bejn lMFA, NET TV u ONE TV biex jin;abru fondi g[allIstrina. L-idea ta’ Gowl g[allIstrina, ori;inat minn :or; Micallef baqg[et issir g[al dawn l-a[[ar sentejn u sena ilu s-somma li n;abret g[all-Istrina kienet dik ta’ €1,920. Din l-attività se ssir fis-26 ta’ Di/embru fl-istadium

f’Ta’ Qali. Din is-sena dan il-grawnd g[alaq 30 sena minn meta bdew jintlag[bu l-ewwel partiti fih u b’hekk minbarra li tkun qed ti;bor fondi g[all-Istrina, din lattività se tfakkar ukoll dan l-anniversarju. Il-President ta’ Malta George Abela se jkun qed jattendi g[all-[abta tal5.15pm u se jkun milqug[ mill-protagonisti li se jie[du sehem f’turnament trijangulari. Minbarra futbol se jkun hemm spettaklu provdut minn kantanti stabbiliti. Se jing[ataw ukoll premjijiet lill-protagonisti filfutbol ta’ dawn l-a[[ar 30 sena. L-ewwel 15-il premju se jing[ataw lill-protagonisti tal-ewwel 15-il sena (fl-era tal-President Abela fittmexxija tal-MFA) filwaqt li l-15 l-o[ra se jing[ataw lillprotagonisti ri/enti fil-futbol Malti. Turnament trijangulari It-tliet timijiet li se jkunu qed jie[du sehem f’dan it-

turnament se jkunu mag[mula minn selezzjoni ta’ plejers lokali li jilag[bu fil-Premier, selezzjoni ta’ plejers barranin li jilag[bu fil-Premier u selezzjoni ta’ plejers barranin u lokali talEwwel Divi]joni. It-tim ta’ plejers lokali filPremier se jkun immexxi minn Paul Farrugia u Hugh Caruana. It-tim ta’ barranin filPremier se jitmexxa minn Konrad Sultana u Mark Miller u dak ta’ plejers mill-Ewwel Divi]joni se jkun immexxi minn ]ew; kow/is o[ra. Il-Programm>

Selezzjoni lokali v Selezzjoni tal-1 Div. Selezzjoni tal-barranin v tellief tal-ewwel partita Selezzjoni tal-barranin v rebbie[ tal-ewwel partita Donazzjonijiet It-12-il tim tal-Premier se jkunu qed jag[tu €500 kull wie[ed mill-gate money li se

jda[[lu u dawn jammontaw g[as-somma ta’ €6000

One TV u Net TV se jkunu qed jing[aqdu flimkien mal-MFA biex jorganizza ‘Gowl g[all-Istrina’ attività ta’ ;bir ta’ fondi g[all-karità f’dawn il-festi (ritratt> Michael Ellul)

filwaqt li t-12- il tim talEwwel Divi]joni se jag[tu €250 mill-gate money li jammonta g[al €3000. Intant, il-captains ta’ kull tim se ji;bru €10 ming[and kull plejer tag[hom waqt li ttfal tan-nurseries li huma mistiedna jattendu b’xejn, huma m[e;;a jag[tu xi [a;a g[all-Istrina. Il-biljetti tad-d[ul se jkunu ta’ €2 g[all-adulti filwaqt li

dawk ta’ ta[t it-12-il sena j[allsu €1. Kull min jixtieq jie[u ritratt mal-protagonisti tat-turnament jista’ jag[mel dan billi j[allas €2. Sadanittant fit-18 ta’ Di/embru, waqt il-Programm l-Argument se jsir irkant ta’ flokk iffirmat minn diversi plejers filwaqt li l-istess irkant ikompli fuq ilprogramm Replay aktar tard matul l-istess ;urnata.

Pietà jsofru l-ewwel telfa bi plejer inqas Minn Christopher Cassar ST. ANDREW’S …….…...1 PIETA H. ………….….…..0 Il-leaders Pietà Hotspur sofrew l-ewwel telfa tal-

kampjonat meta kienu meg[luba minn St.Andrew’s bil-gowl wa[dani jkun skorjat lejn tmiem l-ewwel taqsima. Fit-tieni taqsima Pietà wettqu reazzjoni i]da sofrew daqqa ta’ [arta meta tke//a Terence Agius wara sieg[a log[ob. St. Andrew’s bdew jippruvaw bil-kontrattakki u fit-38 minuta skorjaw dak li kellu jkun il-gowl tar-reb[a. Ballun fit-tul lejn FAISAL ANAKUA li anti/ipa l-[ar;a ta’ Montfort u spara f’xibka vojta. Fit-tieni taqsima Pietà ]iedu l-isforzi tag[hom i]da ttke//ija ta’ Terence Vella g[amlitha iktar diffi/li g[alihom. St. Andrew’s ing[alqu fid-difi]a b’Aldinho Goncalves i]omm id-difi]a ta’ Pietà ta[t pressjoni bil[arbiet tieg[u. Pietà ni]]lu lil Refalo fiddifi]a u avvanzaw lil Zach

Muscat u Giaccaglia f’attentat biex isalvaw il-log[ba, u resqu ferm qrib tliet minuti mit-tmiem meta, Vinicius Pereira Dos Santos g[eleb lil Balzan i]da minn fuq il-linja salva Neil Chetcuti li b’intervent akrobatiku tajjar il-ballun milli jid[ol fixxibka. St Andrew’s – D. Balzan, N.

Chetcuti, B. Diacono, J. Bugeja, B. Said, A. Nakuaa (M. Ellul), J. Briscoe White, A. Camilleri Kamsky, N. Vella Petroni (M. Grima), F. Alkanua, V. Aldinho Goncalves (K. Galea). Pietà H – M. Montfort, C. Spiteri, E. Giaccaglia, Q. Refalo, T. Agius, Z. Muscat, V. Pereira Dos Santos, L. Mallia (A. Farrugia), C. Cassar, J. Zarate, J. Pisani (M. Schembri). Referee – Sandro Spiteri

Dingli jirb[u fa/ilment ilkonfront dirett DINGLI S. ……………..... 3 ST. PATRICK ……………0

Dingli Swallows reb[u fa/ilment il-konfront dirett ta’ qieg[ il-klassifika kontra St. Patrick, biex issa ]-}abbarin

jinsabu we[idhom fil-qieg[. G[al Dingli kienu determinanti Leontiev Konda u Francis Owusu li skorja doppjetta, filwaqt li g[al St. Patrick wasal l-ewwel di]appunt ta[t it-tmexxija ta’ Robert Cassar wara ]ew; ri]ultati po]ittivi. L-ewwel /ans g[al Dingli permezz ta’ azzjoni mibdija minn Konda li qassam lejn Steve Meilak li b’xutt biddawra minn tarf il-kaxxa spara ftit g[oli. Fit-12-il minuta Dingli marru filvanta;; fejn kien Chris Azzopardi li beda l-azzjoni li kienet imblukkat f’tarf ilkaxxa, bil-ballun jasal g[and LEONTIEV KONDA li b’first timer mill-isba[ g[eleb lil Joshua Galea. {ames minuti wara Dingli skorjaw it-tieni gowl meta minn freekick sabi[ ta’ Etienne Farrugia kien FRANCIS OWUSU li g[ola fuq kul[add u b’daqqa ta’ ras stupenda xe[et wara Galea. Mas-sieg[a log[ob

Kif Jinsabu Pietà H Rabat A Melita Zejtun C St. Andrews Naxxar L Birzebbuga Vittoriosa S St. Georges Dingli S Lija A St. Patrick

L R D T F K Pti 9 8 8 8 9 8 8 8 8 9 8 9

7 6 5 5 4 2 3 2 2 2 1 1

1 1 14 4 0 2 11 5 1 2 18 10 1 2 12 6 1 4 8 10 4 2 9 11 0 5 11 14 3 3 11 12

2 2 3 2

4 5 4 6

8 9 7 13 9 14 7 16

22 18 16 16 13 10 9 9 8 8 6 5

FRANCIS OWUSU skorja ttieni gowl tieg[u b’daqqa ta’ ras o[ra stupenda u ftit minuti wara St. Patrick kellhom lil Simon Zerafa mke//i wara ]ew; karti sofor fi spazju ta’ ftit minuti. Dingli S - J. Farrugia, F.

Owusu, A. Portelli, R. Ceka, L. Konda, M. Brincat, S. Meilak, E. Farrugia,, R. Vella,, R. Briffa, C. Azzopardi St. Patrick - J. Galea, A. Galea, S. Dimech (R. Cassar), J. Farrugia, M. Xerri (A. Ellul), B. Engoudou, B. Gockay, I. Scicluna (R. Vella), E. Grech, M. Vella, S. Zerafa Referee – Andrew James Sammut


IN-NAZZJON Is-Sibt, 10 ta’ Di/embru, 2011

Sport 31

Balzan jag[tu l-ewwel telfa lil Hibs minn Cristian Muscat Balzan Y. issorprendew bis-

s[i[ meta wara li kienu minn ta[t irnexxielhom jeg[lbu littim b’sa[[tu ta’ Hibernians bliskor ta’ 3-2 bit-tielet gowl jasal minn penalty ta’ Calcado tard fil-log[ba. M’hemmx dubju li dan ir-ri]ultat huwa wie[ed ferm u ferm di]appuntanti g[al Hibs fil-;lieda tag[hom ma’ Valletta g[ar-reb[ tal-kampjonat. Hibernians ma kellhomx liskwadra kollha g[addispo]izzjoni tag[hom meta kellhom erba’ plejers importanti nieqsa – Marcelo Dias kien sospi] wara li tke//a fi tmiem il-;img[a li g[addiet kontra Birkirkara waqt li Diego Balbinot, Adrian Pulis u Jonathan Pearson g[adhom qed jirkupraw minn injury. Minna[a l-o[ra Balzan Youths setg[u jutilizzaw l-iskwadra kollha tag[hom. Hibernians [ar;u b’sa[[ithom fejn lanqas kienet g[addiet minuta li [olqu azzjoni perikolu]a meta reb[u korner i]da d-difi]a ta’ Balzan Youths ikklerjat tajjeb. Il-Pawlisti komplew fuq l-offensiva u fit-8 minuta reb[u penalty wara li Jonathan Francica miss il-ballun b’idu fil-kaxxa. I]da mill-11–il metru Rodolfo Soares ra x-xutt tieg[u ji;i milqug[ bi bravura

mill-goalkeeper ta’ Balzan Youths Matthew Camilleri wara li ntefa’ minn tulu fl-art biex b’hekk Hibernians tilfu okka]joni tad-deheb li jift[u liskor. Sekondi biss wara Balzan wettqu reazzjoni u Bondin kien sfortunat meta ra t-tentattiv tieg[u ja[bat mal-lasta qabel jispi//a barra. Finalment il-Pawlisti rnexxielhom jift[u l-iskor meta minn korner, ANDREW COHEN irnexxielu jitfa’ fix-xibka biex tefa’ lil Hibernians fil-vanta;;. I]da Hibernians ma tantx damu jgawdu dan il-vanta;; meta Balzan irnexxielhom i;ibu liskor indaqs fl-44 minuta meta Grima kkrossja lejn KRIS BRIGHT li rnexxielu jeg[leb lil Mario Muscat mill-vi/in. Balzan komplew fuq l-offensiva fit-tieni taqsima u sa[ansitra rnexxielhom idawru r-ri]ultat favurihom fil-51 minuta meta Dylan Grima g[adda lil FAGNER LINS BERNARDES, dan qabe] plejer ta’ Hibernians u bil-lemin g[eleb lill-goalkeeper Muscat biex tefa’ lill-ftit partitarji ta’ Balzan pre]enti filVictor Tedesco Stadium f’delirju ta’ fer[. Hibs wettqu reazzjoni denja u fit-63 minuta, xutt b’sa[[tu ta’ Triston Caruana [abat mal-lasta ta’ fuq b’Camilleri meg[lub. Fis-76

3

BALZAN Y. (1)

2

HIBERNIANS (1)

BOV PREMIER

M. Camilleri, Y. Camilleri, J. Francica, B. Guga, R. Forace, B. Bondin, D. Grima, D. Fenech, F. L. Bernardes, P. Dos Santos CalCado, K. Bright Sostituzzjonijiet - C. Ciantar flok D. Fenech 67 min., M. Ciantar flok F. L. Bernardes 90 min., S. Ciscaldi flok P. Dos Santos Calcado 90 min.

Il-plejer tal-log[ba l-goalkeeper ta’ Balzan Matthew Camilleri jippan/ja l-ballun waqt attakk ta’ Hibernians – (Ritratt> Trevor Sollars)

Hibs reb[u t-tieni penalty tallog[ba meta minn kross ta’ Steve Pisani, Bjorn Bondin deher imiss il-ballun b’idu u mill-11–il metru EDISON LUIS DOS SANTOS ma ]baljax. Balzan Youths reb[u penalty fit-88 minuta wara li l-plejer ta’ Hibernians Peter Anizoba deher imiss il-ballun b’idu u mill11–il metru PEDRO DOS SANTOS CALCADO tefa’ fixxibka.

Kif Jinsabu

L R D T F K Pt

Valletta 14 12 1 1 36 11 37 Hibs 15 10 4 1 37 12 34 Floriana 14 8 3 3 19 11 27 Birkirkara 15 7 2 6 22 21 23 Sliema 14 4 8 2 23 19 20 Qormi 14 6 2 6 25 25 20 Balzan Y.* 15 6 2 7 20 23 20 Mqabba 15 4 3 8 17 25 15 {amrun S.* 14 4 2 8 19 30 14 Marsaxlokk 14 3 2 9 20 30 11 Mosta 14 2 4 8 12 26 10 Tarxien R. 14 3 1 10 17 34 10 *Balzan 2-0 vs {amrun wara protest

M. Muscat, E. Herrera, R. Soares, R. Camilleri, S. Pisani, B. Kristensen, C. Failla, T. Caruana, A. Cohen, J. Bezzina, E. Luis Dos Santos Sostituzzjonijiet - J. Pearson flok R. Camilleri 46 min., P. Anizoba flok J. Bezzina 62 min.

Imwissija - J. Francica 38

min ., K . Bright 42 min ., D . Grima 60 min . ( B) , B . Kristensen 72 min ., E . Luis Dos Santos 90 min . ( [) Skurjaw - A. Cohen 34 min ., E . Luis Dos Santos pen . 76 min . ( H) , K . Bright 45 min ., F . L . Bernardes 5 1 min ., P . Dos Santos Calcado 88 min . ( B) Referee - T. Farru;ia Cann

In-Nazzjon Plejer tallog[ba - M. Camilleri (B)

Birkirkara jirb[u u jie[du ftit tan-nifs minn Cristian Muscat

1

BOV PREMIER

BIRKIRKARA (1)

0

MQABBA

K. Calleja, M. Potezica, P. A. Canovic, R. Camenzuli, Grima, B. Timotic, M. Briffa, R. Muscat, G. Sciberras, J. Zerafa, S. Bajada, P. Fenech, D. Azzopardi, T. Dos Santos Mazzitelli, C. Calleja, M. R. Scicluna, T. Vella, L. Bonnici, R. Sammut, B. Grech, H. Shola Mamic Sost: A. Tabone flok R. Sost:S. Magro flok B. Mamic Muscat 67 min., T. Cilia 65 min., J. P. Muscat flok M. flok T. Vella 74 min., M. Briffa 81 min., C. Micallef Camilleri flok L. Grech 90 flok C. Calleja 82 min. min.. Imwissija: M. Briffa 30 min., K. Calleja 35 min., C. Calleja 45 min. (M), L. Grech 53 min. (B) Skurja: T. Vella pen. 42 min. (B) Referee: Andrè Arciola In-Nazzjon Plejer tal-log[ba P. Fenech (B)

Wara li tilfu tnejn milla[[ar tliet log[biet, Birkirkara rritornaw g[ar-reb[ u [adu ftit nifs meta kkonvin/ew u g[elbu lil Mqabba bl-iskor minimu ta’ 1-0. Il-gowl wa[dieni wasal minn Terence Vella permezz ta’ penalty fl44 minuta. L-Istripes laqg[u lura fliskwadra li]-]ew; plejers internazzjonali Paul Fenech u Shaun Bajada i]da kellhom tliet plejers importanti, Andrew Decesare, Rodrigo Pereira u Moises Avila Perez nieqsa min[abba sospensjoni. Min-na[a l-o[ra l-kow/ ta’ Mqabba Clive Mizzi kellu liskwadra kollha disponibbli.

Kienu Birkirkara li [olqu lewwel azzjoni denja ta’ nota meta wara biss minuta Shola ra x-xutt tieg[u jg[addi ftit barra. Fis-7 minuta Mqabba kellhom gowl im[assar meta Bojan Mamic irnexxielu jitfa’ l-ballun fix-xibka mill-vi/in i]da r-referee nnota fawl flattakk u l-gowl ma ;iex ikkonvalidat. Birkirkara resqu vi/in li jift[u l-iskor fit-12-il minuta meta Terence Vella r/ieva tajjeb u twaqqa’ fil-kaxxa i]da r-referee Andre Arciola [alla l-log[ob g[addej. Sitt minuti wara Terence Vella re;a’ [oloq periklu ie[or fil-kaxxa ta’ Mqabba i]da ra x-xutt

Terence Vella jiskorja l-gowl tar-reb[a g[al Birkirkara minn penalty kontra Mqabba (ritratti> Trevor Sollars)

tieg[u jg[addi barra hekk kif mistenni Birkirkara bdew jiddominaw il-log[ba. Fil-25 minuta Mqabba kellhom /ans tajjeb meta Sammut ]marka lil Mamic li wa[du fil-kaxxa impenja serjament lil Panovic i]da l-goalkeeper ta’ Birkirkara salva tajjeb. Mqabba komplew fuq l-offensiva u fil-31 minuta David Azzopardi minn po]izzjoni ferm ideali tefa’ inkredibbilment barra. I]da kontra x-xejra tallog[ob kienu Birkirkara li fet[u l-iskor fit-42 minuta meta Terence Vella, li kellu log[ba kbira twaqqa’ filkaxxa mill-goalkeeper Calleja

u l-istess TERENCE VELLA ma ]baljax mill-11-il metru biex po;;a lill-Istripes filvanta;;. Il-ftu[ tat-tieni taqsima kien wie[ed ferm kwiet g[alkemm Birkirkara resqu vi/in minn tentattiv ie[or tal-plejer internazzjoanli ta’ ta[t il-21 sena Terence Vella fid-49 minuta. Fil-71 minuta Mqabba resqu vi/in li j;ibu l-iskor indaqs meta Dos Santos Mazzitelli g[adda tajjeb lil Potezica li ra x-xutt baxx tieg[u jg[addi barra. Fid-79 minuta Birkirkara resqu vi/in li jirdoppjaw liskor meta Leighton Grech g[adda tajjeb lil Shola

Haruna i]da t-tentattiv mhux b’sa[[tu ta’ dan g[adda ftit barra mil-lasti difi]i millgoalkeeper Calleja. Minuta biss wara minn azzjoni ta’ Birkirkara, il-ballun spi//a g[and Shola Haruna i]da d-difensuri Mqabbin klerjaw kull periklu. Meta konna qed nistennew ittisfira finali tar-referee Arciola, Birkirkara kienu pass ’il bog[od milli jiskurjaw ittieni gowl fil-log[ba meta ssostitut Trevor Cilia ;ie wi// imb wi// mal-goalkeeper Calleja i]da g[amel l-impossibbli u tefa’ barra biex sekondi wara r-referee saffar it-tisfira finali.


2011_12_10