Page 1

www.media.link.com.mt

Numru 12,979

€0.45

Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

Direzzjoni tajba li qed tag[ti r-ri]ultati Il-Prim Ministru Lawrence Gonzi lbiera[ ta messa;; ta’ fidu/ja fi ]minijiet imqallba u wera li d-direzzjoni politika /ara u tajba tal-Gvern qed tag[ti r-ri]ultati lill-pajji]na. Dan minkejja l-maltemp ekonomiku madwar iddinja li qed ikompli jiggrava u li g[alih il-Kap tal-Oppo]izzjoni ma sabx [ames sekondi biex jitkellem dwaru nhar itTnejn f’diskors ta’ sag[tejn li matulu ta r-reazzjoni tieg[u g[all-Ba;it. Il-Prim Ministru Lawrence Gonzi fisser fil-Parlament meta ta r-reazzjoni g[allkritika tal-Oppo]izzjoni, li lpolitika b’de/i]jonijiet ta’ g[aqal u serjetà, qed tag[ti rri]ultati, fosthom: ■ ]ieda ta’ 3,100 [addiema aktar ja[dmu full-time fl-a[[ar sena li tliet kwarti minnhom malprivat; ■ 10,756 post tax-xog[ol x’jimtlew notifikati lillETC, li hu d-doppju tassena ta’ qabel; ■ ]ieda sostanzjali filpagi li jaqilg[u l-[addiema

u li dwar dan po;;a dokument fuq il-mejda talKamra li jissostanzja dan. Il-Prim Ministru elenka wkoll kif il-pajji] qieg[ed jikseb ir-ri]ultati, ewlenin fosthom: ■ b’g[ajnuna lill-fabbriki u lin-negozji ]g[ar li to[loq l-impjiegi; ■ Li sena ilu ma [adniex il-parir tal-Kap talOppo]izzjoni li riedna nkunu b[al ?ipru, li llum g[andu ]bilan/ aktar minn Malta u qg[ad og[la; ■ Il-pro;etti b’investiment qawwi talGvern qed jag[mlu qab]a ta’ kwalità u jag[tu xog[ol lil mijiet ta’ [addiema; ■ qed inne[[u ddg[ufijiet ta’ Malta flener;ija b’investiment f’interconnector g[allelettriku mal-Ewropa u pipeline tal-gass Ara wkoll pa;ni 4 u 5

Il-President emeritus ?ensu Tabone fl-età ta’ 98 sena, u s-sinjura tieg[u Marija fl-età ta’ 92 sena, ilbiera[ ing[ataw tislima minn gwardja tal-unur tal-Forzi Armati ffurmata minn erba’ fizzjali bix-xwabel mg[ollija, hekk kif [ar;u mill-parro//a l-antika ta’ San :iljan fejn i//elebraw b’quddiesa ta’ ringrazzjament is-70 anniversarju mi]-]wie; tag[hom. (Ritratt> Michael Ellul) Ara wkoll pa;na 3

Sentejn [abs

Il-kri]i tad-djun fl-Ewropa

L-eks nutar Sandro Schembri Adami kien ikkundannat sentejn [abs effettivi wara li ma raddx flus dovuti lill-kredituri wara li kien iffrodahom

Hemm it-t[assib li l-kri]i tad-djun se tibda tberraq anki g[all-:ermanja li hi l-akbar ekonomija tal-UE u fost il-bejg[ ta’ bonds :ermani]i li ;ie mfisser b[ala di]astru].

Ara pa;na 2

Ara pa;na 12


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

2 Lokali

Sentejn [abs g[al Sandro Schembri Adami L-eks Deputat Laburista Sandro Schembri Adami kien ikkundannat sentejn [abs effettivi wara li ma obdiex ordni tal-Qorti biex jag[ti lura flus dovuti lillkredituri wara li kien iffrodahom. Sandro Schembri Adami, li kien nutar sakemm ittie[idlu lwarrant wara li kien nstab [ati f’diversi ka]ijiet ta’ frodi u ng[ata diversi sentenzi sospi]i. Huwa beda jiskonta piena ta’ sentejn [abs millErbg[a, 23 ta’ Novembru. Id-de/i]joni ng[atat millQorti tal-Appell Kriminali preseduta mill-Im[allef Michael Mallia wara l-istess Schembri Adami ddikjara li mhuwiex f’sitwazzjoni li j[allas dak mitlub millkredituri tieg[u g[ax m’g[andux xog[ol u hu biss jekk ikollu jkun jista’ j[allas xi [a;a ]g[ira. Din il-proposta i]da ma ;ietx a//ettata minn ]ew; kredituri. Sandro Schembri Adami kien appella minn sentenza ta’ frodi i]da fl-4 ta’ :unju tas-sena l-o[ra, ilPrim Im[allef ta’ dak i]-

]mien Vincent De Gaetano fejn din i]da ma laqg[etx lappell li sar fuq sentenza sospi]a fuq frodi ta’ eluf ta’ ewro. Kienu [afna l-persunu li fet[u ka] kontra l-eks Deputat Laburista fejn millanqas kien ing[ata [ames sentenzi sospi]i fuq ka]ijiet ta’ frodi li jla[[qu s-somma ta’ €73,292 u li l-frodi kien se[[ fil-konfront ta’ millanqas 16-il persuna. Huwa kien ammetta li ;abar flus ming[and diversi persuni fuq trasferimenti ta’ propjetà li ttaxxa tag[hom kellha tit[allas lill-Gvern, i]da minflok il-flus kien ]ammhom g[alih. Il-Qorti kienet tat lil Schembri Adami ]mien sitt xhur biex i[allas il-flus lura u imponiet sentenza ta’ sentejn [abs sospi]i g[al erba’ snin, li issa ;ew effettivi. Il-Qorti kienet ikkunsidrat ukoll il-fatt li Sandro Schembri Adami kellu kondotta nadifa. Huwa kien ing[ata wkoll interdizzjoni ;enerali perpetwa.

IT-TEMP

UV INDEX

3

IT-TEMP sabi[ VI}IBBILTÀ tajba IR-RI{ [afif g[al moderat mill-Punent il-Lbi/ BA{AR [afif g[al moderat IMBATT baxx mix-Xlokk li jsir mil-Lvant TEMPERATURA l-og[la 21˚C XITA f’dawn l-a[[ar 24 sieg[a tr mm Xita mill-1 ta’ Settembru 211.8 mm IX-XEMX titla’ fis-06.46 u tin]el fil-16.50

IL-{AMEST IJIEM LI :EJJIN

IL-{AMIS L-og[la 21˚C L-inqas 14˚C

IL-:IMG{A L-og[la 20˚C L-inqas 14˚C

IS-SIBT L-og[la 20˚C L-inqas 14˚C

IL-{ADD L-og[la 20˚C L-inqas 15˚C

IT-TNEJN L-og[la 20˚C L-inqas 12˚C

UV

UV

UV

UV

UV

3

3

3

3

3

TEMPERATURI FI BLIET BARRANIN It-temperatura u t-temp f’dawn l-ibliet kapitali (f’nofsinhar [in ta’ Malta) lbiera[ kienet> Malta 21˚ xemxi, Al;eri 17˚C imsa[[ab, Amsterdam 1˚C imsa[[ab, Ateni 17˚C imsa[[ab, Li]bona 15˚C xemxi, Berlin 01˚C /par, Brussell 12˚C imsa[[ab, il-Kajr 21˚C xemxi, Dublin 12˚C imsa[[ab, Kopen[agen 05˚C imsa[[ab, Frankfurt 08˚C xemxi, Milan 13˚C xemxi, Istanbul 12˚C ftit imsa[[ab, Londra 09˚C imsa[[ab, Madrid 16˚C xemxi, Moska -04˚C xemxi, Pari;i 11˚C imsa[[ab, Bar/ellona 19˚C xemxi, Ruma 17˚C imsa[[ab, Tel Aviv 22˚C ftit imsa[[ab, Tripli 23˚ ftit imsa[[ab, Tune] 20˚C ftit imsa[[ab, Vjenna -01˚C imsa[[ab, Zurich 03˚C imsa[[ab, Munich -01˚C imsa[[ab, Stokkolma 06˚C imsa[[ab, St. Petersburg 01˚C imsa[[ab.

Il-Ma;istrat Scerri Herrera tirtira l-kaw]a kontra Caruana Galizia ■ Daphne Caruana Galizia ti/[ad dak li qalet il-Ma;istrat li rtirat [afna mill-allegazzjonijiet li kienet g[amlet fil-konfront tag[ha Il-Ma;istrat Consuelo Scerri Herrera rtirat il-kaw]a tag[ha fil-konfront tal;urnalista u artikolista Daphne Caruana Galizia g[ax qalet li [afna millallegazzjonijiet spe/ifi/i li saru fil-konfront tag[ha ;ew irtirati. Dawn lallegazzjonijiet jikkonsistu f’kitba fuq il-blog tal-istess Daphne Caruana Galizia dwar droga u korruzzjoni, li lMa;istrat kienet qalet li kienu jirri]ultaw /ari fil-blogs tag[ha. Ir-rikors li kien pre]entat fil-Qorti tal-Ma;istrati mistenni ji;i trattat nhar il:img[a. Ir-rikors li kien iffirmat mill-Avukat Stephen Tonna Lowell isemmi xxhieda ta’ Daphne Caruana Galizia li tg[id li hi fil-Qorti fl-ebda [in ma kienet qed tg[id li l-Ma;istrat Scerri Herrera kienet implikata fiddroga, jew fit-traffikar taddroga. Ing[ad ukoll li l-istess

Caruana Galizia qalet li taf ]gur li hi ma tu]ax droga, qatt ma kienet u sa fejn taf hi, mhix it-tip. Qalet ukoll li Scerri Herrara lanqas biss tixrob u g[alhekk ir-rimarki tal-artikolista ma kinux diretti lejha. Ir-rikors isemmi wkoll dak li qalet Daphne Caruana Galizia meta pparagunata mal-eks Prim Im[allef Noel Arrigo, fejn /a[det li g[amlet dan u li alla[ares wie[ed jasal fl-estrem fejn il-Ma;istrat se tixxa[[am ming[and xi traffikant tad-droga. Issemma wkoll il-fatt li l-artikolista qalet fil-Qorti li ta[lef li ma ta[sibx li Scerri Herrera g[amlet dan kollu. Ir-rikors jg[id ukoll li Daphne Caruana Galizia m’g[andhiex g[alfejn tistenna aktar fir-rigward ta’ allegat korruzzjoni fi ftehim dwar propjetajiet. Dan ir-rigward ;ie de/i] f’Settembru li g[adda fil-konfront tal-

Super 5 In-numri tas-Super 5 li telg[u lbiera[ huma: 21, 7, 9, 36, 41. {add ma qata’ l-[ames numri. 41 qatg[u erba’ numri u reb[u €1,067.65 kull wie[ed. 1,660 qatg[u tliet numri u reb[u €30.76 kull wie[ed. Il-premju g[at-tlug[ tas-Super 5 li jmiss se jkun ta’ mhux anqas minn €180,000.

Ma;istrat Scerri Herrera fejn ma rri]ulta ebda nuqqas li kellu jinkorri /-/ensura talKummissjoni. G[aldaqstant qalet il-Ma;istrat, fid-dawl ta’ dak kollu ddikjarat minn Daphne Caruana Galizia stess fil-Qorti, li m’g[andha ebda interess ulterjuri li tkompli b’dawk il-pro/eduri. Sadanittant Daphne Caruana Galizia, permezz talAvukat tag[ha Roberto Montalto qalet li m’hemmx lebda diffikultà li l-Ma;istrat tirrinunzja g[all-imsemmija kwerela. Madankollu qalet li hi qatt ma rtirat xejn minn dak li kitbet. Kull ma g[amlet kien biss li ttradu/iet millIngli] g[al Malti, u spjegat li dak li hi kitbet fuq ilMa;isrtat. B[al e]empji qalet li hi qatt ma sostniet li l-Ma;istrat Scerri Herrera hi l-persuna li tu]a d-droga, imma li lMa;istrat Scerri Herrera kienet tiffrekwenta nies li ju]aw id-droga, u li f’dan kien hemm differenza kbira. Hi qalet li qatt ma sostniet li l-Ma;istrat hi korrotta, però l-im;iba tag[ha setg[et tag[ti dik l-impressjoni, li l-[ajja so/jali tag[ha kienet hekk. Ilka] g[andu ji;i dibattut, x’aktarx g[all-a[[ar darba nhar il-:img[a.

B[al-lum 25 sena

M

eta kien qed jitkellem waqt meeting fil-Belt, il-Vi/i Kap tal-PN Guido de Marco qal li s-So/jalisti ma ridux jiftiehmu biex tkun garantita l-alternanza filpoter u d-dritt li l-poplu Malti jkollu l-Gvern li jag[]el hu. Hu qal li l-aktar [a;a importanti fil-Partit Laburista kien il-poter, akkost li min ikollu l-aktar voti ma jiggvernax. Hu staqsa jekk ir-ra;uni wara dan l-g[atx g[all-poter min-na[a tal-PL kienx g[all-fatt li kien hemm min qed jib]a’ li jkun investigat fuq korruzzjoni. Sadattant il-Kap tal-PN fi djalogu li sar f’Burmarrad tkellem dwar it-temi taxxog[ol, il-;ustizzja u l-libertà li kienu /entrali fil-[idma tal-PN. A[bar o[ra kienet dwar l-akku]i ta’ korruzzjoni fil-konfront tal-Ministru Laburista Lorry Sant. Il-President talE]ekuttiv tal-PN, Frank Portelli f’meeting f’{al Lija qal li hu kellu lprovi li Sant kien qed igawdi millkorruzzjoni. Hu kompla li l-a;ir ta’ Lorry Sant kien se jwassal biex il-Partit Laburista jitlef l-elezzjoni ;enerali.


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

Lokali 3

:urnata mill-aktar spe/jali Il-President emeritus ?ensu Tabone fl-età ta’ 98 sena, u ssinjura tieg[u Marija fl-età ta’ 92 sena, ilbiera[ i//elebraw is-70 anniversarju ta]-]wie; f’;urnata mill-aktar spe/jali li l-qofol tag[ha kienet quddiesa li saret fil-parro//a l-antika ta' San :iljan. Waqt il-quddiesa, li kienet kon/elebrata mill-Ar/isqof ta' Malta Pawl Cremona u mill-Isqof ta’ G[awdex Mario Grech, inqrat ittra li l-Papa Benedittu XVI bag[at lill-koppja Tabone biex jifir[ilhom f'din l-okka]joni sabi[a. I]da l-ikbar sorpri]a kienet qed tistenniehom barra l-bieb talKnisja. ?ensu Tabone ma setax i]omm il-fer[ meta hu u martu [ar;u mill-Knisja u sabu

jistennewhom gwardja tal-unur tal-Forzi Armati ffurmata minn erba' fizzjali bix-xwabel mg[ollija. }gur li dan fakkar lill-eks President ta’ Malta fi]-]mien meta hu kien Kaptan fir-Royal Malta Artillery u fil-jum tat-tie; tieg[u, meta kien libes l-uniformi talarmata. Tul i/-/elebrazzjonijiet li saru lbiera[ mill-familja tal-koppja Tabone biex jitfakkar is-70 anniversarju ta]-]wie; li ftit koppji jkollhom ix-xorti li ji//elebrawh min[abba li ma jg[ixux sa din letà avvanzata, spikkat it-tbissima lil g[adha evidenti fuq il-koppja. Tbissima li kienet minn dejjem ta’ ispirazzjoni biex ikomplu kabru lim[abba u r-rispett lejn xulxin u lejn il-familja tag[hom.

Ritratt b’espressjoni (fuq nett fuq ix-xellug) tal-President emeritus ?ensu Tabone u ta’ martu Marija hekk kif ilbiera[ [ar;u mill-quddiesa ta’ ringrazzjament fl-okka]joni tas-70 sena anniversarju mi]-]wie; tag[hom. Ir-ritratti l-o[ra juru mumenti importanti g[all-koppja Tabone tul il-presidenza, il-laqg[a mal-Qdusija Tieg[u l-Papa :wanni Pawlu II fil-Vatikan, u f’wa[da mil-laqg[at li b[ala President kien ikollu mal-komunità u s-sojetà /ivili li tant jammiraw il-presidenza tieg[u.


IN-NAZZJON Il-{amis 24 ta’ Novembru, 2011

4 Parlament

Messa;; ta’ fidu/ja fi ]minijiet imqallbin Pajji]na ma jistax jitlef lg[aqal u l-istabbilità li mexxewna fil-maltemp li g[addejna minnu. Konvinti li b’g[aqal u b’serjetà biss nirb[u l-maltemp. Dan qalu l-Prim Ministru Lawrence Gonzi waqt li kien qed jindirizza l-Parlament dwar il-ba;it g[as-sena ddie[la. Il-Prim Ministru qal li g[ada pitg[ada, it-tfal tat-tfal tag[na j[arsu lura lejn id-de/i]jonijiet li qed nie[du llum u jg[arfu fihom is-sisien ta’ Malta u G[awdex li jkunu qed jg[ixu fihom. Il-Prim Ministru sostna li b[alissa pajji]na jinsab f’salib it-toroq. Hu qal li fl-a[[ar snin kien hemm diffikultajiet imma konna ppreparati u kienu protetti x-xog[ol, is-servizzi tassa[[a, l-pensjonijiet, l-edukazzjoni, l-istipendji u l-kwalità tal-[ajja. Sostna li mhux biss irnexxilna n]ommu dawn, i]da bis-sa[[a tal-poplu [awtiel dawn il-kundizzjonijiet komplew jitjiebu. Il-Prim Ministru qal li f’dan il-ba;it, il-Gvern qed juri b’mod /ar it-triq li se nkomplu nimxu fiha. Direzzjoni li hi mibnija fuq valur wie[ed essenzjali, il-fidu/ja s[i[a filpoplu Malti u G[awdxi. Hu kompla li l-g[aqal u-serjetà [ar;u fil-bera[ fl-a[[ar tliet snin u nofs minn mindu faqqg[et l-ewwel kri]i finanzjarja li ;abet il-kollass ta’ istituzzjonijiet finanzjarji kbar u mag[rufa fl-Amerika u ftit wara fl-Ewropa. Il-Prim Ministru qal li lg[aqal u serjetà li urejna meta min[abba d-daqqa tarri/essjoni l-Gvern kellu jintervjeni biex salva eluf kbar ta’ impjiegi fil-fabbriki tag[na, flimpri]i tag[na u fl-industriji tag[na. Hu semma li lkumpanija Trelleborg u lMethode li ]iedu l-impjegati flok naqqsu. Il-Prim Ministru fakkar li fl2009, il-kumpaniji li kienu meg[juna mill-Gvern g[amlu investiment ta’ €35 miljun f’pajji]na, filwaqt li fl-2010 investew €74 miljun o[ra. Il-Prim Ministru rringrazzja lil [addiema, lil unions tag[hom u lil korpi kostitwiti kollha li wkoll fehmu kemm kien hemm b]onn li na[dmu flimkien f’dawk i/-/irkostanzi diffi/li u delikati li g[addejna minnhom. Il-Prim Ministru qal li l-UE stess irrikonoxxiet li l-pakkett ta’ stimolu finanzjarju li lGvern Malti pprovda fil-qofol tal-kri]i bejn l-2008 u l-2009 kien fost l-og[la fl-UE. Hu qal li l-uniku nota stunata f’dan kollu ;ejja biss minna[a tal-Oppo]izzjoni li jidher li trid tg[id biex ma nag[mlux g[a;eb g[aliex wara kollox infaqna ftit miljuni. Il-Kap tal-Oppo]izzjoni rrepeta u rrepeta l-kelma

“G[aqal” fil-messa;;i tieg[u tal-a[[ar ;img[a imma diskors li jmaqdar lil pajjizna, diskors li jaqta’ qalb il[addiema tag[na, diskors li jpin;i kollox iswed, diskors li jwarrab jew sa[ansitra jmeri ttajjeb li g[andna u s-su//essi li qeg[din nirre;istraw f’tant oqsma – dan kollu mhuwiex g[aqli g[al [add – anzi [sara biss jag[mel. Il-Prim Ministru staqsa x’g[aqal hu li wie[ed ja[bi r-

realtà li g[exna u qeg[din ng[ixu. X’g[aqal hu li twarrab is-su//essi ekonomi/i li pajji]na qieg[ed jakkwista frott is-sagrifi//ji li l-poplu tag[na kien mitlub li jag[mel. Staqsa wkoll x’g[aqal hu dan li f’mument fejn a[na ninsabu mdawrin b’inkwiet u instabbilità kbira f’pajji]i vi/ini [afna tag[na, tippro;etta messa;; li donnu qisu mhu qed ji;ri xejn. Il-Prim Ministru qal li din mhix xi log[ba politika biex wie[ed isib ru[u fil-poter. Lesperjenza g[allmitu qal ilPrim Ministru li l-parti ddiffi/li mhix kif tikseb il-poter imma kif tamministra dak ilpoter meta jkun f’idejk filmumenti d-diffi/li. Hu fakkar f’dak li se[[ tliet snin ilu bil-kri]i finanzjarja u r-ri/essjoni mondjali, g[adu g[addej bl-effetti di]astru]i tieg[u. Hu qal li min isegwi li]viluppi jaf li g[ad hemm instabbilità kbira fis-swieq internazzjonali finanzjarji liema instabbilità qieg[da tpo;;i pressjoni kbira mhux biss fuq il-pajji]i taz-Zona talEwro imma anke fuq pajji]i li huma barra miz-Zona talEwro. Fakkar ukoll li fi Frar ta’ din is-sena faqqg[et il-kri]i filLibja wara li fix-xahrejn ta’

Il-Prim Ministru spjega kif rridu naraw ir-ri]ultati fil-kuntest tal-kri]i dinjija, Ewropea u G[arbija

kwistjoni ta’ riskji kbar g[allekonomija tag[na g[aliex il;lied f’pajji] ftit bog[od minna kien se jeffettwana. Semma wkoll l-impatt qawwi li [assew u[ud millfabbriki Maltin li jesportaw lejn il-Libja u li sabu ru[hom esposti fuq kuntratti u ordnijiet li saru g[al Libja – ordnijiet li f’daqqa wa[da sparixxew

Oppo]izzjoni dispre;;jattiva, taqta’ qalb il-[addiema, tpin;i kollox iswed, ta[bi r-realtà ta’ dak li qed ji;ri barra u twieg[ed dak li ma tistax tkun taf kemm jiswa qabel kienet bdiet ir-rivoluzzjoni G[arbija fit-Tune]ija u fl-E;ittu. Hu fakkar li minn dak i]]mien kien qieg[ed jidher /ar li l-g[aw; beda jg[olli rasu sew fin-na[a tal-Mediterran. Fi Frar faqqg[et r-rivoluzzjoni tal-poplu Libjan kontra rre;im ta’ Gaddafi. G[al Malta din kienet il-parti l-aktar diffi/li mill-avvenimenti kollha li kienu qeg[din ise[[u. Fin-nofs kien hemm il-fama tag[na ta’ pajji] serju, il-fama tag[na ta’ poplu sensittiv li jivvalorizza l-[ajja u d-dinjità tal-persuna;;, il-fama tag[na ta’ poplu li jkun dejjem fuq inna[a t-tajba tal-istorja. G[al Gvern u g[al pajji]na ma kinetx biss kwistjoni ta’ fama u reputazzjoni qal ilPrim Ministru. Kienet ukoll

minn fuq il-kotba tag[hom. Il-Prim Ministru fakkar li fi ftit ;ranet intilfu mijiet ta’ postijiet tax-xog[ol, valur ta’ miljuni ta’ ewro f’ordnijiet li pperikolaw postijiet taxxog[ol f’fabbriki f’Malta filwaqt li ;ew f’riskju l-miljuni kbar li investituri Maltin kellhom u g[ad g[andhom filLibja. Dan minbarra r-riskju enormi li konna qeg[din niffa//jaw g[all-industrija tatturi]mu f’pajji]na li spi//at tbati anke g[aliex kien hawn Maltin stess li g[al ra;unijiet purament politi/i parti;;jani g[amlu [ilithom biex ipin;u lil pajji]na b[ala pajji] li kien qieg[ed fil periklu. B’xorti tajba min ried jaqta’ qalb il-poplu tag[na ma rnexxilux jag[mel dan. L-

g[aqal u serjetà tal-Gvern u tal-poplu tag[na [ar;una minn din is-sitwazzjoni ta’ diffikultà kbira u [ar;una bl-unuri. Hu qal li f’diskors ta’ sag[tejn, g[al Kap talOppo]izzjoni donnu dan kollu qisu qatt ma kien xejn. Kollox mistur. Kollox mo[bi. Kollox mg[otti. Min lest li jag[mel kollox biex jakkwista l-ambizzjoni politika tieg[u, lest ukoll li jissagrifika l-verità qal il-Prim Ministru. Hu qal li dan kollu juri ddiffikultajiet li g[addejna minnhom fit-tliet snin li g[addew u b’mod spe/jali f’dawn l-a[[ar g[axar xhur. Diffikultajiet kbar li ffa//jajna, irba[na u dawwarna f’opportunitajiet. G[alhekk kull anali]i ekonomika li ssir dwar irri]ultati li se nkunu akkwistajna sal-a[[ar ta’ din is-sena, dwar il-qag[da finanzjarja ta’ pajji]na, dwar il-qag[da taxxog[ol, dwar it-turi]mu, dwar l-investiment barrani – kull anali]i ;enwina u sin/iera ma tistax ssir jekk mhux filkuntest ta’ din ir-retroxena drammatika li g[exna flimkien, sa[aq il-Prim Ministru.. Bi track rekord mill-aqwa [dejn pajji]i o[ra li qeg[din g[arkupptejhom, b’rekord fitturi]mu, rekord fil-[olqien tax-xog[ol u b’numru rekord ta’ studenti ji//elebraw ilgradwazzjoni tag[hom fittoroq tag[na, minflok li jip-

protestaw fit-toroq b[alma qed jag[mlu miljuni ta’ ]g[a]ag[ o[ra bla xog[ol fl-Ewropa u madwar id-dinja. Il-Prim Ministru qal li pajji]na rnexxielu jibqa’ sod fir-rotta tieg[u u baqa’ pajji] kapa/i jo[loq ix-xog[ol, jo[loq il-;id u jqassmu b’;ustizzja so/jali. Il-Ba;it ;ie mfassal biex iwie;eb b’mod konkret g[arrealtajiet ta’ madwarna ji;ifieri l-b]onn li nikkonsolidaw ilqag[da finanzjarja ta’ pajji]na, il-b]onn li no[olqu aktar xog[ol u xog[ol a[jar, ilb]onn li ninvestu fis-setturi ekonomi/i kemm dawk industrijali kif ukoll dawk tannegozji ]-]g[ar, il-b]onn li nkomplu nindukraw itturi]mu, ninvestu fl-edukazzjoni ta’ wliedna, fil-karriera ta]-]g[a]ag[ tag[na, filfamilji tag[na u fl-anzjani tag[na u f’dak kollu li jsa[[a[ il-kultura u l-identità tag[na. Il-Prim Ministru qal li rnexxielna nag[mlu dan g[aliex [dimna b’g[aqal u serjetà u flok smajna minn Oppo]izzjoni mehdija biex tmaqdar kollox u lil kul[add. Il-Prim Ministru qal li min g[andu r-responsabbiltà tattmexxija ma jfittixx il-popolarità i]da jrid jie[u d-de/i]jonijiet. Fl-a[[ar tliet snin, il-Gvern ried iwie;eb g[a]-]ieda talprezz ta]-]ejt. Il-Gvern Laburista tal-1996-1998 g[olla t-tariffi tad-dawl u l-ilma meta l-prezz ta]-]ejt kien ta’ 12-il Dollaru l-barmil. Illum i]-]ejt qieg[ed fil-prezz ta’ madwar 100 Dollaru u kien hemm ]mien li kwa]i la[aq il-150 Dollaru. Il-Prim Ministru qal li lGvern kien impenjat li jg[in lill-familji u industriji li riedu jinvestu biex ju]aw ener;ija alternattiva. Fid-diskors tieg[u l-Kap tal-Oppo]izzjoni kien kontradittorju. Qal li jrid jintaxxa lil min i[amme; u fl-istess nifs qal li lest ira[[as ittariffi anke lil min ma [aqqux. Il-Prim Ministru qal li lGvern ma kienx ikun g[aqli kieku g[amel kif issu;;erixxa l-Kap tal-Oppo]izzjoni li j[alli kollox kif kien fit-Tarzna, flAir Malta u t-trasport pubbliku. Il-Prim Ministru qal li l-Kap tal-Oppo]izzjoni beda d-diskors tieg[u bil-kliem li l-poplu Malti u G[awdxi qatt ma be]a’ mill-futur tieg[u. Dan hu minnu i]da dan mhux mertu tal-Partit Laburista li dejjem mexa fuq politika li jbe]]a’. Il-Kap tal-Oppo]izzjoni llum irid inessi li g[al snin s[a[ prova jikkonvin/i lillpoplu li mhux kapa/i jkun fuq l-istess mejda tal-UE.Irid lillpoplu jinsa li l-Kap talOppo]izzjoni tant kien kontra l-UE li mar f’pajji]i o[ra jipg[al pa;na 5


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’Novembru, 2011

Parlament 5

L-g[aqal u s-serjetà jispikkaw f’g[a]liet importanti minn pa;na 4

prova jikkonvin/ihom biex ma jissie[bux. Il-Prim Ministru qal li filwaqt li biddel il-[sieb, il-Kap tal-Oppo]izzjoni g[adu bl-istess strate;ija. Il-Prim Minsitru qal li fiddiskors tieg[u l-Kap talOppo]izzjoni ma sabx mument wie[ed biex jirrikonoxxi l-maltemp ekonomiku li g[addej madwarna. Is-sena li ;ejja se tkun sena diffi/li i]da l-poplu g[andu jkompli jag[mel kura;;. Il-Prim Ministru qal li minflok wie;eb g[all-mi]uri talBa;it, il-Kap tal-Oppo]izzjoni qal li ppre]enta 51 proposta i]da ma qalx xi jfissru dawn id-dikjarazzjonijiet. Nofs ilproposti li ppre]enta huma argumenti li wie[ed ma jistax ma jaqbilx mag[hom i]da ma qalx kif se jwettaqhom u kemm se jiswew. Erbatax o[ra di;à bdew jitwettqu u tlieta minnhom di;à huma parti mill-programm dikjarat talGvern fil-pro/ess li jitwettqu fix-xhur li ;ejjin. Nhar it-Tnejn li g[adda, ilKap tal-Oppo]izzjoni qal li lpoplu g[andu j[ares lejn min hu a[jar minnu. Is-sena l-o[ra ried iqabbel lill-pajji]na ma’ ?ipru. Din is-sena ma re;ax g[amel l-istess tixbih. ?ifri tal-Eurostat, l-a;enzija tal-Istatistika tal-UE, juru li ssena li g[addiet kienu Malta u l-Estonja biss li rre;istraw titjib fl-ekonomija. Anke fillivell ta’ qg[ad fl-a[[ar sena kien hemm ]ieda fil-postijiet tax-xog[ol u tnaqqis fil-qg[ad. Kien hemm ]ieda wkoll finnumru ta’ nisa li ja[dmu. IlPrim Ministru qal li kieku ma je]istix ix-xog[ol dawn irri]ultati ma jidhrux. Hu staqsa lill-Kap tal-Oppo]izzjoni jekk ja[sibx li jekk ja[bi dawn ilfatti, jkunx qed jonqos millg[aqal. Jekk il-Kap talOppo]izzjoni qed ja[bi dan issu//ess, qed jag[mlu biex jaqta’ qalb il-poplu. Il-Prim Ministru po;;a fuq il-Mejda tal-Kamra /ifri li juru li l-paga medja fl-a[[ar tmien snin ]diedet. Kien hemm tnaqqis ukoll fin-numru ta’ sensji, ]ieda fl-attività ekonomika kif ukoll ]ieda finnurmu ta’ sej[iet g[al postijiet tax-xog[ol. Lawrence Gonzi qal li lOppo]izzjoni tikkritika bilgoff pro;etti u tg[id li dawn huma kapri//. Il-Prim Ministru qal li dawn huma pro;etti li j;ibu qab]a ta’ kwalità u j;ibu xog[ol g[al g[add ta’ [addiema. Hu semma’ pro;etti ta’ skejjel ;odda, il-pro;ett talMCAST, tad-da[la tal-Belt, ta’ Pjazza San :or;, quddiem Santu Wistin fir-Rabat, :nien pubbliku f’Ba[ar i/-?ag[aq, limpjant ta’ Sant’Antnin, isswali ;odda f’San Vin/enz, ilBreakwater ta’ Marsaxlokk u l-pro;ett ta]-}ewwieqa f’G[awdex li bejniethom qed joffru xog[ol lil mijiet ta’

Ba;it b’mira li nsa[[u l-finanzi tal-pajji], no[olqu aktar xog[ol u xog[ol a[jar, in[arsu t-turi]mu, l-edukazzjoni u l-famlji u l-anzjani

[addiema Maltin u G[awdxin ming[ajr ma wie[ed isemmi lmijiet ta’ negozjanti ]g[ar u medji li jgawdu indirettament minn din l-attività kollha. Il-Prim Ministru qal li mhux kapri// li tinvesti u ttejjeb. Dan isir l-ewwel g[aliex ilpajji] g[andu dmir li jag[ti lil uliedna pajji] isba[ u a[jar minn dak li writna. It-tieni ra;uni hi g[aliex il-Gvern jemmen li Malta toffri esperjenza e//ezzjonali li mhix biss il-ba[ar u x-xemx i]da hawn kultura, wirt u patrimonju li ebda pajji] ie[or fid-dinja ma g[andu.Il-Prim Ministru qal li l-Kap tal-Oppo]izzjoni ma wie;eb xejn mill-mistoqsijiet li g[amillu nhar il-{add. Dawn kienu mistoqsijiet marbuta mal-Ba;it li hu mfassal g[as-sena li ;ejja. Il-Prim Ministru staqsa lillKap tal-Oppo]izzjoni x’ibiddel mill-istrate;ija ekonomika li qed ju]a l-Gvern u jekk hux se j]omm mal-miri finanzjarji. Il-Kap tal-Oppo]izzjoni ma qal xejn u ma ddikjarax jekk hux se jibqa’ ja[dem biex ini]]el l-i]bilan/. Il-Prim Ministru qal li qed jinsisti g[al dawn ir-risposti g[aliex hu fa/li li wie[ed jwieg[ed l-ilma ji]fen i]da diffi/li meta ti;i biex twettaq. Il-Prim Ministru qal li l-poplu kien jistenna mill-Kap talOppo]izzjoni twe;ibiet konkreti. Lanqas ma wie;eb jekk hux se j]id it-taxxi. Iddiskors tal-Kap talOppo]izzjoni kien biss diskors populista. Il-Prim Ministru qal li malGvern pre]enti l-poplu jaf fejn qieg[ed i]da mal-Kap talOppo]izzjoni [add ma jaf fejn jinsab. Gvernijiet immexxija millPN wettqu pro;etti ta’ power station ;dida, ajruport ;did, sptar Mater Dei ;did, impjanti tar-reverse osmosis, infrastruttura ta’ telekomunikazzjoni ;dida u moderna, toroq ;odda u tal-aqwa kwalità, impjanti tat-tisfija tad-drena;;, impjanti tat-trattamenti tal-iskart, università modernizzata, MCAST u lista s[i[a ta’ skejjel ;odda.

Bejn l-2006 u din is-sena se jkun nbnew skejjel filKarwija, f’Tal {andaq, filVerdala, f’Pembroke, f’G[awdex, fil-Mosta u s-sena die[la se titlesta skola o[ra g[all-bniet f’Tal {andaq. Il-Prim Ministru qal li l-Kap tal-Oppo]izzjoni pprova jbe]]a’ billi qal li l-poplu qed i[allas €500,000 interessi kuljum. Dan hu minnu i]da g[andu jing[ad ukoll li lGvern ida[[al kuljum €8.1 miljun, jinvesti €986,000 kuljum fl-edukazzjoni, €1 miljun kuljum fis-sa[[a minbarra n-nefqa kapitali, €2.1 kuljum fil-pensjonijiet u servizz so/jali u tant investimenti o[ra li juru l-g[aqal u sserjetà fil-prijoritajiet tannefqa. Il-Prim Ministru qal li dan ma jfissirx li ma g[andux joqg[od attent u hu komess li

banda l-o[ra jifta[ opportunitajiet ;odda g[al-linja nazzjonali. Il-Prim Ministru qal li l-Kap tal-Oppo]izzjoni naqas li jwie;eb mistoqsijiet o[ra li g[amillu. Ma qal xejn dwar liema taxxi be[siebu j]id. Ma qalx lanqas kemm se jra[[as it-tariffi. Il-Prim Ministru qal li jekk il-Kap tal-Oppo]izzjoni qed jibqa’ jg[id li g[andu /ertezza li g[andu pro;etti li bihom jista’ jra[[as il-kontijiet taddawl, g[andu allura jippubblika dawk ir-rapporti u anke jiddikjara ma’ min tkellem u x’impenji [a. Il-Prim Ministru qal li luniku proposta li g[andu kienet ippre]entata lilu xhur ilu u kienet tittratta dwar impjant li ju]a ta[lita ta’ ]ejt, fa[am u biomass b’sistema elaborata li ti;bor l-emissjonijiet u wara tiddisponi minnhom u l-impjant ikun fuq il-ba[ar. Il-Prim Ministru qal li hu ltaqa’ ma rappre]entanti talkumpanija li qed jag[mlu din il-proposta u talab rapport tekniku. Hu qal li sal-lum g[adu ming[ajr rapport tekniku favorevoli u talab ukoll rapport dwar ir-riskju li parti mill-ener;ija tkun tiddependi minn impjant li jkun fuq il-ba[ar. Il-Prim Ministru qal li lpreferenzi jibqg[u konnessjoni mal-grid Ewropea u b[alissa qed ikun ikkunsidrat pjan ta’ investiment f’infrastruttura ta’ pajp li jwassal lejn Malta gass naturali min-network Ewropew. Il-Prim Ministru qal li mistoqsija o[ra li ma we;ibx ilKap tal-Oppo]izzjoni hi x’de/i]jonijiet kontroversjali

Messa;; realistiku imma wkoll wie[ed ta’ fidu/ja, kura;; u entu]ja]mu g[ax mal-Gvern pre]enti kul[add jaf fejn hu jkompli jnaqqas l-i]bilan/. I]da s-su//ess qieg[ed hemm u l-poplu ma g[andux g[alfejn jaqta’ qalbu Il-prova ta’ dan ng[atat mill-poplu Malti li wie;eb g[as-sej[a ta’ self. Dan hu att ta’ fidu/ja b’sa[[tu li kien jitqies tajjeb [afna f’/irkostanzi normali. Illum li qed isir fi/-/irkostanzi pre]enti g[andu aktar valur. Il-Prim Minsitru qal li jidher li l-Kap tal-Oppo]izzjoni mhux jaqbel ma dak li qed isir fl-Air Malta u kellu jit[alla kollox kif kien. Il-Prim Ministru qal li dak li sar u dak li kkunsidra bilg[aqal fl-Air Malta , il-Gvern g[amel dak li hu ;ust. Il-Prim Ministru qal li wara dde/i]joni tal-[addiema li ja//ettaw il-pakkett tar-riforma resqin lejn soluzzjoni dejjiema. Se jfisser nefqa ta’ flus i]da dawn se jfissru g[ajnuna lil [addiema jsibu opportunitajiet o[ra u mill-

lest jie[u. Staqsih jekk iridx ifisser li jag[mel li jrid ilMEPA kif kien isir fi ]mien Gvern Laburista ta’ qabel l1987. Il-Prim Ministru qal ukoll li Joseph Muscat f’sag[tejn ma we;ibx g[all-mistoqsija li hi mibnija fuq fatt u mhux g[ajdut, dik jekk hux veru li kkomunika ma’ kapijiet ta’ dipartimenti u [e;;i;hom jispjunaw fuq min i[addimhom b[alma g[amel ma’ ;urnalista tal-RTK. Il-Prim Ministru semma mi]uri ma[suba apposta biex jin/entivaw l-ekonomija u li jg[inu lill-familja kollha. U dan sar b’konsultazzjoni u ttie[du l-a[jar de/i]jonijiet g[al kul[add. Fost dawn semma numru ta’ mi]uri li qed jg[inu lin-negozji ]g[ar u medji, fosthom il-MicroCredit, MicroInvest kif ukoll il-JEREMIE. Dan kollu sabiex ilkumpaniji ikunu jistg[u jespandu l-operat tag[hom. Fil-

Fatt mill-iskema MicroCredit di;à gawdew 141 negozju ;did u dawn qed jinvestu 20 miljun ewro fin-negozji tag[hom. Lawrence Gonzi semma kif matul din is-sena kien hemm ]ieda ta’ 3,000 studenti fl-istituzzjonijiet edukattivi Maltin. Hu qal li dan mhux bi]]ejjed g[ax hemm b]onn aktar [addiema f’industriji ;odda. Semma li l-BioMalta Campus li qed isir b’investiment ta’ 30 miljun ewro g[andu l-g[an li jkompli jattira aktar ]g[a]ag[ biex jid[lu f’karrieri ;odda. Twaqqfet ukoll il-Bio Malta Foundation li twaqqfet b’fond ta’ 200 miljun ewro. Il-fidu/ja talinvestituri barranin g[andha timliena b’kura;;, sostna lPrim Ministru. Is-settur edukattiv terzjarju ra investiment li qatt ma ra b[alu qabel. Dan jikkuntrasta bil-kbir mal-qag[da li kien hemm fl-1987 li dik is-sena gradwaw 246 studenti biss, din is-sena qed jiggradwaw 2,844 student. Il-Prim Ministru semma kif fla[[ar [ames snin il-ba;it rikorrenti tal-Università rdoppja. Fi ]mien Gvern So/jalista qabel l1987 l-ba;it rikorrenti kien ta mhux aktar minn 3,640,000 ewro, illum il-ba;it rikorrenti jaqbe] il-50 miljun ewro. Il-Gvern qed jag[ti wkoll mijiet ta’ boro] ta’ studju li minnhom fl-a[[ar mill-a[[ar se jgawdi pajji]na.Semma wkoll il-mi]ura biex tissolva lproblema ta’ arretrati tal-VAT u qal li din mhux amnestija i]da se tkun qed tg[in biex individwi jirregolarizzaw irwie[hom. Il-Prim Ministru semma wkoll numru ta’ skemi o[ra li kollha g[andhom lg[an li jg[inu lill-poplu in;enerali. Mi]ura partikolari hi dik ta’ tax band ;dida g[all-;enituri u li sfortunatament il-Kap talOppo]izzjoni prova jda[[al id-dubji. Ing[atat ukoll g[ajnuna lill-;enituri li jibag[tu lil uliedhom fl-iskejjel indipendenti, b’kollox qed igawdu 4,160 familja. Semma wkoll kif il-Gvern qed jinvesti fil-qasam tassa[[a u se tkompli l-;lieda kontra l-marda qerrieda talkan/er. Anke l-waiting lists qed ikunu indirizzati. Anke l-anzjani qed igawdu minn dan il-ba;it u kien hemm bosta inizjattivi li minnhom se tgawdi din il-;enerazzjoni fost o[rajn allowance g[al-anzjani ta’ ‘l fuq minn tmenin sena li jg[ixu b’mod indipendenti. Kien hemm ukoll g[ajnuna lill-persuni b’di]abilità fil-fatt kien hemm ]ieda ta’ 2.2 miljun ewro f’g[ajnuniet dedikati g[al servizzi b’di]abilità li issa b’kollox la[qet it-total li jaqbe] il-11-il miljun Ewro. Dan kollu qed isir meta [addie[or qed inaqqas mhu i]id l-ispejje] filqasam so/jali.


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

6 Lokali

30,000 persuna attivi f’ka]ini tal-Banda ■ In-nefqa tal-ka]ini ]diedet bi 12% g[al €3.3 miljun waqt li d-d[ul kien ta’ €2.9 miljun

Matul is-sena li g[addiet, fl-2010, kien hemm 30,134 persuna jipparte/ipaw f’ka]ini talbanda. Dan fisser 1.6% aktar meta kkumparat massena ta’ qabel. 78% minn dawn huma r;iel, waqt li kien hemm ]ieda ta’ 4% fil-parte/ipazzjoni tan-nisa meta mqabbel mas-sena li g[addiet. Statistika ppubblikata mill-Uffi//ju Nazzjonali tal-Istatistika turi li dawk li jdoqqu strument u dawk li g[adhom jit[arr;u, ammontaw g[al 4,123, dan fisser ]ieda ta’ 3% meta kkumparat mal-2009. Meta wie[ed jikkumpara l-persenta;; ta’ dawk li jipparte/ipaw f’ka]in talbanda mat-total tal-popolazzjoni, wie[ed jinnota li 8% ta’ dawk kollha li g[andhom bejn il-[ames snin u 84 sena jipparte/ipaw f’ka]in talbanda. L-akbar numru ta’ parte/ipazzjonijiet kienu min-na[a tax-xlokk ta’ Malta, G[awdex u anke miz-zona tan-North Harbour District. Kien hemm total ta’ 1,257 kun/ert fl-2010, li 62% minnhom saru fillokalità tal-ka]in tal-banda stess. Dan fisser ]ieda ta’ 49 kun/ert meta mqabbel mal-2009. Kien hemm ukoll 331 pubblikazzjoni min-na[a tal-ka]ini talBanda. Fl-2010 in-nefqa minn dawk il-ka]ini kienet ta’ €3.3 miljun, li fissret ]ieda ta’ 12% fuq l-2009. Idd[ul kien ta’ €2.9 miljun, u ma nbidel xejn mis-sena ta’ qabel. 31% mid-d[ul ;ie mid-donazzjonijiet. F’dan l-ist[arri; [adu sehem 90 ka]in tal-banda.

Il-bdiewa mhuma j[allsu xejn tal-meter tal-ilma g[ax ix-xog[ol qed isir permezz ta’ fond ta’ €2 miljun li huma kofinanzjati mill-Unjoni Ewropea u mill-Gvern Malti (Ritratt> Michael Ellul)

Kwota ta’ ilma b’xejn lill-bdiewa ■ Meters mal-boreholes u spieri bl-iskop li jit[ares a[jar l-ilma tal-pjan minn Charles MUSCAT

B[alissa beda l-pro/ess biex jitwa[[lu madwar 3,500 meter tal-ilma mal-boreholes u mal-ispieri tal-bdiewa bliskop li jit[ares a[jar l-ilma tal-pjan billi jkun hemm kontroll a[jar. L-iskop hu li lbdiewa jing[ataw kwota ta’ ilma li tista’ tittella’ u din tkun b’xejn skont id-daqs talart agrikola u skont il-wi// li jkollu g[at-tisqija. George Pullicino, ilMinistru g[ar-Ri]orsi u lAffarijiet Rurali, [abbar dan ilbiera[ meta segwa t-twa[[il tal-ewwel meter tal-ilma ma’ borehole ta’ bidwi fl-in[awi tal-Fiddien, fil-limiti tarRabat. Hu kien akkumpanjat mill-Perit Philip Mifsud, Assistent Parlamentari filMinisteru g[ar-Ri]orsi u lAffarijiet Rurali, u minn Eman Vella, il-Project Manager responsabbli mittwa[[il tal-meters. Il-Ministru Pullicino spjega

li l-bdiewa mhuma j[allsu xejn tal-meter tal-ilma g[ax dan ix-xog[ol qed isir permezz ta’ fond ta’ €2 miljun li huma kofinanzjati millUnjoni Ewropea u mill-Gvern Malti. Il-pro/ess se jie[u sena u nofs u wara jkun hemm perijodu ta’ sena li matulu se jsir monitora;; ta’ kemm qed jittella’ ilma u minn liema lokalitajiet ikun qed jittella’ lakbar ammont. George Pullicino qal li lbdiewa Maltin fehmu limpotanza li jkun hemm kontroll fuq l-ilma li jittella’ millpjan g[ax jifhmu li jekk ma jkunx hemm kontroll, l-ilma tal-pjan ma jibqax tajjeb g[attisqija tar-raba’ tag[hom. Il-Gvern jifhem li ming[ajr l-ilma, il-biedja f’pajji]na tispi//a b’konsegwenzi serji g[all-ekonomija u l-ambjent tal-pajji]. G[alhekk il-bdiewa jaqblu ma’ din is-sistema li tiggarantilhom il-futur tag[hom.

Il-qari tal-meters se jsir b’sistema teknolo;ika avvanzata. Fil-ka] ta’ borehole li tintu]a minn aktar minn bidwi wie[ed, se jkun hemm sistema ta’ card metering. Malta hu fost l-aktar pajji]i fil-Mediterran li huma avvanzati f’dan is-settur tant li f’pajji]i o[ra qed ikun hemm re]istenza kbira fosthom f’?ipru fejn il-Gvern kellu jtawwal il-perijodu biex issir ir-re;istrazzjoni tal-boreholes. Il-Ministru Pullicino spjega li l-Gvern naqqas il-[las talkera tal-meters tad-dawl u talilma g[all-bdiewa tant li minflok €500 fis-sena se j[allsu biss €250 fis-sena g[a]-]ew; meters. Hu qal li qed issir ukoll irre;istrazzjoni tal-bowsers li j;orru l-ilma li fuqhom se titwa[[al sistema li biha lawtoritajiet ikunu jafu minn fejn qed jitg[abba l-ilma u fejn se jmur.

L-Assistent Parlamentari Philip Mifsud qal li l-kwota se tin[adem wara li jkun hemm monitora;; g[al sena s[i[a biex ikun mag[ruf xi kwantità ta’ ilma kull bidwi jkollu b]onn u b’hekk tkun tista’ tin[adem il-kwota. Ilbidwi j[allas biss g[all-ilma jekk jaqbe] il-kwota stabbilità. Il-Ministru George Pullicino qal li permezz talProgramm Life Plus tal-UE, il-Gvern se jag[mel kampanja ta’ informazzjoni dwar limmani;;jar tal-pesti/idi u fertilizzanti [alli kemm jista’ jkun jonqsu l-livelli ta’ nitrati fil-[amrija. Dan se jsir b’fond ta’ €1.2 miljun mill-Unjoni Ewropea. Il-pro;ett tal-meters g[al boreholes u spieri qed isir bilkollaborazzjoni tal-Awtorità ta’ Malta dwar ir-Ri]orsi u tal-Korporazzjoni g[asServizzi tal-Ilma.


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

Lokali 7 IL-VOTAZZJONI FAVUR IL-PJAN G{ALL-AIR MALTA

Il-GWU u l-Union tal-Cabin Crew sodisfatti ■ Il-Kamra tal-Kummer/ laqg[et l-g[a]la tal-[addiema minn Matthew BONETT

Il-General Workers’ Union u l-Union tal-Cabin Crew huma sodisfatti bir-ri]ultat tal-votazzjoni sigrieta li saret fost il-membri tag[hom favur il-pjan ta’ ristrutturazzjoni flAir Malta. Is-Segretarju :enerali talGWU, Tony Zarb, kif ukoll il-President tal-Union talCabin Crew, David Sargent, f’kummenti lil IN-NAZZJON esprimew is-sodisfazzjon tag[hom g[all-votazzjonijiet rispettivi, u sostnew li issa se jkunu qed jinfurmaw lill-Air Malta bl-e]itu tal-vot biex jibdew jit[abbru l-iskemi maqbula fil-pjan fl-inqas ]mien possibbli. Il-Kamra tal-Kummer/, lIntrapri]a u l-Industrija laqg[et ukoll b’sodisfazzjon l-a[bar tal-g[a]liet li g[amlu numru kbir ta’ [addiema talAir Malta membri tal-GWU u tal-Union tal-Cabin Crew, favur il-pjan ta’ ristrutturazzjoni. Il-President tal-Kamra Tancred Tabone qal li b’dawn i]-]ew; voti, ilkumpanija tista’ tkompli miexja fit-triq ta’ ristrutturar, waqt li sa[aq li l-[addiema tal-Air Malta wrew li huma ra;onevoli u leali lejn ilkumpanija. Il-Kamra tal-Kummer/ appellat lill-[addiema membri fil-unions l-o[ra biex jimxu fuq il-passi li [adu s[abhom biex ir-ristrutturar isir fl-inqas ]mien possibbli. Wara li lbiera[, INNAZZJON [abbar li kienu 92% dawk il-[addiema talAir Malta membri tal-GWU li vvutaw favur il-pjan ta’

ristrutturar propost mil-linja nazzjonali tal-ajru, ilbiera[ stess t[abbar li anke lma;;oranza membri talUnion tal-Cabin Crew huma favur dan il-pjan, tant li 63% ivvutaw favur f’elezzjoni sigrieta li saret matul il;urnata tat-Tlieta. 800 [addiem fl-Air Malta huma membri tal-GWU, waqt li 300 huma membri tal-Union tal-Cabin Crew. Ilkumplament, madwar 200, huma membri tal-ALPA, lAsso/jazzjoni tal-Bdoti talAjru, u l-Union tal-In;iniera. IN-NAZZJON hu infurmat li l-membri tal-ALPA huma kuntenti bil-pakkett offrut u g[alhekk, hi wkoll qed tkompli bin-negozjati, waqt li l-Union tal-In;iniera qed tistenna l-a[[ar dettalji talpjan mill-Air Malta, biex imbag[ad il-membri tag[ha jkunu jistg[u jivvutaw fuqu, i]da jidher li hemm qbil dwar il-pakkett fil-prin/ipju. Kelliem g[all-Air Malta qal li ladarba jkun hemm ilftehim bejn l-erba’ unions, jin[ar;u l-iskemi fi ]mien qasir biex imbag[ad il-pjan ta’ ristrutturar bid-dettalji kollha jkun jista’ jitressaq g[all-approvazzjoni talKummissjoni Ewropea. B’kollox, dawn l-iskemi se jiswew madwar €20 miljun, u se jkunu ffinanzjati kollha kemm huma mill-Air Malta. Fost l-o[rajn, permezz ta’ dawn l-iskemi, [addiema li se jibqg[u impjegati mal-Air Malta se jing[ataw €4,000 biex ji;u kkumpensati g[allfatt li l-pagi tag[hom ma ]didux fl-a[[ar tmien snin.

Minbarra dan, se jkun hemm ]ieda ta’ 3% mill-ewwel salarju ta’ din is-sena. Kategoriji ta’ [addiema se jkunu qed ja[dmu 50 sieg[a fil-;img[a fix-xhur tas-sajf, waqt li fix-xitwa jaqg[u g[al 30 sieg[a fil-;img[a. Dawn l-iskemi japplikaw biss g[al dawk il-[addiema li m’g[andhomx collective agreement, jew f’kelma wa[da dawk il-[addiema membri tal-GWU. Minn na[a l-o[ra, il-Gvern qed joffri impjieg alternattiv, ma’ dipartimenti u a;enziji, lil madwar 200 [addiem, g[al dawk li ma jixtiqux ikomplu ja[dmu mal-Air Malta. G[al dawk li ilhom ja[dmu mal-kumpanija aktar minn seba’ snin u jridu jirtiraw, l-Air Malta qed toffri skema fejn dawn il[addiema jing[ataw somma ekwivalenti g[all-paga ta’ sitt ;img[at, g[al kull sena li huma kienu ta’ servizz g[alllinja nazzjonali tal-ajru. Dawk il-[addiema li g[andhom aktar minn 55 sena se jing[ataw 65% talpaga tag[hom, kif ukoll ]ieda ta’ 12% sal-età tal-irtirar. Se tkun qed tit[allas ukoll ilbolla ta’ dawn il-persuni. Fil-ba;it g[as-sena ddie[la, l-Gvern ivvota €20 miljun proprju g[arristrutturar tal-Air Malta. Minkejja dan, IN-NAZZJON hu infurmat li ladarba l-linja nazzjonali tal-ajru tqum fuq saqajha ekonomikament, kemm dawn l-€20 miljun kif ukoll il-€50 miljun li ;ew allokati s-sena li g[addiet, iridu ji;u rritornati lill-Gvern.

Jirri]enja d-direttur ta’ SmartCity Malta

Smart City [abbret li d-Direttur ta’ Smart City Malta, Paolo Serra, irri]enja mill-kariga min[abba ra;unijiet personali. Irri]enja se tkun effettiva minn nhar it-Tnejn li ;ej. Il-Kap E]ekuttiv ta’ Smart City Malta, Fareed Abdulrahman, irringrazzja lil Paolo Serra g[ax-xog[ol tieg[u. Min-na[a tieg[u, Paolo Serra qal li kien unur g[alih li ja[dem fuq pro;ett b’vi]joni kbira. Hu qal li fi]-]mien li g[amel ja[dem fuq dan il-pro;ett, mill-1 ta’ :unju li g[adda, ;ie ispirat mill-kwalità u d-dedikazzjoni tal-[addiema. Hu awgura lill-Gvern fit-twettiq ta’ dan il-pro;ett.

Ftehim g[all-[addiema ta’ Multigas Il-GWU iffirmat ftehim kollettiv g[all-[addiema talkumpanija Multigas li permezz tieg[u se jgawdu minn ]idiet fil-pagi u titjib finanzjarju ie[or, u kundizzjonijiet tax-xog[ol a[jar. Il-ftehim kollettiv hu b’effett mill-1 ta’ Jannar 2012 u hu g[al perijodu ta’ tliet snin.


IN-NAZZJON

Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

8 Lokali

Norma tat-Teatru Astra fuq Canale 5

Il-kun/ert li se jsir fi tmiem din il-;img[a fl-Istitut Kattoliku, il-Furjana

Kantanapoli b’kanzunetti g[all-ewwel darba minn George Maggi

I]-]ew; serati ta’ Kantanapoli se jkunu spe/jali din is-sena g[ax matulhom se jkunu interpretati numru kbir ta’ kanzunetti g[all-ewwel darba minn mindu ilu jsir il-kun/ert. Il-familja kollha, bis-sa[[a tal-Valletta Dramatic Company, se tkun tista’ tgawdi l-;miel talkanzunetta Naplitana kemm nhar is-Sibt 27 u l-{add 28 ta’ Novembru fl-Istitut Kattoliku, il-Furjana, fis-7 p.m. Id-direttur artistiku u pre]entatur George Micallef

b’rabta ma’ din l-edizzjoni ta’ Kantanapoli qalilna li minbarra li jawgura ]ew; serati millisba[ lill-udjenzi, fisser issodisfazzjon tieg[u li g[allewwel darba se jkunu interpretati ;miel ta’ kanzunetti li ]gur g[andhom jin]lu tajjeb ma’ kull min jismag[hom. Il-kantanti f’din l-edizzjoni ta’ Kantanapoli se jkunu Joseph Aquilina, Anita Cauchi, Ludwig Galea, Marita Bezzina u Francis Mangion flimkien mal-kor mag[mul minn

Marthese Grech, Elizabeth Azzopardi, John Bugeja, Mariella Axisa, Lorna Fiorini, Arthur Ciantar, May Vassallo, Alfred Cauchi u Edmond Apap. L-orkestra se tkun ta[t iddirezzjoni tas-Surmast Archibald Mizzi bil-leader talorkestra Marceline Agius. Il-booking miftu[ il-;urnata kollha mill-Istitut Kattoliku, ilFurjana, jew bit-telefon fuq innumri 21234555, 21582243 jew mowbajl 99429447.

Il-produzzjoni teatrali Norma ta’ Teatru Astra li saret darbtejn matul Ottubru se tintwera fuq l-uniku programm ta’ Canale 5 dwar l-opra u l-mu]ika klassika Loggione, nhar is-Sibt fid8.45 a.m. Xeni mill-opra ffilmjati mill-kru tekniku ta’ erbg[a min-nies li ;ew G[awdex spe/ifikament g[all-opra flimkien ma’ kummentarju u kritika tal-mu]ikologu u pre]entatur tal-programm, Vittorio Testa, se jixxandru f’dan il-programm flimkien ma’ xeni mi;buda apposta tal-g]ira ta’ G[awdex hekk kif il-kru ]ar diversi postijiet ta’ valur storiku kulturali u ta’ sbu[ija naturali li se jintwerew fuq dan l-istazzjon televi]iv mill-iktar importanti. Il-kru televi]iv in;ieb Malta minn Teatru Astra b’kollaborazzjoni talAwtorità tat-Turi]mu ta’ Malta. Loggione, issa fit-tmien edizzjoni, kull ;img[a jwassal numru ta’ produzzjonijiet u kun/erti kwa]i esklussivament flItalja, flimkien ma’ intervisti mal-artisti prin/ipali u ma’ diretturi mu]ikali jew artisti/i.

It-tim tal-produzzjoni ta’ dan il-programm hu dak minn TG5. Appuntamenti importanti ta’ Loggione f’dan l-ista;un jinkludu dawk minn Teatro Antico f’Taormina, mill-festival tal-opra Sferisterio f’Marcata, u dak mill-Arena ta’ Verona. Norma fet[et l-10 edizzjoni ta’ Festival Mediterranea li sar bejn is-27 ta’ Ottubru u d-19 ta’ Novembru. Kantanti internazzjonali ta’ livell g[oli fosthom is-sopran Dimitra Theodossiou [adu sehem f’din il-produzzjoni flimkien mad-direttur artistiku Enrico Stinchelli li ;ab fix-xena operistika f’Malta g[allewwel darba l-kun/ett taxxenografija di;itali li ntlaqa’ tajjeb [afna mill-udjenza lokali u barranija. Fil-fatt, Teatru Astra di;à [abbar li se jkun Enrico Stinchelli li g[al darb’o[ra, se ji;i fdat bid-direzzjoni artistika tal-opra g[as-sena ddie[la li se tkun Madama Butterfly ta’ Giacomo Puccini u li tifta[ il-11-il edizjoni ta’ Festival Mediterranea fl2012. Madama Butterfly se ssir fil-25 u s-27 ta’ Ottubru 2012.


IN-NAZZJON

Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

Lokali 9

Il-BOV i[abbar alleanza strate;ika ma’ Barclays Wealth Il-Bank of Valletta (BOV) [abbar alleanza strate;ika ;dida ma’ Barclays Wealth, kumpanija ewlenija globali tal-immani;;ar tal-;id. B[ala parti minn dan il-ftehim, ilklijenti tal-BOV se jkollhom a//ess g[al numru ta’ soluzzjonijiet ta’ investiment u servizzi ta’ Barclays Wealth li qabel ma kinux possibbli onshore f’Malta. Is-s[ubija tal-BOV ma’ Barclays Wealth tipprovdi opportunitajiet g[all-klijenti tal-BOV biex ikollhom a//ess g[all-fondi ta’ proprjetà (fosthom il-varjetà ta’ fondi ta’ Global Beta) u servizzi u soluzzjonijiet o[ra. Barclays Wealth g[a]el li jissie[eb mal-BOV min[abba d-daqs tieg[u, il-firxa tal-klijenti li g[andu f’Malta, u rreputazzjoni tieg[u rigward ilprofessjonali]mu u l-mod e//ellenti li bih jitratta malklijenti. Il-ftehim ;ie ffirmat minn Tonio Depasquale, il-Kap E]ekuttiv tal-BOV u Pete Horrell, id-Direttur Mani;erjali ta’ Barclays Wealth. “Permezz ta’ dan il-ftehim, il-klijenti tal-BOV se jibdew igawdu minn g[ajnuna ta’ esperti u spe/jalisti ta’ Barclays fis-settur tas-suq permezz ta’ esperti finanzjarji tal-BOV,” qal Depasquale. “Il-BOV u Barclays Wealth se jibdew ja[dmu mill-vi/in mal-investituri tag[na biex jifhmu l-[ti;iet spe/ifi/i tag[hom, jg[inuhom jag[]lu l-a[jar prodotti u servizzi u jipprovdulhom a//ess wiesa’ ta’ appo;; finanzjarju u esperti ta’ Barclays Group. IlBank of Valletta issa qieg[ed jag[ti a//ess g[al g[a]la [afna iktar estensiva ta’ prodotti ta’ investiment, fosthom fondi m[addma fost l-aqwa fid-dinja minn Barclays,” ]ied il-Kap E]ekuttiv tal-BOV. Meta kien qieg[ed jikkummenta fuq din lalleanza, Pete Horrell qal,

“Din l-alleanza tolqot b’mod tajjeb in-negozju ta’ intermedjarji internazzjonali u ssa[[a[ s[ubija ma’ istituzzjonijiet finanzjarji stabbiliti [afna li jgawdu rispett kbir fis-suq onshore fejn Barclays m’g[andux pre]enza. A[na se nkunu qeg[din na[dmu mill-vi/in mal-BOV biex nipprovdu a//ess mhux biss g[all-fondi tag[na, i]da biex nappo;;jaw u nag[tu pariri matul ilpro/ess ta’ distribuzzjoni.” Avveniment kon;unt se jittella’ fit-22 ta’ Novembru, li matulu l-klijenti tal-BOV se jkollhom i/-/ans jisimg[u ming[and Kevin Gardiner, ilKap tal-Investiment Strate;iku Globali ta’ Barclays Wealth, dwar ixxejriet makro-ekonomi/i kurrenti li qieg[da tiffa//ja lekonomija globali. L-g[ada Kevin Gardiner se jkellem ukoll lill-grupp mag[]ul minn fost l-impjegati anzjani BOV.

Tonio Depasquale (lemin) il-Kap E]ekuttiv tal-BOV u Pete Horrell id-Direttur Mani;erjali ta’ Barclays Wealth waqt l-iffirmar tal-ftehim


IN-NAZZJON

Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

10 Opinjoni LIL HINN MINN XTUTNA> L-E:ITTU

Tliet perikli g[ad-demokrazija wara l-elezzjonijiet fl-E;ittu Fl-a[[ar, wara kwazi disa’ xhur minn meta tne[[a l-President Hosni Mubarak, l-E;izzjani minnhar it-Tnejn li ;ej se jkunu jistg[u jmorru jivvutaw g[all-ewwel darba g[allparlament [ieles minn meta Nasser kien mexxa kolp ta’ stat militari kwa]i 60 sena ilu (fl-1952) u abolixxa lpartiti politi/i. Dawn lelezzjonijiet se jitqassmu fi tliet stadji , f ’ kull wie[ed jivvutaw f ’ disg[a mis - 27 provin/ja elettorali . Wara nhar it - Tnejn , l E;izzjani jivvutaw fl -1 4 ta ’ Di/embru u fit - 3 ta ’ Jannar , 20 1 2 , biex imbag[ad il - Parlament li jin[atar jiltaqa ’ f ’ Marzu u jkun jista ’ jemenda jew ifassal kostituzzjoni ;dida minflok dik li g[amel il Kunsill Suprem tal - Forzi Armati li b[alissa qed imexxi l - pajji] . L - elezzjoni g[all - President tar Repubblika minflok Mubarak issir aktar tard fis - sena li ;ejja . Dawn huma l - ewwel passi lejn id - demokrazija u l - libertà wara r - rewwixti ta ’ Jannar , g[ax l - armata di;à wieg[det li wara l elezzjonijiet , se tg[addi l poter lill - gvern /ivili , i]da t - triq mhix se tkun wa[da fa/li g[ax il - perikli g[al dan il - passa;; mhux se jonqsu , u prin/ipalment ;ejjin minn tliet in[awi : dawn huma l - I]lam fundamentalista , il - Partit Nazzjonali Demokratiku ( PND) ta ’ Mubarak u mill istess armata . Nibdew bil-PND: G[alkemm l-E;ittu, qabel irrewwixti, fit-teorija kellu sistema ta’ aktar minn partit wie[ed, fil-prattika l-PND, bl-appo;; ukoll tal-armata, minn dejjem mexxa l-pajji] b[ala stat ta’ partit wie[ed, aktar u aktar kif l-E;ittu spi//a ta[t stat ta’ emer;enza wara l-qtil ta’ Anwar Sadat (li kien [a post

Dan g[ax [afna minnhom, ukoll eks uffi/jali tal-PND, waqqfu madwar sitt partiti biex imbag[ad, wara l-elezzjoni, jing[aqdu flimkien f’alleanza li t[abbatha malpartiti I]lami/i u laj/i. L-aktar wie[ed prominenti hu l-‘Partit ta/?ittadin E;izzjan’ immexxi minn Muhammed Ragab, leks segretarju ;enerali talPND. Warajh hemm ]ew; partiti o[ra ewlenin: dak tar-‘Rinaxximent E;izzjan’, qrib iben Mubarak, Gamal, u l-‘Partit tal-{elsien’ ta’ Hassan Mahmud, iben deputat influwenti tal-PND u fost l-ikbar kuntratturi E;izzjani.

Fl - elezzjoni tal - 2005 kandidati tag[ha kkontestaw b[ala ‘ indipendenti ’ u kisbu 20% tal - voti , biex effettivament il - Fratellanza kienet saret l - ewwel partit tal oppo]izzjoni fl - E;ittu modern . Qabel l - elezzjoni fa]ulla tas - sena li g[addiet , gwida suprema tal - Fratellenza Hamid al - Gazali ammetta li huma kienu la[qu ftehim mal - gvern ta ’ Mubarak dwar l - elezzjoni tal - 2005 , i]da dan ma sarx f ’ dik tal 20 1 0 , li gruppi tad - drittijiet umani kienu sej[ulha l aktar wa[da mi]g[uda bi frodi milli qatt saru . Dakinhar il - kandidati

Vetturi tal-militar misjuqin u jg[addu minn fuq dimostranti Nsara Kopti li x-xahar li g[adda [ar;u jipprotestaw kontra l-[ruq ta’ knejjes, fl-aktar in/identi koroh wara t-tne[[ija ta’ Mubarak

Dawn il-partiti, spe/jalment l-a[[ar tnejn, qed jippre]entaw ru[hom b[ala partiti liberali moderni li jemmnu fl-ideali tar-Rivoluzzjoni tal-25 ta’

L-armata tikkontrolla 30% tal-ekonomija E;izzjana Nasser) minn terroristi I]lamisti. Wara li tne[[a Mubarak bl - armata tappo;;ja l - irvellijiet , il partit tieg[u , il - PND , ;ie xolt , i]da l - esponenti l aktar akkaniti tieg[u x ’ aktarx li xorta wa[da se jkollhom pre]enza qawwija fil - Parlament il - ;did .

g[amel Mubarak, biex ji;u imposti mi]uri li jxekklu llibertà u jispi//aw, b[alma fil-fatt ;ara, biex isa[[u lestremi]mu I]lamista. Infatti, u hawn ni;u g[attieni theddida, periklu g[al E;ittu demokratiku u [ieles: il-Fratellanza Musulmana li kienet twaqqfet proprju fl-E;ittu fl-1928 bl-iskop dikjarat li twaqqaf stati I]lami/i mmexxija mil-Li;i taxXar’ija bir-reli;jon tiddomina l-istat u sso/jetà, teokraziji, bl-g[an finali jkun imperu I]lamiku li jinfirex minn Spajna salIndone]ja. Illum hi l-ikbar g[aqda politika I]lamista fl-

Jannar, u huma kontra stat reli;ju] jew li qawwiet I]lami/i (li j[alltu rreli;jon mal-politika) jiddominaw il-[ajja politika fl-E;ittu. Il-bi]a’ ta’ diversi analisti i]da hi li din iddi]approvazzjoni ter;a’ tintu]a, b[alma kien

oppo]izzjoni f’[afna pajji]i G[arab, u permezz talg[ajnuna so/jali qalb ilfqar fil-bliet u l-ir[ula ( [afna drabi organizzata u aqwa minn dik tal-istat), u [idma ‘trejdunjonistika’ qalb il-professjonisti, tgawdi popolarità wiesg[a. I]da min[abba diversi attentati vjolenti u wkoll qtil ta’ Prim Ministru flE;ittu, il-Fratellanza kemm-il darba ;iet xolta u dikjarata illegali, g[alkemm wara li fis-snin sebg[in irrinunzjat uffi/jalment g[all-vjolenza, bdiet ti;i tollerata xi ftit, avolja ma naqsux arresti u tra]]in minn ]mien g[al ie[or.

‘ indipendenti ’

tag[ha spi//aw tellg[u biss deputat wie[ed . Mal - waqg[a ta ’ Mubarak , il - Fratellanza re;g[et saret legali , i]da biex tbieg[ed t[assib u suspetti fl - E;ittu u barra l pajji] , issa qed tikkontesta ta[t l - isem tal -‘ Partit tal {elsien u l - :ustizzja ” ( P{:) , filwaqt li fazzjoni moderata tal - Fratellanza qed tikkontesta bl - isem tal Partit Al - Wasat ( ta/ ?entru) . L - ist[arri; tal - opinjoni pubblika li ilu jsir minn Marzu , dejjem po;;a lill P{: fuq quddiem , ukoll b ’ 40% tal - voti , bil - partit

minn Joe CALLEJA jocal@me.com http>⁄⁄enricomizzi.blogspot.com

nazzjonali - liberali Wafd fit - tieni post b ’ madwar 20% . Il - partiti ‘ Mubarakisti ’ bejniethom mhux mistennija jaqb]u l 1 5% . L - armata mhi qed tappo;;ja l - ebda partit , i]da ;iet kritikata talli x xahar li g[adda l - ewwel [alliet isiru attakki kontra l - Insara Kopti (1 0% tal popolazzjoni) u l - knejjes tag[hom , imbag[ad meta dawn marru jipprotestaw fuq hekk , l - armata ng[aqdet ma ’ ;ellieda I]lamisti f ’ attakki mdemmija fuq l - Insara b ’ vetturi armati jg[addu minn fuqhom , li [allew mas - 36 Kopt mejta u 200 feruti . Dawn huma konvinti li je]isti ftehim bejn il militari u l - Fratellanza Musulmana . Dan g[ax, [a;a li ftit tissemma, il-militar flE;ittu g[andu interess, anzi jikkontrolla direttament 30% tal-ekonomija. Dan jinkludi minn armamenti u munizzjon, sa fabbriki ta’ tag[mir tattelekomunikazzjoni, kompjuters, elettrodomesti/i, prodotti kimi/i u fertilizzanti, biedja, sa lentijiet u rziezet u fran. Minbarra fil-bini ta’ toroq ewlenin, oqsma ta’ djar u /entri turisti/i! Hu ovvju , g[alhekk , li l iskopijiet ewlenin tal militar huma tnejn : li fil pajji] ikun hemm l istabbiltà ( g[ax fin - nuqqas tag[ha l - poplu ma jixtrix u t - turisti ma jmorrux fl E;ittu) , u t - tieni li jiddefendi l - privile;;i militari normali minbarra dawn kummer/jali tieg[u minn riformi favur suq aktar [ieles jew biex il militar ma jinda[alx aktar fil - politika .


IN-NAZZJON

Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

Opinjoni 11 Editur> Alex Attard Media.Link Communications Co. Ltd. 2, Triq Herbert Ganado, Tal-Pietà PTA 1450 P.O. Box 37, Il-{amrun {MR 1000 e-mail> news@media.link.com.mt Tel> 21243641#2#3 Fax No. 21242886 Dipartiment tal-Avvi]i Tel> 25965-317#232#474 Fax> 21240261 E-mail> adverts@media.link.com.mt

L-EDITORJAL

Il-pjan tal-Air Malta f’idejn il-[addiema In-negozjati twal u f’/ertu fa]ijiet diffi/li dwar ilfutur tal-kumpanija nazzjonali tal-ajru, l-Air Malta, din il-;img[a [adu ]volta ;dida hekk kif il-pjan ta’ ristrutturar g[adda minn idejn l-uffi/jali tal-unions g[al idejn il-[addiema. Il-unions fil-jiem li g[addew iltaqg[u wi// imb wi// mal-[addiema membri tag[hom. In-negozjati li saru bejn il-kumpanija u l-unions qed jag[tu l-frott. Il-[addiema wie;bu wkoll g[all-appelli tarrappre]entanti tag[hom li kellhom l-istampa s[i[a talpjan me[tie; g[all-vijabbiltà tal-Air Malta. Unions u [addiema wie;bu b’mod po]ittiv It-triq f’kull fa]i tal-pro/ess tan-negozjati, qatt ma kienet fa/li. I]da kien hemm mira komuni – ilvijabbiltà u s-salvazzjoni tal-kumpanija nazzjonali talajru li tant hi me[tie;a mhux biss g[all-industrija tatturi]mu, i]da wkoll g[all-ekonomija tal-pajji]. Ma;;oranza kbira ta’ [addiema u membri f’kull union wie;bu b’mod po]ittiv. Ivvutaw favur il-pjan ta’ ristrutturazzjoni. Vot qawwi li juri wkoll li l-istess [addiema g[andhom fidu/ja li l-kumpanija kapa/i wkoll tqum g[all-okka]joni u tibda timxi f’direzzjoni ta’ sostenibbiltà u vijabbiltà. Din hi t-triq li taqbel mhux biss g[all-[addiema li se jibqg[u ma’ din il-kumpanija, i]da wkoll ta’ benefi//ju g[all-ekonominija nazzjonali u b’mod dirett g[all-industrija tat-turi]mu. Hu sinjal ukoll ta’ fidu/ja li pajji]na qed jirnexxielu wkoll jag[ti lill-industrija tal-avjazzjoni f’pajji]na stimulu ;did li jissarraf ukoll f’pilastru ewlieni g[as-settur kollu tat-turi]mu.

Il-Gvern dejjem emmen fl-importanza tal-Air Malta g[at-tkabbir ekonomiku ta’ pajji]na u g[all-i]vilupp u s-su//ess tal-industrija tat-turi]mu. Determinazzjoni u g[aqal Is-sinjali li qara tajjeb [afna l-Gvern Malti hekk kif faqqg[et il-kri]i ekonomika u finanzjarja li ;abet

mag[ha ri/essjoni ekonomika dinjija, wasslu biex pajji]na jie[u azzjoni minnufih u f’oqsma li ma konniex b’sa[[itna fihom, ikun hemm il-kura;; li nirrevedu l-istrate;ija biex ma nikkrollawx b[alma ;ralhom pajji]i o[ra. Il-Gvern g[araf il-b]onn ta’ kumpanija nazzjonali tal-ajru li tkun vijabbli, kompetittiva u li tirrispondi wkoll g[all-b]onnijiet ta’ pajji]na. Is-sa[[a u lvanta;; ta’ linja nazzjonali tal-ajru qeg[din nirriaffermawh b[ala pajji] fil-pjan ta’ ristrutturazzjoni. Kien hemm determinazzjoni u g[aqal biex minn dan il-pjan inwasslu g[as-salvazzjoni talAir Malta. E]er/izzji simili pajji]na g[adda di;à minnhom, b[alma ;ara fis-settur tat-tarznari. L-g[aqal, iddeterminazzjoni u l-kura;; li ma nib]g[ux mill-isfidi, anzi narawhom opportunità, wasslu biex pajji]na [a de/i]jonijiet importanti li taw ir-ri]ultati. L-ekonomija ta’ pajji]na, u s-suq tax-xog[ol assorba numru kbir ta’ [addiema li kellhom ibiddlu l-impjieg tag[hom u jid[lu f’setturi differenti ta’ xog[ol, jew li jie[du lopportunità li ja[dmu g[al rashom b’[afna skemi ta’ g[ajnuniet li offra l-Gvern u li wasslu biex mhux biss jinstabu impjiegi alternattivi, i]da wkoll ji]diedu l-

impjiegi u opportunitajiet akbar ta’ xog[ol. Din hi politika li mag[ha l-Oppo]izzjoni qatt ma ta//etta u dejjem tirre]isti. Il-Prim Ministru Lawrence Gonzi dejjem laqa’ l-isfidi b[ala opportunitajiet. Dejjem wera fidu/ja fil-[addiema. Il-klima ekonomika li ngawdu f’/irkustanzi internazzjonali mill-aktar diffi/li fis-suq tax-xog[ol, hu ta’ vanta;; g[all-ekonomija tag[na u g[all-[addiema. Ambjent li jo[loq klima ta’ ottimi]mu quddiem sfidi kbar li pajji]na qieg[ed jindirizza, b[alma hi dik talvijabbiltà tal-Air Malta. Ir-ri]ultati li pajji]na rnexxielu jikseb f’sitwazzjonijiet simili b[al dik tal-Air Malta, jag[mlu kura;; biex anke l-[addiema j[arsu lejn din il-qag[da delikata li jinsabu fiha, b[ala ]mien ta’ opportunitajiet. E]er/izzju ta’ benefi//ju g[all-ekonomija Il-Gvern alloka €20 miljun g[all-pjan ta’ ristrutturar tal-Air Malta u biex jg[in lill-[addiema jg[addu millbidliet me[tie;a li jridu jsiru biex il-pajji] igawdi minn linja tal-ajru soda, u li kapa/i tkun kompetittiva. Il-pjan marbut mal-Air Malta, issa li sab lapprovazzjoni tal-unions kif ukoll tal-ma;;oranza kbira tal-[addiema, hu importanti li jkompli jkun implimentat b’ritmu. E]er/izzju li jkun ukoll ta’ benefi//ju g[all-ekonomija u g[all-industrija mhux biss tal-avjazzjoni i]da wkoll dik turistika li minkejja d-diffikultajiet kollha li qed jesperjenza r-re;jun tal-

Mediterran, qed jirnexxielna nkomplu niksbu dejjem ri]ultati a[jar b’]idiet kemm fin-numru ta’ turisti kif ukoll f’dak li j[allu lill-ekonomija.

Bidla fra;li fl-E;ittu L-avvenimenti li ;raw flE;ittu f’dawn l-a[[ar jiem huma inkwetanti ferm u juru kemm g[adha fra;li ssitwazzjoni fil-pajji]i G[arab fejn il-qawmien popolari wassal g[al bidla fil-Gvern u kemm g[adna ma nistg[ux inqisu s-sitwazzjoni b[ala “fatta” u li l-mixja lejn iddemokrazija se tkun wa[da lixxa u ming[ajr skossi. Fl-E;ittu l-qawmien popolari wassal g[at-tne[[ija tar-re;im tal-President Hosni Mubarak u tal-familja tieg[u. Dawn issa sa[ansitra jinsabu mixlija l-Qorti b’korruzzjoni u reati o[ra. I]da wara ftit ;img[at mittmiem tar-rivoluzzjoni, kul[add beda jistaqsi jekk laffarijiet kinux tassew se jinbidlu jew jekk kinux se jibqg[u l-istess. L-armata E;izzjana li tul lirvellijiet aktar ]ammet malpoplu u bl-a;ir tag[ha sfurzat lil Mubarak biex jitlaq, ]ammet il-poter biex ti]gura lordni sakemm ikunu jistg[u jsiru l-ewwel elezzjonijiet [ielsa. I]da s-suspetti millewwel bdew jinxterdu li din it-tmexxija “temporanja” setg[et tinbidel f’wa[da permanenti. Jekk ji;ri dan fl-E;ittu, ikun l-akbar sinjal li f’dan il-pajji]

ma nbidel xejn. Din tkun daqqa ta’ [arta g[all-pro/ess tad-demokratizzazzjoni filpajji]i G[arab. G[alhekk il-poplu E;izzjan re;a' mar jokkupa l-Pjazza Tahrir li hi s-simbolu tarrivoluzzjoni li ne[[iet lil Mubarak, biex jitlob bl-aktar mod qawwi li jkun hemm demokrazija s[i[a l-ewwel nett billi l-gvern militari j/edi postu g[al wie[ed /ivili. Il-brutalità li biha ;iet imra]]na din l-a[[ar rewwixta

jinsistu biex jit[affef il-pass tal-bidla. Buzek qal li lintimidazzjoni li g[addejja b[alissa fil-pajji] mhix a//ettabbli. Hu rrefera mhux biss g[arripressjoni brutali tal-protesti ta’ dan l-a[[ar i]da anki g[all-prattika li /ittadini ji;u mixlija quddiem tribunali militari, pressjoni mhux ;ustifikata fuq il-midja u fuq organizzazzjonijiet tas-so/jetà /ivili. Affarijiet b[al dawn inisslu dubju ;ustifikat fil-

L-Ewropa ma tistax tinda[al direttament u tiddetta x’g[andu jsir f’dawn il-pajji]i. I]da xorta g[andha tkun soda fl-istqarrijiet u fl-azzjonijiet tag[ha biex tinkora;;ixxi minn barra l-mixja

turi jew li min qed imexxi ma jistax jikkontrolla ssitwazzjoni jew inkella li g[andu kontroll s[i[ u determinat li jxejjen lakkwisti li g[amel il-poplu E;izzjan s’issa. Il-President tag[na talParlament Ewropew, Jerzey Buzek, appella lill-awtoritajiet E;izzjani biex jirrispettaw iddritt tal-poplu E;izzjan, talpartiti politi/i u movimenti /ivi/i li jikkritikaw /ertu tibdil li g[addej fil-pajji] u li

le;ittimità tal-awtoritajiet talpajji] u kemm tassew huma impenjati biex ikun hemm djalogu ;enwin u inklu]iv. :img[a o[ra g[andhom isiru elezzjonijiet le;i]lattivi fl-E;ittu u dawn huma pass importanti fiddemokratizzazzjoni tal-pajji]. Il-Kunsill Militari li [alef li jiddefendi lill-poplu E;izzjan u r-rivoluzzjoni tieg[u g[andu jkun lest li jittrasferixxi lpoter lill-awtoritajiet /ivili li jkunu eletti demokratikament.

Il-President Buzek wera ssog[ba tieg[u li l-Unjoni Ewropea ma ;ietx mistiedna tibg[at osservaturi fil-pajji] biex ji]guraw li l-elezzjoni li ;ejja ssir kif suppost. I]da minkejja dan, il-President qed jittamma [afna li din issir filpa/i, tkun [ielsa u trasparenti. L-awtoritajiet g[andhom jaraw kif ju]aw l-interess u m[abba /ivika ta/-/ittadini E;izzjani lejn pajji]hom g[all-;id tal-pajji] u mhux jipprovaw jikkalpestawh. A[na fl-Unjoni Ewropea rridu nibqg[u attenti g[al dak li qed ji;ri fil-pajji]i G[arab u jkun ]ball jekk [arsitna tiffissa biss fuq dawk il-pajji]i b[as-Sirja u l-Jemen fejn ilbattalja g[al-libertà u t-tixrid tad-demm g[adhom g[addejjin u ninsew lil dawk il-pajji]i fejn ir-rivoluzzjoni se[[et u fejn ming[alina laffarijiet qabdu t-triq it-tajba. Fl-istorja tal-bniedem se[[ew diversi rivoluzzjonijiet. :eneralment dawn kienu akkumpanjati minn ]mien ta’ taqlib u in/ertezzi li setg[u ;ibdu f’direzzjoni kuntrarja – qabel ma ]viluppaw f’tibdil ;enwin. Bi]]ejjed wie[ed jiftakar fittibdil li se[[ fil-pajji]i talEwropa ?entrali wara lwaqg[a tal-Komuni]mu.

minn Simon BUSUTTIL MEP simon.busuttil@euro parl.europa.eu

L-Ewropa ma tistax tinda[al direttament u tiddetta x’g[andu jsir f’dawn ilpajji]i. I]da xorta g[andha tkun soda fl-istqarrijiet u flazzjonijiet tag[ha biex tinkora;;ixxi minn barra lmixja lejn id-demokrazija. Fl-E;ittu rajna [afna sinjali koroh wara r-rivoluzzjoni, b[all-intimidazzjoni talminorità Nisranija Kopta u lEwropa dejjem kienet pronta u soda fil-kundanna tag[ha ta’ atti vjolenti kontra l-Kopti. Jiena ma nqisx li l-G[arab mhumiex lesti g[addemokrazija. I]da dan huwa ]mien diffi/li ferm g[alihom g[ax li tibni demokrazija mixxejn hija bi//a xog[ol iebsa [afna. Nittamaw li s-sewwa jirba[ ]gur.


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru 2011

12 A[barijiet ta’ Barra minn Tonio Galea u Richie Cassar – foreign@media.link.com.mt IL-KRI}I TAD-DJUN

T[assib li issa l-:ermanja se tkun mhedda Bejg[ ta’ bonds :ermani]i lbiera[ li kien deskritt b[ala di]astru] qanqal t[assib li l-kri]i tad-djun issa kienet bdiet thedded anki l-:ermanja, lakbar ekonomija fl-Ewropa. Il-bejg[ tant mar [a]in li lBundesbank, il-Bank ?entrali :ermani], kien furzat jintervjeni biex jassigura li l-bejg[ ma jfallix. Wa[da mir-ra;unijiet kienet ir-rata baxxa ta’ interess li gerrex investituri li huma inkwetati mill-ispi]a dejjem ti]died tal-kri]i fuq il-:ermanja. Dan wassal biex il-Bundesbank jie[u 39 fil-mija tas-sitt biljun

ewro ta’ dejn li l-:ermanja kienet qed tittama li tbieg[ wara li l-banek kummer/jali xtraw biss 3.644 biljun ewro millbonds li n[ar;u. Osservaturi qalu li dan kien riflessjoni tat-t[assib tas-swieq u wara l-bejg[ tal-biera[, il-valur tal-ewro kif ukoll stocks Ewropej tilfu fil-valur. Dan hekk kif f’dawn l-a[[ar ;ranet beda jitqanqal t[assib dwar Franza, it-tieni l-akbar ekonomija Ewropea, u l-Bel;ju li ilu 18-il xahar bla Gvern. Sadattant ilbiera[ ilKummissjoni Ewropea proponiet regoli ;odda biex

ikun assigurat li l-Ba;its talpajji]i taz-zona ewro ma jiksrux ir-regoli tal-UE u li s-self tag[hom jonqos. Xi [a;a li tista’ twassal g[al dawk li qed jissej[u stability jew euro bonds. Il-Kummissjoni lbiera[ ippre]entat abbozz tar-regoli li bihom hi tkun tista’ tirrevedi labbozzi tal-Ba;its tal-pajji]i tazzona ewro sa Ottubru tas-sena d-die[la u jintalbu revi]jonijiet jekk dawn ma jkunux skont irregoli tal-UE. Hemm imbag[ad regola li tfassal ba]i legali g[al sorveljanza stretta tal-politika ta’ pajji] li jew di;à qed jing[ata g[ajnuna finanzjarja miz-zona ewro jew inkella qed i[abbat wi//u ma’ instabbiltà finanzjarja serja. Josè Manuel Barroso, ilPresident tal-Kummissjoni Ewropea, qal li hemm b]onn dan il-pass kif ukoll g[al integrazzjoni akbar taz-zona ewro. Hu qal li l-miri wara dan ilpakkett ta’ regoli kienu kollha marbuta ma’ xulxin u dawn kienu l-i]vilupp ekonomiku, listabbiltà finanzjarja u ddixxiplina fl-infiq tal-Gvernijiet. Ladarba jkunu implimentati dawn ir-regoli u jkun hemm kontroll tal-politika fiskali tazzona ewro, is-17-il pajji] tazzona ewro jkunu jistg[u jissellfu permezz ta’ dawk li qed jissej[u “stability bonds”.

L-E:ITTU> Mument mill-inkwiet madwar Pjazza Tahrir fil-Kajr hekk kif il-protesti komplew u l-folol komplew jikbru. Dan fost xetti/i]mu g[al ftehim li t[abbar it-Tlieta bejn it-tmexxija militari u partiti politi/i fil-ma;;oranza Islamisti, dwar trasferiment tal-poter mill-militar lil nies /ivili.


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

A[barijiet ta’ Barra 13 L-ITALJA

Maltemp fatali f’Messina Matul il-;urnata tal-biera[ bdiet [idma f’Messina u zzoni ta’ madwar biex titnaddaf il-[erba li [alliet xita qalila matul il-;urnata tatTlieta u li kompla matul illejl. Xita li kkaw]at valangi tat-tajn li [allew tliet persuni mejta. Il-Protezzjoni ?ivili qalet li l-imwiet se[[ew wara li bini n[akmu mit-tajn f’Saponara barra Messina. Fost il-vittmi hemm tifel ta’

g[axar snin u mara ta’ 24 sena. Kien hemm ukoll mumenti drammati/i hekk kif membri tal-Protezzjoni ?ivili salvaw nies fosthom anki tfal li kienu qed jitkaxkru millilmijiet u tajn. Kien hemm ukoll [addiem fuq gaffa f’Monforte San Giorgio qrib Saponara li ndarab serjament wara li n[akem minn mew;a ta’ tajn hekk kif kien qed inaddaf triq mill-[erba. Matul il-;urnata tat-Tlieta,

partijiet kbar ta’ Sqallija kienu ma[kuma minn xita qalila g[al parti kbira tal;urnata. :urnata qabel firre;jun tal-Calabria kien hemm persuna li mietet min[abba l-maltemp F’dawn l-a[[ar ;img[at aktar minn 20 persuna mietu fl-Italja wara li partijiet millpajji] in[akmu minn maltemp qalil. L-ag[ar milquta kienu zoni fit-Tramuntana u /?entru tal-Italja. IL-GRE?JA

Twissi li dan hu l-a[[ar /ans

Il-Bank ?entrali Grieg wissa li l-pajji] g[andu b]onn ur;entament sforz kbir biex jevita li jitne[[a miz-zona ewro u biex il-koalizzjoni talGvern ;dida fil-pajji] t[affef il-pass tar-riformi Il-Bank qal li l-pakkett ta’ g[ajnuna finanzjarja li se jing[ata l-pajji] mill-Unjoni Ewropea u l-Fond Monetarju internazzjonali g[all-valur ta’ 130 biljun ewro kien l-a[[ar /ans biex il-pajji] iwettaq ilpakkett ta’ riformi mitluba minnu. Intqal li jekk dan ma jsirx, dan kien se jwassal, il-pajji] kien se jaqbad it-triq g[anni]la aktar milli di;à qabad u li kien se jkisser [afna minn dak li nkiseb f’dawn l-a[[ar snin. Dan apparti li lekonomija, il-livell ta’ g[ajxien, is-so/jetà u l-pajji] fixxena internazzjonali jitwaddbu lura g[exieren ta’ snin. Dan irri]ulta f’rapport li n[are; mill-Bank ?entrali Grieg ilbiera[. Fih ukoll ma ng[atatx stampa sabi[a tal-ekonomija Griega li issa die[la fil-[ames sena ta’ re/essjoni. Intqal li laffarijiet kienu se jkomplu sejrin [a]in u mhux mistenni ]vilupp ekonomiku qabel l2013. Jekk kollox imur tajjeb, dan msitenni jkun biss ta’ anqas minn wie[ed fil-mija. Sadattant ilbiera[ Antonis Samaras, bag[at ittra lill-UE u l-IMF li kien jappo;;ja ttermini g[al pakkett ta’ g[ajnuna finanzjarja ;did g[all-pajji] i]da hu wkoll talab g[al bidla f’xi termini biex il-Gre/ja tkun tista’ tirkupra. Samaras kien qed jirrifjuta talba tal-UE li jintrabat bilmiktub favur il-mi]uri talawsterità lil hinn mill-mandat tal-Gvern pre]enti ta’ g[aqda nazzjonali.


IN-NAZZJON

Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

14 A[barijiet ta’ Barra

Il-possibbiltà ta’ attakk I]raeljan fuq l-Iran minn Tonio GALEA foreign@media.link.com.mt

Hekk kif l-attenzjoni tad-dinja kienet fuq il-kri]i finanzjarja li qed tolqot iz-zona ewro u leffetti internazzjonali, mil-Lvant Nofsani re;a’ beda jbaqbaq inkwiet ‘;did’ u serju. Dan hekk f’I]rael qed isir [afna diskors li l-pajji] jinsab f’xifer li jattakka l-Iran min[abba l-programm nukleari tieg[u. Fost l-a[[ar biex issemma’ le[nu dwar din il-possibbiltà kien hemm il-President I]raeljan Shimon Peres li qal li lpossibbiltà ta’ attakk militari biex l-Iran jitwaqqaf milli jkollu l-armi nukleari kienet eqreb minn qatt qabel. Hu ]ied li ]-]mien tassanzjonijiet issa kien g[adda u dak li jrid isir g[andu jsir u kompla li g[al dan hemm lista twila ta’ g[a]liet. Il-midja I]raeljana f’dawn la[[ar ;ranet kienet mimlija rapporti li l-Prim Ministru Benjamin Netanyahu qed ja[dem biex jikseb il-kunsens tal-Kabinett g[al pass simili... attakk fuq l-Iran. Dan l-attakk ikollu konsegwenzi kbar mhux biss re;jonali imma wkoll internazzjonali. Dan fi ]mien meta d-dinja g[addejja minn taqlib kbir... minn krizi finanzjarja internazzjonali g[al irvellijiet popolari fid-dinja G[arbija. Skont l-a[[ar spekulazzjonijiet jidher li Netanyahu ma jridx jassigura lill-President Amerikan Barack Obama li kien se jwissih minn qabel jekk jag[ti l-ordni biex ikun hemm attakk fuq l-Iran. I]da min-na[a l-o[ra, waqt issummit re/enti tal-APEC filHawaii, Obama qal li filwaqt li hu kien jippreferi soluzzjoni diplomatika g[al din il-kri]i, hu ma kien se jeskludi xejn, lanqas il-possibbiltà ta’ attakk militari. Po]izzjoni simili t[abbret mirRenju Unit. L-indikazzjonijiet komplew jikbru mhux biss bil-kliem i]da anki b’azzjonijiet. F’dawn la[[ar ;ranet I]rael spara bi prova missila ballistika, ilJericho-3 li hi kapa/i ;;orr arma nukeari, filwaqt li saru diversi e]er/izzji ta’ ta[ri; fuq skala kbira fi bliet I]raeljani biex ilestu lin-nies g[al eventwalità ta’ attakki bilmissili. Barra minn hekk, kien ]velat li l-Qawwa tal-Ajru

I]raeljanaa g[amlet e]er/izzju ta’ attakk tul distanza twila minn ba]i tan-NATO f’Sardenja. Dan in]amm mistur f’I]rael u nkixef issa. Fih sar ukoll ta[ri; ta’ air to air refuelling. Hemm minn qed isostni li dan hu biss il-kliem tas-soltu biex issir pressjoni fuq ilkomunità internazzjonali biex issir xi [a;a fil-konfront talIran. Hemm o[rajn i]da li jwissu li l-affarijiet, jekk dan ikun il-ka], jistg[u jil[qu momentum li mbag[ad diffi/li wie[ed iwaqqfu. Min-na[a l-o[ra f’dawn la[[ar ;ranet kien hemm Ministri I]raeljani li /anfru lmidja ta’ pajji]hom talli qed titkellem fil-bera[ dwar dan issu;;ett meta suppost hu sigriet. Dan jista’ jkun kliem li ntqal biex jikkonvin/i li I]rael kien serju din id-darba jew rabja awtentika g[ax inkixfu l-borom. Il-midja I]raeljana qed issostni li Netayahu g[andu lappo;; tal-Ministru tad-Difi]a Ehud Barak imma hemm o[rajn fil-Kabinett li mhumiex konvinti. Hemm ukoll fost log[la uffi/jali militari I]raeljani li mhumiex konvinti. Biex isir attakk Nethanyahu jrid ikollu ma;;oranza filKabinett u f’dak li jissejja[ ilKabinett tas-Sigurtà – dawn biss jistg[u jawtorizzaw attakk. I]da hemm firda u mhux kul[add konvint. Attakk fuq l-Iran mhux xi [a;a sempli/i g[al diversi ra;unijiet. L-ewwel nett l-Iran tg[allem mill-i]balji tal-o[rajn u l-programm nukleari tieg[u hu mifrux sew madwar il-pajji] u partijiet minnu mo[bija f’bunkers ;ol-muntanji li ma jistg[ux jinqerdu fa/ilment. Apparti hekk, l-Iran g[andu [afna missili g[al kontra lvapuri, fosthom dawk ?ini]i tattip Silkworm li jistg[u jaslu distanza ta’ aktar minn 100 kilometru. Dan apparti missili li jistg[u jaslu sa I]rael. L-Iran g[andu kosta twila mal-Golf Persjan minn fejn jg[addi 40 fil-mija ta]-]ejt dinji. Wie[ed jista’ biss jimma;ina lkonsegwenzi partikolarment flistat li tinsab fih id-dinja llum. Dan ukoll minbarra l-alleati tal-Iran fil-forma tal-{amas, ilJihad I]lamiku u l-Hezbollah u forsi agenti jew terroristi fi bliet ewlenin, dawk li bl-Ingli]

Missila tat-tip ‘Silkworm’ b[alma g[andu l-Iran u li tista’ tikkaw]a kaos fil-Golf Persjan

Il-Qawwa tal-Ajru I]raeljana ilha tipprepara g[all-possibbiltà ta’ missjoni diffi/li [afna kontra l-Iran

jissej[u sleeping cells, li jkunu ilhom snin jg[ixu f’pajji] jistennew il-mument tal-ordni biex jid[lu fl-azzjoni. Issa fit-8 ta’ Novembru, la;enzija tan-Nazzjonijiet Uniti inkarigata mill-ener;ija nukleari, IAEA, [ar;et rapport dwar x’qed ji;ri fil-programm nukleari Iranjan u ntqal li lindikazzjonijiet huma li l-pajji] [adem jew qed ja[dem biex ikollu l-armi nukleari. }vilupp li wassal biex I]rael ikompli j[e;;e; id-dinja li hemm b]onn issir xi [a;a issa qabel ma jkun tard wisq u tlissen il-kliem minn I]rael dwar il-b]onn ta’ “sanzjonijiet letali”. Hemm tliet temi fil-qofol ta’ jekk I]rael g[andux jattakka lIran. Dawn huma n-ne/essità, il-le;ittimità u l-kapa/ità. In-ne/essità tinfluwenza meta g[andu jsir attakk. Kollox jindika li l-Iran qed imexxi programm g[all-armi nukleari minkejja /-/a[diet pubbli/i li jsiru. Dak li mhux mag[ruf hu meta l-Iran se jkun f’po]izzjoni li jarma missili b’arma nukelari. L-indikazzjonijiet ivarjaw minn 18-il xahar g[al tliet snin. Hemm imbag[ad il-kwistjoni ta’ kemm hu le;ittimu attakk. Il-komunità internazzjonali filbi//a l-kbira hi kontra g[alkemm hemm diversi stati G[arab, li g[alkemm formalment g[edewwa ta’ I]rael, huma favur, fosthom lArbja Sawdita, l-ikbar produttur ta]-]ejt u hawn f’ka] ta’ attakk jista’ jkun hemm sorpri]a. Min-na[a l-o[ra attakk mistenni jikkomplika rrelazzjonijiet mal-E;ittu, fejn ittmexxija temporanja hi anqas ostili lejn l-Iran. Hemm imbag[ad il-:ordan, minn fejn aktarx ikollhom jg[addu ajruplani militari I]raeljani f’ka] ta’ attakk. Kif isir l-attakk [add ma jaf. Hemm [afna rapporti dwar kif jista’ jsir imma spiss, partikolarment fil-ka] ta’ I]rael, fejn jid[ol il-militar, l-affarijiet

saru kif u meta [add ma kien jistenniehom. Infatti jekk wie[ed jg[arbel il-kliem li g[amel Peres, jifhem li hu qal li kien hemm diversi g[a]liet fuq il-mejda. I]rael g[andu l-kapa/ità li jattakka l-Iran. I]da m’g[andux il-kapa/ità li jkisser il-magna militari kollha Iranjana u lanqas, sa fejn hu mag[ruf, ilprogramm nukleari Iranjan. Hemm imbag[ad il-fattur Amerikan, jekk ikun hemm xi

Il-Prim Ministru I]raeljan Benjamin Netanyahu

forma ta’ kooperazzjoni militari Amerikana u ta’ pajji]i o[ra f’ka] ta’ attakk. Barra minn hekk, hemm imbag[ad it-twe;iba Iranjana li wie[ed irid jikkunsidra. L-Iran ukoll ilu jlesti g[al din ilpossibbiltà. U fost it-twe;ibiet militari tal-inqas ikun hemm xita ta’ missili kapa/i j;orru bomba ta’ 400 kilogramma li se jin]lu fuq il-bliet ewlenin I]raeljani bladdo//. Mhux biss mill-Iran imma aktarx mill-alleati tieg[u, il-{amas u l-Hezbollah li jiffinanzja u jarma u jinstabu fuq l-g[atba ta’ I]rael. Rapporti jindikaw li jekk isir attakk, dan l-aktar jipposponi lpro;ett nukleari Iranjan b’erba’

snin. U hawn wie[ed irid jag[mel il-kalkolu. Dejjem jekk l-attakk isir fis-sens tradizzjonali ta’ attakk militari u jkun hemm twe;iba millIran, dan is-sogru kollu hu dak li bl-Ingli] jg[idu worth it? Dawk favur l-attakk ifakkru f’dak li kien ;ara fl-1981 meta ajruplani I]raeljani kienu attakkaw impjant nukleari ta’ Saddam Hussein. Il-Prim Ministru I]raeljan ta’ dak i]]mien Menachem Begin kien ta l-ordni kontra l-parir talog[la uffi/jali militari u politi/i. I]da r-ra;un kien [adu hu. In-nuqqas ta’ armi nukleari filpussess ta’ Saddam kien iffa/ilità l-ewwel Gwerra talGolf meta kien invada lKuwajt. F’dak l-attakk, I]rael ma kienx ikkoordina mal-Istati Uniti. I]da l-Iran mhux l-Iraq kemm mil-lat ;eografiku, militari u o[rajn. Il-miri mag[rufa fl-Iran jinstabu bejn 1,000 u 2,000 kilometru mill-fruntiera I]raeljana. Attakk fuqhom se jkun sfida bla pre/edent g[allQawwa tal-Ajru I]raeljana li hi meqjusa fost l-a[jar fid-dinja. Hemm possibbiltà li l-Istati Uniti jkollha rwol ta’ appo;; f’ka] ta’ attakk g[alkemm s’issa l-Istati Uniti mhix [erqana li jsir attakk min[abba l-konsegwenzi li jkun hemm. Li hu ]gur, apparti dak li ;ara f’dawn l-a[[ar ;ranet, hu li l-militari I]raeljan ilu jipprepara g[al din il-;urnata minn mindu sar mag[ruf li lIran kellu ambizzjonijiet nukleari. Wie[ed jista’ jg[id listess g[all-Iran. Jekk hux se jsir attakk jew le wie[ed ma jistax jg[id. Ikun hemm [afna affarijiet g[addejjin minn wara l-kwinti li wie[ed lanqas biss ikollu [jiel tag[hom. Imma li hu ]gur hu li jekk il-mentalità Iranjana tibqa’ dik li hi, li I]rael g[andu jinqered u l-programn nukleari jkompli. Il-;arra ;ejja u sejra fl-a[[ar tinkiser.


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

A[barijiet ta’ Barra 15 IL-LIBJA

Sparatura barra Palm City Kien hemm sparatura li fiha kienet involuta wa[da millmilizji armati li hemm iduru madwar Tripli, barra Palm City, kumpless ta’ villas u appartamenti lussu]i b’interessi Maltin. Jirri]ulta li grupp ta’ madwar 20 persuna armata millbelt ta’ Misrata fet[u n-nar meta ma t[allewx jid[lu filkumpless fil-periferiji ta’ Tripli. Fl-isparatura li damet madwar 30 minuta ]ew; gwardji Libjani ndarbu. B[alissa fi Tripli hemm problema ta’ sigurtà min[abba l-gruppi ta’ r;iel armati li g[adhom jduru lbelt. L-attakk f’Palm City kien lewwel darba li barranin inqabdu fil-vjolenza u dan

aktarx se jwassal biex kumpaniji u Gvernijiet barranin ja[sbuha darbtejn qabel ma jibag[tu l-impjegati lura lLibja. Skont xhieda, il-grupp minn Misrata kien qed joqg[od filkumpless i]da ma t[allewx lura. Fil-kumpless hemm jg[ixu [afna [addiema tanNazzjonijiet Uniti u [addiema ta]-]ejt. Sadattant il-prosekutur talQorti Kriminali internazzjonali, Luis Moreno-Ocampo, li jinsab Tripli qal li jemmen li ma kienx minnu li Abdullah Al-Senussi kien inqabad. Senussi kien il-kap tas-servizz sigrieti fi ]mien Muammar Gaddafi u hu b[al Saif alIslam, hu mfittex mill-Qorti ba]ata f’The Hague.

Il-{add, il-Kunsill Transitorju Libjan kien [abbar li Senussi kien inqabad fl-istess in[awi fejn inqabad it-tifel ta’ Gaddafi. Aktar tard kien l-istess Prim Ministru Libjan Abdurrahim El-Keib li waddab dubju fuq ir-rapport g[alkemm kmandant militari tal-Kunsill qed ikompli jinsisti li jinsab f’idejhom. Sadattant hemm sorpri]a fost id-diplomazija internazzjonali g[all-g[a]la ta’ ElKeib ta’ Ministru g[allAffarijiet Barranin. Diplomati/i barranin kienu qed jistennew li dan linkarigu jing[ata lil Ibrahim Dabbashi, id-Deputat Ambaxxtur Libjan g[anNazzjonijiet Uniti. Dabbashi

Ir;iel Libjani fuq tank tal-gwerra f’Zintan (Ritratt> Reuters)

hu diplomatiku rispettat u filbidu tar-rivoluzzjoni kien [e;;e; lil diplomati/i o[ra Libjani biex iduru kontra Gaddafi. Minflok, in[atar Ashour

Bin Hayal, diplomatiku ftit mag[ruf minn Derna, belt mag[rufa b[ala fortizza ta’ Gaddafi. Diplomati/i barranin qalu li ma jafu xejn dwar Hayal.

FRANZA

Lejn aktar mi]uri ta’ awsterità Francois Fillon, il-Prim Ministru Fran/i], qal li tul il-[ames snin li ;ejjin, Franza kienet se tmexxi kampanja ta’ awsterità g[at-total ta’ 100 biljun ewro biex ting[eleb il-kri]i taddejn. Dan apparti [idma g[al integrazzjoni akbar tal-Unjoni Ewropea fos-

thom bdil fit-trattat tal-EU. Fillon qal li Franza, b[al [afna pajji]i o[ra, kienet akkumulat wisq dejn u issa dan kien ta’ theddida g[al dak li nkiseb mit-Tieni Gwerra Dinjija lil hawn, partikolarment f’dik li hi integrazzjoni Ewropea. Hu qal li Franza g[al dawn l-a[[ar

30 sena kienet qed tg[ix fuq id-dejn u kien hemm b]onn li dan jieqaf ur;entament g[aliex ma kienx aktar sostenibbli. Fillon, li kien qed jindirizza kungress tas-Sindki Fran/i]i, qal li g[al dan l-iskop huma me[tie;a 100 biljun kull sena f’tnaqqis mill-i]bilan/

fin-nefqa tal-Gvern u dan kien ifisser kemm ]idiet fit-taxxi kif ukoll tnaqqis fl-infiq. F’dawn l-a[[ar ;ranet, Franza bdiet tattira l-attenzjoni m[asba tas-swieq finanzjarji min[abba d-dejn li g[andha u tqanqlet il-possibbiltà li l-credit rating tal-pajji] jitnaqqas.


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

16

Kultura

Kultura 17

Appo;; g[ar-restawr ta’ pittura imprezzabbli Il-Bank of Valletta qed i[allas l-ispejje] g[ar-restawr tal-pittura ‘Il-Ver;ni tal-Grazzja Divina’. Din hija l-pittura titulari fil-Knisja tal-Kapu//ini dedikata lill-Ver;ni Marija tal-Grazzja Divina fir-Rabat, G[awdex.

Mument waqt ir-restawr tal-pittura ‘Il-Ver;ni tal-Grazzja Divina’

G[alkemm mhix iffirmata u m’g[andha l-ebda arma tar-razza, il-pittura hi attribwita b’/ertezza kbira lill-pittur Malti Stefano Erardi (1630 – 1716). Din ilpittura kienet ikkommissjonata millKanon/i tal-Knisja talMatrijarka ta’ G[awdex (illum mag[rufa b[ala lKatidral ta’ G[awdex) b[ala radd ta’ [ajr lejn il-Ver;ni Marija meta t-terremot di]astru] ta’ Jannar 1693 g[amel [sara lil bosta bini

i]da ma kien hemm l-ebda mwiet. Il-pittura kienet di;à f’postha sal-1698 kif inhu dokumentat fi]-]jara Pastorali tal-Isqof Cocco Palmieri f’Mejju tal-1698. Fil-parti /entrali talpittura, il-Madonna u tTarbija jidhru fuq s[aba tonda mdawra b’numru ta’ putti ferrie[a u kerubini li jiffurmaw inkwadru tond ta[t il-Missier Qaddis u Qaddisin o[ra. Il-wi// talMadonna timmedita jidher i[ares lejn pur/issjoni

solenni li qed tavvi/ina lkappella li kien hemm fi ]mien il-Medjuevu u li tbiddlet fil-knisja li hemm illum. Il-pajsa;; muntanju] ta’ Forn il-:ir, kif inhu mag[ruf dan il-post, jidher b[ala l-isfond ta’ dan ixxenarju. Apparti mill-[sara naturali mal-qoxra tal-pittura fuq perjodu ta’ tliet sekli, ilpittura tkabbret biex tid[ol fil-kwadru tal-;ebel filknisja kif inhi llum, u parti nofs /irkolari ]diedet fuq ilparti ta’ fuq tal-pittura rettangulari ori;inali. Kellhom jittaqqbu xi partijiet fil-kanvas biex jakkomodaw ]ew; kuruni tad-deheb li dak i]-]mien ;ew mibdula b’o[rajn tal-fidda, li sussegwentement insterqu u tqieg[du f’posthom mill;did. Edward Muscat Azzopardi, il-Kap tas-Sezzjoni tal-

Marketing tal-Bank of Valletta, iltaqa’ ma’ Fr Carmelo Dimech, ilKappillan tal-Paro//a talKnisja tad-Divina Grazzja f’G[awdex fil-Prevarti Restorers and Conservators li kienu inkarigati bil-pro;ett tar-restawr. Rappre]entant tal-Bank of Valletta dwar din linizjattiva ta’ restawr ikkummenta li “l-appogg g[all-arti u l-konservazzjoni tat-te]ori nazzjonali permezz tal-impenn tag[na lejn il-wirt Malti huma ]ew; aspetti fundamentali tal-Programm Komunitarju tal-Bank of Valletta. Jien impressjonat bid-dedikazzjoni u lesperjenza li ;ew applikati f’dan il-pro;ett u ninsab fidu/ju] g[alkollox li l-livell ta’ konservazzjoni u restawr se jirrestawra din il-bi//a imprezzabbli g[all-istat ori;inali tag[ha.”

Il-kwadru bil-pittura ‘Il-Ver;ni tal-Grazzja Divina’ li jinsab fil-Knisja tal-Kapu//ini fir-Rabat, G[awdex

?eramika minn Sqallija f’Malta G[add ta’ o;;etti dekorattivi ta/-/eramika u presepji minn Caltagirone, il-belt tal-arti /eramika u tal-presepju fi Sqallija, kif ukoll bi//iet ta’ g[amara antika se jkunu g[all-bejg[ f’attività organizzata mis-Sale]jani ta’ Don Bosco f’Malta bil-g[an li jin;abru fondi g[all-[idma tas-Sale]jani f’pajji]na b’risq it-tfal subien. Din l-attività ta’ ;bir ta’ fondi waqt il-wirja Mercato se ssir bejn l-Erbg[a 7 u l-{add Permanente di Caltagirone. I/-/eramika f’Caltagirone 11 ta’ Di/embru fl-iskola St tmur lura g[a]-]mien Patrick’s tas-Sale]jani f’TasMedjevali b’diversi sejbiet Sliema u tkun miftu[a kuljum f’postijiet differenti ta’ bi//iet bejn l-10.00 a.m. u s-7.00 p.m. ta/-/eramika minn dak ilL-attività se tinfeta[ minn Joe perjodu li jag[tu prova ta’ dan. Said, i/-Chairman ta’ Heritage Malta. I/-/eramika ta’ din il-belt ma]Mario Di Liberto, surmast fl]mien ]viluppat b’mod uniku u arti /eramika, beda lhi meqjusa b[ala dik bl-a[jar U[ud mill-esibiti fil-wirja apprendistat tieg[u b[ala stil u sbu[ija dekorattiva li ta’ /eramika ]ag[]ug[, ja[dem ma’ dawk li tin[adem fi Sqallija. Hi dekorattiva huma meqjusa b[ala differenti mi/-/eramika li minn Sqallija surmastrijiet fl-arti ta/-/eramika tin[adem f’Sciacca u f’Santo li se jkunu f’Caltagirone. Hu kompla blStefano di Camastra, it-tnejn fi f’Malta fil-bidu istudji tieg[u fl-Istituto Statale Sqallija. ta’ Di/embru Diversi studju]i tal-istorja D’Arte per la Ceramica matul i]-]mien sabu rabta bejn f’Caltagirone stess, imwaqqaf Caltagirone u Malta u x-xog[ol minn Don Luigi Sturzo, fejn ta/-/eramika hekk kif l-Ordni ir/ieva d-diploma fil-livell ta’ tal-Kavallieri ta’ San :wann Masters g[all-Arti u anke dik fit-Teorija tal-Arti. Iktar tard hu kienet tordna xog[ol ta//eramika minn din il-belt. spe/jalizza fir-restawr ta/Prin/ipalment il-Kavallieri /eramika. G[al dawn l-a[[ar kienu jordnaw va]uni ta/30 sena hu [adem mill-bottega /eramika biex fihom ja[]nu tieg[u f’Caltagirone. Fl-a[[ar prodotti medi/inali, b’numru ta’ snin hu ng[ata diversi unuri va]uni minn Caltagirone g[al xog[lu f’wirjiet ta’ arti u g[adhom sal-lum i]ejnu /eramika kif ukoll ta lectures dwar i/-/eramika mu]ewijiet u palazzi f’pajji]na. f’istituzzjonijiet edukattivi. Illum f’Caltagirone g[adha {afna minn xog[lu jinsab ferm [ajja t-tradizzjoni taxf’kollezzjonijiet privati u xog[ol arti;janali fi/-/eramika pubbli/i kif ukoll f’binjiet b’numru ta’ [wienet-bottegi ta’ pubbli/i u ekkle]jasti/i. familji li huma attrazzjoni B[alissa xog[lu jinsab esibit turistika minnhom infushom.


IN-NAZZJON

Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

18 Opinjoni#Ittri

Ir-residenza tas-sajf tal-Isqof Cagliares fi stat ta’ di]astru u abbandun

THE SAPIANO SHOW Jidher li wa[da mix-shows

li qed ikollha su//ess fuq listazzjonijiet indipendenti hi dik li qed jippre]enta Martin Sapiano fuq Favourite Channel. {afna telespettaturi fer[u li Sapiano re;a’ lura g[al fuq l-iskrin i]-]g[ir. M’hemmx dubju dwar it-talenti versatili tieg[u u fil-fatt, waqt intervista li saritlu g[al The Malta Independent, hu qal li j[ossu komdu kullimkien, inklu] it-teatru u t-televi]joni, kull fejn hemm imda[[al l-umori]mu. Sa ftit ilu Sapiano kien qed jippre]enta spettakli f’Bay Street, i]da mill-bidu tax-xahar li g[adda [ass li kellu jirritorna g[at-TV g[ax ried “sfidi ;odda”. Ba]ikament, ilprogramm ;did ta’ Sapiano fuq Favourite Channel jie[u l-forma ta’ chat show b’divertiment [afif, primarjament ipprovdut mill-pre]entatur innifsu. Jistennew biex jidhru f’The Sapiano Show hemm kantanti, atturi u personalitajiet mill-qasam sportiv. Sadanittant, Sapiano g[andu wkoll Radio Show g[addej fuq il-101 (kuljum fis-12.45 ta’ waranofsinhar), ikkaratterizzat mis-soltu dinami]mu ta’ dan il-pre]entatur bi stil totalment tieg[u. :RAJJIET KURRENTI

Stephen Calleja llum hu ;urnalist b’esperjenza twila u [afna jorbtuh mal-qasam ;urnalistiku tal-istampa, fejn ta’ spiss jo[ro; b’artikli tassew in/i]ivi u li ma jag[mlu reverenza g[amja lil [add. Issa Calleja beda jidher fi programm televi], Iswed fuq l-Abjad (Net-TV) li qed jesplora ;rajjiet politi/i kurrenti. Min-na[a l-o[ra, wi// ;did mat-telespettaturi ta’ Net hu dak ta’ Simon Vella Gregory li qed jipprodu/i u jippre]enta Newsroom, programm li g[andu l-pre/edent tieg[u fuq l-istess kanal. L-appuntament jibqa’ g[atTnejn filg[axija, g[all-[abta tad-9.30. EVIDENZA

Dan hu xog[ol investigattiv u intelli;enti, ippre]entat ukoll g[al Net-TV, li ta’ min jg[id li g[all-iskeda li g[addejja b[alissa [oloq appuntamenti interessanti tassew. Ippre]entat minn Dione Borg, Evidenza hu programm ri/erkat intensament u mog[ni bil-fehmiet ta’ esperti ppreparati u li jafu l-mestier tag[hom sew. F’dan il-programm ta’ Basement Productions, Borg g[andu spalla b’sa[[itha fil-pre]enza regolari ta’ Dr Anthony Abela Medici, espert forensiku. L-interess ewlieni ta’ dan il-programm hu li jinvestiga ka]i li g[adhom mhumiex solvuti u li jista’ joffri teoriji u direzzjonijiet alternattivi. Hu wie[ed mill-programmi l-aktar intriganti li qed jittellg[u b[alissa fuq l-istazzjonijiet kollha. Ta’ min isemmi li anki mill-aspett tekniku, dan hu programm e]emplari. L-ESTRI TA’ STEVE JOBS Dwar Steve Jobs, il-kofundatur tal-kumpanija ;ganteska Apple, smajna, rajna u qrajna [afna f’dawn l-a[[ar ;img[at. ?ertament, Jobs li miet ta’ 56 sena wara li tilef il-battalja twila tieg[u mal-kan/er, kien wie[ed mill-;enji l-kbar tal-era di;itali. I]da ftit li xejn qrajna jew smajna jew rajna lil min jikteb jew jitkellem dwar l-aspetti negattivi fil-karattru ta’ Jobs. Kiser it-tabù l-istazzjon France 24, li kellu programm twil dwar il-wirt li [alla l-inventur. B[ala bniedem, irrapporta France 24, Jobs kien dittatorjali u diffi/li [afna li ta[dem mieg[u. “Ma kienx xi Madre Tere]a,” qal wie[ed mill-mistednin tal-istazzjon li ddeskriva, effettivament, lil Steve Jobs b[ala “a person who was a jerk”. I]da ntqal ukoll li Jobs kien ;enju, u li b[ala tali, kellu l-li/enzja li seta’ “jag[milha ta’ mi;nun.” Fil-fehma ta’ min kien qed jitkellem fil-programm, Apple jmisshom jaraw x’jistg[u jo[olqu fiddinja tat-televi]joni.

MARIO AZZOPARDI marpardi@maltanet.net

Dan l-a[[ar, flimkien ma’ grupp Rabtin, ]ort ir-residenza tas-sajf tal-Isqof Don Baldassare Cagliares li qieg[da fuq ir-ri[ tal-‘Wied tal-Isqof’ u tid[ol g[aliha mittriq ta’ [dejn il-Palazz Verdala, it-triq li mill-Buskett tag[ti g[as-Si;;iewi. Bqajt impressjonat bl-istat di]astru] u ta’ abbandun li tinsab fih din ir-residenza ta’ dan l-Isqof Malti, li [adem [afna u li tant kellu oppo]izzjoni millKavallieri, mill-Inkwi]itur u mill-Kurja. Qaluli li din ir-residenza, li fiha valur storiku wkoll, kienet tintu]a b[ala kamra tan-nar bil-mo[bi! Ma;enb din ir-residenza, li verament hi mibnija fuq stil antik Malti bil-bit[a ddawwar id-diversi kmamar sbie[ u arju]i, hemm diversi kmamar o[ra li fihom kienu joqog[du dawk li jakkumpanjaw ’l-Isqof, u l-‘famu]’ bir imbarrat b’;ebel biex naturalment ma

Mani;;i fil-bdil tad-distretti

Dehra ta’ din il-binja kkaratterizzata minn telqa u abbandun

jkunx ta’ periklu g[al min ikun g[addej mill-in[awi. M’g[andniex xi ng[idu, ilpjanura li ddawwar din ir-residenza tas-sajf tal-Isqof Cagliares hi wa[da ta’ ;miel kbir u tag[ti xhieda ta’ wa[da mill-isba[ kampanji li g[ad fadal f’pajji]na.

Nixtieq nappella lill-awtoritajiet kon/ernati biex jie[du [sieb din ir-residenza ta’ valur storiku u ma j[alluhiex titmermer u tispi//a, u b’hekk ukoll tispi//a parti o[ra mill-istorja ta’ pajji]na.

Peter Paul Ciantar Ir-Rabat

Bejn l-esperjenza u l-edukazzjoni

Fl-Istati Uniti tqajjem interess bil-ka] tal-bdil fiddistretti f’Texas. Skont lim[allfin, dan il-bdil sar bi standards ‘mhux korretti’. Ftakart fil-ka] li se[[ snin ilu f’Malta ma’ min kien qed ibag[bas maddemokrazija. Milli jidher, minkejja li l-Istati Uniti qieg[da f’dik mag[rufa b[ala ‘Id-dinja l-;dida’ li skopra Kristofru Kolombu, xorta jintu]aw mani;;i li ;ieli se[[ew fil-Kontinent Qadim.

Ftit xhur ilu [abib tieg[i lesta kors Universitarju u applika g[al xog[ol. Kellu jag[mel interview. Alla jbierek we[el min[abba li ntqallu li ma kellux esperjenza. Meta tisma’ hekk, demmek jibda jbaqbaq. Kif jista’ jkollu esperjenza bniedem li jkun g[adu [iere; mill-bankijiet tal-iskola terzjarja? Il-verità hi li l-esperjenza tista’ tiksibha ma]-]mien, i]da l-iskola u t-tag[lim mhux fa/li jinkisbu bl-istess mod. Allura n[oss li qed imexxu l-karru quddiem i]-]iemel. Kieku kellna norbtu dan l-argument ma’ kull [a;a o[ra, nixtieq nibda nara x’forma ta’ edukazzjoni jkollhom il-pre]entaturi fuq l-istazzjonijiet tar-radju u tat-televi]joni. Mhux sew li jkollok nies, lesti jiffurmaw l-opinjoni tag[hom fuq nies kolti, meta huma nfushom ma jkollhomx livell xieraq ta’ edukazzjoni. B[alma g[edt g[al [abibi - l-edukazzjoni ma ;;ibhiex blesperjenza, u bl-esperjenza biss, ma tikber qatt fl-edukazzjoni.

Marsalforn, G[awdex

Ra[al :did

G. Bonett

L-Ambjent mill-Qrib

In-natura u l-bijodiversità

Joe Attard

Sit li jaqa’ ta[t il-programm Natura 2000 ifisser li f’dak ilpost ma jkunx jista’ jsir ]vilupp, attivitajiet u lanqas jid[lu nies? Le. Dan il-programm ambizzju] in[oloq biex jin]amm il-wirt naturali Ewropew u biex ikun hemm ]vilupp ming[ajr [afna [sara. G[alhekk meta f’pajji] b[al Malta ji;i identifikat sit b’valur ambjentali u jsir parti minn dan il-programm, dan ma jfissirx li n-nies u attivitajiet ekonomi/i jkunu qed ji;u esklu]i – anzi bil-kontra. Attivitajiet li jsa[[u l-ambjent huma ta’ min jinkora;;ihom. Kull individwu hu m[e;;e; i]omm postijiet familjari g[alina b[alma huma teng[ud tax-xag[ri u msa;ar li huma parti mi/-/iklu tal-[ajja. Nipprote;u parti mill-identità ta’ madwarna!


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

Attwalità

Attwalità 21

Il-lista tal-aktar sebg[in persuna b’sa[[ithom fid-dinja

Barack Obama

Vladimir Putin

Hu Jintao

Angela Merkel

Bill Gates

Abdullah bin Abdul Aziz al Saud

Il-Papa Benedittu XVI

dollar fuq ismu, dropout minn Harvard University, imma famu] g[al Microsoft. Jag[ti [afna flus g[al skopijiet filantropi/i, spe/jalment favur tilqim kontra l-mard, l-aktar dak infettiv, inklu] il-malarja, li jixtieq jeqred mid-dinja. Warajhom ji;i s-Sultan Abdullah bin Abdul Aziz al Saud tal-Arabja Sawdita, li g[andu 87 sena. Isaltan fuq 20% ta]-]ejt kollu li nafu bih fid-dinja, u pajji]u g[andu l-aktar ]ew; siti qaddisa g[all-Musulmani. Lill-Papa nsibuh fil-post li jmiss. Jg[odd 1.2 biljun ru[ ta[t l-influwenza tieg[u. Il-kelma tieg[u hija rispettata kullimkien, tal-inqas g[ax jarawh influwenza kbira. Personalment, Bendittu XVI juri kapa/ità spiritwali u intellettwali kbira [afna. Kliemu huwa meqjus, jag[mel sens u jag[ti direzzjoni. Ben Bernanke ji;i fit-tmien post, b[ala Chairman tar-Riserva Federali,

tal-Amerika. Kellu, u g[ad g[andu, rwol importanti fit-tmexxijja talekonomija nazzjonali. M’hemmx g[alfejn ng[idu li g[andu [afna g[edewwa wkoll, fosthom il-kandidati presidenzjali kollha tal-GOP, li [alfu li jne[[uh min-nofs jekk jitilg[u huma. Mark Elliot Zuckerberg g[ad g[andu 27 sena u mar l-Università ta’ Harvard g[al ftit ming[ajr ma gradwa. Imma sar famu] u g[amel [afna flus blinvenzjoni tal-facebook. Huwa stmat li g[amel 17.5-il biljun dollaru s’issa. Minkejja d-diffikultajiet li g[addej minnhom, u l-kritika minn pajji]u u mill-Ewropa, David Cameron, il-Prim Ministru tal-Gran Brittanja jinstab flg[axar post. Huwa qed imexxi gvern ta’ koalizzjoni li g[all-ewwel kien ipprometta imma kellu jiffa//ja [afna problemi spe/jalment dwar il-phone hacking u Andre Coulson li kien tah ilfidu/ja tieg[u. Hemm sittin o[ra, fosthom Bill u

Hilary Clinton, Berlusconi u l-familja tieg[u, u Sonia Gandhi. Ta’ min jinnota li sitt nisa biss jidhru fuq illista, u dawn barra wa[da ;ejjin millqasam politiku. Fid-dinja tal-negozju u l-kummer/, jing[ad li g[ad hemm [afna xkiel biex in-nisa javvanzaw. Imma mhux fil-komunikazzjoni fejn in-nisa qabdu sew. Kollox ma’ kollox, dan l-e]er/izzju mhux ming[ajr /ertu valur. G[andu bias Amerikan, ma ng[idu xejn, imma juri nies mid-dinja kollha. Fuq kollox, il-lista tinkludi /erti ismijiet li mhux [afna jafu bihom. G[alhekk din il-lista hija okka]joni biex insiru nafu a[jar min qed imexxi d-dinja. Dejjem sa /ertu pont, u mhux ming[ajr xi tbissima, [elwa jew qarsa. Xi w[ud minn dawn l-ismijiet jog[buna, o[rajn jista’ jkun li nistmelluhom. Il-gosti jvarjaw, anke fil-listi tal-popolarità. Umani nibqg[u dejjem.

Hillary Clinton

Silvio Berlusconi

Rupert Murdoch

minn Norbert ELLUL-VINCENTI nibit2@gmail.com

L-aktar personalitajiet b’sa[[ithom fid-dinja

20

Mark Zuckerberg

Min huma l-aktar nies b’sa[[ithom fid-dinja b[alissa? A[jar ng[iduha wkoll bl-Ingli] biex niftiehmu i]jed: “The seventy most powerful people in the world”. Hekk i;ibha l-Forbes Magazine li g[amel dan issonda;; f’dawn l-a[[ar jiem. Mela nibdew minn hemm. Mhux qed nit[addtu fuq il-fatt, imma fuq kif ja[sbu n-nies skont sonda;;, li huwa [a;a o[ra, g[ax is-sonda;; jiddependi [afna mill-apparenza, mill-midja, mill-gosti, millpo]izzjonijiet intellettwali, kulturali u reli;ju]i ta’ dak li jkun. Imma wara sonda;;, dejjem g[andek xi [a;a fuqiex titkellem, x’tixtarr, xi tqis u twie]en, xi t[ammem u ttella’ u tni]]el. Il;urnali g[andhom fuqiex jit[addtu u jimlew il-pa;ni. Sonda;; mhux l-a[[ar kelma. Lanqas ma jitqies il-valur ta’ xi [a;a

David Cameron

e//ezzjonali mill-vot ta’ ?ikku lpoplu – kul[add, [orrox borrox, jifhem u ma jifhimx. Imma fuq ilvot individwali tinbena ddemokrazija, u s’issa g[adna ma sibniex manjiera a[jar minn “one man one vote”. Imbag[ad nistaqsu x’nifhmu bilkelma, “power”. G[ax hemm power u power. Il-kriterji kienu n-numru ta’ nies, li l-persuna li wie[ed jag[]el ikollha xi poter fuqhom, il-finanzi, l-influwenza tal-individwu, u mbag[ad kemm dan i[addem b’mod attiv dan il-poter. Erba’ punti. Allura jispikkaw fil-pront Obama u Putin fl-ewwel u t-tieni post, li anke wara l-waqg[a talGwerra Bierda, donnhom xorta wa[da g[adhom jaqsmu l-akbar poter fid-dinja bejniethom. Hmmm. Jekk wie[ed minn dawn

Sonia Gandhi

iqum filg[odu bil-burdata [a]ina, gwaj g[ad-dinja. It-tnejn g[andhom popolarità llum kif ukoll kritika. U xi daqqiet kritika serja [afna. Imma poter g[andhom, in[obbuhom jew ma n[obbuhomx. U Putin xi w[ud ja[sbu li jibqa’ fil-poter sas-sena 2024! Hu Jintao nstab fit-tielet post. Dan huwa President tal- People’s Republic of China. G[andu 68 sena u mi]]ewwe;. Is-sena l-o[ra kien fl-ewwel post, imma ni]el hu u jirtira mill-uffi//ji tieg[u, favur is-su//essur. Warajhom ti;i Angela Merkel, Kan/illier tal-:ermanja, mara tal[adid, kap tal-aqwa ekonomija flEwropa, u tiddomina fuq il-kapijiet Ewropej kollha. G[ad g[andha 58 sena. Mhix [a;a kbira naraw lil Bill Gates, ta’ 56 sena, b’59 biljun

Nicolas Sarkozy

1. Barack Obama 2. Vladimir Putin 3. Hu Jintao 4. Angela Merkel 5. Bill Gates 6. Abdullah bin Abdul Aziz al Saud 7. Papa Benedittu XVI 8. Ben Bernanke 9. Mark Zuckerberg 10. David Cameron 11. Sonia Gandhi 12. Mario Draghi 13. Nicolas Sarkozy 14. Wen Jiabao 15. Zhao XiaoChuan 16. Hillary Clinton 17. Michael Bloomberg 18. TimothyGeithner 19. Manmohan Singh 20. Warren Buffett 21. Silvio Berlusconi 22. Dilma Rousseff 23. Carlos Slim Helu 24. Rupert Murdoch 25. Benjamin Netanyahu 26. Ali Hoseini-Khamenei 27. Michael Duke 28. Jeffrey Immelt 29. Zhou Yongkang 30. Sergey Brin 31. Ali Al-Naimi 32. Rostam Ghasemi 33. Lou Jiwei 34. Ashfaq Parvez Kayani 35. Mukesh Ambani 36. Masaaki Shirakawa 37. Kim Jong-il 38. Ban Ki-Moon 39. Christine Lagarde 40. Jeff Bezos 41. Jamie Dimon 42. Robin Li 43. Lloyd Blankfein 44. Li Ka-shing 45. David Koch 46. Rex Tillerson 47. Lakshmi Mittal 48. Recep Erdogan 49. Robert Zoellick 50. Bill Clinton 51. Dalai Lama 52. Larry Fink 53. Khalifa bin Zayed Al-Nahyan 54. Bill Gross 55. Joaquin Guzman Loera 56. Ahmed Shuja Pasha 57. Dawood Ibrahim Kaskar 58. Tim Cook 59. Dmitry Medvedev 60. Masayoshi Son 61. Azim Premji 62. Yoshihiko Noda 63. Joseph Blatter 64. Jill Abramson 65. Bernard Arnault 66. Sebastian Pinera 67. John Boehner 68. Jacques Rogge 69. Xi Jinping 70. Alisher Usmanov


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

22 Kumpass

{ruq, serqa sagrilega u l-E]er/izzi Spiritwali Pa;na koordinata minn Charles B. SPITERI charles.spiteri@media.link.com.mt

Kienet lejla tal-1804 meta qabad in-nar fl-armarji fejn jinqaflu l-lanterni tal-Vjatku fil-knisja ta’ {a]-}ebbu;. :wakkin Parnis, li kien qed jie[u kenn fil-knisja, inteba[ bil-[ruq. Qabad il-[bula talqniepen u beda jdoqq kif ;ie ;ie biex isejja[ lin-nies. In-nies ;riet lejn il-knisja u wara ftit, g[all-g[ajta ta’ nar u ilma, l-ir;iel u n-nisa ;rew bil;arar, bl-in[as u bil-borom mimlijin bl-ilma li l-e[fef fosthom ferrg[uhom fuq innar, li ntefa malajr. Li ma kienx g[al Parnis, is-sagristija l-qadima kienet tinqered birrikkezzi kollha li hemm fiha. Aktar tard u sewwasew fillejl ta’ bejn id-9 u l-10 ta’ :unju tal-1819, lejl il-Corpus, da[lu fil-knisja minn tieqa talgallarija, li dak i]-]mien ma kellhiex ilqug[ tal-[adid, il[allelin {anxarin, ta’ Wied Qirda, il-Papa u wie[ed Bormli]. Serqu l-linef ta’ San :u]epp, tal-Karmnu u talErwie[ u ]-]ew; lanterni talKongregazzjoni tasSagrament. {ar;u u [bew kollox f’bir bla ilma fil-qalba ta’ {al Mula. Inkixef kollox. Kixef kollox missier il{anxarin, imlaqqam Germuda, u radd lura l-fidda, u l-[allelin qalg[u xebg[a frosta fuq dahar il-[mir u mbag[ad sfaw mitfug[in il-[abs. Xi w[ud qalu li Germuda kien imda[[al mal-o[rajn u x[in inteba[ li kienu se jinkixfu, mar jikxef kollox hu biex jie[u l-ma[fra.

L-E]er/izzi Spiritwali Fl-1809, l-a[wa :an Patist u Feli/ Abela waqqfu lE]er/izzi Spiritwali g[allir;iel biex isiru kull sentejn. (Atti Pietru Pawl Buttigieg, 31 ta’ Awwissu 1809).

Vi/enz Barbara waqqaf dawk tan-nisa fl-1834. Dan g[amlu billi ta ]ew; kapitali, wie[ed ta’ 1,000 skud u lie[or ta’ 300. (Atti :u]eppi Metropoli, 17 ta’ Di/embru, 1834 u 26 ta’ Settembru, 1848). Qabel dawn ilfundazzjonijiet, l-e]er/izzi rari kienu jsiru. Minn ]mien g[all-ie[or kien jordnahom l-Isqof u kienu jg[idulhom Missjonijiet. Wie[ed jista’ jg[id li bdew mas-seklu dsatax, g[ax il-Parroku

gost infakkruh. Lewlieni, li jista’ jissejja[ il-fundatur tag[ha, kien ilmejjet Dun Filippu Calleja minn {a]}ebbu;… B[ala sie[bu kellu lil Dun Bartilmew Attard. Dawn i]-]ew; qassisin mill-aktar denji bdew din il[idma fl-1811 i]da damet sal-1818 biex twaqqfet kanonikament.” Storia Ecclesiastica, p.452. Fis-sena 1808 saret ittraslazzjoni solenni talkwadru ta’ Sant’Agata. Dan il-kwadru sewa 35 skud. Ilgwarni/ 17-il skud, li sitta

L-idea wara KUMPASS hi li waqt li sieq wa[da tieg[u tibqa’ fuq il-karta, l-o[ra tinfeta[ minn post g[all-ie[or f’pajji]na stess, biex twasslilna tag[rif li jew nafu ftit dwaru jew ma nafu xejn. {ajr imur lill-kittieba differenti, li u[ud minnhom ma g[adhomx fostna. Darb’o[ra, KUMPASS se jittratta l-isplu]joni tal-porvlista fil-Birgu.

Scicluna, Dun Doru Piscopo u Dun :u]epp Psaila u o[rajn bdew din l-opra fissena 1802, u taw [idmiethom b’xejn g[al bosta snin. “Il-missjoni l-kbira. Din il[idma daqshekk ta’ fejda,” jg[id A. Ferris, “g[amluha xi qassisin li isimhom nie[du

minnhom ing[ataw millbenefatturi. Fl-1811 saret pur/issjoni o[ra b[alha bil-kwadru ta’ San Kal/idon. F’dik is-sena wkoll i;;eddet il-qanpiena li jg[idulha l-;dida, u l-o[ra mag[rufa b[ala tal-imwiet. Fl-1825 l-img[allmin tal-

ir[am Vin/enz u :u]eppi Dalli [admu l-iskannella u t-tara; tal-artal tal-Karità. Swew 465 skud. Tmintax-il skud o[ra g[all-iskultura flinjam u l-induratura. Fl-1824 bdew ja[sbu biex iroddu aktar solenni u b’pompa akbar lill-passjoni u l-mewt ta’ Sidna :esù Kristu fil-:img[a l-Kbira. Bdew billi g[amlu l-vari ta’ Kristu u l-misteri meta lProkuratur kien :an Patist Attard. Sal-1825 l-opra kienet mitmuma. L-awtur ta’ dawn il-misteri sbie[ u talkur/ifiss tas-sig[at kien lImg[allem Anton Mifsud, li joqg[od il-Belt, meg[jun, kif jing[ad, mit-Tabib u Professur tal-Botanika, Gavin Portelli. Ukoll ittapezzerija tal-luttu saret dik il-[abta, minnufih wara l-vari, ji;ifieri bjen l-1827

u l-1829 ta[t Pawl Said talG[orof u Anton Pisani. Il-kaxxa jew monument hi xog[ol il-kompatrijott Saver Micallef, ta[t it-tmexxija ta’ :or; Pullicino, Professur tad-disinn fl-1840. Dan ilmonument hu sempli/i daqskemm hu sabi[ u eleganti. Fl-1878, ta[t il-[arsien talProkuratur Dun :an Indrì Callus tant sbie[ blinduratur l-;dida, li l-g[ajn qatt ma tixba’ t[ares lejh. Din l-induratur swiet 120 skud. Sas-sena 1824, fil:img[a l-Kbira kienet issir pur/issjoni ]g[ira sal-knisja tal-Grazzja bi Kristu mejjet, fil-kaxxa l-qadima, u hemmhekk kien jitqieg[ed kif id-dixxipli qieg[du ;isem il-Mulej fil-qabar.” Traduzzjoni ta’ Frans Sammut mill-ktieb ta’ Dun Salv Ciappara

Il-gwerra u l-attivitajiet f’Birkirkara L-ewwel xhur tal-gwerra ma tantx fixklu lil Malta billi l-Italja, li kienet alleata mal-:ermanja, g[all-ewwel baqg[et newtrali. I]da f’Mejju 1940, il-qag[da bdiet tinbidel. Kien hemm sinjali li l-Italja kienet die[la filgwerra. Kien fl-istess xahar li l-Banda Karkari]a Sant’ Elena esegwiet programm fil-Palazz ta’ Sant’Anton. Dan kellu jkun l-a[[ar programm talBanda Sant’Elena fi ]mien ta’ pa/i. Il-gwerra kienet riesqa lejn xtutna. Fl-10 ta’ :unju 1940, l-Italja ddikjarat gwerra kontra l-alleati. Il-gwerra issa kienet fuq l-g[atba u l-g[ada filg[odu bdew l-attakki fuq Malta. Dakinhar kien hawn tmien attakki mill-ajru. Mietu n-nies u ;;arrfu d-djar fl-in[awi tal-portijiet. Eluf ta’ nies sarrew [wejji;hom u telqu minn dawk lin[awi. Fittxew il-kenn fl-ir[ula ta//entru tal-g]ira. Birkirkara mtliet bir-refu;jati. Issitwazzjoni f’Birkirkara jiddeskriviha tajjeb, il-kittieb :u]e’ Ellul Mercer, hu nnifsu refu;jat f’Birkirkara, fid-djarju

tieg[u Ta[t in-Nar. Hu jirrakkonta hekk: “Hawn f’Birkirkara, fejn qieg[ed jien, tmur fejn tmur u tersaq fejn tersaq, ma t[abbatx wi//ek [lief ma’ ;emg[at kbar ta’ nies. Er;ajt smajt li f’Birkirkara, b’kollox hawn madwar [amsin elf ru[. Ma na[sibx li l-g[add hu daqshekk kbir meta tqis kemm hemm refu;jati l{amrun, {al Qormi, ir-Rabat, {a]}ebbu;, i]-}ejtun u l-Mosta u fi r[ula o[rajn. Madankollu ma tistax ti/[ad li n-nies donnha g[amlet g[al Birkirkara i]jed milli g[all-ir[ula l-o[ra. Hawn bosta djar li fihom laqg[u minn tlieta sa erba’ familji.” Il-Ka]in Sant’Elena ta’ Birkirkara ma kienx e//ezzjoni. Il-[ajja fil-ka]in Il-gwerra laqtet lil kukl[add, inklu] il-ka]in Sant’Elena. Il-ka]in laqa’ fi [danu b[ala refu;jati, erba’ familji li baqg[u hemm g[al numru ta’ snin sakemm g[adda l-periklu. L-effett talgwerra [arbat ukoll fl-ewwel ftit

;img[at, il-[ajja fil-ka]in. It-tombla, li baqg[et issir sad-9 ta’ :unju, waqfet [esrem u ma bdietx issir qabel Di/embru, kif waqaf ukoll il-log[ob tal-biljard, li re;a’ beda jsir f’Awwissu. F’Lulju 1940, sar biss il-log[ob talkarti. Insibu wkoll li f’Lulju saret purtiera fil-banka tal-lottu min[abba fil-blackout. Fl-ewwel ;img[at fost itta[wid u l-konfu]joni li ;abet mag[ha l-gwerra, g[amel ]jara fil-ka]in ilGvernatur Sir William Bobbie. I]da wie[ed jista’ jg[id li sa Di/embru 1940, il-[ajja fil-ka]in re;g[et ;iet g[an-normal bil-log[ob tat-tombla, il-karti u l-biljard, u hekk baqg[et matul l-1941 u l-1942, minkejja li f’dik is-sena s-sitwazzjoni kienet imwieg[ra [afna, bl-attakki mill-ajru li g[amlu [erba s[i[a; il-;u[ li kompla jag[fas u t-theddida ta’ inva]joni. Fix-xhur ta’ Lulju u Awwissu, minkejja li l-qag[da kienet tassew kritika min[abba n-nuqqas talikel u l-istennija ta’ konvoj, it-tombla saret b’mod regolari.

L-g[otja tal-Ba]ilika Xi snin wara l-gwerra u sewwasew fl-1950, intemmet b’wi// il-;id il-

kwistjoni dwar xi drittijiet u privile;;i tal-kononi/i, li kienet ilha sejra mill1936. Fost affarijiet o[ra, ilKolle;;jata Elenjana ;iet elevata g[all-grad ta’ Ba]ilika Minuri, u lKanoni/i re;g[u ng[ataw il-jedd li je]er/itaw id-dritt tal-;uspatronat, ji;ifieri li jag[]lu huma, (b[alma kien isir sal-1936), il-kanoni/i l-;odda. Din l-a[bar imliet lil Birkirkara bilfer[, u kien de/i] li tkun /elebrata bilkbir il-festa tas-Salib Imqaddes (Santu Kru/) fit-3 ta’ Mejju. G[aldaqstant, dakinhar mhux biss saru l-funzjonijiet tal-knisja b’solennità kbira, i]da filg[axija, wara 14-il sena re;g[et saret il-pur/issjoni bil-vara titulari ta’ Santa Elena, li fiha [adu sehem i]]ew; baned Karkari]i, Duke of Connaught u Sant’Elena. Ilpur/issjoni bil-vara g[addiet millWied. Kitba ta’ Winston Zammit G[aqda Mu]ikali Sant’Elena 2009


IN-NAZZJON

Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

TV#Radju 23 minn Raymond Miceli - ray.miceli@media.link.com.mt IL-MARA TAL-LUM

In-nisa u s-sewqan NET Television 13>40

Ta’ spiss jing[ad li n-nisa ma jafux isuqu. I]da kemm hu minnu dan? Illum insibu nisa li jsuqu mhux biss karozzi ]g[ar privati, i]da wkoll karozzi tal-linja, trakkijiet u vetturi o[ra kummer/jali goffi. Fost il-mistednin ta’ Gloria Mizzi se jkun hemm Fleur Balzan, li tipprodu/i u tippre]enta l-programm fuq NET Television Wheelspin, u Stephanie Calleja, li ssuq fit-ti;rijiet

In-nisa llum anki narawhom isuqu vetturi goffi

FIL-QOSOR • ANALI}I TAL-A{BAR (NET Television 21>00) Il-programm tal-lum se janalizza kif ta[t it-tmexxija ta’ Joseph Muscat, il-Partit Laburista g[andu eks Ministri

So/jalisti li huma responsabbli minn setturi ewlenin g[all-pajji] li fi ]mien gvernijiet Laburisti mexxew b’mod di]astru] u li [allew dannu g[all-prosperità tal-pajji]. Bis-sehem ta’ diversi opinjonisti, il-programm se janalizza xi kredibbiltà g[andu l-Partit Laburista mmexxi minn Joseph Muscat meta qed jafda f’nies li l-passat tag[hom hu m/appas ma’ dak li wettqu gvernijiet Laburisti. Produzzjoni u pre]entazzjoni Roderick Agius.

BEJNI U BEJNEK

Gloria Mizzi NET Television 23>30

Josef Bonello llum se jlaqqag[na max-xandara veterana Gloria Mizzi (fir-ritratt fuq), li b[alissa qed narawha darba fil-;img[a tippre]enta l-programm fuq dan l-istazzjon Il-Mara tal-Lum. Twieldet fi Tripli minn ;enituri li kienu jiffurmaw parti mill-komunità Maltija ta’ hemmhekk, biss meta kienet g[adha ]g[ira mhux l-ewwel darba li ;iet Malta ]]ur lil nannitha li kienet toqg[od {al Balzan. Fil-[amsinijiet i]da ;iet tg[ix Malta b’mod permanenti u fl-1961 i]]ew;et. Ilha involuta fil-qasam taxxandir g[al dawn l-a[[ar 44 sena. Kienet ukoll fil-Kunsill Lokali ta’ Tas-Sliema u g[al xi ]mien ukoll editri/i tar-rivista ta’ darba fix-xahar Il-Mara tal-Lum. Pubblikazzjonijiet Indipendenza g[adha kif [ar;et g[all-bejg[ il-ktieb tag[ha bir-ri/etti More Glorious Food, wara s-su//ess li kiseb il-ktieb fuq l-istess linji Glorious Food.

• MALTA LLEJLA (NET Television 17>00) -

Stephanie Spiteri llum se jkollha mistiedna distinta, Suha Arafat (fir-ritratt fuq ix-xellug), l-armla tal-eks mexxej Palestinjan Yasser Arafat. Twieldet f’:erusalemm fl-1963. Qabel ma ]]ew;et li Yasser kienet ta[dem b[ala ;urnalista. Issa ilha minn Lulju 2007 tg[ix f’Malta flimkien ma’ bintha Zawha u ma’ [uha Jubran D. Taweel li hu l-Ambaxxatur tal-Palestina f’Malta. Ukoll fil-programm se jkun hemm Reuben Degabriele mill-Outreach tal-Caritas (Malta), il-psikjatra Anton Grech u Noel Farrugia dwar l-ivvja;;ar. • 88 MINUTI (Raitre 21>05) - Film thriller, koproduzzjoni :ermani]a, Amerikana u Kanadi]a, li n[adem fl-2006 b’re;ija ta’ Jon Avnet u bl-atturi Al Pacino u Alicia Witt fil-partijiet ewlenin. Serial killer ikun wasallu l-jum biex ji;i ;;ustizzjat. I]da waqt li hu maqful jitwettqu aktar delitti bl-istess mod. G[alhekk hemm dubju kienx hu l-veru [ati.


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

24 TV#Radju NEMICO PUBBLICO

07>00 09>00 09>30 11>45 12>30 13>00 13>05 13.20 15>20 15>35 15>40 15>45 16>40 16>45 17>00 18>00 18>10 18>45 18>55 19>45 20>30 21>00 21>30 21>32 23>00 23>30

NET News Bejni u Bejnek (r) Teleshopping It-Tnejn l’Huma X’Hemm g[all-Ikel^ NET News Teleshopping Il-Mara tal-Lum Teleshopping Bla Kumment XD Cartoons Bla Kumment Teleshopping Malta Llejla NET News (ikompli) Malta llejla Flimkien ma’ Nancy Kontra l-{in NET News Pack Leader Anali]i tal-A[bar NET News Evidenza NET News Bejni u Bejnek

06>00 07>00 07>15 07>40 07>50

101 Breakfast Club A[barijiet (ikompli) 101 Breakfast Club Il-:urnali (ikompli) 101 Breakfast Club

Sensiela ta’ serqiet mill-banek Rete 4 21>10

Johnny Depp (fin-nofs firritratt) hu fost latturi ewlenin f’dan il-film drammatiku Amerikan tal2009 b’re;ija ta’ Michael Mann. Il-;rajja to[odna lura fl1933 u naraw dak li jg[addi minnu l-kriminal John Dillinger li jkun qed iwettaq sensiela ta’ serqiet mill-banek. Atturi o[ra li naraw fil-film jinkludu lil Christian Pale u lil Marion Cotillard.

(b’waqfa g[all-A[barijiet fil-Qosor fit-08>00)

09>00 09>05

A[barijiet fil-Qosor Magazine 101 (b’waqfa g[all-A[barijiet fil-Qosor fl-10>00)

10>30 11>55 12>00 12.15 12>45 15>00 15>05

Wavelength Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet X’G[andna g[all-Weekend The Big Show - Martin Sapiano A[barijiet fil-Qosor Hitsteria (b’waqfiet g[all-A[barijiet fil-Qosor fl-16>00)

17>00 17>55 18>00 18>15 20>00 21>00 23>00 24>00

Education 22 • melita 22 # 104 07:00 - TVAM 09:00 - Euro News 11:00 – Prin/pijiet 11:30 Bijografiji 12:30 - EGOV4U 13:00 - Stretch 13:30 - G[a]liet 14:15 - 10 minunti 14:30 G[awdex illum 15:00 - 21st Century 15:30 - Prin/pijiet 16:00 - Bijografiji 17:00 - EGOV4U 17:30 - Stretch 18:00 - G[a]liet 18:45 - 10 minuti 18:55 - A[barijiet g[al dawk Neqsin mis-Smig[ 19:00 – G[awdex illum 19:30 21st Century 20:00 - Stretch 20:25 - A[barijiet bl-Ingli] 20:30 - Prin/pijiet 22:00 - Il-Li;i u Jien 22:30 - Wirt Arti u Kultura 23:00 - Bijografiji. Favourite Channel • melita 31#108 • GO Plus 106 08:00 - Stenba[ 10:00 Teleshopping 11:45 - Reporter 12:05 - Favourite Link 12:10 Kont Taf? 12:15 - F. News 12:30 Niskata 15:00 - Favourite Cine-ma 15:30 - Teleshopping 16:30 Nintrefa ‘l Fuq 17:30 - Jien u Int 18:15 – F. News 18:30 - (ikompli) Makura 19:45 - Reporter 20:05 Muftie[ 20:10 - Kont taf? 20:15 F. News 21:00 - Sfera 22:30 Storjografija 23:00 - Link 23:05 Kont taf? 23:15 - F. News. La 5 • melita 162 13:45 - Grande Fratello 14:00 ER - Medici in prima linea (TF) 14:45 - Dawson’s Creek (TF) 15:35 - Eli Stone (TF) 16:25 Champs 12 (TN) 17:15 - La tata (sitcom) 17:40 - Cuori selvaggi. Film 2006 19:25 - Amici 19:55 -

Extreme Makeover Home Edition 20:40 - Grande Fratello 21:10 – Dirty Sexy Money (TF) 23:10 Moonlight (TF).

Newsdesk Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet Malli Jidlam Country Music Club Fuzzbox - Lito Newsdesk (r) Night Style - Joe Vella

BBC Entertainment • melita 300 07:00 - 3rd & Bird 07:10 Bobinogs 07:20 - Boogie Beebies 07:35 - The Adventures of Spot 07:50 - Tweenies 08:10 - Charlie and Lola 08:20 - Fimbles 08:40 One Foot in the Grave 09:40 The Weakest Link 10:25 - Emma 11:15 - Doctors 11:45 EastEnders 12:15 - Casualty 13:10 - One Foot in the Grave 14:40 - Emma 15:30 - The Weakest Link 16:15 - Doctors 16:45 - EastEnders 17:15 Casualty 18:05 - Emma 19:00 The Weakest Link 19:45 Doctors 20:15 - EastEnders 20:45 - Big Cat Diary 21:40 Coast 22:40 - Afterlife 23:30 One Foot in the Grave. TCM • melita 310 • GO Plus 701 07:40 - Bonanza 08:40 Gunsmoke 09:45 - Agatha Christie’s Murder in Three Acts. Film ’86 11:40 - The Double Man. Film ’67 13:40 - Bonanza 14:45 - Gunsmoke 16:00 Murder with Mirrors. Film ’85 18:00 - Western Union. Film ’41 (U) 20:00 - The Girl Can’t Help It. Film ’56 (U) 22:00 - Mystic River. Film 2003 (15). MGM Movies • melita 312 • GO Plus 702 07:35 - Kings of the Sun. Film ’64 09:20 - MGM’s Big Screen 09:35 - Flight from Ashiya. Film ’64 11:15 - The Secret Invasion. Film ’64 12:50 - Gaily, Gaily. Film ’69 14:35 - Khartoum. Film ’ 66 16:40 - One Summer Love. Film ’76 18:15 - How to Beat the High Cost of Living. Film ’80 20:00 Kidnapped. Film ’86 21:40 Body and Soul. Film ’81.

TVM • melita 101 • GO Plus 101 07:00 - TVAM 09:00 - Mela Isma’ Din (r) 09:10 - Madwarna 09:20 - Kwi]]un (r) 10:00 Purée (r) 11:00 - Asteriks 11:30 - Il-Li;i u Jien 12:00 - A[barijiet# rapport tat-temp 12:10 Sellili 14:00 - A[barijiet 14:05 (ikompli) Sellili 16:00 - A[barijiet 16:10 - }ona 17:40 - Sa[[tek l-Ewwel 17:45 - Mela Isma’ Din 18:00 - A[barijiet 18:10 Kwi]]un 18:55 - Purée 20:00 A[barijiet# sports# rapport tattemp# rapport finanzjarju 20:40 De/eduti 21:45 - Bondi + 22:30 - Venere 23:15 - L-A[barijiet 23:30 - Gadgets (r). ONE • melita 103 • GO Plus 103 07:00 - Bon;u Bundy 10:00 Teleshopping 10:30 - Sieg[a }mien 12:00 - Teleshopping 12:45 - Kalamita 16:20 - Lapes u Karta 16:30 - Teleshopping 17:00 - Sal-:ister 17:30 - ONE News Update 17:40 - Aroma Kitchen 19:05 - Londri 19:20 Minuta Wa[da! 19:30 - ONE News 20:15 - Inbox 20:20 Illostra 20:30 - Emilja 21:45 Ilsien in-Nisa 23:15 - ONE News 23:40 - Minuta Wa[da! 23:45 Kalamita (r). Smash • melita 105 • GO Plus 105 08:00 - Er;a’ Lura 09:00 {abbejtek 10:00 - Fil-K/ina ma’ Farah 10:50 - Teleshopping 13:00 - 1046 Music 15:00 Teleshopping 16:20 - Fil-K/ina ma’ Farah (r) 17:10 - Er;a’ Lura 18:15 - Bingo 75 18:40 Teleshopping 19:00 - News 19:30 - Il-Parlament tal-Poplu 20:30 - Forum 21:30 - CNI 22:00 - News 22:30 - Motordrome (r). Raiuno • melita 150 • GO Plus 201 06:45 - Unomattina (jinkludi Tg 1 fis-07:00, it-08:00 u d-09:00) 11:00 - Tg 1 11:05 - Occhio alla spesa 12:00 - La prova del cuoco 13:30 - Tg 1 14:00 - Tg 1 Economia 14:10 - Verdetto finale 15:15 - La vita in diretta 16:50 Tg Parlamento 17:00 - Tg 1 18:50 - L’eredità 20:00 - Tg 1

20:30 - Qui Radio Londra 20:35 - Soliti ignoti 21:25 - Don Matteo 8 23:00 - Porta a porta 00:35 - Tg 1 notte 01:10 - Qui Radio Londra 01:15 - Sottovoce 01:45 - Rai Educational - In Italia.

Amici 16:55 - Pomeriggio cinque 18:50 - Avanti un’altro! 20:00 Tg 5 20:30 - Striscia la notizia 21:10 - Io canto 00:10 - Tg 5 notte 00:40 - Striscia la notizia 01:20 - Uomini e donne (talk show).

Raidue • melita 151 • GO Plus 202 07:00 - Cartoons 10:00 Tg2punto.it 11:00 - I fatti vostri 13:00 - Tg 2 giorno 13:30 - Tg 2 costume e società 13:50 - Tg 2 medicina 33 14:00 - Italia sul due 16:10 - Ghost Whisperer (TF) 16:50 - Hawaii Five-O (TF) 17:45 - Tg 2 Flash L.I.S. 17:50 Tg sport 18:15 - Tg 2 notizie 18:45 - Numb3rs (TF) 19:30 Squadra Speciale Cobra 11 (TF) 20:30 - Tg 2 notizie 21:05 Criminal Minds (TF) 23:25 - Tg 2 notizie 23:40 - Cold Case Delitti irrisolti 00:25 - Rai 150 anni 01:20 - Tg Parlamento 01:35 - Italia sul due.

Rete 4 • melita 153 • GO Plus 206 06:55 - Zorro 07:25 - Starsky & Hutch (TF) 08:20 - Hunter (TF) 09:40 - R.I.S. 5 - delitti imperfetti (TF) 10:50 - Ricette di famiglia (attwalità) 11:30 - Tg 4 12:00 Un detective in corsia (TF) 13:00 - La signora in giallo (TF) 13:50 - Il tribunale di Forum 15:10 Hamburg Distretto 21 (TF) 16:15 - Sentieri (soap) 16:40 Appuntamento fra le nuvole. Film ’63 18:55 - Tg 4 19:35 Tempesta d’amore 20:30 Walker Texas Ranger (TF) 21:10 - Nemico pubblico. Film 2009 23:25 - Shooter - attentato a Praga. Film ’95.

Raitre • melita 152 • GO Plus 203 07:00 - Tgr Buongiorno Italia 07:30 - Tgr Buongiorno regione 08:00 - Agorà 10:00 - La storia siamo noi (dok.) 11:00 Apprescindere 12:00 - Tg 3 sport 12:25 - Tg 3 fuori tg 12:45 - Le storie - diario italiano 13:10 - La strada per la felicità (soap) 14:00 - Tg regione 14:20 - Tg 3 14:50 - Tgr Leonardo 15:00 - Tg 3 L.I.S. 15:05 - Il richiamo della foresta (TF) 15:50 - Cose dell’altro Geo (attwalità) 17:40 - Geo & Geo (attwalità) 19:00 - Tg 3 19:30 - Tg Regione 20:00 - La crisi, in 1#2 h 20:20 - Blob 20:35 - Un posto al sole (soap) 21:05 - 88 minuti. Film 2006 23:05 - Radici - l’altra faccia dell’immigrazione - Senegal 24:00 Tg 3 linea notte 01:05 Magazzini Einstein 01:35 - La musica di Raitre.

Italia 1 • melita 155 • GO Plus 204 06:50 - Cartoons

Canale 5 • melita 154 • GO Plus 205 08:00 - Tg 5 mattina

08:40 - La telefonata di Belpietro 08:50 Mattino cinque 10:10 - Tg 5 ore 10 11:00 - Forum (attwalità) 13:00 - Tg 5 13:40 - Beautiful 14:10 - Centovetrine 14:45 Uomini e donne (reality) 16:15 -

08:50 - Una mamma per amica (TF) 10:35 Grey’s Anatomy (TF) 12:25 Studio aperto 13:05 - Studio sport 13:40 - Cartoons 15:00 Big Bang Theory (sitcom) 15:35 - Chuck (TF) 16:25 - La vita secondo Jim (sitcom) 16:50 Giovani campionesse (TF) 17:45 - Cartoons 18:30 - Studio aperto 19:00 - Studio sport 19:25 - Dr House (TF) 20:20 - CSI: scena del crimine (TF) 21:10 L’allenatore nel pallone 2. Film 2007 23:30 - I pompieri. Film ’85 01:25 - Poker1mania. La 7 • melita 156 • GO Plus 207 07:00 - Omnibus 07:30 - Tg La 7 09:40 - Coffee Break 10:35 L’aria che tira 11:25 - SOS tata 12:25 - I menu di Benedetta 13:30 - Tg La 7 (TF) 14:00 Football. Coppa Italia. Genoa v Bari 16:00 - JAG (TF) 18:00 Football. Coppa Italia. Fiorentina v Empoli 20:00 - Tg La 7 20:30 - Otto e mezzo 21:10 Piazzapulita 24:00 - Tg La 7 00:10 - (Ah)ipiroso 01:05 Prossima fermata 01:20 - ‘G’ Day.


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

Passatemp 25

Tisliba 1

2

5

3

4

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

Sudoku

Da[[al fil-kaxxi vojta ta’ kull ringiela, ta’ kull kolonna u ta’ kull kwadru ]g[ir ta’ 3 kaxxi bi 3 n-numri kollha mill-1 sad-9.

16

Tlieta xorta

17

Mimdudin>5. I]g[ar mid-daqs (5) 6. Bi//iet imwa[[la ma’

pajp jew tubu li jikkontrolla l-magna (5) 7. Furfi/etta, pere]empju (5) 10. G[ajnuna fil-[sieb, fissura (5) 11. Ktieb g[ar-ritratti u g[all-bolli (5) 12. u 14. Tempesta ta’ rwiefen bix-xita (10) 14. Ara 12 16. So/jetà sigrieta Taljana li tie[u l-li;i f’idejha (5) 17. u 18. Li g[andu ]ew;

Tliet kwadretti fl-istampa huma identi/i, g[alkemm mhux ne/essarjament kif suppost. Liema huma?

18

18.

na[at (10) Ara 17

Kur]ità

Weqfin>1. Pjazza 2. u 13 Supperv u arroganti (12) 3 Minkejja li (6) 4. G[a;;eb g[alkollox (6) 8. B’daqshekk (5) 9. Ilwien il-qawsalla m[allta flimkien (5) 12. Tumbata (6) 13. Ara 2 14. :enneb (6) 15. G[asfur fidil tad-dar (6)

Soluzzjoni tal-biera[ Mimdudin>5. Watja; 6. ?ifri; 7. Attiv; 10. Tmiss; 11. A[sel; 12. Gideb; 14. Bera[; 16. Altar; 17. Tibna; 18. Zalza. Weqfin>1. Twalet; 2. Qartas; 3. E//ita; 4. Fietel; 8. Fidda; 9. Bsart; 12. Grixti; 13. Bellah; 14. Bnazzi; 15. {assar.

Sewwi ]ew; roti

Liema mill-b/ejje/ numerati tista’ ssewwi r-roti mkissrin? Il-midjunin fl-Etjopja

{afna snin ilu, fl-Etjopja kienet te]isti li;i li tg[id li d-debituri kellhom jintrabtu b’katina tqila tal-[adid mad-drieg[ jew mal-kavilja tas-sieq tal-kredituri. Kienu jdumu mwa[[lin sakemm id-debitu kien jit[allas kollu.

RI?ETTA

Soluzzjonijiet d1, b8, e9 Tlieta xorta

Il-passa;; bl-ittra ‘b’ Sudoku

Kellu b]onn jie[u l-leave

Pawlu kellu b]onn ftit jiem ’il bog[od mix-xog[ol. Kien jaf li l-boss ma kienx se jag[tih leave. Pawlu g[amilha ta’ wie[ed telaq minn mo[[u u ddendel mas-saqaf rasu ’l isfel fl-uffi//ju tieg[u. Il-bjondija li kienet ta[dem fl-istess uffi//ju mieg[u riedet tkun taf x’kien qed jag[mel. Pawlu qalilha li kien bozza tal-elf u l-boss ja[seb li telaq minn mo[[u u jag[tih ftit jiem off. Ftit [in wara da[al il-boss fl-uffi//ju ta’ Pawlu: “Hemm x’int tag[mel, Pawl?” Pawlu wie;bu li kien bozza tal-elf. Meta ra hekk il-boss qallu: “Tidher stressjat, mur id-dar u qabel ma t[ossok tajjeb ti;ix g[ax-xog[ol.” Pawlu ni]el u mexa ’l barra mill-uffi//ju. Il-bjondija qabdet ilbasket tag[ha u bdiet miexja wara Pawlu. Il-boss sej[ilha: “{ej, int fejn ta[seb li sejra?” Hi we;bitu: “Sejra d-dar jien ukoll. Fid-dlam ma na[dimx!”

Sewwi ]ew; roti

G[al 4 persuni trid> Pakkett ta’ 500g tagliatelle, pakkett ta’ 250g streaky bacon imqatta’ f’bi//iet ]g[ar, ]ew; kurratiet (basal twil) ittrimmjati u mqattg[in f’bi//iet, 200g ;obon artab, 200ml [alib, 75g ;obon Cheddar ma[kuk, b]ar mit[un frisk u ftit salad biex isservi. :ib ta;en kbir. Ix[et fih ilma bil-mel[ skont l-istruzzjonijiet fuq il-pakkett tat-tagliatelle. Ag[mlu fuq in-nar sa ma jifta[ jag[li. Waqt li t-tagliatelle jkunu qed isiru, f’ta;en ie[or non stick aqli l-bi//iet tal-bacon g[al madwar 6-8 minuti sakemm jevapora l-likwidu li jkun [are; minnu. }id il-kurrat u sajjar waqt li t[awwad g[al 5 minuti. Saffi t-tagliatelle u ]id il-;obon artab fit-ta;en il-kbir. Bil-mod il-mod ferrag[ u [awwad il-[alib u l-;obon Cheddar fuq nar bati g[al ftit minuti sakemm tara li jkun g[aqad, imbag[ad ]id ilbasal, il-bacon u t-tagliatelle. Roxx b]ar mit[un frisk u servi millewwel mas-salad.

Bil-b/ejje/ 2 u 4 issewwi r-rota A Bil-b/ejje/ 1 u 3 issewwi r-rota B.

Bacon & Leek Carbonara

Wassal il-[an]ir salfaqqieg[

Wassal il-[an]ir sal-faqqieg[

Liema mill-erba’ passa;;i (a, b, /, d) jwasslu l-[an]ir sal-faqqieg[?


IN-NAZZJON

Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

26 Klassifikati PROPRJETÀ Bu;ibba

APPARTAMENT fit-tielet sular lest minn kollox, kbir [afna u sazju]. Open plan living u dining, k/ina fitted, box room, ]ew; kmamar talbanju, tliet kmamar tas-sodda doppji, terrazzin quddiem u ie[or wara. Parti mill-bejt u blu]u tal-lift. Prezz €129,000. ?emplu 79808405 jew 79957951.

{al Luqa

Is-Swieqi

BIR}EBBU:A c#w Pretty Bay, {a]-}abbar Triq San :u]epp, St. Paul’s Bay c#w Triq Stella Maris, b’a//ess g[al Ve//a Bay mill-Block. Tliet kmamar tas-sodda, Maisonettes bi tnejn jew tliet kmamar tas-sodda, Appartamenti, bi tnejn jew tliet kmamar tas-sodda, penthouses u garaxx. Il-proprjetà tinbieg[ lesta minn kollox. ?emplu 99474960. foursite@maltanet.net

Tignè Seafront

Proprjetà

U artijiet g[all-i]vilupp. ?emplu 99473354 jew 21387082.

Santa Venera

APPARTAMENT lest minn kollox fit-tieni sular fi blokk ta’ tnejn, bl-arja kollha tieg[u u bil-permess g[all-bini. Billift u bla /ens. Tliet kmamar tas-sodda. ?emplu 99821539.

G{AT-TWELLIJA Ra[al :did

APPARTAMENTI u penthouses 225 metru kwadru, tliet kmamar tas-sodda, k/ina#living#sitting, utility. Prezz jibda minn €104,821(Lm45,000). ?emplu 99803659 jew 79498824.

APPARTAMENT kbir fuq medda ta’ 125sqm, b’veduta impekkabbli, bil-lift, tliet kmamar tas-sodda u spazju ta’ karozza wa[da. ?emplu 99422082.

MINI MARKET kbir attrezzat b’kollox, A#C, kameras, cheesecounter e//. Komplut b’kollox, permessi kollha Class A u bi klijentela tajba. ?emplu 99459954 jew 99450440.

L-Imqabba

I]-}urrieq, Bubaqra

VETTURI

TERRACED house, fully furnished, bil-garaxx. Prezz €280,000. ?emplu 99130380 jew 99772809.

Marsaxlokk

FLATS kbar quddiem il-ba[ar, b’veduti u bi tliet kmamar tassodda. ?emplu 79843698.

TERRACED house kbira, erba’ kmamar tas-sodda, ]ew; kmamar tal-banju, k/ina, washroom, ]ew; terraces, ]ew; kmamar tal-istudju, kompluta b’garaxx ta’ 10 karozzi u ;nien ta’ 30 pied bilbir. Prezz €338,000. ?emplu 99422082.

Diahatsu Charmant

SALOON, 4 doors, 1290cc, powerbreaks, steering lock, radio, 26,000 mil, sabi[a daqs ;dida, VRT tested. Prezz €2,096 (Lm900). ?emplu 99842948 jew 21461487.

Range Rover

CLASSIC, 3 door V8 3.9 EFI, ;ewwa mibdul – soft dash. Prezz €5,000 negozjabbli. ?emplu 79456174.

Renault Scenic

PETROL 1.6 16V 2002 b’mileage baxx, f’kundizzjoni perfetta, dejjem servisjata g[and Kinds, full extras u dejjem iggaraxxjata. Prezz mitlub €7500 negozjabbli. ?emplu 99527477.

AVVI}I Garage sale

BARGAIN – g[amara tas-salott tas-sodda u [afna affarijiet tad-dar fosthom linef, chinaware e//, fejn Villa Franca, 406, Triq ix-Xatt, Santa Marija Estate (Seafront, ilMellie[a). Il-:img[a 25 ta’ Novembru bejn is-2.00 p.m. u s6.00 p.m., is-Sibt 26 ta’ Novembru bejn it-8.00 a.m. u s-6.00 p.m. u l{add 27 ta’ Novembru bejn it8.00 a.m. u l-12.00 p.m. ?emplu 21573461 jew 79221700.

G[al kull xog[ol

TA’ kostruzzjoni ta’ bini, alterazzjonijiet ta’ bini ta’ front gardens, ftu[ ta’ [itan bi travi tal[adid, ftu[ ta’ bibien u twieqi, [nejjiet, bdil ta’ soqfa tal-konkos u xorok, u nikkavraw travi tal[adid bl-injam, qlug[ ta’ madum tal-art u tal-[ajt. Nag[mlu fa//ati ;ewwa u barra, fuq il-fil, bissejjie[, bil-qoxra, xog[ol ta’ invjar, tik[il u tibjid u rran;ar, u nraqqg[u soqfa tal-konkos e//. Xog[ol ta’ ilma. Xog[ol b’esperjenza kbira u attenzjoni ta’ xog[ol. B’garanzija ta’ xog[ol filpront. ?emplu 79803496.

Nixtri

GARAXX in-na[a tal-iskola tal-Gvern, San Pawl il-Ba[ar. ?emplu 99887233.

Nixtri

{ADID g[all-iskrapp, karozzi, trakkijiet, magni, ram bron], ram a[mar, cable wire, stainless steel, bibien u twieqi, aluminju jew [adid u batteriji. In[allsu cash. ?emplu 99469467, 79430366 jew 27430366.

Ni]barazza

PETROL 1996 kundizzjoni tajba. Prezz negozjabbli. ?emplu 99025125.

DJAR u garaxxijiet, in;orr kull tip ta’ materjal, prezz ra;onevoli u Atlas highup sa 5 sulari bi truck 6 wheeler g[allbejg[. ?emplu 21433352, 79081719 jew 99499619.

VW Golf GTI

Tiswijiet fil-pront u fil-post

Kia Mentor

2006, 25,000 mil, 2ltr turbo, petrol, 5 door, iswed, ABS, ESP, seats tal-;ilda, climate control, bi Xenon auto headlights u [afna i]jed. €18,900 o.n.o. ?emplu 99476534.

TA’ fridges, freezers, washing machines, tumble-dryers, dishwashers, dehumidifiers u microwaves. Nag[tu stimi b’xejn minn qabel bla [las u sitt xhur garanzija fuq kollox. Servizz il-;urnata kollha, blir[as prezzijiet. ?emplu 21447763, 21499183, 99478634 jew 99447763.

Tiswijiet

MAGNI tal-[jata. G[al service u tiswijiet fil-pront ta’ magni tal-[jata. ?emplu 99422268 jew 21416705.

Tiswijiet fil-pront u fil-post

TA’ fridges, freezers, washing machines, tumble dryers u dehumidifiers e//. B’sitt xhur garanzija fuq il-parts u labour. Bl-ir[as prezzijiet. Stima b’xejn minn qabel. Spare parts g[al kull tip ta’ appliances. ?emplu 21371559, 27371559, 21493285, 79884497 jew 99472570. Servizz fil-pront.

G{ALL-BEJG{ Combination machine

SINGLE PHASE radial armsaw, chiselmorters. ?emplu 21388856 jew 99195464.

LPs

TA’ operetti Taljani u mu]ika folkloristika ta’ pajji]i differenti. 50/ il-wa[da. ?emplu 21440145.

Mejda tonda

TAL-A{MAR mastizz. Dijametru ta’ metru, [xuna ta’ 3cm u b’erba’ saqajn. Kundizzjoni perfetta. Prezz €250. ?emplu 21246324 jew 99808522.

Mejda tal-pranzu

KOMPLUTA b’sitt si;;ijiet, magna tal-[jata Singer Melody 60, wall unit, k/ina, one seater sofa, ]ew; si;;ijiet tal-injam b’cushions bojod tal-;ilda, tliet si;;ijiet tal-injam, tapit kbir a[dar bil-kannella, monitor talkompjuter, libsa tal-bridesmaid, pitturi ori;inali mpittrin g[allgosti tag[kom, kostum talKarnival g[all-kbar f’kundizzjoni tajba u elaborat, kien mixtri g[al show. ?emplu 79883916.

Mobile Kiosk

BIL-PERMESSI kollha f’kundizzjoni tajba [afna. ?emplu 79705588.

Office Furniture

SKRIVANIJA 180cm u vetrina b’erba’ bibien ta’ Oxford House. :odda fjamanti u mhux u]ati. ?emplu 21494574.

Pasturi

TA’ tafal Malti, sett ta’ 20 pastur, €10 u presepji kull daqs fuq l-antik. ?emplu 21495253.

JIN{TIE:U Waiters u waitresses

B’ESPERJENZA biex ja[dmu s-Sibt u l-{add is-sena kollha f’Marsaxlokk. ?emplu 79863105.


Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

27 TAEKWONDO

Issir l-a[[ar gradwazzjoni tas-sena {dax-il membru tatTaekwondo Dragon Club dan la[[ar [adu sehem fl-a[[ar gradwazzjoni g[al din is-sena. L-atleti ta’ bejn 7 u 34 sena, temmew b’su//ess l-e]ami li dam g[addej madwar sag[tejn. Head instructor Formosa kien sodisfatt bil-livell muri minn kull atleta hekk kif it-tfal urew impenn u dixxiplina li huma valuri importanti u mistennija, filwaqt li d-dedikazzjoni u rreqqa murija mill-kbar wasslu sabiex jakkwistaw su//ess ie[or f’din l-arti. Dawk li ggradwaw kienu: Yellow Belt (8th Kup) Rachel Mifsud u Julianne Camilleri Green Tab (7thKup) - James Aquilina u Antonio Privitera Green Belt (6th Kup) - Jody Bruno u Jean Paul Baldacchino Blue Tab (5th Kup) - Shania Magro, Kylie Magro u Iain Colquhoun Blue Belt (4th Kup) - Jadyn Portelli Red Belt (2nd Kup) - Chloe Vassallo

Is-seminar annwali tatTaekwondo Dragon Club (TDC) re;a’ sar fil-kumpless sportiv tar-Rabat, G[awdex. Issu//ess li kellu dan is-seminar matul is-snin re;a’ ntwera din is-sena meta tliet dixxiplini ta’ arti marzjali ng[aqdu mat-TDC sabiex jag[mlu din l-esperjenza unika. Id-dixxiplini pre]enti kienu t-Tang Soo Do, immexxi minn Sabomnim Ian Wallace, Spirit Combat, immexxi minn Sensei Mario Saliba, u Jeet Kune Do Concepts u Pencakt Silat, immexxi minn Sifu Darren Briffa, u t-Taekwondo mmexxi mill-organizatur Sabomnim Stephen Formosa. Dawn l-g[alliema qasmu mal-atleti s-snin kbar taddedikazzjoni li g[andhom lejn id-dixxiplini rispettivi tag[hom. Dan it-tag[rif ]gur kien ta’ benefi//ju u tag[lim prezzju] g[all-atleti pre]enti. L-avveniment dam [ames sig[at u wara s-seminar ilparte/ipanti kienu mistiedna jattendu g[al sessjoni ta’ Zumba ma’ Maria u Pedro.

Iktar kmieni matul Ottubru, Sabomnim Formosa pparte/ipa fi pro;ett dwar l-obe]ità f’Sivas, it-Turkija. Formosa kien qed jifforma parti minn grupp ta’ [ames persuni mag[]ulin fost numru ta’ kandidati li segwew kors ta’ fitness ma’ kumpanija lokali. F’perjodu ta’ ;img[a, ilkandidati kellhom jiddiskutu lobe]ità fl-Ewropa u fid-dinja, fejn Malta tikklassifika b[ala ttieni l-aktar pajji] b’obe]ità flEwropa. Ing[ataw ukoll pre]entazzjonijiet dwar ilkultura u l-k/ina tal-pajji]i pre]enti. Formosa ng[ata wkoll l-opportunità jag[ti sessjoni ]g[ira tat-Taekwondo lil diversi parte/ipanti. Il-pro;ett kien kofinanzjat mill-Unjoni Ewropea. Matul Di/embru Sabomnim Formosa se jmur Londra fejn se jag[mel diploma fl-istudio instruction sabiex ikun kwalifikat li jag[ti lezzjonijiet tal-aerobika bil-mu]ika. Pre]entament, Formosa huwa kwalifikat b[ala gym u fitness instructor u j[addan ukoll l-

Membri tat-Taekwondo Dragon Club waqt il-gradwazzjoni

og[la grad fit-Taekwondo f’Malta, dak tal-[ames Dan. Fil-bidu tas-sena d-die[la, itTaekwondo Dragon Club mhux se jibqa’ l-Mosta u se jopera mil-lokalità ta’ Santa Venera. Dan il-post se jkun il-kwartier ;enerali fejn se jing[ataw lezzjonijiet regolari tattaekwondo, aerobika, circuit u core workouts, tul il-;urnata u l-

;img[a kollha. Madanakollu, ilklabb se jibqa’ jag[ti lezzjonijiet fl-Inspire, Marsaskala. Dawk kollha li huma interessati li jsiru jafu aktar dwar il-funzjonijiet tal-klabb jistg[u j]uru s-sit elettroniku www.tdc.org.mt jew jiktbu fuq info@tdc.org.mt. jistg[u wkoll i/emplu 9945 2010 jew 9986 8789.


IN-NAZZJON

Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

28 Sport

Melita ]]omm id-drittijiet televi]ivi tal-UEFA Europa League sal-2015 Wara l-a[[ar sej[a ta’ offerti ma[ru;a mill-UEFA, il-kumpanija Melita ]ammet b’su//ess id-drittijiet tal-UEFA Europa League sal-2015. It-tibdiliet li t[abbru dan l-a[[ar dwar il-UEFA Champions League japplikaw biss mill-ista;un 2012 ’il quddiem (millista;un li jmiss) u ma jeffettwaw bl-ebda mod ix-xandiriet tal-ista;un li g[addej b[alissa. Mill-ista;un 2012 ’il quddiem, ilklijenti ta’ Melita se jkunu jistg[u jsegwu l-aqwa log[biet talUEFA Champions League bla [las fuq TVM u fuq stazzjonijiet free-to-air o[ra kull meta jintlag[ab il-log[ol tal-UEFA Champions League. Waqt il-konsiderazzjonijiet tal-offerti g[ad-drittijiet ta’ dawn il-kompetizzjonijiet sportivi, Melita kkunsidrat id-de/i]joni re/enti m[abbra mill-Qorti tal-:ustizzja Ewropea (ECJ) dwar l-English Premier League li tattaka direttament il-kun/ett ta’ esklussività territorjali ta’ drittijiet tax-xandir fl-Unjoni Ewropea. Din tista’ tifta[ bera[ il-bibien g[all-kompetizzjoni minn metodi ta’ tra]missjoni alternattivi li jistg[u jkollhom impattiv negattiv fuq l-investimenti ta’ miljuni ta’ ewro li jsiru g[ax-xiri ta’ dawn id-drittijiet. Melita qed issegwi mill-qrib dawn l-i]viluppi internazzjonali sabiex tassigura li l-klijenti tag[ha jkunu jistg[u jie[du vanta;; minn kwalunkwe tibdil permezz tas-servizzi tag[ha tattelevi]joni jew bl-internet velo/i Fibre Power. Il-kumpanija Melita se tkompli fl-istrate;ija tag[ha li tinvesti aktar f’Malta biex ittejjeb dejjem aktar is-servizz tal-internet, issa[[a[ il-kwalità tas-servizz tal-mobile, tintrodu/i aktar servizzi on-demand u kontenut ta’ divertiment, u biex ittejjeb aktar l-esperjenza tal-klijenti filwaqt li tag[tihom dejjem aktar valur g[al flushom.

It-tliet parte/ipanti Maltin f’?ipru (mix-xellug) John Cassar, Steve Imbroll u Fabio Spiteri

NOFS IRONMAN TRIATHLON

Spiteri jtemm ir-raba’ fil-K1 f’?ipru Tliet atleti Maltin [adu sehem fin-Nofs Ironman Triathlon li saret f’?ipru, organizzata mill-armata Brittanika tal-RAF ibba]ata f’Akrotiri. Dawn kienu John Cassar, Steve Imbroll u Fabio Spiteri. It-ti;rija kienet tikkonsisti f’g[awma ta’ 1.9 km, 90 km bir-rota u ;irja offroad ta’ 21 km. Ir-ri[ u x-xita qliel jum qabel it-ti;rija g[amluha aktar

diffi/li g[all-parte/ipanti b’ba[ar relattivament imqalleb u art mimlija tajn. Kienu 54 it-triatleti minn ?ipru, ir-Rumanija, Malta u membri tal-RAF li [adu sehem f’din it-ti;rija diffi/li. Sa mill-bidu nett Spiteri, li kien g[adu ;ej mill-Ironman ta’ Lanzarote u kien sponsorjat minn Garmin Malta u The Cyclist, wera forma e//ellenti u [are; millilma mat-tieni grupp. Fuq il-

fa]i ta’ 90 km bir-rota, Spiteri kellu t-tieni l-a[jar medja u mill-15-il po]izzjoni li kien fiha tela’ fil-[ames post. Waqt il-;irja ta’ 21 km imbag[ad, l-atleta Malti ]ied il-pass u temm fir-raba’ post overall f’[in ta’ 4 sig[at 48 minuta u 45 sek. Ir-rebbie[ kien Antoniou Stavros f’4 sig[at 38 minuta u 30 sek. G[al Spiteri din kienet la[[ar Triathlon dan l-ista;un qabel jibda l-preparazzjoni tieg[u g[al distanza s[i[a talIronman bit-tama li jtejjeb il[in. I]-]ew; atleti l-o[ra Maltin kienu John Cassar, wi// ;did fit-triathlon u Steve Giordano Imbroll li rnexxielu jtemm lIronman tal-Awstrija. Huma g[amlu [in ta[t is-sitt sig[at hekk kif Cassar kellu 5’47’10 u Giordano Imbroll 5’48’28.

Attivitajiet mill-Kumitat ta’ Hibernians SC Matul dan l-ista;un qed titfakkar id-90 sena mittwaqqif ta’ Hibs u l-Kumitat ta’ Hibernians Supporters Club [abbar programm ta’ attivitajiet spe/jali g[al ]mien il-festi tal-Milied. It-Tlieta 6 ta’ Di/embru lmembri se j]uru l-Kwartieri :enerali tal-MFA waqt li jumejn wara se jsir tournament 5-a-side fil-grawnd tannursery. Minbarra attività o[ra g[a]]g[a]ag[ u party tal-Milied g[at-tfal is-Sibt 17 ta’ Di/embru l-klabb se jie[u sehem f’attività annwali ‘Milied f’Casal Paola 2011’ peremzz ta’ wirja ta’ ritratti antiki bit-tema ‘Hibernians 90 sena ta’ Storja’. Lejn l-a[[ar tas-sena se jsir ukol il-famu] Dinner Dance u l-Kumitat tas-Supporters’ Club qed i[e;;e; lill-membri u ssupporters kollha biex jattendu g[al dawn l-attivitajiet. Aktar informazzjoni tinkiseb minn fuq Facebook - Hiberniansfc jew www.hiberniansfc.org.


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

Sport 29

Blatter imwe;;a’ u bil-kwistjoni tar-razzi]mu Il-President tal-FIFA Sepp Blatter [ares bl-ikrah lejn ilkollegi tieg[u u deher nervu] [afna lbiera[ hekk kif stqarr li kien ferm imwe;;a’ wara li t[alla li ji;i kritikat g[all-kummenti dwar ir-razzi]mu. Blatter li normalment hu ferm rilassat, indirizza l-media fil-ftu[ tal-Laqg[a tal-Kumitat E]ekuttiv tal-Konfederazzjoni tal-Futbol Asjatiku (AFC) li qed jiltaqa’ fi Kuala Lumpur, imma meta kien mistieden biex ikellem lill-folla ]g[ira, waqqa’ l-mikrofonu minn fuq il-mejda quddiemu u deher ji//aqlaq b’mod skomdu fuq is-si;;u. Blatter li g[andu 75 sena deher imferfex ferm tul il-konferenza kollha fil-Malasja u offra twe;ibiet twal u bi tlaqliq dwar su;;etti b[alma huma ssa[[a tal-Ekonomija Asjatika waqt li l-uffi/jali ppruvaw jillimitaw mistoqsijiet antipati/i. Blatter dan l-a[[ar kien attakkat b’mew;a kbira ta’ titlu negattivi minn meta qal li ma kienx hemm razzi]mu fl-isport u li jekk kien hemm, il-plejers xorta g[andhom jie[du b’idejn xulxin wara l-partita biex isolvu kollox.

Il-kap tal-FIFA aktar tard kien [are; stqarrija biex ‘ji//ara l-kummenti’ u kien ilmira ta’ numru ta’ kummenti offensivi wara serje ta’ intervisti fl-Ewropa biex jikkonferma l-impenn tieg[u li jeqred irrazzi]mu mill-futbol. Madankollu l-ewwel mistoqsija fil-kwartieri tal-AFC fi Kuala Lumpur, kienet prevedibbli li se tkun dwar il-kummenti tieg[u fuq ir-razzi]mu u t-twe;iba kienet xotta. “Nista’ ng[id biss li g[alija dan is-su;;ett hu mag[luq. Tlabt sku]a u ma nistax ng[id aktar,” qal Blatter lill-media waqt li g[ajnejh dehru jduru mal-kamra kollha b[allikieku kien qed ifittex il-kliem pre/i]. “Jekk xi [add g[adu ja[seb li jien razzist, sku]ani li ng[id li issa ilni 37 sena fil-FIFA...., na[seb m’hemmx razzi]mu, xejn minn dan u l-ka] g[alija hu mag[luq. In[arsu ’l quddiem.” Mistoqsi jekk kienx sorpri] bir-reazzjoni g[all-kummentit tieg[u u t-talba biex jirri]enja mill-kariga li ilu jokkupa mill1998, l-I]vizzeru qal li kien di]appuntat bil-kritika.

Sepp Blatter deher imferferx u vi]ibilment skomdu bil-mistoqsijiet

“Fl-attivitajiet tieg[u b[ala President tal-FIFA, xejn ma jissoprendini imma n[ossni mwe;;a’ bil-kummenti g[aliex dawn messewli l-kuxjenza.” Wara li Blatter wie;eb, uffi/jal tal-AFC li kien qed imexxi s-sessjoni talab biex ma jsirux aktar mistoqsijiet fuq issu;;ett u l-Vi/i President talFIFA, il-Prin/ep Ali tal:ordan, po;;a bilqieg[da [dejn Blatter u offra l-appo;; kollu tieg[u lill-mexxej talFIFA. Madankollu ma kenitx biss

il-media li qed to[loq tensjoni lil Blatter. Meta mistoqsi dwar l-u]u tal-hijab, (il-velu Islamiku) fil-futbol, Blatter irrifjuta l-offerta tal-Prin/ep Ali li jwie;eb floku. “Nista’ nwie;eb. :ejt mistoqsi u se nwie;eb. Tista’ ]]id imma se nwie;eb,” qal vi]ibilment frustrat Blatter hekk kif il-Prin/ep Ali deher ji[mar. L-uffi/jal tal-AFC kien me[tie; li jid[ol jg[in lillPresident meta kien mistoqsi jekk kienx hemm mezz kif ilkap tal-AFC Mohammed Bin Hammam li hu sospi], jista’ jir-

RANKING TAL-FIFA

Spanja ]]omm l-ewwel post Malta tavvanza tliet postijiet

Spanja ]ammet l-ewwel post firrankings tal-FIFA minkejja prestazzjoni modesta f’partita ta’ [biberija dan ix-xahar waqt li lwirjiet impressjonanti li qed ikollhom il-Venezwela fil-kwalifiki tat-Tazza tad-Dinja tal-2014 millAmerika t’Isfel, po;;ewhom flog[la po]izzjoni li qatt kienu fiha. Venezwela, li darba kien it-tim li jissawwat mir-rivali tal-Amerika t’Isfel, jinsabu fl-ewwel post talgrupp ta’ kwalifikazzjoni g[atTazza tad-Dinja flimkien malAr;entina u l-Urugwaj wara draw fil-Kolombja u reb[a fuq ilBolivja dan ix-xahar. L-uniku pajji] mill-Amerika t’Isfel li qatt ma kkwalifika g[atTazza tad-Dinja, il-Venezwela u li darba ni]el sa[ansitra sal-129 post fir-ranking, issa jinsab jokkupa d39 post, l-a[jar po]izzjoni li qatt kien fiha sa minn meta ;ie introdott ir-ranking fl-1993. Cape Verde (570 u Antigua &

Barbuda (83) ukoll jinsabu fl-og[la po]izzjoni li qatt kienu fiha. It-tim nazzjonali Malti issa qed jokkupa il-155 post fir-ranking u dan ifisser li g[alkemm it-tim ma’ kienx impenjat matul l-a[[ar xahar, avvanza tliet postijiet fuq ix-xahar lie[or u la[aq lill-Malasja. E]att wara Malta hemm il-Madagascar. Il-leaders Spanja tilfu 1-0 kontra l-Ingilterra u ;ew draw 2-2 ma’ Costa Rica f’partiti ta’ [biberija barra minn darhom imma dawn irri]ultati di]appuntanti ma ne[[ewhomx mill-ewwel post. Huma jinsabu segwiti millOlanda, il-:ermanja u l-Urugwaj hekk kif ma kien hemm l-ebda tibdil fl-ewwel erba’ postijiet.

Ir-reb[a tal-Ingilterra fuq Spanja f’Wembley po;;iethom fil-[ames post fuq il-Bra]il li kienu involuti f’partiti mhux daqstant attraenti kontra l-Gabon u l-E;ittu u b’hekk ftit kisbu punti minkejja li reb[u g[aliex l-avversarji tag[hom kellhom ranking baxxa. Ivory Coast hu t-tim Afrikan flog[la post fir-ranking fis-16-il post bil-:appun fid-19-il post l-a[jar tim Asjatiku. Fuq in-na[a l-o[ra, Sao Tome and Principe, li lag[bu g[all-ewwel darba f’partita internazzjonali wara tmien snin meta ltaqg[u kontra lCongo fuq ]ew; legs mill-kwalifikazzjoni tat-Tazza tad-Dinja, re;g[u da[lu lura fir-ranking fil-192 post wara draw 1-1 mhux mistenni fit-tieni leg. Fl-ewwel 10 postijiet it-timijiet huma: Spanja, l-Olanda, il-:ermanja, l-Urugwaj, l-Ingilterra, il-Bra]il, il-Portugall, il-Kroazja, l-Italja, lAr;entina.

ritorna ja[dem fil-FIFA wara li nstab [ati ta’ tix[im lilluffi/jali. “Jien mhux se nikkummenta fuq de/i]joni li ttie[det minn kumitati differenti tag[na u se nistennew dak li se jo[ro; millpass li jmiss,” qal Blatter qabel l-uffi/jal ]ied jg[id li s-su;;ett m’g[andux jer;a’ jissemma. Bin Hammam g[amel appell quddiem il-Qorti tal-Arbitra;; Sportiv biex idawwar issospensjoni tal-FIFA u qed ji;;ieled ma’ tellieqa kontra l[in biex inaddaf ismu qabel il31 ta’ Mejju [alli jirritorna firrwol li kellu. L-AFC [atret lil Zhang Jilong b[ala A;ent President u Blatter fa[[ar il-[idma tieg[u qabel g[adda kumment lejn leks [abib Bin Hammam. “Nista’ biss nifra[ u nawgura lill-Konfederazzjoni Asjatika tal-mod kif imxew mal-problema li nqalg[et spe/jalment hawn f’din il-Konfederazzjoni fejn kellhom jibdlu l-President. Issa g[andna A;ent President. G[andna kumitat e]ekuttiv li qed ja[dem solidali u f’g[aqda wa[da u jien kuntent immens bih.”

FORMULA 1

Kubica se jitlef il-bidu tal-ista;un 2012 Is-sewwieq tar-Renault Robert Kubica se jkun qed jitlef il-bidu tal-ista;un 2012 talFormula 1 wara li s-sewwieq Pollakk irrikonoxxa l-fatt li mhux se jkun la[aq irkupra kompletament il-kundizzjoni fi]ika tieg[u wara in/ident kwa]i tra;iku fi Frar. Is-sewwieq ta’ 26 sena ilu barra millazzjoni tul dan l-ista;un kollu wara li tilef ammont kbir ta’ demm f’in/ident tar-rally fl-Italja u kellu jg[addu minn serje ta’ operazzjonijiet. Minkejja li g[amel programm intensiv ta’ riabilitazzjoni biex jirkupra malajr ilkundizzjoni fi]ika, Kubica g[andu dubji serji kemm se jkun lest g[all-bidu talista;un tal-2012 li se jkun f’Marzu. “Anke jekk kont qed na[dem iebes [afna tul l-a[[ar ;img[at, wasalt g[allkonklu]joni li g[adni m’iniex lest g[allista;un tal-2012,” qal Kubica fi stqarrija.


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

30 Sport CHAMPIONS LEAGUE – IL-{AMES :URNATA

APOEL l-ewwel tim ?iprijott mal-a[[ar 16 Arsenal jikkwalifikaw, Chelsea jitilfu u Genk umiljati APOEL Nicosia sar lewwel tim fl-istorja tal-futbol ?iprijott li rnexxielu jikkwalifika mal-a[[ar 16 ta/Champions League. Dan g[amluh hekk kif ;ew draw ta’ 0-0 barra minn darhom kontra t-tim Russu ta’ Zenit St Petersburg u dan fisser li huma spi//aw reb[u Grupp G. Minbarra li reb[u Grupp G g[amlu dan ming[ajr ma tilfu partita u s’issa g[andhom disa’ punti minn [ames log[biet. I/-champions ?iprijiotti ddefendew b’qalb kbira kontra l-attakki kontinwi ta’ Zenit biex b’hekk ikkwalifikaw meta g[ada fadal partita o[ra x’tintlag[ab. Ir-referee tal-partita kellu jwaqqf il-log[ba g[al xi minuti min[abba li l-partitarji ta’ Zenit waddbu xi flares filgrawnd. Fil-bidu tat-tieni taqsima r-referee kellu jer;a’ jwaqqaf il-log[ba min[abba listess ra;uni. Hekk kif kompliet il-partita, it-tim ta’ Spalletti, minkejja d-diversi

Grupp F

tentattivi tieg[u ma rnexxielux jsib ix-xibka g[al skor finali ta’ 0-0. Mill-istess grupp Porto reb[u 2-0 barra minn darhom kontra Shakhtar Donetsk.

Grupp H

Milan tilfu f’darhom kontra Barcelona bi skor ta’ 3-2 f’partita mill-aktar e//itanti. Barcelona marru fil-vanta;; b’awto-gwol ta’ Van BOMMEL u Milan ;abu d-draw permezz ta’ IBRAHIMOVIC. Il-Katalani re;g[u marru fil-vanta;; permezz ta’ MESSI i]da BOATENG re;a’ ;ab id-draw g[al Milan. Il-gowl de/i]iv skurjah XAVI. Mill-istess grupp BATE Borisov tilfu 1-0 f’darhom kontra Viktoria Plzen.

Arsenal ikkwalifikaw grazzi g[al ]ew; gowls ta’ Van PERSIE kontra Borussia Dortmund. G[all-attakkant Olandi] dawn i]-]ew; gowls fissru s-17-il gowl f’18-il partita dan l-ista;un. F’partita o[ra mill-istess grupp Marseille tilfu 1-0 f’darhom kontra Olympiakos Piraeus. Dan ifisser li lFran/i]i jridu jistennew la[[ar ;urnata tal-gruppi meta jilag[bu kontra Borussia biex jippruvaw jibbukkjaw post mal-a[[ar 16-il tim.

Grupp E

Bayer Leverkusen komplew ]iedu malpressjoni li jinsab ta[tha lkow/ ta’ Chelsea, VillasBoas hekk kif reb[u 2-1 kontra l-Blues. Wara li DROGBA tefa’ lil Chelsea fil-vanta;; gowls ta’ DERDIYOK u FRIEDRICH, bl-a[[ar wie[ed jasal fid-90 minuta dawru r-ri]ultat favur il-:ermani]i. F’partita o[ra mill-istess

Danny ta’ Zenit St. Petersburg (lemin) jissielet g[all-ballun ma’ Athos Solomou ta’ APOEL

grupp Valencia umiljaw lil Genk bi skor ta’ 7-0. L-eorj tal-iSpanjoli kien bla dubju SOLDADO li skurja tlieta mis-seba’ gowls tas-serata.

Chelsea issa g[andhom konfront dirett fi Stamford Birdge kontra Valencia u wie[ed minn dawn irid ji;i eliminat.

Ri]ultati u klassifiki Grupp A

Napoli v Man City B. Munich v Villarreal B. Munich v Napoli Villarreal v Man City Napoli v B. Munich Man City v Villarreal B. Munich v Man City Napoli v Villarreal Man City v Napoli Villarreal v B. Munich *B. Munich

Napoli Man City Villarreal

2-1 3-1 3-2 0-3

1-1 2-1 2-0 2-0 1-1 0-2

L R D T F K Pt 5 5 5 5

4 1 0 11 4 13 2 2 1 8 6 8 2 1 2 7 6 7 0 0 5 2 12 0

Grupp B

CSKA v Lille Trabzonspor v Inter Inter v Lille CSKA M. v Trabzonspor CSKA M. v Trabzonspor Lille v Inter CSKA M. v Inter Trabzonspor v Lille Inter v Trabzonspor Lille v CSKA M. *Inter

L R D T F K Pt

5 3 1 1 7 Trabzonspor 5 1 3 1 3 CSKA Moscow 5 1 2 2 7 Lille 5 1 2 2 6

Grupp C

Otelul Galati v Basel Man Utd v Benfica Man Utd v Otelul Galati Benfica v Basel Otelul Galati v Man Utd Basel v Benfica Man Utd v Basel Otelul Galati v Benfica Basle v Otelul Galati Benfica v Man Utd *Benfica

Man Utd Basle Otelul G.

Grupp D

Ajax Oly Lyon Din. Zagreb

5 10 5 6 7 5 6 5 2-3 2-2 2-0 1-1

0-2 0-2 3-3 0-1 2-1 1-1

L R D T F K Pt 5 5 5 5

2 2 2 0

R. Madrid v D. Zagreb Oly. Lyon v Ajax Ajax v D. Zagreb Oly. Lyon v R. Madrid D. Zagreb v Ajax R. Madrid v Oly Lyon Oly. Lyon v D. Zagreb R. Madrid v Ajax A. Ajax v Oly Lyon D. Zagreb v R. Madrid * R. Madrid

0-2 1-1 2-1 0-0 3-0 0-1 2-3 1-1 0-1 2-2

3 0 7 4 9 3 0 10 6 9 2 1 9 9 8 0 5 3 10 0 6-2 0-0 4-0 0-2 0-2 4-0 2-0 3-0 0-0 0-1

L R D T F K Pt 5 5 0 0 16 2 15 5 2 2 1 6 3 8 5 1 2 2 2 6 5 5 0 0 5 2 15 0

Grupp E

B. Leverkusen v Chelsea Valencia v R. Genk Valencia v B. Leverkusen R. Genk v Chelsea B. Leverkusen v Valencia Chelsea v R. Genk Valencia v Chelsea B. Leverkusen v R. Genk Chelsea v B. Leverkusen Genk v Valencia B. Leverkusen Chelsea Valencia Genk

2-1 7-0 3-1

1-1

2-1 5-0

1-1 2-0 2-0 0-0

L R D T F K Pt 5 5 5 5

3 2 2 0

0 2 7 6 9 2 1 10 4 8 2 1 12 4 8 2 3 1 15 2

Grupp F

Oly. Marseille v Olympiakos Arsenal v B. Dortmund Arsenal v Oly. Marseille B. Dortmund v Olympiakos Oly. Marseille v Arsenal Olympiakos v B. Dortmund Arsenal v Olympiakos P. O. Marseille v B. Dortmund B. Dortmund v Arsenal Olympiakos v Marseille *Arsenal

0-1 2-1 0-0 1-0 0-1 3-1 2-1 3-0 1-1 0-1

L R D T F K Pt 6 4 5 4

3 11 2 7 5 6 9 4

Zenit SP v APOEL Nicosia Sh. Donetsk v Porto APOEL Nicosia v Porto Zenit SP v Sh. Donetsk Porto v APOEL Nicosia Sh. Donetsk v Zenit SP Zenit SP v Porto Sh. Donetsk v APOEL Nicosia Apoel Nicosia v Zenit SP FC Porto v Sh. Donetsk

0-0 0-2 2-1 1-0

Marseilles Olympiakos B. Dortmund

5 3 2 0 5 2 1 2 5 2 0 3 5 1 1 3

Grupp G

*Apoel

Zenit Porto Shakhtar

Grupp H

1-1

2-1 2-1

L R D T F K Pt 5 5 5 5

2 3 0 6 2 2 1 7 2 1 2 7 0 2 3 4

AC Milan v Barcelona BATE Borisov v V. Plzen V.Plzen v Barcelona BATE Borisov v AC Milan Barcelona v V.Plzen AC Milan v BATE Borisov BATE Borisov v Barcelona AC Milan v V. Plzen Barcelona v AC Milan Viktoria P. v BATE Borisov *Barcelona *AC Milan

1-1

2-2 3-1

4 5 7 8

9 8 7 2

2-3 0-1 0-4

1-1

2-0 2-0 0-5 2-0 2-2 1-1

L R D T F K Pt

5 4 1 0 16 4 13 5 2 2 1 9 6 8 Viktoria Plzen 5 0 1 3 2 9 4 BATE Borisov 5 1 2 3 2 10 2 * Ikkwalifikaw mal-a[[ar 16


IN-NAZZJON Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

Sport 31 FUTBOL LOKALI

TRASFERIMENTI

Il-kow/ nazzjonali se jkun barrani Il-kow/ nazzjonali se jkun barrani. Dan ;ie ]velat millPresident tal-MFA, Norman Darmanin Demajo waqt ilLaqg[a tal-Kumitat E]ekuttiv li saret ilbiera[. Demajo kien ilu jsostni li xxewqa tieg[u hi li l-kow/ ikun barrani i]da dejjem sa[aq li ried l-appo;; talkumplament tal-Kumitat talMFA qabel ma ji;i de/i] li lkow/ nazzjonali jkun barrani. Fi tmiem il-;img[a, ilprogramm ta’ Net TV, Replay kien ]vela li x’aktarx il-kow/ ikun Taljan, spe/jalment wara li l-MFA idde/idiet li ;;edded il-kuntratt talpreparatur atletiku Pagani.

Skont Demajo l-MFA mhux se tg[a;;el bid-de/i]joni tag[ha. Jidher li t-tim nazzjonali li fi Frar li ;ej se jilg[ab partita ta’ [biberija kontra l-Liechtenstein se jkun immexxi minn kow/ temporarju. Demajo ]vela li l-MFA ir/ieviet madwar 30 applikazzjoni ming[and kow/is barranin g[all-post vakant. Il-kow/ barrani se jkun qed jie[u post il-kow/ nazzjonali John Buttigieg li tke//a ftit tal-;img[at ilu. Lassistent tal-kow/ il-;did se jkun qed jimla post Carmel Busuttil li wkoll tke//a millkariga flimkien ma’ Buttigieg.

DIXXIPLINA

Sospi]i sittax-il plejer tal-Premier Il-Kummissarju tadDixxiplina tal-MFA issospenda total ta’ 16-il plejer wara l-partiti talkampjonat ta’ tmiem il;img[a. Fost l-aktar timijiet li se jbatu minn dawn issospensjonijiet hemm {amrun u Sliema. Dan g[aliex il-koppja ta’ {amrun, Gaetan Spiteri u Lee James Agius ;ew sospi]i erba’ u tliet partiti rispettivament filwaqt li Kevin Sammut u Rupert Mangion ;ew sospi]i ]ew; partiti kull wie[ed. Fuq in-na[a l-o[ra Sliema kellhom erba’ plejers li ;ew sospi]i partita kull wie[ed. Dawn huma Danial Mitev,

Josef Mifsud, Steve Bezzina u Cleavon Frendo. Plejers o[ra li ;ew sospi]i partiti huma Leighton Grech ta’ Birkirkara, Joseph Borg ta’ Floriana, Marcelo Dias u Dos Santos ta’ Hibs, Stuart Duff u Luke Sciberras ta’ Qormi, Caio Garcia Suguino ta’ Tarxien u fla[[ar nett Ian Azzopardi tal-leaders Valletta. L-erba’ plejers ta’ {amrun u Azzopardi se jitiflu l-konfront bejn {amrun u Valletta, konfront li se jintlag[ab nhar is-Sibt. Il-plejers Slimi]i li ;ew sospi]i partita se jitiflu dik kontra Mqabba.

Milan interessati f’Tevez Milan jinsabu interessanti fl-attakkant ta’ Man City, Carlos Tevez. Dan tal-a[[ar, matul l-a[[ar xhur kellu kwistjoni mal-klabb. Dan g[aliex, skont il-kow/ ta’ City, Roberto Mancini, lattakkant Ar;entin irrifjuta li jid[ol jilg[ab f’partit ta/Champions League kontra Bayern Munich. Minn dakinhar ‘l hawn Tevez ma lag[abx aktar malleaders tal-kampjonat Ingli] min[abba li Mancini rrifjuta li jinkludi lill-eks attakkant ta’ Man Utd fit-tim tieg[u. Tevez spi//a biex ressaq lillklabb quddiem il-Qorti Arbitrarja tal-iSport (CAS) u qed jikkunsidra wkoll li jifta[ ka] kontra l-kow/ tieg[u stess min[abba malafama. Ir-relazzjoni bejn City u Tevez mhijiex tajba u l-klabb qed ifittex li jbieg[ lil Tevez qabel ma jkompli jin]illu lvalur fis-suq. Tevez, fis-sajf li g[adda di;à kien talab biex jitlaq lil City i]da wara li ;ie offrut kuntratt ;did dan a//etta li jibqa’ mat-tim minn Eastlands. Skont rapporti fil-;urnali Ingli]i City qed jitolbu ssomma ta’ madwar 40 miljun lira sterlina g[al Tevz u s’issa l-ebda klabb ma kien lest li jippre]enta din issomma. L-a[[ar rapporti fil-;urnali Ingli]i kif ukoll dawk Taljani qed isostnu li Milan di;à

la[qu ftehim ma’ Tevez. Skont dawn ir-rapporti Milan offrew kuntratt ta’ sitt xhur lil Tevez li se jkun qed jir/ievi salarju ta’ madwar tliet miljun lira sterlina matul dawn is-sitt xhur. Tevez se jkollu l-g[a]la li j;edded dan il-kuntratt b’sentejn jekk kemm -il darba jkun jixtieq jibqa’ jilbes il-gear a[mar u iswed. Milan qed ifittxu li jimlew il-vojt tal-attakkant Antonio Cassano li ri/entament ;ie operat f’qalbu u g[andu madwar sitt xhur biex jirritorna g[al-log[ob. Mistoqsi dwar dawn lispekulazzjonijiet, l-assistent kow/ ta’ Allegri, Mauro Tassotti qal li Tevez hu plejer kbir i]da s-so/jetà trid tevalwa l-kundizzjoni ta’ dan il-plejer li ilu ma jilg[ab g[al diversi xhur kif ukoll tara listat li jinsab fih Tevez rigward [ajja personali. KRASIC- Juventus /a[du li l-winger Milos Krasic se j[alli l-klabb fix-xhur li ;ejjin. Dan wara li l-a;ent tieg[u qal li jekk Krasic jibqa’ ma jkunx inklu] malewwel [dax ifittex klabb ie[or. L-a;ent tal-plejer, Dejan Joksimovic qal li Krasic di;à rrifjuta diversi offerti i]da ma ]vela xejn dwar liema tim se jkun qed jilg[ab mieg[u Krasic fix-xhur li ;ejjin. “Dan l-a[[ar qed ikun hemm spekulazzjonijiet li

Krasic se jmur ma’ Borussia Dortmund i]da dan mhux veru. Borussia m’g[andhomx flus biex jikkompetu u lklijent tieg[i rrifjuta ]ew; offerti min[abba din irra;uni,” spjega Joksimovic. Skont l-a;ent ta’ Krasic ilfutur ta’ dan il-plejer se ji;i influwenzat minn kemm dan se jilg[ab mal-ewwel [dax flewwel xahrejn li ;ejjin. “Li nista’ nikkonferma hu li Krasic se jibqa’ jilg[ab f’kampjonat ta’ livell g[oli b[alma hu dak ta’ lIngilterra. Madankollu hemm possibbiltà wkol li Krasic jilg[ab fil-:ermanja,” spjega Dejan Joksimovic. Madankollu, id-Direttur Sportiv ta’ Juventus Giuseppe Marotta qal li d-diri;enti tkellmu ma’ Krasic u qal li lplejer qatt ma talab biex jitlaq lill-klabb li attwalment jinsab fil-qu//ata tas-Serie A. “B[alissa Milos (Krasic) mhux qed jibda daqstant malewwel [dax g[as-sempli/i fatt li s[abu qeg[din f’forma a[jar. Ir-ri]ultati qed jag[tuna ra;un u m’hemm l-ebda bejn il-klabb u Krasic,” ]vela l-eks diri;ent ta’ Sampdoria. Minkejja li Marotta /a[ad dan kollu xorta ammetta li kif jitfa[ is-suq ta’ trasferimenti f’Jannar, mhux se nipprovaw inbieg[u lil Krasic i]da jekk nir/ievu offerti interessanti jaf jag[ti l-ka] li nisimg[uhom, temm jg[id Marotta.

TENNIS

Berdych jeg[leb lil Tipsarevic

Tomas Berdych kien ftit ‘il bog[od minn telfa kontra Janko Tipsarevic i]da dan irnexxielu jwettaq rimonta u spi//a biex [are; rebbie[ bi skor ta’ 2-6, 6-3, 7-6. Tipsarevic, li kien qed jie[u post l-imwe;;a’ Murray, spi//a wkoll il-partita b’injury fl-irkoppa lejn tmiem il-partita. Berdych mar fi ]vanta;; filbidu hekk kif Tipsarevic [asad lit-tennista mir-Repubblika ?eka u mar 6-5 fil-vanta;;. Hekk kif dan deher li se jirba[ il-konfront, dan beda ji]balja u l-avversarju tieg[u approfitta minn dawn l-i]balji. It-tennista numru sebg[a fiddinja kompla jitjieb u j]id firritmu u kompla jnaqqas iddistakk u jid[ol fil-partita. Berdych mar 5-3 minn fuq u minn hemm ‘il quddiem iddefenda dan il-vanta;; biex [are; rebbie[.

Jirtira Il-Britanniku Andy Murray kellu jirtira minn din il-

kompetizzjoni min[abba injury fil-groin. Dan we;;a’ waqt sessjoni ta’ ta[ri; u re;a’ [ass l-istess u;ig[ waqt il-partita li tilef kontra David Ferrer. Murray qal li t-tobba qalulu biex jistrie[ g[al g[axart ijiem u b’hekk idde/ieda li jirtira g[ax kien se jkompli jiggrava l-injury li kieku kompla jilg[ab. Ta’ min jinnota li mill-US Open ‘l hawn, Murray lag[ab aktar partiti mill-ewwel erba’ tennisti fid-dinja. Murray filfatt qal li ma kellu l-ebda /ans jirba[ din l-edizzjoni meta jikkunsidra l-kundizzjoni fi]ika li kien jinsab fiha wara li [a sehem f’diversi tournaments.

L-attakkant ta’ Man City, Carlos Tevez li jista’ jing[aqad ma’ Milan


Il-{amis, 24 ta’ Novembru, 2011

32 Lokali

F’dawn il-jiem madwar 2,800 student u studenta qed jiggradwaw wara snin ta’ studju u sagrifi//ji. Filwaqt li minn sena g[al o[ra dan l-ammont qed ji]died b’kuntrast ma’ pajji]i o[ra fejn hemm sitwazzjoni totalment l-oppost min[abba l-qag[da ekonomika, l-aktar li jispikka jkun il-mod li bih ji//elebraw din il-;urnata tant mistennija. L-aktar mezz popolari jkun dak ta’ karozza tal-linja double-decker li ddur madwar il-pajji], bl-istudenti jifir[u flimkien mal-mu]ika u jkantaw slogans (Ritratt> Michael Ellul)

Tibdil fi Spanja 1. Il-{add li g[adda spi//at definittivament il-karriera politika ta’ prim ministru, wie[ed li kellu ammiratur kbir tieg[u f’pajji]na. Josè Luis Rodriguez Zapatero ilu mill-2004 jmexxi lil dan ilpajji] kbir u demokratiku, li mieg[u a[na g[andna diversi rabtiet so/jali, stori/i u kulturali. Malta, qabel g[addiet f’idejn il-Kavallieri, kellha l-Imperatur Karlu V ta’ Spanja jmexxiha. L-istess Ordni tal-Kavallieri, meta waslet hawn ;abet mag[ha numru ta’ familji Spanjoli, bnedmin g[as-servizz talGranmastru. Il-Kavallieri ;ew u baqg[u mag[na. 2. Zapatero spi//a, i]da niftakar ukoll meta [a l-[atra flok Josè María Aznar. Ilbombi li saru ;ewwa Madrid ftit qabel l-elezzjoni ;enerali servew ukoll biex inbidel ilpoter. Ma ninsiex dik il-laqg[a tad-19 ta’ Marzu 2004 filKunsill tal-Ministri tal:ustizzja u l-Intern fi Brussell. L-Ewropa [assitha mhedda bil-kbir. Niftakar it-tensjoni flarja. Il-pre]enza ta’ diversi Ministri tal-Intern ta’ kalibru kbir: Nikolas Sarkozy g[al Franza, David Blunkett g[all-

Ingilterra, Giuseppe Pisanu g[all-Italja, Otto Schily g[all:ermanja – persuni li mhux dejjem kont issibhom hemm ;ew. Skantajt g[ax flok kliem ta’ konfort, kien hemm att ta’ akku]a. Riedu spjegazzjonijiet ming[and il-Ministru talIntern Spanjol Ángel Acebes Paniagua li, g[alkemm filkariga, kien fil-frattemp spi//a min[abba l-bidla tal-partit filgvern. Po]izzjoni xejn fa/li g[alih. 3. Is-So/jalisti Spanjoli reb[u kontra kull previ]joni. {add ma kien jistennieha. Ming[ajr dak l-att ta’ terrori]mu ma kinux jitilg[u fil-Gvern. Forsi kien g[adu ]g[ir, bilkemm ta’ 44 sena, Zapatero qabad politika li wasslitu g[al di]astri ekonomi/i kbar. Flok il-pajji] mar ’il quddiem, beda jmur lura. Minflok [ares lejn ilfutur g[amel l-i]ball li jer;a’ jaqla’ kwistjonijiet li l-gwerra /ivili kienet [alliet pendenti li però ]-]mien kien nessa. G[a]el li jaqbad politika li tmur kontra l-familja tradizzjonali. F’kelma wa[da, lista ta’ de/i]jonijiet ]baljati. 4. Kif sirt Ministru tal:ustizzja u l-Intern kont

minn Carmelo MIFSUD BONNICI

ipprogrammajt li nsir naf kemm jista’ jkun malajr u dirett diversi ministri ta’ pajji]i li kellhom pi] u influwenza. Bl-g[ajnuna talAmbaxxatri/i Spanjola hawn Malta, Maria Isabel Vicandi, mort Madrid u ltqajt malMinistru tal-:ustizzja, malVi/i Ministru tal-Affarijiet Barranin, mal-Ministru talIntern u ]ort l-Akkademja talPulizija f’Avila. Tg[allimt u ltqajt ma’ Alfredo Perez Rubalcaba, il-persuna li kellu l-Intern f’idejh. Kelli suppost 30 minuta mieg[u u tlaqt g[at-telg[a – spe/jalment fuq

media•link COMMUNICATIONS

l-immigrazzjoni. Spi//ajna g[amilna sag[tejn skorruti nit[addtu, u [ri;t minn hemm b’[abib. Semag[ni (kelli xi ng[idlu!) u smajtu. Fehimna lil xulxin u bqajt, ma’ kull laqg[a, insibu ta’ appo;;. 5. Niftakarni n/empillu, jidhirli fit-23 ta’ Di/embru 2009, qabel il-Presidenza Spanjola, fuq problema li ridt l-appo;; tieg[u g[aliha. Ma kinitx kelma li mort ng[idlu meta bdejt il-konversazzjoni li qed nie[u “pja/ir” li ftit qabel il-Milied, it-tnejn konna g[adna qed na[dmu. Niftakru jag[milli l-elenku ta’ fejn siefru l-membri l-o[ra talKabinett Spanjol u jispi//a billi qalli li hu u jien konna luni/i “[mir” li bqajna na[dmu. Sibtu diversi drabi u hu sabni f’mument jew tnejn fil-Presidenza. Kien jikkalkula tajjeb, i[ares ’il quddiem, ta’ ftit kliem u persuna li titg[allem ming[andu. 6. L-Ispanjoli huma [bieb tag[na u din ir-rabta, f’dawn is-snin, tkabbret sew. Stedintu ji;i f’pajji]na, però dejjem kellu xi [a;a. Fil-pajji] g[andu reputazzjoni tajba, ma hemmx dubju, imma ma setax

jag[mel tajjeb g[ad-difetti u ]balji ta’ Zapatero. Ammirajtu li telaq il-Ministeru sabiex jassumi l-kariga tal-partit f’elezzjoni li kien jaf li ma kellux /ans jirba[, imma sempli/ement jipprova jnaqqas l-impatt tat-telfa. Ma kienx fa/li li tipprova ssalva s-sitwazzjoni li kienet ilha li qabdet in-ni]la sentejn u nofs. Biss, bir-reputazzjoni, blabbiltà, /ert li [add ma kien se jirnexxilu jasal fejn wasal hu. Illum il-partit So/jalista spi//a mill-gvern, Zapatero spi//a minn idolu g[as-So/jalisti Maltin u hemm issa gvern ie[or. Nawgura min-na[a l[idma t-tajba g[ax hemm b]onnha g[all-;id talMediterran u fuq in-na[a lo[ra nsellem lil [abib li tlift lappo;; politiku tieg[u. F’Wied il-G[ajn, il-{add li ;ej se ji;i mfakkar l-g[oxrin anniversarju mill-ftu[ talka]in tal-PN f’din il-lokalità. Filg[odu g[andha ssir konferenza politika li g[aliha g[andu jkun pre]enti l-Prim Ministru u Kap tal-Partit Nazzjonalista Lawrence Gonzi. Nistiednek tkun hemm inti wkoll. Nittama li narak jien ukoll.

2011_11_24