Page 1

माहितीचा अहिकार

१. शा कामदा केव्शा अंभरात आरा ? शा कामदा १२ ऑक्टोफय , २००५ योजी अंभरात आरा. (१५ जुन , २००५ योजी तमाय झाल्माऩावून १२० व्मा ददलळी). भात्र मा कामद्यातीर काशी तयतूदी ताफडतोफ अंभरात आणण्मात आल्मा उदा. वालवजननक प्रानधकयणांच्मा (वयकायी कामावरमे) जफाफदामाव [वे. ४(१)] , जनभादशती अनधकायी ल वशाय्मक जनभादशती अनधकायी मांची ऩदे [वे. ५(१) ल वे. ५(२)] आमोगाची स्थाऩना (वे. १२ ल १३) स्थाऩना (वे. १५ ल १६)

, कंदिम भादशती

, याज्म भादशती आमोगाची

, कामद्यातून गुप्तचय आणण वुयषा

वंस्थांना लगऱणे (वे. २४) आणण कामद्यातीर तयतूदी अंभरात आणण्मावाठी ननमभ फनवलण्माचा अनधकाय (वे. २७ ल २८). २. शा कामदा कुठे रागू शोतो ? शा कामदा जम्भु आणण काश्भीय लगऱता बायतातीर इतय वलव याज्मात रागू शोतो. [वे. (१२)] ३. भादशती म्शणजे नक्की काम ? भादशती म्शणजे नंदी, कागदऩत्रे, ळेये, भेभो, ई-भेल्व, वल्रे, भते, प्रनवद्धीऩत्रके, आदे ळ, ऩरयऩत्रके, योजननळी, कयायनाभा, अशलार, कागद, उदाशयणे, नभुने मा आणण अळा स्लरूऩातीर कोणतेशी संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

1


माहितीचा अहिकार

वादशत्म तवेच ईरेक्रॉननक भाध्मभात अवरेरी कोणत्माशी स्लरूऩाची खावगी भादशती , जी प्रचनरत कामद्यातीर तयतूदीनुवाय वालवजननक प्रानधकयणाव जाणुन घेण्माचा अनधकाय आशे . भात्र मांत पाईरींलय भायरेल्मा ळेमांचा वभालेळ शोत नाशी. [वे. २(प)]

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

2


माहितीचा अहिकार

४. भादशतीचा अनधकाय म्शणजे काम ? मा अनधकायात खारीर फाफींचा वभालेळ आशे : • काभ, कागदऩत्रे, नंदी मांची तऩावणी कयणे • कागदऩत्रे दकंला नंदी मांच्मा प्रभाणणत प्रती नभऱलणे तवेच त्मांची दटऩणे काढणे. • वादशत्माच्मा प्रभाणणत प्रती नभऱलणे • भादशती छाऩीर प्रत (वप्रंटआऊटव ्)

, वीडी, फ्रॉऩी, टे प्व,

णव्शदडओ ये कॉडव व ् दकंला इतय कोणत्माशी ईरेक्रॉननक भाध्मभाद्वाये नभऱलणे. [वे. २(ज)]

अनधकायी ल त्मांच्मा जफाफदामाव: वालवजननक प्रानधकयण (वयकायी कामावरमे) म्शणजे कोण? • वयकायने स्थाऩन केरेरे कोणतेशी प्रानधकयण दकंला भंडऱ दकंला वंस्था [वे. २(श)] • वंवलधानात नभूद केल्माप्रभाणे • वंवदे ने वंभत केरेल्मा कामद्यातीर तयतूदींप्रभाणे संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

3


माहितीचा अहिकार

• याज्म वलधीभंडऱाने वंभत केरेल्मा कामद्यातीर तयतूदींप्रभाणे • वयकायने काढरेल्मा मोग्म त्मा आदे ळानुवाय ला वुचनेनुवाय ज्मात खारीर फाफींचा वभालेळ आशे : o वयकायच्मा ताब्मात अवणाये

, वयकायी भारकीचे दकंला

वयकायतपे आनथवक भदत केरी जाते अवे भंडऱ o वयकायतपे प्रत्मष दकंला अप्रत्मषऩणे आनथवक भदत केरी जाते अळी वफन वयकायी वंस्था

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

4


माहितीचा अहिकार

जन भादशती अनधकायी म्शणजे कोण ? शे अनधकायी वलव प्रळावकीम खात्मांत दकंला कामावरमांत वालवजननक अनधकामांद्वाये नेभण्मात आरेरे अवतात. ते नागयीकांना त्मांनी भानगतरेल्मा भादशतीनुवाय भादशती दे ण्माचे काभ कयतात. मा काभावाठी जय ते वशाय्मकाची भदत घेत अवतीर तय अळा व्मक्तीवशी जन भादशती अनधकायी म्शणुन लागलरे जाते. जनभादशती अनधकामावची कतवव्मे काम? • रोकांनी भादशती नभऱलण्मावाठी केरेल्मा वलनंत्मा शाताऱणे आणण जी व्मक्ती वलनंती नरणखत स्लरूऩात दे ऊ ळकत नवेर अळा व्मक्तीव ती वलनंती नरणखत स्लरूऩात नरदशण्माव भदत कयणे. • जय भागवलण्मात आरेरी भादशती दव ु माव वयकायी अनधकामावच्मा अखत्मायीत मेत अवेर तय ती वलनंती ऩाच ददलवांच्मा आत

वंफंनधत अनधकामावकडे ऩाठलणे आणण तवे अजवदायारा ताफडतोफ कऱवलणे.

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

5


माहितीचा अहिकार

• जनभादशती अनधकायी त्माचे/ नतचे काभ व्मलणस्थत ऩाय ऩाडण्मावाठी एखाद्या दव ु माव अनधकामावचीशी भदत घेऊ ळकतो/ ळकते.

• जनभादशती अनधकामावव अजवदायाने वलनंती केल्माऩावून ळक्म नततक्मा रलकय आणण कोणत्माशी ऩरयणस्थतीत तीव ददलवांच्मा आत मोग्म ते ळुल्क आकारून भादशती ऩुयवलणे दकंला वे. ८ अथला वे. ९ भध्मे ददरेल्मा कायणांखारी ती वलनंती नाकायणे फंधनकायक अवते. • जय भानगतरेरी भादशती एखाद्या व्मक्तीच्मा आमुष्माळी दकंला स्लातंत्र्माळी वंफंनधत अवेर तय ती भादशती अठ्ठे चाऱीव तावांच्मा आत ऩुयवलणे फंधनकायक अवते. • जय जनभादशती अनधकायी ददरेल्मा कारालधीत भादशती उऩरब्ध करून दे ण्माव अऩमळी ठयल्माव त्माने ती भादशती दे ण्माव नकाय ददरा अवे वभजरे जाले. • जेव्शा भादशती दे ण्माव नकाय ददरा जातो तेव्शा जनभादशती अनधकामावने अजवदायाव खारीर स्ऩष्टीकयण दे णे आलश्मक आशे : 1. भादशती नाकायण्माभागीर कायणे

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

6


माहितीचा अहिकार

2. कोणत्मा कारालधीत भादशती नाकायण्मा वलयोधात अऩीर कयता मेते 3. ज्मा वंस्थेकडे / वनभतीकडे अऩीर कयाले रागते त्माची भादशती • जनभादशती अनधकामावने ठयलून ददरेल्मा ऩद्धतीनेच ला वाच्मातच भादशती दे णे फंधनकायक आशे अन्मथा इतय ऩद्धतीने ददरेरी भादशती नंदींच्मा वुयषेच्मा दृष्टीने शानीकायक ठरू ळकते. • जय एखाद्या वलऴमालयीर भादशतीचा थोडाच बाग उऩरब्ध करून दे ता मेत अवेर तय जनभादशती अनधकामावने अजवदायारा खारीर फाफींची वुचना दे णे आलश्मक आशे : 1. भागवलण्मात आरेल्मा भादशतीऩैकी जो बाग उघड कयण्माव भनाई आशे तो बाग लगऱता उलवरयत भादशती ऩुयवलण्मात मेत आशे . 2. वदय भादशती गोऩनीम ठे लण्माभागीर कायणे 3. शी भादशती गोऩनीम ठे लण्माचा ननणवम घेणामाव ऩदानधकामावचे नाल ल ऩद 4. अजवदायारा भादशती नभऱलण्मावाठी बयाली रागणायी पी संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

7


माहितीचा अहिकार

5. वदय भादशती गोऩनीम ठे लण्माच्मा वलयोधात अऩीर कयण्माचा अजवदायाचा शक्क ल त्मावाठी रागणायी पी ल अजव • जय भागवलण्मात आरेरी भादशती शी नतवमाव ऩषाळी वंफंनधत अवेर अथला ती नतवमाव ऩषाकडू न नभऱलाली रागणाय अवेर अथला ती नतवमाव ऩषाकडू न गोऩनीम वभजरी जात अवेर तय जनभादशती अनधकामावने वदय नतवमाव ऩषारा

,

वलनंती

आल्माऩावून ऩाच ददलवांच्मा आत रेखी वुचनेद्वाये कऱवलणे फंधनकायक आशे तवेच त्माने मावलऴमी त्मा ऩषाच्मा प्रनतननधीचे भत घेणे आलश्मकशी आशे . • अळी नोटीव नभऱाल्माऩावून नतवमाव ऩषारा जनभादशती अनधकामाववभोय प्रनतननधीत्ल कयण्मावाठी दशा ददलवांची भुदत ददरी गेरी ऩादशजे.

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

8


माहितीचा अहिकार

कोणती भादशती उऩरब्ध शोते ? / कोणती भादशती उघड कयण्माव भनाई आशे ? • ज्माभुऱे बायताची वालवबौभता आणण एकात्भता

, वुयषा,

लैसाननक दकंला आनथवक फाफी , ऩययाष्ट्रीम वंफंध आदींना धोका ऩोशोचणाय अवेर दकंला ज्माभुऱे एखाद्या गुन्यारा प्रोत्वाशन नभऱू ळकते अळी कोणतीशी भादशती • कोणत्माशी न्मामारमाने जी भादशती प्रनवद्ध कयण्माव नकाय ददरा आशे दकंला जी भादशती ददल्माने न्मामारमाचा अलभान शोईर अळी कोणतीशी भादशती • जी भादशती उघड केल्माने वंवद दकंला वलधीभंडऱाच्मा स्लातंत्र्मारा फाधा मेईर अळी भादशती • व्मालवानमक गोऩनीमता , व्माऩायी गुवऩते दकंला फुद्धीजीली भारभत्ता मांचा वभालेळ अवणायी भादशती जी उघड केल्माने नतवमाव ऩषाच्मा स्ऩधावत्भक स्थानारा धक्का ऩोशोचू ळकतो. अथावत वदय भादशती उघड कयण्माव प्रनतस्ऩधी ऩषाची शयकत नवल्माव शी भादशती उघड केरी जाऊ ळकते.

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

9


माहितीचा अहिकार

• एखाद्या व्मक्तीच्मा वलश्ववनीम नात्मांभधुन नभऱारेरी भादशती. भात्र भादशती उघड कयण्माव प्रनतस्ऩधी ऩषाची शयकत नवल्माव शी भादशती उघड केरी जाऊ ळकते. • ऩययाष्ट्र वयकायकडू न नभऱलरेरी भादशती • जी भादशती उघड केल्माभुऱे एखाद्या व्मक्तीच्मा जीवलताव धोका ननभावण शोऊ ळकतो अथला ज्माभुऱे एखाद्या कामद्याची अंभरफजालणी कयण्माव गुप्तऩणे भदत कयणामाव व्मक्तीले नाल उघड शोऊ ळकते दकंला वुयषेच्मा कायणांस्तल अवरेरी भादशती. • ज्माभुऱे ळोधकामावत दकंला आयोऩींलयीर कायलाईत अडथऱा ननभावण शोऊ ळकतो अळी भादशती • भंत्रीभंडऱ, वनचल आणण इतय अनधकायी मांच्मात शोणामाव चचेचे तऩळीर ल इतय कॅवफनेट कागदऩत्रे • णजचा वाभाणजक कामावळी अथला जनदशताळी काशीशी वंफंध नाशी अळी लैमक्तीक भादशती दकंला जी उघड केल्माने एखाद्या व्मक्तीच्मा एकांताचा बंग शोऊ ळकतो दकंला त्माच्मा खाजगी आमुष्मालय आक्रभण शोऊ ळकते अळी कोणतीशी भादशती.

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

10


माहितीचा अहिकार

• भात्र एखाद्या घटनेत व्मक्तीरा अथला ऩषारा शोणाया त्राव जनदशताच्मा तुरनेत कभी भशत्त्लाचा अवेर तय अळी भादशती उघड केरी जाऊ ळकते.

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

11


माहितीचा अहिकार

भादशतीचा काशी बागच उघड कयण्माव ऩयलानगी आशे ? कोणत्माशी नंदीचा अवा बाग ज्मात उघड कयता न मेणायी भादशती नाशी आणण जो अळा गोऩनीम भादशतीऩावून लेगऱा कयता मेऊ ळकतो अवा बागच केलऱ जनतेरा उऩरब्ध करून दे ता मेऊ ळकतो. [वे. १०] मात कोणत्मा भादशतीचा वभालेळ शोत नाशी ? दव ु माव ऩरयनळष्टात नभूद केरेल्मा कंदिम गुप्तचय आणण वुयषा

वंस्था उदा. आमफी , यॉ, भशवूर गुप्तचय वंचरनारम , कंदिम आनथवक गुप्तचय वलबाग , अंभरफजालणी वंचरनारम (दडये क्टोये ट ऑप एनपोववभंट) , नाकोदटक्व कंरोर ब्मुयो , उड्डाण वंळोधन कंि,

फीएवएप,

वीऩीआयएप,

आमटीफीऩी,

वीआमएवएप,

एनएवजी, आवाभ यामपल्व , वलऴेळ वेला वलबाग , वीआमडी, अंदभान आणण ननकोफाय , गुन्शे ळाखा , दादया आणण नगय शलेरी आणण वलळेऴ ळाखा , रषद्वीऩ ऩोनरव. याज्म वयकायतपे नभूद कयण्मात आरेल्मा वंस्था दे णखर मा अनधकायातून लगऱण्मात आल्मा आशे त. भ्रष्टाचाय ल भानलानधकायांच्मा उल्रंघनांळी वंफंनधत आयोऩांना भात्र मा वंस्थांना उत्तय द्याले रागते. भात्र शी भादशती कंि आणण याज्म भादशती आमोगाच्मा वंभतीनेच दे ता मेते. [वे. २४] संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

12


माहितीचा अहिकार

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

13


माहितीचा अहिकार

भादशती नभऱलण्माची ऩद्धत: १. अजव कवा कयाला ? • जनभादशती अनधकामावकडे इं णग्रळ , दशं दी दकंला त्मा याज्माच्मा अनधकृ त बाऴेत रेखी दकंला ईरेक्रॉननक भाध्मभाद्वाये आऩल्मा शव्मा अवरेल्मा भादशतीचा तऩळीर अवणाया अजव वादय कयाला. • भादशती नभऱलण्मा भागीर कायण स्ऩष्ट कयणे अजवदायालय फंधनकायक नाशी. • ठयलून ददरेरी पी बयाली. (जय अजवदाय दारयद्र् ये ऴेखारीर नवेर तय) २. भादशती नभऱलण्मावाठी लेऱेची भमावदा दकती ? • अजव केल्माऩावून तीव (३०) ददलव. • अठ्ठे चाऱीव (४८) ताव , जय भादशती एखाद्या व्मक्तीच्मा आमुष्माळी अथला स्लातंत्र्माळी वंफंनधत अवेर तय. • जय भादशतीचा अजव वशाय्मक जनभादशती अनधकामावकडे ददरा अवेर तय लयीर कारभमावदेत ऩाच ददलव अनधक कयालेत.

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

14


माहितीचा अहिकार

• जय भादशती नतवमाव ऩषाळी वंफंनधत अवेर तय कारभमावदा चाऱीव (४०) ददलव अवेर.

(अनधकतभ कारभमावदा + ऩषारा

प्रनतननधीत्ल कयण्माव ददरेरा लेऱ) • नेभून ददरेल्मा कारभमावदेत भादशती ऩुयवलण्मात न आल्माव ती दे ण्माव नकाय नभऱारा अवे वभजण्मात माले.

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

15


माहितीचा अहिकार

३. मावाठी दकती पी भोजाली रागते ? • मा प्रदक्रमेवाठी नेभून दे ण्मात आरेरी पी बयाली रागते आणण ती लाजलीच अवरी ऩादशजे. • जय माशून अनधक पीची आलश्मकता बावल्माव तवे अजवदायाव रेखी (भानगतरेल्मा यकभेचा ऩूणव दशळोफ दळवलून) कऱवलणे फंधनकायक आशे . • अजवदाय मा पीचे ऩुनत व ऩावणी कयण्मावाठी मोग्म त्मा वनभतीकडे अऩीर करू ळकतो.

• दारयद्र्म ये ऴेखारीर व्मक्तींना कोणत्माशी प्रकायची पी आकायरी जात नाशी. • जय जनभादशती अनधकायी ठयलून ददरेल्मा लेऱेत भादशती दे ण्माव अमळस्ली ठयल्माव त्माने ती भादशती अजवदायाव वलनाभुल्म दे णे फंधनकायक आशे . ४. कोणत्मा ऩरयणस्थतीत भादशती दे ण्माव नकाय ददरा जाऊ ळकतो ? • जय भादशती उघड कयण्माव ऩयलानगी नवेर (वे. ८)

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

16


माहितीचा अहिकार

• जय भादशतीलय याज्मा नळलाम इतय कोणत्माशी दव ु माव व्मक्तीचा अनधकाय अवेर (वे. ९)

संकलन :- http://majhimarathi.wordpress.com

17

माहितीचा अधिकार  

माहितीच्या आधिकारासंबंधात...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you