Issuu on Google+

De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur Eindpublicatie bij Obedient Nature Maike Brinkman


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Sept Putten 2016 #1

2


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Inleiding Ik groeide op aan de rand van één van de grootste milie-uitjes, amateur fotografen, hardlopers, natuur gebieden in Nederland. Deze locatie heeft mountainbikers etc. mij en mijn werk veel beïnvloed. Paden worden aangelegd voor wandelroutes. Al mijn hele leven ben ik op zoek naar een plek Bomen worden omgekapt als ze dreigen oud te om mijzelf terug te trekken uit de maatschappij in worden, of in de weg staan. Stukken bos wordit bos. Om helemaal alleen te zijn, omringd door den verwijderd om er wegen doorheen te legalleen maar bomen. gen voor meer toegankelijkheid. Café’s en resHelaas deel ik dit bos en dezelfde zoektocht met taurants worden met hun luide bezoekers in veel andere bos bezoekers. We zoeken allemaal rustgevende plekken gebouwd. een stukje bos voor ons helemaal alleen. Waar nie- Daarnaast worden bossen ook aantrekkelijker mand anders bij kan komen en niemand anders gemaakt door exotische planten, bomen en dievan af weet. Het is een egoïstische zoektocht naar ren naar de bossen te halen die er eigenlijk niet een stukje eigendom in een publiek gebied. thuis horen. Nederland staat erom bekend dat het volledig aangemaakt is door de mens. Wij Nederlanders creëerde land dat nooit had bestaan als het aan moeder natuur lag. Doordat Nederland zo in kaart gebracht, ontworpen, gehandhaafd en toegankelijk is, wordt mijn zoektocht verhinderd. “Op het eerste gezicht lijkt het woord ‘landschap’ uitsluitend te verwijzen naar de natuur, het landelijke, het arcadische zelfs. Maar bij nader toezien blijkt dat in vrijwel alle landschappen sporen van menselijke aanwezigheid zijn te constateren [..] Zelden of nooit blijken de mens en zijn producten in het landschap te ontbreken.”1 Ook al vind je een stukje bos waar je even helemaal alleen bent, overal zijn menselijke sporen te vinden. Constant ben je je ervan bewust dat er elk moment een andere bos bezoeker (met hetzelfde doel) op jouw plek tevoorschijn kan komen. De mens wil zich te veel bemoeien met natuurgebieden. Waardoor een natuurgebied zich langzaam tot een toeristisch pretpark ontwikkeld. Dankzij natuurorganisaties en hun commerciële activiteiten worden bossen belaagd met fa1

Lemaire, Ton. De Filosofie van het Landschap. Ambo Amsterdam, 2011.

3

De natuur hoort vrij te zijn van de Nederlander zijn ingrepen. De natuur moet groeien zoals zij zelf wenst. Als wij als mensen de natuur intrekken is het niet aan de mens om ons de weg te laten wijzen, maar aan de natuur om ons te laten dwalen door het dichte struikgewas. Voor de minor Public and Private maakten ik het project Obedient Nature. Dit project stelt de vraag; Hoe ver mogen wij als de mens ons bemoeien met moeder natuur? Waar ligt de grens en wanneer gaan we hier overheen?


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Sept Putten 2016 #2

4

Sept Putten 2016 #3


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

OriĂŤntatie

Sept Putten 2016 #4

5

De eerste weken ben ik mij vooral gaan oriĂŤnteren binnen het onderwerp door simpel weg mijn oude, vertrouwde omgeving te bestuderen.


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Wandelroute Sept 2016 #1

6


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Wanderlroute Sept 2016 #2

7


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Bos bezoeker; groep Sept 2016 (video)

8


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Bos bezoeker; hond uitlaten Sept 2016 (video)

9


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Kijkende bosbezoekers Flevoland Okt 2016 (video)

10


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Flevoland (Externe) Naast mijn vertrouwde omgeving bezocht ik ook een nieuw gebied. Ik bezocht twee natuurgebieden in Flevoland met een externe deskundige. Audrey Friedel is communicatie medewerker bij het Flevolandschap. Haar taak is om zoveel mogelijk bezoekers naar de landschappen toe te trekken. Ik heb het gesprek van te voren niet heel erg voorbereid. Ik heb verteld over mijn project en mijn meningen. Het verbaasde mij dat Audrey al snel veel dingen erkende. Medewerkers van het landschap houden zich dagelijks

bezig met de vraag hoeveel ze moeten ingrijpen binnen het natuurpark. “Wij Nederlanders spelen vaak voor god.” Het gesprek ging vooral over hoe het Flevolandschap in het nieuws is komen te staan de afgelopen jaren. Natuurlijk was er veel enthousiast publiek over De Nieuwe Wildernis (documentaire opgenomen in de Oostvaardersplassen). Ook wordt er veel discussie gevoerd over hoeveel de mens in het landschap mag ingrijpen. Het landschap is dan misschien wel gecreëerd door de mens, maar de meningen zijn verdeeld over hoeveel de mens zich verder moet bemoeien met het handhaven van het gebied. Bijvoorbeeld het overleden veulen zorgde voor veel ophef. De organisatie wil zelf zo min mogelijk ingrijpen en de natuur haar eigen gang laten gaan, maar een dood veulen laten liggen (wat in de natuur wel zou gebeuren) werd beschouwd als onacceptabel en luguber. Ook hadden we het over de kenmerken binnen Flevoland die menselijke ingrepen vertonen. Zoals de plattegronden waar alle paden en gebieden netjes in blokken zijn verdeeld. De nette rijen bomen naast het pad, allemaal op dezelfde afstand van elkaar. Het vliegveld dat precies naast de natuurparken ligt en geluidsoverlast meebrengt. Tijdens dit bezoek maakte ik veel verschillende video schetsen.

Plattegronden Natuurpark Lelystad Okt 2016

11


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Stuntvliegtuig boven natuurgebied Okt 2016 (video)

12


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Recht pad met rechte rij bomen in Flevoland, Okt 2016 (foto)

13


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Geluidsopnames Putten Okt 2016 (video)

14


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Geluid Ik zocht naar plekken waar niemand was. Waar fende hond, voetstappen van een onzichtbare niemand mij en ik niemand kon zien. Op de vi- wandelaar, gillende kinderen, kerkklokken die twaalf uur afslaan. deo beelden is geen mens te bekennen. De geluiden halen je uit een bepaalde illusie die Wanneer we naar een beeld van het bos kijken je over het bos bezit. De gedachte dat een bos associëren we dit gelijk met het geluid van de volledige natuur en rust is, wordt ontkracht. rustgevende natuur. Fluitende vogels, de wind en ritselende bladeren. “We may look at a pictures, which is essentially mute, yet we respond to sound associated with the type of scene depicted.”1 Op de geluidsopname zijn echter, naast de natuur, ook andere storende geluiden te horen. Een blaf1

2011.

15

Wells, Liz. Land Matters. J.A. Allen & Co Ltd, Juli


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Experiment Poster Presenatie Oktober 2016

16


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Poster Presentatie Voor de poster presentatie wilde ik werken met de illusie dat natuur altijd de pure waarheid is. Natuur wordt vaak aanschouwd als iets onmenselijk, de echte werkelijkheid van de wereld en het leven. Maar tegenwoordig is dit totaal niet meer waar. Dit wilde ik aantonen met het behulp van het medium fotografie. Fotografie wordt vaak gezien als een documentatie van de waarheid. “Door foto’s te maken van landschappen en mensen proberen we het vermoeden niet op te laten komen dat de wereld ons niet toebehoort, maar ons ontsnapt en haar eigen loop vervolgt.” 1 1 Lemaire, Ton. De Filosofie van het Landschap. Ambo Amsterdam, 2011. 17

Poster presentatie 13 Okt 2016

Ik toonde één foto, verdeeld in 16 losse foto’s. Samen vormt het één beeld van een rietveld in beweging door de wind. Met behulp van een ventilator laat ik het rietveld echt bewegen. Maar in plaats van dat de foto nog levender wordt, wordt het juist nepper. De foto’s die in de wind wapperen tonen de lege witte achterkant van de foto’s en de kale muur. De foto is ook maar een 2D beeld van het echte landschap. Net als het landschap maar een afspiegeling is van de werkelijke onmenselijke natuur dat het ooit was.


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Internet Landschap Het internet landschap is een experiment waarin ik gevonden afbeeldingen van hetzelfde landschap met elkaar in verband breng. De afbeeldingen zijn allemaal foto’s door verschillende mensen gemaakt vanaf delfde uitkijktoren. De foto’s zijn gevonden op Flickr. “[..] punblicatie van de wereld; een wereld die zelfs als wereld van de natuur wereld van de mensen is geworden.”1 Door een landschap 1 Lemaire, Ton. De Filosofie van het Land-

schap. Ambo Amsterdam, 2011.

18

vast te leggen hebben we het gevoel dat we een klein beetje eigenaar zijn van het landschap. Dit werk toont hoe iedereen op zijn eigen manier een uitzicht tot zich neemt. Ook toont het een kritische blik op hoe iedereen altijd de behoefte heeft een landschap vast te leggen, in plaats van het met blote oog te bekijken.


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Internet Landschap Nov 2016

19


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Performance opdracht Nov 2016

20


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Performance Voor de performance opdracht las ik een gedicht voor aan de natuur van Henry David Thoreau. Het gedicht wordt opgedragen aan de bomen. Voor mijn onderzoek las ik erg veel en dit wilde ik toepassen in een werk. Over het onderwerp natuur wordt veel geschreven en we proberen veel situaties binnen de natuur te verwoorden. Het benoemen geeft ons meer betekenis. “The Act of Naming is the act of taming [..] Naming turns space into place. Once named we no longer view somewhere as unknowable.” 1 Maar woorden kunnen nooit helemaal vertalen wat de natuur ons schenkt. Sommige elementen zijn onbegrijpbaar. 1

Wells, Liz. Land Matters. J.A. Allen & Co Ltd, Juli 2011.

21

“there are experiences of landscape that will always resist articulation, and of which words offer only a remote echo – or to which silence is by far the best response.”2 “Believe the thrushes sung,

And that the flower bells rung, That herbs exhaled their scent, And beasts knew what was meant, The trees a welcome waved, And lakes their margins laved, When thy free mind To my retreat did wind.”3

2 Macfarlane, Robert. Landmarks. Pengruin Uk, Jan 2016.

3

Thoreau, Henry D. A Week On The Concord And Merrimack Rivers. Bantam Classics, Nov 2004.


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Krant Experiment Dec 2016 (video)

22


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Papieren bladeren experiment Dec 2016 (video)

23


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Twee voorgaande pogingen tot eindwerk Dec 2016 #1 zelfde blad #2 EĂŠn personage

24


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Obedient Nature Een grote reden voor bezoekers om naar het bos te gaan zijn de seizoen veranderingen. De lente, zomer, herfst en winter zijn het best te ervaren in een natuurlijk landschap. In de stad is dit haast niet meer zichtbaar. Voor mijn eindwerk heb ik gespeeld met deze seizoen veranderingen. Als de mens zoveel controle heeft over het leven van de natuur, hoe lang duurt het dan nog voordat we de seizoenen gaan beïnvloeden? In de video wordt een kale boom vol gehangen met gevallen herfstbladeren. Door het geluid van een plakband apparaat wordt het de kijker duidelijk dat de kale boom op brute manier wordt gedwongen een onnatuurlijk beeld aan te nemen. Mensen zijn zich vaak niet bewust dat de natuur de afgelopen jaren alleen maar veranderd is. “Dit is wat ecologen het ‘shifting baselines-syndroom’ noemen: we vergeten wat er verdwenen is en beleven de nieuwe, verarmde situatie als normaal.” 1 De mens is al vergeten hoe het landschap er in het verleden uit zag. In de video wil ik de kijker alvast een blik in de toekomst geven. Een beeld wat nu onwerkelijk lijkt, maar wel mogelijk is in de toekomst als de mens verder gaat met het hanteren van de natuur. 1 Van Raaij, Ben. “Ook dit is geen wildernis.” Volkskrant. 31 Dec 2016, pagina 6-7.

25

Bij de eerste poging van dit werk word hetzelfde blad herhaaldelijk opgehangen. Bij de tweede poging worden meerdere, verschillende bladeren in de boom gehangen. Bladeren die niet eens in een boom thuis horen, zoals een varen. Om een nog onnatuurlijker beeld te creëren.


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Eindwerk: Object Tree Dec 2016 29:54:13min https://vimeo.com/196102205

26


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

27


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Conclusie Binnen mijn onderzoek heb ik veel verschillende standpunten ingenomen. Bij deze standpunten heb ik ook telkens geprobeerd een werk te maken. De meest belangrijke les die ik heb geleerd is dat het goed is om één groot onderwerp te verdelen in deelonderwerpen. Vervolgens is het verstandig om je te focussen op maar één van deze deelonderwerpen. In plaats van alles tegelijk. Dit is anders niet alleen te veel voor jezelf, maar wordt ook te verwarrend voor de kijker. Een beeld verliest zijn kracht wanneer je te veel tegelijk wilt vertellen. Ook helpt het met jezelf een duidelijke richting te geven binnen je proces. Het maakt keuzes maken een stuk makkelijker. Een grote ontdekking voor mijzelf als kunstenaar was dat mijn werk zonder de bos bezoeker niet zou kunnen bestaan. Lange tijd ben ik op zoek geweest naar een plek om helemaal alleen te zijn in het bos. Dit was ook het startpunt van mijn project. Ik stoorde mij aan alle menselijke ingrepen en aanwezigheid. Maar tijdens dit project ontdekte ik dat deze aanwezigheid juist nodig is in mijn werk. In het Nederlands landschap zal mijn persoonlijke zoektocht nooit voldaan kunnen worden. Maar deze frustratie gebruik ik in meerdere projecten. Ik kreeg de feedback op mijn eindpresentatie dat ik de poëtische waarde van mijn werk meer moet inzien. Dat de politieke beschrijving niet past bij het beeld. Dit vind ik verrassend aangezien ik vanaf mijn eerste jaar al wordt ge-

28

dwongen meer maatschappelijke relevantie in mijn werk te tonen. Mijn werk was vaak te poëtisch waardoor het voor buitenstaanders niet te begrijpen was. Vervolgens wordt er bij deze presentatie aangegeven dat ik dit weer terug moet halen. Wat ik verwarrend vind, maar het lijkt mij interessant om de balans tussen de maatschappij en de poëzie op te zoeken bij een volgend project. Ik ben van plan om verder aan dit project te werken voor mijn afstuderen. Ik denk dat het belangrijk is opnieuw goed te kijken wat ik precies wil vertellen en voor wie dit precies van belang is. Dit vind ik een moeilijke vraag. Het volgende half jaar wil ik ook meer met externe gaan werken. Ik heb dit kwartaal gemerkt dat het praten met andere mensen (kunstenaars en andere vakgebieden) heel goed helpt. Ook het lezen van literatuur brengt mij telkens op nieuwe ideeën, maar geeft mij ook de mogelijkheid voor mijzelf beter te formuleren waar ik precies mee bezig ben.


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Video projectie Take A Stand Expo Dec 2016

29


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur

Bronnenlijst Literatuur

Bak, Ann. Wildernis Survival. Onomatopee, okt 2015. Van Den Heuvel, M. Nature as Artifice. Nai010 uitgevers, sept 2008. Lemaire, Ton. De Filosofie van het Landschap. Ambo Amsterdam, 2011. Macfarlane, Robert. Landmarks. Pengruin Uk, Jan 2016. Thoreau, Henry D. Walden. Bantam Classics, Nov 2004.. Tyler, Mike. Post Nature: Nine Dutch Artists. Nai Publishers, Sept 2001. Wells, Liz. Land Matters. J.A. Allen & Co Ltd, Juli 2011. Wulf, Andera. The Invention of Nature. Hodder and Stoughton, Jan 2016. Kunstenaar Boeken

Diederix, Elspeth. Things As They Are. FW Books, 2012. Doorman, Maarten en Kees van Gelder. Marijke van Warmerdam; Close by in the Distance. Verlag der Buchhandlung Walther Koning, Nov 2011. Van Duyn, Edna en Fransjozef Witteveen. Boezem Marinus. Thoth Uitgeverij, Dec 1999. Fuchs, Rudi H. en Margriet Suren. Jan Dibbets. Stedelijk van Abbemuseum, 1990. Geene, Anne. Nieuwe Feiten. De Hef Publishers, 2012. Royous, Jean-Christophe. Tacita Dean. Phaidon, 2006. Overig

Blog met gerelateerde kunstenaars: http://maikeskunstverzameling.tumblr.com/

31


Maike Brinkman 2016 - 2017


De Hopeloze Zoektocht Naar Onaangedane Natuur