Issuu on Google+

YPOGRAFICZNY

MINI SŁOW NIK


50-CIO HASŁOWY

M I N I TYPOGRAFICZNY SŁOWNIK

DLA PODSTAW TYPOGRAFII


AAA abrewiatura (abbreviare — skracać) umowny skrót wyrazu w piśmie np.: „dr”, „@”, „inz.” itp. akcydens druk okolicznościowy (np.: zaproszenie, ulotka itp.) akronim skrót utworzony z cząstek wyrazów nazwy własnej (np.: Pekao) antykwa rodzaj pisma łacińskiego, w którym majuskuła wzorowana jest na kapitale rzymskiej, a minuskuła na minuskule karolińskiej; inaczej to dwuelementowe pismo z szeryfami o proporcjach zbliżonych do jej prawzorów; powszechnie stosuje się to określenie także w odniesieniu do jednoelementowych krojów pisma (groteski, egipcjanki) apertura szczelina wewnętrznego światła takich liter jak np.: Cc, Ss, a, e

BBB

bękart niepełny wiersz końcowy pozostawiony, jako pierwszy wiersz następnej kolumny


CCc

cyfry zwykłe, wersalikowe mają tę samą wysokość, mieszczą się pomiędzy górną a podstawową linią pisma; powinno się je stosować z wersalikami cyfry tekstowe, mediewalowe, nautyczne cyfry skonstruowane na wzór minuskuły, jak ona posiadają wydłużenia górne i dolne; stosuje się je tekstach złożonych kurentem czcionka pojedyncza litera lub pojedynczy znak pisma o określonym kroju i stopniu (metalowy słupek z literą)

DDD

Didot system miar typograficznych stosowany dla określania stopni (wielkości) pisma dywiz łącznik — kreska pozioma o długości ok 1/4 – 1/3 firetu służąca do dzielenia (przenoszenia) wyrazów lub łączenia wyrazów bliskoznacznych

FFF

fonem najmniejsza jednostka dźwiękowa danego języka font powszechnie: krój pisma zapisany w wersji cyfrowej


GGG glif kształt znaku pisma. Graficzna interpretacja grafemu; cyfrowy odpowiednik czcionki grafem konstrukcja, szkielet, idea danego znaku literowego; zapis fonemu

HHH hint, hinting zasada rastrowania znaków pisma w celu uzyskania jak najlepszego obrazu litery w niskiej punktacji, na ekranach monitorów i na peryferyjnych urządzeniach cyfrowych (drukarki, naświetlarki, plotery)

IIi impozycja rozmieszczenie stron wydawnictwa na arkuszu drukarskim interlinia dodatkowe światło międzywierszowe


KKK kapitaliki litery wyglądające jak wersaliki lecz mieszczące się pomiędzy środkową a bazową linią pisma; kapitaliki różnią się od wersalików kerning ustawienie świateł pomiędzy poszczególnymi parami znaków pisma kolumna część strony wypełniona tekstem krój pisma charakterystyczna forma graficzna kompletu znaków drukarskich

lLl

ligatura połączenie dwóch (lub więcej) liter w jeden znak linia pisma dolna linia określająca granicę dolnych wydłużeń liter minuskułowych linia pisma górna linia określająca granicę górnych wydłużeń liter minuskułowych linia pisma podstawowa, bazowa linia, na której opierają się majuskuły i minuskuły linia pisma środkowa linia określająca wysokość liter minuskułowych bez wydłużeń linia pisma wersalików inia określająca wysokość wersalików liternictwo tworzenie litery o charakterze autorskim, jak np.: litera narzędziowa czy kaligrafia, projektowanie krojów pisma oraz wiedza o historii i roli litery,


jako sposobu zapisywania treści. Obecnie słowo liternictwo wydaje się tracić swoje pierwotne znaczenie. Często bowiem utożsamiane jest z rzemiosłami zajmującymi się wykonywaniem szyldów, tablic informacyjnych, napisów nagrobkowych itp.co w świadomości społecznej zawęża jego znaczenie. W rzeczywistości liternictwo bliższe jest sztuce niż rzemiosłu logotyp, logo (logos — słowo) napis firmowy; charakterystyczny, unikalny obraz graficzny słowa, nazwy. Powszechnie, choć moim zdaniem niesłusznie, określa się tym mianem także nieliternicze znaki graficzne

MMM majuskuła wersaliki — duże litery minuskuła kurent — litery tekstowe — małe

OOO

odsadka odległość pozioma od krawędzi znaku pisma (bez uwzględnienia szeryfów) do krawędzi pola znaku


PPP pauza, myślnik kreska pozioma o długości ok. 1 firetu; ze względu na zbyt dużą długość pauza fatalnie wygląda w tekście, dlatego lepiej stosować w jej miejsce półpauzę, która ma w zasadzie tę samą funkcję pole znaku pisma prostokąt zajmowany przez znak pisma wraz z odsadkami półpauza kreska pozioma o długości 1/2 firetu i podobnym zastosowaniu co pauza. Przed i po półpauzie stosuje się spację pagina zwykła numeracja stron pagina żywa zawiera oprócz numeracji stron tekst informujący o zawartości merytorycznej strony, rozdziału lub części książki pismo proste kurent – roman pismo pochyłe kursywa – italic — specjalnie zaprojektowana pochylona odmiana pisma pismo dziełowe odmiana pisma zaprojektowana do składów ciągłych

SSS skład współcześnie to proces formatowania tekstu lub tekstu i innych elementów strony; możemy wyróżnić dwa rodzaje składu:


skład justowany, blokowy skład niejustowany: chorągiewka do lewej chorągiewka do prawej osiowy, centrowany słowa testowe naogół zestawienie najbardziej różniących się od siebie liter ułatwiające ocenę prawidłowości konstrukcji, proporcji, rytmu, ustawienia kerningu pisma. Najbardziej znane to: „OHamburgefonsz”, „Handgloves”. Pracownia Liternictwa stosuje też następujące słowa testowe: „MIERNIK OCYTLAJ” stosowany dla wersalików i “minimum krytyczne” dla minuskuły spacja odstęp między wyrazami szewc, sierota początek akapitu umieszczony w ostatnim wierszu kolumny światło wewnętrzne litery oko — punca

TTT

typografia to sztuka opracowania graficznej formy treści zapisanej przy użyciu litery gotowej oraz projektowanie krojów pisma


WWW wdowa bardzo krótki wiersz końcowy

Zzz znak diakrytyczny znak umieszczony nad, pod, lub obok litery zmieniający wymowę litery. W języku polskim litery ze znakami diakrytycznymi zmontowanymi z literami, takie jak: A, E, L, należy traktować jako osobne znaki literowe: Ą, Ę, Ł.


OPRACOWANIE: Wojciech Regulski na podstawie: “NIEWIELKIEGO SŁOWNIKA TYPOGRAFICZNEGO” Jacka Mrowczyka, “TYPOGRAFII TYPOWEJ KSIĄŻKI” Roberta Chwałowskiego, “LETTERA MAGICA” Krzysztofa Tyczkowskiego, “SŁOWNIKA WYRAZÓW OBCYCH I ZWROTÓW OBCOJĘZYCZNYCH” Władysława Kopalińskiego oraz ”ELEMENTARZA W STYLU TYPOGRAFII” Roberta Bringhursta



Mini-słownik