Issuu on Google+

D is for Development „Rozwój” oznacza wzrost i zmiany, jakie zachodzą w dzieciach od momentu poprzedzającego ich przyjście na świat, przez okres niemowlęcy i dzieciństwo, aż do okresu dojrzewania i stawania się osobą dorosłą. Rozwój dziecięcy, będący złożonym i fascynującym obszarem nauki, ma długą i bogatą historię, obejmującą prace takich psychologów i filozofów, jak Piaget, Vygotsky, Bruner, Erikson i Donaldson.* W poprzedniej sekcji odnosiłam się do centralnej pozycji dziecka w kreowaniu optymalnych warunków do nauki, nie wspominałam jednak o poważnych zmianach rozwojowych, przez które przechodzi dziecko w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Zmiany te obejmują m.in. zmiany fizyczne, rozwój małych i dużych umiejętności motorycznych, rozwój języka ojczystego, ale też rozwój psychiczny, społeczny, emocjonalny i intelektualny. Dla nas, nauczycieli, wszystkie te obszary rozwoju mają istotny wpływ na to, jak organizujemy lekcje, jaki rodzaj zadań wybieramy i jakie osiągamy rezultaty. Dlatego też ogromnie ważna jest świadomość tego, czego możemy się spodziewać po dzieciach, jeśli chodzi o ich rozwój w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Rozwój wiąże się z wiekiem, choć należy tu jasno zastrzec, że jest on kontinuum, które nie daje się łatwo podzielić na etapy. Istnieje również wiele całkowicie typowych różnic pomiędzy poszczególnymi dziećmi w zakresie tego, jak się rozwijają, różnic wynikających z czynników takich, jak kultura, środowisko, rodzina i edukacja. W chwili gdy dzieci trafiają na nasze zajęcia (zakładając, że dzieje się to nie wcześniej niż w wieku trzech lat), mają one już za sobą kilka rozwojowych kamieni milowych, takich jak umiejętność chodzenia i posługiwania się językiem ojczystym (bądź językami ojczystymi). W pewnym uproszczeniu i uogólnieniu poniższa tabela** wskazuje na inne ważne zmiany i różnice rozwojowe, które musimy wziąć pod uwagę, ucząc dzieci w różnym wieku.  Wiek

3–5

Rozwój fizyczny i motoryczny

Rozwój społeczny i emocjonalny

Rozwój intelektualny

potrafi biegać, skakać, kopać i rzucać piłkę; potrafi posługiwać się ołówkiem; potrafi ciąć papier nożyczkami; potrafi obrysowywać kształty; ma ograniczoną orientację przestrzenną; nie potrafi długo siedzieć bez ruchu później: potrafi podskakiwać na jednej nodze, potrafi wejść na zjeżdżalnię, huśtawkę, kierować rowerem trójkołowym lub dwukołowym; potrafi rysować ołówkiem po śladzie; potrafi odtwarzać litery i lepić figurki z plasteliny; potrafi przepisywać; potrafi rysować ludzi i kształty; potrafi uważnie kolorować; odnajduje się w środowisku sali lekcyjnej

silne przywiązanie do rodziców/ opiekunów; chce spełniać oczekiwania; zabawy ruchowe i początki zabaw symbolicznych; często ma wymyślonych przyjaciół; wykazuje oznaki empatii i troski; może wpadać w złość lub histerię; jest egocentryczne i nie zawsze chętnie się dzieli; potrzebuje stałej aprobaty i zachęcania później: chce być niezależne; zaczyna mieć „najlepszych” przyjaciół; zaczyna przejawiać poczucie humoru; może być apodyktyczne i kłótliwe; zaczyna bawić się na zasadach współpracy; chce się uczyć i wykonywać „prawdziwą” pracę; silnie rozwinięta fantazja; postrzega dobro i zło jako absoluty; rozwija się sumienie

nie potrafi na długo się skoncentrować; umie aktywnie słuchać, jeżeli coś je interesuje; potrafi dzielić przedmioty na proste kategorie; potrafi skupić się na „tu i teraz”; ma ograniczone możliwości pamięciowe później: rozumie pojęcie następstwa; potrafi rozpoznać brakujące elementy w układance lub na obrazku; rysuje i maluje, dążąc do konkretnego celu; potrafi rozpoznawać elementy identyczne i różniące się od siebie; rozumie pojęcie względności rozmiaru

Materiały pochodzą z bloga metodycznego Carol Read: www.carolread.wordpress.com © Carol Read 2014


D is for Development Rozwój fizyczny i motoryczny

Rozwój społeczny i emocjonalny

Rozwój intelektualny

5–7

potrafi posługiwać się długopisem i pisać z coraz większą prędkością i łatwością; potrafi ciąć po linii; potrafi pewnie rysować ludzi i kształty; potrafi kopiować z większą dokładnością i szczegółowością; odnajduje się w budynku szkoły i bezpośrednim otoczeniu później: dalszy rozwój małych i dużych umiejętności motorycznych we wszystkich obszarach

wykazuje troskę o innych; przyjaźnie z rówieśnikami zyskują na znaczeniu; bawi się i uczy we współpracy z innymi; posiada większą samokontrolę; rozumie potrzebę dzielenia się; często potrzebuje stałej aprobaty; może zniechęcać się niepowodzeniami później: ma większe poczucie odpowiedzialności; akceptacja przez rówieśników odgrywa coraz większą rolę; rozumie konsekwencje działań i zachowań; może zaczynać formułować rozwiązania osobistych problemów

rozumie pojęcia przeszłości, teraźniejszości i przyszłości; zrozumienie problemów logicznych bywa intuicyjne; zazwyczaj skupia się na jednym aspekcie problemu; potrafi klasyfikować i układać w kolejności; rozumie liczby; potrafi rozwiązywać określone rodzaje problemów; potrafi wykonywać pojedyncze, proste rachunki później: rysuje szczegółowo; samo czyta i pisze; rozwijają się strategie zapamiętywania; zaczyna umieć widzieć rzeczy z różnych perspektyw

7–9

wzrastają precyzja i pewność siebie w małych i dużych umiejętnościach motorycznych; uczenie się nowych umiejętności fizycznych sprawia mu przyjemność później: dalszy rozwój we wszystkich obszarach

potrafi spojrzeć na coś z innego punktu widzenia; mniej polega na rodzicu / nauczycielu w zakresie podstawowych potrzeb, choć wciąż potrzebuje ciągłej aprobaty później: potrafi organizować i planować pracę i bawić się we współpracy z innymi; zaczyna współzawodniczyć z rówieśnikami; mogą się pojawiać kłótnie z rówieśnikami; może chcieć się bawić tylko z rówieśnikami tej samej płci

potrafi dłużej utrzymać koncentrację; potrafi rozwiązywać niektóre problemy związane ze swoim bezpośrednim doświadczeniem; potrafi klasyfikować, układać w kolejności; grupować przedmioty; przewidywać, stawiać hipotezy, dedukować w ściśle określonym kontekście; rozwijają się strategie zapamiętywania; kształtują się umiejętności metakognitywne później: dalszy rozwój we wszystkich obszarach

Jak wyżej, dodatkowo rozwój niektórych umiejętności, takich jak np. sporty, gra na instrumencie później: zaczynają zachodzić zmiany okresu dojrzewania

przyjaciele stają się bardzo ważni; zwiększa się wrażliwość na presję rówieśniczą; mniej oczywista staje się potrzeba aprobaty ze strony nauczyciela; zwiększa się niezależność i samokontrola później:  może doświadczać zmian nastrojów; może tracić pewność siebie; może zmagać się ze zdefiniowaniem własnej tożsamości; następuje rozwój sumienia; zaczynają pojawiać się ideały; wybiera autorytety

potrafi wykonywać coraz więcej działań logicznych osadzonych w danym kontekście lub odnoszących się do własnego doświadczenia; potrafi samodzielnie wykonywać pisemne instrukcje, np. stworzyć model; wykształca się zrozumienie pojęć stylu i poziomu formalności później: zwiększają się możliwości pracy i nauki; zaczyna rozwijać się umiejętność myślenia abstrakcyjnego i rozumowania; powstaje świadomość języka jako systemu; pojawia się umiejętność manipulowania pojęciami, rozumowania dedukcyjnego, formułowania i testowania hipotez; następuje dalszy rozwój umiejętności metakognitywnych

 Wiek

9–12

*

Dwie przykładowe interesujące i pouczające pozycje dotyczące historii i teorii rozwoju dziecięcego to: Meadows S., The Child as Thinker, Routledge Books 2006 Smith P., Cowie H. & Blades M., Understanding Children’s Development, Blackwell Publishers 2011

** Tabelę stworzyłam na podstawie wielu źródeł, jak te powyżej, opierając się również na własnym doświadczeniu jako nauczycielki i rodzica.

Materiały pochodzą z bloga metodycznego Carol Read: www.carolread.wordpress.com © Carol Read 2014


Tiger d development