Page 1

UROKI ZIEMI SZCZECINECKIEJ „NIEODKRYTY RAJ”

PRZEWODNIK PO SZLAKACH KAJAKOWYCH

Szczecinek 2008


Wydawca: Samorządowa Agencja Promocji i Kultury, ul. Wyszyńskiego 65, 78-400 Szczecinek, tel. (0-94) 712 83 02, www.sapik.pl

Opracowanie merytoryczne: Wojciech KRAWCEWICZ

Zdjęcia: Wojciech KRAWCEWICZ, Piotr BALON, Paweł MIKOŁAJEWSKI, Grzegorz WAŚKIEL, Krzysztof „Kwiczoł” KWINTA, Ola ROHATYŃSKA, ze zbiorów SAPiK.

Skład i druk: Drukarnia TEMPOPRINT 78-400 Szczecinek, ul. Harcerska 2 tel. 094/ 374 41 80

 


Szanowni Państwo

O

ddajemy do Waszych rąk, nowe, uaktualnione wydanie przewodnika po szlakach kajakowych Powiatu Szczecineckiego „Nieodkryty raj”. Każdy znajdzie tutaj coś dla siebie: doświadczony wodniak i początkujący turysta, kajakarz z długim stażem i nowy adept wodnych wycieczek, mieszkaniec naszego pięknego regionu i gość przybyły na Pomorze Środkowe z odległych stron. Rzeka Gwda z dopływami: Piławą, Płytnicą, Nizica, Dołgą i licznymi jeziorami tworzą sieć niezwykle malowniczych ciągów wodnych. Właśnie tutaj znaleźć można tajemnicze zakątki, wąskie rynny, wysokie zbocza, wiecznie zielone lasy, osobliwości przyrody, krystalicznie czystą wodę. Dzięki wyprawom kajakowymi poznacie Państwo najbardziej malownicze zakątki Ziemi Szczecineckiej, odwiedzicie liczne wioski i miasteczka, odnajdziecie pozostałości umocnień z czasów II wojny światowej, a także przyjrzycie się pałacykom oraz dworkom pomorskich rodów szlacheckich. Przedstawione w przewodniku trasy pozwalają na samodzielne zaplanowanie zarówno wypraw jednodniowych, jak i spływów trwających dłużej. Do zobaczenia na pomorskich szlakach!

 


PO£O¯ENIE, POWSTANIE I UKSZTA£TOWANIE TERENU W pasie POJEZIERZA POMORSKIEGO, przy wschodniej granicy województwa zachodniopomorskiego, we wschodniej części POJEZIERZA DRAWSKIEGO, rozciąga się nieodkryty, pełen niezwykłości obszar powiatu szczecineckiego z 41 tys. miastem SZCZECINKIEM. Powstał w wyniku rzeźbotwórczej działalności lądolodu skandynawskiego, kształtującego przez dziesiątki tysięcy lat teren POMORZA. Za sprawą ostatniego zlodowacenia, zwanego bałtyckim, sprzed 10 - 12 tys. lat pojawiły się wspaniałe, świeże, wyjątkowo zróżnicowane formy ukształtowania terenu. Wzdłuż środkowej części powiatu, z płd.-zach. na płn.-wsch., ciągnie się strefa moreny czołowej. Równoległe ciągi morenowych wzgórz, zbudowane z glin, żwirów i piasków pomieszanych z granitowymi głazami, powstały na czole lodowca, podczas jego kolejnych dłuższych postojów. Z najwyższych wzniesień: ŁĘCKIEJ GÓRY (214 m n.p.m.) i POLSKIEJ GÓRY (203 m n.p.m.) roztaczają się niezapomniane widoki. Północny skłon morenowych wypiętrzeń opada w głębokie obniżenie rzeki przymorza PARSĘTY oraz doliny jej dopływów: DĘBNICY I GĘSIEJ.

Polodowcowy krajobraz koło Gałowa Południowe zbocza przechodzą w falistą morenę denną lub piaszczyste, sandrowe równiny poprzetykane pojedynczymi wzniesieniami i poprzecinane dolinami GWDY i jej dopływów: DOŁGIEJ, NIZICY, OSOKI, PŁYTNICY i PIŁAWY. Znaczne są wysokości względne dochodzące na niewielkich odległościach do 70 m, np. pomiędzy jeziorem GŁĘBSKO (140,7 m n.p.m.) a ŁĘCKĄ GÓRĄ, czy jeziorem WIELIMIE (132,6 m n.p.m.), a POLSKĄ GÓRĄ. Na granicy morenowych wzgórz oraz równin moreny dennej ciągnie się szeroki pas bajecznie pięknych polodowcowych jezior. Występują tu jeziora rynnowe o wydłużonych kształtach, znacznej głębokości, rozciągnięte w głębokich dolinach, np. KOMORZE, PILE, RYMIERZEWO, TRZESIECKO, DOŁGIE. Pojawiły się one w efekcie erozyjnej działalności wód lodowca. Jeziora moreny dennej wypełniają niezbyt głębokie, rozległe zagłębienia terenu, posiadają przeważnie dość niskie brzegi i niewielką głębokość np. WIELIMIE, WIERZCHOWO, RADACZ. Swoje istnienie zawdzięczają nierównomiernej akumulacji moreny dennej.



POŁOŻENIE, POWSTANIE I UKSZTAŁTOWANIE TERENU


Jeszcze inaczej prezentują się jeziora wytopiskowe tzw. oczka wodne, osadzone w małych, głębokich, owalnych dolinkach, jako pozostałość po stopionych pozostawionych przez lodowiec bryłach lodu, np. GŁĘBSKO, JAMEN, SMADOWO. Jeziora, rzeki, strumienie i inne cieki, tworzą sieć wodną w dorzeczu GWDY i PARSĘTY. Niewyobrażalne piękno krajobrazu, niezwykłość i bogactwo świata przyrody, podlegają ochronie w licznych rezerwatach przyrody oraz w obszarach chronionego krajobrazu: „POJEZIERZE DRAWSKIE”, „JEZIORA SZCZECINECKIE”, „OKOLICE ŻYDOWO – BIAŁY BÓR”, „LAS DRZONOWSKI”, „DOLINA RZEKI PŁYTNICY” i „DOLINA PIŁAWY”. Zachodnie obrzeże powiatu obejmuje swoim zasięgiem DRAWSKI PARK KRAJOBRAZOWY.

Jez. Wierzchowo POŁOŻENIE, POWSTANIE I UKSZTAŁTOWANIE TERENU

 


CHARAKTERYSTYKA SZLAKÓW Najpiękniejsze zakątki POWIATU SZCZECINECKIEGO przemierza 39 szlaków turystycznych: 17 rowerowych, 1 rowerowo-pieszy, 4 konne, 5 kajakowych, 5 pieszych oraz 7 ścieżek edukacyjno-przyrodniczych. Łączna długość szlaków w granicach powiatu wynosi 1112,8 km. Podążają one bezdrożami, mało uczęszczanymi starymi alejami: klonowo-jaworowymi, lipowymi, jesionowymi, dębowymi, brzozowymi i bukowymi, do ukrytych wśród wzniesień i pagórków, pośród lasów, łąk i pól, niewielkich wiosek i miast. Skupiają się głównie wzdłuż ciągów jezior, dolin rzek i strumieni. Przedostają się przez progi wodne dawnych młynów wodnych, brody oraz tamy małych elektrowni. Odkrywają bezcenne skarby minionych wieków, ryglowe, neoromańskie i neogotyckie kościoły, dwory i pałace drzemiące w cieniu parkowego starodrzewia. Ogarniają niewymierne, nieoszacowane, niezgłębione, do końca nieodkryte, naturalne piękno i bogactwo środkowo-pomorskiej przyrody. Przetykają zmienną, barwną mozaikę jeziorno-morenowego krajobrazu.

KAJAKOWE

Zdecydowanie odmienną formą wypoczynku jest turystyka kajakowa, umożliwiająca spojrzenie na otaczający świat od strony wody. Rzeka GWDA wraz z dopływami prawobrzeżnymi: NIZICĄ, PŁYTNICĄ, PIŁAWĄ, oraz lewobrzeżnym DOŁGĄ tworzą sieć 5 szlaków kajakowych: • „GWDĘ” dł. 44,9 km (całkowita dł. 145 km) • „PĘTLĘ SZCZECINECKĄ” dł. 61,4 km • „NIZICĘ” dł. 10,4 km • „GÓRNĄ PŁYTNICĘ” dł. 11,3 km • „PIŁAWĘ” dł. 37,3 km Rzeki płyną zmiennie ukształtowanymi dolinami, w otoczeniu lasów, łąk i pól, poprzez polodowcowe wypiętrzenia, przy krawędzi wysokich morenowych wysoczyzn. Przepiękne ciągi wodne powstały za sprawą mas wody spływającej z topniejącego lodowca. Reszty dopełniły płynące przez tysiące lat rzeki i inwencja człowieka. Wzdłuż tras wodnych pojawiają się liczne, niepowtarzalne, zaskakujące wielkością i położeniem – jeziora. Urozmaiceniem tras spływów kajakowych są bystrza, brody, przełomy, progi wodne po nieistniejących młynach wodnych, tamy małych elektrowni. W różnych miejscach, szczególnie związanych z działalnością bobrów leżą powalone w nurt wody pnie drzew. Nie do rzadkości należy spotkanie z kormoranem, czaplą, wydrą, sójką i jastrzębowatymi, a w pasie przybrzeżnych trzcinowisk i oczeretów z łabędziami niemymi i wieloma gatunkami ptactwa wodnego. Zmienny prąd wijących się, meandrujących rzek, niezwykłość jezior, niewiarygodne bogactwo powiązanej z wodą przyrody, pozostawiają niezatarte wrażenia.

Rzeka Piława przed Liszkowem



CHARAKTERYSTYKA SZLAKÓW


OPIS MIEJSCOWOŒCI BARWICE – Na północnych rubieżach POJEZIERZA DRAWSKIEGO, 25 kilometrów na zachód od SZCZECINKA, leży w głębokiej dolinie rzeki GĘSIEJ, na poziomie około 120 m n.p.m., 4 tysięczne miasto BARWICE, siedziba Urzędu Miasta i Gminy. Zajmuje rozległe obniżenie terenu, otoczone z trzech stron imponującymi, morenowymi wysoczyznami o wysokości dochodzącej do 191,5 m n.p.m. Zasięg wysoczyzn ogranicza od północy pradolina PARSĘTY, a od płd.-zach. głęboka dolina DĘBNICY.

Kościół w Barwicach BIAŁY BÓR – Na styku POJEZIERZY DRAWSKIEGO i BYTOWSKIEGO oraz RÓWNINY CHARZYKOWSKIEJ, 29 km na płn.-wsch. od SZCZECINKA, w długiej na 14 km, przepastnie głębokiej, polodowcowej rynnie, wypełnionej wodami 4 jezior, leży miasto BIAŁY BÓR.

Biały Bór BORNE SULINOWO – W środkowej części, głównego jeziornego ciągu POJEZIERZA DRAWSKIEGO, 22 kilometry na płd.-zach. od Szczecinka, leży 4,5 tysięczne miasto BORNE SULINOWO.

OPIS MIEJSCOWOŚCI

 


Borne Sulinowo z lotu ptaka BUGNO – osada w płn. części SZCZECINKA. W otoczeniu starych kasztanowców, lip, dębów i buków, stoi dwór z II poł. XIX w. Od strony płn. przylega park z okazałymi: dębami o obw. pnia 3,45 m i 3,3 m, lipą o obw. 2,7 m, bukami o obw. 2,85 m i 2,5 m, grabami o obw. pnia do 2,25 m, a także jesionami, klonami i świerkami. CHŁOPOWO – wioska w gm. Barwice na skraju niebosiężnego bukowego lasu, w paśmie najwyższych wypiętrzeń moreny czołowej. W lesie, 2 km na płn. od wioski, usytuowany jest kamień graniczny z wyrytym krzyżem maltańskim oraz literami P-D (Pommern-Draheim). W połowie drogi pomiędzy wioskami CHŁOPOWO i POLNE, za KOŁBACZEM, znajduje się początek ścieżki przyrodniczej „PRZEŁOM RZEKI DĘBNICY”. CHWALIMKI – wioska w gm. Barwice nad dopływem PARSĘTY, rzeczką ŻEGNICĄ. Nad strugą położony jest zespół pałacowo-parkowy. Obok eklektycznego pałacu z II poł. XIX w. rośnie olbrzymia biała topola - białodrzew, o obw. pnia 5,3 m. W zachowanym folwarku uwagę zwraca 3 kondygnacyjny spichlerz z 1924r. oraz wieża bramna. W parku ograniczonym rzędami grabów i świerków rosną wspaniałe okazy dębów o obw. pnia do 4,85 m oraz buków o obwodzie powyżej 3 m. CIEMINO – letniskowa wioska w gm. Borne Sulinowo przy płd. brzegu jeziora CIEMINO (141,2 m n.p.m., pow. 241,7 ha, gł. 13,4 m, dł. 3,7 km, maks. szer. 1,2 km, 2 wyspy). Przy samotnym gospodarstwie dwa olbrzymie dęby o obw. pnia 6 m i 5,9 m. CYBULIN – letniskowa wioska w gm. Biały Bór, nad największym w Polsce jeziorem lobeliowym BOBIĘCIŃSKIM WLK. (176,4 m n.p.m., pow. 539 ha, gł. 48 m, dł. 6,3 km, maks. szer. 2,0 km, 5 wysp) oraz rezerwatem wodno-florystycznym „JEZIORO IŁOWATKA” (pow. 14,73 ha) utworzonym w 1977r. Aleja kasztanowców prowadzi do dworu z końca XIX w. przebudowanego w 1960r. CZARNE WLK. – wioska w gm. Czaplinek w pobliżu jeziora KOLBACKIEGO (160,2 m n.p.m., pow. 43 ha, gł. 4,8 m, dł. 2 km, maks. szer. 0,3 km). W centrum wiejskiej zabudowy kościół p.w. Najświętszego Serca Jezusowego wzniesiony z granitowych ciosów w końcu XIX w. CZARNOBÓR – osada w granicach miasta SZCZECINKA, nad brzegiem jeziora LEŚNEGO (143,8 m n.p.m., pow. 17,7 ha, dł. 0,6 km, maks. szer. 0,3 km). Siedziba Nadleśnictwa Czarnobór z izbą edukacyjną o tematyce leśnej. Pole biwakowe Nadl. Czarnobór. Ścieżka przyrodnicza „WOKÓŁ JEZIORA LEŚNEGO”. Przy płn. brzegu jeziora pomnikowe dęby. W pobliżu płd.-zach. brzegu rośnie potężny buk o obw. pnia 5 m.

10

OPIS MIEJSCOWOŚCI


DALĘCINO – wioska w gm. Szczecinek u podnóża POLSKIEJ GÓRY (203 m n.p.m.). Na wzgórku bezstylowy kościół p.w. św. Stanisława z 1928r. DĄBROWICA – letniskowa wioska w gm. Borne Sulinowo na wysokim brzegu jeziora PILE. W kierunku płn. ciągnie się linia umocnień WAŁU POMORSKIEGO z żelbetonowymi schronami. DOŁGIE – letniskowa wioska w gm. Biały Bór na wzniesieniach przy wsch. brzegu jeziora DOŁGIE (137,4 m n.p.m., pow. 310,8 ha, gł. 19,8 m, dł. 8,5 km, maks. szer. 0,8 km). Założona w 1567r. Z dawnych czasów przetrwał neoklasycystyczny dworek z 1900r. z 7,5 hektarowym krajobrazowym parkiem. DRAWIEŃ – wioska w gm. Szczecinek w pobliżu doliny GWDY. Wzmiankowana już w 1364r. jako TRABEYN. Na zboczu krawędzi GWDY stoi ryglowy kościół p.w. M.B. Różańcowej z 1695 roku. Nieopodal, w przypałacowym parku z częściowo zachowaną neogotycką kapliczką, rosną wiekowe dęby, buki, jesiony, klony i kasztanowce. DRĘŻNO – letniskowa wioska w gm. Szczecinek u ujścia strugi BIELEC do jeziora STUDNICA (DRĘŻNO), (139,4 m n.p.m., pow. 101,7 ha, gł. 24,9 m, dł. 2,1 km, maks. szer. 0,8 km). Na rzece stopień wodny po nieistniejącym młynie. Przy brzegu jeziora dobrze zagospodarowana, ogólnie dostępna Stanica Komendy Hufca ZHP, Szczecinek. DRZONOWO – wioska w gm. Biały Bór nad jeziorem DRZONOWSKIM (151,3 m n.p.m., pow. 14,2 ha, gł. 5,5 m, dł. 0,7 km, maks. szer. 0,2 km). Założona w roku 1378. W otoczeniu 6 klonów stoi neogotycki kościół p.w. św. Krzyża z końca XIX w. Przy kościele bieleją ściany niezbyt okazałego dworu z II poł. XIX w. z resztką parku. DZIKI – wioska w gm. Szczecinek, przy przesmyku między jeziorami DZICZE (141,6 m n.p.m., pow. 14,5 ha, gł. 2,8m, dł. 0,6 km, maks. szer. 0,3 km) i RYMIERZEWO (141,4 m n.p.m., pow. 94,7 ha, gł. 25 m, dł. 4,3 km, maks. szer. 0,4 km) połączonymi nurtem rzeki PŁYTNICY. Wzmiankowana już w 1378 roku. Przy ujściu PŁYTNICY do jeziora RYMIERZEWO miejsce biwakowe Nadleśnictwa Okonek.

Wioska Dziki na przesmyku między jeziorami Dzicze i Rymierzewo GAŁOWO – wioska w gm. Szczecinek. Wzmiankowana w 1560 roku jako GALOW. Za neoklasycystycznym dworem z XIX wieku, rozciąga się naturalistyczny park o pow. 1,5 ha z dębami o obw. pnia 5,5 m, 3,5 m, 3,1 m i wiązami o obw. pnia 3,6 m, 3,5 m, 3,1 m. Osobliwością jest złamana na wysokości 8 m lipa o obw. 4,3 m.

OPIS MIEJSCOWOŚCI

11 


GODZIMIERZ – wioska w gm. Szczecinek w pasie morenowych wzniesień. Pozostałość parku z dworem z przełomu XIX/XX w., przebudowanym w II poł. XX w. GWDA WLK. – wioska w gm. Szczecinek u ujścia rzeki DOŁGIEJ do GWDY, w pobliżu jeziora WIELIMIE. Na rzece GWDZIE od 1349 roku przebiegała granica pomiędzy Polską a Pomorzem. Na skraju doliny GWDY stoi neogotycki kościół p.w. św. Stanisława z 1863 roku. Wewnątrz neogotycki, figuralny ołtarz, empory organowa i boczne. Na chórze organy z prospektem. Wody rzeki DOŁGIEJ spiętrza stopień wodny po nieistniejącym młynie wodnym. Przy spiętrzeniu hodowla pstrąga. Pomiędzy jeziorami WIELIMIE i DOŁGIE, na północ od wioski, przebiega linia umocnień WAŁU POMORSKIEGO, z żelbetonowymi schronami, połączonymi transzejami. GWIAZDOWO – wioska w gm. Barwice położona w niewielkim oddaleniu od jeziora DĘBNO (DAMSKIE ), (114,4 m n.p.m., pow. 55,7 ha, gł. 7,5 m, dł. 2,2 km, maks. szer. 0,4 km) i doliny rzeki DĘBNICY. Wzdłuż górnego biegu rzeki wiedzie ścieżka przyrodnicza „PRZEŁOM RZEKI DĘBNICY”. W samej wiosce przy pofolwarcznych zabudowaniach pozostałość 2 ha przydworskiego parku. Tuż przed folwarkiem rośnie w polu dąb, pomnik przyrody o obwodzie pnia 6,2 m i wysokości 22 m. JELENINO – wioska w gm. Szczecinek u podnóża pasma polodowcowych wzniesień, przechodzącego w rozległe równinne obniżenie terenu. W centrum wiejskiej zabudowy parafialny, neogotycki kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia N.M.P. z 1887r. Przy świątyni dzwonnica z dzwonem z 1764 r., odlanym w Kołobrzegu. Nieopodal dawna kuźnia zbudowana z kamiennych ciosów, z początku XIX w. JELEŃ – letniskowa wioska w gm. Borne Sulinowo na przesmyku między jeziorami SARCZE (143,4 m n.p.m., pow. 66 ha łącznie z jeziorem ŚWIDNO oddzielonym nie do końca groblą, gł. 4,9 m, dł. 0,9 km, maks. szer. 0,6 km) i JELEŃ (141,1 m n.p.m., pow. 17,9 ha, gł. 2,2 m, dł. 0,8 km, maks. szer. 0,4 km). Wzmiankowana w XIV wieku jako własność pomorskiego rodu Boninów. Nad brzegiem jeziora SARCZE znajduje się O.W. z kąpieliskiem oraz gminne miejsce biwakowe. Na wzgórku, obok jeziora JELEŃ, w otoczeniu starodrzewia tkwi ryglowy kościół p.w. M.B. Nieustającej Pomocy zbudowany w latach 1760 – 1770. Od strony zachodniej posiada nadbudowaną drewnianą wieżę przykrytą czteropołaciowym, kopulastym hełmem. JELONEK – wioska w gm. Borne Sulinowo, przy brzegu zarastającego jeziora JELEŃ, w pobliżu zalesionego pasma IGLICZYCH GÓR z IGLICZĄ GÓRĄ (185 m n.p.m.). JEZIERNIK – osada w gm. Rzeczenica, u ujścia rzeki BIAŁEJ z jeziora BIELSKO. Przy drewnianym moście stopień wodny po nieistniejącym młynie wodnym. JEZIORKI – wioska w gm. Borne Sulinowo. Na niezalesionym zboczu pagórka 0,8 km na płn.-wsch. od wiejskich domostw, usytuowany jest częściowo rozłupany głaz narzutowy o obw. 10 m i wysokości 1,8 m. JEZIORNA – letniskowa wioska w gm. Borne Sulinowo nad strugą uchodzącą z pobliskiego jeziora JEZIORNO (PŁYĆWIA), (135,3 m n.p.m., pow. 22,26 ha, gł. 3,1 m, dł. 0,9 km, maks. szer. 0,2 km). W bezpośrednim sąsiedztwie duży kompleks leśny. JUCHOWO – wioska w gm. Borne Sulinowo nad jeziorem JUCHOWO (143,2 m n.p.m., pow. 32 ha, gł. 4,5 m, dł. 1,3 km, maks. szer. 0,3 km). Założona w 1570r. przez Aleksandra i Asmusa Kleistów jako JUCHOW. Przy brzegu jeziora usytuowany jest zespół pałacowo-parkowy oraz kościół i folwark. Eklektyczny pałac został zbudowany w 1868r. przez kolejnych właścicieli dóbr, ród Dennigów. W parkowym XVIII wiecznym drzewostanie wyróżniają się

12

OPIS MIEJSCOWOŚCI


stare dęby, buki, jesiony, klony, lipy, graby, modrzewie i kasztanowce. Osobliwość stanowi sześciopienny kasztanowiec. W sąsiedztwie pałacu, na pagórku wznosi się strzelista sylwetka neogotyckiego kościoła p.w. św. Antoniego z 1897r. Smukłą wieżę, dobudowaną od strony zachodniej, wieńczy kilkunastometrowej długości iglica z sygnaturką. Naturalne oświetlenie dostaje się do wnętrza poprzez sześć wysokich, ostrołukowo sklepionych okien i barwny witraż w prezbiterium, przedstawiający Adorację Narodzin Chrystusa. Pod drewnianym belkowym stropem, w wyposażeniu świątyni uwagę zwraca, ambona z piaskowca z 1896r. oraz konfesjonał w kształcie tronu.

Ruiny pałacu w Juchowie KALISKA – wioska w gm. Biały Bór u podnóża imponujących wypiętrzeń moreny czołowej. Na starym ewangelickim cmentarzu zachowały się XIX wieczne nagrobki. W centrum wioski rośnie okazały dąb o obw. pnia 3,65 m. KAZIMIERZ – wioska w gm. Biały Bór nad BIELSKĄ STRUGĄ. Na niewielkim wyniesieniu terenu stoi ryglowy kościół p.w. św. Mikołaja z 1617r. Od zachodniej strony, drewnianą wieżę, w licu fasady wieńczy hełm w kształcie dzwonu, pokryty łuską z blachy cynkowo-tytanowej. Na wieży żeliwne dzwony z początku XX w. Kościół gruntownie odrestaurowany w 1999r. Zalesiony pagórek wśród łąk, miejsce grodziska z przełomu VIII - IX w. porasta naturalistyczny park. W koronach drzew gnieździ się duża kolonia czapli. KĄDZIELNIA – wioska w gm. Borne Sulinowo na zboczu doliny NIZICY, u podnóża długiego ciągu wzniesienia moreny czołowej. KŁOMINO – niezamieszkała miejscowość w gm. Borne Sulinowo 10 km na płd. od Bornego Sulinowa. W okresie międzywojennym i w czasie II wojny światowej garnizon niemieckiej dywizji pancernej, ćwiczącej na pobliskim poligonie. W latach 1939 – 1945 istniała w okolicy sieć obozów jenieckich, w których przebywali jeńcy polscy, radzieccy i francuscy. W Oflagu II B zdobytym 4 lutego 1945r. przez oddziały 6 DP 1 Armii Wojska Polskiego, wyzwolenia doczekał Leon Kruczkowski, autor dramatu „Pierwszy dzień wolności”. W latach 1945 – 1992 w KŁOMINIE (GRÓDEK) stacjonował garnizon wojsk sowieckich. Po 1945 roku wojska radzieckie rozebrały przynajmniej połowę zabudowań miejscowości. Dziś pozostał opustoszały garnizon z koszarami i blokami mieszkalnymi, obecny budynek Lasów Państwowych i pochłonięte przez przyrodę puste place i ulice. KNYKI – wioska w gm. Barwice rozrzucona wśród widokowych pagórków południowego wysokiego skłonu pradoliny Parsęty.

OPIS MIEJSCOWOŚCI

13 


KOŁTKI – wioska w gm. Biały Bór usytuowana w płytkiej dolinie niewielkiej strugi. Lipowa aleja prowadzi obok neogotyckiego kościoła p.w. św. Stanisława BM z XIX w. KOMORZE – letniskowa wioska w gm. Borne Sulinowo nad strumieniem płynącym do pobliskiego jeziora KOMORZE (131,7 m n.p.m., poww. 416,7 ha, gł. 34,7 m, dł. 7,6 km, maks. szer. 0,9 km, 4 wyspy). W wiosce „Wichrowe Wzgórza”- impresje plenerowe i dwa ośrodki jeździeckie. KRĄGI – wioska w gm. Borne Sulinowo nad strugą łączącą jeziora JELEŃ i PILE. Kamienny murek otacza ryglowy kościół p.w. M.B. Królowej Polski z 1891r. Wewnątrz belkowy strop i drewniany chór wsparty na czterech słupach. Wieża przykryta namiotowo-iglicowym hełmem. Przy świątyni dzwonnica z dzwonem z 1869 roku. KUCHAROWO – wioska w gm. Borne Sulinowo w obniżeniu terenu pomiędzy pasmem wzniesienia moreny czołowej z KUCHAROWSKIM LASEM a wzgórzami GRZYWNIKA. KUSOWO – wioska w gm. Szczecinek w ciągu polodowcowych wzniesień nad jeziorkiem LISZKOWO (pow. 5,67 ha). Założona w XVI w. jako folwark szlachecki, w dobrach Glasenappów. Na niewielkim wyniesieniu terenu neoromański kościół p.w. Zwiastowania N.M.P. zbudowany w XIX w. z kamienia i cegły. W wyodrębnionym prezbiterium figuralne witraże. Obok świątyni ogrodzenie ze 177 narzutowych głazów, ogranicza zasięg zespołu dworsko-parkowego. Największy z granitowych kamieni posiada obwód 4,1 m i wystaje 1,8 m ponad powierzchnię ziemi. Przy parku z okazałym purpurowym bukiem chyli się ku ruinie szachulcowy dwór z połowy XIX w. Na płn.-wsch. od wioski ścieżka przyrodnicza „BAGNO KUSOWO”. LISZKOWO – wioska w gm. Borne Sulinowo na krawędzi głębokiej doliny rzeki PIŁAWY przepływającej przez jezioro DŁUGIE (129,9 m n.p.m., pow. 99,4 ha, gł. 8 m, dł. 3,5 km, maks. szer. 0,3 km). Neoromański kościół p.w. M.B. Różańcowej zbudowany z kamiennych ciosów w XIX w., przykrywa dwuspadowy dach z dachówki. Z zespołu dworsko-parkowego pozostał ciekawy krajobrazowy park z wieloma gatunkami rodzimych i egzotycznych drzew: bukami, wiązami, lipami, świerkami, żywotnikami, jodłami i daglezjami. Na wschód od wioski przed kanałem PIŁAWKI zachowały się dwa wczesnośredniowieczne grodziska. LOTYŃ – wioska w gm. Okonek założona w 1585r. przez Hertzbergów-Arcemberskich. Podziw budzi perła architektury ryglowej, kościół p.w. Wniebowzięcia NMP z 1794r. Nad bryłą świątyni orientowaną na rzucie prostokąta, góruje nadbudowana wieża, zwieńczona piramidalnym hełmem z iglicą. Wewnątrz trzy nawy wyodrębnione dwoma rzędami drewnianych słupów podtrzymujących przyścienne empory. Pseudokolebkowy strop nawy głównej zdobi polichromia roślinna oraz trzy obrazy: Zwiastowanie, Narodzenie i Ukoronowanie. Uwagę przyciąga ambonowy ołtarz główny z XVIII w., drewniany krucyfiks oraz tablica nagrobna Bogusława Hertzberga z początku XIX w. Wokół świątyni stare nagrobki rodziny Hertzbergów-Arcemberskich, dawnych właścicieli LOTYNIA i BROKĘCINA. W podworskim parku rosną stare dęby, buki, jawory, lipy, świerki i graby. LUBORADZA – letniskowa wioska w gm. Barwice w głębokiej dolinie rzeki DĘBNICY, nad jeziorem LUBORADZ (pow. 9,57 ha). Na dnie doliny modernistyczny dwór z początku XX w. z czterokolumnowym portykiem. Obok park krajobrazowy z początku XIX w. z dębem o obw. pnia 4,6 m, jodłami, lipami i żywotnikami. Po drugiej stronie jeziora trzy pomnikowe dęby (Adam, Ewa i Kain) o obwodzie pni 5,2 m, 6,5 m i 4,0 m. ŁĄCZNO – wioska w gm. Borne Sulinowo rozlokowana na wyniosłych pagórkach, pomiędzy jeziorami CIEMINO i ŁĄCZNO (138,4 m n.p.m., pow. 44,9 ha, gł. 8,2 m, dł. 1,5 km, maks. szer. 0,4 km, 3 wyspy). Lipowa aleja przebiega obok neogotyckiego kościoła p.w. Michała

14

OPIS MIEJSCOWOŚCI


Archanioła z II poł. XIX w. Wschodni koniec wioski przecina linia umocnień WAŁU POMORSKIEGO z żelbetonowymi schronami. Na pobliskiej GÓRZE ŚMIADOWSKIEJ (168 m n.p.m.), umiejscowiona jest grupa warowna „GÓRA ŚMIADOWSKA” z 250 metrami podziemnych korytarzy łączących schrony. ŁUBOWO – wioska w gm. Borne Sulinowo nad jeziorem LUBICKO WLK. (130,4 m n.p.m., pow. 188 ha, gł. 36,2 m, dł. 2,8 km, maks. szer. 1,1 km, 1 wyspa) połączonym przez zbiornik LUBICKO MAŁE z rzeką PIŁAWĄ. W okresie I Rzeczypospolitej nosiła nazwę LUBOWO. Na wysokim brzegu jeziornej zatoki zbudowano w 1734r. kościół. Obecnie, po przebudowie z 1863 roku, neoromańska świątynia p.w. Wniebowzięcia NMP, posiada ściany wzniesione z ciosów kamiennych. We wnętrzu późnogotycki tryptyk z XV w. przeniesiony z kościoła w Starowicach, przypisywany szkole Wita Stwosza. W środkowym polu Matka Boska z Dzieciątkiem w otoczeniu św. Jakuba i św. Idziego. W bocznych skrzydłach postacie 12 świętych. Jak głosi legenda, na północ od wioski, na wzniesieniu SOSNOWA GÓRKA znajdowało się miejsce pogańskiego kultu. Pod wiekowym dębem stał posąg słowiańskiego bożka BELBUKA. Krzewiący nową wiarę orszak biskupa Ottona z Bambergu ściął święte drzewo, a bożka wrzucił do jeziora. W 1925 roku rybacy wyłowili kamienny posążek BELBUKA. Obecnie stanowi element stałej ekspozycji w muzeum regionalnym w Szczecinku. Na dużej LUBICKIEJ WYSPIE znajduje się kolonia kormoranów. W zatoce jeziora pole namiotowe i kąpielisko z wypożyczalnią sprzętu pływającego. MIĘDZYLESIE – wioska w gm. Borne Sulinowo na przesmyku pomiędzy jeziorami STRZESZYNO (130,2 m n. p. m., pow. 65,05 ha, gł. 12,4 m, dł. 1,5 km, maks. szer. 0,8 km, 1 wyspa) i ŁĄKIE (130,1 m n. p. m., pow. 18,96 ha, gł. 6,7 m, dł.1 km, maks. szer. 0,3 km). Przez jezioro STRZESZYNO przepływa rzeka PIŁAWA. MIĘKOWO – wioska w gm. Szczecinek z zespołem dworsko-parkowym. Dwór z elementami konstrukcji szkieletowej z II poł. XIX w. W parku staw, stare dęby, buk purpurowy i cis. MIŁOBĄDZ – osada w gm. Biały Bór położona w nieznacznym obniżeniu terenu w otoczeniu lasu. MOSINA – wioska w gm. Szczecinek w lekko pofalowanym terenie w pobliżu „BAGNA WIELKIEGO”. NADARZYCE – wioska w gm. Sypniewo nad rzeką PIŁAWĄ. W XVI wieku należała do starostwa nowodworskiego. Za rzeką, na styku linii głównej umocnień WAŁU POMORSKIEGO z „pozycją ryglową”, wybudowano w latach 1935-1936 13 żelbetowych obiektów. Stanowiły one fragment najpotężniejszych fortyfikacji WAŁU POMORSKIEGO. Znajdują się tu ruiny dużego fortu w którym mogło przebywać 80 osób. Grubość żelbetowych ścian wynosi 2,1 m, a stropów 1,9 m. Dostępu bronił kanał zasilany wodą z rzeki. W ciężkich walkach o NADARZYCE, w ciągu 3 dni, 4 - 6.02.1945r., 6 DP 1 Armii Wojska Polskiego straciła 600 zabitych żołnierzy (rannych i zaginionych). Walki upamiętnia głaz w centrum wioski. W miejsce zniszczonego w trakcie działań wojennych kościoła wybudowano w 1964r. świątynię p.w. św. Wawrzyńca. W odległości 2 km na płn. od wioski u ujścia PIŁAWY z ZALEWÓW NADARZYCKICH zlokalizowany jest jaz elektrowni wodnej. ZALEWY NADARZYCKIE, obszar rozlewisk, labirynt wodny, o pow. 1500 ha powstał w wyniku spiętrzenia wód rzeki PIŁAWY jazem, w systemie umocnień WAŁU POMORSKIEGO. Przy brzegu pole namiotowe. NOBLINY – wioska w gm. Borne Sulinowo, nad jeziorem NIEWLINO (NOBLINY) (135,8 m n.p.m., pow. 171 ha, gł. 16,9 m, dł. 3,2 km, maks. szer. 1,1 km, 4 wyspy), z miejscem biwakowym Nadleśnictwa Borne Sulinowo.

OPIS MIEJSCOWOŚCI

15 


NOWE KOPRZYWNO – wioska w gm. Barwice na wysoczyźnie w widłach dolin rzek DĘBNICY i KARSINY. Okolica obfituje w różnej wielkości głazy narzutowe. Dwa z nich, pomniki przyrody o obwodzie 13,55 m i 9,9 m są jednymi z największych na Pojezierzu Drawskim. NOWY CHWALIM – wioska w gm. Barwice na wysokim widokowym skłonie pradoliny PARSĘTY, w pobliżu CHWALIMSKIEGO BAGNA. OKOLE – letniskowa wioska w gm. Borne Sulinowo na obrzeżu KRAINY MAŁYCH JEZIOR, w polodowcowej dolinie, pośród lasów, nad jeziorem GŁĘBSKO (140,7 m n. p. m., pow. 20,28 ha, gł. 13,4 m, dł. 0,6 km, maks. szer. 0,4 km). Neoklasycystyczny dwór z XIX w. otacza park ze starymi bukami, dębami, klonami i kasztanowcami. Na zboczu doliny tkwi bryła neogotyckiego kościoła p.w. św. Wojciecha z 1914 roku wyróżniająca się na zewnątrz bogactwem architektonicznych detali. Przy brzegu jeziora miejsce biwakowe Nadleśnictwa Czaplinek. ORAWKA – letniskowa osada w gm. Szczecinek na przesmyku między jeziorami STUDNICA (DRĘŻNO) i WIERZCHOWO (139,0 m n.p.m., pow.731 ha, gł. 26,5 m, dł. 5,2 km, maks. szer. 2,3 km, 1 wyspa) w miejscu ich połączenia nurtem rzeki Gwdy. Po obu stronach rzeki miejsca biwakowe Nadleśnictwa Szczecinek. OSTRORÓG – wioska w gm. Czaplinek nad jeziorem NIEWLINO (NOBLINY). Wiekowa lipowa aleja przebiega obok bezstylowego kościoła p.w. św. Antoniego Pad, zbudowanego w 1928r. Od strony zach. do nawy przylega wieża, w górnej części drewniana zwieńczona iglicą. Nad brzegiem jeziora miejsce biwakowe Nadleśnictwa Borne Sulinowo. OSTROWĄSY – wioska w gm. Barwice w dolinie rzeki GĘSIEJ. Nad rzeką XVIII wieczny zespół pałacowo-parkowy. Z założenia pozostały jedynie zabudowania gospodarcze z granitowych ciosów i wspaniały 16 hektarowy park. Wśród starodrzewia rośnie ponad 40 gatunków egzotycznych drzew oraz dęby o obw. pnia do 4,5 m, buki o obw. do 3,5 m i graby o obw. do 2,1 m. Na skraju zbocza polodowcowej doliny stoi ryglowy kościół p.w. Matki Bożej Różańcowej z 1728 roku. Salowe wnętrze kryje barokowy ołtarz główny oraz ambonę. PARCHLINO – wioska w gm. Barwice na zboczu głębokiej doliny rzeki DĘBNICY. Na skraju doliny założenie pałacowo-parkowe z modernistycznym pałacem z przełomu XIX/XX w. i 2 hektarowym naturalistycznym parkiem z XIX wieku. Drzewostan tworzą głównie okazałe dęby, graby, kasztanowce, lipy i klony. PARSĘCKO – wioska w gm. Szczecinek u źródeł rzeki PARSĘTY wypływającej z dna osuszonego w I poł. XIX w. jeziora PARSĘCKO. W IX - XII wieku istniała na jeziorze osada obronna zbudowana na 5 tysiącach dębowych pali. Nazwa wsi związana z rzeką jako Parsandi lub Persantike występuje w dokumentach z XIII wieku. Przy pojeziornym zagłębieniu stoi neoromański kościół parafialny, p.w. Matki Bożej Różańcowej z 1926 roku. Wnętrze posiada półokrągły drewniany sufit i chór wsparty na 4 drewnianych słupach. Przed świątynią drewniana dzwonnica, z dzwonem z 1901r. PIŁAWA – wioska o charakterze letniskowym w gm. Borne Sulinowo rozciągnięta na wysokim brzegu jeziora PILE na trasie przepływu PIŁAWY. Na skraju jeziornej skarpy wznosi się parafialny kościół p.w. św. Piotra i Pawła. Pierwotnie zbudowany w 1866r., przebudowany w 1937r. Wieża pokryta w górnej części gontem pochodzi z 1924 roku. Obok świątyni rosną dwa stare dęby i klon. Jeden z dębów – pomnik przyrody, posiada imponujący obwód pnia 5,8 m. Nad brzegiem jeziora 2 pola biwakowe. POLNE – wioska w gm. Barwice o średniowiecznym rodowodzie, położona w obniżeniu terenu otoczonym polodowcowymi wzniesieniami. W środku wioski, na wzgórku w cieniu starych lip i klonów, stoi kościół p.w. M.B. Królowej Polski z końca XVIII w. Salowe wnętrze przykrywa belkowy strop.

16

OPIS MIEJSCOWOŚCI


PRZYBKOWO – wioska w gm. Barwice na obrzeżu skłonu morenowej wysoczyzny o wysokości 179 m n.p.m. Z założenia dworsko-parkowego z II poł. XIX w. pozostała część starodrzewia. PRZYBKÓWKO – wioska w gm. Barwice u podnóża wysokiej wysoczyzny osiągającej wysokość 180 m n.p.m. PRZYJEZIERZE – wioska o charakterze letniskowym w gm. Borne Sulinowo nad jeziorem ŚWIDNO (143,4 m n.p.m., pow. 66 ha łącznie z jeziorem SARCZE oddzielonym przerwaną groblą, gł. 15,8 m, dł. 1,5 km, maks. szer. 0,3 km). RADOMYŚL – wioska w gm. Grzmiąca w otoczeniu lasów nieopodal głębokiej doliny rzeki PARSĘTY. W odległej o 1 km osadzie – uroczysku PUSTKOWIE stopień wodny i mała elektrownia wodna na PARSĘCIE. RAKOWO – wioska w gm. Borne Sulinowo na obrzeżu głębokiej polodowcowej rynny z jeziorami KOMORZE i RAKOWO (131,4 m n.p.m., pow. 17,76 ha, gł. 12,2 m, dł. 1,1 km, maks. szer. 0,3 km) połączonymi rzeką PIŁAWĄ. W pobliżu ujścia PIŁAWY z jeziora RAKOWO miejsce biwakowe Nadl. Czaplinek. SĘPOLNO WLK. – wioska w gm. Biały Bór położona w zagłębieniu terenu, ograniczonym morenowymi wzniesieniami. Obecna nazwa nawiązuje do najstarszej wzmianki jako Sampöllen. Na wyniesieniu terenu, nad brzegiem wiejskiego jeziorka, tkwi ryglowy kościół p.w. św. Wojciecha z 1685r. Wewnątrz trzypoziomowy, barokowy ołtarz główny, ambona i empora organowa. W wieży dzwon z 1581 roku. Przy świątyni rośnie olbrzymi dąb o obw. pnia 5,1 m. Z zespołu dworsko-parkowego pozostała część zabudowań gospodarczych oraz 4 hektarowy park krajobrazowy z II poł. XIX wieku. SILNOWO – wioska w gm. Borne Sulinowo siedziba gminy do roku 1995. Stacja PKP na linii kolejowej SZCZECINEK – STARGARD SZCZECIŃSKI. W okolicy odkryto w 1965 roku skarby kultury łużyckiej, z IV i V okresu epoki brązu. SITNO – wioska w gm. Szczecinek. Położona u podnóża morenowego wypiętrzenia w pobliżu dwóch bliźniaczych jezior RYBNA (142,4 m n.p.m., pow. 10 ha, dł. 0,5 km, maks. szer. 0,3) i ROKITNA (143,1 m n.p.m., pow. 9,5 ha, dł. 0,5 km, maks. szer. 0,3 km). Jeziora wypełniają środkową dolinę w KRAINIE TRZECH DOLIN. W otoczeniu 14 lip, stoi neogotycki kościół p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa, zbudowany w latach 1870 – 1880. Wewnątrz drewniany strop i empora organowa. SPORE – letniskowa wioska w gm. Szczecinek pomiędzy rzeką GWDĄ, a rynnowym jeziorem SPORE (137,9 m n.p.m., pow. 90 ha, gł. 7,4 m, dł. 2,8 km, maks. szer. 0,5 km). Na skraju wysokiego zbocza doliny rzeki GWDY wznosi się neogotycki kościół p.w. Świętej Rodziny z II poł. XIX w. Przy stopniu wodnym po młynie, na GWDZIE, miejsce biwakowe Nadleśnictwa Szczecinek. STARE WIERZCHOWO – wioska w gm. Szczecinek nad rzeką GWDĄ, w pobliżu jeziora WIERZCHOWO. Założona w 1579 r. W widłach dróg stoi neobarokowy parafialny kościół p.w. M.B. Dobrej Rady z końca XVIII w. Ryglowa wieża z kopulastym hełmem z XIX w., przylega do zachodniej strony nawy. Wewnątrz drewniany sufit i chór organowy z czynnymi organami. U ujścia rzeki GWDY z jeziora WIERZCHOWO gminne miejsce biwakowe.

OPIS MIEJSCOWOŚCI

17 


STAROWICE – wioska w gm. Borne Sulinowo w dolinie strugi dopływu PIŁAWY. Przez gęstwinę koron 24 starych lip, przebija się ku niebu strzelista sylwetka, neogotyckiego kościoła p.w. św. Stanisława Kostki z 1879r. W smukłej wieży, krytej łupkiem znajduje się dzwon z 1614 roku. Na granicy wioski interesujące torfowisko wysokie. STARY CHWALIM – wioska w gm. Barwice w dolinie strugi na zboczu pradoliny PARSĘTY. Pierwszy raz wzmiankowana w 1364 roku jako Vallyn. Na niewielkim wyniesieniu terenu stoi, odbudowany po pożarze, ryglowy kościół p.w. św. Tadeusza, wzniesiony pierwotnie w XVIII w. Do zachodniej strony nawy przylega wieża o konstrukcji szkieletowej. Przy świątyni rosną klony, lipa o obw. pnia 3,4 m, oraz dwa wiekowe dęby, jeden o obw. pnia 4,5 m. Nieopodal świątyni, za pofolwarcznymi zabudowaniami, znajduje się pozostałość przypałacowego parku. STĘPIEŃ – wioska w gm. Biały Bór nad jeziorem KACKO (FOLWARCZNE), (142,2 m n.p.m., pow. 34 ha, dł. 0,6 km, maks. szer. 0,3 km). Na wzgórku otoczonym kamienną przyporą, stoi ryglowy kościół p.w. Chrystusa Króla z XVIII w. W zachodniej części nawy znajduje się drewniana wieża zakończona cebulastym hełmem. Wnętrze zdobi renesansowy, flamandyzujący, polichromowany ołtarz z XVII w., z obrazem Chrystusa Zmartwychwstałego w zwieńczeniu oraz ludowe rzeźby św. Piotra i Pawła. Przy brzegu jeziora pozostałość parku krajobrazowego.

Kościół w Stępniu STRZESZYN – letniskowa wioska w gm. Borne Sulinowo na przesmyku między jeziorami BRODY (130,3 m n.p.m., pow. 73 ha, gł. 22,7 m, dł. 1,8 km, maks. szer. 0,6 km, 1 wyspa) i STRZESZYNO połączonymi nurtem rzeki PIŁAWY. Nad brzegiem jeziora BRODY na granicy KRAINY MAŁYCH JEZIOR zlokalizowany jest XIX wieczny dwór z parkiem. SULIKOWO – wioska w gm. Barwice nad strumieniem spływającym po zboczu pradoliny PARSĘTY. Posadowiony na wzgórku bezstylowy kościół z granitowych ciosów p.w. św. Antoniego z końca XIX w., otaczają klony, dąb, lipa i kas tanowiec. W dzwonnicy znajduje się dzwon z 1859r. Naprzeciwko świątyni rozciąga się przydworski park o mieszanym drzewostanie z dębami, bukami, klonami, lipami, świerkami i jesionami. SZCZECINEK – Największym miastem POJEZIERZA DRAWSKIEGO, głównym ośrodkiem turystycznym ziemi szczecineckiej jest 40 tysięczny SZCZECINEK, siedziba Starostwa, Urzędu Miasta i Urzędu Gminy. Zajmuje ono rozległe obniżenie terenu pomiędzy dwoma dużymi jeziorami rynnowym TRZESIECKO (134,1 m n.p.m., pow. 295,1 ha, gł. 11,8 m, dł. 5,6 km, maks.

18

OPIS MIEJSCOWOŚCI


Szczecinek szer. 0,9 km, 7 wysp) i moreny dennej WIELIMIE (132,6 m n.p.m., pow. 1754,6 ha, gł. 5,5 m, dł. 6,4 km, maks. szer. 5 km, 7 wysp) spiętymi nurtem rzeki NIEZDOBNEJ. ŚWIĄTKI – wioska w gm. Szczecinek w pobliżu płd. krańca jeziora TRZESIECKO. Na krawędzi wysokiej, nadjeziornej skarpy, na terenie Zespołu Szkół Rolniczych im. St. Staszica stoi bezstylowy dwór z interesującą ekspozycją, dawniej używanego sprzętu rolniczego. Tuż obok u ujścia LIPOWEGO POTOKU do jeziora, wznosi się obrośnięte legendą wzgórze MARIENTRON. Na wzgórzu w klasztorze augustianów, ufundowanym w 1356r. przez księciów pomorskich Bogusława V, Barnima IV i Warcisława V, zmarła księżna Elżbieta córka Kazimierza Wielkiego. W końcu XV w. klasztor rozebrano. Na przeciwległym końcu wiejskiej zabudowy zaczyna się i kończy ścieżka przyrodnicza „LAS KLASZTORNY”. ŚWIERSZCZEWO – wioska w gm. Biały Bór w pagórkowatym ciągu morenowego wypiętrzenia. Skupiska wiekowych dębów i buków sąsiadują z dworem zbudowanym na początku XX w., a przebudowanym po 1960 roku. W podworskim, krajobrazowym parku o pow. 2,5 ha z drugiej połowy XIX wieku królują niepodzielnie buki o obw. pnia do 3 m. Ponadto występują tu dęby, jesiony, klony i lipy. TRZCINNO – wioska w gm. Szczecinek na skraju rozległej doliny jeziora WIELIMIE. Klonowojaworowa aleja przebiega obok bezstylowego dworu z czerwonej cegły z początku XX w. TRZEBIECHOWO – wioska w gm. Szczecinek w KRAINIE TRZEBIECHOWSKICH DĘBÓW nad jeziorem TRZEBIECHOWO (LUTOWO), (137,2 m n.p.m., pow. 89.2 ha, gł. 8 m, dł. 2,3 km, maks. szer. 0,7 km). Pośród wiejskich domostw przebiega aleja dębowa o długości 1,1 km, z drzewami o obw. pnia do 3,5 m. Rosną tu również między innymi dwa olbrzymie dęby o obw. pnia 6,8 m i 4,85 m. Wzdłuż brzegu jeziora rozciąga się 8 hektarowy, naturalistyczny park, a w nim tkwi odrestaurowany Pałac nad jez. Trzebiechowo pałac, wybudowany na przełomie

OPIS MIEJSCOWOŚCI

19 


XIX i XX wieku w stylu angielskiego neogotyku. Przy lustrze wody rośnie dąb gigant o obw. pnia 8,45 m, którego wiek ocenia się na 500-600 lat. Wśród parkowego starodrzewia stoi również neogotycki kościół p.w. M.B. Częstochowskiej z XIX w. TRZEMIENKO – wioska w gm. Barwice na wysoczyźnie pomiędzy dolinami rzek DĘBNICY i GĘSIEJ. Od strony PRZYBKÓWKA dochodzi pomnikowa bukowo-klonowa aleja z bukami o obw. pnia do 5,2 m. Za zabudowaniami pofolwarcznymi rozciąga się zabytkowy przypałacowy park. TRZESIEKA – wioska w gm. Szczecinek przy zach. brzegu jeziora TRZESIECKO. Wymieniana w źródłach już w 1268r., jako Cerisseke lub Pregsieka. W pobliżu wsi istniała w XIV wieku huta żelaza, zwana „dymarkową”. Do wytopu żelaza używano rudy darniowej wydobywanej w okolicy MOSINY. TRZMIELEWO – letniskowa osada w gm. Rzeczenica u podstawy półwyspu jeziora BIELSKO, zajętego przez bazę obozową Komendy Chorągwi ZHP ŁÓDŹ. TUROWO – wioska w gm. Szczecinek w pofalowanym obszarze mozaiki pól i łąk. Założona w 1547 roku nad nieistniejącym jeziorem Turjesero. Na polodowcowym wypiętrzeniu wznosi się neogotycki kościół p.w. św. Józefa z 1879r., na miejscu kaplicy z 1605 roku. Niedaleko stąd po drugiej stronie drogi przy stawie usytuowany jest neogotycki pałac z 1896 roku. URADZ – wioska w gm. Barwice na skraju przepastnie głębokiej doliny rzeki DĘBNICY. Na krawędzi doliny stoi eklektyczny dworek z początku XX wieku. Wraz z folwarkiem i parkiem przechodzącym w las, wspaniale wkomponował się w miejscowy krajobraz. W parkowym drzewostanie wyróżniają się okazy lip, buków, klonów, dębów i grabów. WIERZCHOWO – wioska w gm. Szczecinek na grzbiecie polodowcowego wzniesienia pomiędzy jeziorami WIERZCHOWO i WIERZCHÓWKO (139,8 m n.p.m., pow. 35,8 ha, gł. 2,8 m, dł. 0,8 km, maks. szer. 0,5 km, 3 wyspy). Wzmiankowana w 1295 roku jako VIRCHOWE. W najwyższym punkcie stoi kościół p.w. Wniebowzięcia N.M.P. z XVIII w. Przed świątynią w ryglowej dzwonnicy z XVIII wieku znajduje się dzwon z I poł. XVII w. Przy płd. brzegu jeziora WIERZCHÓWKO umiejscowiony jest przypałacowy park z dębowo-bukowym starodrzewiem. Wśród podmokłych nieużytków, 150 metrów na płn. od wsi usytuowane jest stożkowate grodzisko nizinne z VIII - XI w. porośnięte wiekowymi dębami. W pobliżu wioski ścieżka przyrodnicza „TORFOWISKO WYSOKIE – WIELKIE BŁOTO”. WILCZE LASKI – wioska w gm. Szczecinek pośród szachownicy pól. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1378 roku. U zbiegu dróg stoi neogotycki kościół p.w. Wszystkich Świętych z 1894 roku. W oknach prezbiterium grają barwne witraże. Obok ruin neogotyckiego pałacu z II poł. XIX w. pozostałość naturalistycznego parku. Na południe od wioski na skraju lasu nieczynne lotnisko. WOJNOWO – wioska w gm. Szczecinek rozrzucona wśród żyznych pól w nieznacznie pofalowanym terenie. Pobielone ściany wiejskich zabudowań posiadają elementy konstrukcji szkieletowej. ŻÓŁTNICA – wioska w gm. Szczecinek na obszarze falistej wysoczyzny. Wymieniana w źródłach z XIV w. jako SOLLNICZ. Wśród klonowego starodrzewia stoi na wzgórku ryglowy kościół p.w. M.B. Częstochowskiej z 1821r., zbudowany w miejscu pierwotnego z 1590r. Przy świątyni w krosnowej dzwonnicy umieszczone są dwa dzwony, jeden gotycki z brązu z 1556 roku jest najstarszym w okolicy, drugi pochodzi z 1917 roku. Z założenia pałacowo-parkowego pozostał, przebudowany w II poł. XX w. na budynek mieszkalny, pałac z resztką naturalistycznego parku.

20

OPIS MIEJSCOWOŚCI


SZLAKI KAJAKOWE GWDA DRĘŻNO – J. STUDNICA – ORAWKA – J. WIERZCHOWO – STARE WIERZCHOWO – J. SMOLĘSKO – SPORE – J. WIELIMIE – GWDA WIELKA – JELENI RUCZAJ – GOŁĘBIEWO – LUBNICKI MŁYN. Długość szlaku w granicach powiatu – 44,9 km (całkowita dł. 145 km). Czas przepłynięcia 2 – 3 dni (całego szlaku 7 – 8 dni). Początek szlaku kajakowego w DRĘŻNIE, na jeziorze STUDNICA. Koniec przy LUBNICKIM MŁYNIE. Rzeka GWDA wypływa z jeziora STUDNICA, w paśmie wododziału na poziomie 139,4 m n.p.m. W górnym biegu, na obszarze chronionego krajobrazu „SZCZECINECKIE JEZIORA”, przepływa przez 4 jeziora: STUDNICA, WIERZCHOWO, SMOLĘSKO i WIELIMIE. Niesie wody I klasy czystości. Ten fragment rzeki stanowi zarazem część szlaku kajakowego „PĘTLA SZCZECINECKA”. W granicach powiatu zmienny nurt GWDY wije się dnem finezyjnie ukształtowanej doliny. Przedostaje się przez 3 przełomy. 145,0 km Miejscem wyjątkowo nadającym się do rozpoczęcia spływu kajakowego szlakiem „GWDY” jest Stanica ZHP nad jeziorem STUDNICA w wiosce DRĘŻNO. Dysponuje domkami campingowymi i polem namiotowym. 143,0 km U ujścia rzeki GWDY, w płn. końcu jeziora STUDNICA (DRĘŻNO), (pow. 101,7 ha, gł. 24,9 m) zlokalizowany jest O.W. „ORAWKA”. Wąskim, międzyjeziornym przesmykiem przepływamy na jezioro WIERZCHOWO (pow. 731 ha, gł. 26,5 m). Po obu stronach rzeki usytuowane są miejsca biwakowe Nadleśnictwa Szczecinek. 142,2 km Za jedyną jeziorną wyspą i przybrzeżną DRAWSKĄ GÓRĄ (166,6 m n.p.m.) przy wsch. brzegu położone jest kolejne miejsce biwakowe „PIASKI” Nadleśnictwa Szczecinek. Wzdłuż brzegu naturalna piaszczysta plaża. 140,2 km U ujścia GWDY z jeziora WIERZCHOWO na lewym brzegu, za nieczynną zastawką, znajduje się gminne miejsce biwakowe. 138,9 km W wiosce STARE WIERZCHOWO, przepływamy pod półkoliście sklepionym kamienno – ceglanym mostem. Miejsce dogodne do zatrzymania się. 136,2 km Wśród iglastych borów przecinamy taflę jeziora SMOLĘSKO (SMAUSZ) (138,3 m n.p.m., pow. 60 ha, gł. 4 m, dł. 2,1 km, maks. szer. 0,3 km). U ujścia GWDY z jeziora, w pobliżu letniskowej osady MALECHOWO miejsce dogodne na krótki postój. 135,0 km Na trasie spływu pojawia się pierwsza przeszkoda, zastawka z betonowym mostkiem. Kamieniste dno i mały stopień wodny, przy niskim stanie wody zmuszają do spuszczenia kajaku na lince. 131,3 km Za obszarem MALECHOWSKICH BŁOT przepływamy pod betonowym mostem w wiosce SPORE. 131,2 km Na lewym brzegu pole biwakowe przy O.W. „WODNIK”. Za wioską zaczyna się przełom górnej GWDY. 130,3 km Dopływamy do betonowego mostu na kamienistej drodze SPORE-DOBROGOSZCZ przy progu wodnym po młynie. Kajaki przenosimy 25 m z prawej strony mostu i spiętrzenia. Przy moście dogodne miejsce do rozpoczęcia i zakończenia spływu. Rzeka płynie wartko, wśród dość wysokich brzegów. W poprzek koryta leżą przewrócone drzewa. 128,8 km Koniec przełomu górnej GWDY. Brzegi stają się niskie, podmokłe.

SZLAKI KAJAKOWE

21


Rzeka Gwda k. Sporego 127,5 km Rzeka GWDA uchodzi do ogromnego jeziora moreny dennej – WIELIMIA (pow. 1754,6 ha, gł. 5,5 m, 7 wysp). Na wysokości pierwszej wyspy przy zachodnim brzegu jeziora, na śródleśnej polanie zlokalizowane jest miejsce biwakowe Nadleśnictwa Szczecinek. Przy płd.–wsch. piaszczystym brzegu, w pobliżu wiejskiego boiska koło GWDY WIELKIEJ położone jest gminne miejsce biwakowe. 121,3 km W płd.–wsch. końcu jeziora, pomiędzy dwoma kamiennymi przyczółkami, znajduje się ujście GWDY. 120,4 km W otoczeniu łąk i pól dopływamy uregulowanym rzecznym korytem do drogowego mostu w wiosce GWDA WLK. Przy brzegu sklep spożywczy i miejsce dogodne do zatrzymania się. Mijamy przystań rybacką. 119,9 km Do GWDY wpływa lewobrzeżny dopływ – DOŁGA. Stanowi część szlaku kajakowego „PĘTLA SZCZECINECKA”. 119,1 km Na trasie spływu kolejny betonowy most drogowy łączący położone na przeciwległych brzegach wioski: GWDĘ WLK. i GWDĘ MAŁĄ. 118,0 km Płytką dolinę GWDY przecina nasyp linii kolejowej SZCZECINEK – BIAŁY BÓR. Brzegi łączy dwudziestometrowej długości stalowy wiadukt. 113,6 km Rzeka sunie łagodnymi zakolami przez rozległy kompleks leśny. Po betonowym moście droga wiedzie do położonej na lewym brzegu leśniczówki JELENI RUCZAJ. 111,0 km Za pozostałością drewnianego mostu prowadzącego niegdyś do nieistniejącej już letniskowej osady JELENI RUCZAJ zaczyna się drugi przełom GWDY. Dnem doliny o wysokich do 15 metrów brzegach wije się wśród trzcinowisk rzeczne koryto. 109,5 km Brzegi imponującej polodowcowej doliny, łączy wysoko zawieszony stalowy wiadukt na linii kolejowej SZCZECINEK – CHOJNICE. Kończy się przełomowy odcinek. 107,3 km Niewielkim rozlewiskiem dopływamy do grobli, z prawej strony jazu elektrowni wodnej w samotnej osadzie GOŁĘBIEWO. Kajaki przenosimy 30 metrów, z prawej strony elektrowni. Za zgodą właściciela elektrowni można rozbić namioty. 105,8 km Wzdłuż wysokiego lewego brzegu dopływamy do pali pozostałych po drewnianym moście. Tuż za nimi woda z hukiem przelewa się przez betonowe przepusty. Na lewym brzegu fundamenty młyna wodnego. Po przepustach leśna droga zmierza do DRAWIENIA. Kajaki przenosimy 40 metrów z lewej strony, lub ostrożnie spływamy lewym, skrajnym przepustem. Za przepustami, w głębokiej malowniczej dolinie rzeka tworzy niewielkie rozlewisko z dwiema wysepkami. Miejsce zachęca do kąpieli. Nurt wody staje się szybszy. Zaczyna się trzeci przełom GWDY. 105,4 km Do GWDY uchodzi prawobrzeżny dopływ – OSOKA. W nurcie wody napotykamy powalone drzewa. Rzeka wije się, na przemian przy lewym lub prawym wysokim brzegu doliny.

22 

SZLAKI KAJAKOWE


Rzeka Gwda koło Drawienia 102,9 km Kończy się przełom GWDY. Rzeka zwalnia. 100,1 km Stojącą wodą niewielkiego rozlewiska dopływamy do grobli obok jazu elektrowni wodnej w osadzie LUBNICKI MŁYN. Przy spiętrzeniu wody zachował się budynek młyna. Na prawym brzegu, przed stopniem wodnym prywatne miejsce biwakowe. W przypadku kontynuowania spływu kajaki przenosimy 30 m z lewej strony wysokiego spiętrzenia wody. Do LUBNICKIEGO MŁYNA można dojechać wstęgą asfaltowej drogi od strony LOTYNIA. Na przepłynięcie pozostałej, 100 kilometrowej części szlaku „GWDY”, musimy zarezerwować 5 – 6 dni.

SZLAKI KAJAKOWE

23


PÊTLA SZCZECINECKA J. TRZESIECKO – SZCZECINEK – RZEKA NIEZDOBNA – J. WIELIMIE – RZEKA GWDA – GWDA WLK. – RZEKA DOŁGA – J. DOŁGIE – DOŁGIE – RZEKA DOŁGA – J. MŁYŃSKIE – J. DĘBNO – DĘBOGÓRA – J. ŁĄKIE – J. STUDNICA – DRĘŻNO – ORAWKA – J. WIERZCHOWO – RZEKA GWDA – STARE WIERZCHOWO – J. SMOLĘSKO – SPORE – J. WIELIMIE – RZEKA NIEZDOBNA – SZCZECINEK – J. TRZESIECKO. Długość szlaku w wersji podstawowej 61,4 km. Czas przepłynięcia 3 – 5 dni. Początek i koniec szlaku kajakowego na jeziorze TRZESIECKO w SZCZECINKU. Długość szlaku w wersji łatwiejszej 48,3 km. Czas przepłynięcia 3 – 5 dni. Początek i koniec szlaku kajakowego w GWDZIE WIELKIEJ. Szlak kajakowy „PĘTLA SZCZECINECKA”, zlokalizowany jest na płn.–wsch. od SZCZECINKA w bajecznie pięknym obszarze krajobrazu chronionego „JEZIORA SZCZECINECKIE”. Zmierza trzema rzekami: NIEZDOBNĄ, GWDĄ i DOŁGĄ, przez 9 jezior. Wzdłuż trasy liczne atrakcje dostarczają niezapomnianych wrażeń. 0,0 km Przy wschodnim brzegu jeziora TRZESIECKO (pow. 295,1 ha, gł. 11,8 m, 7 wysp) usytuowana jest plaża miejska z wypożyczalnią sprzętu wodnego należąca do Ośrodka Sportu i Rekreacji w SZCZECINKU. Stanowi ona jeden z najdogodniejszych punktów rozpoczęcia spływu „PĘTLĄ SZCZECINECKĄ”. Przy brzegu jeziora położone są dwa miejsca biwakowe Nadleśnictwa Szczecinek. 0,3 km Trasa szlaku kajakowego zmierza od plaży na północ, do wypływu rzeki NIEZDOBNEJ z jeziora. Podąża przez śródmiejską zabudowę. 0,5 km Pomiędzy 5 a 6 mostem, za spichlerzem, kajaki przenosimy nad rurami, po specjalnie wykonanym z metalowej kratownicy pomoście. 1,2 km Za 12 mostem, z powodu nisko wiszących rur kajaki należy przenieść 8 metrów prawym brzegiem. 1,5 km Przed 13 mostem kajaki przenosimy z tego samego powodu co poprzednio, 15 metrów z prawej strony. 2,7 km Od ujścia NIEZDOBNEJ do jeziora WIELIMIE (pow. 1754,6 ha, gł. 5,5 m, 7 wysp) płyniemy na płn.–wsch. ku największej w Polsce śródjeziornej wyspie – „WIELIMSKIEJ WYSPIE” o pow. 96,13 ha. 4,7 km Po drodze mijamy małą zadrzewioną wysepkę z kolonią kormoranów. Brzegi jeziora niedostępne, zatrzcinione. 5,7 km Przedostajemy się szerokim przesmykiem oddzielającym WIELIMSKĄ WYSPĘ od stałego lądu. Za wyspą otwiera się bezkresna toń jeziora. 9,2 km W odległości 0,7 km, na północ, od ujścia rzeki GWDY z jeziora WIELIMIE znajduje się przy naturalnych piaszczystych plażach gminne miejsce biwakowe. 10,1 km Uregulowanym korytem rzeki GWDY dopływamy do drogowego, betonowego mostu w wiosce GWDA WLK. Przy moście miejsce dogodne do zatrzymania się oraz sklep spożywczy. 10,6 km Za przystanią rybacką wpływamy w rzekę DOŁGĄ, lewobrzeżny dopływ GWDY płynący z jeziora MŁYŃSKIEGO. Płyniemy w kierunku przeciwnym do nurtu rzeki. Po 50 metrach przed przegrodą rzeczną wydostajemy się na wschodni brzeg. Przenosimy kajaki 300 m wzdłuż ogrodzenia Rybackiego Gospodarstwa Hodowlanego „GWDA” prowadzącego hodowlę pstrąga potokowego, tęczowego i źródliskowego. 10,9 km Wodujemy za drewnianym mostkiem i stopniem wodnym na DOŁGIEJ, po nieistniejącym młynie wodnym.

26

SZLAKI KAJAKOWE


12,8 km Płynąc w górę rzeki natrafiamy na coraz szybszy przeciwny nurt. Pokonujemy piaszczysty bród na wysokości GWDY MAŁEJ. 13,5 km Docieramy do ziemnej tamy z zastawką, spiętrzającej w śródleśnej dolince wody rzeki. Przy niewielkim rozlewisku miejsce dogodne do zatrzymania się i kąpieli. Tamę z zastawką, systemem kanałów i stawów wybudowano w 1973r. 15,7 km Leśnym odcinkiem rzeki, o niemalże stojącej wodzie, wypływamy wśród szuwarów na niezwykłe, krystalicznie czyste jezioro DOŁGIE (pow. 310,8 ha, gł. 19,8 m, dł. 8,5 km). Głęboko osadzoną, długą i wąską rynnę jeziora otaczają iglaste lasy. 17,1 km Przy trzecim cyplu na zachodnim brzegu natrafiamy na pierwsze miejsce biwakowe Nadleśnictwa Szczecinek. 17,5 km Drugie, leśne miejsce biwakowe „PATELNIA” Nadleśnictwa Szczecinek znajduje się na śródleśnej polanie usytuowanej na zboczu wschodniego brzegu. 17,9 km Trzecie miejsce biwakowe „BUNKRY” Nadleśnictwa Szczecinek usytuowane jest na 4 cyplu zachodniego brzegu jeziora. Znajduje się na osi umocnień WAŁU POMORSKIEGO. 18,4 km Ostatnie, czwarte miejsce biwakowe ukrywa się przy małej zatoczce u wschodniego brzegu jeziora. 19,1 km Na wysokich, niezalesionych pagórkach wschodniego brzegu skrywa się letniskowa zabudowa wioski DOŁGIE. 24,2 km W zatrzcinionym, płn.–zach. końcu jeziora DOŁGIE odnajdujemy ujście rzeki DOŁGIEJ. 24,6 km Kajaki przenosimy 10 metrów z prawej strony betonowego mostku. Dalej płyniemy pod prąd malowniczą głęboką polodowcową doliną o zalesionych zboczach. Miejscami trzeba holować kajak. 27,1 km Do kolonii STEPNO holujemy kajaki z powodu wartkiego i wąskiego nurtu. Dawniej funkcjonował tu młyn wodny i mała elektrownia wodna. Kajaki przeciągamy pod mostkiem lub przenosimy z lewej strony przez gruntową drogę. 27,2 km W miejscu ujścia rzeki DOŁGIEJ z jeziora MŁYŃSKIEGO (pow. 41,7 ha, gł. 33,1 m) wydostajemy się na otwartą przestrzeń wodną. Jezioro o wysokich brzegach przylega od strony zachodniej do ściany lasu. 27,9 km W połowie długości wschodniego brzegu jeziora, za przerwą wśród pasa trzcin, zlokalizowane jest pole biwakowe położonego za pagórkiem gospodarstwa agroturystycznego „NAD JEZIOREM MŁYŃSKIE”. 28,3 km Przed płn.–zach. końcem jeziora lądujemy na przybrzeżnej polanie. Kajaki przenosimy 400 metrów leśną drogą nad brzeg jeziora DĘBNO (DAMSKIE). 28,8 km W odległości 50 m na lewo od miejsca wodowania znajduje się na leśnej polanie miejsce biwakowe Nadleśnictwa Szczecinek. 29,9 km Płyniemy na północ ku najdalszej zatoce jeziora DĘBNO (140,2 m n.p.m., pow. 71,1 ha, gł. 15 m, dł. 1,8 km, maks. szer. 0,7 km). Dopływamy do zbocza potężnego pasma wzniesienia DĘBOGÓRY (167 m n.p.m.). Leśną ścieżką i drogą przenosimy kajaki 450 m, nad brzeg ukrytego po drugiej stronie wypiętrzenia jeziora ŁĄKIE (139,7 m n.p.m., pow. 14,7 ha, gł. 6 m, dł. 0,9 km maks. szer. 0,15 km). 31,3 km W końcu jeziora ŁĄKIE, za ścianą lasu wypływamy wąskim ciekiem wodnym w rozległy obszar łąk i pól. 32,6 km Przepływamy z nurtem pod betonowym mostem drogowym na drodze STARE WIERZCHOWO – DRĘŻNO. 32,8 km Wśród przybrzeżnych trzcin wpływamy na jezioro STUDNICA (DRĘŻNO), (pow. 101,7 ha, gł. 24,9 m). Do wschodniego brzegu w wiosce DRĘŻNO przylega stanica ZHP dysponująca polem namiotowym i domkami campingowymi. Tu też zaczyna się szlak kajakowy „GWDA”, podążający wspólnie z „PĘTLĄ SZCZECINECKĄ”, aż do ujścia rzeki DOŁGIEJ w wiosce GWDA WLK. 34,8 km Przy płn. końcu jeziora STUDNICA, po lewej stronie od wypływu rzeki GWDY, umiejscowiony jest O.W. „ORAWKA”. Przepływamy przez międzyjeziorny przesmyk w letniskowej osadzie ORAWKA. Za mostkiem, po obu stronach rzeczki usytuowane są miejsca biwakowe Nadleśnictwa Szczecinek.

SZLAKI KAJAKOWE

27 


34,9 km Piaszczystym wypłyceniem wypływamy na duże jezioro WIERZCHOWO (pow. 731 ha, gł. 26,5 m). 35,6 km Kierujemy się na południe wzdłuż wschodniego brzegu jeziora. Mijamy jedyną jeziorną wyspę. Na wysokości przybrzeżnej DRAWSKIEJ GÓRY (166,6 m n.p.m.) osiągamy ciąg naturalnych piaszczystych plaż. W sosnowym lesie, obok wzniesienia znajduje się miejsce biwakowe „PIASKI” Nadleśnictwa Szczecinek. 37,6 km W płd. końcu jeziora, w pasie przybrzeżnych trzcin ukryte jest ujście rzeki GWDY. Przy wypływie z jeziora umiejętnie przedostajemy się pośród granitowych głazów przy fragmentarycznie zachowanej betonowej zastawce. Na lewym brzegu rzeki śródleśna polana z gminnym miejscem biwakowym. 38,9 km W wiosce STARE WIERZCHOWO spływamy pod półkoliście sklepionym, kamienno–ceglanym mostem. Przy moście miejsce dogodne do zatrzymania się. Niedaleko sklep spożywczy. 41,6 km W rozległym kompleksie leśnym, przepływamy w poprzek jeziora SMOLĘSKO (SMAUSZ), (pow. 60 ha, gł. 4 m). Zachodni koniec jeziora zaściełają nadwodne kobierce grzybieni białych. Przy wypływie rzeki GWDY z jeziora, dogodne miejsce na krótki postój. Obok letniskowa osada MALECHOWO.

Jez. Smolęsko 42,8 km Wartkim nurtem dopływamy do zastawki z betonowym mostkiem. Przy niskim stanie wody, kajaki ostrożnie spuszczamy po kamienistym dnie i przez mały próg wodny. Opuszczamy las i przedostajemy się przez obszar MALECHOWSKICH BŁOT. 46,5 km Przepływamy pod drogowym mostem na skraju letniskowej wioski SPORE. Na lewym brzegu rzeki, 150 metrów za mostem położone jest pole biwakowe przy O.W. „WODNIK”. Za wioską rzeka wpływa w głęboką dolinę o zalesionych zboczach. Zaczyna się przełom górnej GWDY. 47,5 km Dopływamy do betonowego mostu. Kajaki przenosimy 25 m z prawej strony, za wysoki stopień wodny po nieistniejącym młynie. Dalej rzeka płynie zmiennym nurtem. Spływ uatrakcyjniają przewrócone drzewa. 49,0 km Kończy się przełomowy odcinek rzeki. Zalesione brzegi stają się niskie i podmokłe. 50,3 km W otoczeniu trzcinowisk rzeka GWDA uchodzi do ogromnego jeziora moreny dennej – WIELIMIA. 51,7 km Na zachodnim brzegu, naprzeciwko pierwszej napotkanej wyspy znajduje się na leśnej polanie miejsce biwakowe Nadleśnictwa Szczecinek. 54,5 km Płynąc wzdłuż zachodniego brzegu, dopływamy do przewężenia, pomiędzy rozległym trzcinowiskiem a WIELIMSKĄ WYSPĄ. Od GWDY WLK. położonej w kierunku płd.–wsch. dzieli nas odległość 4 km. Kontynuując podróż do SZCZECINKA, płyniemy na płd.–zach.

28

SZLAKI KAJAKOWE


56,5 km Od niewielkiej wyspy z kolonią kormoranów, odcinek końcowy szlaku kajakowego „PĘTLA SZCZECINECKA” pokrywa się z częścią początkową. 58,7 km Na granicy miasta SZCZECINKA wpływamy pod prąd leniwie płynącej rzeki NIEZDOBNEJ. 60,2 km Za 5 mostem rzeka przyspiesza. W samym centrum SZCZECINKA trzeba miejscami kajak holować, ze względu na zbyt wartki nurt wody. 61,1 km Przy zespole zamkowym wypływamy na jezioro TRZESIECKO. 61,4 km Na plaży miejskiej kończymy spływ szlakiem „PĘTLI SZCZECINECKIEJ”.

SZLAKI KAJAKOWE

29 


NIZICA J. TRZESIECKO – DĘBOWO – J. RADACZ Długość szlaku – 10,4 km. Czas przepłynięcia z jeziora TRZESIECKO na jezioro RADACZ i z powrotem 1 dzień. Początek szlaku kajakowego na jeziorze TRZESIECKO. Koniec na jeziorze RADACZ. Szlak kajakowy „NIZICA” zlokalizowany jest w środkowym biegu rzeki NIZICY, pomiędzy jeziorami: TRZESIECKO i RADACZ. NIZICA wypływa z pięknego jeziora CIEMINO (141,2 m n.p.m., pow. 241,7 ha, gł. 13,4 m) i poprzez jeziora MAŁY RADACZ, RADACZ, TRZESIECKO wpływa do jeziora WIELIMIE. Odcinek NIZICY pomiędzy jeziorami TRZESIECKO i WIELIMIE nosi nazwę „NIEZDOBNA”. W górnym biegu, od jeziora CIEMINO, rzeka stwarza wiele utrudnień. 0,0 km Spływ kajakowy szlakiem „NIZICY” rozpoczynamy na plaży miejskiej w SZCZECINKU położonej przy wschodnim brzegu jeziora TRZESIECKO (134,1 m n.p.m., pow. 295,1 ha, gł. 11,8 m, 7 wysp). Plaża należy do Ośrodka Sportu i Rekreacji w Szczecinku i dysponuje wypożyczalnią kajaków. Jeziorną tonią płyniemy na płn.–zach. Mijamy kolejne wyspy: SITOWIA i SZCZUPAKA. 1,7 km Na WYSPIE MYSIEJ połączonej groblą z płd.–zach. brzegiem jeziora, zlokalizowane jest miejsce biwakowe Nadleśnictwa Szczecinek. 3,1 km Jeszcze jedno miejsce biwakowe Nadleśnictwa Szczecinek, zajmuje cypel na płd.–zach. brzegu jeziora, pomiędzy wyspami: BIWAKOWĄ i PTASIĄ. 3,7 km Za ostatnią wyspą (PTASIĄ), rzeka NIZICA wpływa do jeziora TRZESIECKO. Płyniemy pod prąd, wśród łąk. 4,1 km Przepływamy pod drewnianym mostem. Szerokość koryta rzecznego dochodzi do 5 metrów. Pomiędzy szpalerami przybrzeżnych olsz walczymy z szybkim nurtem rzeki. 4,4 km Kolejny most drogowy, tym razem w pobliżu kolonii JANOWO. Zagłębiamy się w sosnowy las. Za lasem uregulowane koryto rzeki przyjmuje postać rowu melioracyjnego, mocno zagłębionego w otaczającym obszarze pól i łąk. 5,9 km Na płd. skraju wioski DĘBOWO, za podworskim parkiem przepływamy pod betonowym, półkoliście sklepionym mostem. Obok miejsce dogodne na postój. Szerokość rzeki dochodzi do 4 m. Zbocza wykopu osiągają wysokość 2-3 m. 6,1 km Na rozwidleniu wodnych cieków kierujemy się na prawo. Z perspektywy kajaku możemy podziwiać tylko niebo i wysokie zbocza kanału. 6,4 km Przepływamy pod betonowym mostem i pod wstęgą asfaltowej drogi łączącej wioski TRZESIEKĘ i MOSINĘ. Zbocza wąskiej rzeczki NIZICY obniżają się. Szerokość koryta rzecznego wynosi 2 m. Miejscami trzeba odpychać się wiosłem od brzegu. Płyniemy przez rozległy obszar łąk. 7,5 km Na kolejnym rozwidleniu wodnych dróg kierujemy się na prawo w kierunku zachodnim. Brzeg staje się niski. 9,1 km Przepływamy pod konstrukcją mostka, pomiędzy zakładem przerobu torfu a wyrobiskami torfowymi. Szerokość leniwie płynącej rzeki dochodzi do 2 metrów. 9,8 km Dopływamy do przepustów z zastawką przy drodze o nawierzchni z betonowych płyt. Kajaki przenosimy 15 m, przez drogę z prawej strony. Na płd. brzegu zabudowania kolonii PARSĘCKO. 10,4 km Rzeka NIZICA wypływa w środkowej części wschodniego brzegu jeziora RADACZ (138,2 m n.p.m., pow. razem z j. RADACZ MAŁY 184,19 ha, gł. 11 m, dł. 2,3 km, maks. szer. 1,4 km).Wzdłuż wschodniej linii brzegowej jeziora znajdują się liczne miejsca dogodne do zatrzymania się. W niewielkim oddaleniu od zachodniego brzegu jeziora, położona jest wioska RADACZ. Podróż powrotna, z nurtem rzeki, zajmie połowę czasu wykorzystanego na pokonanie rzeki podprąd.

32

SZLAKI KAJAKOWE


Szczecinek - jez. Trzesiecko

Jez. Trzesiecko

Jez. Radacz SZLAKI KAJAKOWE

33 


GÓRNA P£YTNICA DZIKI – J. RYMIERZEWO – J. PRZEŁĘG – J. KNIEWO. Długość szlaku 11,3 km. Czas przepłynięcia 1 dzień. Początek szlaku kajakowego w wiosce DZIKI, przy płn. końcu jeziora RYMIERZEWO. Koniec przy płd. brzegu jeziora KNIEWO. Rzeka PŁYTNICA, prawobrzeżny dopływ GWDY wypływa z jeziora KOPIEL (141,8 m n.p.m., pow. 14,6 ha, gł. 3,4 m), na południe od SZCZECINKA. Malowniczą doliną przepływa przez małe, bezimienne oczko wodne i jezioro DZICZE (141,6 m n.p.m., pow. 14,5 ha, gł. 2,8 m). Przedostaje się przez przepastnie głębokie, o stromych, zalesionych zboczach, polodowcowe rynny trzech wąskich i długich jezior: RYMIERZEWA, PRZEŁĘGU i KNIEWA tworzących szlak kajakowy „GÓRNA PŁYTNICA”. 0,0 km Przy płn. brzegu jeziora RYMIERZEWO (141,4 m n.p.m., pow. 94,7 ha, gł. 25 m, dł. 4,3 km, maks. szer. 0,4 km), w miejscu niestrzeżonego kąpieliska, rozpoczyna się szlak kajakowy „GÓRNA PŁYTNICA”. Z prawej strony rzeczka PŁYTNICA przepływa przez wąski przesmyk między jeziorami DZICZE i RYMIERZEWO. Z lewej strony przed lasem, miejsce biwakowe Nadleśnictwa Okonek. Kierujemy się na południe, przez ukrytą w zakolach polodowcowej rynny toń jeziora RYMIERZEWO. U podnóża wysokich i stromych zboczy odnajdujemy na wschodnim brzegu miejsca dogodne do zatrzymania się. Jezioro wrzyna się coraz głębiej w bezmiar leśnego kompleksu. 4,2 km W pobliżu ujścia rzeki PŁYTNICY z jeziora RYMIERZEWO, przy zachodnim brzegu na leśnej polanie znajduje się miejsce biwakowe Nadleśnictwa Czarnobór. 4,3 km Wśród przybrzeżnych trzcinowisk wpływamy w wijące się wśród olsów koryto PŁYTNICY. 5,3 km Przewężeniem rzecznej doliny, o zabagnionym i podmokłym dnie, dopływamy do przepustów na gruntowej, leśnej drodze. Po zachodnim zboczu pnie się droga do usytuowanej na skraju rynny leśniczówki „PŁYTNICA”. Kajaki przenosimy 15 m przez drogę. 5,4 km Przez przybrzeżne zarośla wpływamy na jezioro PRZEŁĘG (141,3 m n.p.m., pow. 74,95 ha, gł.10 m, dł. 3,0 km, maks. szer. 0,3 km) rozciągnięte w głębokiej i wąskiej rynnie o wysokich zalesionych brzegach. Przepływamy przez całą długość jeziora. 9,3 km Wąskim, zatrzcinionym rozlewiskiem dopływamy do betonowego mostku i małego stopnia wodnego po nieistniejącym młynie wodnym. Kajaki przenosimy 20 m z lewej strony, za stopień i rozrzucone głazy. 9,5 km Otwiera się przestrzeń ostatniego rynnowego jeziora na trasie spływu – KNIEWO (140,3 m n.p.m., pow. 51,63 ha, gł.10 m, dł. 1,8 km, maks. szer. 0,4 km). 11,3 km W otoczeniu przybrzeżnych trzcinowisk dopływamy do płd. brzegu ograniczonego niskim nasypem drogi. Kończymy spływ szlakiem „GÓRNEJ PŁYTNICY”. Droga wiedzie na płn.–zach. do BORNEGO SULINOWA. Z prawej strony rzeka PŁYTNICA uchodzi z jeziora KNIEWO, przepływając pod drewnianym mostkiem. Płynie dalej uciążliwym, nieprzetartym nurtem przez rozległe obszary lasów, łąk i pól.

36 

SZLAKI KAJAKOWE


SZLAKI KAJAKOWE

37


PI£AWA J. KOMORZE – J. RAKOWO – J. BRODY – STRZESZYN – J. STRZESZYNO – J. KOCIE MAŁE – J. KOCIE – J. PILE – J. DŁUGIE – ZALEWY NADARZYCKIE – NADARZYCE. Długość szlaku w granicach powiatu – 37,3 km. Całkowita długość 82 km. Czas przepłynięcia 2 – 3 dni (całego szlaku 5 – 6 dni). Początek szlaku kajakowego w zach. końcu jeziora KOMORZE. Koniec w wiosce NADARZYCE. Rzeka PIŁAWA, jedna z najpiękniejszych rzek Polski. Prawobrzeżny dopływ GWDY. W górnym biegu przepływa przez 7 wspaniałych jezior. Posiada połączenie z jeziorami LUBICKO MAŁE i LUBICKO WLK. Środkowy bieg urozmaicają jezioro DŁUGIE i niesamowite ZALEWY NADARZYCKIE. Od jeziora DŁUGIEGO, wzdłuż prawego brzegu rozmieszczone są umocnienia WAŁU POMORSKIEGO. 82,0 km Szlak kajakowy „PIŁAWA” rozpoczyna się w zachodnim końcu rynnowego jeziora KOMORZE (131,7 m n.p.m., pow. 416,7 ha, gł. 34,7 m) naprzeciwko WYDRZEJ WYSPY, nieopodal wioski SIKORY. Zmierza na wschód obok 4 wysp i sięgających niemalże przeciwległego brzegu 3 półwyspów. Wysokie, przeważnie zalesione brzegi piętrzą się do 30 m ponad lustro wody. 78,4 km Przed pierwszym półwyspem północnego brzegu, usytuowany jest w odległości 200 metrów od brzegu, O.W. „UROCZYSKO” z polem namiotowym. 74,5 km W płd.–wsch. końcu jeziora KOMORZE, tuż przed długą, naturalną piaszczysto–trawiastą plażą, rzeka PIŁAWA przepływa przez wąski przesmyk na jezioro RAKOWO. Pod wstęgą asfaltowej drogi, dwa betonowe przepusty umożliwiają spławienie kajaków. 74,4 km Piaszczystym wypłyceniem wpływamy na drugie, krystalicznie czyste, leśne jezioro RAKOWO (pow. 17,76 ha, gł. 12,2 m).

Rzeka Piława u ujścia do jez. Rakowo 73,6 km W płd.–wsch. końcu jeziora znajduje się miejsce biwakowe Nadleśnictwa Czaplinek, oraz niestrzeżone kąpielisko. 73,5 km Piaszczystym wypłyceniem, rzeka PIŁAWA o szerokości 3 – 4 m wypływa z jeziora RAKOWO. Przepływa pod betonowym mostkiem na gruntowej drodze. Należy uważać na bystry prąd i wystające głazy narzutowe.

38

SZLAKI KAJAKOWE


72,2 km Na rozwidleniu wodnych dróg w lesie płyniemy prosto z nurtem wody. W prawo przeciwny nurt wody prowadzi na jezioro LUBICKO MAŁE (130,4 m n.p.m., pow. 8,46 ha, dł. 0,4 km, maks. szer. 0,3 km) i oddzielone wąskim przesmykiem jezioro LUBICKO WLK. (pow. 188 ha, gł. 36,2 m, 1 wyspa). Przy płd.–zach. brzegu jeziora LUBICKO WLK., w pobliżu wioski ŁUBOWO położone jest pole namiotowe z kąpieliskiem i wypożyczalnią sprzętu pływającego. 72,0 km Rzeka PIŁAWA wynosi nas na piaszczystą mieliznę, w płd.–zach. końcu jeziora BRODY (pow. 73 ha, gł. 22,7 m, 1 wyspa). 70,4 km Przed przeciwległym końcem otoczonego lasami szmaragdowego jeziora o kredowym dnie, przepływamy obok położonego na lewo od szlaku zespołu dworsko-parkowego. 70,2 km Piaszczystą mielizną wypływamy z jeziora BRODY. Wartki nurt rzeczki przenosi nas przez wąski międzyjeziorny przesmyk w letniskowej wiosce STRZESZYN. 70,1 km Wpływamy na jezioro STRZESZYNO (pow. 65,05 ha, gł. 12,4 m, 1 wyspa). Na lewym, zachodnim brzegu nadwodne ogrody grzybieni białych.

Strzeszyn z lotu ptaka 69,6 km W zatoce, za cyplem południowego brzegu, przed wyspą, rzeka PIŁAWA uchodzi z jeziora STRZESZYNO. Przepływa pod mostem o konstrukcji stalowo–drewnianej. 69,2 km Szerokim kanałem, z dnem wypełnionym dużymi muszlami małża szczeżuji wpływamy na śródleśne jeziorko KOCIE MAŁE (gł. 4,6 m, dł. 0,6 km, maks. szer. 0,2 km). 68,6 km Wąskim przesmykiem o piaszczystym dnie przedostajemy się na jezioro KOCIE (130,2 m n.p.m., pow. 44,69 ha, gł. 10,4 m, dł. 0,9 km, maks. szer. 0,7 km). 67,9 km W płn.–wsch. zakątku jeziora przy nasypie linii kolejowej SZCZECINEK – STARGARD SZCZECIŃSKI rzeka PIŁAWA opuszcza zbiornik wodny wśród wąskiego pasa trzcin. Wartkim nurtem przedostaje się przez ceglany, półkoliście sklepiony, krótki tunel pod gruntową drogą. 67,7 km Wzdłuż nasypu torowiska dociera do rozwidlenia wodnych dróg. Na wprost krótka odnoga kanału prowadzi do jeziora ŁĄKIE (pow. 18,96 ha, gł. 6,7 m). Jezioro powstało w wyniku przedzielenia części jeziora PILE nasypem szosy i linii kolejowej. Rzeka PIŁAWA płynie na prawo, pod łukami betonowego wiaduktu i mostem drogowym. 67,6 km Uchodzi w bezmiar ogromnego, rynnowego jeziora PILE (pow. 1019,4 ha, gł. 43,9 m, 2 wyspy). Wzdłuż północnego brzegu rozlokowane są wioski o letniskowym charakterze: PIŁAWA z 2 polami biwakowymi, DOLNE SILNOWO i DĄBROWICA. Pomiędzy DOLNYM SILNOWEM a DĄBROWICĄ, na leśnym cyplu – ZŁOTYM ROGU wysuniętym najdalej na południe, znajduje się miejsce biwakowe Nadleśnictwa Szczecinek. Przy płd.–wsch. brzegu jeziora na obrzeżu BORNEGO SULINOWA położone jest pole namiotowe. Od ujścia PIŁAWY do jeziora PILE kierujemy się na południe.

SZLAKI KAJAKOWE

39 


67,2 km Przy wschodnim brzegu jeziora natrafiamy na miejsce biwakowe Nadleśnictwa Czaplinek. 64,4 km U podstawy dużej zatoki, w płd.–zach. części jeziora wypływa rzeka PIŁAWA. Na lewym brzegu pole biwakowe Nadleśnictwa Borne Sulinowo. Na odcinku do jeziora DŁUGIEGO uregulowane koryto rzeki nazywa się „PIŁAWKA”. Płyniemy skrajem lasu, coraz głębszą doliną. 63,2 km Przepływamy pod wysokim wiaduktem, po nieczynnej linii kolejowej BORNE SULINOWO – ŁUBOWO. 62,9 km W głębokiej polodowcowej dolinie, o łagodnie nachylonych zboczach, przepływamy pod betonowym mostem drogowym, na trasie BORNE SULINOWO – ŁUBOWO. Na skraju wysokiego zach. zbocza doliny, rozciąga się wioska LISZKOWO. 61,7 km Leniwym nurtem rzeki, wpływamy w otoczeniu szuwarów, na jezioro DŁUGIE (pow. 99,4 ha, gł. 8 m). Wąskim lustrem wody o długości 3,5 km, w otoczeniu wysokich zalesionych brzegów zmierzamy ku płd.–wsch. końcowi jeziora. Na zachodnim brzegu, zaczyna się ciąg umocnień WAŁU POMORSKIEGO. Żelbetonowe schrony połączone transzejami zbudowali Niemcy w latach 30 i 40 XX wieku. 58,2 km U ujścia PIŁAWY z jeziora DŁUGIEGO, na lewym brzegu miejsce dogodne do zatrzymania się. Obserwujemy przewrócone drzewa, efekt działalności bobrów. 56,0 km Leniwie sunącą szerokim korytem PIŁAWĄ dopływamy do 4 metrowej wysokości stopnia wodnego przy jazie tamy Starowickiej. Kajaki przenosimy 30 metrów z prawej strony.

Tama Starowicka

55,5 km Przepływamy przez piaszczysty bród. Nurt rzeki zmienny, miejscami szybki. Dookoła nieogarnięty obszar leśny. 53,9 km Na wysokości betonowego mostu drogowego, na trasie BORNE SULINOWO – STAROWICE znajduje się w pobliżu prawego brzegu miejsce postoju pojazdów. 53,4 km Dzikim odcinkiem rzeki przepływamy pomiędzy żelbetonowymi przyczółkami jazu, na linii umocnień WAŁU POMORSKIEGO. Rzeka zwalnia bieg. 52,9 km Przy rozsypującym się drewnianym moście prowadzącym do nikąd, rzeka rozlewa się szeroko. Przez nadwodne ogrody grążeli żółtych zagłębiamy się w nieogarnięty obszar ZALEWÓW NADARZYCKICH o pow. 1500 ha. Niesamowity labirynt rozlewisk, trzcinowisk, bagnisk, powstał w wyniku spiętrzenia wód PIŁAWY jazem elektrowni wodnej w NADARZYCACH. Rozległe obszary oczeretów i trzcinowisk stanowią ostoję ptactwa wodnego. Płyniemy główną taflą wody, kierując się na południe.

40

SZLAKI KAJAKOWE


Przy rozsypującym się drewnianym moście prowadzącym do nikąd. 51,4 km Przepływamy przez wąski pas trzcin rozdzielający dwa lustra wody. 50,9 km Opływamy sporą wyspę, z lewej lub prawej strony. 50,5 km Przepływamy pod mostem drogowym. 47,2 km W płd.–wsch. części rozlewisk dopływamy wzdłuż wysokiego wschodniego brzegu do rozległego pola namiotowego Nadleśnictwa Borne Sulinowo. Obok wstęga asfaltowej drogi BORNE SULINOWO – NADARZYCE. 46,5 km Przy płd. końcu pola namiotowego zlokalizowany jest jaz elektrowni wodnej. Kajaki przenosimy z lewej strony przez drogę, 40 metrów. 45,1 km Szybkim nurtem rzeki osiągamy błyskawicznie rejon dawnego młyna wodnego w NADARZYCACH. Kajaki przenosimy 30 m z lewej strony stopnia wodnego. 44,7 km Przy drogowym moście w NADARZYCACH, w dolinie rzeki PIŁAWY, znajduje się miejsce dogodne do zatrzymania się. Dalej PIŁAWA przedziera się malowniczą doliną przez niedostępny, bezgraniczny obszar leśny, w kierunku wioski SZWECJA. Uchodzi do rzeki GWDY na jeziorze DOBRZYCA, przed wioską DOBRZYCA.

SZLAKI KAJAKOWE

41 


42

SZLAKI KAJAKOWE


Informacja Turystyczna Centrum Informacji Turystycznej ul. Bohaterów Warszawy 6A, 78-400 Szczecinek tel. +48 94 372 37 00 e-mail: cit@um.szczecinek.pl Informacja Turystyczna w Barwicach ul. Zwycięzców 22, 78-460 Barwice tel. +48 94 373 63 09 fax: +48 94 373 63 49 Informacja Turystyczna w Białym Borze ul. Tamka 3, 78-425 Biały Bór tel. +48 94 373 39 tel./fax: +48 94 373 91 20 www.mgokbialybor.pl e-mail: kontakt@mgokbialybor.pl Informacja Turystyczna Urzędu Miasta i Gminy Borne Sulinowo ul. Bolesława Chrobrego 3A, 78-449 Borne Sulinowo tel. +48 94 373 41 66 www.it.bornesulinowo.pl e-mail: it@bornesulinowo.pl Promocja Turystyczna w Gminie Grzmiąca ul. 1-go Maja 7, 78-450 Grzmiąca tel. +48 94 373 68 10 wew.51 fax: +48 94 373 68 83 www.grzmiaca.org.pl e-mail: ug_grzmiaca@zeto.koszalin.pl

ORGANIZACJA SPŁYWÓW, WYPOŻYCZALNIA SPRZĘTU WODNEGO, TURYSTYCZNEGO ITP. Szczecinecka Lokalna Organizacja Turystyczna Academia Nautica ul. Adama Mickiewicza 2, 78-400 Szczecinek tel. +48 94 374 34 03, fax: +48 94 371 42 49 e-mail: biuro@sobow.com Wypożyczalnia sprzętu wodnego „Tawerna” ul. Ordona 30, 78-400 Szczecinek tel. 692 767 012 Wypożyczalnia sprzętu pływającego ul. Ordona 29, 78-400 Szczecinek tel. +48 94 374 18 18 Ośrodek Rekreacyjno-Wypoczynkowym „Na Plaży”, ul. Sądowa 39, 78-425 Biały Bór tel. +48 94 373 93 42

44 


Wypożyczalnia - naprawa sprzętu turystycznego Waldemar Malinowski ul. Chrobrego 28 (garaże), 78-449 Borne Sulinowo, tel. kom. 604 997 684, 608 055 716 www.rekreacja.bornesulinowo.pl Firma Usługowo-Handlowa Jerzy Barski ul. Sosnowa 2, 78-449 Borne Sulinowo tel. 600 436 748, 600 436 761 www.kajakarze.pl, e-mail: biuro@kajakarze.pl OMEGA ul. Wojska Polskiego 29A 78-449 Borne Sulinowo, tel. poza sezonem 058 347 99 91, w sezonie +48 94 373 49 44, kom. 604 36 20 43 Ośrodek Wypoczynkowy „UROCZYSKO” w Komorzu Andrzej Kędzierski Komorze 16, 78-445 Łubowo tel. +48 94 73 69 91 www.ow-uroczysko.emeteor.pl Ośrodek Konferencyjno-Wypoczynkowy „MARINA” ul. Jeziorna 9, 78-449 Borne Sulinowo tel. +48 94 712 76 00 tel. kom. 602 624 237, 604 423 768 e-mail: bornemarina@wp.pl

Inne: Rejsy Szczecineckim Tramwajem Wodnym oraz statkiem wycieczkowym Księżna Jadwiga Komunikacja Miejska ul. Cieślaka 4, 78-400 Szczecinek tel. +48 94 374 35 73 www.km.szczecinek.pl e-mail: miejkom@km.szczecinek.pl Zespół krytych basenów „Aqua Tur” ul. Szczecińska 2, 78-400 Szczecinek tel. +48 94 372 96 28 www.basen.szczecinek.pl Ośrodek Sportu i Rekreacji ul. Piłsudskiego 3, 78-400 Szczecinek tel. +48 94 372 10 91 www.osir.szczecinek.com

45


Wycieczki Szlakiem Bunkrów Usługi Turystyczne Andrzej Michalak ul. Orła Białego 25, 78-449 Borne Sulinowo tel. kom. 605 741 823, 505 702 541 www.bornesulinowo.ovh.org GROTA SOLNA „BORNIANKA” ul. Wojska Polskiego 16, 78-449 Borne Sulinowo, www.bornianka.webpark.pl Wycieczki samochodem wojskowym Wiesław Bartoszek, tel. +48 94 3733184, tel. kom. 606 262 726 e-mail: a.g.partner@interia.pl Zalewy Nadarzyckie - baza wędkarska Irena i Jerzy Szymak ul. Chopina 1b/10, 78-449 Borne Sulinowo tel. kom. 661 840 095, 604 656 313 www.zana.com.pl (łódki, wędki) Test „Iwana”- organizacja gier wojennych PHU TOMEX ul. Mickiewicza 1, 89-410 Więcbork tel. +48 52 389 70 50 tel. kom. +48 509 249 183 tel. kom. +48 885 536 871 www.testiwana.pl e-mail: poczta@testiwana.pl „Arena” Krzysztof Nowak ul. Kossaka 110, 64-920 Piła tel./fax: +48 67 351 15 15 tel. kom. +48 505 004 354 (przejażdżki quadami, paintball, zabawa „Gigantyczne Piłkarzyki”, „Małpi Gaj”). www.ArenaArt.pl e-mail: biuro@ArenaArt.pl

46 


47


48


49 


SPIS TREŒCI POŁOŻENIE, POWSTANIE I UKSZTAŁTOWANIE TERENU . ................... 6 CHARAKTERYSTYKA SZLAKÓW.............................................................. 8 OPIS MIEJSCOWOŚCI ............................................................................. 9 SZLAKI KAJAKOWE . ............................................................................. 21 GWDA....................................................................................................... 21 PĘTLA SZCZECINECKA ............................................................................ 26 NIZICA...................................................................................................... 32 GÓRNA PŁYTNICA..................................................................................... 36 PIŁAWA..................................................................................................... 38

50


Szlaki kajakowe  

Szlaki kajakowe

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you