Page 1

750 JAAR VIANEN

MAGAZINE 750 JAAR VIANEN NUMMER 2 FEBRUARI 2010

,ĞƚůĞǀĞŶŝŶ sŝĂŶĞŶ

De Middenstand sĂŶƉƵĚĚŝŶŐƚŽƚĚŽŽĚƐŬŝƐƚ

U i t g e v e r i j O p t i m a • F e c i t Vo r m g e v e r s


!"#"$"%

750 jaar Vianen, Het leven in Vianen Nr. 2 De Middenstand in Vianen

&'()!*+'

Martin Brand, José van Hattem, Bert Homburg, Piet Kastelein, Rebekka van Rij, Gerben Stel, Hans Uijtdewilligen, Marijke Verhoef en Susanne Weide.

'+%(&'()!*+' Marijke Verhoef

,"&-.',+%.

José van Hattem, Fecit Vormgevers, Vianen

(&/01'&0

Drukkerij De Groot, Goudriaan

DtZ<Z^E/dEhDDZ

Kees Baars, A.P. den Hartog, Kees den Hartog, Anneke Jansen-Baars, Dick Lieftinck, Ria LieftinckVan de Wal, Kees de Leeuw (Hagestein), J. van Straaten, Wim Tukker, Bertus Ververs, Femke van der Weert, Chris Will (Everdingen), Hugo de Wijs. ISBN 978 90 76940 57 1 NUR 693

&'()!*+'2)(&'3

Uitgeverij Optima, Stalstraat 1, 4132 VD Vianen

&>/E'KD^>'sKKZ/: Voorstraat, 1925; Buitenstad, 1902; Voorstraat, 1976.

&>/E'KD^>',dZ/: Bakker Arie den Hartog in de Achterstraat bij het Hofplein, ca. 1940

KWzZ/',d

Het auteursrecht van de in deze uitgave opgenomen artikelen berust - tenzij anders geregeld - bij de uitgever. Het auteursrecht op de in deze uitgave opgenomen afbeeldingen berust bij de rechthebbenden, zoals beschreven in de fotobijschriften. De uitgever heeft van alle hem bekende rechthebbenden op de in deze publicatie opgenomen teksten en afbeeldingen toestemming verkregen om deze af te drukken. Indien anderen menen zekere rechten te kunnen doen gelden, wordt hun verzocht zich in verbinding te stellen met de uitgever: p/a Uitgeverij Optima, Stalstraat 1, 4132 VD Vianen. © Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

%+'/14

www.hetleveninvianen.nl Website met aanvullende informatie over het magazine.

ї:ĂŶǀĂŶŶƌŽŽLJ 'ĞnjŝĐŚƚŽƉĚĞsŽŽƌƐƚƌĂĂƚ KůŝĞǀĞƌĨŽƉůŝŶŶĞŶ WĂƌƟĐƵůŝĞƌĞĐŽůůĞĐƟĞ

O N D E R N E E MT

!

sĞƌĂŶĚĞƌŝŶŐ ǀĂŶƐƉŝũƐ͘͘͘ 1

at was er nou eerder: de kip of het ei? Wij hebben nog nooit een bevredigend antwoord gekregen op deze prangende vraag. In het verlengde daarvan blijken veel geleerden ook nog altijd hun hersenen te pijnigen over de verhouding consument/producent.


!

ant is het nu de consument die steeds meer keuze wil, of de producent? Feit is, dat je als argeloos burger - op pad gestuurd met een boodschappenlijstje waar onder andere de omschrijving â&#x20AC;&#x2DC;boterâ&#x20AC;&#x2122; op staat - volledig de weg kwijtraakt als je voor het bewuste schap staat.

"

oet het nou een pakje zijn of een kuipje? Roomboter of margarine? A-merk of huismerk? Halvarine, light of extra light? Met omega 3, 5 of 6? Plantaardig? Met olijf- of zonnebloemolie? Gezouten, ongezouten? Moet het goed zijn voor de darmflora of juist voor hart en bloedvaten... zes meter schap, zes rijen hoog. Help!

#

fijn, er blijkt een markt voor te zijn. Dus zijn er winkels. En die beseffen maar al te goed dat de consument nieuwsgierig is, graag nieuwe dingen wil uitproberen. Want verandering van spijs doet eten, toch? Maar omdat schappen niet rekbaar zijn, moeten er ook weer producten uit het assortiment verdwijnen.

$

n omdat de eerder genoemde boter symbool staat voor alle consumptieartikelen, is het niet vreemd dat er zo nu en dan ook winkels verdwijnen waar nieuwe verschijnen. Zo gaat het in de Nederlanden. Zo gaat het in Vianen.

!


De middenstand in Vianen

!

erhoudingsgewijs waren er in Vianen aan het eind van de 19de en het begin van de 20ste eeuw veel winkels. Zo waren er in de Buitenstad 22 winkels, in de Voorstraat 32 en in de andere straten in het oude centrum nog eens 50. In totaal dus 104 winkels. Op een populatie die minimaal vier keer kleiner was dan vandaag de dag is dat veel te noemen. Sommige van die winkels waren zeer klein en beperkt in hun aanbod. Zo waren er heel veel kruideniers (circa twintig), bakkers (circa acht), slagers (circa acht) en groentewinkels (circa tien) die stevig met elkaar moesten concurreren. Ze moesten daarnaast nog een ander vak uitoefenen om het hoofd boven water te houden. Ook in de horeca trof men dat aan. Zo was kapper Jan Verwers tevens hoepelmaker en uitbater van café De Oude Zwaan. De familie Peek leidde niet alleen Café Neerlands Welvaren, maar fungeerde ook als melkhandel. Bij café De Melksalon, kon men niet alleen bier drinken maar ook cacao, melk of sigaren

!

kopen. In Hagestein, Everdingen en Zijderveld kwamen deze combinaties eveneens vaak voor. Dat alles hing natuurlijk samen met de economische omstandigheden waarin Vianen (met haar bewoners) verkeerde. Industrie was er nauwelijks. Grootindustriëlen waren de Firma Van der Kwast en de steenfabriek (beide ongeveer twintig werknemers). De middelgrote bedrijven hadden vaak niet meer dan zes of acht mensen in dienst. Het inkomen was over het algemeen erg laag, vandaar dat mensen naar andere vormen van inkomen zochten. Die andere vormen werden vaak gevonden in het drijven van een winkel. Vandaar de relatief grote hoeveelheid winkels aan het begin van de 20ste eeuw in Vianen. љ,ĞƚďĞƐƚƵƵƌǀĂŶĚĞ DŝĚĚĞŶƐƚĂŶĚƐǀĞƌĞŶŝŐŝŶŐ ƚĞsŝĂŶĞŶϭϵϯϭ͘ s͘ů͘Ŷ͘ƌ͘:ŽŶŐďůŽĞĚ͕:͘,͘ĞůƉĞƵƚ͕ :͘D͘ZĞĚĞƌ͕͘D͘ǀ͘<ůĞĞĨ͕͘:͘>ĂŶŬŬĂŵƉ͕ d͘:͘W͘ǀĂŶZŝũŶďĞƌŬ͕͘:͘,͘tĂŵŵĞƐ͕ :͘͘E͘ĚĞ>ĞĞƵǁĞŶt͘W͘>ĂďƌŝĞ͘

їƵŝƚĞŶƐƚĂĚϭϵϬϮ

ќƵŝƚĞŶƐƚĂĚϭϴϵϭ DĞƚĚĞŐƌŽĞŶƚĞŬĂƌǀĂŶ ĚĞŚĞĞƌŽƐŵĂŶ͘


ƵŝƚĞŶƐƚĂĚ Zoals te zien is op enkele foto’s van de Buitenstad, werd er ter beveiliging van de voetgangers aan weerszijden van de rijweg een ijzeren balustrade aangebracht (er zijn nu nog sporen van te zien). Dat moest ook wel, want de Buitenstad maakte deel uit van de Noord-Zuid verbinding van Nederland. Deze loopt van Amsterdam naar Antwerpen via Utrecht, Gorinchem en Breda. Nu het tracé van de A27.

De kwaliteit van die weg was indertijd niet best. Vooral in de winter was hij nauwelijks begaanbaar. Dat veranderde toen Napoleon aan de macht kwam. Voor zijn posterijen en troepen liet hij verharde wegen aanleggen. Bij keizerlijk decreet van 1811 werd de weg van Amsterdam naar Antwerpen uitgeroepen tot Keizerlijke weg, Route Imperiale, ook wel weg nr. 1 genoemd. De weg liep uiteraard door tot Parijs en heette in de volksmond ‘Route Napoleon’.

!


Tot 1840 werd de verbinding met de noordelijke Lekoever onderhouden door een pontveer. Deze beperkte verbinding zorgde zeker voor die tijd voor veel verkeer in de Buitenstad. Al eerder waren er plannen om de verbinding te verbeteren door het aanleggen van een brug. In 1813 hadden de Pruisen namelijk voor het vervoer van hun troepen al een provisorische brug aangelegd. In 1814 bezweek die brug onder de druk van het kruiende ijs. Koning Willem I stelde de Vianense raad in 1825 30.000 gulden ter beschikking voor de aanleg van een brug. Het ontwerp werd echter ongeschikt bevonden. Pas twee jaar later lag er een nieuw uitgewerkt voorstel voor een brug klaar. Het was een bijzonder ontwerp voor een hang- of kettingbrug. De begrote kosten bedroegen 180.000 gulden. Tot uitvoering is het nooit gekomen vanwege de politieke onrust die ontstond toen België zich in 1830 afscheidde van Nederland. Uiteindelijk werd besloten om een schipbrug aan te leggen. Op 1 april 1840 werd de brug feestelijk in gebruik genomen.

ї^ĐŚŝƉďƌƵŐϭϵϬϴ

їĂŝůĞLJďƌƵŐĐĂ͘ϭϵϰϱ

її^ĐŚŝƉďƌƵŐ͕ĐĂ͘ϭϵϮϬ

!


!


Beschrijving van de middenstand in Vianen ĞƉůĂƩĞŐƌŽŶĚĚĂƚĞĞƌƚƵŝƚϮϬϬϵ͕ ĚĞŝŶŬůĞƵƌĂĂŶŐĞŐĞǀĞŶǁŝŶŬĞůƐ ƐĐŚĞƚƐĞŶĚĞƐŝƚƵĂƟĞƵŝƚϭϵϭϬ͘

ϴ

Proef Leven in Vianen  
Proef Leven in Vianen  

Proef Leven in Vianen

Advertisement