Issuu on Google+

3


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

KIUGO KĨA MWANDĨKI mĩciĩ-inĩ iitũ nĩ kĩĩ?

A

mũkĩra ngeithi nyingĩ kuuma kũrĩ andĩki na aharĩria a ngathĩti ya Mĩciĩinĩ Iitũ. Mĩcĩi-inĩ iitũ nĩ ngathĩti yandĩkĩtwo na Gĩgĩkũyũ na ĩriumaga riita rĩmwe harĩ mĩeri itatũ. Rĩĩrĩ nĩrĩo iruta rĩa mbere. Ngathĩti ĩno yandĩkĩirwo mũndũ wothe ũiguaga na akahota gũthoma rũthiomi rwa Gĩgĩkũyũ. Maũndũ maingĩ marĩa tũheanĩte makoniĩ mĩciĩ iitũ na mũtũrĩre wiitũ. Nĩkĩo tũmĩĩtĩte Mĩciĩ-inĩIitũ. Thuutha wa gũtuĩria mũno, nĩ twonĩre atĩ athoomi a Gĩgĩkũyũ matirĩ mabuku kana maandĩko maiganu ma gũthooma marĩa mandĩkĩtwo na rũthiomi rũũrũ. Maandĩko marĩa maingĩ marĩ kuo nĩ ma Gĩthũngũ kana Gĩthweri. Nĩũndũ wa ũguo athoomi a Gĩgĩkũyũ nĩ makoretwo na thĩĩna wa kuona ngathĩti kana mabuku marĩa maandĩkĩtwo na rũthiomi rwao. Aingĩ arĩa meendete gũthoma Gĩgĩkũyũ no mathomire Kĩrĩkanĩro, na kĩrĩ giiki gĩtingĩhota kũhingĩria mũthomi mawendi make moothe megiĩ rũthiomi, mĩtugo na mĩikarĩre ya Agĩkũyũ. Gĩtũmi gĩa keerĩ gĩa gwĩciria kũruta ngathĩti ĩno nĩ atĩ rũthiomi rwa gĩkũyũ o ta thiomi iria ingĩ cia kĩndũire nĩ ironeka ta ingĩtherera nĩũndũ wa ũtukanu wa mĩikarĩre, thiomi, na mĩtugo iitũ na ĩngĩ ya kuuma na nja. Nĩũndũ wa kwarĩrio na gũthomithio na thiomi cia na nja, rũthiomi na

Tũkĩambĩrĩria ngathĩti ĩno nĩ tũronete harĩ bata twandĩke ngathĩti ĩrĩ na maũndũ ma gũthomithia, gũkenia na kũhe mũthomi wa Gĩgĩkũyũ njĩra ya kũnyihia hwaĩ. Nĩũndũ wa ũguo nĩtwĩkĩrĩte maũndũ ma ciana na andũ agima, ta thimo, ndaĩ, ng’ano cia gũtungwo, ciũria hũthũ cia Kĩrĩkanĩro na maũndũ maingĩ ma gũgũkenia wĩ mũthomi.

mĩtugo iitũ nĩ ĩrathiĩ ĩkĩriganagĩra, ũũ atĩ andũ aingĩ ethĩ ona marĩ agĩkũyũ matiũĩ kwaria kana gũthoma rũthiomi rwao. Andũ aya ethĩ arĩa marĩ mataũni-inĩ hamwe na arĩa marĩ nja ta icagi-inĩ nĩo magakorwo kuo rũciũ. Angĩkorwo matiramenya rũthiomi na mĩikarĩre ya Gĩkĩyũ ũmũthĩ-rĩ, hihi rũciũ gũgakorwo atĩa? Rũthiomi rwitũ nĩ kũũrĩra rũkũũrĩra. Gĩtũmi kĩngĩ gĩa kũruta ngathĩti ĩno nĩ atĩ athoomi a Gĩgĩkũyũ no mende gũthoma maũndũ maingĩ ma mĩikarĩre, ta ma Ũrĩmi, Ũgima wa mwĩrĩ, Kanitha, Wonjoria, maũndũ ma ciana na atumia na mangĩ maingĩ maroneka gũkũ bũrũri-inĩ wiitũ. Ũtuĩria-inĩ witũ nĩtuonete atĩ athomi angĩ aingĩ agĩkũyũ matiũĩ thiomi ingĩ tiga Gĩgĩkũyũ.

Mĩcĩi-inĩ iitũ ĩrĩ na andĩki aingĩ njorua a kuuma Kenya yoothe na mathomeire maũndũ marĩa tũrĩkũrehagĩra. Wee mũthomi ũngĩkorwo na ũndũ ũngĩenda kũmenyithia athomi arĩa angĩ kana kuuga woni waku wa rũgano kana ũndũ ũthomete ngathĩti-nĩ ĩno, twandĩkĩre na nĩ tũkwaria ũhoro ũcio ngathĩti-inĩ ĩno. O ũrĩa tũgwetire kĩambĩrĩriainĩ, rĩĩrĩ nĩ iruta rĩa mbere rĩa ngathĩti ĩno. Tũrĩ na mwĩhoko na gwĩtĩkia atĩ ũrĩa ngathĩti ĩno ĩgũthiĩ ĩgĩkũraga noguo ĩgũthiĩ na mbere kũgaacĩra. Nĩ ngatho mũno nĩ kũnyitanĩra na ithuĩ ũhoro-inĩ wa gũkũria na kũgacĩrithia rũthiomi rwitũ. Marjory Nyakĩago Kĩmani

Mwandĩki Mũnene, mĩciĩ-iĩnĩ iitũ

1


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011 Namba ya iratathi

mĩciĩ-nĩ-iitũ

Mandĩko mothe

Maũndũ marĩa marĩ thĩinĩ

1.

Mũruti Ngathĩti Ĩno

3.

Kiugo Kĩa Mwandĩki Maũndũ Marĩa Marĩ Thĩiniĩ Biacara

Mwandĩki Mũnene Marjory N. Kimani

5-6.

Rũgano rwa Njenga Karũme

Mũnyinyi Wa Mwandĩki Mũnene

7.

2.

Klarity Creative Media Ltd.

K.K. Wahome

Andĩki Arĩa Marĩ Ngathĩti-Inĩ Ĩno Bob Karina

Menya ũhoro wa kwonjorithia na shares

Ũgima Wa Mwĩrĩ

Ũhoro wa Mũrimũ wa Diabetes

Mĩĩhumbĩre Iitũ 9-10. Rũgano Rwa Henry Wanyoike 8.

Dr. Iribe Mwangi

Njorua Cia Bũrũri

“Niĩ Ona ndora maitho ndiateire Mwĩhoko”

11-12. Rũgano Rwa Ma Ũrĩa Ndacaririe Baba

Matilda Kĩmani Everyln Ngaca J.K. Ndegwa Wanjaũ Gakaara Francis Mwaũra Cege

13.

Nĩtũnyihie Hwaĩ

14.

Ũrĩmi Mwega

Martin Wamũnyũ Gĩthiora

Rũgano rwa Riũa na Rũhuho Umithio wa Kũhũthĩra Mbegũ iria hĩtũkie

16-17 Nĩtũnyihie Hwaĩ Marĩtwa Mamwe ma gĩkũyũ hihi moimire kũ?

Gilbert Njambi Mutu wa Gethoi

Mũgambo wa Kanitha

James Tutu Wacira

18.

Timothy G. Kamau

19.

Arahũra Meciria

Carol Mwangi

(Gĩcunjĩ kĩa andũ Agima)

Njũe Kamunde

Ũtungata wa andũ ethĩ

Mathekania Marebeta Ũũgĩ Witũ 22. Ũũgĩ Witũ Arahũra Meciria 20.

Mũharĩria:

21.

Patrick T. Njoroge Felix Waretho

23.

Nyarari iitũ: Lilian Leah Wangũi Gĩchunjĩ gĩa ciana tũrĩ na: Claire Caki Kĩhwaga

Mũcabi

Printfast (K) Limited,Nairobi mĩciĩ-inĩ iitũ is a quarterly Magazine published by Klarity Creative Media Limited and registered in accordance with the provisions of the Books and Newspapers act and the Books and Newspapers Rules. (No. 482 dated 4.3.2011)

Gĩcunjĩ gĩa ciana

Arahũra Meciria Gĩcunjĩ gĩa ciana

24.

Wendo Na Ndũgũ

Aria na Tata Nyakĩrĩra

25.

Wĩririkanie Rũthiomi

Ciĩga cia mwĩrĩ wa mũndũ

26. 27.

Weega Wa Gũtũria Rũthiomi Na Mĩtugo iitũ Mũthako Wendetwo Mũno

28-29.

Gatiba Njerũ

Mũbira wa magũrũ

Menya Ũhoro wa ma-Kaũntĩ (Counties)

Twandĩkĩre marũa kũrĩ:

Kana marũa ma rĩera-inĩ:

Mĩciĩ-inĩ iitũ c/o Klarity Creative Media Ltd P.O. Box 43350-00100 GPO Nairobi, Kenya

editor@micii-ini iitu.com enquiries@micii-ini iitu.com submitarticles@micii-ini iitu.com marjory@micii-ini iitu.com http://micii-ini-iitu.com

Copyright All rights of this publication are reserved. This publication may not be reproduced, in whole or in part, by any means including photocopying or any information storage or retrieval system, without prior written permission from the 2 publishers.

Disclaimer The views expressed in this magazine should be ascribed to the author(s) concerned and do not necessarily reflect the views or policy of the magazine.

No ũtũhũrĩre thimũ: 020 - 3876374 0725 - 598359 0751 - 846114 0733 - 599000 0772 - 562733 Disclaimer The printing of an advertisement does not necessarily mean that the publishers of Mĩciĩ-inĩ-Iitũ endorsed the company or the product or services advertised.


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

BIACARA

Menya ũhoro wa kwonjorithia na shares Kwa mĩaka minini mĩhĩtũku kambũni nyingĩ nĩ ikoretwo ikĩendia gacunjĩ kanini gacio kũrĩ mũingĩ na njĩra ya kũmenderia shares. Kambũni ici nĩ ta Kengen ĩrĩa ĩthondekaga thitima na Safaricom ĩrĩa ĩrũmbũyagia maũndũ megiĩ thimũ cia moko. Kũrĩ andũ aingĩ mangĩenda kũgũra shares, no nĩ marigagwo ikoragwo irĩ ndũĩ, nĩ cia kĩĩ na wega wa gũcigũra nĩ ũrĩkũ. Mwandiki nĩ: Bob Karina, Managing Director Faida Investment Bank

Njorua cia wonjorithia wa shares ciĩtagwo Faida Investment Bank nĩ inyitanĩire na Mĩciĩ-inĩ iitũ kũgeria gũcokia ciũria imwe ikonainie na ũgũri na wendia wa shares iria andũ moragia. Tũkwĩhoka macokio ma ciũria icio nĩ magũteithia athomi aitũ mataũkĩrwo nĩ ũhoro wa shares.

Kĩũria: Shares nĩ ndũĩ? Macokio: Shares nĩ gacunjĩ kanini ga kambũni kana biacara. Shares ciendagio na ikagũrwo thoko-inĩ yacio nĩyo ĩtagwo Nairobi Stock Exchange. No ũgũre shares cia kambũni o yoothe ĩkoragwo thoko-inĩ ĩno o ihinda rĩothe rĩrĩa ũngĩenda. Kĩũria: Umithio wa kũgũra shares nĩ ũrĩkũ. Macokio: Wagũra shares, ũtuĩkaga mwene gacunjĩ ga kambũni kana biacara ĩyo. Kũringana na shares ciaku, nĩ ũrĩgayagĩrwo gĩcunjĩ kĩa baita kana maciaro kũringana na shares ciaku na baita ĩrĩa kambũni yathondeka harĩ kahinda ka mwaka kana nuthu mwaka.

Kĩũria: No ngũre shares thiĩ hathara? Macokio:O ta biacara iria ingĩ, wonjoria wa shares

no ũkũrehere baita kana hathara. Shares ciongererekaga kana ikagwa thogora kũringana na ũrĩa ũcumi kana bũrũri ũhana gwa kahinda kau. Kwa mũhiano, thogora wa maguta ma ngaari na nĩmo betũrũ ĩngĩongererwo baita ya kambũni ciothe nĩ ĩkũhutio tondũ gũtirĩ kambũni ĩtakonainie na betũrũ. Thoko, tuuge ya kahũa kana manjani ĩngĩkorwo ĩrĩ njega, na ũũrĩ na shares kuo, noguo ũritũ wa shares ciaku ũkuongerereka, no akorwo thoko ti njega, noguo thogora wa shares na gacunjĩ gaku ka baita gekunyiha kana kaage

Kĩũria: Wega wa gwĩkĩra mbeca ciakwa harĩ kũgũra shares nĩ ũrĩkũ? Macokio: Wega wa gwĩkĩra mbeca ciaku harĩ kũgũra

shares nĩ tondũ nĩ igũkũhe baita ota biacara iria ingĩ. Shares no ikũrũgamĩrĩre ũkombe mbeca bengi o yothe kana akombithia angĩ. Gũkorwo na shares nĩ njĩra njega ya kũiga mũthithũ waku nĩũndũ wa matukũ

ma thutha.

No ũgũre kana wendie shares o ihinda rĩrĩa rĩothe

ũngĩbatara.

Wĩ mũthomi wiitũ,ũngĩigua biũ no wende kũmenya ũhoro wa shares makĩria, no ũhĩtũkirie kĩũria giaku kũrĩ ithuĩ kana wandike marũa ma rĩera-inĩ kũrĩ: info@fib.co.ke

Shares nĩ irĩ na ũhoti wa gũkũrehera baita nyingĩ tondũ no ũgũre na thogora wa raithi na wendie thogora wa igũrũ kũrĩ ũrĩa wagũrĩte. No harĩ shares nĩwega gweterera thogora wa shares icio ũhaice.

Kĩũria: Shares irĩa njega nĩ irĩkũ? Macokio: Shares njega nĩ irĩa ũrĩgayagĩrwo maciaro maita maingĩ. Ũkorwo ũgũrĩte gwa:

- Kambũni ĩtongoragio weega, ĩtarĩ na ungumania na ĩtahithaga maũndũ mayo kũrĩ eene shares

- Kambũni ĩrĩa ĩtaitangaga indo kana mbeca ciayo

- Kambũni ĩrĩa ĩheete eene shares gĩtĩo na ĩthikagĩrĩria woni wao

- Kambuni ĩrĩa ĩngĩhota kũgũra kana kwendia shares na ihenya

- Kambũni ĩrĩa ĩrũmagĩrĩra mawatho marĩa ĩtuĩte na ma thirikari

Kĩũria: Njagĩrĩirwo nĩ gwĩka atĩa itanagũra shares: Macokio: Ũtanagũra shares, nĩwega ũmenye mathabu ma mbeca ciaku ũrĩa maikaire na muoroto waku. Ũcoke wĩyũrie kana nĩ ũrenda kũhũthĩra mbia ciaku na ũndũ ũngĩrehe baita kana hathara. Ningĩ no nginya ũrore mĩaka yaku. Andũ eethĩ no magũre shares makĩrora maciaro macio ma haraya tondũ marĩ na kahinda ga gweterera. Andũ akũrũ matirĩ na kahinda karaihu ga gweterera.

Kĩũria: Njagĩrĩire gũkorwo na mbeca ciigana atĩa ngĩgũra shares? Macokio: Wagĩrĩirwo nĩ ũrore mbeca iria wĩ na cio

ũtanagũra shares, ũciringithanie na mabataro maku. Ningĩ nĩwagĩrĩirwo wambe wĩyũrie kana nĩ wega kũrĩha mathiirĩ maku kana kũgũra shares na mbeca cia gũkomba. Ũkĩrora maciaro ma haraya, nĩ wega kũhũthĩra mbeca ciaku handũ ha mbeca cia gũkomba ũkagia thiirĩ. No wendie kĩndũ gĩaku ta mburoti kana ũrute mbeca iria wanahonokia ũgũre shares nacio.

3


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

4


NJORUA CIA BŨRŨRI Rũgano rwa Njenga wa Karũme Mwandĩki nĩ: Dr. Iribe Mwangi

rĩtagwo Beyond Expectations: From Charcoal to Gold. Ũngĩtaũra na gĩkũyũ nĩ ta kuuga, Magegania Matonwo: Kuuma Makara Nginya Thahabu. Kwa njĩra nguhĩ rũũrũ nĩ rũgano rwa kuonania ũrĩa kahĩĩ kamwe kambĩrĩirie biacara ya gũcina makara gĩthaka na gakĩambata o kahora nginya harĩa Njenga arĩ ũmũthĩ; mũndũ njorua gũkĩra andũ aingĩ bũrũri-inĩ harĩ ũteti na biacara, mũndũ wa andũ othe na

A

ndũ aingĩ arĩa agima makũrĩire bũrũri ũyũ wiitũ wa Kenya nĩ maiguĩte rũgano kana kaũndũ kegiĩ Njenga wa Karũme. Njenga nĩ arĩ ngumo mũno nĩũndũ wa gũkorwo arĩ njorua biacara-inĩ na ũteti-inĩ atekũriganĩrwo nĩ mũciĩ wake. Njenga nĩ akoretwo arĩ njorua thiĩnĩ wa maũndũ maya meerĩ kwa ihinda iraya kuumagia mbere ya Kenya kũheo wĩyathi nginyagia ũmũthĩ ũyũ. Ũndũ ũrĩa wa magegania ti atĩ Njenga nĩ akoretwo ũteti-inĩ kwa ihinda iraya; wa kũrigithia mũno nĩ ũrĩa mwanake waciarĩirwo thĩnainĩ na ũtagĩire gĩthomo kĩingĩ kĩa mabuku ahotire kwĩyũkĩria na agĩtuĩka wa gũtarwo harĩ njamba cia bũrũri, agĩthondeka biacara nene kuuma kĩndũ hatarĩ na agĩtuĩka wa kũrĩanagĩra na atongoria a bũrũri na thĩ ng’ima ta Jomo Kenyatta, Daniel arap Moi, Mwai Kibaki na angĩ aingĩ. Rũgano rwa Njenga rũrĩ ũrutani mũnene kũringana na ũrĩa arũganĩĩte we mwene, na rũkandĩkwo ibuku-inĩ

onakorwo nĩ ahĩtũkĩte weega na akaheo kamweke ga gũthiĩ na mbere na gĩthomo cukuru ya igũrũ gũkĩra ĩyo arĩ. Nĩacokire rũgũrũ gũikara na andũ ao arĩa gwa kahinda kau mathamĩire mwena wa Elburgon. Mĩaka mĩingĩ thutha ũcio atuĩkĩte mũbiacara nĩ acokire cukuru na agĩthomera kothi ya gũtara mathabu ma biacara. Gathomo kau kanini nĩ kangĩamwoneire wĩra weriragĩrio

Ũndũ ũrĩa wa magegania ti atĩ Njenga nĩ akoretwo ũteti-inĩ kwa ihinda iraya;wa kũrigithia mũno nĩ ũrĩa mwanake waciarĩirwo thĩna-inĩ na ũtagĩire gĩthomo kĩingĩ kĩa mabuku ahotire kwĩyũkĩria na agĩtuĩka wa gũtarwo harĩ njamba cia bũrũri. ningĩ mũndũ wa kanitha. Njenga aciarĩirwo Elementaita mwena wa rũgũrũ (Rift Valley) mwaka-inĩ wa 1929 mũgũnda-inĩ wa mũkoroni ũrĩa wĩ ngumo wetagwo Lord Delamere. Ithe wa Njenga arutaga wĩĩra wa kũrĩithia na gũkama ng’ombe cia mũthũngũ ũcio. Njenga arĩ mũnini ehumbaga njũa cia mbũri ota ciana na andũ arĩa angĩ. Nguo ici cia kĩĩrĩu ciekagĩrwo nĩ athũngũ na itungati ciao iria ciaheagwo nguo iria ciakũra. Njenga arĩ mũnini atindaga akĩrĩithia mbũri cia guukawe na kũhĩta na ihĩĩ iria ingĩ. Thutha wa kũgia na kũringĩrĩria ithe mũno, Njenga nĩ etĩkĩririo kũingĩra cukuru. Ambĩrĩirie gĩthomo cukuru ya mũbĩa ya Kahuho na thutha ũcio agĩthamĩra Riara, Kĩambu. Aarĩ mwana mũũgĩ na athoma kahinda kanini mbeca cia gũthiĩ na mbere na gĩthomo ikĩaga

nĩ andũ aingĩ wa karani mĩgũndainĩ ya athũngũ kũu rũgũrũ. No rĩrĩa athiire kwa mũthũngũ gwetha wĩra nĩ mahĩtanirie nĩũndũ wa Njenga kũũria ciũria nyingĩ ciĩgiĩ kũhinyĩrĩrio kwa andũ airũ na gũtunywo ithaka ciao. Njenga amenya ndona wĩĩra mĩgũndainĩ ya athũngũ ndakuire ngoro. Aingĩrire gĩthaka o kũu Elburgon na akĩambĩrĩria gũtema mĩtĩ na gũcina makara arĩ wiiki, akamendia o kũu Elburgon. Imwana nyingĩ cia riika rĩake makĩria iria ciathiĩte cukuru hanini nĩ ciarigirwo nĩ ũhoro ũcio na ikĩona Njenga ta arĩ mũgũrũku. Gĩtũmi gwĩciria ũguo nĩ tondũ mũndũ arĩ na gĩthomo ta kĩu Njenga aarĩ nakĩo ndangĩagire wĩĩra “mwega” ta wa karani mĩgũnda-inĩ ya athũngũ. Ũrĩa matamenyaga nĩ atĩ Njenga nĩ arĩkĩtie gũtua itua rĩa kwaga gwetha wĩra wa kwandĩkwo kaimana. Acina

5


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

makara gwa kahinda nĩambĩrĩirie gwatũra ikĩngĩ o kũu mũtitũ iria endagĩria athũngũ cia kũiriga ithaka ciao iria maatunyĩte mũndũ mũirũ. Thutha ũcio nĩ ambĩrĩirie gũtwara makara macio na ikĩngĩ mũciĩ wa Nairobi iria endagĩria Ũhĩndĩ. Nĩ andĩkire andũ a kwendia makara Elburgon na akĩambĩrĩria gwatũra mbaũ kwa ũingĩ na gũcitwara Nairobi na mũgithi akenderia Ũhĩndĩ wa mĩako. Thutha ũcio Njenga nĩ orire Elburgon ndakanyitwo ta anake arĩa angĩ maanyitagwo hĩndĩ ya wĩhũge (State of Emergency) ĩrĩa yekĩrirwo 1952 nĩ mũthũngũ ya kũniina mbaara ya wĩyathi ya Mau Mau. Hĩndĩ ĩyo Njenga nĩ ahotete kũhonokia mbeca kamanja na nĩ eciragĩrio nĩ agwatanĩire na Mau Mau. Njenga athiire Kĩambu kũrĩa aciari aake moimĩte. Marĩ hamwe na mũtumia wake Wariara ũrĩa wacokire kũmũrũmĩrĩra, Njenga nĩ maigire nduka ithatũ iria mendagia indo cia nyũmba ta cukari, mĩcumarĩ na ingĩ ta icio. Biacara yake nĩ yatheremire wega mũno, na akĩhingũra nduka ya kwendagia indo kwa ũingĩ (wholesale) barabara-inĩ ya Grogan, Nairobi, ĩrĩa rĩu ĩtagwo Kĩrĩnyaga Road na agĩtigĩra mũtumia arorage nduka icio ingĩ cia Kĩambu. Njenga nĩ acokire akĩnyitwo na agĩthamio ta arĩa angĩ manyuĩte muuma wa Mau Mau. Arĩ ithamĩrio indo cia nduka yake ya Nairobi nĩciatahirwo ciothe na akĩrwarĩra ithamĩrio hakuhĩ gũkua. Thutha wa kahinda, Njenga nĩarekirio kuuma ithamĩrio na acoka mũciĩ agĩkora mũtumia wake akũrĩtie biacara ya nduka cia Kĩambu na akahonokia mbeca nyingĩ iria mahingũrire nacio nduka nene Kĩambu taũni kwa Ũhĩndĩ arĩ we mũndũ mũirũ wa mbere gũkorwo na nduka ta ĩyo kũu. Kuuma hau Njenga nĩ athiire na mbere gũtheremia biacara ciake kinya akĩgũra maroori ma gũtwarĩra andũ indo iria maagũra, thumu wa kũrĩma na gũtwara indo ta mũthanga na kagoto cia gwaka barabara. Njenga nĩ ahetwo kandarathi ya gũkuagĩra

6

kanjũ ya Nairobi tĩĩri menja mĩkaro. Nĩacokire akĩgũra mbathi nyingĩ ciathiaga kinya rũgũrũ na Mombasa. Wĩyathi ũkĩheanwo Njenga nĩathondekete mbeca biũ na arĩ o mũndũ mũnini. Aratwĩra atĩ kahinda kau arĩ na makĩria ya ciringi mirioni, mbeca nyingĩ ma nginya kahinda gaka tũrĩ. Nĩũndũ wa kĩyo gĩake ngumo yake ĩkĩhunja mũno na akĩmenyana na njamba cia wĩyathi ta Jomo Kenyatta, Mbiyũ Koinange, James Gĩchũrũ, Tom Mboya na angĩ aingĩ. Wĩyathi ũkĩheanwo Njenga aarĩ gĩtĩ kĩa mbere kĩa arĩa maarĩ atongoria a kũ’ũrũĩra no ndendaga gĩtĩ kĩa mbunge, endaga gũthiĩ na mbere na mawĩĩra make. Kũrĩ mwaka wa 1973 Njenga nĩacagũrirwo mũikarĩri wa gaturwa wa Gĩkũyũ Embu Meru Association (GEMA). Gĩkundi gĩkĩ kĩarĩ kĩnene mũno na kĩarĩ na mĩrita na muoroto wakĩo waarĩ wa gũteithia amemba maikare ũtũũro mwega. Ona Njenga atorĩtio nĩacagũrirwo nĩ Kenyatta aingĩre mbunge ta mũmbunge mwamũre (nominated M.P) na akĩambĩrĩria ũteti ta mũmbunge hau. Kenyatta akua mwaka wa 1978, Njenga nĩacokire agĩthurwo mũmbunge wa Kĩambaa mwaka wa 1979 na akĩingĩra wathani-inĩ rungu rwa mũthamaki mwerũ Daniel Arap Moi ũrĩa mataiguanaga mũno na ũrĩa watharũririe kĩama kĩa GEMA 1979 marĩ na mũnene wa Watho kahinda-inĩ

kau Charles Njonjo. Njenga nĩ athiire na mbere na biacara ciake agĩaka manyũmba na mĩkawa na ũrĩmi ona arĩ ũteti-inĩ. Nĩ mũndũ wa andũ. Kuuma hĩndĩ ya wĩyathi nginya rĩu nĩ akithĩtie macukuru na makanitha maingĩ mũno na akarĩhĩra ciana magana na magana mbeca cia gĩthomo. O agĩkaga maũndũ maya mothe, Njenga ndariganagĩrwo nĩ mũciĩ wake na nĩathire na mbere kũ’ũhe wendo na kũ’ũhingĩria mabataro maguo mothe. Nĩ athiire na mbere na ũteti kinya agĩtuĩka Minister wa Ũgitĩri wa Bũrũri (Defence) thirikari-inĩ ya mũratawe mũthuri ti Mwai Kĩbakĩ. Atiganire na ũteti aga gũcokio mbunge nĩ andũ a Kĩambaa mwaka wa 2007. Njenga thĩinĩ wa ibuku rĩake oigĩte atĩ hatirĩ hitho ya gũtonga kana kũiguana na andũ. Bata nĩ mũndũ e ĩtĩkie, arute wĩĩra erutĩire atagwĩtigĩra ũrĩa andũ maakuga. Ndakanaingĩrĩre mawĩĩra ma ungumania na ehoke na etigĩre Ngai. Oigĩte rũgano-inĩ rwake atĩ kĩndũ kĩrĩa gĩothe eriragĩria Ngai nĩ amũheete ona akorwo ndathomire. Nĩkĩo akoragwo arĩ mbere kũgacĩrithia bata wa gĩthomo. Njenga abangĩte kũhingũra University mũgũnda-inĩ wake Kĩambaa nĩguo andũ eethĩ magĩe na hinya ũrĩa ũmanagia na gĩthomo.


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

ŨGIMA WA MWĨRĨ Menya Ũhoro wa Mũrimũ wa Cukari (Diabetes) Mũrimũ Wa Cukari Nĩguo Ũrĩkũ? Mũrimũ wa cukari nĩ kĩũndũ kĩa mwĩrĩ kũremwo nĩ gũtegetũra cukari waingĩha mũno thakameinĩ. Mwĩrĩ no mũhaka ũkoragwo na cukari wĩtagwo na Gĩthũngũ Glucose. Cukari ũyũ umanaga na irio iria mũndũ arĩaga, makĩria mĩthemba ya irio cia kĩ-mũtu ta mbembe, ngwacĩ, mĩanga, ngano, mwere, mũkombi, mũceere na ndũma. Mĩthemba ĩno ya irio na mĩtu yacio ĩtagwo na Gĩthũngũ carbohydrates. Cukari ũyũ umanaga na gũthĩo kwa irio ici na nĩguo ũheaga ciĩga ciothe cia mwĩrĩ hinya kana mayũ, no wendagwo ũkorwo ũigaine o wega na ndũkaingĩhe mũno thakame-inĩ. Thakame nĩ yo ĩthimagwo cukari na irio cia mĩthemba ĩngĩ, tondũ nĩ tũkĩũĩ thakame nĩyo ĩtwaraga indo kũrĩ ciĩga ciothe. Cukari gũikara wĩ gĩthimi kĩega gũtongoragio nĩ chemical itagwo na gĩthũngũ insulin, ĩthondekagwo nĩ Tama wa mũndũ. Tama nĩ ngaaĩ yonagwo rungu rwa ini. Insulin no ĩringithanio na chemical ingĩ ithondekagwo nĩ mwĩrĩ. Kwa mũhiano nyongo ĩrĩa yumaga ini, mata marĩa moimaga ngaaĩ cia ngatũ, na maithori marĩa maturagwo nĩ tũkaaĩ twa riitho. Wĩra ũrĩa mũnene wa insulin nĩ kũruta cukari thakame-inĩ ĩkĩ’ũingĩragia ciĩga. Ĩngĩremwo

wĩra nĩ ũndũ wa kũnyiha kana kwaga biũ cukari ũrĩa wĩ thakameinĩ nĩ ũingĩhaga makĩria nginya mũndũ akarwara mũrimũ wa cukari wĩtagwo na Gĩthũngũ diabetes myllitus, kwa njĩra nguhĩ Diabetes. Mbara ĩrĩa nene harĩ ũrigitani wa mũrimũ ũyũ nĩ kũhĩta cukari ndũkaingĩhe kana ũhaice gũkĩra gĩthimi ihinda iraya, tondũ ngero nĩ nyingĩ kũngĩtuĩka ũguo.

Kũnogerera makĩria na nĩngĩ gũcũngaga

Mũrimũ Wa Cukari Ũnyitaga Ũ? Mũrimũ ũyũ ũnyitaga kuuma ciana nginya andũ agima. Guo ndũgwatanagio ta kĩhuti no nĩwĩciragĩrio atĩ umanaga na mbarĩ cia mũndũ ũcio mũrũaru. Ũũ nĩ kuuga atĩ kũrĩ andũ amwe mangĩũnyita kabere ka arĩa angĩ nĩ tondũ andũ ao ta nyina kana ithe na acio akũrakũrũ me mbere ya aciari nĩ manyitĩtwo nĩguo. No ta ũrĩa kũrĩ iruka cia kũgĩa ihara kana mbuĩ tene mbere ya arĩa angĩ tondũ iruka ciao mwena wa nyina kana wa ithe nĩguo matũire. Diabetes nĩ ĩrwaragwo nĩ andũ nĩũndũ wa mĩrĩĩre na mĩikarĩre yao.

Gũcenjia ũritũ wa mwĩrĩ o ro rĩmwe. Mũndũ akongerera ũritũ kana akahinyara kahinda-inĩ ka matukũ manini

Mũndũ Amenyaga Atĩa Arĩ na Mũrimũ wa Cukari? Mũrimũ ũyũ nĩ wonanagia ũgĩũka na njĩra ici:• Ng’aragu ya hĩndĩ ciothe • Gũthuguma mũno maita maingĩ

Maitho gũcenjia hinya wamo makaga kuona wega

Mandĩko maya nĩ mahĩtũkĩtio nĩ kĩũngano kĩa Kenya Diabetes Management and Information Centre DMI Centre, kũhĩtũkĩra ibuku rĩĩtagwo Mũrimũ Ũyũ wa Cukari rĩandĩkĩtwo nĩ Martin Wamũnyũ Gĩthiora tel:0720833014

Kũnyota mũno

7


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

MĨĨHUMBĨRE IITŨ Andũ aingĩ nĩmonaga mbica cia nguo cia Ũgĩkũyũ na magaciĩrirĩria. Nĩ nguo irĩ riri mũno ona itarĩ na mathaga mothe ma gĩtene. Thikũ ici nguo ici itumagwo na ngoora handũ ha njũũa. Kũrĩ andũ maciendaga maige kwao meciĩroragĩre. Ningĩ thikũ ici andũ nĩmendaga gũciĩhumba hingo ya magongona ta ngurario, mohiki na maũndũ megiĩ kĩĩmũciĩ. Nguo ici mũrona haha irĩ kuo na no wĩgũrĩre. Iruta rĩrĩa rĩkũrũmĩrĩra tũkarehe mbica cia nguo cia arũme.

A

A8

A

Nguo mwena wa mbere

Mũhano wa nguo mũndũ aikaire thĩ

B

Mũtumo ngũrani

Nguo mwena wa thutha

C

Mũtumo o ũngĩ ngũrani


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

RŨGANO RWA HENRY WANYOIKE

“Niĩ ndorire Maitho no ndiateire Mwĩhoko” amwĩraga gũkĩire tene. Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo amenyire maitho make marĩ na ũndũ. Nyina, nĩwe Gladys nĩamũtwarire thibitarĩ ya maitho Kikuyu ĩrĩa ĩtarĩ haraya na kwao. Ndagĩtarĩ ũrĩa wamũthimire nĩwe wamumbũrĩire nĩagĩĩte na igũtha rĩa mwĩrĩ Stroke, rĩrĩa rĩtũmaga mũndũ onje ciĩga imwe cia mwĩrĩ.

H

enry Wanyoike ndonaga. Ona kũhana ũguo oĩ’kaine thĩ yothe nĩũndũ wa wĩhotanĩri wake. Nĩwe ũigĩte record ya thĩ ng’ima ya mahenya maraihu na nĩetagwo mabũrũri maingĩ mũno thĩinĩ wa thĩ agateng’ere mahenya-inĩ ma andũ arĩa marĩ na mawathe. Wanyoike aciarirwo atarĩ na wathe ona ũrĩkũ. Aciarĩirwo gĩcagi gĩa Kanjerũ mwena wa Kikuyu, mwaka-inĩ wa 1974 . Arĩ wa mwĩaka ikũmi na ĩĩrĩ nĩ atuire no ende gũtuĩka mũteng’eri na akĩambĩrĩria gũteng’erera cukuru yao. Kĩroko kĩmwe mweri-inĩ wa gatano 1995, mũthenya Wanyoike atakariganĩrwo, athiiĩte toro ũtukũ ũcio ũngĩ arĩ mũgima na akĩonaga, kĩroko agĩũkĩra onaga marundurundu atangĩkũũrana kĩrĩa arona. Eciragia no ũtukũ no akĩrigwo nĩkĩĩ nyina areka nja. Nĩmakararanirie na nyina gwa kahinda kanini, tondũ nyina

Akĩĩrwo igũtha rĩu nĩrĩo rĩtũmire ore maitho. Wanyoike aarĩ kamwana kanini hingo ĩyo. Ndangĩahotire ona kwĩgereria ũtũro wake ũgũikara atĩa. Andũ a mũciĩ matiamũmagĩrĩria na arata ake amwe makĩmũtigania.. Aciari ake matiarĩ na mbeca cia kũmũthondekithia; ũndũ wamwĩkĩririe ihoru, kinya akĩambĩrĩria gwĩciria erute muoyo.

nĩaiguire no ende gũthiĩ na mbere na gũteng’era. Mũthenya ũmwe akĩingĩra ihenya rĩa Olympic Day Run, rĩa gũcaria andũ arĩa makũrũgamĩrĩra bũrũri harĩ mahenya ma andũ arĩa marĩ na mawathe thĩinĩ wa thĩ, nĩmo Paralympic. Nĩateng’erire mĩtũkĩ biũ nginya agĩkĩrwo gĩkundi-inĩ gĩa kũrũgamĩrĩra Kenya mahenya-inĩ ma arĩa marĩ na mawathe ma Sydney 2000 Paralympics kũrĩa acindire mũgathĩ wa thahabu. Thutha Wanyoike nĩ anyitanire na mũrata wake

Wanyoike nĩarĩirio mũno na mataaro kũu thibitari-inĩ ya maitho Kikuyu na agĩtiga gwĩciria kwĩgera ngero, etĩkĩre ũguo kwahanĩkĩte. Mũrigitani ũmwe wetagwo Petra Verweyen o kũu thibitarĩ ĩyo ya maitho Kikuyu nĩwe wamũarĩirie mũno. Thutha ũcio nĩ atwarirwo cukuru ya andũ arĩa matonaga ya Machakos Technical Institute for the Blind nĩguo ateithĩrĩrio na kũrutwo maũndũ mangĩmũteithia kwĩrũgamĩrĩra ona atarona. Arĩ cukuru ĩyo kũu Machakos

9


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

Wanyoike nĩ amũrĩtwo na akaheo iheo cia ũcamba nĩ atongoria eerĩ Daniel Arap Moi na Mwai Kĩbakĩ na akaheo mĩgathĩ ya Grand Warrior ĩrĩa ĩheagwo njorua cia bũrũri. Wanyoike nĩ anyitanagĩra na ikundi nyingĩ ta bengi ya Standard Chartered ĩrĩa manyitanagĩra tabarĩra ya Seeing is Believing. Tabarĩra ĩno ibangĩte gũteithĩrĩria ũrigiti wa arĩa marĩ thĩna wa maitho mirioni ikũmi mbere ya mwaka ũyũ gũthira.

Wanyoike anateng’era mabũrũri maingĩ ta America, Singapore, Hongkong,Germany, Britain, Mumbai, Australia, Canada, Egypt na kũngĩ kũingĩ. wa kuuma marĩ ciana wonaga wĩtagwo Joseph Kĩbunja, ũrĩa mbere ĩyo warutaga wĩĩra wa ũtharamara na makĩambĩrĩria gũteng’era hamwe. Mahenya ma andũ arĩa matonaga, mũteng’eri akoragwo anyitĩtwo nĩ mũndũ ũrona tondũ we mwene ndangĩona njĩra. Eerĩ manyitithanagio na kamũkanda kanini guoko nĩ getha ũrĩa ũrona agatarĩria ũrĩa ũtarona ũrĩa njĩra ĩhana. Kuuma hau Wanyoike nĩatũũrĩte acindanaga mahenya maingĩ mũno thĩ ng’ima, na record yake ya ihenya iraya rĩa Humburg Marathon mwaka wa 2005 ndĩrĩ yabunjwo. Wanyoike nĩahotete gũcinda mahenya maraya ma marathon, Half marathon,Ihenya rĩa barabara rĩa kilomita ikũmi, ihenya rĩa mita ngiri ikũmi, mahenya ma mita ngiri ithano, na ma ngiri ĩmwe na magana matano. Anateng’era mabũrũri maingĩ ta America, Singapore, Hongkong,Germany, Britain, Mumbai, Australia, Canada, Egypt na kũngĩ kũingĩ. Wanyoike ona agĩa ngumo na ũtonga, ndatiganĩirie andũ arĩa angĩ marĩ na mawathe ma mwĩrĩ. Nĩambĩrĩirie kĩama gĩtagwo Henry

Wanyoike nĩahotete gũcokia guoko harĩ bũrũri na njĩra nyingĩ cia kwĩrutĩra na nĩ’atabaragĩria mahenya ma mũingĩ. Nĩagũragĩra atumia macini cia gũtuma nguo na maburana na akaheana na njĩra ingĩ nyingĩ. Nĩarehaga bũrũriinĩ andũ marĩ ngumo thĩinĩ wa thĩ ta Governor wa California Arnold Schwarzenegger. Ningĩ nĩ aheaga arĩa matonaga take wĩĩra. Nĩũndũ wa ũhotani wake

Rũgano rwa Wanyoike rũheanagwo thĩ yothe na nĩ rũteithĩtie andũ aingĩ marĩ mawathe kũmenya atĩ no maikare ũtũũro mũkinyanĩru ona marĩ na mawathe. Wanyoike nĩ aragia na andũ aingĩ mũno. Akamomĩrĩria na akamera, o ũrĩa we ekaga, mũndũ onjorithie taranda ĩrĩa ahetwo. Kũringana na ciugo ciake we mwene, Wanyoike oigaga, “Niĩ ndorire Maitho no Ndiorĩirwo nĩ Mwĩhoko”

Mwandĩki nĩ:K.K. Wahome

Wanyoike marĩ na mũtumia wake, nĩ marathĩmĩtwo na ciana ithatũ.

10

Wanyoike Foundation. Kĩama gĩĩkĩ kĩrutaga wĩĩra wa gũteithia arĩa marĩ na mawathe, ciana cia ndigwa, na athĩni.

Wanyoike marĩ na mũtumia wake, nĩ marathĩmĩtwo na ciana ithatũ.


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

P R E C I S E R E P O R T S

M A G A Z I N E S

B R O C H U R E S C A L E N D A R S

L A B E L S

P R I N T I N G P O S T E R S

P O I N T

S T I C K Y P

O F

S T A T I O N E R Y

S A L E

P R O M O T I O N A L

M A T E R I A L G A M I N G

STICKYP’s are branded sticky notes which give you an opportunity to be seen by potential customers repetItively daily. The average notes have a life span of two months; the cost per month for this type of advertising is amazingly low. This is the ultimate cost effective method advertising compared to other advertising options available in the market. More importantly, STICKYP also conveys your advertising message because they are stuck where people are constantly seeing them. STICKYP keeps your brand top of the mind always. STICKYP note pads from PrintFast are all available with your company logo or marketing message in several sizes and shapes.

11

8 0 9 7 0 0 0 / 1 / 2 | s o l u t i o n s @ p r i n t f a s t . c o . k e | w w w. s t i c k y p . c o m


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

RŨGANO RWA MA

Ũrĩa Ndacaririe Baba Mwandĩki nĩ:Helen Mwangi

M

aitũ na baba nĩmendanĩte mũno na makĩhikania. Ngĩigua mendanĩte ta gĩkwa na mũkũngũgũ mĩaka-inĩ yao ya mbere. No rĩĩrĩ, ũrirũ waarĩ mbere ya kahinga kwao nĩ ũndũ ũhinga wa baba nĩwambĩrĩirie kuumĩra.

Maitũ nĩ ahinyĩrĩirio mũno nĩ baba. Rĩrĩa onire baba ndaragarũrũka no mĩrigo ohire, agĩthama agĩthiĩ gũikaraga taũni ĩngĩ haraya. Maitũ ndagĩtigire kairĩtu gaake, niĩ, karĩa kaarĩ na ũkũrũ wa mĩaka ĩtandatũ. Nĩtwatũũrire na maitũ mĩaka mĩingĩ tũtakwaria ũhoro wa baba nĩũndũ nĩwamũturaga mũno. Maitũ matigana na baba ndahikire rĩngĩ. Nĩetungumanirie na gũcaria mbeca; athomithie na hingo ciothe akanjĩraga ngerie mũno thome biũ ndikanathĩnĩke ngĩthomithia ciana ciakwa ta ũrĩa we arathĩnĩka agĩcaria mbeca cia kũndĩhĩra cukuru. Nĩndathomire mũno o ũrĩa warĩ wendo wakwa na wa maitũ. Rĩrĩa ndathomaga gĩthomo kĩa degree ya igũrũ gĩa Ph.D rũraya, nĩndagĩire na wendi wa gwĩka ũtuĩria wa kũmenya kĩhumo kĩa mĩciĩ na iruka cia rũrĩrĩ ruitũ. Ngĩona no mũhaka nyambĩrĩre na mũciĩ witũ. Kwa mũnyaka nĩ ndoĩ ndĩra cia aa-maitũ no ndioĩ ona hanini ũhoro wa mwena wa baba. Nĩndonire ndikwenda kũũria maitũ nĩũndũ nĩndetigagĩra kũmũririkania marĩa mahĩtũkire. Ngĩthiĩ kũrĩ mũratawe. Ngĩrĩrwo kũrĩa baba oimĩte. Niĩ ndatuitwo nyina wa baba. Ngĩũria ũrĩa guuka etagwo nĩgetha ngagĩcarie nyũmba yake. Hingo ĩyo ndaarĩ na mĩaka mĩrongo ĩna na ĩtano. Kuuma maitũ oima kwa baba, tũtiacokire kuo nao matiatũcaririe, tũtiakĩmenyanire. Nĩndagĩthiire ngĩũragĩrĩria na ngĩthiĩ o mũciĩ gwa cũcũ. Nĩndamũkorire no niĩ nake gũtirĩ wooĩ ũngĩ. Ona ndangĩegereirie nĩ kĩĩ kĩandehe. Ndaiguaga ta ngũrũgĩrĩra cũcũ ona mũndehi atathiĩte. No ndendaga gĩkeno gĩkorwo kĩrĩ giitũ na cũcũ. Cũcũ agĩtũhe cai, akiuga,”Mũciĩ ũkuaga ngagũro.” Akĩũria mũũndehi atĩrĩ, “Mũirĩtu ũyũ mũthaka ũũ ũranyenda nũũ?” mũndwari akĩmwĩra, “Angora harĩa mũgũnda, onaniĩ ndimũĩ. Nĩ ngaari

12

ĩno yake thaka yatũma nyumĩre rĩrĩa yarũgama, anjũria gũũkũ, ndakĩmũrehe. Nĩagũkwĩra nũũ, niĩ nĩ ndacoka mũgũnda.” Twatigwo na cũcũ ngĩũkĩra harĩa ndaikarĩte ngĩthiĩ harĩa cũcũ aikaire ngĩmwĩta, “Mwarĩ wa Mũteme?” (Nĩguo ithe etagwo) Akĩnjũria, “Ĩ kaĩ ũkũmenya”? Akĩrĩkia kuuga ũguo, ndamũrũgĩrĩire ngamũhĩmbĩria, tũkagwa thĩ. Twokĩra ngĩanĩrĩra ngĩmwĩtaga, “Cũcũ, cũcũ, cũcũ, Ngai nĩ mwega nĩndakuona! Ndoiga ũguo cũcũ akĩnjũũria, “Tondũ wee nĩwe ũũ?” Ngĩmwĩra, nake akĩndũgĩrĩra akĩhĩmbĩria, tũkĩgwa rĩngĩ. Tũkĩambĩrĩria kũrĩranĩra. Twakĩhorera, twakorire andũ arĩa maiguĩte cũcũ akiuga mbu matũthiũrũrũkĩirie matwĩroreire. Cũcũ akĩmeera, “Mũtiũke mũgeithie mwarĩ wa Mũteme, ũrĩa wathiire na nyina ateyo nĩ Mũteme?” Onao nĩndonire nĩmendete maitũ nĩ tondũ othe manjũragia ũrĩa ahana, arĩkũ, agoka rĩ, na maũndũ ta macio. Mathiĩ twatigwo na cũcũ nĩndamũririe ũhoro wa baba na akĩnjĩĩra. Akĩnjĩra nĩathamĩire kũndũ kũngĩ. Amũtiga ithe ndakenire na matiacokire kũiguana. Ona ndatwĩrire agĩthama. “Thoguo nĩacokire akĩhera mũno na guukaguo akĩmũrekera

Maitũ nĩ ahinyĩrĩirio mũno nĩ baba. Rĩrĩa onire baba ndaragarũrũka no mĩrigo ohire, agĩthama agĩthiĩ gũikaraga taũni ĩngĩ haraya. Maitũ ndagĩtigire kairĩtu gaake, niĩ, karĩa kaarĩ na ũkũrũ wa mĩaka ĩtandatũ. no ndacokire na gũkũ rĩngĩ. Nĩahikirie mũtumia ũrĩa watũmire ate maitũ-guo. No mwana wakwa atũũraga na maithori.” Nĩndahahũkire na ngĩringwo nĩ tha ndaigua ũguo, no ndiaririe. Nĩtwaririe mũno na cũcũ na tũgĩtigana ngĩrĩra mũno. Ngĩmwĩra ona ndacoka rũraya no ndĩethaga ũrĩa tũrĩaranagĩria na ndarĩkia gũthoma nĩ ngaceera rĩngĩ. Thutha ũcio ngĩmũtigĩra mbica yakwa


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

akanengera baba monana na ngĩmwĩra amwĩre nĩ ndĩmwendete. Ndoimire kũu ndĩ mũkenu mũno. Ngĩthiĩ ngĩĩra maitũ ũhoro wothe. Akĩnjĩra nĩendete cũcũ mũno no ndarĩ ũndũ angĩekire tondũ nĩ aingatirwo kũu. Baba nĩaneirwo mbica yakwa. Akĩnjaria, tuonana tũgĩkenanĩra mũno. Tũgĩtigana baba akĩnjĩra atĩ tondũ nderĩte mũtumia ũcio ũngĩ ahikirie arĩ mwana ũngĩ handũ ndakamenyithio ũhoro ũcio. Oiga ũguo ngĩririkana cũcũ akĩnjĩra,

“Mwana wakwa atũũraga na maithori” Ngĩmwĩra rĩu ndĩ mũndũ mũgima na ndikagĩa baba ũngĩ. Tũgĩtiganĩrĩra twaranagĩrie. Nĩndacokire Rũraya na nokuo ndĩ. Kuuma hingo ĩyo nĩtwaragia na baba ona cũcũ, na maitũ tũtũraga nake Rũraya.

Wee hihi nĩũĩ ndĩra cianyu?

Wee mũthomi wa ngathĩti ĩno, ũngĩenda ũteithio wa gũkinyĩra na gũcarĩrĩria ndĩra cianyu, twandĩkĩre marũa.

Marũa macio maku nĩtũgũcaba ngathĩti-inĩ ĩno andũ a mbarĩ na ndĩra cianyu mathoma marũa maku nĩmekũhota kwĩyumĩria makũhe ndeto makĩria

Rũgano rũrũ nĩ rwa ma. Mwandĩki nĩ orĩtie ndakoumbũrwo rĩtwa nĩũndũ wa andũ acio angĩ agwetete rũgano-inĩ.

NYĨMBO IMWE CIA NGAI CIENDETWO MŨNO

1. Ngatho ici ndacitũma ngai wakwa, Nĩũndũ wa ciama nene ũningĩire; Ũrotũra ũkumagio hĩndĩ ciothe, Nĩũndũ wa ũkaru waku imanueli.

Amũkĩra, amũkĩra icio ngatho ciakwa, Kuuma ũnini-inĩ wakwa nĩnguonete, Wĩ mwega, wĩ mwega wee Kĩambarario, Rĩu, ũmũthi na rũciũ kinya tene.

NGATHO ICI NDACITŨMA...

NIĨ NĨ NGWENDA NGAI ŨMENYAGE... 1.

Niĩ nĩ ngwenda Ngai ũmenyage Nĩngenaga mũno nĩwe Tondũ nĩũnjĩkaga weega Na ũkanyenda hingo ciothe

2. Irio ciakwa iria ndĩaga, Maaĩ marĩa nyuaga O na nguo cia kwĩhumba Ciothe nowe ũheaga

2. Nditi na ndihũ nene cianangora, Rĩmwe niĩ ngetigĩra ngaigua guoya, Roho ũrĩa wakĩheire nĩguo ndorie Ngona anyitĩte guoko ngomĩrĩria.

3. Muoyo naguo nĩwe waheire Nĩwe ũgiragia ngue; Ũngĩthengia hinya waku Ndingĩikara gathaa kamwe

3. Ndungata yaku Ayubu yathĩnirio, Mĩrimũ yarĩ mĩritũ nĩatoririe Agĩthĩnio mwĩrĩ wake, na indo ciake Ndaigana gũgũtirika, onete ũguo

4. We mũthenya ona ũtukũ Nĩ ũmenyagĩrĩra wega Maitho maku ma’mbaraga Kũrĩ ũtheri na kũrĩ nduma

4. Cũthĩrĩria wone ngoma arĩ wĩĩra-inĩ Aroiga tũtingĩtoria:Tũrĩ atoria! Mĩrimũ ya gĩcacĩ akamĩrehe Rĩtwa’inĩ rĩa Jesu, tũrĩ atoria

5. Ndingĩhota gũgũcokeria Wega waku, Mwathani No nĩndakũhoya ũtũmage Ngwende mũno na ngũiguage

5. Ndirĩ ũndũ ingĩkiuga, nĩnguonete Ciama nene ũkaringa ngĩcionaga Athuri makahonoka na atumia Aanake na airĩtu, ũrogocwo Ayubu 42:7:17

Gũcokerithia Mathani 8:2-10

Nyĩmbo ici irutĩĩtwo ibuku-inĩ rĩa “Nyĩmbo cia kuinĩra Ngai”

13


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

NĨ TŨNYIHIE HWAĨ (Ng’ano cia tene na cia gũtungwo)

Rũgano Rwa Riũa Na Rũhuho Mwandĩki nĩ:John K. Ndegwa

M

ũthenya ũmwe riũa na Rũhuho mahurũkĩte handũ thĩ ya mũtĩ meyũĩte mbura, nĩ makorirwo nĩ twana twĩrĩ tũkiuma cukuru turĩirwo mũno. Matuona magĩtũiguĩra tha. Riũa agĩtwĩra, “Tigai kũmaka nĩngũmũteithia mũtanahotwo nĩ heho.” Marĩ o hau mbura ĩgĩtuĩka. Riũa akĩĩra twana tũrĩa, “Thiĩi harĩa mbere muume rungu rwa mũtĩ.” Hingo ĩrĩa twana twarũgamire haraya, riũa akĩara kinya nguo ciao ikĩũma. Twana tũkĩinũka tũkenete mũno. Nyina agĩtũũria, “Mwacererwo ha ũmũthĩ?” Twana tũkĩĩra nyina ũrĩa gwathiĩte na mbere. Nyina agĩkena, akĩoya mĩhuko yatuo ya cukuru. Akĩruta tũbũyũ atwĩkĩrĩire irio kĩroko. Akĩigua indo ciothe kinya mabuku ihiũhĩte. Akĩoya ibuku rĩmwe ageria kũrĩhingũra agĩkora rĩnyitanĩte. Akĩhahũka, akĩoya rĩngĩ, agĩkora noguo. Arora wega agĩkora mabuku mothe nĩ manyitanĩte. Ciana ciona ũguo ikĩambĩrĩria kũrĩra. Nyina akĩmeera, “No kinya mũkanyonie harĩa riũa arĩ nĩakũrĩha mabuku maya.” Othe makiuma magĩthiĩ kinya harĩa Riũa na Rũhuho

14

mahurũkĩĩte. Makinya nyina wa twana akĩmonia ũrĩa mabuku mathũũkĩte. Rũhuho akiuga nĩakũmathondeka. Akĩĩra kaana kamwe, “Ta nyiita ibuku, ngũrĩhuruta kinya rĩhingũke.” Rũhuho ambĩrĩria kũhuruta ibuku rĩrĩa anyitĩirwo mabuku mothe makĩũmbũrwo nĩ rũhuho makĩũra. Ciana na nyina wao makĩambĩrĩria kuuga mbu. Mbura arĩ o gwake akĩigua mbu agĩũka. Akĩĩrwo ũrĩa wathiĩte na mbere. Akĩĩra twana na nyina wao, “Tigai kũmaka nĩngũmũteithia.” Nyina wa twana akĩmũũria, “Makũroka cukuru matarĩ mabuku? Mbura akĩmwĩra, “Wakinya gwaku mũciĩ ũingĩre mũgũnda, marigũ maku mothe nĩngũmoirĩria mbura na ũgũkora makũrĩte.” Nyina wa twana akinya mũciĩ, atanathiĩ mũgũnda akĩigua kĩng’oora kĩa ngaari. Ngaari yarũgama ndereba akiuma akĩĩra nyina wa twana, “Nyu-

ma handũ harĩ riũa mũno ndaigua ndanyota. Ndĩrenda ũndeithie na maĩ ma kũnyua nama gwĩkĩra ngaari tondũ nĩ ĩrahiũha.” Nyina wa twana akĩĩra karĩa gakũrũ, “Thiĩ ũrehere mũgeni ũyũ maaĩ nyambe nyingĩre mũgũnda.” Maaĩ makĩrehwo nyina wa twana agĩkorwo nake acoka akenete mũno. Mwene ngaari akĩmũũria “Nĩkĩĩ gĩagũkenia ũguo?” Nyina wa twana akĩmwĩra, “Ũka ngũtware mũgũnda wakwa wĩyonere.” Mwene ngaari akĩmwĩra, “Ndĩ rũgendo-inĩ rwa gũcaria marigũ makũrokia ndũũnyũ.” Nyina wa twana akĩmwĩĩra, “Marigũ ũkũgũra o gũũkũ. Ũka wĩyonere”. Mwene ngaari akĩingĩra mũgũnda. Agĩkora kũrĩ marigũ maingĩ mũno na mega. Akĩgũra marĩa mothe endaga. O hau nyina wa twana akĩgĩa na mbeca, akĩgũrĩra twana mabuku mangĩ. Mũciĩ wao ũkĩgĩa na gĩkeno mũno nĩũndũ wa gĩĩko kĩu kĩega mbura ekire. Kinyagia ũmũthĩ, mbura, riũa na rũhuho nĩ mendaine na nĩmaceranagĩra. Magatuanĩra ũrĩa ũgũkorwo agĩteithia andũ na nyamũ ciothe cia gũũkũ thĩ. Nĩkĩo wonaga kũrĩ hingo ya riũa, ya mbura, na ya rũhuho.


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

ŨRĨMI MWEGA Umithio Wa Kũhũthĩra Mbegũ Hĩtũkie

Mwandĩki nĩ:

Francis Mwaura Chege

Marketing Manager: Kenya Seed Company

A

rĩmi aingĩ nĩ mekaga mahĩtia ma kũhanda mbegũ iria itarĩ hĩtũkie nĩ arĩa mathomeire ũrĩmi mwega. Handũ ha kũhũthĩra mbegũ iria ihĩtũkĩtio moyaga mbegũ kuuma makũmbĩ-inĩ maao iria magethete kĩmera kĩu kĩngĩ makahanda cio. Na tiwega. Mbegũ njega nĩyo kĩhumo kĩa magetha mega. Ũtuĩria nĩ wonanĩtie atĩ magetha ma mbegũ iria itarĩ hĩtũkie matirĩ maciaro mega. Mũrĩmi arĩ kũhũthĩra mbegũ iria iroretwo wega na ikahĩtũkio nĩ njega gũkũrio kũndũ kũna, mũrĩmi nĩ onaga magetha maingĩ. Agakorwo na irio nyingĩ cia kũrĩa na cia kwendia. Mbegũ iria hĩtũkie ciendagio ndukaini, na nhikoragwo na rĩĩtwa rĩa kũrĩa iharĩrĩirio na maandĩko ma kuonania ũrĩa ciagĩrĩirwo nĩ kũhandwo. Wega wa mbegũ iria hĩtũkie nĩ ũrĩkũ? Mũrĩmi nĩ akoragwo akĩmenya wega kĩrĩa arahanda na akahota gũtaanya kĩrĩa akagetha. No ndangĩmenya ũũ akĩhũthĩra mbegũ cia ikũmbĩ no etereire one maciaro. Ingĩhandwo na itungatwo ũndũ ũmwe, mbegũ iria hĩtũkie ikoragwo na maciaro gũkĩra iria itarĩ hĩtũkie tondũ nĩ harĩrie wega. Maciaro ma mbegũ iria hĩtũkie nĩ mahotaga kũgucĩrĩria agũri tondũ makoragwo na riri na ũruru. Ũũ nĩ ta kuuga

matikoragwo marĩ mahomu na nĩ makenagia maitho. Mũrĩmi agũra mbegũ nduka-inĩ nĩ ataaragĩrio mbegũ iria ciagĩrĩire akorwo nĩ kĩmera kĩa mbura nene kana nini, iria igũtherema kũringana na rĩera rĩa kũrĩa arahanda, na iria ithondeketwo kũhũrana na mĩrimũ mĩtiganu ya mĩmera. Mbegu iria hĩtũkie nĩ inyihagia ũhũthĩri wa thumu, ndawa cia mĩmera na ũrĩmĩri. Ũngĩenda kuona maciaro mega, gũra mbegũ iria hĩtũkie. Mwendia nĩ akũhota gũgũathĩrĩra mbegũ iria njega na mũgũnda waku Mũhandĩre wa Irio Kũrĩ arĩmi meciragia atĩ ũrĩa makũhanda mbegũ nyingĩ na ndumanu noguo makuona maciaro maingĩ. Ũguo tiguo. Mbegũ ciagĩrĩirwo nĩ kũhandwo na mũtaratara nĩũndũ wa maũndũ matiganĩte, na nĩmo maya: Nĩgetha mĩmera ĩkũre ĩ na hinya ndĩagĩrĩirwo nĩ kũhihinyana ĩgicindanĩra irio kuuma tĩĩri-inĩ. Mĩmera yothe nĩ yagĩrĩirwo kũnyua maaĩ wega na kuona riũa rĩa kũigana. Irio itaganĩtio wega nĩ hakoragwo harĩ na ũhũthũ wa kũrĩmĩra, gwĩkĩra thumu na kũhũra ndawa. Mĩmera ya irio ndigithanie wega nĩ ĩhotaga kũhũrana na riia na ĩgakorwo ĩrĩ na hinya. Mũrĩmi akĩhanda irio nĩ agĩrĩire gũcihe matĩĩna mataganu wega Thoma ũtarĩria wa ũtigithania wa mĩmera iratathi-inĩ rĩrĩa rĩĩkĩrĩtwo mbegũ iria hĩtũkie kana ũrie mataaro kuuma kũrĩ

ngirigaca a thirikari, arĩa maũheanaga tũhũ. O ũrĩa ũkũmenya gũtigithania irio ciaku noguo ikũrehe maciaro maandũku. Bata wa Kũrĩmĩra Irio Nĩ harĩ itũmi nyingi cia kũiga mũgũnda waku ũtarĩ na riia, na imwe nĩcio ici: Riũa: Mũmera o wothe nĩwendaga riũa nĩgetha ũkũre. Mĩmera yendaga riũa mĩena yothe, thĩ, nginya igũrũ wa mathangũ. Riia onarĩo nĩ mĩmera, na kwoguo nĩrĩcindanagĩra riũa na irio iria ũhandĩte.Riia rĩkũraga na ihenya mũno kwoguo no rihumbĩre mĩmera ĩrĩ mĩnini. Tĩĩri nĩguo ũheaga mĩmera irio. Riia nĩ rĩrũagĩra irio icio, mĩmera yaku ikahoma tondũ ndĩraigania. O ũrĩa mĩrita ĩrĩ mĩingĩ tĩri-inĩ noguo irio na maaĩ irũagĩrwo, kwoguo nĩwega kweheragia riia. Kũingata na kũũraga tũnyamũ tũũru ta tũgunyũ, ũme na

tũngĩ:

Riia onarĩo nĩ rĩkoragwo na tũnyamũ tũũru, na tũmwe twa tuo nĩ tũtambaga irio na tũgaciithũkia makĩria. Riia rĩtarĩ ho tũnyamũ twa gũthũkia mĩmera nĩ tũthirathiraga mũgũnda. Gĩcunjĩ gĩĩkĩ kĩa Ũrĩmi Mwega kĩrĩkoragwo ho o iruta rĩa ngathĩti ino. No ũtũtũmĩre ciũria cia ũrĩmi na ataarani aitũ nĩ magũgũcokeria.

15


A871 Miscellaneous ���������� ��������� ���� �������� mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

����� ��� ��� �������� �� ��������� �������� ���������� ������� �� ������ �����������������������������

����������������������

�� � �������

� �

�������������������� ������

��� ��� ���

���

A988 D

����� �����

�������

SITU

B243 D

Available as Water Storage • Overhead • Underground • Roof Tanks • Sewerage

���������

������

� �����

�����

����

B250 �

������ ������ �������� ��������

�������

�� ���� �

�����

�������� �� ����

�����

We manufacture: • PPR pipes • Pressure Pipes • Drainage Pipes • Waste Pipes • Electrical Conduits

���� ����

�����

�� �����

������ ������� ����� ������ ����� ���� ������

�� ������

For More Information Contact Our Sales Team P.O Box 73346 Nairobi, Enterprise Road, Opp Plysales Tel: 6534261, 6531828, 6532246 534261, 531828, 532246, Cell: 0722 138669, 0732 559196 Fax: 550822, 6532848 532848 email: info@samura.co.ke mambatanks@samura.co.ke

16

������ ���� � ������� ����� � ������ ������ �����

��� ���

������ ������ ������ ����� �����

A878 Mobile Phones

����

���� ������ ������� ������� ���� ���

�����

����������������������������������

�����

������ ������


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

NĨ TŨNYIHIE HWAĨ

(Ng’ano cia tene na cia gũtungwo)

Marĩĩtwa Mamwe Ma Gĩkũyũ Hihi Moimire Kũ? Ng’ano cia kĩndũire nĩ ng’ano iria itũũraga ikinyanagĩrio kuuma njiarwa na njiarwa cia kũgeria kuonania kĩhumo kĩa ũndũire na wĩtĩkio wiitũ, na gũtaarĩria maũndũ maingĩ marĩ kĩriga, ta ũrĩa thĩ yombirwo, gĩkuũ, na mangĩ ta macio (myths) Mĩciĩ-inĩ Iitũ nĩ ĩrĩkũrehagĩra ng’ano cia kĩndũire cia Gĩkũyũ na cia gũtungwo nĩ getha ũrĩ mũthomi ũkahota gũtaũkĩrwo kana kũmenya ũrĩa aagu aitũ metĩkĩtie.

G

ĩkũyũ aciarĩirwo kĩanda-inĩ kĩaiyũire mĩtĩ ya mĩkũyũ. Aarĩ mũthuri ũrĩ kĩyo mũno na muma andũ. Hingo ĩrĩa anoga nĩ mawĩĩra make ta kũrĩma kana kũrora mahiũ, ahurũkaga kĩruruinĩ kĩa mũtĩ wa mũkũyũ waarĩ handũ igũrũ rĩa gwake. Nĩũndũ wa kũmũkũrana na andũ arĩa angĩ nĩ ahetwo rĩĩtwa Gĩkũyũ. Mũtumia wake etagwo Mũmbi, rĩĩtwa aheetwo nĩ ũrĩa aarĩ mũmbi nyũngũ. Gĩkũyũ aakĩte gatĩna kanini kuuma mũkũyũ-inĩ ũcio. Gĩkũyũ aarĩ na ithaka nene cia ũrĩmi na ũrĩithia, no hau mũkũyũinĩ ũcio nĩahendete mũno, na nĩ ũngĩaiguire agĩthamara arĩ ho, o wiki akĩ’ĩrorera mĩgũnda yake na mahiũ. Kũrĩa guothe mĩgũnda yake yaarĩ agwĩtaga Kĩrĩ-mũkũyũ. Gĩkũyũ aarĩ na mahiũ maingĩ na mĩgũnda yake yaarĩ ngo’ngoinĩ itigaine. Agagĩtua mĩgũnda yaake marĩĩtwa kũringana na rũgongo rũrĩa mũgũnda waarĩ na kĩrĩa kĩarĩmagwo kuo. Kũrĩa arĩma ngwacĩ gũgetwo Kĩangwacĩ. Kwa marigũ gũgetwo Karigũ-inĩ, ota ũguo. Kũrĩa arĩma njũgũ gũgeetwo Njũgũinĩ. Kũrĩa atarĩmaga agagũtua marĩĩtwa kũringana na kĩrĩa kĩmerete kuo. Kũrĩa kwarĩ mĩtĩ ya mĩkandu gũgetwo Gakanduinĩ kana Ngandu. Kwa mĩkũrwe

gũgeetwo Mũkũrwe-inĩ, kwa mĩratina gũgetwo Kĩratina kana Karatina. Ithaka iria atarĩmaga, nĩkwarĩ nyamũ cia gĩthaka. Akorwo nĩ mbogo cionagwo kuo, gũgetwo Mbogo-inĩ kana Kwa Mbogo. Kũrĩa kũrĩ Njogu gũgetwo Njogu-inĩ, kana Kĩanjogu, kwa hiti gũgetwo Kĩahiti. Nĩkĩo kũrĩ marĩĩtwa ta Mũkũrwe-inĩ, Gĩthakwa-inĩ, na Kĩa-hũngũ ota ũguo. Nyamũ cia gĩthaka aciheete marĩĩtwa na mũthiĩre wacio. Ngarĩ ĩgetwo nyagaceemi, njogu kĩrumia thĩ. Thwariga ĩgetwo gatuang’ongo. Nyoka ĩgeetwo ng’enda thĩ. Ngui ĩgetwo njũi ota ũguo. Nyoni aciheire marĩĩtwa kũringana na mĩtugo yacio ta ũũ:-

Kanyoni ka nja gagetwo ũguo nĩũndũ wa gũikara nja yaao handũ mũkũrwe-inĩ. Nyamĩndigi ĩgeetwo ũguo nĩũndũ wa ũthaka wayo. Gacĩgĩ gageetwo ũguo nĩũndũ wa marangi mako. Thũngũrũrũ nĩũndũ wa gũthiũrũrũka bũrũri. Ngware nĩũndũ wa kũgaamba re…re…re kĩroko tene. Gĩkũyũ na Mũmbi nĩ matanahĩirwo na ciana cia arũme na airĩtu. Agagĩciheaga marĩĩtwa kũringana na kĩrĩa mũndũ endete, mũthiĩre wake, mũrutĩre wake wa wĩĩra kana mũhuanĩre. Arũme metagwo ta ũũ:- Ũrĩa wendete kũrĩithia ng’ombe agetwo Wang’ombe. Wambũri endete mburi, ũrĩa wendete ng’ondu agetwo Wang’ondu kana Magondu, ũrĩa wendete ngũkũ agetwo Wangũkũ. Ũrĩa wathuaga agetwo Gĩthua kana Gathua, ũrĩa ũrĩ na njarũmi agetwo Thenya kana Gathenya. Wanjũkĩ endete njũkĩ, o ta ũguo. Airĩtu aake metagwo o ta ũguo, ũrĩa wĩ kĩyo mũno etagwo Nyakĩo,

Gĩkũyũ aarĩ na mahiũ maingĩ, na mĩgũnda yake yaarĩ ngo’ngo-inĩ itigaine.

17

17


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

ũrĩa wendete ng’endo ageetwo Nyang’endo kana Ng’endo. Ũrĩa wendete na wahotaga wonjoria ageetwo Mwonjoria, ũrĩa mũrĩmi njũgũ agetwo Wanjũgũ, ũrĩa wĩna njarũmi agetwo Nyagathenya, ũrĩa mwerũ Nyakeerũ, o ũguo. Ũrĩa mũkeni etagwo Makena. Wa mathekania agetwo Gakenia. Mwarania aarĩ njuukũ ota Wanjukũ. Na ũrĩa warigagia mawĩĩra-inĩ make etagwo Warigia na ũrĩa wakenagio mũno nĩ iceera agetwo Waceera. Gĩkũyũ nĩ aregaga njiarũa ciake igwetwo, atĩ nĩguo itigetwo marĩĩtwa marĩ mũgiro ta, Motoku, Njekehu, Mũkundi kana Wanjohi Mũarianjarie na mangĩ ta macio. Andũ a riika rĩmwe nĩmetanaga mwarĩtwa ta nyakaringithia nĩũndũ wa kuoya ikinya rũĩmbo-inĩ, Nyakanyondore ageetwo ũguo nĩũndũ iniũrũ rĩake rĩtiarĩ igima wega, Nyakahang’i tondũ wa kũrega kuiganania mathaga make rwĩmbo-inĩ, Wangũi nĩkũmenya gũkũya nyĩmbo. Nyakarura na Nyakarĩma nĩũndũ wa mwĩhumbĩre waao. Nyamũ cia maa-inĩ Gĩkũyũ aciĩtanagia na ũrĩa ciahanaga mũthenya. Kĩũngũyũ ta mũkũnga nĩũndũ wa gũkenga kĩamũrĩkwo nĩ mĩrũri ya riũa. Ciũngũyũ ingĩ nĩũndũ wa gũtharana mbegu cia mũkũyũ irĩa ciarĩ ndere-inĩ cia rũũĩ ciagũa rũhuho rũahurutana. Thambĩri nĩ ũndũ wa gũthambĩra weega, njũmbũrũ nĩũndũ wa kũmenya kũringa kĩhindiĩ. Irio cia Gĩkũyũ na nyũmba yake ciarĩ mũkimo, mũthere, ngũnja gũũtũ, mũthũra, ndũma, ikwa, ngwacĩ. Kwarĩ irio cia kũruga na cia gũcina ta ndũma, ngwacĩ,ikwa na mĩanga. Mbura nene yaarĩ yagũkũria indo cia kũrĩa ta mbembe na mboco. Nayo mbura nini yahandagwo indo cia kũnyua, ta mwere, mũkombi, mũgĩmbĩ na ingĩ. Kwarĩ mbura ingĩ ĩtekĩrĩirwo mũno ta mbura ya gũthambia

18

mweri, mbura ya kĩhikanio kĩa hiti, na ingĩ etaga maguna. Njiarwa cia Gĩkũyũ ciaingĩha nĩ ciagĩire mbaara na ndũrĩrĩ na magĩtahwo magĩtwarwo bũrũri wa kũraya. Magĩthiĩ Gĩkũyũ nĩaroraga mũno ũrĩa marathiĩ na akĩona atĩ maikũrũkanirie na rũũĩ rwa

kamithi, ngũbia na ingĩ nyingĩ. Irio iria maheagwo nĩcio ciamagegirie mũno, no gũtirĩ ũtatigagwo agĩcũna mĩromo nĩũrĩa maiguaga ciĩ njega. Maheagwo mũceere, cabaci, mĩgate, waaru na mũrugĩre wa irio icio ng’eni nĩwamagegagia mũno. Handũ ha kũnyua ũcũrũ

Gĩkũyũ aarĩ na mahiũ maingĩ na mĩgũnda yake yaarĩ ngo’ngo-inĩ itigaine. Agagĩtua mĩgũnda yaake marĩĩtwa kũringana na rũgongo rũrĩa mũgũnda waarĩ na kĩrĩa kĩarĩmagwo kuo.

Thagana kinya kũrĩa matwarirwo. Nĩũndũ wa kĩyo gĩake, na mĩtugo mĩega, Gĩkũyũ nĩ ahikanirie kũu atwarirwo atahwo na akĩgĩa na nyũmba ya andũ angĩ aake. Nĩakĩmeraga atĩ kwao no harĩa haarĩ macemanĩrio ma njũĩ cia Gura na Thagana, hakuhĩ na karĩma mũndũ ahaicaga nĩguo one kĩrĩma gĩa Kĩrĩnyaga wega. Gĩkũyũ nĩacokire agĩkuĩra o kũu ithamĩrio nĩ ũkũrũ na akĩhurũkio kuuraga. Andũ aake nĩmonire arĩ wega moime kũu magethe nyũmba yao. Meharĩria makĩambatania na rũũĩ rwa Thagana o nginya hau macemanĩrio. Nĩ makorire andũ ao arĩa mamamũkĩire na makĩmatuga mũno ta andũ a nyũmba ĩmwe. Makĩrĩ kũu nĩmonire maũndũ maingĩ mamagegirie. Handũ ha ciihũri ene kuo marĩagĩra kagera karaganu, no kangĩahĩtirie kagwe, kagambaga ‘ka’ andũ makoiga, “urũ”! makĩrwo indo mũhĩrĩga ũcio ciĩtagwo ‘kaurũ.’ Handũ ha njũũa kwehumbagwo matonyo, magetwo cati, igoti, thuruarĩ,

maheagwo kĩndũ gĩetagwo cai. Kĩndũ gĩacamaga ta kĩrĩ ũũkĩ, makĩrwo cai wĩkĩrĩtwo kĩndũ gĩtagwo cukari. O mamenyerete cama wa ngogoyo, na makĩũrĩrĩria mũno kũrĩa kĩndũ kĩu kiumaga, makĩĩrwo no nyakerũ ũngĩmenya. Njohi ndĩarĩ ya mĩratina na yoimaga kabũyũ-inĩ getwagwo cuuba. Nyũmba ici cierĩ nĩciaikaranirie wega na makaiguithania mĩario ona harĩ ũtiganu wa ciugo ta ũũ: Thubu ageni mawĩtaga thathi Kairĩtu ageni magetaga karendi Irio ageni maciĩtaga kandũ Rĩĩtwa baba ageni metanaga awa. Matwarwo karĩma-inĩ kuonio kĩrĩma gĩa Kĩrĩnyaga; nĩgetha mone wega nĩmaheirwo kamũtũrirũ ga kwĩrorera getagwo mbainokiuras, makiuga matirĩ maakona, makĩrwo magetage “Kĩoni Wanyoneire”. Kau nĩkamakenirie mũno. Nyũmba icio cierĩ cia Gĩkũyũ nĩ itũranĩtie wega mũno. No nĩ ũguo meturanĩire nĩ aingĩ kinya ũmũthĩ. Mwandĩki nĩ: John K. Ndegwa


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

16.5M M O FR

Realtors Tel: 020 374 696/8 0720 286 491 0727 539 846 info@upmarketrealtors.co.ke www.upmarketrealtors.co.ke

19


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

20


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

ARAHŨRA MECIRIA Menya Kĩrĩkanĩro - (Gĩchunjĩ kĩa andũ agima) Mwandĩki nĩ:Timothy G. Kamau

Ibuku

Ciugo 1.

Kũrĩ indo inya nyinyi mũno gũũkũ thĩ, nacio nĩ njũgĩ mũno...

2.

Juda nĩ kĩana kĩa mũrũthi!...

3.

...nĩ kweheria ekweheria ũhoro ũcio wa mbere, nĩgetha arumie ũcio wa keerĩ

4.

Ta nguucia tũteng’ere nawe! ...

5.

...mũthuuri ũyũ, ta he maaĩ macio, ndigage kũnyota na ndigage gũũka o gũũkũ gũtaha.

6.

...Thiĩ, mũkere mbwe ĩo ũũ: ...

7.

... Thiĩ ũkahikie mũtumia wa maraya, na ũkagĩe na twana twa maraya, nĩ ũndũrĩ ...

8.

...Andũ arĩa matonyire gũũkũ gwaku ũtukũ ũyũ tũrĩ. Marĩ ha? Moimie na gũũkũ nja tũrĩ, tũmagwate

9.

Mbura-rĩ nĩ ĩrĩ ithe? ningĩ nũũ mũciari tũtaata tũrĩa twa ime?

10.

Mwendi gũtaarwo nĩ mwendi ũmenyi,...

Gĩchunjĩ na mũhari

Macokio ma ciũria ici magakorwo iruta-inĩ riu rĩngĩ rĩa Mĩciĩ-Inĩ Iitũ

Hinya Wa Mahoya Na Wĩtĩkio

Rĩithia Ngoro Yaku:

Ciugo cia Gũkũmĩrĩria Kũgĩa Na Mwĩhoko Thũ yaku ĩrĩa nene ti mĩhĩnga ĩrĩa ĩrĩ mbere yaku; nĩ kwaga mwĩhoko, kwaga kwĩ’ĩtĩkia na gwĩcokia. Mũthure Paulo oigire atĩrĩ: “Nĩ hotaga gwĩka maũndũ mothe nĩ ũndũ wake we ũrĩa ũheaga hinya.” Ĩtĩkia ta Mũthure Paulo, na no ũhote kweheria mĩhĩnga ĩrĩa ĩrĩ mbere yaku ũngĩenda. Afilipi 4:13, Thimotheo13:12

Rĩrĩa mũndũ mwĩtĩkia ahoya Ngai, maũndũ ma magegania nĩ mahanĩkaga. Ũngĩigua ta Ngai arakwĩra ũhoere mũndũ mũna, ndũkahinde. No gũkorwo mahoya maku nĩmo makũhonokia mũndũ ũcio kuuma ũgwati-inĩ Jacubu: 5:16

Mwĩhoko Gĩaga na mwĩhoko ona rĩrĩa maũndũ maritũha; hĩndĩ ĩyo nĩrĩo ũkuona hinya wa Ngai mũgũteithia. Aroma 8:24, Ayubu 5:9

Ũmĩrĩria Ũngĩrora ciana igĩtang’ang’a. Igũaga maita matarĩ itari, ikarĩra na ikagurara, na nociũkagĩra rĩngĩ na ikageria. Ririkana atĩ, maũndũ marĩa twĩriragĩria ti ũhũthũ kũmona. Bata nĩ kũmĩrĩria. Mathayo 24:13, Mathayo 19:14

21


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

M AT H E K A N I A Ngarari Njeri na mũthuriwe Mwangi nĩmakoragwo na ngarari mahinda maingĩ mũno. Mũthenya ũmwe Mwangi akĩũria Njeri,”Tũkĩhikania nĩwehĩtire, kũnyenda, kũndĩĩa, na kũnjigua?” Njeri akĩĩra mũthuriwe, “Ndingĩahotire kũrehe ngarari mbere ya andũ acio oothe ningĩ nĩwakĩrĩkĩtie kũracia.”

REGERIA RŨRĨMĨ Tũthiĩ kwanyu , tũthiĩ kwanyu Tũkageithie Tũkageithie He! he !he

Ũka gwit Ũka gwit

cũcũ witũ cũcũ witũ

ũ,Ũka gw

ũ ũka gw

Ũgeithie

maitũ

Ũgeithie

maitũ

Ha! Ha! H

itũ

itũ

a

Kũriũka

Mĩaka ĩigana ũna mĩhĩtũku kĩhwaĩ-inĩ harĩ mũndũ wahĩtũkagĩra kaburi-inĩ ya Lang’ata akĩigua teme, teme. Akĩigua guoya hanini, no akĩyũmĩrĩria teme teme ĩkĩongerereka, akĩigua guoya makĩria. Arĩ o hau agĩcemania na mũndũ waturaga kĩhiga kĩa mbĩrĩra. Mũndũ ũcio akĩĩra mũturi, “nĩwahahũra mũno, nĩkĩĩ ũratura gũkũ ũtukũ?” Agĩcokerio, “Irimũ icio irandĩkire rĩĩtwa rĩakwa mahĩtia, nĩrĩo ndĩrathondeka.” Mũndũ wiitũ eerwo ũguo akĩũra na ihenya inene mũno.

Kwĩrorera Mũ bira Wa Magũ rũ O hingo mũthuri wa Wanja araingĩra nyũmba, bundi wathondekaga television, nĩerirwo nĩ Wanja, “Ingĩra kabati ĩyo ya television. Mũthuuri wakwa arĩ ũiru mũno na ahota gũtwĩcirĩria ũũru.” Bundi akĩmaka akĩingĩra na akĩhinga. Mũthuuri ageithania agĩikara thĩ kwĩrorera mũbiira wa magũrũ. Bundi arĩ harĩa ehithĩte, akĩigua nĩ aga rĩera. Kahinda ga kũbucia riitho, akĩhingũra, akiuma ta rũheni. Mũthuuri akĩrora TV, agĩcoka akĩrora mũtumia wake, akĩrora TV rĩĩngĩ, akĩũria mũtumia, “Nĩwona mũndũ´ũcio woima akĩheo card ndune nĩ referee, “Niĩ ndinona.” Gũthiĩ Kwa Ngai Mũhunjia nĩ arĩirie ciana cia natharĩ (nursery) agĩciĩraga ituĩke ciana njega nĩguo igathiĩ kwa Ngai. Arĩkia agĩciũria,”Inyuĩ no mwende gũthiĩ kwa Ngai? Ciana ikiuganĩra, “Ĩĩ” tiga kamwe. Kau gakĩĩra mũhunjia “ Niĩ ngwenda gũgathiĩ rũciũ. Nĩ gũgakorwo kũrĩ kũhingũre”?

Mĩhwa 1. Nyũmba yanyu nĩ ya gĩthiũrũrĩ no ũkomaga kona-inĩ. Thia- th

ia, thia

Thia- th Coka,

ia, th

, ia- thia

coka, c

Cokoro

o

a ka, cok

2. Mũthuri wĩtagwo Mũigua wa Ikongwe nĩacereire mũratawe Kĩroboto kũmũruta gathua mũthemba wa ndutu. 3. Wĩ mũirũ ũngĩgeithia kaana no gũkoma gakomaga koĩ nĩ ũtuku

ka!

4. Wĩ mũkĩgu nginya nĩwagũire blood test.

! hu!

5. Wĩ mũirũ ũngĩkũrũrwo umaga rangi wa iratũ.

Hu! hu

22

- thia,

Andĩki nĩ: Njũe Kamunde na James Tutu Wacira na Everlyn Ngaca


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

M A R E B E TA

Marebeta nĩ kĩĩ?

Marebeta nĩ mĩario ĩrĩ na ciugo cia methugunda ma ngoro na meciria yaragio ĩrũmanĩrĩire na mũtaratara.

Marũa Kũrĩ Wairimũ

Macokio ma Wairimũ

Iyũkia ngeithi mwendwa wakwa

Mwangi mwendwa nĩ ndanyita marũa maku Marĩa ndona ngoro yarũũga, hutirie mbahaca Mwendwa ndona gĩcicio Kĩiyũire riri waku Ngĩmathoma njiguire mũgambo mwororo Wa mwendwa wakwa Mwangi Ũkĩnjĩra “horera ngoro tondũ tũrĩ kĩndũ kĩmwe”

Cia karamu tondũ ndĩ kũraya nawe, Nĩ amu korwo twĩ hamwe Ingĩamba gũkũhĩmbĩria Njoke ngũrore maitho macio maku Makengaga ta njata cia mahatha Ũcoke wenge thenya ĩyo yaku Ngoro yakwa ĩiganĩre. Ndakwandĩkĩra ngwĩre nĩndakinyire Na ngĩambĩrĩria wĩĩra gũkũ matawa-inĩ Nairobi O na akorwo njikarĩte o kiumia, ndĩrona taarĩ mĩaka Tũtarĩ nawe ngoro yakwa ĩgakũnyotera mũno Rĩrĩa itararuta wĩĩra rĩciria rĩaku Wairimũ Nĩrĩo rĩhoragĩria, ngakoma ngakũrota Nĩwe njata yakwa, rũbaru rwakwa mwendwa Ndĩratara mathaa nginya tũkonana Ũmĩrĩria mwendwa wakwa mũthenya nĩũgakinya Tũikaranie tũkenanĩre na tũtũranie Ihinda nĩ rĩrĩũka, norĩu no twaririe na karamu Njokeria marũa maya ũnjĩre no ũnjetereire Na nĩ ngũiganĩra na thirwo nĩ methugunda Na rĩu tondũ mũhĩndĩ nĩacoka kuuma ranji Reke ndigĩre hau mwendwa wakwa Kinya rĩrĩa tũkonana rĩngĩ Wairimũ njata yakwa

Kuuma ũhutate, ndikomaga mwendwa Ngwĩciragia ngakũigua ngoro Ngambĩrĩria gũthuthĩra mwana ũrĩa ndoraga Ngamũkumia ngamũgooca, Njũĩ nĩ mwendwa wakwa Mwangi Mwendwa nguua o ũguo ndĩ, Tondũ ndĩmũhote nĩ wendo Ũrĩa ngwendete naguo Hihi thikũ ĩyo nĩ-ĩgakinya? Ndĩhĩte mbere yaku na Ngai Njuge ndĩwaku kũna Hũra thimũ ũnjitũrũrĩre wendo Ndĩũkumbace na moko Ndĩ ũribaribe ndĩwone na ndĩũng’aurie ikai Rĩciria rĩaku nĩ ũcamu mwega kũrĩ wa ngogoyo Mwendwa wakwa Mwangi Nĩ nduĩte nĩngatuĩka waku Ngwende, twĩ hamwe tũgĩe na ‘twangi’

Andĩki nĩ:K.K. Wahome and Everlyn Ngaca

23


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

ŨŨGĨ WITŨ

Ndaĩ, Thimo na Ngerekano Mwandĩki nĩ:Wanjaũ Gakaara

N

daĩ, thimo na ngerekano nĩcio kĩhumo kia ũũgĩ wiitũ wa kĩndũire na nĩ ikoragwo na ũrutani wa bata mũno. Kũrĩ imwe cia mataaro, kũrĩ cia gwĩkĩra mĩkana. Kũrĩ ingĩ cia kũhe andũ kwĩrutĩra hĩndĩ ĩrĩa mareka ũndũ wa ma. Ingĩ nĩcionagia andũ no magarũrũkwo nĩũrĩa mareka mũũru kana no marathimwo rĩrĩa mareka wega.

Ndaĩ 2. 3. 4. 5.

Nĩkũrĩ cia gũthugunda na ingĩ cia gũkenia andũ. Mũndũ ũtoĩ thimo, gũthima na gũthimũra ndoĩ ũhoro ũgĩthira. Ũũgĩ ũyũ nĩ igai riitũ na tũtingĩreka ũũre. Nĩtũrĩkoragwo na gĩcunjĩ kĩa maũndũ maya magwete hau igũrũ o iruta-ini rĩa ngathĩti ĩno.

Mũtĩ ũtarĩ rũgiri .............................. Mũkũngambura Ndĩ mũkwa ũtangĩiyũria ngũ .......... Njĩra Mũndũ wakwa wĩ gatagatĩ ka hiũ.... Rũrĩmĩ Ndatinda ngĩthiĩ gwatuka ................. Rũũĩ

Thimo

1. Mwana wĩ kĩo ndagaga mũthambia. Mwana mwega ndagaga mũndũ wa kũmũrũ mbũiya.

Mĩario Mĩkinyanĩru Nĩ wega andũ othe a Kenya ona a nja mamenyage atĩ mwana nĩ kuuma oimaga bũrũri ũngĩ, na atũmagwo nĩ Ngai atungatĩre aciari ake na bũrũri wake matukũ-inĩ mothe ma muoyo wake, nĩguo agĩage na ngumo njega na onage kĩrathimo kĩa Ngai na kĩa aciari ake, na bũrũri wake. Nĩguo ningĩ rĩrĩa Ngai akenda kũmũruta bũrũri ũyũ agatiga ngumo njega yakũrathimithia njiarwa ciake. Mwaria nĩ Mũtiga irĩ: Justin Itotia wa Kĩmacia

2. Kũganwo nĩ kũũra. Mũndũ ndagĩrĩire gũthikĩrĩria mũno agĩkumio tondũ ahota kwambĩrĩria kwĩgatha. 3. Mwetereri ndathethũkaga. Wetereire ndakuaga ngoro.

Inyuĩ andũ anyinyi mũrĩ na mĩeke mĩingĩ. Matu-inĩ nĩkuo mũico. Thuura o tene na ũtaare ciana ciaku ta ũrĩa ciagĩrĩirwo nĩ gwĩka kũringana na ũhoti ũrĩa mahetwo.

4. Kinyi nĩ ũkinyũkagio. Mwĩhĩtwa nĩ ũtiganagwo naguo ũndũ mwerũ woneka.

Mwaria nĩ Mũtiga irĩ: Gakaara wa Wanjaũ

5. Nyũngũ ya mũingĩ ndĩagaga mũteng’ũri Ũndũ wa andũ aingĩ ndwagaga mũtongoria

Ngerekano 1. 2. 3. 4. 5. 24

Gũkomererera ta nyamũ irĩ kĩhinga-inĩ. Gũtherũka ta ndurumo Kwaga tha ta mũruithia Kwĩhumba ta ngatha. Kũnyagania ta mai ma theerũ

We wĩ mũthomi witũ, ĩtĩkĩra ũtũtaũrĩre ka’ũhoro gaka. Thĩĩna ũngĩkuuma na ũmotho, na ũgwati ũkuume na mbere, na kĩeha gĩkuume na ũrio, na bata ũkuume na thutha: Wathiĩ ũgĩthengagia maũndũ macio mothe atĩa, nĩguo ũmahoote?


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

ARAHŨRA MECIRIA Menya Kĩrĩkanĩro Mwandĩki nĩ:Timothy G. Kamau

Gĩcunjĩ gĩa ciana Jesu aciarĩirwo kũ? A. B. C. D.

Bethi-lehemu Nazarethi Galili Jericho

Nyina wa Jesu etagwo atĩa? A. B. C. D.

Elizabeth Maritha Mariamu Mariamu Mũmagidali

Ithe wa Jesu etagwo atĩa? A. B. C. D.

Jusufu Judasi Johana Filipu

Nũũ wacereire Mariamu atanaciara Jesu? A. B. C. D.

Arĩithi a mburi Johana Mũraika Oogĩ a njata

Nĩa matwarĩire Jesu iheo matongoretio nĩ njata? A. B. C D.

Arĩithi a mbũri Athamaki Araika Oogĩ a njata

Macokio magakorwo iruta-inĩ rĩu rĩngĩ rĩa ngathĩti ĩno

Jesu abatithirio nũũ? A. B. C. D.

Luka Mũraika Johana mũbatithania Mũtungatĩri

Jesu aamũrĩte arutwo aigana? A. Igana rĩmwe B. Atatũ C. Ikũmi na eerĩ D. Ana Jesu akunyanĩirwo nũũ? A. B. C. D.

Mathayo Simeoni Mũkurene Andarea Judasi Mũisikariota

Jesu ambĩirwo itũũra rĩrĩkũ? A. B. C. D.

Golgotha Gethsemane Judea Nazareth

Jesu ariũkire thutha wa mĩthenya ĩigana? A. B. C. D.

Mũgwanja Ĩtatũ Ĩĩrĩ Ĩtaano

Claire Chaki Kĩhwaga

Claire Chaki Kĩhwaga Nĩ kaana ka mĩaka mũgwanja gathomaga kĩrathi kĩa Std. 2 Somich Vision Academy, Tũmũtũmũ, Nyeri Chaki eriragĩria gũgatuĩka Pilot arĩkia University Chaki nĩaroria twana tuothe twĩrute ciugo ici na ngoro nĩguo tũririkanage gwathĩka.

Akolosai: 3:20

na inyuĩ ciana, iguagai O aciari anyu maũndũinĩ mothe, nĩ ũndũ ũguo nĩguo ũkenagia Mwathani

Wĩ mũthomi witũ, na mwana waku arĩ na ndũmĩrĩri njega angĩenda kwĩra ciana iria ingĩ, tũtũmĩre mbica na ndũmĩrĩrĩ nguhĩ na nĩtũkũmenyithia ciana iria ingĩ kũhĩtũkĩra ngathĩti-inĩ ino.

25


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

Wendo na Ndũgũ T

ARIA NA TATA NYAKĨRĨRA

ene ona rĩu, mũndũ arĩ na kaũndũ karamũthĩnia na akaigua nĩ ka ngoro thĩinĩ, nĩakoraga mũndũ ehokete akahoya ũtaaro. Kaingĩ mũndũ acaragia mũndũ mũkũrakũrũ na wonete maũndũ maingĩ. Mũndũ ũcio no akorwo arĩ tatawe kana mamawe, kana mũrata. Thikũ ici andũ aingĩ marĩ na thĩĩna mathiaga kũrĩ ũrĩa wamarũgamĩrĩire ũhiki, na angĩ magathiĩ kũrĩ mũtungatĩri wao. mĩciĩ-inĩ iitũ nĩ ĩrĩkũheaga kamweke ga kũũria Tata Nyak��rĩra ciũria cia ũrĩa ũragũthĩnia naake akageria gũgũcokeria nĩguo gathĩna kau gagũthire. Mũgĩkũyũ oigaga marĩ ndundu matiũraga. Ciũrĩa ciothe iria tũrĩ nacio ihinda-inĩ rĩrĩ ikoniĩ wendo na ndũgũ gatagatĩinĩ ka mũndũ wa nja na mũndũrũme na nocio tũgũthiĩ na mbere nacio kinya tũkagarũrĩra.

Kĩũria:Ngoretwo kĩhiko-inĩ gĩakwa mĩaka mũgwanja na tũtirĩ mwana. Nyina wa mũthuri wakwa ndarĩ kahĩĩ kangĩ na nĩambĩrĩirie kwĩra mũriũ ahikie mũtumia ũngĩ. Mũthuri wakwa aranjĩĩra ndarĩ akararia nyina na handũ ha arĩkinya gwĩka ũguo,arenda acarie wĩĩra Uganda kũndũ andĩkĩtwo tene tuume Kenya. Hihi ũguo nĩ wega? Macokio: Nĩma mũthuuriguo nĩ araiguika nĩ atĩĩte nyina, no nyina nĩ ta aramũtonyerera akĩmenyaga wega ciana iheanagwo nĩ Ngai. Wega nĩwĩtĩkĩre itua rĩa mũthuriguo tondũ we nĩwe ũĩ nyina, nake nyina ũmũige mahoya-inĩ atige kũmũingĩrĩra. Kĩũria: Twambĩrĩirie wĩĩra na mũthuri wakwa tũtarĩ kĩndũ bengi. Rĩu tũrĩ na mbeca no mũthuri wakwa nĩ ambĩrĩirie kũũmbana. Gũthũkia mũno akĩũmbaga arĩa twandĩkĩte. Ndamũria ndakanaga, akanjĩra ndĩmũrekere. Arĩ ũmbani-inĩ wake, na niĩ mũrata wakwa wa mĩaka ya kabere twendanĩte mũno nĩ arenda tũcokie ndũgũ na nĩndĩraigua no nyende ũhoro ũcio. Ngwĩka atĩaTata Nyakĩrĩra?. Macokio: Mũrimũ wa gacoki nĩguo ũrĩaga mũndũ. Eheria meciria ma mũrata ũcio waku wa tene kĩongo ũgerie mũno ũrĩa ũngĩgirĩrĩria ũũmbani ũcio wa mũthuriguo. Acio mwandĩkĩte aromba mabute na ũmũmenyithie gĩtũmi. Mũtumberie ta kaana. Mũrugĩre tũirio twega, theria mũciĩ, wĩige ũrĩ mũthaka, harĩria tũkuo twake wega. Geria mũno gũkoragwo nake mahinda maingĩ, acererwo handũ ha inegene mwarĩrie wega. Horohia ngoro yaku harĩ we. Gitĩra na njĩra ciothe wĩĩra ũcio wanyu ndũkae kũharagana. Aaga gũcenjia mũĩtĩre aciari anyu nawe ũmateithie na kũmera ũrĩa ũreciria ũhoro-inĩ ũcio. Mũngĩona biũ ndaramũigua, we ũkĩmenye tene nĩ tene, ũtue ciira aciari mooĩ thĩna waku.

Kĩũria: Tũikaranĩtie na mũtumia wakwa mĩaka ikumi na tũrĩ na ciana ithatũ. Mũtumia wakwa ndaragia na andũ aitũ, na gũtirĩ angĩceerera, mangĩceera gwitũ, no kuuma oimaga agathiĩ. Gwa aciari akwa kũngĩgia na ũndũ wa kĩ-mũciĩ ndathiaga. Ndamũũria gĩtũmi, anjĩrire andũ aitũ moigire ti mũthomu. Ndĩrona ta aratũtigithania na andũ aitĩũ. Tata Nyakĩrĩra ngwĩka atĩa.? Macokio: Ũmĩrĩria mũtumia waku na kũmwĩra we no ũmwendete, na gĩthomo gĩake nĩ kĩega nawe. Mũthaithe mũno atige kũrakaragio nĩ tũ’ũndũ tunini tũtarĩ bata. Mwĩre no wende ciana cianyu ikũre ciũĩ andũ aao, na ti wega marakara make matuĩke nimo kĩgiria. Wee thiaga maũndũ ma kĩ-mũciĩ ma kwanyu na kwao na ugakuua ciana. Thii ona mbere gũthaitha mũtumia waku atige gũkuua marakara na ũkanie andũ anyu mĩario ta iyo. Kĩũria: Niĩ na mũtumia wakwa twahikanirie mĩaka kenda mĩthiru na tũtirĩ ciana. Ũtuĩria wa ndagĩtarĩ oronania niĩ nĩ niĩ ndĩ na thĩna. Rĩu nĩnjĩtĩkĩrĩte mũtumia wakwa aheo mbegũ na mũbira no mwene mbegũ akorwo nĩ mũndũ tũiguanĩire. Mũtumia wakwa ndarenda ũhoro wa kũheo mbegũ aroiga ecarĩrie mwana na njĩra yake. Nĩnyendete mũtumia wakwa mũno na ndingĩenda athiĩ na kũu nja. Ngwĩka atĩa Tata wiitũ Nyakĩrĩra? Macokio: O inyuerĩ nĩmũraiguĩka mũrĩ na bata wa gũkorwo na ciana. Ndagĩtarĩ wanyu nĩakoretwo na andũ angĩ marĩ na thĩna ta wanyu. Wega nĩmwarie nake o mũndũ aheane itũmi cia ũrĩa arona wagĩrĩire, na ndĩ nama ndagĩtarĩ nĩakũmũteithia.

We ũrĩ mũthomi witũ, tũma kĩũria gĩaku nĩtũgũgũcokeria. Anderethi hamwe na namba cia thimũ irĩ iratathi namba igĩrĩ.

26


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011 Mũharĩrĩria wa mbica ino: Jeff Gathirwa 4 5 6

WĨRIRIKANIE RŨTHIOMI 1 2 3 7 8 9 1o

13

14

11 12

15

16

17

19

18 20

Ciĩga imwe cia mwĩrĩ wa mũndũ

 1.  2,  3.  4.  5.  6.  7.  8.  9.  10  11.  12  13.  14.  15.  16.  17.  18.  19.  20.

Njuĩrĩ Kĩongo Iniũrũ Thiithi Maitho Kanua Ngingo Kĩande Nyondo Mbaru Kĩgokora Nda Mũkonyo Twara twa guoko/ moko Kĩero Iru Mũthirimo Thũng’wa Ndiira/gĩtende Twara twa kũgũrũ

Enjoy the designed advantage 020 - 2636284, 0734 778999

CREATIVE DESIGN INTERIOR DESIGN WALL BRANDING VEHICLE LIVERY SHOWS, EXHIBITIONS & EVENTS DESIGN & MANAGEMENT PROMOTIONAL ITEMS PRINT SHOP

www.classicmoguls.co.ke info@classicmoguls.co.ke 27


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

WEEGA WA GŨTŨRIA RŨTHIOMI NA MĨTUGO IITŨ Mwandĩki: Mutu wa Gethoi

Nĩwega gũthomithia ciana ciitũ rũthiomi na mĩtugo iitũ nĩgetha itikoore. Mbica ĩno ĩheanĩtwo nĩ: Furaha Cultural Centre, Nyeri

A

ndũ oothe nĩ marĩ mĩtugo yaao ĩrĩa ĩ’yonanagia kũringana na ũrĩa maikaranagia, mĩakĩre ya nyũmba ciao, mũtabaarĩre wa magongona na maambura maao, mĩĩhumbĩre yaao, ng’ano ciao, thimo, ndaĩ, ngerekano, nyĩmbo irĩ cia kũina na kanua kana makinya. Maya nĩ mamwe marĩa matũmaga andũ mamenywo nĩo a, mĩtugo na mĩikarĩre yaao na wĩtĩkio waao.

Imwe nĩ cia kũhe andũ ũcaamba na ũmĩrĩru hĩndĩ ĩrĩa mareeka ũndũ wa ma. Ingĩ nĩ cionanagia atĩ mũndũ no agarũrũkwo nĩ ũũru ũrĩa areka kana arathimwo rĩrĩa areka wega. Ũndũire wiitũ nĩguo kĩhumo kĩa ũũgĩ wiitũ ũrĩa ũrũgamĩtie mĩikarĩre iitũ. Nĩ wega kwĩruta na kũruta ciana ciitũ rũthiomi na mĩtugo ya Ũgĩkũyũ. Tũtiagĩrĩirwo nĩ gũte mĩtugo iitũ mĩega ĩrĩa ĩngĩtũma tũtũrie ũ’mũndũ wiitũ. Gĩtũmi nĩ atĩ andũ aitũ na hau kabere maikaraga wega mũno nĩũndũ wa kũrũmĩrĩra

Mũndũ ũtoĩ rũthiomi rwake no orĩrwo nĩ ũũgĩ wiitũ na tiwega. Ũrĩa tũngĩteithia naguo nĩ kũgeria kuona atĩ ciana ciitũ nĩ ciũĩ kwaria, gũthoma na kwandĩka thiomi ciao. Ciana ciagĩa nai ũũgĩ ũcio nĩ ikũhota gwĩthomera maũndũ ma tene marĩa mandĩke, na nĩcio irĩandĩka maũndũ marĩa magathomagwo thutha.

Mũũgĩ nĩ mũtaare.

mĩtugo ĩno. Ũũ nĩ ta kuuga atĩ no tũkorwo na ũiguano na gĩtĩo na tũhote gũikarania wega tũtarĩ na ngũĩ na tweherie maũndũ ta ũiru kana kũirana.

Na nĩgetha ithuĩ na ciana ciitũ tũmenye mĩtugo ĩno rĩ, tũngĩka atĩa? Njĩra no ĩmwe, Thĩinĩ wa mĩtũrĩre iitũ andũ a tũmenye rũthiomi Gĩkũyũ, ng’ano, ndaĩ na thimo na mĩtugo ya itũrĩte ikinyanagĩrio na kanua Ũgĩkũyũ. Maũndũ tondũ ũhoro wa kwandĩka ma ũndũire wiitũ ndwarĩ kuo mbere ya gũka kwa tũngĩmamenya mũthũngũ. Cieranagwo na kana tũmarũmie, na nua kuuma kũrĩ andũ arĩa akũrũ tũtuĩke kĩonereria ikeerwo andũ arĩa anini, nao kĩega, nĩ tũkũhota kũhe ciana acio anini makeera njiarwa iria ciitũ mũthingi mwega wa nini, o ũguo o ũguo. kwĩrũgamia mũtũũrĩre-inĩ. Kwa mũhiano thimo nĩ ikoragwo na mataro mega mũno.

28

Mamenye kũrũmĩrĩra kĩhooto ona kũheana gĩtĩo, gwathĩka na kũruta wĩra na kĩyo na kwendana.

Nĩ wega kwĩruta na kũruta ciana ciitũ rũthiomi na mĩtugo ya Ũgĩkũyũ. Mbica ĩno ĩheanĩtwo nĩ: Furaha Cultural Centre, Nyeri


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

MŨTHAKO WENDETWO MŨNO Mũbira wa magũrũ Mwandĩki nĩ: Carol Mwangi, Mũrutwo:UoN

K

ũrĩ rũthiomi rwaragio mabũrũri ma thĩ yothe, na rũthiomi rũu nĩ rwa mũbira wa magũrũ. Mũbira wa magũrũ nĩ mũthako wendetwo mũno thĩinĩ wa thĩ nĩ andũ a mariika mothe. Kwa mũtino andũ aingĩ a bũrũri wa Kenya matinyitaga mbaru irabu na athaki a bũrũri ũyũ. Ona thĩinĩ wa thĩ Kenya yũĩkaine nĩũndũ wa mahenya maya maraihu no ti ũndũ wa mũbira. Ũngĩenda kwarangia na mũndũ wa Kenya makĩria imwana ona rĩmwe athuuri, gweta kĩrabu o gĩothe gĩthakaga kũrĩa ngeretha nĩkuo England na mũkwambĩrĩria gũtereta ta andũ mamenyanire tene. Kũrĩ irabu irĩ ngumo mũno mũbira-inĩ ũcio wa ngeretha na imwe nĩcio, Manchester United, Arsenal, Chelsea, Liverpool na ingĩ nyingĩ. Nĩ ũndũ wa kĩeha atĩ ona tũkiugaga nĩ twendete bũrũri wiitũ, twaragia mũno ũhoro wa irabu icio cia rũraya. Ona kũhana ũguo, tũtiagĩrĩirwo nĩ gũtuĩra mũndũ nĩũndũ wa gũkumia irabu icio cia na nja. Kĩndũ kĩa mbere gĩtũmaga ikumio, nĩ atĩ mũbira wa magũrũ nĩ ũkoretwo ũrĩ gacunjĩ ka mũtũrĩre wao kuuma tene. Irabu cia rũraya nĩ ciandĩkĩte athaki njorua a Africa kuuma Kenya,Cameroon,Ghana, Nigeria, South Africa na kuuma mabũrũri mangĩ maingĩ. Nĩũndũ wa gũkorwo na athaki njorua kuuma thĩ yothe, mũbira ũcio wa rũraya nĩ ũgucagĩrĩria.mũno. Gĩtumi gĩa keerĩ gĩtũmaga andũ mende mũbira wa rũraya nĩ atĩ mũbira wa gũũkũ Kenya ũrĩ thutha mũno. Ũrĩ thutha tondũ wa gũtongorio ũũru na irabu na athaki kwaga kũrĩhwo wega. Ũtongoria ũyũ ũtarĩ mũkinyanĩru ũhanĩte ta mũrimũ ũtarĩ kĩhonia.

Harĩ hĩndĩ mũbira wa Kenya waarĩ mũgaciru mũno ta kuuma 1980. Kwa mũhiano, hĩndĩ ĩyo nĩrĩo kĩrabu kĩa Gor Mahia kĩahũrire Esparance ya Tunisia na ĩgĩcinda gĩkombe kĩa Africa.

ndũngĩona gĩtĩ andũ metereire mũbira wa rũraya. Nĩngĩ iharo cia mũrĩmo, mũgemeria wacio na mũbangĩre wa mũbira na maũndũ mothe makoniĩ mũbira marĩ mbere mũno.

Thikũ ici maũndũ nĩ magarũrũkĩte mũno na atongoria a mũbira bũrũri-ĩinĩ matindaga mbara na kũhũthĩra mbeca ũũru, makariganĩrwo nĩ irabu na athaki a mũbira. Ciĩko cia atongoria a mũbira nĩcio itũmĩte mũbira wa Kenya ũthiĩ thĩ ũguo. Kinya hingo ĩrĩa ũtongoria wa mũbira ũkagarũrũka wagĩre, andũ matigakuua mũthakĩre wiitũ na njĩra ngacĩru.

Tũkĩrĩkĩrĩria, no tuge atĩ mũbira wiitũ ũrĩ na gatĩna karaya ga gũthiĩ, na thirikari na mũingĩ wa Kenya nĩ twagĩrĩirwo nĩ kũnyitanĩra tũkũrie mũthako ũyũ tondũ nĩma nĩ wendetwo nĩ andũ aingĩ. Nĩ kuonekete atĩ mũbira na mĩthako ya mĩthemba ĩngĩ nĩ

Gĩtũmi kĩngĩ gĩtũmaga mũbira wa Kenya waage ũgacĩru nĩ mũingĩ kwaga kũmenyithio ũrĩa ũrathiĩ. Ũngĩthoma ngathĩti, wĩrorere television kana ũthikĩrĩrie kameme, no maũndũ ma mũbira wa mũrĩmo. Nĩ hinya kuona television ĩkĩonania mũbira wa irabu cia gũũkũ. Andũ nĩmamenyerire gweterera mũbira wa irabu cia na nja ta Asenal, handũ ha irabu ciitũ ta Ulinzi Stars FC.

ĩrehage andũ hamwe na makahota kũiguithania na kũmenyana na gũikarania wega.

Igũrũ wa ũguo irabu cia Kenya ona cio itiĩgathagĩrĩria kũigana nĩgetha igĩe andũ a gũcinyita mbaru. Nĩ hinya kuona kĩmenyithia barabara-inĩ kĩragathĩrĩria kĩrabu gĩa Kenya. No nĩũkuona nyingĩ iragathĩrĩria irabu cia nanja. Kũrĩ nduka nyingĩ ciendagia cati, ngubia mbica cia irabu cia Rũraya,no nĩ hinya kuona nduka irendia indo ta icio ikoniĩ irabu ciitũ. Ona kũrĩ ũguo ũngĩrora wega mũbira wa rũraya ũhotete wa Kenya na kũraihu mũno. Ũngĩgata tigiti ũkerorere mũbira Nyayo Stadium, Nairobi, ũgũkora andũ atare, no ũngĩingĩra mbaa mũthenya wa njuma hwaĩ-inĩ

29


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

GATIBA NJERŨ MENYA ŨHORO WA MA-KAŨNTĨ (COUNTIES) Mwandĩki nĩ Gilbert Mwangi

K

uuma a-Kenya mahĩtũkia Gatiba Njerũ mwaka ũcio mũhĩtũku, nĩgũkoretwo na mĩario mĩingĩ mũno ikonainie na ũhoro wa ma-kaũntĩ (Counties), nĩcio icunjĩ cia wathani iria irekĩrirwo watho-inĩ wa gatiba ĩyo njerũ. Andũ aingĩ matirĩ maranyita ũrĩa icunjĩ icio kana honge cia thirikari irĩrutaga wĩĩra, kana ũrĩa irĩathagwo. Na nĩ mararigwo ũrĩa mũtaratara wa wathani kana wa thirikari ĩgũcenjia kuuma ũrĩa ũrarĩ hau mbere honge-inĩ ici kana kaũntĩ ciambĩrĩria kũruta wĩĩra thutha wa gĩthurano kĩa mwaka-inĩ wa 2012. Angĩ matiranyita wĩĩra wa iturua cia senĩta (Senators) na ngabana (Governor). Ambunge na nginya ateti angĩ maratiganĩte na ũteti nĩmeyumĩrĩtie makiuga atĩ nĩ marenda itĩ ici njerũ. Mũingĩ rĩu nĩũrarigwo nĩ ũrĩa wathani ũgũkorwo ũhana na mũtaratara ũyũ mwerũ na ũtiganu wa ambunge, masenĩta na mangabana. Anyitĩrĩri a iturua ici ithatũ marĩathanaga kũ na atĩa? Nũ ũrĩkoragwo arĩ mũnene gũkĩra ũrĩa ũngĩ na o mũtongoria arĩrutaga wĩra ũrĩkũ?

30

Nĩguo mũndũ anyite wega ũrĩa wathani wa kaũntĩ na wa bũrũri ũrĩkoragwo, nĩwega ambe ataũkĩrwo nĩ kĩhumo na mũmbĩre wa kaũntĩ. Harĩ gatiba ĩno njerũ thirikari nĩ ĩgayanĩtio (devolution) ũũ atĩ wathani ũgakuhĩrĩria andũ gũkĩra mbere. Ũũ nĩ ta kuuga atĩ andũ rĩu nĩ marĩkoragwo na uuge kana mũgambo mũnene harĩ ũrĩa marenda gwathwo. Na wathani ũyũ ũrĩkoragwo thĩinĩ wa kaũntĩ yao. Kaũntĩ ĩkũhe andũ wĩyathi mũingĩ wa ndemokrasia gũkĩra thirikari ĩrĩa ĩrarĩ ho mbere (Central Government) ĩrathanaga kuuma Nairobi. Thirikari ya bũrũri wothe (Central Government) ĩrĩ o ho, no ndĩrĩkoragwo na hinya ta tene, hinya ũrĩkoragwo na andũ matũra-inĩ. Itĩ cia mbunge (Constituencies) irĩkoragwo o ro ho ta tene, na mbunge irĩcemanagia o ta tene. Kaũntĩ irĩkoragwo na itĩ ciigana ũna cia ũmbunge kũringana na mũhaka wayo. Ũũ nĩ kuuga atĩ o kaũntĩ ĩrĩ na itĩ ciayo cia mbunge. Kaũntĩ icio mĩrongo ĩna na mũgwanja irĩthuraga senĩta ũmwe na ngabana ũmwe. Ambunge marĩcemanagia nyũmba nene ya mbunge (National Assembly) ota tene

mũciĩ mũnene wa Nairobi. Ĩno nĩ ya kwarĩrĩria maũndũ makoniĩ bũrũri wothe. Nĩngĩ nĩ kũrĩkoragwo na mbunge ĩngĩ ĩrĩcemagia Nairobi ya masenĩta ĩrĩtagwo House of Senate. Mbunge ĩno ĩrĩkoragwo na masenĩta o senĩta ũmwe athurĩtwo kuuma kaũntĩ. Mbunge ĩno ĩrĩaragĩrĩria ũthii wa na mbere wa ma-kaũntĩ, na kwarĩrĩria maũndũ ta ũrĩa mbeca cia bũrũri ikũgayanio harĩ ma-kauntĩ macio mĩrongo ĩna na mũgwanja. Bunge ĩno nĩ ĩrĩtigagĩrĩra atĩ kauntĩ ciothe nĩciagaĩrwo mbeca kũringana

na ũigana wacio, mabataro macio, ũigana wa mũingĩ na maũndũ mangĩ ta macio. Kuuma hau o kaũntĩ nĩ ĩrĩkoragwo na mbunge yayo


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

ĩrĩa ĩrĩtagwo County Assembly. Mbunge ĩno ĩrĩcemanagia mũciĩ mũnene wa matũũra na nĩyo irĩtongoragio nĩ ngabana. Nĩyo iracokire handũ ha kanjũ (Council) na arĩa marĩkoragwo mbunge ĩo marĩthuragwo nĩ mũingĩ kuuma honge cia kaũntĩ ĩyo (Wards). Ngabana nake nĩarĩcokaga agathura mbunge yake nini, irĩa irĩtagwo County Executive ya kũmũteithia kũruta wĩĩra. Harĩ mbunge ĩno gĩtĩ kĩmwe harĩ ithatũ (1:3) kĩrĩkoragwo kĩigĩirwo atumia, na andũ ethĩ na arĩa matehotete kĩmwĩrĩ nĩ marĩcagũragwo mbunge-inĩ ĩno. Mbunge ĩno nĩ ĩrĩbangaga ũrĩa ĩkũgaya mbeca cia gĩthomo, cia mathibitarĩ, cia barabara na maũndũ mangĩ ta macio kũringana na ma-kauntĩ. Bunge ĩno ya kaũntĩ nĩ ĩrĩheanaga ũteithio wa ũgima wa mwĩrĩ, ta ngaari cia gũtwara arũaru thibitarĩ, (Ambulance) Kũrora kana irio iria andũ marenderio nĩ njega, kweheria takataka, gũtabarĩra thoko kana ndũnyũ na mathibitarĩ na gũtabarĩra maũndũ mangĩ marĩ bata harĩ mũingĩ. Hinya wa ambunge (MP’s) nĩ ũninĩtwo mũno nĩ gatiba ĩno njerũ tondũ mũmbunge arĩathanaga o gwake (Constituency) no ngabana na senĩta marĩathaga kaũntĩ ng’ima ĩrĩ na itĩ nyingĩ cia ũmbunge. Gĩkĩ nĩkĩo gĩtũmi ateti aingĩ rĩu marenda itĩ cia ngabana na senĩta tondũ irĩ na hinya na ũnene mũingĩ gũkĩra cia ũmbunge. Ningĩ Gatiba njerũ yugĩte atĩ ambunge matingĩthurwo ta minista (Cabinet Minister) kwoguo makona mbunge nĩ ĩkwaga riri tondũ matikorwo na hinya.

M

arĩtwa ma Kaũntĩ cia Kenya nĩ:

1. (Mombatha) Mombasa 1. Kwale 3. Kilifi 4. Tana River 5 Lamu 6. Taita/Taveta 7. Garissa 8. Wajir 9. Mandera 10. Marsabit 11. Isiolo 12. (Mĩĩrũ) Meru 13. Tharaka Nithi 14. Embu 15. Kitui 16. (Macaakũ) Machakos 17. Makueni 18. Nyandarũa 19 (Nyĩrĩ) Nyeri 20. Kĩrĩnyaga 21. Mũrang’a 22. Kiambu

23. Turkana 24. West Pokot 25. Samburu 26. Trans Nzoia 27 Uasin Gishu 28. Elgeyo/Marakwet 29. (Nandĩ) Nandi 30. Baringo 31. Laikipia 32. (Naikuru) Nakuru 33. (Naaroko) Narok 34. Kajiado 35 (Kĩricũ) Kericho 36. Bomet 37. Kakamega 38. Vihiga 39. Bungoma 40. Busia 41. Siaya 42. (Gĩthumo) Kisumu 43 Homa Bay 44. Migori 45. (Gĩthii) Kisii 46. Nyamira 47. Nairobi City

Blanes College of Business Studies 10th Floor Electricity House P. O. Box 53745 - 200 Tel: 020 - 2226750 / 2224305 Email: info@blanescollege.com

BUSINESS SCHOOL Certificate, Diploma & Advanced Diploma in:

Sales & Marketing Purchasing and Supplies Management Project Development and Management Human Resource Management Business Administration / Management Customer Service Office Management Social Work & Community Development

SECRATARIAL STUDIES Full Secretarial Studies Telephone Operation & Receptionist SCHOOL OF ACCOUNTING Certified public Accountants (CPA) Accounting Technicians Certificate (ATC) Accounting & Finance (ICM) Financial Accounting (ABE) MEDIA SCHOOL Introduction to Computers Video Editing Video Shooting & Production

SCHOOL OF ICT Cert. Business Info. Systems Computers Packages Accounting Packages Dip. Business Info. Systems SCHOOL OF HOSPITALITY Cert. Hotel & Catering Supervision Dip. Hospitality Management Adv. Dip Hospitality Management SCHOOL OF AVIATION Dip. In Air Cargo Services (IATA) Dip. Dangerous Goods Regulations (IATA) Adv. Dip. Air Cargo Rating (IATA) LANGUAGE CENTRE French Chinese Indigenous Languages E.S.O.L

(English for speakers of other languages)

BRIDGING COURSES English Mathematics

The institution offers courses leading to certificates, diplomas and advanced diplomas qualifications. The qualifications are highly recognized by the government and employers throughout the country.

EXAMINING BODIES: ABE, ICM, IATA, KNEC and KASNEB

31


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

itec

TM

Contacts: ITEC TEAMS LIMITED INNOVATION AND LEADERSHIP

0724 039996 5th Ngong Ave, Ground Floor, 0733 131227 5th Avenue Office Suites Building 020 2166377/8 Email: info@itecteams.net

Get The Right

Oracle & Sun Systems Training

Courses on Discount

 Database Training:  Oracle Certified Associate 11g  Oracle Certified Professional 11g  Oracle Sun System Administrator for Solaris 10 OS

50%off

your entire training Registration fee 1000/= Offer Valid until 30th June 2011

Other Courses Offered  Software Development Training  IT Project Management Training  IT Security Training  Network Admin/ Systems Admin  Unix and Linux Training  SQL Server System and DBA

Duration: 1 month Mode of Study: Saturdays 8.30 a.m - 5.00 p.m Monday - Friday 5.30 - 8.00 p.m Mature students will be given priority

Target group  System Administrators  System Designers, Developers & Analysts  Computer science, MIS & IT students  Training Managers/ Administrators  Others charged with various Database responsibilities or want to develop a career in Database Management and Development

Call the Co-ordinator for enquiries and Registration Authorised

Partners and Trainers

32


33


mĩciĩ-inĩ iitũ May 2011

34


Mucii-ini iitu