Page 19

streepjes en lijntjes in tekst In de typografie worden streepjes en lijntjes gebruikt voor verschillende doeleinden, maar over het algemeen worden ze ingezet om iets te koppelen of te scheiden. De functie van lijntjes kan zijn: afbreken van woorden, gedachte in een tekst afbakenen, twee losse woorden aan elkaar koppelen, twee losse woorden scheiden. De vorm van de lijntjes hangt af van de functie. Afbreken Het bekendste voorbeeld van het gebruik van een streepje is het afbreken van woorden aan het einde van de regel. Dit gebeurt met een afbreekstreepje, een kort, dik streepje -,de zogenaamde divisie (‘hyphen’ in het Engels). Op het eerste gezicht lijkt het erop dat een afbreekstreepje wordt gebruikt om iets te scheiden, maar in feite koppelt men er twee delen van één woord mee. Koppelen Een tweede functie waarvoor de divisie wordt gebruikt is als koppelteken. Nu worden twee woorden ergens midden in de regel gekoppeld. Het is niet altijd uit te leggen wanneer twee woorden gekoppeld dienen te worden: confectie-industrie is mét koppelteken omdat er ‘botsende’ klinkers in voorkomen, confectieatelier wordt aan elkaar geschreven, hoewel hier visueel gezien een koppelteken niet zou misstaan: confectie-atelier. Gedachte Om in een tekst een gedachte te laten zien kan men deze aan weerszijden met een streep (de zogenaamde gedachtestreep) afbakenen. Dat kan – zoals hier gedemonstreerd – door middel van halve kastlijnen, of—zoals hier gedemonstreerd— met hele kastlijnen. Het is beslist fout om de divisie - zoals hier gedemonstreerd - te gebruiken als gedachtestreepje. De term halve en hele kastlijn stammen nog uit het loodtijdperk: de halve kastlijn is in lengte de helft van de korpsgrootte, de hele kastlijn is in lengte gelijk aan het korps, beide kastlijnen zijn dunner dan de divisie. Het ziet ernaar uit dat tegenwoordig de voorkeur uitgaat naar een halve kastlijn met aan weerszijden een halve spatie. Maar er is ook iets te zeggen voor een hele kastlijn zonder spaties, een Engelse tra-

19

Had de Franse koning schoenmaat 49?  

Ofwel enige wetenswaardigheden en microtypografische regels bij het zetten van tekst (Martin Majoor)

Had de Franse koning schoenmaat 49?  

Ofwel enige wetenswaardigheden en microtypografische regels bij het zetten van tekst (Martin Majoor)

Advertisement