__MAIN_TEXT__

Page 1

Nr. 20 - juni 1978 Kontributie over 1978 (minimum f 20,-)

--

---~-

~- --

De trekschuit DAARGAATDEFRAM

Jaarverslag van Het Zeilend Bedrijfsvaartuig


Van de Redaktie

waar 'de Bokkepoot'ook uitkomt. Voor inlichtingen postbus 2004 Amsterdam of bij

Nog steeds hebben wij bij het

Fred Schimmel s'avonds tel.

samenstellen van'de Bokkepoot'

020-244516.

een tekort aan medewerkers.

Nog steeds kan de redactie

Vooral bij het vergaren van de

foto's en tekeningen gebrui-

vellen, het schrijven van

ken voor plaatsing in 'de

adressen en het vouwen en bun-

Bokkepoot'

delen van 'de Bokkepoot' kun-

de gestuurde werkjes zullen

nen wij niet altijd rekenen

netjes teruggezonden worden.

op konstante medewerking van

Als laatste; voor hen die

de leden van de huidige groep.

dit nog niet hebben gedaan

Daar 'de Bokkepoot' in ĂŠĂŠn

STUUR DE INGEVULDE ENQUETE-

avond gereed moet zijn, en

FORMULIEREN OVER HAVENS EN

deze avond soms pas kort van

LIGPIAATSEN EN HET INVENTA-

te voren vastgesteld kan

RIESATIE FORMULIER OP.

worden, is het door het soms

Zonder deze formulieren kan de

wat moeilijk op korte termijn

vereniging niet veel onder-

bereikbaar zijn van de mede-

nemen in verband met de toe-

werkers, voor hen niet altijd

komst van onze schepen.

mogelijk die avond aanwezig

HET IS MISSCHIEN NOG NIET

te zijn. Wij zouden graag zien

TE LAAT :

dat deze groep zich wat uit-

Inlevering van de copy voor

breidde, want op deze manier

'de Bokkepoot' nr 21 uiter-

kan'de Bokkepoot' zonder on-

lijk voor 1 september a.s.

nodige vertraging verstuurd

(dit geldt ook voor de adver-

worden. De groep van mede-

ten ties).

(liefst zwart-wit),

werkers wordt vooral gezocht in de omgeving van Amsterdam,

van de redaktie.

Aan deze Bokkepoot werkten mee:

'

Redactie:Els Schuursma,Nelly vd Velde,Gerard Meyer,Jaap Duijvetter en Rille vd Galien. Ingezonden stukken van:Mattieu Hendriksen,Schipper Koster, Hein Stolle,C.J.van Waning,Edu vd Velde,L;mg mager en geduldig en Fred Schimmel.

1


Jaarverslag van Het Zeilend Bedrijfsvaartuig Het verenigingsjaar 1977 kenmerkt zich door pogingen tot consolidatie van het reeds bereikte en het zoeken naar een beleid voor de toekomst. Het lijkt daarbij zinvol te volstaan met een zakelijke opsomming van feiten en gebeurtenissen. EĂŠn der belangrijkste zaken die in 1977 bereikt werd is het tot stand komen van een materialen depot binnen het Federatiever-

mogelijkheden tot het verwerven van ligplaatsen - de gemeente Amsterdam over de overname van te slopen casco's -het organisatie commitee over Sail 1980. Over ligplaatsenproblematiek is ook overleg gevoerd in Dordrecht en Amsterdam. Daarnaast is door het houden van de z.g. Nieuwspoortdag getracht de pers en de 2de Kamer te informeren.

band met de Stichting Botterbehoud en de Stichting Stamboek Ronde en Platbodem jachten. Over allerlei daarbij spelende financiĂŤle problemen is nog druk overleg met het Prins Bernhardfonds gaande. Twee leden der vereniging hebben zitting genomen in een door het fonds gestichtte commissie van toezicht, welke moet waken over een juiste toekenning. Hierover vindt er min of meer geregeld overleg plaats met onze zusteror-

Middels het rondzenden van een folder aan de Nederlandse gemeenten werd getracht wederom de aandacht op onze problematiek te vestigen. Het bestuur en verschillende werkgroepen kwamen vele malen bijeen, alleen van de werkgroep 'oude motoren' is niets meer vernomen. De werkgroepen tuigerij en documentatie, welke inmiddels zijn samengevoegd, hebben onlangs door het rondzenden van inventarisatieformulieren getracht een

ganisaties. Overleg in andere vorm

nieuw inzicht te verwerven over de stand van zaken met

heeft plaats gehad met - het Landelijk Woonschepen Overleg

de binnen de vereniging aanwezige schepen. De evenementenwerkgroep orga-

- de Zaanse Schans over

niseerde een geslaagde zo-

2


merreünie te Zwartsluis.

lisering van het secretari-

Voor verdere gegevens over

aatswerk, doch voorlopig

de arbeid van de werkgroe-

zulllen we moeten blijven

pen wordt naar hun eigen

roeien met de riemen die

verslagen verwezen.

we hebben, alleen kan door

Door één der bestuursleden

aanschaf van wat technische

werd een concept gemaakt

hulpmiddelen het werk in

voor een beleidsvisie op

de toekomst wat verlicht

langere termijn, welke

worden. Met voortgang op

visie aanleiding is ge-

de ingeslagen weg hopen

weest tot lange discussies

wij in de toekomst te ko-

binnen het bestuur en

men tot een geleidelijke

waaraan op deze vergade-

uitgroei en tot een ver-

ring hopelijk ook aandacht

duidelijking van het te

kan worden besteed.

voeren beleid.

Ook administratief is er weer door veel mensen een

Aldus uitgebracht te Sche-

hoop werk verzet, er zijn

veningen op 14 maart 1978.

besprekingen gevoerd om te

Goedgekeurd te Scheveningen

komen tot een professiona-

14 maart 1 978.

Het Amsterdams Ballongezelschap Vliegervrienden en ander

reld: .de F levopolder •

luchtgespuis onder de schip-

treffende

pers_ Om de ;'1idzomer van

tendijkse ruwe schets van

passende waardering te voor-

aardwater en natuurspelingen

zien organiseert het Amster-

van wat ooit in een hopelijk

dams Ballongezelschap tra-

verre toekomst de haven van

ditiegetrouw 'nMidzomervlie-

de uit het papier groeiende

gerfeestweek van 18 tot 25

stad Almere zal zijn.

juni om vliegeraars aller

Daarom willen wij van het A.B.

landen en gezindten (en ande-

G. dat wie van de schippers

re beoefenaars der zachte

houdt van een luchtige lig-

luchtvaart,b.v.:duivemelkers,

plaats met uitzicht op het

astronomen, astrale reizigers

Gooimeer met boven zich een

etc.)met elkander te vereni-

lucht, beschilderd met de uit-

gen. Dit jaar vindt het plaats

ingen van zachte luchtvaart,

op een lieflijk strand in het

zich die Midzomervliegerfeest-

gr···otste Nieuwe Land ter We-

week met boot en al neervlijt

3

terr~in

Het be-

is een bui-


in deze nog niet door haven-

Even als op de vorige vlieger-

meesters geteisterde, lucht-

feesten zullen artiesten uit

kastelen weerspiegelende

binnen-en buitenland hun koste-

wateren Gods.Er is ruimte,

loze medewerking verlenen. Het

stilte, zon, regen, wind,

artistieke hoogtepunt zal on-

water en strand. Er is een

getwijfeld op zaterdag 24 en

busverbinding met Amst 3r<1 am

zondag 25 juni liggen. Oude

(nr 60) en het Gooi, er is een

Vliegervrienden als het Elec-

supermarkt op loopafstand. Er is

tric Circums, de Volharding,

een ' slecht weer tent', een toneel

Loek Dikkers waterland ensemble

en sanitaire fasciliteiten,

hebben hun aanwezigheid al

maar er is géén organisatie

toegezegd. Uit België komt de

die het kamp schoonhoudt en

groep Mass Moving, uit Zeeland

voor de voeding der hongerige

de Idahocompany. Uit Denemarken

magen zorgt. De deelnemers

komt een circus, uit Parijs en

aan deze vliegerweek worden

Hilversum hete luchtballons.

geacht voor zich zelf te zorgen.

Het Bosch Vliegergenootschap

Alle mogelijkheden dus voor

bereid een manifestatie voor

het particulier initiatief:

en het Amsterdams Ballon Ge-

wie geinteresseerd is om ge-

zelschap werkt aan een serieus

durende korte of langere tijd

luchtexperiment. Tevens

in het kamp een theehuis of

zijn er plannen voor des-

restaurant te exploiteren kan

kundologische expedities

kontakt opnemen met het volgende

naar de eilanden Pam?ls

telefoonnummer: 02907 - 3254,

en de Dode Hond. In de

020 - 265214.

week van zondag 18 tot en

·.

18-2.S" Jv11i'7s

,·>·

:·.=:· ·

·

f-Vr%1'/t,_o~13_~ G.~~?"

4

.'


met zondag 25 juni kan

De prijzen zijn op dit moment

heel Nederland in de

nog niet exact bekend (offerte

Flevopclder de pan uit

moet nog worden uitgebracht)

komen zweven. Er is ruimte

maar globaal zal een tuiglier

voor iedereen, niets is te

op f2200.=, een klipperlier

dol, ieder idee kan worden

op f2000,= en een stel zwaard-

uitgevoerd. Er is geen lei-

lieren op fl700.= komen.

ding, geen directie, geen

Deze zijn dan alle volgens Oud-

centraal gezag. Kortom:

hollands model, met glijlagers,

de

zacht~ardigheid

is

met brcnzen bussen, gefreesde

weer aan de macht!

stalen tandwielen met grote

Hoort zegt het voort!

(grove) vertanding, en een

Komt allen!

jachtwiel met gebogen spaken.

Wat er ge-

beuren gaat hangt in de

De zwaardlieren zijn met enkel

lucht!

en dubbel werk. Verder zijn er nog diverse andere materialen te koop, eveneens ~~

Van het materialenfonds

via net fonds, elke

Sinds enige tijd is er een

Hoogte Kadijk 149, Amsterdam.

nieuwe aktiviteit aan het

Ook de lieren zullen op Het

front van het materialenfonds:

Kromhout worden opgeslagen.

we zijn in kontakt met een lie-

Namens het bestuur,

zaterd~ ~

de maand op de

oude stoomwerf "Het Kromhout"

renfabriek omtrent de levering Fred Schimmel.

van tuig- en zwaardlieren. het is de bedoeling om met behulp van het garantiebedrag van

De vereniging biedt te koop

het Prins Bernhard Fonds een

aan: Fries Tjalkje, 65 ton,

paar kleine series lieren te

ong. 2lx4,20m, was opgebouwd

bestellen, die vervolgens aan

tot woonschip. Den dekken,

de leden te koop zullen worden

kistluik nog aanwezig, roef

aangeboden. Momenteel denken

en mastkoker niet meer.

we aan-10 4-rols tuiglieren,

Richtprijs f8500,-, voor-

6 klipper (hangende koker-)

waarde: schip moet worden

lieren en 6 stel zwaardlieren.

gerestaureerd. Inlichtingen

Op korte termijn zijn proef-

sekretariaat:020-244516,

exemplaren klaar waarna we de

Postbus 2004, Amsterdam.

definitieve vorm voor deze eerste series zullen bepalen.

5


De hierbij afgebeelde spoelbak is een kopie van een door een schipper zelf gemaakte (zoals doorgaans het geval was). Het geheel is gelijnd en geschroefd en de haken zijn m.b.v. slotschroeven aan acter- en onderzij de bevestigd. Vaak ook zijn de haken aan de zijwanden vastgemaakt wat m.i. een iets steviger konstruktie is.

De Spoelbak Op de oude vrachtschepen was de putsbak doorgaans rond het achterdek te vinden. Deze bak werd gebruikt voor wassen en spoelen. De bak hing meestal met twee haken aan het zetbord of aan de hekrailing en kon t.b.v. sluizen en dergelijke weggehaald worden; hiervoor zijn bij de wat 'luxere' uitvoeringen een handgreep uitgeboord in de zijwanden (zie tekening l).In sommige gevallen is de bak op een vertikale pin bevestigd en kon zo naar behoefte binnen- of buitenboord gedraaid worden.

-------rr:= 11 L_ _ _ _ _ _

11 11 11 11 11 11 1 11 11 11

Jl /lO

EN

,

"" HT

;]

1: 11

--' ~ --------

Onze bak is aan de buitenzijde groen (op tekening 1 wit gelaten) en aan de binnenzijde rood (op tekening 1 grijs).

7tt<flv111Cj 1

,..,~

, '

1\c""

In de bak zelf is meestal een plankje aangebracht voor zeep, bortels, e.d., die door het stootrandje en de erboven aangebrachte plank beschermd waren tegen wegrollen en (regen)water. Door het gewicht van de spoelbak hing deze iets 'voorover' en zo liep het overtollig water tijdens of na het spoelen naar buiten door de daarvoor bestemde kier of (en dat geldt voor de meeste gevallen) door de 2 gaten die in de beide uithoeken van de bodem waren uitgeboord.

6

- -- - ...", - :_:;ru

c=::::)

/(""

"17AANt,Cl1T

~

.ll.

1, j K

~,,

...

Zowel wat betreft de kleur als de vorm van de spoelbak is een behoorlijke varieteit te konstateren. Ter illustratie daûrvan verwijs ik naar een aantal afbeeldingen


in "Glorie van de oude binnen -

vaart", Born, Assen, waarbij de spoelbak m.i. redelijk waarneembaar is ; te weten afbeel ding: 26 (IJselaakje,stuurboord) 74 (Klipper, hek) , 100 (Tjàlk, bakboord), 115 (H.Tjatk,bakb . ), 137 (bakb.) , 160 (Tjalk ,bakb.), 179 (T jalk,bakb .), 190 (Hagenaar,bakb.) en 206 (Hoogeveense praam,stuurb . ) . •rekening 2 is in een schaal van 1: 6 .

veel plezier bij het maken en gebruik van de spoelbak. Edu va n de Velden.

VAN DE PENNINGENBEHEERDER Ook deze keer weer een stukje over de financi ën . Van de ongeveer 600 leden die vorig jaar hun kontributie hebben betaald (en dus ook voor 1978 een acceptgirokaart ontvingen) heb-

alsnog hun kontributie voor '78 betalen , hoeven wij geen aanrna.n ingen te sturen en dat bespaart ons een hoop werk en de vereniging een hoop geld (porto , enveloppen) .

ben er momenteel 4 22 hun bijdrage voor '78 overgemaakt . Het gemiddelde ligt hoger dan

DUS ZOEK DIE ACCEPTGIROKAART OP OF PAK UW EIGEN BOEKJE EN SCHRIJF UW BIJDRAGE IM IN, F 2Q,;) OVER OP POSTGIRO 31599~J T,N , V, '' HET VAREND MUSEUMSCHIP" POSTBUS 2~04 AMSTERDAM.

vorig jaar (f26.0l tegen fl7 .81 voor 1977) , terwijl de minimumkontributie van flS.~ voor '77 naar slechts f20.~ is gebracht voor ' 78 . Het

eni<~e

Een aan ta l mensen hebben, ondanks de aankondigingen, het oude minimum van flS.= gestort.

waar ik als penning-

mocht u d i t zijn overkomen, stort dan s . v.p. alsnog de resterende fS . : (meer mag ook natuurlijk), anders moeten we toch nog met aanmaningen gaan werken.

meester minder gelukkig mee ben is dat van de 605 momenteel genoteerde leden er tot op heden 422 hun kontributie wel hebben voldaan, ergo 183 mensen nog niet hebben betaald. Wanneer deze op ko rte te:r:mijn

Fred Schimmel.

7


De trekschuit Onderstaande tro-F'+'en wij aan als bijlage van het inventarisatieformulier, dat wij ontvingen van de heer C.J. van 1.l'faning, ltd van onze vereniging. Het stukje over de trekschuit werd gepubliceerd door de vereniging "Vrienden van Gaastmeer" en mogen wij overnemen met toestemming van de heer C.J.van Waning Trekschuiten onderhielden tot in het begin van de twintigste eeuw regelmatige vervoersdiensten voor personen en goederen tussen vele steden en dorpen in Friesland. Bij mijn weten is mijn Trekschuit het enige, nog in de vaart zijnde, vaartuig dat aan die oude tijd herinnert. De Trekschuit werd wat haar roefopbouw betre+'t, nauwkeurig nagebouwd naar die van de snikke, welke tot ongeveer 1906 een regelmatige dienst onderhield tussen Leeuwarden en Franeker. Deze houten snikke werd destijds gekocht door Prof Cornelis Visser, tot 1928 hoogleraar in de Bouwmaterialen aan de Technische Hogeschool te Delft. De "moderne" professor ging elk jaar met een zestiental van zijn studenten in Friesland jagen en gebruikte daarbij zijn trekschuit als verplaatsbaar jachthuis. Toen omstreeks 1920 de houten snikke zodanige lekken en ouderdomsgebreken ging vertonen dat zij onbruikbaar werd, zocht prof. Visser naar een vervanger voor zijn jaagschuit. Hij vond en kocht hiertoe een ijzeren (puddelstalen) pakschuit van het model dat vroeger ook als trekschuit werd gebruikt. Op dit uit

8

ongeveer 1900 daterende casco liet prof. Visser door een bekwaam timmerman, volgens zijn opmetingen en aanwijzingen, de roefopbouw van zijn oude houten snikke nabouwen. Ook deze "nieuwe" jaagschuit werd voorzien van een eenvoudig dagverblij""' achterin de roe""'opbouw, en voorin 8 dubbelkooien. Na zijn pensionering verkocht prof. Visser zijn trekschuit aan de heer en mevrouw De Weerd te Amsterdam, die hun schuit bij de jachtbouwer Willem Stofberg te Leimuiden lieten inrichten tot zomerverblijf van dit echtpaar. Ook deze inwendige ombouw geschiedde met grote zorg en bekwaamheid. Mevrouw de Weerd besteedde jaren lang vele uren aan de inwendige beschildering van de roefopbouw: wanden, deuren, meubels. Zij gebruikte daarbij het Hindeloper procĂŠdĂŠ, met bloemen en diermotieven. (Voor ons is het een moeilijkheid iemand nog te vinden die dit typische schilderwerk kan restaureren) In januari 1968 kochten wij de trekschuit van mevr. de Weerd en brachten haar in juni daaraanvolgend naar Friesland, waar zij reeds in juli de hoofdrol vervulde bij het Waterspel "De Bevrijding van Blokzijl" (1673). Het waterspel werd in deze historische stad in nauwe samenwerking met de lokale bevolking opgezet en uitgevoerd tijdens de Zomerreunie van de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten.


Sindsdien verbleef de trekschuit in Friesland, Heeg en omgeving en Gaastmeer en omgeving. Sinds Heeg ons, na de aanleg en de omstuimige groei van de jachthavens aldaar, te druk werd in het volle zomerseizoen, vinden wij een rustige en fraaie ligplaats van juni tot medio oktober aan het weiland van de heer W. Cnossen te Gaastmeer. Tegenover de vroegere, historische belangrijke, bedrijfsgebouwen van de Gaastmeerse palingvisserij, thans eigendom van dr. Wumkes., draagt de trekschuit het hare bij tot de aantrekkelijkheid van de vaart van de Grote Gaastmeer naar het dorp. Dat de TREKSCHUIT als historische trekschuit in trek is, moge nog uit het volgende biijken: a. Voortgeduwd door haar opduwe trok zij in september 1976 naar "Holland", waar zij in oktober meespeelde in de filmopname van "Rembrandt van Rijn", voor Jos Stellig Filmproductions Utrecht. De reis van Rembrandt van Leiden naar Amsterdam in 1630, uiteraard per trekschuit werd opgenomen in de Drecht bij Leimuiden. b. Op 14 mei 1977 diende de TREKSCHUIT als bruidsschip bij het Waterspel "De Bruiloft van Jan Steen". Jan Steen trouwde Grietje van Goyen, dochter van de kunstschilder Jan van Goyen. Dit waterspel werd opgevoerd in de Dunne Bierkade-gracht te 's Gravenhage, waar het huis van de bruid nog staat, waaruit Grietje en Jan op 3 oktober huwden. c. Op 29 mei 1977 genoot de TREKSCHUIT de eer de standaard van ZKH Prins Bernhard te voeren tijdens de feestelijkheden te Zoetermeer ter gelegenheid van de opening van de nieuwe spoorlijn van Den Haag es naar Zoetermeer. d. Na een trektocht van 6 dagen van Den Haag naar Heeg arriveerde de TREKSCHUIT op 1 juni aldaar en begin juli nam zij haar zomerligplaats weer in aan de Var bij Gaastmeer. In augustus luisterde zij de "Regionale Friese Reunie van 1tonde Jachten" te Heeg op en op Hardzeildag de feestelijkheden tgv het 75-jarig bestaan van de "Sneker Zeilclub". Resumerend is de TREKSCHUIT niet een toerjacht en evenmin een nauwelijks verplaatsbaar woonschip, eerder een "Varend Monument" dat een positieve bijdrage levert tot de schoonheid van het Friese landschap. C.J. van Waning,

9


DAAR GAAT DE FRAM Deze kreet heb ik al vele

de beste zeilschepen ter

malen over het water moe-

wereld. De Noorse jol werd

ten horen van schepen die voorbij gaan. Hier uit

een begrip voor zeewaardigheid. Geïnspireerd door de

maak ik op dat de interesse

ideën van Collin Archer

voor dit schip zo groot is,

ontwierp de duitse prof.

dat het de moeite waard is

Max Oertn in 1905 onze

iets over de geschiedenis

Fram en werd gebou"1rl op

v~de

de helling van

~ffeltitsFr~te

Friedrich

vertellen.

Lürssen in Vegasack a/d

In 1892 gaf Friedtjof

Weser bij Bremen.

Nansen opdracht aan de in

De

Noorwegen wonende Schot

symboliseert de romanti-

Collin Archer een pool

sche bew::indering voor

vaartuig te ontwerpen voor

Nansen en Archer. De F ram

een expeditie naar de

is 11.80 meter lang, 3.80

Noordpool. Nansen noem:le

meter breed en steekt 1.60

z'n schip Fram (voorwaarts)

meter diep. De romp bestaat

Dit oer solide schip kon de

uit 2 duims eiken delen,

ontberinqen van de Poolzee

overnaads gebouwd, met

doorstaan en zich zelf ver-

spanten van gegroeide krom-

heffen uit de greep van het

mers van 8 x 8 cm op een

alles verwoestende ijs.

afstand van 20 cm. Aan-

Collin Archer ontwierp in

vankelijk had het schip een

1893 de eerste zeilende

grote mast en deed dienst

reddingsboot die bij zware

als varend

zeegang en stormweer uit

jacht schippers.

kon varen om hulp te bieden

In 1925 werd de

aan de in nood verkerende

van Exter onttakeld aangetrof-

schepen. Loods en vissers-

fen in het Nieuwe Meer. Het

schepen werden al eerder

fungeerde toen als woonboot.

door zijn toe doen sterk

Spoedig was van Exter eige-

verbeterd. Deze spitsgat-

naar en heeft de F ram weer in

ters, de typerende vorm

goede staat terug gebracht.

van het achter schip en de

Het tuigplan werd gewijzigd en

romp met het S spant, beho-

voorzien van een bazaanmast,

ren in hun afmetingen tot

hij vond dit handzamer, dat is

10

na~

van het schip

schoolschip voor Fr~

door D.


wel waar, maar mijn voorkeur is vertellen dat hij van Exter het niet. Op de laatste zomer-heeft gekend. Om de hoge reunie in Zwartsluis heb ik

onderhouds kosten te dekken

nog eens gezien hoe mooi de

werd het schip met schipper

Aurora van Altona is, getuigd verhuurd. Velen hebben met ĂŠĂŠn grote mast en een

daar goede herinneringen

lange giek tot over het roer. aan overgehouden. In de Aan het interieur werd niets

oorlog werd de Fram met vele

veranderd, de kajuit heeft

andere schepen bij de werf

loodskooien onder de gangboorden en achter de mast

het Fort op Nieuwendam door de Kriegsmarine in

een mooi mahonie houten

be slag genomen. Van Exter

buffet, waarboven nog al-

zag kans om op het laatste

tijd het portret van Friedt-

moment nog een afsluiter

jof Nansen prijkt. De gang-

te openen. Toen de inbe-

boorden waren bedekt met

slag genomen schepen weg-

witte zeildoekse lopers

gesleept werden was de

die dagelijks met groene

Fram gezonken, de Duitsers

zeep werden geschrobd. Het

zagen er maar van af.

vele koper werd goed ge-

De volgende dag haalde van

poetst. Van Exter of wel

Exter alles weer boven

Ome Dirk was een bekend fi-

water,met volle zeilen

guur

in Amsterdam en in

voer hij op weg naar een

het kleine zeilers wereldje.

schuilplaats over het Y

Hij had een zaak aan de

langs het hoofdkwartier

Oude Schans waar van alles

van de Kriegsmarine,

werd verkocht dat van ge-

brutaal werd een vlagge

strande en vergane schepen

groet gebracht die door de

was overgebleven. Hij was

Duitsers correkt werd be-

een goede vriend van Ko

antwoord. De onderduik

Kuyt die met een 40 jaar

periode die daarop volgde

oude Noor se jol "de Hol-

heeft het schip geen goed

land"

gedaan en na de oorlog

in 1937/38 een

u

zeilreis maakte van Zaan-

het schip in andere handen

dijk naar New York en terug.

overgegaan. De nieuwe eige-

over Ome Dirk en zijn Fram

naar heeft de Fram grondig

zijn veel sterke verhalen

gerestaureerd en er een

in omloop. Als ik nu een

lange tijd plezier van gehad

haven aan doe, komt er al-

De inzet om het schip in een

tijd wel een bejaarde heer

goede staat te houden is

11


bij de daarop twee volgende eigenaren groot geweest maar niet vol te houden. Toen ik de bijna 70 jarige Fram in 1974 kocht riepen mijn vrienden

"HEii~ WEET WAT JE BEGINT " Zondag j.l. hoorde ik van af een Hagenaar roepen:"Kijk daar heb je de Fram met de nieuwe voorzitter van het varend museum schip" • Ik dacht even:"

HEIN WAT BEN JE

BEGONNEN " Hein Stelle .

ADVERTENTIES Voor leden is er de mogelijkheid gratis te adverteren, waarbij de volgende voorwaarden gelden: de inhoud moet serieus zijn en passen in de doelstelling van de vereniging (schepen of onderdelen te koop aangeboden of gevraagd, dus geen 2e hands auto's of kennismaking) - maximaal 8 regels halve pagina breedte - geen commerciëel doel - de redactie behoudt zich het recht voor gratis advertenties te weigeren Tekst opsturen naar het bekende adres: postbus 2004, A'dam

Voor een grotere of commerciëel gerichte advertentie gelden de volgende tarieven: 1/1 pagina fl25,-

1/2

pagina

f

70,-

1/4 pagina f 40,-

1/8

pagina

f

22,50

Voor bedrijven kan het aantrekkelijk zijn om regelmatig te adverteren. Uiteraard zijn de prijzen voor dergelijke advertenties aangepast; graag voor opgave van de kosten een voorbeeld van de tekst,met het aantal keren dat deze geplaatst moet worden, opsturen naar postl:us 2004, Amsterdam.

12


Schipper Koster vertelt Het tot dan toe, bekende

niet meer van de lucht.)

houten zwaard moest plaats

Een mast valt vanzelf nog

maken voor het ijzeren.Het

meer op dan een zwaard,

waren in eerste instantie de

een mast steekt uit zijn eigen

scheepsbouwers(boven Gronin-

al een heel eind de

gen) die hierin weer nieuwe

Waar moest dit alles toch op

mogelijkheden zagen.

uitdraaien, een mast behoorde

Daar er voor een ijzeren

van hout te zijn, zo was het

zwaard maar enkele centi-

altoos geweest en zo moest het

meters nodig was, kon men

blijven.Verschillende schippers

de vrijgekomen ruimte be-

bleven het liefst maar uit de

nutten(aan het casco).

buurt van de mast(je kon nooit

Een steilsteven van b.v.

eens weten). En zo het in de

5.40 mtr. breed was met

dagen van Vondel was,dat als er

ijzeren zwaarden niks bre-

wat bij zanders voor'fiel, hij er

der alsb.v. een klipper-

wel even een gedicht op maakte,

aak van 5.10 mtr. met hou-

zo gebeurde het ook met de Dren-

ten zwaarèen.Dit was

tenaren met de ijzeren mast.

vanzelf weer een revolu-

Drente was over het algemeen

tie in de scheepvaart.Toen

erg arm. Mensen die van alles

bovengenoemde schepen zich

niks bezitten zijn dikwijls

aandienden in het schepen-

rijk aan fantasie. Nu volgt

park, zijn ze heel wat bekritiseert, vooral de

het gedicht: Voorheen groei'd ik in het bosch

echte fanatiekelingen ston-

thans maakt men mij van ijzer,

den na het zien van zo'n

Het mensdom gaat vooruit

schip,nog dagen later met

zij worden dagelijks wijzer.

de mond open van verbazing.

Wat eerst onmogelijk scheen

(Waar moest dit toch naar

is nu al daaglijks werk.

toe,dit moest wel het be-

Van binnen ben ik hol

gin van het einde worden.)

van buiten ijzer sterk.

Nog groter werd de verba-

Al heb ik geen pit of nerf

zing toen rond 1920 een van

in heel mijn lange lijf.

de drentse beurtvaarders er toe over ging om een ijze-

Ik sta toch als een rots en als een paal zo stijf.

ren mast op zijn schip te

bij het hijsen

zetten(Toen was de kritiek

of soms bij andere lasten

13

1~2h~

in.

van de zeilen


hoop ik mijn plicht te doen als een der andere masten. En mocht er iemand zijn

Heeft U zwaarverroestte

die mij graag wil bedotten,

lieren en dergelijke

ik verklaar toch op mijn woord,

laat het dan gritstralen

dat ik nooit zal verrotten.

en verzinken bij "DE VLIET"

En die nu maar van mij wat vreugde wil beleven

westvlietweg 83a Voorburg

die moet mij op zijn tijd

Tel: 070-987692.Na 6 uur

een kwastje olie geven.

070-656720.

namens Lang - Mager en Geduldig.

ADRESSEN

EN

TELEFOONNUMMERS.

Sekretariaat: Postbus 2004, Amsterdam. Giro-rekening: 3159900 t.b.v. "Het Varend Museumschip" BESTUUR voorzitter:

Weteringstraat 30, A 'dam

H. Stalle

020 - 240267 vice-voorzitter:

F â&#x20AC;˘ v Kreuningen

Predikheerenkerkhof 9, Utrecht,030 - 314061 werk

sekretare s se:

Yvonne Zeeger s

030 - 312690

o.z.voorburgwal 149,A'dam 020 - 24.4516

penningmeester:

Fred Schimmel

O.Z.Voorburgwal 149,A'dam 020 - 244516

havens-ligplaatsen:Ben Beltman

Postbus 2168 A'dam.

materialenfonds:

Herman Muller

Postbus 930

A'dam.

lid:

Willem v .d .Voet

Zuid-Schalkwijkerweg 50~ Haarlem 023 - 344743

lid:

Henk Matthes

Havenstraat 4, Elburg 05250 - 1128

WERKGROEP TUIGERIJ EN DOKUMENTATIE Postadres: postbus 2004 A'dam tel: 020 - 244516 (Fred Schimmel /Yvonne Zeegers) WERKGROEP HAVENS EN LIGPLAATSEN Postadres: postl:us 2004 A'dam tel: voorlopig nog geen.

14


Iets over het ballasten van zeilende bedrijfsvaartuigen. In dit stukje wil ik

ger dan bij een leeg schip.

iets vertellen over mijn

Een gelijklastig schip of

beweegredenen en ervarin-

koplastig schip laat zich

gen bij het inbrengen van

veel prettiger(op de kop

ballast in ons soort sche-

a.h.w.) sturen en het schip

pen. Het inbrengen van bal-

helt minder over bij varen

last heeft zo' zijn voor-en

op de zeilen. Het zal moge-

nadelen. Afwezigheid van

lijk ook wat later gereefd

ballast leidt er vaak toe

behoeven te worden,hoewel

dat het schip niet gelijk-

het natuurlijk ook weer lan-

lastig (voor even diep als

ger dewind recht in de zei-

achter) in het water ligt.

len zal krijgen,en er geen

Vooral schepen met oudere

wind over de zeilen heen

motoren

waait,wat bij een leeg schip

kunnen nogal

sterk kontlastig zijn. Uit

langer het geval is. Een ge-

een van de boeken van Hylke

ballast schip komt bij weinig

Speerstra kan ik mij het

wind moeilijker op gang maar

verhaal van een schipper

als het eenmaal loopt houdt

herinneren die het als een

het langer en stabieler vaart.

voordeel beschouwde enigs-

Dit laatste geldt natuurlijk

zins

ook bij manoevres als afstoppen

koplastig te zijn,

daar er dan bij vastlopen

op de motor en/of lijnen.waar-

nog wel eens wat te redden

op men wel erg bedacht moet

viel, terwijl een kontlas-

zijn. Een leeg schip wil nogal

tig schip er bij vastlopen

eens een hinderlijk tekort aan

of omhooglopen

schroefwater vertonen, vooral

wig opschuift.Ik heb dit

bij schepen die van achteren

met mijn eigen schip aan den

vol zijn gebouwd moeten dan

lijve ondervonden.Een sle-

allerlei kostbare lapmiddelen

per is er aan te pas geko-

worden gebezigd(tunnel) om

menâ&#x20AC;˘ em me er af te halen,

niet te vaak lucht te slaan.

overigens niet met verve-

Dan is er vaak maar een remedie:

lende financiĂŤle gevolgen,

Zakken.' Nu is het zoals al

want de man wilde slechts

eerder betoogd beter een kop-

een fles jenever accepteren.

1 astig of gelijklastig schip

Bij flink wat ballast is

te voeren, en als men dus t.b.v.

de drift aanzienlijk gerin-

voldoende schroefwater, achter

15


gaat ballasten, dan zit men

dat zelfs

haast wel vast aan ballast vèà r

de hele partij ineens voor de

de mastkoker. Van een schipper

deur zou liggen, wat mijn werk-

van zeilende bedrijfsvaartuigen

wijze niet ten goede komt.

vernam ik laatst dat steeds

Jinmers, als ik bij 10 ton zou

meer schippers hun ballast

merken dat het doel bereikt

overboord gezet hebben,het-

zou zijn, zat ik met twee ton

geen de zeileigenschappen

in mijn maag. Enig informeren

zeer ten goede moet zijn ge-

in de buurt(het Gooi) leverde

komen. Hierover ben ik onvol-

aardig wat bedrijven op die

doende geinformeerd om er

een ton of wat ponsdoppen

verder op in te kunnen gaan,

hadden staan en er graag voor

maar iemand die dat zou kun-

wisselende prijzen vanaf wil-

nen toelichten heeft bij voor-

den. Bij een bedrijf betaalde

baat mijn belangstelling

ik 20 et /kg, bij

Voor mijn eigen schip (klipper

Sct.Orrdat ik het materiaal

77 ton, 21 m.) heb ik gekozen

niet op het vlak los wilde

voor zodanige ballast, dat het

hebben liggen dacht ik aan

op zijn minst gelijklastig

een verpakking in zakken,

komt te liggen, ook wanneer

waarvoor de op snelwegen ge-

er ooit de zware kromhout-

bruikte plastic zandzakken ter

motor uit verdwijnt.(snik)

verzwaring van verkeersba-

Er was daarbij niet veel keuze

kens mij wel geschikt leken,

wat betreft het materiaal:

desnoods voorzien van een

cement of grint zou teveel

plastic binnenzak. Het geheel

ruimte innemen van het vrij

zou dan moeten komen liggen

lage schip, het moest onder

in bakken ,die tussen de katte -

de buikdenning geplaatst kun-

sporen geplaatst zouden wor-

nen worden maar niettemin niet

den ,van ca. 80 cm lengte ,

op het vlak rusten, orrdat dit

met opstaande van ca. 9 cm.

desmeerolielaag zou beschadi-

En met als lange opstaande

gen en er water tussen zou

zijde de kattesporen zelf.

kunnen blijven liggen. Lood is

De bakken rusten aan een lange

te

onderzijde op het op het vlak

duur en zo bleef over:ijzer,

van ver komen zodat

aen ander

in broodjes of als ponsdoppen.

geklonken hoeklijn (dus op de

De prijzen van ijzer in brood-

koppen van de nagels) en aan de

jes is aan de hoge kant: 30ct/kg

andere lange zijde op 4 lippen

is vrij normaal en bij een behoefte van ca. 12 ton loopt dat

die ik ca. 2 cm. van het vlak op de kattesporen zou moeten

lekker op. In mijn geval moest

lassen. Aldus kon de insmeero-

16


lie in tact blijven en evt.

bestelde ik nieuw van gegalv.

water er onder doorlopen en

l,5mm staal. De breedte van

drogen.Verder werd zo het ge-

33,3 cm hangt samen met de af-

wicht van een bak (90-120 kg)

stand tussen de kattesporen

niet gedragen door de vlakplaten

en is bij elk schip misschien

maar op de kattesporen. En last but not least zou bij las-

anders, bij mij was die 36 cm. Aldus werkend ben ik begonnen

werk aan het vlak onbelem-

voor het vlak te reinigen, in

merd gewerkt kunnen worden.

te smeren, steuntjes te lassen,

Ook kan het zo altijd weer

bakken te plaatsen en zakken

eruit genomen worden. De

neer te leggen,die ik elke

bakken zouden bij de korte

keerals ik schip;.aarts reed

opstaande zijden een 'slot-

meenam in de R4. Zo zakte

lip' gelast krijgen om schui-

langzaam mijn voorschip en

ven van de rij bakken te voor-

kreeg ik aardig kijk op de

komen .Per kattespoor liggen er

benodigde hoeveelheid. Onder

n .1. 4 stuks.

kooien in verre hoeken

Zo ben ik in de praktijk ook

maakte ik tegen het voorschot

ongeveer te werk gegaan, wat

extra bakken op de laadvloer

wel op wat extra werk en kos-

waarin ca. 50 zakken konden

ten uitdraaide¡Maar ik wist

Gewoon los op elkaar. Deze

niets beters in mijn geval te

houten bakken waren voorzien

verzinnen. Bij een zakkenfa-

van ijzer lijstwerk.

briek in Groningen( )lZZ, postbus

moet niet ineens gaan schui-

104 of 050-182120) bestelde ik

ven. Zo kwam er op de vloer

poly-geweven zakken met afm.43

nog eens 3 ton bij te liggen,

bij 60 cm tegen ca. 1,40 p.st.

maar de overige ballast lag

incl. B.T.W. Per bak 2 zakken.

super laag. Ik ben nu tot

Bij een plastic verwerkende

even achter de mast en lig

fabriek in Bussum (PVV, nijver-

nog steeds flink koplastig

heidswerf) bestelde ik binnen-

maar dat zal tegen de tijd

zakken van 0,2 mm mat. dikte

dat ik het MK-schot bereik

die er precies inpasten Ă f

0,70

l~

ton

wel anders zijn. Het vervan-

p.st. Plaatmateriaal voor bakken

gen van de kromhout zal de

versierde ik op de sloop (3mm

dan ontstane kontlastigheid

aluminium) en liet die knippen

wel weer opheffen, hoop ik.

op 33,3 cm bij 100 cm. Ik zette

In ieder geval zal ik niet

er op een selfmade zetbank

gauw last hebben van tekort

kanten aan van 9cm (korte

aan schroefwater, de onder-

kant) en het tekort aan plaat

kant van de hak verwacht ik

17


(O ja, dat kan wel met een vervolgartikeltje, door iemand met ook een beetje ervaring erin uit te dokteren.)

straks op l.25m. Tot slot nog dit: het aanbrengen van gewoon plastic binnenzakken lijkt overdreven, maar als je tonnen ponsdopjes met een grootte van een dikke speldeknop in een polygeweven

Mathieu Hendriksen.

zak schept, vallen er duiVOOR EIKENHOOT EN DIVERSE ANDERE

zenden tegelijk weer door. Bij grote ponsdoppen is het ook nooit weg, want allerlei drab, vocht en roest blijft zo in de zak en komt niet op het vlak. Een kostenraming laat ik over aan de lezer. Kon dat ook maar met de uurtjes en de kromme rug, die er aan verbonden zijn ~

HOUTSOORTEN KUNT U TERECHT BIJ HOUTHANDEL HOOGENDAM LUTKEMEERWEG 262 AMSTERDAM TEL 020 194173. b.g.g. 02505-506 TEVENS MACHINALE HOUTBEWERKING

AT T E NT 1 E DE

AT T E N T 1 E

E V E NE ME N T E NC O MM1 S 1 E

MARKEN

MAAKT B E KE ND DAT DE REUNIE

REDENEN ZAL

0 R G A N 1 S AT O R 1 S C H E

WORDEN D1T 1N

GE H 0 U D E N

OM

0 P 11, 12, 13, AUGUSTUS.

T E GE NS T E L L 1 NG T 0 T E E RDE RE

B E R 1 C HT E N .

18


Opsluiten, ruimen, soevereinen, klinken en koken Opsluiten

Onder "opsluiten" verstaan we het op bouten zetten van te klinken verbindingen, zodanig, dat de te verbinden onderdelen goed tegen elkaar aan zitten. Dit is nodig omdat,

wanneer de onderdelen niet goed tegen elkaar aanzitten, er geen waterdichte verbinding wordt verkregen. He~ vastzetten (aanzetten) van de moeren gebeurt met e~n punts/eutel of met een pneumatische moeraanzetter. Bij het opsluiten - en dit geldt ook voor het aanbouwen -

moet onder de moer een wasfe aangebracht worden, ter voorkoming van beschadigingen aan het plaatoppervlak door de n1oer. Een wasje is een vierkant stuk plaat waarin een gat geponst is.

Ruimen Het is niet mogelijk de platen en profielen zo af te schrijven dat de gaten volkorr.en tegenover elkaar uitkn1nen. Als de

&,aten geponst worden, komen er rond het gat bovendien naarscheurtjes te zitten. Om die redenen worden de gaten kleiner (ca. 2 mm) geboord of geponst dan nodig is. Voordat de klinknagel aangebracht kan worden, moet men er dan voor zorgen dat de gaten zuiver tegenover elkaar komen te zitten en dat ze de vereiste diameter hebben. De gaten moeten dus groter gemaakt (geruimd) worden. Dit gebeurt met een speciale boor. de ruin1er (fig. 163). De ruimer is over een gedeelte van zijn lengte taps, terwijl het overige gedeelte recht is en een diameter heeft gelijk aan de vereiste diameter van het gat. Aan de bovenkant heeft de ruimer een tapse kolf die past in een handluchtboortol. De luchtboortol produceert de kracht die nodig is voor het ruimen van het gat.

die hier behandelen. moet het gat eerst geruimd worden, waarna het dan gesoevereind kan worden. Doordat de lengte van de nagelsteel afhankelijk is van de dikte van de n1aterialen die samengeklonken r:'Oeten worden, zal het duidelijk zijn dat elk gat op een ;:elfde diepte uitgesoevereind moet worden. Dit kan men natuurlijk niet op het gevoel doen. Men kan het wel bereiken door op de soevereinboor een ring (fig. 164B) te n1onteren. De ring wordt dusdanig op de boor afgesteld dat, wanneer de stootrand het plaatoppervlak raakt, het gat op de juiste dieptl!is uitgesocvereinc.i (fig.165b). De stootrand zit zodanig in de ring opgesloten dat, wanneer hij de plaat raakt, de soevereinboor met de ring blijft doordraaien, maar de stootrand zelf stilstaat. Dit wordt bereikt, doordat tussen de ring en de stootrand een kogellager is aangebracht. Door het stilstaan van de stootrand wordt beschadigen van het plaatoppervlak voorkomen We zien in fig. 165a. dat de gecombineerde ruim·soevereinboor bestaat uit een ruimer met daarop een soevereinboor. Deze boor kan ook gebruikt worden met een ring met stootrand. Het voordeel bij het gebruik van deze boor ligt in hoofdzaak in tijdbesparing. Men voorkomt het extra verplaatsen en het verwisselen van gereedschap. Zowel je soevereinboor als de gecombineerde ruim-soevercinhoor \\'Orden geplaatst in een boortol zoals die gebruikt '' ordt bij het ruimen. Afhankelijk van de grootte der gaten ,~ 0rdt een lichtere of zwaardere boortol gebruikt.

Klinken l~~-t

klinken wordt in ploegverband uitgevoerd. Meestal de ploeg uit vier man: dl! klinker, de man die de nagels werkelijk klinkt en die tevens de voorman van de ploeg is; de aanhouder, die de r.~gel tegenhoudt; de insteker, d::~ ervoor zorgt dat de nagel in het gc,venste gat k.Jmt; de nagelheter, die de nagels op de vereiste temperatuur brengt.

o~·..,taat

l 2

Soevereinen

3

Het soevereinen wordt daar toegepast waar glad klinkwerk verlangd wordt. Door het soevereinen wordt de plaat rondom het gat voor een gedeelte afgeschuind, waardoor we dan ruimte ver· kregen hebben om de steel van de nagel weg te stuiken. De diepte van het soevereinen is afhankelijk van de kop die bij de nagel zal wordf"'l gebruikt. De verschillende typen van nageJkoppen zullen -.ve bij het klinken behandelen. Bij het gebruik van de soevereinboor (fi.5 • 164A) zoals we

4

\\'anneer de aanhouder en insteker in een beperkte ruimte werken, wordt er soms een vijfde man ingezet, die geplaatst wl1rdt tussen de nagelheter en de insteker en die dan op![ooier wordt genoemd. De klinknagels komen in diverse \ orn1en voor. De belangrÎ)kste nagels die in de scheepsbouw 'oorkomen, zijn in fig. 166 gegeven.

koU

,--·-·-·--·- 1 1

l'A'\ 1V,1 . 1

1

\,

.

- · - · '--f/

fig. 163

lig. 164a

ng. 164b

lig, 165a

19

fig. 165b

"'/

1

___j


Hij de conische kopnagel en de bolkopnagel wordt de lengte

het eind van de loop een snapper wordt geplaatst. Door de lucht, die in de klinkrevolver wordt seperst, wordt de binnenhamer met kracht tegen de snapper gestoten en schiet door de botsing weer terug. Zolang de lucht binnengeperst wordt, herhaalt deze beweging zich. Alvorens de nagel te klinken, geeft men enige slagen op het materiaal, naast de nagel, waardoor bereikt wordt dat de kop van de nagel tegen het materiaal getrokken wordt. Dat is dan tevens voor de aanhouder het sein dat er met klinken wordt begonnen. Vervolgens wordt de snapper op de nagelsteel geplaatst en de nagel opgestuikt. zodat deze goed vast in het gat komt te zitten. Daarna klinkt men het verzonken gedeelte van het gat vol door de revolver steeds te draaien. Bij het ronddraaien moet men erop letten dat het oppervlak van het materiaal niet te veel beschadigd wordt. Bij kop~ nagels is de nagel nu geheel klaar. Bij verzonken nagels moet de kop nog bijgewerkt worden. Dit bijwerken gebeurt wanneer de nagel afgekoeld is. De aanhouder houdt dan aan tegen de sluitkopzijde en de klinker "draai~" de zet~ kop op.

\ ~1n

de nagel opgegeven van onderkant kop tot aan het t:ind van de steel, de werkelijke steellengte. Bij. de rerzonken nagels meet men de lengte van bovenkant 'crzonken gedeelte tot onderkant steel. n; i de geklonken noge/ (fig. 167) noemt men de kop die aan Je nagel zit voordat de nagel geklonken wordt, de "zetkop'' en het gedeelte dat bij het klinken opgestuikt wordt, de ,.sluitkop''.

Q.)

'tl ~ ~

tri

,::

;J )...!

~ M

~

cd

UI i::: ¡rl ~

~

"'

e id ~ â&#x20AC;˘

~

Wc 1.ullen nu het werk van de klinkploeg op de voet volgen. O<! nagelheter moet dus de nagels warm maken. Hiertoe h;,;,,;-f1 hij een reldsmids (in de praktijk nage/kar genoemd) 0ij zich. In deze veldsn1ids wordt het vuur gestookt waarmee J:.: nagels verwarmd worden. In het vuur wordt een plaatje, \oor zien van gaten (nagelplaat), gelegd. De nagels worden in de gaten gestoken, zodat de nagelkoppen op de nagelrlaat liggen. Bij het heten van nagels vereist het enige c:Yaring om te weten wanneer de nagel op de juiste temper.i.tuur is. Is de nagel niet warm genoeg, dan kan de klinker de nagel nooit goed geklonken krijgen, maar wanneer de nagel te heet is bestaat kans op verbranding van het materiaal; daardoor zou de kwaliteit van het materiaal sterk teruglopen. Met behulp van een lange nageltang worden de nagels uit het vuur gehaald en opgegooid naar de instekec. Met de korte nageltang steekt de insteker de nagel in bet gat. Dit vereist enige behendigheid, doordat de nagel dezelfde diameter heeft als het gat. Het insteken moet zo vlug mogelijk geschieden. Wanneer dit te lang zou duren, zou de nagel te ver afgekoeld zijn. Wanneer de nagel in het gat zit, duwt de aanhouder de nagel aan, met behulp van de dol/ie. Een dollie bestaat uit een stuk rondstaal 1net een vierkante kop. Door het aan de kopzijde tegenhouden van de nagel wordt bereikt dat de nagel "trekt". De dollie komt voor als rechte dol/ie (fig. I68A), die wordt gebruikt op plaatsen waar de. nagel gemakkelijk te "hou~ den" is, en als schuine dol/ie (fig. I 68B), die gebruikt wordt op plaatsen waar in een scherpe hoek moet worden aangehouden, en ten slotte als kromme dol/ie (fig. 168C), die op bekrompen plaatsen wordt gebruikt. Bij deze dollies worden de nagels met de hand aangehouden. Ee:r.. andere methode van aanhouden, die veel wordt toegevast, is het aanhouden met de po1np. Deze pomp werkt n1et perslucht. Aan de ene zijde van de pomp is een snapper aangebracht, die bij het afzetten van de lucht in de cilinder van de pomp terugvalt. Bij het aanzetten '\.'311 de lucht schiet de snapper naar buiten. Aan de onderkant van de pomp kan een steun aangebracht worden in de gewenste lengte. De nagel kan nu geklonken worden. De klinker klinkt de nagel met behulp van een kUnkrevolver die met luchtslangen gekoppeld wordt op de persluchtleiding van de werf (fig. 169). In het kort is de werking van de klinkren>lver als volgt: In de loop van de revolver zit een binnenhamer, terwijl in zet kop

zet kop

Koken

Verbindingen die waterdicht of oliedicht afgewerkt moeten zijn, worden gekookt. Met een kookrevolver rn kookbeitel wordt een gedeelte materiaal van het ene onderdeel gedron" gen in het materiaal van itet andere onderdeel van de verbinding (fig. 170).

L..---

dol11e

snapper

fig. 169

c 9

A

fig. 168c

fig. 170 kook bei tet--

fig. 168a

fig. 168b

zet kop '

\

/

: '

steel ~

steel

~

,g

g' .!l

steel .!l

]

1

1

con1sthâ&#x20AC;˘ kop

bel kop

platverzonken kop

- s teel /

'

/

bolverzonken kop

fig. 166

./

fig. 167

20


te koop: originele vissers, + schouw z.g. n. "spekbak" bJ â&#x20AC;˘ -

te koop gevraagd: goed tuig

1940. Combuis stahoogte en

giek 11.50 m, hijs 10.50 m,

zelflozende kuip. Originele

fok onderlijk 5.00 m.

zeilen BIW 3. Lengte 9 mtr.

Moet in redelijke staat zijn.

Motor 24 pk diesel Interna-

M. Hendriksen Meentzoom 19

tional, prijs f 50.000,- te

Blaricum NH 02153-89449.

voor klipper. Gaffel 4.50 m,

bevr. tel. 030-314061 na te koop: Zware Kaapstander.

18. O0 uur.

neerklapbaar. hoogte 70cm. te koop: Ludieke platbodem

Inlichtingen T.Henstra

20 x 3.5 opbouw in zeeg,

tel: 023 - 323993.

met oude deuts 1 cil. voor weekend -permanente bewoning

te koop: 4-drum zeillier

event. ligplaats. J.P.Kuster

grenen mast 12 mtr. 25cm.

Nachtegaalstraat 38 Amster-

voet met beslag, steng en

dam.tel kantoortijde 020-

stagen.

126884 Na 03240-10716.

Gevraagd: Stuurrad,l.15mtr. diam. Tel020-251957.

te koop: 30 pk Kromhout gloei-

"IRIS" prins Hendrikkade

kop. start vlot, loopt goed,

t/o 142 Amsterdam.

draaiend te zien. Op vitale plekken gereviseerd met oud

gevraagd: goede fok onderlijk

vakmanschap.Datum van afleve-

7 mtr, hijs van 9 tot 12 mtr.

ring en prijs n.o.t.k.

P.H.Rezelman, Postbus 8

~.

Hendriksen Meentzoom 19

a/b m.s. Ysbrandt, Den Oever

Blaricum. NH 02153 - 89449. te koop: onderdelen van 6 cyl. Clockner Deutz type

Ik geef mij op als lid. Ik weet dat de minimum kontributie f 20, per jaar bedraagt.

517. Oud kolenkacheltje, oliekachel, 8 pk Samofa diesel, 12 st. aluminium lichtranden,glas

t

26 cm.

gevraagd: Mast,giek,tuig voor tjalk van 23mtr.lengte.

naam: adres: plaats: postcode: Ik heb (g)een schip:

Cas Korver,Populierenlaan 459,Amstelveen. tel 020 -

naam:

419883.

type en bouwjaar:

Profile for LVBHB - het Historisch Bedrijfsvaartuig

Bokkepoot nr 20  

Verenigingsblad van de LVBZB (voorloper van LVBHB)

Bokkepoot nr 20  

Verenigingsblad van de LVBZB (voorloper van LVBHB)

Profile for lvbhb
Advertisement