Page 1

'POOT Nr. 18-februari 1978 ' "----

'

Verkoop goederen Financieël overzicht van het jaar 1977

INVENTARISATIEFORMULIEREN LEDENVERGADERING DEN HAAG


INVENTARISATIEFORMULIEREN Bij deze aflevering van de Bokkepoot zijn iventarisatie-formulieren meegestuurd. Drie jaar geleden is er voor het eerst een goede poging gedaan wat meer te weten te komen over de schepen binnen onze vereniging. De werkgroep tuigage en dokumentatie is kortgeleden met het voorstel gekomen, dat het verenigingsarchief nodig 'ns bijgespijkerd moet worden, omdat: a/ het aantal schepen sterk is toegenomen b/ er weinig bekend is over deze nieuwe schepen c/ de stand van zaken m.b.t. de reeds bekende schepen in de afgelopen drie jaar danig gewijzigd kan zijn.

Het formulier is gelukkig niet al te ingewikkeld en we vragen daarom iedereen een (nieuw) formulier te willen invullen. We hopen op een snelle retournering aan: POSTBUS 2004, A M S T E R D A M

Het zou eenwaardevolle aanvulling betekenen als één of twee foto's van het schip kan worden meegestuurd. We springen helemaal een gat in de lucht als de schippers van reeds zeilende vaartuigen een tuigtekening (met schaalaanduiding) willen meezenden.

Aan deze ''Bokkepoot'' werkten mee: -_i

Ben Beltman Annemari,e Kos Eille van der Galiën Gerard Meijer Edith MÜller Herman MÜller Mathieu Hendriksen Piet Verkerk Fred Schimmel Yvonne Zeegers Els Schuursma

'

EVEN NOTEREN: DE LEDENVERGADERING IS 11 MAART A;S. Niet vergeten dus!

1


VAN HET BESTUUR Kort uittreksel van de notulen van de Algemene Ledenvergadering gehouden te Amsterdam op 6 maart 1976.

- Een uitgebreide diskussie over het gevoerde beleid vond plaats, beleid werd goedgekeurd. - Volgende voorstellen werden behandeld : kontributieverhoging tot f. 15 ,voorstel naamsverandering (wegens teveel problemen door bestuur teruggenomen) Benoeming klassif icatiekommissie Voorstellen evenementen (werden aangenomen) - Tot algemeen bestuur werden benoemd: voorzitter D.Greidanus vice voorz. Frank v. Kreu ningen sekretarissen: Y. Zeegers, G. v.d. Kuip, penningmeester: B.Beltman leden: W v.d. Voet, F. Schimmel, A. Jansen en H. Matthes. - Bestuurswisselling vond plaats.

- Om 12.30 uur opende de voorzitter Diek Greidanus de vergadering, heette de aanwezigen hartelijk welkom en ging in een inleiding in op het reilen en zeilen der vereniging in het afgelopen jaar. - Enige ingekomen stukken werden voorgelezen. - Het verslag van de Bijzondere A.V. van 17-8-''75 werd goedgekeurd. - De sekretaris bracht het jaarversclag uit. - De sekretaris bracht verslag uit over de financiĂŤle situatie, daar penningmeester E. de Wit te twee weken voor de vergadering was afgetreden, afgesproken werd dat tijdens de zomerreunie de definitieve financiĂŤle verslagen zouden worden overlegd. - De begroting vo~r 1976 werd besproken. - Diverse werkgropen brachten verslag uit.

-Aktiviteiten voor de toekomst werden bepraat. - Besloten werd met het zingen van het verenigingslied.

VAN DE VOORZITTER Hoewel mijn enthousiasme om miJ in te spannen voor het behoud van het zeilend bedrijfsvaartuig nog steeds niet is getaand en ik onze vereniging als middel om dit doel te bereiken, een bijzonder warm hart blijf toedragen, heb ik toch besloten om tijdens de aanstaande winterreunie de voorzittershamer neer te leggen. In het verleden

2

heb ik er herhaaldelijk op gewezen,dat mij eigenlijk de tijd ontbreekt mm de voorzittersfunktie naar behoren te vervullen. Daar ik niet voorzie, dat er in deze situatie in de naaste towkomst verandering zal komen, acht ik het in het belang van de vereniging gewenst, dat een ander deze taak van mij overneemt. Uit het grote enthousiasme,


waarmee indertijd de ver eniging is opgericht en de explosieve start wat betreft het aantal leden, zou men mogen afleiden dat onze vereniging in 'n behoefte voorziet en alleszins bestaansrecht heeft. Dit vermoeden wordt nog versterkt door positieve reakties van verschillende overheden en door het feit dat, -zij het in federatief verband-, door het Prins Bernhardfonds een lening aan ons werd verstrekt. Konkrete bewijzen voor ons bestaansrecht hebben wij echter tot nu toe nog niet kunnen leveren en op velen buiten onze eigen kring blijven onze denkbeelden nog steeds uiterst vaag overkomen. Dat geldt trouwens niet alleen voor de huitewacht, maar evenzeer voor vele leden, voor wie de Bokkepoot het enige verenigingskontakt betekent en het gekrakeel over al of niet geklassificeerde schepen met of zonder woonfunktieeven verwarrend werkt als voor de buitenstaander. In vele gevallen blijft men zich derhalve afvragen wat nu eigenlijk de doelstellingen van de vereiging ziJn. Natuurlijk mag men van een heterogeen gezelschap als het onze, bestaande uit individualistisch ingestelde leden, nier verwachten dat iedereen het altijd met elkaar of met het bestuur eens is; maar wel wordt het zo langzamerhand tijd, dat er fundamentele beslissingen genomen worden, die zowel intern als naar buiten antwoord geven op de vraag waar wij met de vereniging naar toe willen. In het midden latend of ik de juiste man ben om in deze periode leiding te geven aan de vereniging en zonder ook maar iets te kort te doen aan de in-

3

spanning en kwaliteiten van mijn mede-bestuursleden, ben ik van mening dat de vereniging op dit moment meer gebaatis bij 'n voorzitter, die aan het besturen van de vereniging de nodige tijd en aandacht kan wijden. Elders in dit blad zult U een bestuursvoorstel vinden om Hein Stolle tot voorzitter te kiezen. Ik stel me voor 100% achter deze voordracht en ben ervan overtuigd, dat hij in deze moeilijke opbouwperiode de vereniging voortref felijk zal leiden. Diek Greidanus.

Uittreksel Zomervergadering 1976 Kort uittreksel van de zomervergadering van 1976 Voornaamste punten: - financiel verslag over 1975 werd samen met kaskonunissie overlegd em goedgekeurd. - Overname penningmeesterschap door F. Schinunel werd meegedeeld. - gevoerde beleid t.a.v. woonschepenkonunittĂŠed werd bediskusieerd.


Konseptnotulen van de jaarvergadering 26-2-1977 te Enkhuizen De voorzitter opende de vergadering in aanwezigheid van + 50 leden. Ingekomen stukken en mededelingen: geen Jaarverslag van de sekretaris werd uitgebracht en door de leden goedgekeurd. FinanciĂŤl verslag van de penningmeester werd voorgelezen en door de leden goedgekeurd. Verslag van de kaskommissie werd niet gedaan maar zal in 1978 worden gedaan over het jaar 1976 en 1977. De begroting voor 1977 werd ingediend door de penningmeester en door de leden goedgekeurd. Verder werd erdoor de volgende werkgroepen de verslagen voorgelezen: dokumentatie-tuigerij redaktie, inventarisatie oude motoren,evenementen. Het gevoerde beleid over'76 werd door de leden goedgekeurd. Er vond 'n bestuurswisselling plaats: Arend Jansen ruimde z'n plaats in voor Herman MĂźller. De zomerreunie word in Zwartsluis gehouden Ook werd er besloten dat zomerreunie in de schoolvakantie zouden blijven vallen. De volgende ledenvergadering in 1978 wordt gehouden in de omstreken van Rotterdam. Besloten werd dat voorstellen tot benoeming van ereleden door de verenigingsleden aan het bestuur schriftelijk worden gedaan. Rondvraag en sluiting.

Jaarverslag uitgebracht aan de jaarlijkse Algemene Vergadering gehouden op 26 februari 1977 te Enkhuizen.

Was het jaarverslag over 1975 nog in een redelijk optimisme geschreven, de ontwikkelingen in 1976 geven ons een aanleiding tot het zetten van vraagtekens Deze vraagtekens duiden op een vertraging in de ontwikkeling der vereniging, afhankelijk van een aantal f aktoren waarop we hier nader willen ingaan. 1. Tijdens de ledenvergadering deze zomer is gebleken, dat er beslist geen behoefte bestaat aan polarisatie tussen de verschillende binnen de vereniging levende verschillen en belangen. Dat heeft wel als gevolg gehad, dat het soms moeilijk is de vereniging naar buiten te vertegenwoordigen. Voor welke belangeengroep moet je praten? Het gevolg van zo'n voorzichtig beleid is ook dat je minder overtuigd naar buiten kunt overkomen. Zelf ga je vragentekens zetten bij gemotiveerdheid. Men zou zich kunnen afvragen in hoeverre dit voorzichtige beleid werkelijk heilzaam is. 2. Het is niet gelukt om gelden voor een centraal beroepsmatig draaiend sekreaariaat los te krijgen. Gesprekken met CRM, ANWB en de Stichting Nationale Contactkommissie Monumentenzorg hebben niets mitgehaald wat dat betreft. Het gevolg was een vertraging in de uitvoerbaarheid van diverse akties, domweg door een gebrek aan tijd en mankracht. 3. Wij krijgen de indruk dat voor veel varende leden, en dan denken wij in de eerste plaats aan de

4


zeilschippers, de diskus~ sies over b.v. woonschepenwet en voor 6f tegen samenwerking met woonschepenkommi t tées, te sterk in de richting van het wonen op schepenzijn getrokken. Was of IS noet onze doelstelling het behoud van zeilende schepen?? Waarbij we dan nog niet aan de problemen van het wonen op schepen voorbij hoeven te zien. Juist onder de niet betalers van kontributie treffen we opvallend veel zeilschippers aan. Verliezen we soms een belangrijk deel van onze leden?? Meer en meer bespeuren we geluiden dat we ons doel uit ogen dreigen ter verliezen, dat er TEWEINIG gebeurd op het gebied van varen, tuigen en restaureren. Toch, als we nu komen tot een opsomming van de werkzaamheden in het afgelopen jaar, valt het in de eerste indruk niet tegen, de vraag echter of het voldoende was of het in de goede richting was, laten _ we in het midden. ________

alenfonds. Regelingen voor aankoop, organisatie, opslag, toewijzing en kontrole achteraf, werden ontworpen en het ziet er naar uit, dat zeer binnenkort de eerste aankopen en verkopen gedaan zullen worden. Wij willen in de eerstvolgende Bokkepoot een lijst van voorgestelde aankopen publiceren, met verzoek om toevoegingen of meer voorstellen, zodat wij weten waaraan de grootste behoefte is.

Als men alle kontakten met CRM, Prins Bernardfonds en onze Federatiepartners beziet, is het duidelijk dat het behoud van oude schepen in Nederland meer en meer aandacht gaat krijgen en 66k door buitenstaanders van steeds groter belang wordt geacht. Mede in dit verband wijzen we op het belang van het ontstaan van de vereniging van stoomschepeneigenaars en op een subsidie van f,150.000,-, die de gemeente Rotterdam uittrok voor het weeE vaarklaar maken van 4 oude zeiMeerdere gesprekken lende vrachtschepen van het met abtenaren van het minisMaritiem Museum Pr.Hendrik. ter ie van CRM hebben in 1976 Ookde aandacht en finanplaatsgevonden, hetzij in ci ële steun die de werfederatieverband, hetzij ven het Kromhout te Amover typische problemen van het Zeilend Bedrijfsvaartuig. sterdam en de werf ZwolsDe Federatie Oud-Nederman, Workum krijgen, duiden op 'n mentaliteitsverlandse Zeilschepen is inmiddels een feit geworden; andering ten gunste van het met onze Federatiepartners oude schip. 06k worden meer en meer gewone scheepsweris dit jaar een regelmaven meer 'old ship-minded' tig kontakt geweest, wat tagrijnen en zeilmakers vooraal kwam door de aanzie je weer belangstelling vraag van subsidies op orkrijgen. Tijdens de opganisatiekosten en evenerichtingsvergaderingin Marmenten bij CRM. En door de aanvraag voor subsidie ken sprak één der aanweaan het Prins Bernardfonds zigen als zijn mening uit dat het behouden en bevawelke in de herfst met de toewijzing van f, 150.000,ren van oude schepen een nieuw kultuurverschijngehonoreerd werd. Daarna is veel overleg sel is; wij geloven dat de gevoerd over de wijze geschiedenis hem gelijk van werken van het materigaat geven.

5


Met het ministerie van Verkeer en Waterstaat hebben we ook in of buiten federatieverband overleg gevoerd over het ontwerp binnenschepenwet en zaken als het vaarbewijs en de verplichte keuring van schepen. Met de scheepvaartinspektie is een diskus s ie opgang gekomen over de eisen, die aan zeilschepen in de toekomst gesteld zullen worden, De vereniging heeft zitting in 'n advieskommsl t.a.v binnenschepenwet. Met de staatsekretaris van Volkshuisvesting heeft 'n gesprek plaatsgevonden en is briefwisseling gaande over het ontwerp woonschepenwet. De vereniging is vertegenwoordigd in 'n interdepartementale werkgroep van Volkshuisvesting, CRM en Verkeer em Waterstaat, die dit probleem moet bestuederen. Over de ontworpen woonschepenwet is ook nogal wat te doen geweest met de diverse woonbotenkommittĂŠes. Na 'n gezamenlijke bespreking menen wij dat nu goede afi

spraken ziJn gemaakt voor 'n eerbiediging van elkaars belangen. Een eventueel vervolg en en ontwerp voor een bebelastibgwet op rekreatievaartuigen groter dan 12m.wordt door het bestuur nauwlettend in de gaten gehouden, evenals geruchten over het afsluiten van het Noordzeekanaal voor de rekreatievaart en kleinere schepen. Met onze zusterorganisaties in Duitsland, Engeland en Denemarken zijn enige incidentele kontakten geweest. De zomerreunie in Lelystad heeft een wat betreft het aantal aanwezige schepen een wat teleurstellend karakter gehad. Of dit nu aan de omgeving lag of aan de al eerder gekonstateerdeteruglopende belangstelling vsn de zeilschippers is niet duidelijk. In ieder geval wordt er hard gewerkt aan het organiseren van een ouderwets zeilvaartevenement in augustus.

LEDENVERGADERING DEN HAAG LEDENVERGADERING DEN HAAG Zaterdag 14 maart 1978.

Vanaf station Hollands Spoor tramlijn 8. De reisduur van beide is lOĂ 15 minuten. Beide trams leiden via de Scheveningseweg tot vlakbij de Duinstraat. (Zie bijgevoegde kaart}

De vergadering wordt gehouden in de foyer van het Appeltheater, Duinweg 6-8, Den Haag (tel. 070-502200) Het theater is gehuisvest jn 'n voormalige remise van de Haagse PAARDENTRAM en de foyer is eigenlijk een omgebouwde stal. HOE KOM JE ER?

Auto enz

--------

Komende vanaf de weg Amsterdam richting Den Haag Centrum aanhouden. Als Wassenaar gepasseerd is:richting Scheveningen Vanaf Rotterdam richting

QE~~e~~-Y~EY2~E:

vanaf station Den Haag Centraal, tramlijn 7.

6


Voorburg/Scheveningen aanhouden. Bij beide routes kom je ongeveer bij het Kurhaus uit, vandaar de route via bijgevoedge kaart.

in Scheveningen uit de 19e en 20e eeuw te zien is. -Vissershaven en visafslag - strand (lekker uitwaaien)

Er zijn redenen genoeg om 14 maart 1978 de kooi al vroeg te verlaten: -vanaf een uur voor de aanvang van de vergadering is er gelegenheid om alvast in de sfeer te komen met 'n bak koffie. -op 5 tot 10 minuten lopen van het theater (zie kaart) vinden we:Schevenings Museum, Neptunesstraat 92 (vanaf 10,30uur geopend. waar een verzameling op het gebied van visserij

We hopen dat iedereen tot 'n uur of acht wil blijven na af loop van de vergadering om: borrel te drinken - een film te zien over Skรปtsjes (geimporteerd door Sneeker Nieuwsblad) - te genieten van een eenvoudige doch voedzame maaltijd ( kosten+ f. 6,-)

L

:r I ic.

,~

AGENDA VAN DE ALGEMENE LEDENVERGADERING TE HOUDEN OP 11 MAART 1978 IN THEATER "DE APPEL" TE SCHEVENINGEN 12.00 uur Bezoek aan het Visserijmuseum. 13.00 uur openingswoord door de voorzitter 1. Behandeling van ingekomen stukken Mededelingen. 2, Jaarverslage van de sekretaris 3. Financieel verslag van de penningmeester. 4. Verslag van de kaskommissie. 5. Begrotingsvoorstel voor 1978. 6. Verslagen van de werkgropen: dokumentatie, havens-en ligplaatsen. 7. Het verenigingsblad "De Bokkepoot"; 8. Bespreking gevoerde beleid. 9. Aftreden en benoemen nieuw bestuursleden: Diek Greidanus treedt af als voorzitter en Guus van der Kuip treedt af als bestuurslid. Hein Stelle wordt door het bestuur als nieuwe voorzitter voorgesteld. 10. Ereleden. (alle verenigingsleden lunnen ereleden voorstellen; deze moeten uiterlijk 14 dagen van te voren schriftelijk bij het bestuur ingediend zijn.) ll. Voorstellen van aktiviteiten in 1978/79 12. Wat er verder tr tafel komt. 13, Sluiting.

7


VERSLAG VAN DE WERKGROEPEN Tuigerij, dokumentatie en inventarisatie zijn min of meer ineen gevloeid. Het bestuur heeft getracht deze werkgroep extra ruggesteun en aandacht te geven. Havens en ligplaatsen heeft uitstekend gedraaid; er zijn nogal wat bijeenkomsten geweest, gesprekken met de gemeen te Amsterdam en Dordrecht over havenproblemen zijn gevoerd, waarbij de tijdens deze vergadering ter diskussie te stellen vraag naar voren komt of wij niet zelf onze ligplaatsen onderling willen regelen in daarvoor aangewezen havsn. Ook de Bokkepootredaktie heeft het niet aan werklust ontbroken. Wij hebben echterin gesprekken met de redaktie vwel vraagtekens gesteld bij de mogelijkheden om op deze voet door te gaan, vandaar dat ook dit ĂŠĂŠn der diskussiepun ten zal zijn. De op de ledenvergadering in Amsterdam ingestelde klassificatiekommissie is na een aantal vergaderingen met het standpunt naar voren gekomen dat zij klassificatie niet noodzakelijk acht, maar de diskussie graag weer wil openen al de tijd daarvoor rijp is. Nu blijft in al onze kontakten met overheden steeds weer de vraag doorklinken over welke schepen wij spreken; het lijkt zinvol niet te lang om de hete brij heen te draaien en binnenkort de diskussie weer te openen. Op de Hiswatentoonstelling is verleden jaar een suksesvolle aktie gevoerd aan boord van 'n tjalk in de buitenhaven van het Rai-ge-

8

bouw. Dit dankzij grote inzet van een aantal leden.Daar wij daar dit jaar niet staan is te danken aan een verdere verkommercialisering van de Hiswa. Zelfs beproefde gratis deelnemers als de Ver. tot Behoud v.d. Waddenzee et Het Zeilend Zeeschip mogen er niet in. Over de brochure, die ook ter diskussie zal worden gesteld, valt nog te zeggen dat de daarvoor toegezegde gelden nog steeds n niet mochten worden ontvangen. Voor leden die hun vermogen aan de vereniging willen nalaten of schenkingen willen doen, is het nuttig te weten dat de vereniging in het bezit is gekomen van 'n z.g. fiscale verklaring. Het bestuur heeft een der leden gevraagdeen beleidsvisie op langere termijn te ontwerpen. Deze visie zal binnenkort aan de leden worden voorgelegd. Het bestuur heeft verder nog gemeend onze kontakten in de binneschipperij te bevorderen door het aangaan van 'n verenigingslidmaatschap van de Koninklijke Vereniging Schuttevaer. Ook is haar geadviseerd ons aan te melden bij de Stichting Nationale Kontaktkommissie Monumentenbescherming, die sinds 2 jaar het beleid der partikuliere behoudsinstellingen in Nederland coordineert. Tot slot valt nog te melden dat wij meenden de vereniging door aanmelding als lid van de Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee èn van de Vereniging tot Behoud van het IJsselmeer haar steentje aan het behoud van het vrije water en het milieu te laten bijdragen. (Bovenstaande werd goedgekeurd door de L;V. op 26-2-77)


VAN DE PENNINGENBEHEERDER U zult het wel gemerkt hebben of gaan merken: de acceptgiro ziJn weer verstuurd. We hebben ze aan ieder, die half-januari nog geen kontributie heeft be taald voor 1978, toegestuurd, plus aan de mensen die in 1977 nog geen kontributie betaald hebben. Deze Bokkepoot wordt ook aan alle mensen toegezonden: mochten zij het lidmaatschap van de vereniging toch de moete waard vinden dan dienen ze minimaal f. 35,- te storten.

Natuurlijk mogen alle leden meer overmaken, graag zelfs, want een volle kas geeft ons de mogelijkheid wat minder aanspraak te maken op de portemonnee van de mensen, die iets voor de vereniging doen. (b.v.telefoon,brieven,reiskosten enz. enz.) Zoals zoeven is genoemd, de minimumkontributie voor 1978 is f. 20,- geworden, overeenkomstig het besluit van de Algemene LEDENVERGADERING van 20 februari 1977. Voor degenen die reeds f. 15,hebben gestort kan de accept(min. kontributie 1977 f .15,- girokaart gebruikt worden om plus min. kontributie 1978 de resterende f. 5,- over te f. 20,-) maken.

FINANCIEEL Inkomsten

OVERZ~HT

OVER HET JAAR 1977.

resterende kontributie 1976 f. 1.110,kontributies 1977 9 .565,vlaggen (incl.porti) 464,75 diversen 19,verkoopmaterialenfonds 2.130,opbrengst ledenverg. 477,evenement 3.000,rente giro 15,goederen:voorraad materialenfonds (opgeslagen in Kromhout) 6.470,Uitgaven.

f.23.250,75

Bokkepoot nr.14,15,16,17 f. reiskosten Werkgrope havens-ligpl. bestuursvergaderingen sekretariaat kontributies andere ver. ouede rekeningen jaarvergadering nieuwspoortdag Evenement Zwartsluis aankopen t.b.v. materialenfonds folder ( 5.000x) diversen saldo postgiro

3.988,52 27,72,05 125,547 ,40 125,788,20 512,25 237,75 4.691,64 8,600,-1.609,5,1,011, 94

f.23.250,75

9


vervolg van de penningbeheerder -

BEGROTING 1978 INKOMSTEN f. 14.000,kontributies vlaggen 500,300,Bokkepoot jaarvergadering1.000,evemement '78 6.000,-

-

-

f. 21.800,-

UITGAVEN sekretariaat (typemachine) f. briefpapier-en vel vergaderingen f vlaggen Bokkepoot Federatie jaarvergaderingevenement '78 havens +ligpl. dokumentatie

2.100,1.500,500,1,500,4.500,500,1.200,7 .000,2.000,1.000,-

-

f. 21.800,WANNEER DE AANGESCHREVEN MENSEN, WELKE VORIG JAAR DE KONTRIBUTIE NIET HEBBEN BETAALD, NIETS MEER VAN ZICH LATEN HOREN, WORDEN ZIJ DEFINITIEF UIT DE LEDENLIJST GESCHRAPT; Fred Schimmel.

Verkoop goederen Van de partij goederen in Zwartsluis voor de verkoop aanwezig is het resterende gedeelte naar de museumwerf "Het Kromhout" Hoogte Kadijk 147 te Amsterdam gebracht. Voortaan zal elke laatste zaterdag van de maand van 10-17 uur het door de vereniging gekochte materiaal te kijk en te koop liggen. Hiertoe vragen naar Herman MÜller, a/b Eensgezindheid aldaar. Het gaat voorlopig om het

yo~~finiättij poorten en lichtranden, met en zonder klap

~ 15 t/m 35 cm, f. 90,tot f. 300 ,1 gelaste stalen helmstok geschopeerd lang 150cm ad f. 375 ,1 stuurlier met nestenschij f f. 200,12 dissels à f.25,1 watertankje niet aansl. en disp. deksel ge galvaniseerd. 45x70xl70 cm f. 200 ,1 pitch pine mast 11 m. top slecht, losse opgelijmde delen f. 200,1 gebogen essenhouten gaffel 4,5 m f, 200,1 luchthoorn 'Typhoon' f. 100,1 stuurrad ~ 90 cm f.350,1 paar eiken zwaardjes 120x75, mooi maar slecht f. 60,-

Een bezoek aan het Kromhout is hierbij altijd de moeite waard, er zijn nogal wat oude scheepsmotoren, stoommachines, modellen, houten boten en scheepjes te zien. Het complex zelf is ook interessant en er ligt altijd wel mooi spul op de helling of voor de wal. De vereniging is nu in onderhandeling met een lieren fabrikant, die bereid en in staat is alle moge lijke ouderwetse lieren te maken. Op de a.s. ledenvergadering hierover meer. Zouden diegenen, die belangstelling hebben bij lieren dit zo spoedig mogelijk aan het bestuur willen laten weten? Dit dan met naderen aanduiding van maten, type enz., zodat met 'n eventuele bestelling via het P.B.F.-materialenfonds rekening kan worden gehouden met de vraag. Dat het met het materialenfonds niet zo vlot gaat, houdt verband met financiel-technische compl~aties. Ik kom er op de ledenvergadering op terug.

10


Varende(r)wijs ANKEREN ZONDER GIEREN. Je gaat, na een dag onder zeil, voor anker en je wilt nog rustig met een borreltje van je avond genieten. Maar er staat nogal wat wind en je slingert, of je schip giert dan weer over bakboord en dan weer over stuurboord. Dan kan je een paar dingen doen:namelijk achter twee ankers gaan en dan moeten ze ongeveer 100 uit elkaar liggen. Maar dat doe je niet zo gauw, want dat vergt veel handelingen met het uitbrengen en weer ophalen. De tweede mogelijkheid is een flinke tros met of zonder puts over boord uit te zetten. Maar als je schip een beetje groter is ( en dat zijn onze schepen al gauw ) zal ze erslecht op reageren. Deze handelingen zijn eigenlijk meer tegen het gieren dan tegen het slingeren bedoeld.En vooral als je door de stroom ook nog eens dwars op de wind wordt gezet, wat op getijwater al gauw gebeurd, dan is er eigenlijk maar één oplossing.

Dat is een bazaanzeil of een druil bijzetten. Nu hoor ik al gauw; Ja maar dat is mooi praten, want ik heb geen bazaan mast. Voor diegen die wel een bazaanmast hebben is dat geen probleem. Maar het gaat dan ook voor die schepen die met één mast varen. Want het kan: Je neemt een grote of kleine fok (dat moet je zelf uitzoeken) dat ligt helemaal aan de gedragingen van je schip. Maar goed, je hijst met een grootzeilval aan de tophoek de fok, de halshoek zet je vast aan de nok van de giek en de schoothoek zet je goed strak naar voren op de giek. Dan zet je de grootschoot flink stijf door en je druil staat bij. En je kan die avond nog lekker van je borrel genieten. Gerard Meijer.

Varende(r)wijs De stabiliteit van zeilschepen. Wij gaan bij onderstaande beschouwingen ervan uit, dat het schip zich in vlak water bevindt. Volgens Archimedes zal het schip in het water een naar boven gerichte kracht ondervinden, die gelijk is aan het gewicht van de verplaatste vloeistof. Wil het schip niet zinken dan zal deze naar boven gerichte kracht gelijk moeten zijn aan het eigen gewicht Sen eventueel lading) . Volgens de mechanicaleer is er in het

11


schip een punt aan te wijzen waar de naar boven gerichte kracht grijpt. Dit is het z.g drukkingspunt, aangegeven als B0 (zie fig.l) Als het schip geen hellingshoek heeft, dan zal het drukpunt in het middenlangsvlak liggen, Bekijken we het schip, dan kunnen we het totaalgewicht van alle delen waaruit hetschip is opgebouwd (en eventuele lading) laten aangrijpen in het z.g. zwaartepunt G (zie fig.l)

Het drukkingspunt verplaatst zich van B0 naar Bx . Trekken we een verticale lijn door het drukkingspunt Bx dan zal deze lijn het middenlangsvlak snijden in een punt dat we het metacentrum noemen. (=Mxl Trek vervolgens een horizontale lijn door G, deze zal de verticale lijn door Bx in het punt G' snijden. Volgens de wiskunden is nu de afstand tussen G en G' gelijk aan de afstand tussen G en M vermenigvuldigd met de sinus van de hellingshoek, of GG'=MGxsinx. Er ontstaat een oprichtingskoppel ter grootte van het eigen gewicht van het schip vermenigvuldigd met de afstand GG' of oprichtend koppel =Gschip x GG'= GschiP x MG x sinx Er zijn voor de ligging van G t.o.v. Mx drie megelijkheden: 1/ G onder Mx, er ontstaat een oprichtend koppel schip = stabiel) 2/ G ligt precies op de plaats van Mx, het oprichtend koppel is nul. Geven we het schip een bepaalde slagzij, dal zal deze slagzij nier groter of kleiner worden, als de oorzaak van het slagzij krijgen weggenomen wordt ( schip=i ndi f fen t.)

We nemen aan, dat het zwaartepunt ook op het middenlangsvlak (lading gelijk verdeeld over de breedte) • Door b.v. een windstoot krijgt het schip x-graden slagzij. De situatie wordt dan als aangegeven in fig.2.

3/ G ligt boven Mx, er ontstaat door het eigen gewicht een kenterend koppel die de slagzij doet toenemen (schip=labiel)

,;;...,,p ;t:;¡,,; .('., Het zwaartepunt blijft op dezelfde plaats als de lading niet verschuift, het eigen gewicht van het schip verandert niet.

Stel dat bij een zeilschip G onder Mx ligt,betekent dit dan dat het schip niet kan omslaan? Uiteraard niet,want: a)de hellingshoek kan zo groot worden, dat openingen onder water komen.(het schip zal vollopen) b) stel van de scheepsromp zijn alle openingen afgesloten. De arm van het oprichtend koppel kan(afhan-

12


kelijk van de rompvorm) als in fig.3 getekend van grootte veranderen. Vermenigvuldigen we de arm (GG') met het scheepsgewicht, dan krijgen we het oprichtend koppel. WordL de hellingshoek groter dan een bepaalde waarde, dan zal het oprichtend koppel veranderen in een kenterend koppel (zie fig.3),welke het schip doet omslaan. Bekijken we nu het hellend moment (koppel) t.g.v. de wind in de zeilen (zie fig. 4.) .Om het niet te moeilijk te maken, nemen we aan dat

4) de resultante van de winddruk in de zeilen gelijk is aan P, deze grijpt aan in hetzwaartepunt van het totaal zeiloppervlak

5) het schip door zwaard en onderwaterschip een zijdelingse waterweerstand W ondervindt, die even groot is als P maar in omgekeerde richting werkt. Beide krachten veroorzaken het z.g. windmoment. 6) W aangrijpt in het zwaartepunt (lateraal punt) van het zijdelings(schaduw) oppervlak van het onderwaterschip. (z.g. lateraaloppervlak) 7)loef-of lijgierigheid door verschil in ligging t.o.v. langscheepse vlak van zeilzwaartepunt en lateraalpunt niet in rekening gebracht wordt. 8) winddruk neemt naar boven niet toe.

de zeilen niet gewelfd zijn en zuiver langscheeps vlak staan 1)

2) de wind dwars op ' t schip staat 3) de windstroom zuiver horizontaal gericht is

Stel - winddruk = G tonnen/m2 - totaal zeiloppervlak = A in 2 -zelzwaartepunt ligt h meter boven lateraalpunt Het windmoment in rechte stand (hellingshoek = 0 graden) is dan Mw 0 =AxGxh (tonnenmeter)

13


Het windmoment bij slagzij wordt kleiner, omdat de projectie van het zeiloppervlak loodrecht op de windstroom kleiner wordt en wel Axcosx en de arm h kleiner wordt en wel h x cosx Het windmoment in hellende stand wordt dan Mwx= GKAMcosxMh~cos

=GKAKhKc2s x =MwoKCOS X Als een beoaalde MWO aannemen, dan wordt het windmoment afhankelijk van de hellingshoek zoals aangegeven infig. 5

". _,,,llÛN~4Vc ~

hoek groter wordt dam xl Wat gebeurd er nu als het schip een plotselinge windstoot krijgt? (winddruk =Gtonnen/m2) Het schip zal vanuit de begin stand (hellingshoek= 0 graden) in ieder geval een hellingshoek x krijgen. Echter het schip draait nu ook met een bepaalde snelheid om zijn langsscheepse as, en zal dus een grotere hellingshoek krijgen dan x. Volgens de mechanica zal de hellingshoek niet groter worden dan x2 als het oppervlak van het vertikaal gearceerde deel even groot is als het oppervlak van het horizontaal gearceerde deel (zie fig. 7.)

".

/.V~.V

rr"°;

r

___,, Stel er waait een konstante wind, we willen weten welke slagzij het zeilschip aanneemt. Het schip zal die hellingshoek krijgen, waarbij het windmoment gelijk is aan het oprichtend koppel. Combineer fig.3 en fig. 5 (zie fig 6).

'9~ä::;,,,-."-E=

"'"'

~.;/

~·~? . ;

Het schip zal omslaan als het 'horizontale deel' kleiner is dan het verticale deel. (zie fig 8.)

~

.Y-"'2/..,;~c..V'.ri! /"41'

t?,,,e-4,;[J€-v.

:h'F. 6Er ontstaat evenwicht voor de hellingshoek x Merk op, dat het schip zal omslaan als de hellings-

geschreven door J.Struik.

14


zat, waren de schepen bij iedere werf toch weer anders van bouw en model.Men kwam al spoedig tot de ontdekking dat een ijzeren schip heel anders gebouwd kon worden, dan een houten en dat men met minder aan klinknagels ook wel een behoorlijk schip in elkaar kon zetten.; Rond de eeuwwisseling, in Men ging de aken bouwen: het begin van deze eeuw, Hasselteraken ( zgn. platwerd het houten schip steeds koppen) resp. klippermeer verdrongen en moest aken. De voorschepen en kopplaats maken voor het ijzepen zullen de wel van de ren, er vond toen als het Zuid-Hollanders en Zeeuwen ware een revolutie plaats afgekeken hebben, o.a. van (.tussen hout en ijzer) wij de Hardinxvelders. Deze willen het deze keer niet laatsten bouwden de schepen hebben over de voor-en g~stroo~lijnd, die waren praktegenstanders van hout of tisch niet aan afmetingen ijzer. Allen die bij die gebonden. Deze schepen maakouede schepen geinteresseerd te men van achteren goed zijn, staan meestal verbaast geveegd, dat ze het water los over de variatie in de bouw lieten, hetgeen op stromend van het schip. Momenteel water, bij tegenstroom vais het heel moeilijk om nog ren, een nuttig effect opzelf twee dezelfde schepen leverde. In Overijssel en bijelkaar te zoeken, waarDrente was men aan de al van men kan zeggen: die 'ns meer genoemde afmeting zijn precies gelijk. Indervan lengte resp. ook dieptijd is dat vanzelf heel te gebonden. Men trachtte anders geweest. De echte de klipperaak zou te bouwen zeilschippers, die de bouw dat bij ruimschoots 100 ton' van die schepen meegemaakt op de bekende (beruchte) hebben, konden daar hele bo5 voet kon laden. Er bleef men over opzetten. Dan maar dus weinig anders over, weer bij de bouwer te begindan hem maar vierkant te nen. Iedere scheepsbouwer maken, met van voren en deed het volgens zijn eigen van achteren een bijgeidee en zienswijze. slepen kantje. Van voren Het woord 'bestek' kenden kwam het bovenste stuk over ze vermoedelijk niet eens! te hellen op de klippermaToch werd het eerste schip wel het bestek voor het vol- nier, het onderste deel bleef gende. Door de vele scheeps- dus aak. Zo was dan de Klipperaak ontstaan.Het achterbouwers, die ons land rijk schip was vol gehouden, w~~ en omdat ieder zijn eigen ook al omdat het meer draagwiJze van bouwen aanhield, vermogen had. Nu aan zo'n werd dat op den duur een schip geen stuizen meer gevarieerde mengeling, alzat:n, had het denkbeeldig lemaal van type en bouw afveeL weg van een paard. wijkende schepen. De Hollanders en Zeeuwen De generatie vóór mij, kondie toch graag de Drenteden op een hele afstand zo naren mochten kleineren, maar zeggen en zien bij welke spraken dan ook al gauw werf het schip gebouwd was. over een klipper met een Om zo maar een voorbeeld faardenkont! Het ging met te noemen: In Zwartsluis, n klipperaak ook al net dat zo dik in de werven als met een tjalk:ze waren

Sc hipper Koster

vertelt :

'

15


niet vooruit te branden, hoewel het ene schip wel beter liep dan het andere. Dit gebeurde in 'n tijd dat niemand haast had, over snelheden werd toen helemaal niet gesproken. Ik denk dat ze toen dat woord niet kenden.Op de ondiepe kanalen was er in 'n geladen schiptoch geen gang te krijgen, de stapvoetse gang werd maar sporadies bereikt. Op de ruimten was dit alles wel even anders, alhoewel er daar ook niet zoveel opgelet werd. Er werd dan ook meer gelet op de weersomstandigheden en windrichting, dit la~t­ ste kon een reis wel 14 dagen uit de gissing laten lopen. Het maakte een heel verschil als je in Klazinaveen geladen was en je kreeg zomaar eens een dag of wat oostenwind. Dan was het niet zo'n krachtstuk om in niet al te lange tijd naar Amsterdam te varen. Meesal was het tegenovergestelde het geval n.l. dat de wind in de z.w-hoek zat, wat meestal met haarde wind soms storm gepaard ging. Dan was je niet op de losplaats op tijd. Ten eerste vangt een turflast veel wind op en dan de staande mast ook nog zijn deel. Vanwege de turflast kon de mast niet gestreken worden, in ieder geval niet, voordat men in Amsterdam was •. Men kon niet zomaar de mast strijken, de turf stond achter de mast een heel eind boven de mastkoker uit, dan moest er een goot gegraven worden, waar de mast op het voorste deel van de dekllast in kwam te liggen. Dat spoor werd denkbeeldig schuinoplopend gemaakt, zodat de mast in de turf bleef rusten en het achtereind de gewenste laagte bereikt had. Voor het Merwedekanaal was het 7m.Dit

was een nogal omslachtig werkJe had niet alleen met de mast te doen, ook moest de giek naar de kant gelegd vervolg schipper kosten worden, de rabanden losgemaakt worden;de giek bleef dus naast de mast liggen, lag daarom op de hoogte van de turflast!

Daar bij het strijken van de mast de wanden tegen de turflast kwamen kwam er niet voldoende loos in en moesten de wanden losgekoppelt worden. Al met al was het maststrijken een hele klus, het was dikwijls nog een werkje dat op de avond

16

EVEN NOTEREN: DE LEDEN:JVERGADERING IS 11 MAART A;S. Niet vergeten dus!


plaats vond (dan keek je maar een avondje geen t.v.) Wij gaan nu eens terug naar de bouw.Buiten de maximale afmetingen werden er vanzelf ook kleinere schepen gebouwd, want lang niet iedereen was er zo maar aan toe om een schip van 80 last te bezitten. De financiele kant speelde ook een grote rol, voordat met tot bestelling van een nieuw schip overging, werd er heel wat gewikt en gewogen wat eigenlijk het beste zou zijn, wat men wel of niet zou doen. enz. De grote variatie die er ontstaan is in de grootte vande schepen vond zijn oorsprong, dat er 2 vaargebieden waren:de overalvaarders en de provincievaarders. Onder de provincievaarders verstond men Grongingen, Friesland en Drente. Om eerste maar 'ns met de laatste de beginnen: Velen van de toen varenden waren meer plaatselijk georienteerd, voor velen was de handel punt een, het schip punt twee.Toen lagen de turfschepen (scheepjes) door de provincie verspreid om hunde handel als btandstof aan de man te brengen. Mede hierdoor heeft men toen zo'n grote variatie aan tonnage gekregen. De voordelen van 'n kleiner schip waren: !-bouwkosten waren lager 2-onkosten lager(sluis-en bruggelden) 3- een klein scheepje vaart heel gemakkelijk over smalle kanalen Degeen die een schip liet bouwen, hield er van te voren rekening mee wat de exploitatie van het schip zou zijn. In de volgende Bokkepoot zal het vervolg van deze uiteenzetting van Schipper Koster te lezen zijn.

Gelezen en uitgeknipt Gelezen en uitgeknipt uit het 'Eindhovens Dagblad' Brugwachter Een zekere Hofman gaf een boekje uit "Ambtenaren zijn ook mensen", waaruit ik het verhaal van de brugwachter verkort weergeef zoals het stond in het Eindhovens Dagblad" : "Er werd een brug gebouwd. Daarop werd een brugwachter in dienst genomen. Aa~gezien deze wakkere borst betaald moest worden, werd een kassier aangesteld. Op de kassier volgde een boekhouder en die had op zijn beurt de hulp nodig van een typiste. Toen moest er en leiding komen, dus benoemde men een chef. Maar aangezien de chef niet in z'n eentje kon aanmodderen, werd er een hogere chef aangesteld, en die kreeg weer een hoofdambtenaar boven zich. Daarop volgde de benoeming van een direkteur, die na korte tijd een direktie-assistent nodig had. En toen was het allemaal zo ingewikkeld geworden, dat er een raad van bestuur in het leven werd geroepen. Die besloot dat er een drastische bezuiniging moest plaats hebben, waarna de brugwachter werd ontslagen.". Einde van het citaat. Maar die brugwachter kรกn natuurlijk helemaal niet ontslagen worden, zelfs niet als die brug zou worden afgebroken. Je moet 'm herscholen tot putsjesschepper of computerdeskundige, en daar zijn ook weer mensen voor nodig. En zo blijven we lekker bezig.

17


Boekbespreking Boekbespreking: Geen moed vist ook (Uitgave: De Boer Maritiem) geschreven door Peter Dorleijn. Fijn tussen de vele hobbyen leuterboeken over schepen en watersport weer 'ns iets goeds aan te treffen. Dit boek van bottereigenaar Schenaar en schrijver Dorleijn bevat een keur van gegevens m.b.t. de zuiderzeevisserij met houten visserschepen. De tekst, waarvan een deel veel al eerder werd gepubliceerd, maakt inderdaad een wat fragmentarische indruk. Verhalen verteld door vissers en resultaten van eigen onderzoek. E.e.a. mag dan hier en daar wat dor zijn, alles wordt deskundig en excact uit de doeken gedaan. Er moet wel een heleboel onderzoek aan vooraf gegaan zijn.

de lange traditie van figuren als Nooms, de van de Veldes, Groenewegen en Tholen. Ik hoop dat er nog eens iemand op het idee komt zo'n boek over onze ijzeren vrachtschepen te maken.

Dorleijn blijkt weer in staat een boek over zo'n exact onderwerp geheel met eigen werk te illustreren. Dat werk varieert van puur technische (vlgs zijn botteraffiche) tot ook voor niet-insiders aantrekkelijke platen. Zo'n beetje alle varianten uit de hollandse school van 17e t/m 19e eeuw. xxx herken ik erin. Het meest van deze tijd en wat mij betreft het aantrekkelijkste, zijn de waterverftekeningen, zoals die op de boekomslag. Door Dorleijns gedegen kennis van het onderwerp, missen zijn tekeningen nooit, ook zijn artistieke aspiraties worden waargemaakt , een realiteit tot in de technische details. Zo gezien past hij mooi in

EVEN NOTEREN: DE LEDEN::;;VERGADERING IS 11 MAART A.S. Niet vergeten dus!

18


INVENTARISATIEFORMULIER INVENTARISATIE-FORMULIER VAN

VARENDE MONUMENTEN

In het kader van het streven de schepen onder de monumentenwet geplaatst te krijgen, is het van het grootste belag dat wij zo volledig mogelijk geinformeerd worden over elk schip. Derhalve door wij een dringend beroep op U hieraan mee te werken, in ons aller belang S,V.P. RETOURNEREN AAN : LANDELIJKE VERENIGING TOT BEHOUD VAN ZEILENDE BEDRIJFVAARTUIGEN, POSTBUS 2004, AMSTERDAM NAAM VAN HET SCHIP TYPE AANDUIDING OUDE NAMEN WERF VAN AANBOUW JAAR VAN TEWATERLATING ADRES WAAR SCHIP MEESTAL TE ZIEN IS NAAM VAN SCHIPPER/EIGENAAR STRAAT WOONPLAATS TELEFOONNUMMER NAMEN VAN VROEGERE SCHIPPERS, EIGENAARS EN OPVARENDEN:

GEGEVENS M.B.T. DE ROMP VAN HET SCHIP LENGTE VAN DE ROMP VAN STEVEN TOT STEVEN

cm

BREEDTE VAN HET SCHIP

cm

HOLTE

cm

MAX. LAADVERMOGEN

TON, VOLGENS MEETBRIEF NUMMER

MERKEN VAN TEBOEKSTELLING? SOORT AANDUIDING HET SCHIP IS OORSPRONKELIJ EEN LADING: MEESTAJ, VERVOERENDE: VAARGEBIED: IN HET GEBIED VAN: INDE JAREN:

(VRACHT,BEURT,VISSER, JACHT E.D.)


VERVOLG INVENTARISATIE-FORMULIER

TUIGAGE LENGTE VAN DE MAST HOOGTE VAN DE MAST GEMETEN VAN DEK TOT HOMMER LENGTE VAN DE GIEK LENGTE VAN DE GAFFEL LENGTE VAN DE KLUIVERBOOM LENGTE VAN DE ANDERE RONDHOUTEN WELKE ZEILEN KUNNEN ER WORDEN GEVOERD BENT U TEVREDEN OVER DE ZEILPRESTATIES VAN UW SCHIP ZIJN VAARBOMEN, BOOTSHAKEN,JAAGLIJNEN E.D. AAN BOORD

ANDERE MIDDELEN VAN VOORTBEWEGEN: MOTOR

TYPE

NUMMER

P.K. 'S AANTAL CILINDERS BOUWJAAR KEERKOPPELING REDUKTIE SCHROEF

BLADS VERSTELBAAR

MATERIAAL:

IS HET U BEKEND OF ER VROEGER EEN ANDERE MOTOR IN HET SCHIP HEEFT GESTAAN, ZO JA, WELKE? ZIJSCHROEF OPDUWER

WELKE INGRIJPENDE VERANDERINGEN HEBBEN NA DE BOUW PLAATSGEVONDEN?

RUIMTE VOOR NIET-GEVRAAGDE GEGEVENS (elk gegeven, ook het niet-gevraagde, is van betekenis!!)


Te koop stuurwerk + rad ( ~ 120cm ) inl. Rob Wielenga, a/b Twee Gebroeders, Singel t/o 111, Amsterdam. tel. 020-248653.

Te koop mooi tjalkcasco geh. origineel 70 ton 22x4,5m. bouwjaar 1929 80pk BMC-motor moet nog ingebouwd. Schroef, as, koker wel aangebracht. Bevr. bij P. Hiemstra, a/b Hoop-op-Welvaart, Willemskade t/o 36, Postbus 713, Leeuwarden.

Voor Oregon balken: Fa. Pothumus, Harlingen.

Tekoop vol eiken blankge lakte Friese kajuitschouw, goed onderh. in staat van nieuw, in kuip blokrooster. 8x2,95 m, diepgang 0,50m. Ongestaagde mast met contragewicht. Zeilopp. 26m2, voll.inventaris, 5 sl.pl., kombuis met rvs-aanrecht en kookstel. onderwatertoilet, dektent in 2 delen voor het hele schip. B.j. 1972 Inl. Smidslaantje 4, Laren. tel.02153-87399.

Te koop gevraagd voor in opduwer, kleine liggende Deutz of soortgelijks, vanaf 10 pk. tel. 05295-590.

EVEN NOTEREN: DE LEDENVVERGADERING IS 11 MAART A.S. Niet vergeten

dus~

Te koop Lister Jp4 40pk motor met Renck mech. keerkoppeling 2:1. Draaiend te zien. Inl. J.B.I.Schuursma op werkdagen tel.023-326031, dus ma t/m vr. 9.0017.00 uur.

Vriendelijke jongeman met stevige bokkepoot zoekt iemand met rechterhanden om zijn vlak te krabben (geen poot) Doornweg 19B, Zwolle.

Gevraagd: Grenen masten en rondhout voor klipper, grote mast + 16m. bazaan + 12m. Ed Spronkers tel 010189635

Te koop aangeboden: Omvormer, wegens walaansluiting van 24volt naar 220V. Max. 50 watt op 220. tel. 05295-590.

Te koop luxe motortj alk, 83 ton, 22,63x 4,45m. bouwjaar 1914 120pk Daf. Mooi betimmerd in helft van ruim. Ind. salonroef, ruime stuurhut. Zeer geschikt voor bewoning c.q recreatie. Bevr. P. Hiemstra, a/b Hoop-op-Welvaart, Willemskade t/o 36, Postbus 713, Leeuwarden.

Profile for LVBHB - het Historisch Bedrijfsvaartuig

Bokkepoot nr 18  

Verenigingsblad van de LVBZB (voorloper van LVBHB)

Bokkepoot nr 18  

Verenigingsblad van de LVBZB (voorloper van LVBHB)

Profile for lvbhb
Advertisement