Page 1

Metamorphosen Zaterdag 28 april Maastricht Zondag 29 april Sittard Ed Spanjaard dirigent Hannes Minnaar piano, winnaar 3e prijs Koningin Elisabethwedstrijd 2010

Volg ons op:

seizoen 2011 2012 | www.limburgssymfonieorkest.nl


Metamorphosen Ed Spanjaard dirigent Hannes Minnaar piano, winnaar 3e prijs Koningin Elisabethwedstrijd 2010 Richard Strauss | 1864-1949 Serenade voor 13 blazers opus 7 (1881) Burlesque in d (1885) pauze Metamorphosen. Studie f체r 23 Solostreicher (1945) Tod und Verkl채rung opus 24 (1889) Zaterdag 28 april Maastricht, Theater aan het Vrijthof | 20.00 uur Zondag 29 april Sittard, Stadsschouwburg Sittard-Geleen | 14.30 uur


Richard Strauss

(1864 - 1949)

Serenade voor 13 blazers opus 7 | 1881 Richard Strauss moet je niet op z’n woorden geloven maar op z’n noten. Terwijl hij de fraaiste meesterwerken schreef, zei hij evengoed de onzinnigste dingen. Als broekie van 16 over Wagners Lohengrin: ‘Onzettend zoet en ziekelijk.’ Twee jaar later over Tristan: ‘Gebrekkig contrapunt.’ En krap 24 had hij voor de ‘kunstige contrapuntiek’ van Bachs Hohe Messe weliswaar een goed woord maar was voor de overige kwaliteiten zo doof als een kwartel. Je zou zo’n snotneus toch, ware het niet dat hij ook nog wat anders kon dan praten: ten tijde van z’n bizarre Bachveroordeling bijvoorbeeld had hij al één van de pronkstukken van het orkestrepertoire, Don Juan, gecomponeerd. En daarbij, ook van z’n eigen muziek was hij niet altijd even onder de indruk: ‘Niet meer dan het verdienstelijke werk van een muziekstudent,’ zei hij over z’n meesterlijke Serenade voor 13 blazers uit 1881, vandaag te horen. (Zijn oordeel over Bach en Wagner zou hij later trouwens flink herzien; de laatste werd zelfs een afgod.) De Serenade is duidelijk het product van een vroegrijp mens – pardon, componist. Strauss was 17 toen hij ‘m schreef. Hoe briljant hij al die instrumenten met elkaar laat versmelten, om ze dan weer even fraai tegenover elkaar te plaatsen… Het stuk was zijn doorbraak als componist. In december 1882 voor het eerst gespeeld door het hoforkest van Dresden, kwam de partituur via Strauss’ uitgever bij de wereldberoemde dirigent en pianist Hans von Bülow terecht. ‘[Strauss is] de meest opvallende persoonlijkheid sinds Brahms,’ zei deze onmiddelijk. Hij voerde de serenade uit met het strak afgetrainde orkest van Meiningen, één van de beste orkesten toen. Zodat Strauss zijn ‘verdienstelijke studiewerk’ door topmusici gespeeld hoorde worden. Dat was op 27 februari 1884 in Berlijn. A star was born – zolang hij tenminste zijn mond hield...


Burlesque in d | 1885 Nogal schamper deed Strauss ook over het tweede werk van vanavond, de Burlesque voor piano en orkest uit 1885. Aanvankelijk tenminste. Z’n uitgever wilde het verrukkelijke stuk voor een flinke som van hem kopen maar Strauss verbood uitgave. ‘Louter onzin, de Burlesque.’ Ook achter de première zette hij beslist geen vaart; het stuk bleef vijf jaar op de plank liggen. Toen Strauss het uiteindelijk toch liet uitgeven was dat omdat hij dringend geld nodig had. Maar het stond hem flink tegen ‘nu een werk uit te geven waar ik al ver boven sta.’ Bovendien stuurde hij het zonder opus-nummer de wereld in, zo alsof hij vond dat de Burlesque niet in zijn oeuvre thuishoorde. Pas toen hij oud was zag hij de kwaliteiten van zijn vroegste meesterwerk (Strauss was 21 toen hij het schreef). De pianisten waren er eerst ook niet zo gelukkig mee. Hans von Bülow, vier jaar daarvoor nog zo enthousiast over Strauss’ Serenade, keek dit keer wat zuur. Dat was ook omdat het stuk zijn eigen pianistische tekortkomingen ongenadig bloot zou leggen: de Burlesque vraagt om een pianist met lekker grote handen, de grepen zijn enorm: ‘Iedere maat mijn handen in een andere stand – denkt U dat ik me vier weken ga uitsloven om zo’n weerspannig stuk in te studeren?’ Later trok hij bij: ‘Strauss’ Burlesque is beslist geniaal maar aan de andere kant afschrikwekkend.’ Misschien vanwege Strauss’ eigen onbarmhartig oordeel is het werk altijd weinig gespeeld. Pas de laatste tijd verschijnt het weer op de podia. Wat meer dan terecht is voor deze bron van leven en grappen, vol spreekwoordelijke konijnen die uit hoge hoeden worden getoverd (de pauken aan het begin bijvoorbeeld!) en bovendien een jeugdige voorloper van Strauss’ bekendste orkestwerk Till Eulenspiegel.


Metamorphosen. Studie für 23 Solostreicher | 1945 Van de jonge Strauss een grote sprong naar de late. Metamorphosen voltooide hij in 1945, op zijn tachtigste. Het verschilt behoorlijk van zijn vroege werken. Het is bezonken, diep, tragisch – wat natuurlijk ook te maken heeft met de achtergrond waartegen het ontstond, de Tweede Wereldoorlog. Men gist nog steeds naar de betekenis van de titel. De simpelste uitleg, namelijk dat die zou slaan op de vele gedaantewisselingen van de thema’s, is wat onbevredigend, zelfs een beetje een open deur want wat doet een componist anders dan zijn materiaal transformeren? Boeiender is een andere opvatting. In de moeilijke tijd dat Strauss het stuk schreef, las hij ter troost Goethe. Diens gedicht ‘Niemand wird sich selber kennen’, waarin Goethes idee van de menselijke metamorfose tot uitdrukking komt, maakte diepe indruk op hem. Volgens Goethes opvatting kan de mens na lang zelfonderzoek door in zichzelf het goddelijke te ontdekken, goddelijk worden. Maar tegen het decor van de Tweede Wereldoorlog zag Strauss een tegengestelde ontwikkeling: zelfkennis legt niet het goddelijke maar het bestiale in de mens bloot. Metamorphosen beschrijft deze ontwikkeling; het begint nog tamelijk opgewekt maar verzinkt tenslotte in een moeras van c klein. Kort voor het eind citeren celli en contrabassen het treurmars-thema uit Beethovens Eroica symfonie. ‘In memoriam’, lees je bij die passage. Ook dat roept vragen op. Misschien bedoelde Strauss Metamorphosen als rouwzang om het bombardement op München. ‘De brand van München,’ zo zei hij eens, ‘waar de Tristan in première ging, waar ik voor het eerst de Freischütz hoorde, waar tien van mijn opera’s gespeeld werden, was de grootste catastrofe in mijn leven.’ Toen ook de stad waar zeven Strauss-opera’s in première waren gegaan, Dresden, in de as werd gelegd, versterkte dat nog zijn idee dat de hele Duitse cultuur er aan ging. Zo kun je dit grandioos-lange adagio met zijn trieste Beethoven-citaat horen als de herdenking van een voorbije Duitse cultuur.


Tod und Verklärung opus 24 | 1889 Tod und Verklärung – dood en (bovenaardse) verheerlijking: een werk met zo’n onderwerp zou je ook aan de oude Strauss toedichten. Maar nee, hij was 25! Verbazingwekkend. Een symfonisch gedicht als Don Juan (‘mensen, denk bij dit werk aan de tijd dat U net verloofd was,’ instrueerde hij de orkestmusici aangaande de erotische teneur ervan) viel van de jongeman te verwachten, maar een thema als de dood, en dan óók nog een blik in het hiernamaals, hoe kon hij daar wat zinnigs over zeggen? Toch wist de jonge componist enigszins waarover hij het had. Een paar jaar eerder had een ernstige ziekte hem op de rand van het graf gebracht. Misschien dat daarom zijn muzikale uitbeelding van de mens op zijn doodsbed zó overtuigend en realistisch uitgevallen is. In die mate zelfs dat hij toen hij in 1949 zelf stervende was kon zeggen: ‘Het is precies zoals ik het in Tod und Verklärung componeerde.’ En kort daarvoor nog in zijn laatste lied Im Abendrot in antwoord op de vraag van de zangstem ‘Ist dies etwa der Tod?’ het Verklärungs-motief uit zijn jeugdig opus kon citeren. Voorin de partituur van Tod und Verklärung staat een toelichtend gedicht van Alexander Ritter. Zo lijkt het tenminste. De idealist ligt op zijn sterfbed, gekweld door pijnen; hij ziet zijn leven aan zich voorbijtrekken, zijn overmoedige jonge jaren en jonge liefdes, het tot wasdom komen van zijn levenskrachten, en zijn onvervulde idealen. Maar: ‘Mächtig tönet ihm / Aus dem Himmelsraum entgegen, / Was er sehnend hier gesucht. / Welterlösung, Weltverklärung!’ Heeft Strauss nu dit alles domweg in muziek vertaald? Nee, in het geheel niet! Want dit (niet bijster fraaie) gedicht ontstond juist naar aanleiding van zijn kennelijk uiterst beeldende partituur. Stephen Westra


Ed Spanjaard | dirigent De Haarlemse dirigent Ed Spanjaard profileert zich in een breed repertoire; zowel in het algemene geliefde als het avontuurlijke. Hij studeerde in Amsterdam en London en leidde vrijwel alle Nederlandse orkesten en trad wereldwijd op als gastdirigent. Hij debuteerde zeer succesvol in mei 2006 bij de Münchner Philharmoniker. In het jubileumseizoen van het LSO dirigeerde Ed Spanjaard vele werken van zijn persoonlijke keuze: Bruckner 9, L’Enfance du Christ van Berlioz, Daphnis et Chloé van Ravel, de Matthaeus’ Passion en Le Sacre du Printemps. Hij opende het 125e seizoen met een Tsjaikovski programma in het Concertgebouw en sloot af met als hoogtepunt het jubileumconcert op 2 september 2008 in aanwezigheid van Koningin Beatrix. In september 2010 dirigeerde Ed Spanjaard het Limburgs Symfonie Orkest in Fauré’s Reqiuem tijdens het Margraten Memorial. In het concertseizoen 2011-2012 is Ed Spanjaard met maar liefst 10 concertwerken te bewonderen met het Limburgs Symfonie Orkest. In juni 2012 neemt hij na elf jaar afscheid als chef-dirigent van het orkest met de uitvoering Le martyre de Saint Sébastien van Debussy.

Hannes Minnaar | piano Hannes Minnaar sloot zijn studie bij Jan Wijn aan het Conservatorium van Amsterdam af met een 10 met onderscheiding, en volgde lessen bij o.a. Menahem Pressler en Ferenc Rados. Minnaar was prijswinnaar bij belangrijke internationale concoursen, zoals het Concours de Genève en de Koningin Elisabeth Wedstrijd (3e prijs, 2010) in Brussel Bij laatstgenoemd concours maakte hij grote indruk met zijn vertolking van het weinig gespeelde 5e pianoconcert van Saint-Saëns en eindigde hij als hoogste Nederlander ooit. In 2011 ontving hij een Fellowship van de prestigieuze Borletti-Buitoni Trust. Zijn repertoire reikt van Bach tot de moderne tijd. Hij gaf recitals in vele plaatsen binnen Europa, als ook daarbuiten. Minnaar werkt met diverse Nederlandse en Belgische orkesten, zoals het Radio Filharmonisch Orkest

IJZEN! BESTEL NU UW ENTREEBEW

en het Nationaal Orkest van België, en dirigenten als Marin Alsop, Frans

Brüggen, Eliahu Inbal en Edo de Waart. Hij maakt zijn debuut bij het Koninklijk Concertgebouworkest in het 4e pianoconcert van Beethoven onder leiding van Herbert Blomstedt in 2013. Onlangs verscheen zijn debuutalbum, met werken van Rachmaninoff en Ravel, alsmede het debuutalbum van zijn Van Baerle Trio (beide bij Etcetera Records); de albums werden in binnenlandse en buitenlandse pers met enthousiasme ontvangen. Gramophone: “he’s a natural talent”.


Uw Limburgs Symfonie Orkest live! Mozart – Beethoven

) VRIENDEN MET GRATIS CD VOOR (NIEUWE

Ed Spanjaard dirigent Willem Brons piano | Venlo Maastricht Heerlen Sittard Venray Ragna Schirmer piano | Rotterdam Luik Donderdag 10 mei Venlo, Theater de Maaspoort | 20.15 uur (Vriendenconcert) Vrijdag 11 mei Maastricht, Theater aan het Vrijthof | 20.00 uur (Vriendenconcert) Zaterdag 12 mei Heerlen, Theater Heerlen | 20.00 uur (Vriendenconcert) Zondag 13 mei Sittard, Stadsschouwburg Sittard-Geleen | 14.30 uur (Vriendenconcert) Woensdag 16 mei Venray, Stadsschouwburg Venray | 20.00 uur (Vriendenconcert) Zaterdag 19 mei Rotterdam, De Doelen | 19.30 uur Zondag 20 mei Luik, Salle Philharmonique | 16.00 uur Inleiding voorafgaand aan het concert in Venlo, Maastricht, Heerlen en Sittard.

Proeverij 2012 | 2013 - Kennismakingsconcert Per Otto Johansson dirigent Simone van Trier presentatie

TIS! SLECHTS € 5 EN KINDEREN GRA

Voor € 5,- kennismaken met het Limburgs Symfonie Orkest? Onder leiding van dirigent Per Otto Johansson kunnen muziekliefhebbers uit Limburg en

Proeverij

omstreken kennismaken met het Limburgs Symfonie Orkest. Men leert het orkest kennen en een keur aan symfonische werken. Dit concert is voor iedere liefhebber een must en voor mensen die nog nooit eerder in aanraking zijn gekomen met klassiek muziek een heerlijke eerste kennismaking! Woensdag 23 mei Roermond | Theaterhotel de Oranjerie | 20.00 uur Donderdag 24 mei Sittard | Stadsschouwburg Sittard-Geleen | 20.00 uur Vrijdag 25 mei Maastricht | Theater aan het Vrijthof | 20.00 uur Zaterdag 26 mei Kerkrade | Theater Kerkrade | 20.00 uur Geen inleiding voorafgaand aan concert i.v.m. presentatie Simone van Trier

Presentatie nieuwe seizoensbrochure 2012 | 2013 Op woensdag 9 mei verschijnt de nieuwe seizoenbrochure van uw Limburgs Symfonie Orkest. Hoe het seizoen ingevuld gaat worden, hoe het eruit gaat zien, waar u het nieuwe

Limburgs Symfonie Orkest

LSO gaat herkennen: we laten het nog even geheim. Maar een ding blijft zeker: u kunt blijven genieten van uw orkest: van Bach tot Tsjaikovski, van Vastelaovendconcert tot Nieuwjaarsfeest, in uw theater of bij u in de buurt! De nieuwe brochure bol van uitdagende en toegankelijke programma’s, want in seizoen 2012 | 2013 staat het NIEUWE LSO centraal! Voor elke smaak is er een LSO! Nieuwsgierig?! Noteer 9 mei dan nu in uw agenda en houd uw brievenbus in de gaten,

Seizoen 2012 | 2013

want het Limburg Symfonie Orkest komt naar u toe! Vul snel uw formulier in en u zit ook in het nieuwe seizoen goed!

Concertfolder Metamorphosen  

Concertfolder Metamorphosen 2012

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you