Issuu on Google+

1

Hyperkinesias ความผิดปกติเกีย่ วกับการเคลือ่ นไหว โดยทัว่ ไปสามารถแบงไดเปน 2 ประเภท คือประเภทที่มีการเคลื่อนไหว นอยเกินไป (hypokinesias) และประเภททีม่ กี ารเคลือ่ นไหวกมากเกินไป (hyperkinesias) ความผิดปกติทเ่ี ปนการ เคลือ่ นไหวนอยจะรวมถึงโรคพารกนิ สัน (Parkinson’s disease) และ โรคพารกนิ สันเทียม (atypical parkinsonian syndromes) ดวย ประเด็นสําคัญของสวนนีจ้ ะพูดถึง ความผิดปกติในการเคลือ่ นไหวทีม่ ากเกิน (hyperkinesias) ซึ่ง รวมถึง การเคลือ่ นไหวทีเ่ กิดขึน้ เองโดยไมตง้ั ใจ ไดแก chorea, dystonia, myoclonus, tics, and tremor ความผิดปกติ เกีย่ วกับการเคลือ่ นไหวสวนมากเปนผลมาจาก ความบกพรองของการสงสัญญาณใน basal ganglia จุดสําคัญในการ วินจิ ฉัยโรค hyperkinesias คือการซักประวัติ และการทดสอบเกีย่ วกับระบบประสาท

ia s

1 Chorea คือ ความผิดปกติที่ไมประสานงานระหวางกลุม ของกลามเนือ้ และอาจถูกยับยัง้ ไปบางสวน ความผิดแบบเดียวกัน นี้อื่นๆ ยังมี athetosis และ ballism โดย athetosis จะชากวา chorea และ สงผลรุนแรงมากที่สุด ในอวัยวะสวนปลาย สวน ballism คือ การเคลื่อนไหวแบบ chorea ทีแ่ รงและเร็วกวา ในการศึกษาการเกิดโรค chorea

es

อาจเกิดจาก สาเหตุปฐมภูมิ ไดแก ความผิดปกติทางพันธุกรรม (ตัวอยางเชน huntington's disease, Wilson’s disease, และโรคกลามเนือ้ เสียการประสานงาน และหลอดเลือดฝอยพอง หรือ Ataxia-telangiectasia ) สาเหตุทุติยภูมิ

in

เชน การติดเชือ้ การบาดเจ็บของโครงสราง หรือความผิดปกติเกีย่ วกับ metabolism และสาเหตุจากชีวภาพ หรือกายภาพ การรักษาโรค Chorea เปนความทาทาย แตอาการสามารถควบคุมไดดว ย amantadine, neuroleptics, และ ยากลุม

rk

dopamine-depleting เชน tetrabenazine และ resepine

yp e

2 Dystonia เปนผลมาจาก การไมสามรถควบคุมการหดตัวรวมกัน ของกลามเนือ้ เมือ่ กระตุน และยับยัง้ ได สงผลใหรา งกายมีทา ทางทีผ่ ดิ ปกติไป สาม ารถแบงไดตามตําแหนงทีเ่ กิด (focal และ generalized) และแบงตามการเกิด ของโรค ตัวอยางของ focal dystonia หรือ dystonia ที่เกิดขึ้นเพียงบริเวณเดียว ไดแก โรคคอเอียง (cervical dtstonia หรือ torticolis), กลามเนือ้ รอบเบาตากระตุก (blepharospasm), โรคกลามเนือ้ กระตุกเมือ่ ทํากิจกรรมเฉพาะอยาง ไดแก

H

เมื่อเขียนหนังสือ (writer’s cramp),โรคเสียงแหบจากหลอดเสียงเกร็ง (spasmodic dystonia) สวน generalized dystonia หรือ dtstonia ทีเ่ กิดขึน้ ทัว่ รางกาย เปนผลมาจากความผิดปกติทางพันธุกรรม เชน โรค DYT-1 และโรค ตอบสนองดีตอ Dopamine (Dopa-responsive dystonia) , จากการไดรบั บาดเจ็บตัง้ แตแรกเกิด , หรือจาก โรค heredodegenerative disease เชน wilson's disease, huntington's disease โรค dystonia สามารถบรรเทาอาการ โดย ยากลุม anticholinergics, baclofen, หรือ benzodiazepines การฉีด botulinum toxin เขากลามเนื้อ ก็ใหผลดีใน focal dystonia หลายชนิด การผาตัดกระตุน สมองสวน globus pallidus internus จะใชรกั ษาในกรณีเปน dystonia ที่ ดือ้ ยา, หรือ DYT-1 บางสวน สวนโรคตอบสนองดีตอ Dopamine (Dopa-responsive dystonia) จะตอบสนองอยางดีมาก กับการรักษาดวย levodopa ในขนาดต่าํ

นศภ.นั ทธฤทัย ไล้ทอง


2

3 Myoclonus เปนการเคลื่อนไหวโดยไมรูตัวแบบฉับพลัน อาจเปน myoclonus แบบ positive เมือ่ มีการหด ตัวของกลามเนื้อ หรือเปนแบบ negative เมื่อกลามเนื้อสูญเสียแรงตึงในกลามเนื้อ การสั่นกระพือของมือ หรือ asterixis เปนรูปแบบหนึ่งของ negative myoclonus และสามารถพบไดในผูป ว ยทีส่ มองพิการจาก metabolism หรือ พิษ เชน ตับ วาย myoclonus อาจเกิดขึน้ ทัว่ ทัง้ รางกาย เฉพาะตําแหนง หรือตําแหนงทีเ่ ชือ่ มติดกันก็ได ซึง่ เปนผลมาจากการถูก ทําลายบริเวณ cortex, กานสมอง, ไขสันหลัง หรือ ปลายประสาท myoclonus เปนอาการปกติในอาการชักบางประเภท เชน โรคลมชักในเด็ก และ พบไดบอ ยหลังจากเนือ้ เยือ่ สมองทัง้ หมดขาดออกซิเจน myoclonus จะตอบสนองตอการรักษา ดวย benzodiazepines

4 Tics ก็เปนการเคลือ่ นไหวอยางรวดเร็วเฉพาะบางสวนของรางกายเชนเดียวกัน แตระดับ ความรุนมีตง้ั แตการ

ia s

แคลือ่ นไหวของกลามเนือ้ เพียงหนวยเดียว ซึง่ สามารถรวมกันเปนกลุม ของกลามเนือ้ หนึง่ กลุม ได และการเคลื่อนไหวซ้ําๆ ของกลุม กลามเนือ้ หลายๆกลุม tics ถูกจัดเปนอาการที่เกิดขึ้นโดยไมรูตัว แตก็เกี่ยวของกับ การถูกกระตุน จากภายใจจิตใจ ไดดว ย (premonitory urge) แตสามารถกดอาการไดระยะสัน้ ๆ tics สามารถเปลีย่ นระดับความรุนแรงของอาการ บริเวณ

es

ที่เกิด หรือความถีข่ องอาการไดตลอดเวลา เมือ่ มีอาการเคลือ่ นไหวหรือแสดงทาทาง (motor tics) รวมกับการเปลงเสียง (vocal tics) นาจะวินิจฉัยไดวาเปน tourette’s syndrome ซึ่งเปน tics ชนิดรุนแรง โดยปกติ tics จะรักษาดวย clonidine

in

neuroleptics หรือ dopamine depleters เมื่อจําเปน

Tardivr dyskinesia เปนคําทีใ่ ชอธิบายความผิดปกติในการเคลือ่ นไหวอยางถาวรทีอ่ าจเกิดขึน้ ได เนือ่ งจากการ

rk

ใชยาในกลุม dopamine-blocking เชน neuroleptics และ ยาตานอาเจียน (metoclopramide) โดยจะมีการแสดงอาการ ของ choreic และ/หรือ dystonic movement ตามสวนตางๆของรางกาย โดยเฉพาะบริเวณปากและลิน้ (orobuccal

H

yp e

lingual dyskinesias)

นศภ.นั ทธฤทัย ไล้ทอง


Hyperkinesias