Page 1

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

nr 32 [33] / 10-23 czerwca 2013

bezpłatny dwutygodnik nowej huty

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

! ! ! a c słoń

PTASIE OBSERWACJE /// strona 6

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

TEATRALNA FUFUA /// strona 9

///////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

MIĘDZY NAMI SĄSIADAMI

/// strona 10

uwaga – tu Nowa Huta !!! / / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Zdjęcie: Joanna Urbaniec

/ / / / / / / / / /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////


2///

///3

lodołamacz///nr 32 [33] / 10-23 czerwca 2013

/ / / / / / / / / /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

lodołamacz///bezpłatny dwutygodnik nowej huty

/ / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Jak wygląda praca z pszczołami. Zakłada pan specjalny, ochronny strój i… ?

PSZCZOŁY

(PRAWIE) JAK LUDZIE

//// // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

O pszczołach, ich roli w przyrodzie i zagrożeniach związanych z ich wyginięciem opowiada Mirosław Mączka, na co dzień dyrektor Międzyszkolnego Ośrodka Sportowego Kraków Nowa Huta, a hobbystycznie – pszczelarz-amator.

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

człowiek

O pszczołach wie pan już wszystko, czy w dalszym ciągu potrafią pana czymś zaskoczyć? Moje hobby trwa już faktycznie kilkanaście lat, ale moi nauczyciele, którzy siedzą w  temacie 3040 lat, w dalszym ciągu twierdzą, że są tymi „początkującymi”. Podobno z  życia pszczół wiemy zaledwie 3% tego, czego moglibyśmy się jeszcze o nich dowiedzieć!

Zależy od tego, jak będą wyglądały prace przy ulach. Jeżeli wiem, że praca zajmie mi więcej czasu, ubieram specjalny kombinezon, chroniący przed owadami. Jeżeli są to tylko prace dodatkowe, zakładam tylko kapelusz. Ten kapelusz zakładam z reguły „na wszelki wypadek”, żeby czuć się trochę bezpieczniej. Pszczoła, wbrew pozorom, same z siebie nie gryzie – robi to tylko w momencie, kiedy niechcący zrobi się jej krzywdę, na przykład przez przypadkowe przygniecenie – wtedy jest w stanie ukąsić. Rok pszczelarski zaczyna się we wrześniu – wtedy kończy się okres pożytku, czyli czasu, w  którym pszczoły znoszą do  ula to, co  zebrały. Zaczyna się wtedy czas pracy dla pszczelarza, który musi przygotować pszczoły do  zimy poprzez między innymi zmniejszanie gniazda, ocieplanie go czy dokarmianie owadów. Są różne rodzaje uli, każdy z nich ma inną konstrukcję. Mam tutaj na  myśli kwestie wentylacji, bo  to  dla pszczół bardzo istotna sprawa, zarówno w lecie, jak i w zimie. Nie może być ani za gorąco, ani za zimno. Tę kwestię wentylacyjną może pszczołom stworzyć tylko człowiek – bo  tylko człowiek może w tym momencie sterować życiem pszczół. Z kolei od wiosny do wczesnej jesieni zadaniem ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pszczelarza jest maksymalne rozszerzenie gniazda. A  w  tym okresie pszczoły wykonują najcięższą, ale – przednimi łapkami się czyści, strącając zebrane pyłki niemniej fascynującą pracę, jaką jest zbieranie pożyt- do tych torebek i leci dalej. To wszystko wiąże się z praku i zapylanie roślin. cą grupową, o czym świadczyć może chociażby informowanie sióstr o tym, gdzie mają udać się na zbiory.

Jeden ul to zazwyczaj jedna pszczela rodzina. Cała rodzina bierze udział w zbiorach?

Ale są w rodzinie również osobniki, które

Pszczoły mogą latać grupami, mało tego – są tak ge- nie pracują, tylko wszystkiego doglądają. nialnie stworzone, że wchodząc do kwiatka zostawiają Oczywiście, że  tak. Pszczoły mają swoją hierarchię. po sobie ślad, że żadna następna już tam nie wleci. Przy- Są pracownice, są trutnie i jest także ta słynna matka. latuje kolejna i nie wchodzi do niego, bo wie, że ktoś Każdy ul, czyli każda pszczela rodzina ma jedną matkę. tam już wcześniej był. W ten sposób oznaczają swoją Matka wylatuje z  ula i  do  końca nie wiadomo pracę. Mało tego – pszczoła wraca do ula, przynosi po- jakim sposobem znajduje się nagle wśród trutni. żytek – pyłek, który później przetwarza na miód – sta- Dochodzi do  zapłodnienia, po  którym trutnie tracą je na plastrze i wykonuje odwłokiem różnego rodzaju swoje organy rozrodcze i  nie są  już w  pszczelej sporuchy – do przodu, do tyłu i na boki – i w ten sposób łeczności właściwie potrzebne. Tymczasem pszczoła wszystkim swoim towarzyszkom określa, gdzie była – matka wraca do ula, gdzie składa jajeczka. Z jajeczek i gdzie pozostałe mają lecieć, żeby już nie szukać miej- powstają larwy i tutaj dochodzi do kolejnej niesamosca, gdzie będą miały najlepsze zbiory pożytku. witej rzeczy w życiu pszczół. Mianowicie to one same Pszczoła ma mnóstwo czułków na  swoim ciele, decydują, z której larwy powstanie pszczoła pracowna którym w trakcie lotu osadzają się pyłki. Dodatko- nica, truteń czy matka. W zależności od tego, jak rowo w tylnych odnóżach posiada też specjalne torebki dzina karmi larwy, taki członek rodziny powstaje. //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

W ulu panuje hierarchia, ale to nie znaczy, że przez cały okres życia jednej pszczoły, czyli 5 tygodni, rodzina musi mieć jedną matkę. Pszczoły wiedzą, jaka matka jest dla nich dobra i jeżeli wyczuwają, że słabnie i nie ma już tej tzw. substancji matecznej, po prostu ją – mówiąc językiem pszczelarzy – ścinają – i wybierają na jej miejsce nową. Skąd się bierze nowa pszczoła – matka? Z larwy, która jest w odpowiedni sposób karmiona.

Życie pszczół przypomina pod wieloma względami życie człowieka. W życiu codziennym też mamy do czynienia z hierarchizacją, pracą w grupie, wzajemną pomocą… Ale oczywiście! Nastał czerwiec, a wraz z nim, co jest dosyć niebezpieczne – pszczołom będzie często towarzyszył nastrój rojowy. Zaczyna się z  nimi coś dziać, co pszczelarze określają po prostu „brakiem roboty”. Nastroje w ulu bywają dość napięte i nerwowe i kończy się to tak, że taka rójka wylatuje z ula, osadzając się na drzewie. Dla pszczelarza jest to duża strata. Ale czy samo takie zachowanie nie jest to  podobne do  ludzkich animozji w pracy, kiedy wszyscy się nudzą i poddają jakiejś złej aurze i frustracji? (śmiech).

Człowiek stara się żyć w symbiozie z pszczołami, bo wie, że są one niezbędne do tego, żeby funkcjonowało życie na ziemi. Mimo wszystko, nie zawsze się to udaje i często nawet nieświadomie, wyrządzamy im po prostu krzywdę. Niestety, właśnie tak jest. Szkodzimy przede wszystkim detergentami, służącymi za sztuczny nawóz. Pszczoła w zetknięciu się z taką substancją, po prostu umiera, nierzadko przenosząc to do ula, gdzie zaraża swoje siostry. Oprócz tego, często się zdarza, że opryski pól dokonywane są w południe, kiedy pszczoły jeszcze pracują. Taką czynność powinno się wykonywać pod wieczór, kiedy rodzina zleci się już do  ula. Całe szczęście, istnieje już wymóg, aby preparaty nawożące posiadały specjalne atesty zapewniające o  nieszkodliwości dla pszczół. Trzeba bardzo uważać i dokładnie tego pilnować, w przeciwnym razie skończy się to tragedią nie tylko dla pszczół, ale także dla całej ludzkości. Człowiek pomaga pszczołom, ale one pomagają także nam. Wystarczy pięć lat bytowania bez pszczół, żeby życie na naszej planecie przestało istnieć. Tekst: Anna Piwowarczyk Zdjęcia: Marcin Kądziołka, Zbigniew Prokop

/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

I któregoś dnia stwierdził pan, że najwyższy czas, aby przejąć inicjatywę i zająć się własną hodowlą. Nie bał się pan wchodzić w temat wcześniej nieznany? Zaczęło się zupełnie niewinnie. Miałem przyjemność współpracować z moim nieżyjącym już dzisiaj sąsiadem, który zajmował się pszczołami. Potem dostałem parę uli starego typu – tak zwanych warszawskich – które własnoręcznie wyremontowałem, opaliłem i  doprowadziłem do  normalnego stanu higieny. Są  to  normalne ule, w  których funkcjonują pszczele rodziny i  mają się całkiem dobrze. W  chwili obecnej posiadam siedem takich uli. To  oczywiście niezbyt dużo – żeby dostawać chociażby dotacje z  Polskiego Związku Pszczelarskiego, trzeba mieć ich zarejestrowanych przynajmniej 20. Nie mógłbym zresztą posiadać większej pasieki – temu się trzeba autentycznie poświęcić i mieć zdecydowanie więcej czasu, niż ja go mam. Dlatego pszczelarstwo pozostaje w  sferze mojego hobby, bardzo zresztą przyjemnego. Jest to forma odejścia od codziennych problemów i możliwość niezwykłego obcowania z naturą.

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

hobby

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////


4///

///5

lodołamacz///nr 32 [33] / 10-23 czerwca 2013

lodołamacz///bezpłatny dwutygodnik nowej huty

/ / / / / / / / / /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Trakerzy znów w Krakowie

C

ała impreza podzielona jest na kate- Podczas imprezy będzie dostępny dla gorie wiekowe. „SuperMłode Wilki”, wszystkich kierowców specjalny, jedyczyli chętni uczestnicy zlotu w  wie- ny taki w  Polsce, symulator jazdy cięku do  lat 18, w  towarzystwie swoje- żarówką i  autobusem. To  właśnie tam go „trenera-opiekuna” – zawodowego odbędzie się konkurs na  najlepszego kierowcy – będą mieli okazję pokazać kierowcę wirtualnego, a  także turniej co potrafią. „Młode Wilki” tym razem w siłowaniu na rękę. Firma ExxonMowystartują w eliminacji do Mistrzostw bil będzie również na  swoim stoisku Świata Kierowców Zawodowych UICR. prowadzić konkurs dla mechaników Na  tych najważniejszych dla wszyst- samochodów ciężarowych. Dla najlepkich kierowców zawodach trzech naj- szych z  nich przewidziany jest udział lepszych kierowców w przyszłym roku w  finale tego ogólnopolskiego konkurbędzie reprezentować Polskę w katego- su, który będzie miał miejsce we Wrocławiu we wrześniu tego roku. rii E („uczniowie”). W  niedzielne przedpołudnie zaOczywiście nie zabraknie również możliwości wykazania się trakerski- planowany jest przejazd konwojem mi umiejętnościami przez seniorów. ciężarówek przez Kraków, a  spośród Na  najmłodszych natomiast czekać bę- wszystkich, które dojadą na  zlot, wydzie specjalne zabawkowe stoisko z po- brana zostanie „Miss Publiczności”, jazdami, gdzie znajdą się również te naj- „Miss TS”, „Miss Jury” oraz „Mister TS”. Nie zabraknie również muzyki: bardziej ulubione – zdalnie sterowane. W  tym roku podczas zlotu każdy w  sobotę i  w  niedzielę wystąpią najchętny będzie mógł spróbować swo- popularniejsi wykonawcy muzyki ich sił, a nawet zdać egzamin na kartę country: Lonstar, Tomasz Szwed i  Corowerową. W  specjalnym miasteczku lorado Band, Dorota Krawczyk oraz zeruchu drogowego można będzie spró- spół Alabama. Dodatkowe informacje bować zderzyć się lub dachować samo- na  stronie internetowej: www.polskichodem osobowym na  symulatorach. traker.pl. (TP)

Warsztaty dekoracyjne dla seniorów

J

ak zorganizować warsztat pracy, jakie są techniki i  narzędzia scrapbookingu, i  czym w  ogóle jest scrapbooking dowiedzą się osoby powyżej 60 roku życia na  warsztatach w  Nowohuckim Centrum Kultury. My już dziś zdradzamy – to  sztuka zdobienia przedmiotów przy pomocy zdjęć i  kolorowych wydruków, która na świecie cieszy się niesłychaną popularnością.

Wstęp na zajęcia jest bezpłatny. Organizatorzy zapewniają wszelkie materiały i  narzędzia. Warsztaty prowadzone przez Adę Bojanowską odbędą się w środy – 12 i 19 czerwca, w Sali 117 budynku A NCK. Początek o godzinie 17. Ilość miejsc ograniczona. Zapisy i informacje w Sekcji Oświatowej NCK: pokój 201 b (budynek A), pod numerem telefonu 12 644 28 63 oraz pod mailem: oswiatowa@nck.krakow.pl. (TP)

/////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

To będzie piękny dzień! W

ielopokoleniowa impreza plenero- robienia zabawek i kolorowych ksiąwa dla całej rodziny – tak w skrócie żeczek oraz wesołe miasteczko. Na  łaokreślić można Dni Nowej Huty. Im- komczuchów czekają stoiska z  lodami, preza odbędzie się w sobotę 22 czerwca napojami, grill i darmowa wata cukrona  terenie zielonym pomiędzy Nowo- wa. Od  17 wystartują koncerty: Orkiehuckim Centrum Kultury, a  osiedlem stry Wojskowej, Zespołu Pieśni i Tańca „Nowa Huta”, Julii Lachiewicz i GrzegoCentrum E. Początek o godzinie 11. Zadaniem wydarzenia jest integra- rza Hałuszczaka oraz PRO KRU. Tego dnia będzie można także cja społeczności lokalnej poprzez sport i  edukację. A  także pomoc potrzebują- wziąć udział w  spacerze z  botanikiem cym: w  trakcie imprezy będzie prowa- po  Łąkach Nowohuckich oraz zapodzona zbiórka na  rzecz dzieci chorych znać się z  wakacyjną ofertą Ośrodka na mukowiscydozę. Dla wszystkich ist- Kultury im. C. K. Norwida. Poza tą inniała będzie możliwość bezpłatnych ba- stytucją w organizację Dni Nowej Huty dań profilaktycznych. Przez cały dzień zaangażowany jest też Międzyszkolna  uczestników czeka wiele atrakcji: ny Ośrodek Sportowy Kraków-Nowa występy artystyczne, konkursy, pokazy Huta i Rada Dzielnicy XVIII. zabytkowych samochodów, warsztaty (TP) /////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

/ / / / / / / / / ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Konkurs przydomowych ogródków

K

lub Dukat Ośrodka Kultury Kraków-Nowa Huta organizuje konkurs na najładniejszy przeddomowy ogródek. Brać udział mogą domatorscy ogrodnicy zamieszkali w dzielnicy XVII (Wzgórza Krzesławickie) i XVIII (Nowa Huta). Zgłoszenia przyjmowane są do 14 czerwca. Komisja nie będzie przyznawać poszczególnych miejsc – wyróżnione zostaną najładniejsze ogrody. Pod uwagę brane będzie uwagę takie kryteria, jak np.: wrażenie estetyczne, układ,

dobór roślin, funkcjonalność rekreacyjna i pomysłowość. Na  wyróżnionych domowych ogrodników czekają nagrody i  dyplomy, które zostaną wręczone na  uroczystej gali 1 września w  Klubie Dukat. Wówczas także zostanie otwarta pokonkursowa wystawa fotograficzna, przestawiająca najładniejsze ogródki. Więcej informacji na temat konkursu uzyskać można we wszystkich Ośrodkach Kultury Kraków-Nowa Huta i na stronie www.krakownh.pl. (TP)

aktualności

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Zdjęcie: Tomasz Korczyński

Tegoroczne Trakerskie Spotkanie w Krakowie odbędzie się już po raz dwudziesty. 15 i 16 czerwca, na pasie startowym Muzeum Lotnictwa, spotkają się najlepsi kierowcy i miłośnicy motoryzacji z całej Polski.

/ / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

N ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

MARIUSZ CICHOŃSKI NAGRODZONY!

31

Mariusz Cichoński, na co dzień pramaja zakończyła się druga edycja Festiwalu Debiutantów Pierwszy cujący poza teatrem, rozpoczął swoją akKontakt, który odbył się w Teatrze Ho- torką przygodę łaźniowym spektaklem „Emigranci”. Wystąpił też wraz z  Błażerzycy w Toruniu. jem i Janem Peszkami w przedstawieniu Nagrodę za debiut aktorski w roli „Wejście smoka. Trailer”, a od maja widzomęskiej otrzymał Mariusz Cichoński wie mogą oglądać go w  najnowszej prowystępujący jako XX w „Emigrantach”, dukcji Łaźni Nowej: „Klub Miłośników przygotowanych przez Teatr Łaźnia Filmu Misja”. Jego charyzma sceniczna Nowa. Jury doceniło jego „wiarygod- sprawia, że jest jednym z najbardziej rozność, profesjonalizm aktorski, głęboką poznawalnych aktorów niezawodowych, świadomość sceniczną i  obronę grane- stale goszczących na łaźniowych deskach. Serdecznie gratulujemy! go przez siebie bohatera”.

Kulturalne propozycje na czerwiec

ie próżnują Ośrodki Kultury KrakówNowa Huta. Kolejną wycieczkę dla seniorów organizuje klub Dukat z ulicy Stycznej. 13 czerwca celem będzie Ludźmierz i  Rezerwat Biała Woda w  Jaworkach (gmina Szczawnica). Ludźmierz to  dawna osada Gryfitów oraz miejsce pobytu cystersów od 1238 r. Uczestnicy zwiedzą Sanktuarium Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny oraz Ogród Różańcowy. Koszt wycieczki wynosi 38 zł. Uwaga: zapisy do 10 czerwca pod numerem telefonu 12 645 17 90. Klub Pod Kasztanami (ul. Płoszczyny 1) tego dnia zaprasza do Kościelnik na  wernisaż wystawy fotografii

Wiktora Rogóża. Zdjęcia zarejestrowały czas od 1945 roku do  stanu wojennego. Fotografie przedstawiają m.in. wnętrze Białego Domu w  Waszyngtonie, oraz ważne wydarzenia i  osobistości. Początek wernisażu o  godz. 17. Prace będzie można oglądać do 4 lipca. Wstęp wolny. Wernisaż odbędzie się także w  klubie 303 (14 czerwca o  godzinie 17.30). Na  osiedlu Dywizjonu 303 zaprezentowane zostaną prace wykonane w  klubie pod kierunkiem Ingi Suminy Ruty, absolwentki Akademii Sztuk Pięknych we Lwowie. Także w tym przypadku wstęp wolny. (TP)

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Spotkanie miłośników zabytków O

środek Kultury im. C. K. Norwida zaprasza wszystkich sympatyków historii i społecznych opiekunów zabytków na  spotkanie zatytułowane „Najgorętsze lata na  Adriatyku 1908-1919”. Gościem

będzie grafik i pasjonat historii Andrzej Zaręba. Spotkanie poświęcone historii austriackiej marynarki wojennej odbędzie się 20 czerwca o  godzinie 17 na  osiedlu Górali 5 w sali nr 19. Wstęp bezpłatny.

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Dzień otwarty Nowohuckiego.pl

TATER Z NOWYM MATERIAŁEM

O

W

d października w  sieci funkcjonuje radio Nowohuckie.pl. Zajmuje ię tematyką lokalną i  ewangelizacyjną, czyli tym, co dzieje się w Nowej Hucie i  w  Krakowie. Póki co  jest internetowe, niewykluczone jednak, że wkrótce się to zmieni – być może trafi do eteru. Nim to nastąpi redakcja radia zaprasza na  Dzień Otwarty, który odbędzie się 23 czerwca (niedziela) w  siedzibie rozgłośni, czyli na  terenie kościoła pod wezwaniem Matki Bożej Pocieszenia (ul. Bulwarowa 15a).

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

— W ciągu całego tego dnia, będzie można zobaczyć naszą rozgłośnię, pozdrowić rodzinę w  radio, jak również spotkać się z  całą redakcją – zachęca ksiądz Łukasz Gołaś, pomysłodawca powstania nowohuckiej rozgłośni. Dodaje, że  w  czasie spotkania planują dwa koncerty i  wiele koncertów. Więcej informacji na temat radia, oraz link do  słuchania rozgłośni znajduje się na stronie www.nowohuckie.pl. (TP)

ywiad z Taterem ukazał się w  luto- w Polsce. Na krążku usłyszymy jeszcze wym numerze Lodołamacza. No- 15 innych numerów, wpadające w ucho wohucki raper opowiedział nam wtedy profesjonalne podkłady i wokale ośmiu między innymi o swoich planach na wy- gości, którzy użyczyli głosu. Aura wybitdanie płyty. „Przekaz w rytmie rap” jest nie nowohucka: to męski rap o ulicznych już w obiegu od 22 maja. Muzyk promu- korzeniach, przekazie z  mocnymi motje się 4 teledyskami do utworów: „Wolna tami i  refleksyjnymi puentami. Klimat Chata”, „Dealpack Classic”, „Lubię ludzi” zróżnicowany, więc bez różnicy – na imi „Chodź na pole”. Ostatni z nich jest nie- prezie, w  aucie, czy na  słuchawkach zwykły: Tater zebrał do niego aż 34 ludzi, – może się podobać. Płyta do  kupienia w Internecie materiał obejrzało już 250 na www.dealpackclan.pl i przesłuchania tys. osób, a wiadomość o produkcji uka- na youtubowym kanale „dealpack”. zała się na  wielu stronach muzycznych Marek Wierzchowski

aktualności

/ / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /


6///

///7

lodołamacz///nr 32 [33] / 10-23 czerwca 2013

/ / / / / / / / / /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

musi być kolorowy by wabić samice i się podobać. Są  też ptaszki, których płci się nie da się rozróżnić na  pierwszy rzut oka, jak choćby wróbel mazurek, albo szczygieł.

Gdzie w Nowej Hucie można zaobserwować najwięcej gatunków?

Słońce świeci, ptaszek śpiewa…

/ / / / / / / / / ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Wiosna z każdym dniem ukazuje nam się w pełnej krasie. Zamiast w zamyśleniu patrzeć pod nogi i wsłuchiwać się w jednostajny stukot tramwajów, warto rozejrzeć się wokoło by dostrzec i usłyszeć bogactwo ptasiej przyrody. Pasjonat ptaków i członek Małopolskiego Towarzystwa Ornitologicznego – Andrzej Chwierut opowiada o charakterystycznych dla Nowej Huty gatunkach i miejscach, w których można spotkać najrzadsze okazy. ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nie jest pan ornitologiem, skąd więc zainteresowanie ptakami?

Jakie ptaki spotyka się Jestem amatorem, który uwielbia ob- najczęściej?

serwować ptaki. Wszystko zaczęło się jakieś dziesięć lat temu, kiedy wspólnie z żoną kupiliśmy działkę. Zainteresowały mnie ptaki, które tam widywałem. Postanowiłem sprawdzić jakie to  gatunki. Kupiłem przewodnik dla początkujących i zacząłem czytać. Uczyłem się rozpoznawać ptaki przeglądając albumy i  książki. Brałem udział we wszystkich wycieczkach organizowanych przez Małopolskie Towarzystwo Ornitologiczne, do którego należę od trzech lat. Od tej pory cały mój wolny czas kręci się wokół tego. Kiedyś prowadziłem nawet prezentacje poglądowe o ptakach dla seniorów, a  15 czerwca będę oprowadzał wycieczkę po zalewie Zesławickim. To bardzo ciekawe doświadczenie. Wystarczy mieć lornetkę i dobre chęci. U nas jest na co patrzeć…

…ale trzeba umieć patrzeć, żeby rozpoznać jaki to gatunek.

przyroda

Tak naprawdę ptaki są wszędzie. Wystarczy mieć lornetkę by zobaczyć, że  wokół nas jest ich naprawdę dużo. W Nowej Hucie są cztery takie sztandarowe miejsca, w których można spotkać i ptaki i ornitologów (śmiech). To zalew w  Zesławicach, zalew w  Nowej Hucie, Łąki Nowohuckie, oraz obszar nad Dłubnią przy ul. Kaczeńcowej. Tam ptaków jest mnóstwo. Od stycznia nad zalewem w  Nowej Hucie zaobserwowałem już 53 gatunki, a  nad zalewem w  Zesławicach aż  112, a  to  dopiero połowa roku. Wśród nich udało mi się zobaczyć samiczkę mandarynki, krogulca, rybitwy czy zielonkę, która zwykle bytuje na stawach, a mnie udało się zobaczyć ją nad rzeką. Ale wiele ptaków można zobaczyć także w  centrum Nowej Huty. Stara część jest zadrzewiona i tam też gnieździ się wiele różnych gatunków, choć są to już ptaki pospolite, takie jak kawki, sroki, wróble, zięby, szpaki czy kosy.

To prawda. Przede wszystkim trzeba się opatrzyć z ptakami. Im częściej ma się z nimi do czynienia, tym łatwiej je później rozpoznać. Trzeba się też nauczyć odgłosów ptaków, bo  niektóre gatunki są  do  siebie bardzo podobne, dlatego głosy pozwalają je zidentyfikować. Ptaki różnią się też w  obrębie swojego gatunku. Są  takie jak np. kaczka krzyżówka, gdzie samiec i  samica nie są  do  siebie podobne. Samica nie może rzucać się w  oczy kiedy wysiaduje jaja w gnieździe, dlatego jej upierzenie jest stonowane, a  samiec

Są gatunki, które spotyka się zawsze. Na  Zalewie Zesławickim do  takich gatunków należy krzyżówka, śmieszka, bogatka, modraszka, czy łabędź niemy. Wiadomo jednak, że pasjonata ptaków najbardziej cieszą rzadkie gatunki. Najpiękniejsze chwile są  wtedy, gdy zupełnie przypadkowo udaje się zaobserwować gatunek, który widziano dwa lub trzy razy w  Polsce. Choć czasami, kiedy to  się komuś udaje, ornitolodzy całymi grupami pielgrzymują, żeby odhaczyć to  zjawisko na  swojej liście okazów. Ale czasem taki ptak zatrzymuje się w danym miejscu tylko na kilka godzin, dlatego zawsze mam aparat i lornetkę w zasięgu ręki, żeby niczego nie przegapić.

A królujące na krakowskim rynku gołębie też zaglądają do Huty? Oczywiście. U  nas też ich nie brakuje. To  jest po  części wina ludzi, którzy je dokarmiają. Wielu z  nich nie rozumie, że  jest to  wskazane w  zimie, kiedy nie ma pożywienia. Ale nawet wtedy trzeba wiedzieć, czym je karmić. Czasami ludzie dają im np. spleśniały chleb, albo resztki z  obiadu, a  ptakom powinno dawać się zboże lub słonecznik. Jednak kiedy tylko pokrywa śniegu zniknie, ptaki same znajdą pożywienie i  wtedy nie należy ich już dokarmiać. Tekst: Marzena Rogozik Zdjęcia: archiwum Andrzeja Chwieruta

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

lodołamacz///bezpłatny dwutygodnik nowej huty

/ / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Rytm pulsu błękitnej krwi Jak połączyć muzykę i malarstwo z kibicowaniem, i o tym, że nie trzeba się interesować piłką, żeby być wiernym fanem opowiada Piotr Adamaszek, bębniarz z Suchych Stawów.

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nowy bęben kibiców Hutnika jest taki sam, jaki mają fani Legii. Nie zagłuszasz nim nowohuckiej wersji „Żylety”? Czasami, gdy mniej osób dopinguje, po bramce w  przypływie emocji uderzam w niego z całych sił i jest głośniejszy. Ale na tych lepszych meczach, gdy jest nas ponad pół tysiąca, tłum radzi sobie z dźwiękami perkusji. Wiele zależy też od podejścia dopingujących.

Jesteś bębniarzem na trybunach Hutnika, jednak twoja przygoda z dźwiękami bębna zaczęła się dużo wcześniej. Pierwszy raz do czynienia miałem z perkusją w  wieku 14 lat. Później przeprowadziłem się z  obecnego województwa Zachodniopomorskiego do Nowej Huty. Ojciec zaczął pracować na  kombinacie. Wówczas, siłą rzeczy, bywałem na pierwszych meczach Hutnika. W  technikum poznałem kolegę, później kontakty rozwinęły się bardziej i  zacząłem grać w  kapeli. Uczestniczyłem w kilku trasach koncertowych, zagraliśmy kiedyś przed TSA na Kopcu Wandy. Nazywaliśmy się Inshaallah („wola boga”). Teraz się nazywamy „Unleash The Mayhem” (z  angielskiego: rozpętać chaos). Gram w zespole do dzisiaj, choć z przerwami. Gramy ciężką, metalową muzę. Niedawno się reaktywowaliśmy i koncertujemy w rynkowych knajpach.

Rytmiczny chaos próbujesz od niedawnA rozpętać też na trybunach. Gdy w  2010 roku stery nad klubem przejęli kibice, wzrosła zajawka, żeby

poprawić doping. Pojawił się pomysł bębna. Wygrzebałem stary z piwnicy, zrobiliśmy zbiórkę na  membranę i  się zaczęło. Akcja została bardzo pozytywnie odebrana, bęben na stałe zagościł na meczach u siebie i na wyjazdach. Niedawno młodzież zrobiła kolejną zbiórkę i kupiliśmy nowy sprzęt.

Młodzież pomogła w zbiórce, a pomagają w graniu? Jest młody chłopak, który gra ze  mną na  zmianę. Poznałem go na  jednym z  wyjazdów. Ma potencjał. Szybko się uczy. Będą z niego ludzie.

Zacząłeś chodzić na mecze, gdy Hutnik był w ekstraklasie, walczył o puchary. Czyli to był magnes piłkarski? Nie do końca. W telewizji owszem, mówiło się tylko o  piłkarzach, natomiast będąc na stadionie sport mało mnie interesował. Skupiałem się na  oglądaniu trybun. Choć atmosfera w  czasach ekstraklasy była dużo słabsza, niż teraz. Piłką przestałem się interesować jakiś czas temu. Często w  ogóle nie oglądam meczu. Nawet nie marzę o tym, żeby Hutnik grał w ekstraklasie – wizyta ze Stomilem na  Cracovii, procedury, ograniczenia wybiły mi to  z  głowy. Nie oznacza to, że  źle życzę drużynie. Przeciwnie. Ale piłkarzy u nas nie traktuje jak typowych sportowców. Znamy się, sporo nas łączy, tworzymy całość. Kapitalny przykład dał ostatnio Krzysztof Świątek. Pauzował za kartki i przyszedł prowadzić doping do młyna. Ale tak jest od niedawna. Aż  nie chcę wspominać meczów SSA,

piłkarzy, których dopingowaliśmy, a potem okazało się, że  sprzedawali mecze. Oddzielamy to grubą kreską.

Wróćmy na trybuny. Mecze to nie tylko wokalna, ale i wizualna prezentacja.

Mecze, wyjazdy, oprawy. To pochłania mnóstwo czasu. Udaje się to pogodzić z innymi obowiązkami?

Gdy na świecie pojawił się mój syn, to odpuściłem na kilka lat, wiadomo, co było wówczas priorytetem. Co  do  pracy, Zgadza się. Ostatnio zaangażowałem się to  w  końcu mam system poniedziałekw pomoc chłopakom robiącym oprawy. -piątek, więc jest dobrze. A, że mam staNamalowaliśmy wspólnie kilka prezen- nowisko kierownicze, więc nawet w śrotacji. Mimo, że jest nas mało i z finansa- dy udaje mi się zorganizować czas tak, by mi jest ciężko, to jednak staramy się coś zdążać na mecze. robić. Nie zawsze trzeba zrobić coś wielkiego, czy odpalić mnóstwo pirotechni- Ojciec, kierownik, malarz, muzyk, ki. Ważny jest przekaz. Teksty „charak- patriota. Nie taki obraz kibica ternie, z zasadami” czy „całe życie krew wyłania się z mediów! w  błękicie” mówią same za siebie: nie Rosjanie kiedyś odkryli, że  jak nie zmieniamy się, robimy swoje, jesteśmy można czegoś zniszczyć siłą, to  trzewierni, czerpiemy z  tego radość. Cza- ba mediami. Niektórym nie podoba sem upamiętniamy jakieś wydarzenie, się polski, prężnie działający i  dobrze np. rocznicę śmierci Bogdana Włosika, zorganizowany ruch kibicowski, i prózamordowanego przez ZOMO. Jeste- bują go pokonać radzieckimi sposobaśmy patriotami lokalnymi, więc musi- mi. Ale nie mają szans. Kibicowanie my pamiętać o takich tematach. jest bardzo szerokim pojęciem. Prak/////////////////////////////////////////////////////////////// tycznie każdą dziedzinę, pasję, talent można pod nie podpiąć. Jest wielu ludzi, którzy są artystami i łączą to z kibicowaniem. Oczywiście, nie chcę wybielać naszego środowiska. Różni są ludzie, różne się rzeczy dzieją, i każdy może to  oceniać po  swojemu. Byle była to  ocena pełnego obrazu, a  nie wybranego fragmentu. Jedno jest pewne: to pasja, która pochłania na całego. Kiedyś próbowałem ją ograniczyć, ale skutek był odwrotny. Jest już na  to  za późno. Nie żałuję. Tekst: Tomasz Piwowarczyk Zdjęcia: Marcin Kądziołka

pasje

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////


8///

///9

lodołamacz///nr 32 [33] / 10-23 czerwca 2013

/ / / / / / / / / /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Łaźnia czyli misja

lodołamacz///bezpłatny dwutygodnik nowej huty

/ / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Baśń z Czarnego Lądu ///////////////////////////////////////

Premiera: 20/06/2013 Spektakle: 21, 22/06/2013

///////////////////

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

O roli przestrzeni, wchodzeniu w interakcję z widzem i tym, jak światło rozchodzi się w dżungli opowiada Małgorzata Szydłowska – autorka scenografii i kostiumów spektaklu najnowszej produkcji Teatru Łaźnia Nowa „Klub Miłośników Filmu Misja”. Jak rozpoczyna się praca nad scenografią teatralną? Od szkicu, pomysłu, idei?

Film rozgrywa się w dżungli Ameryki Południowej. Pokazać takie środowisko na scenie to wyzwanie.

Najważniejszą ideą, która tu od początku była określona i  na  którą w  „Misji” chciałam szczególnie zwrócić uwagę, ale do  której zawsze dążę w  swoich spektaklach, był brak podziału pomiędzy sceną a widownią. Zależało mi na stworzeniu środowiska, w którym odbywa się zdarzenie teatralne. Nie chciałam dzielić przestrzeni na przestrzeń sceny, na której występują aktorzy i  na  przestrzeń widowni, gdzie siedzą ludzie – zależało mi na połączeniu tych światów. Chciałam, by całe zdarzenie teatralne odbywało się w środku, żeby dotyczyło tej samej struktury wyobrażeniowej, żeby było jednym, spójnym i  wspólnym dla wszystkim miejscem – środowiskiem zdarzenia teatralnego.

Czy fakt, że „Misja” przygotowana była w Teatrze Łaźnia Nowa, czyli przestrzeni której Myślenie o  scenografii zawsze zaczynam od  lektu- jesteś autorką, pomagał czy przeszkadzał? ry scenariusza, ale też od  przemyślenia idei, sprawy, jaka patronować ma spektaklowi. Nie trzymam się wyłącznie samego tekstu, rozczytuję historie na różnych poziomach. W  przypadku „Misji” punktem wyjścia dla mnie był scenariusz filmowy, wszystko to, co wiązało się z historią zdarzenia, mającego miejsce w 1780 roku. Starałam się odkryć prawdziwe powody, dla których to się wydarzyło, w jakim kontekście doszło do  tej bardzo trudnej sytuacji. „Misja” opowiada przecież o  kulisach i  relacjach władzy, o  tym jak ta władza funkcjonuje i co się dzieje, kiedy dochodzi do jej nadużycia. To było dla mnie bardzo ważne.

Przestrzeń Łaźni jest dla mnie przyjazną i otwartą. Ja sama te przestrzeń budowałam i znam ją, wiem że jest właściwa. Natomiast sposób jej kreowania na  nowo i w nowym kontekście jest zawsze bardzo pozytywnym bodźcem i  zawsze z  dużą przyjemnością wyruszam w  tę  podróż. Za każdym razem wygląda to  zupełnie inaczej, ale zawsze działa otwierająco, nie zamykająco. Nie jest to bariera, którą muszę przekraczać.

Żadnej bariery nie muszą przekraczać też widzowie „Misji” – spektakl dzieje się niemal dosłownie wśród nich, na wyciagnięcie ręki.

kultura

Spiss Galak Choreografia: Mikołaj Mikołajczyk Animacje: Joanna Wójcik Video: Jarek Moździerz Praca z głosem: Hanka Wójciak Scenografia i kostiumy: Ewa

Obsada: Narrator: Leszek Szopa Mąż: Tomek Podolak Żona: Marysia Łoś Wąż: Anna Kozłowska Strażnik Mostu: Maja Kubala-Matwiejczyk Wódz Krainy Zmarłych: Ada Wójtowicz Staruszka: Barbara Waksmańska Tancerz: Dominik Szary

I to udało się doskonale: widzowie „Misji”

Nie ma jednej recepty na stworzenie scenografii. Bardzo interesowałam się tym, czym dla nas, Euro- pozostają cały czas dosłownie w środku To  szereg bodźców wychodzących z  różnych stron, pejczyków, jest w tej chwili dżungla. Zadałam sobie dziejącej się historii, a właściwie kilku opowieści, rozmów z  reżyserem, dramaturgiem, szukanie róż- pytanie – jak na  nas działa w  tym momencie hasło które bezustannie przenikają się i dopełniają. nych punktów odniesień, znalezienia idei w  aspek- „dżungla”, jakie wywołuje w nas tęsknoty. Czy to jest Świat tego spektaklu jest światem skomplikowanym, tach, które nie dotyczą wyłącznie samej reprezentacji przestrzeń dla większości z nas całkowicie niedostęp- w  którym nieustannie miesza się kilka linii narraświata, czyli wizualizacji przedstawienia tego świata. na? Czy jest obrazem, który dostajemy tylko w  me- cyjnych. Jest linia narracyjna dotycząca samego filAle tworzenie scenografii to  też szukanie struktur diach, uproszczonych informacjach? W pracach nad mu. Kolejna linia prowadzi przez bohaterów, którzy które są pod tym: tkanki, z jakiej świat przedstawio- przygotowaniem scenografii udało mi się dotrzeć mają swoje kontinuum wprowadzone z „Misji”, a ich ny powinien się składać, z jakich elementów musi być do bardzo głębokich tropów związanych z kulturą in- watki, postawy i  motywacje są  zaczerpnięte z  filmu organizowany. Bardziej dotyczy to rozumienia samej diańską i tym, jak sami Indianie postrzegają ten świat. i  rozwijane na  scenie. Jest też narracja dotycząca sztuki, niż przedstawiania. Oczywiście na końcu jest Bardzo dużo dała mi lektura książki Mario Vargasa aktorów amatorów, którzy wzięli udział w projekcie ten moment, kiedy musi to  ulec transpozycji – trze- Llosy „Gawędziarz”. Była to dla mnie prawdziwa po- – miłośników filmu „Misja”. Te  wątki się przeplatają, ba ten świat fizycznie wykreować i  przedstawić go dróż mentalna, przewodnik w myśleniu o scenografii chcieliśmy więc zagarnąć widzów i pokazać im całe w  sposób widzialny, natomiast zawsze jest to  długi i przestrzeni „Misji”. spektrum, pełen kontekst tych światów i tego, co one i skomplikowany proces. znaczą dla nas dzisiaj.

Jak wyglądało to w przypadku pracy nad „Misją”?

scenariusz i Reżyseria: Maria

Dla artysty każde dzieło jest swego rodzaju misją do spełnienia. Czy praca nad scenografią teatralną ma też wątki autobiograficzne? Teatr jako misja – oczywiście że  tak. W  tym przypadku było to szczególnie istotne. Dla mnie i Bartosza (Szydłowskiego – reżysera sztuki) Łaźnia Nowa od początku była misją. Już sama przestrzeń spełnia tu rolę idei, która nam towarzyszy od początku, która ewaluowała, zmieniała się. Teatr, Nowa Huta, nasze doświadczenia związane z pracą tutaj – to było ważne źródło inspiracji. Rozmawiała: Matylda Stanowska

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

TEATRALNA PRZYGODA DLA DZIECI I DOROSŁYCH

Fufua

w języku suahili oznacza „wrócić co ostateczne w życiu każdego człowieka, bez względo  życia po  śmierci”. Najnowsza du na wiek i pochodzenie. Mimo niełatwego emocjonalnie tematu, opopremiera w  Łaźni Nowej to  baśniowy spektakl o  przemijaniu, przedstawiony z  perspektywy wiedziana historia pokazuje, iż  jednak nie przemidzieci i  osób dojrzałych. Bezpośrednią inspiracją jamy, a ślad po nas trwa na zawsze w opowieściach, dla scenariusza były elementy folkloru Czarnego które po  sobie pozostawiamy. W  spektaklu uwiLądu, zaczerpnięte z  tradycyjnych baśni afrykań- dacznia się to szczególnie wyraźnie w dialogu łącząskich. Snuty niczym tradycyjna gawęda, w  której cym najmłodsze i najstarsze pokolenie. Założeniem projektu było spotkanie amatorów pobrzmiewają pełne egzotyki echa plemiennych - dzieci i starszych osób. Z castingu, z którego fotorepieśni i tanecznych rytmów. Projekt Marii Spiss przeniesie widza w  świat lację zamieściliśmy w ostatnim numerze Lodołamapełnego magii kontynentu. Bohaterowie naszej cza, wyłoniono ośmioro uczestników: czworo dzieci baśni wyruszą w  wędrówkę pomiędzy światem w wieku od 9 do 10 lat i czworo dorosłych w wieku żywych i  umarłych, pełną fascynujących zdarzeń od  60 do  73 lat. Celem projektu, oprócz efektu ari  zaskakującego poczucia humoru. Przemierzając tystycznego jest budowanie wspólnoty wokół teatru, głębokie puszcze, bezkresne sawanny i  wioski ple- poszerzanie kręgu jego odbiorców i  spontaniczmion Czarnej Afryki, wspólnie odkryją odpowiedzi na radość tworzenia. Dla wszystkich uczestników na  pytania nie zawsze łatwe, gdyż dotykające tego, spektakl będzie debiutem scenicznym.

Klub Miłośników Filmu

MISJA

14 czerwca///17:00 16 czerwca///19:00 //////////////////////////////////

Noc Teatrów 2013 15 czerwca///19:00 /////////////////////////////////

fufua Baśń z Czarnego Lądu 20 czerwca///19:00 21 czerwca///18:00 22 czerwca///17:00 //////////////////////////////////

Kasa biletowa czynna: wtorki 8:30-15:30 czwartki: 14:00-18:00 tel: 12-680-23-40 rezerwacja tel: 12-680-23-41 od poniedziałku do piątku godz. 8:00-16:00 rezerwacja@laznianowa.pl ///////////////////////////////////////

www.laznianowa.pl

teatr

/ / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /


10///

Sąsiedzi lodołamacz///nr 32 [33] / 10-23 czerwca 2013

/ / / / / / / / / /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Żeby mu okradli garaż, żeby go zdradzała stara, żeby mu spalili sklep, żeby dostał cegłą w łeb, żeby mu się córka z czarnym i w ogóle, żeby miał marnie!

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Grafika: Tomasz Bohajedyn

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

C

oraz częściej w wizjerze nie widzimy swojego sąsiada, lecz zapiekłego wroga. Sąsiedzka dialektyka jest wszechobecna i egalitarna. Nie zna granic, jest w kamienicy, bloku z płyty, w pilnie strzeżonym punktowcu… Poniżej przedstawiamy skrajnie subiektywny poradnik dla socjopatów. Przytoczymy prawdziwe historie, które wydarzyły się na  krakowskich osiedlach, podpowiemy jakie sytuacje stanowią potencjalne zarzewie konfliktu, a także sposoby na rozwiązanie kryzysu sąsiedzkiego.

Okupacja

Po przeczytaniu tych słów zapewne podniesie się głos świętego oburzenia ze  strony miłośników czworonogów. Trudno. Choć lubię, to nie należę do psiarzy, kotów zaś nie znoszę. Ba, jestem gorącym orędownikiem całkowitej eliminacji psów z terenów miejskich. Skoro można zakazać w mieście hodowli drobiu, rogacizny i trzody chlewnej… Ranek, nowe, grodzone osiedle, pasuje i  blokowisko, od biedy kwartał kamienic. Wyglądamy przez okno, a tam lunatycznie okrążający alejki, wyprowadzają swoje pociechy „psiarze”. Czworonogi obwąchują, obsikują, rozgrzebują, właściciele przestępują z nogi na nogę, tupią, ponaglają, poranny rytuał zostaje w końcu zwieńczony kupką. Na  palcach jednej ręki nieostrożnego stolarza

osiedle

możemy policzyć tych, którzy produkty przemiany materii swoich psów zbierają i wyrzucają. Zwykle uciekają oni cichcem do klatek schodowych, walnie przyczyniając się do  wiosennej „okupacji” skwerów i zieleńców. W jaki sposób utemperować niesfornych właścicielami zwierzaków? Jeżeli rozmowa nie poskutkuje mamy cały arsenał innych możliwości. Poniżej przestawiamy kilka rozwiązań, choć wskazana jest własna kreatywność. Telefon do straży miejskiej. Nie polecamy. Wieki miną zanim się dodzwonimy, drugie tyle nim strażnicy zjawią się na miejscu. Możemy zaopatrzyć się w jaskrawy spray. Moda na  malowanie psich odchodów przyszła z  Wielkiej Brytanii niedawno. Istnieje ryzyko, że  co  gorliwsi „malarze” mogą zostać posądzeni o wandalizm. Najlepszy jednak skutek odnosi narażenie bezmyślnych właścicieli psów na  ostracyzm ze  strony współmieszkańców. Kartka na  drzwiach z  prośbą, by mieszkańcy spod numeru X każdorazowo sprzątali po psie. Nie minie dzień i  zaopatrzą się w  woreczki, łopatki i  inne utensylia do  rozminowywania terenów zielonych.

Wyższa szkoła baunsu

Statystyki są przerażające. Z roku na rok rośnie liczba krakowskich studentów. Problem może dotyczyć także Ciebie, drogi Czytelniku.

Studenci występują w okresie od  października do  czerwca, obserwowane są  także sezonowe migracje w okolicach września. Najbardziej uprzykrzające życie są  osobniki młode. Gomułkowskie pokrzykiwania, by ci zajęli się nauką są tylko wołaniem na puszczy. Młodość wszak musi się wyszumieć, tylko dlaczego z roku na rok szumi coraz głośniej? Jak sobie poradzić? Ważna jest systematyczność i  konsekwencja. Zaczynamy od  pogadanki. Tłumaczymy, że rozumiemy, że sami też byliśmy młodzi, ale prosimy o pół tonu ciszej, bo praca, dziecko, dziadziuś. Przy powtarzających się ekscesach zmieniamy ton i wykładamy kawę na ławę. Jeżeli muzyka/wrzaski/tupanie nie ucichną wezwiemy umundurowane posiłki. Gdy i  to  nie przynosi skutku, przechodzimy od słów do czynów. Niestety prawodawstwo jest ułomne i zajmujący lokal może nie wpuścić funkcjonariuszy. Gdy zawiodą wszelkie wymienione środki, a nasi sąsiedzi z imprezy na imprezę stają się coraz bardziej pomysłowi i  bezczelni możemy uciec się do  ostatecznego rozwiązania kwestii hałaśliwych lokatorów. Uwaga. Metoda ta  skutecznością dorównuje podłości i należy stosować ją rozważnie, tylko i wyłącznie w  uzasadnionych przypadkach. Gdy kolejną noc zakłóca nam sążnisty beat wykręcamy 997 i  informujemy, że z  sąsiedztwa dochodzi nas swąd palonych konopi. Oskarżenie nie może być bezpodstawne, jednak doświadczenie uczy, że prawdopodobieństwo posiadania narkotyków rośnie wprost proporcjonalnie do liczby uczestników zabawy.

Pieniacze, kociarze, szpiedzy

Bywa, iż to my – praworządni obywatele, matki i ojcowie dzieci, generujący znaczny procent PKB pracusie staniemy się obiektem ataków, donosów i kąśliwych uwag. Bo  dziecko płacze uniemożliwiając wchłonięcie kolejnego segmentu telewizyjnego tasiemca, bo obcasy rankiem zbyt głośno stukają, bo spłuczka w toalecie szumi w nocy, bo spółkujemy zbyt głośno i w dodatku bez ślubu… Gdy na naszą prośbę do rozsądku seniorom, karmiącym na  parapetach fruwający symbol Krakowa zwany potocznie gołębiem przemówi spółdzielnia, zostaniemy oskarżeni o  chęć wywołania kolejnego zawału serca, apopleksji, zostanie nam wypomniany absolutny brak ludzkich odruchów i zdiagnozowana przewlekła znieczulica.

Sąsiadów się nie wybiera. Zwyczaj niezamykania drzwi pewnie odszedł na zawsze, można jednak nasze wspólne życie uczynić bardziej znośnym, więc zamiast budować barykady, przeskakujmy je, najlepiej z domowym ciastem w dłoni… Tekst: Jakub Kusy

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

///11

lodołamacz///bezpłatny dwutygodnik nowej huty

Moda na Nową Hutę? / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Dlaczego postanowił pan badać właśnie Nową Hutę?

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nowa Huta ma coraz więcej nowych lokatorów. Napływają ze wszystkich stron kraju, by mieszkać i wychowywać swoje dzieci właśnie tutaj. O procesie gentryfikacji czyli gwałtownej zmianie charakteru dzielnicy, jaki dokonuje się w Nowej Hucie, oraz o tym kim są nowi mieszkańcy i dlaczego wybierają właśnie to miejsce opowiada dr Jacek Gądecki z Katedry Socjologii Ogólnej i Antropologii Społecznej Wydziału Humanistycznego AGH, autor książki „I love NH. Gentryfikacja starej części Nowej Huty?”.

Stopień zaawansowania procesów, które zachodzą np. na Kazimierzu jest tak daleko posunięty, że możemy obserwować raczej efekt niż zachodzące zmiany, na  których najbardziej mi zależało. Chciałem uchwycić gentryfikację w  początkowej tzw. marginalnej fazie, żeby zrozumieć jakich ludzi przyciąga ta  dzielnica, dlaczego staje się modna. Tu  nie jest to  jeszcze zjawisko masowe. Wybrałem Nową Hutę również z  innej, bardziej osobistej przyczyny. Sprowadziłem się do  Krakowa w  2009 roku po  otrzymaniu propozycji pracy i  wspólnie z  żoną szukaliśmy mieszkania. Mieliśmy znajomego z  Huty, poza tym oboje interesujemy się architekturą, a żona jest historykiem sztuki i grafikiem. Pojechaliśmy i stwierdziliśmy, że tu chcemy żyć. Owszem znaliśmy negatywne stereotypy, ale wiedzieliśmy, że nie mają wiele wspólnego z rzeczywistością. Za to nasi znajomi chyba nie, bo  zetknęliśmy się z  różnymi reakcjami. Niektórzy myśleli, że oszaleliśmy, bo to przecież niebezpieczna okolica. Szukaliśmy mieszkania w starej części Nowej Huty, ale nie znaleźliśmy odpowiedniego dla naszej rodziny, która niebawem miała się powiększyć. Potrzebowaliśmy sporo przestrzeni i balkonu. Nie było wtedy takich mieszkań w  ofercie, więc ostatecznie musieliśmy zrezygnować. Mój osobisty sentyment do  Huty jednak pozostał, a  dodatkowo pogłębił go fakt, że  nasze bliźnięta urodziły się w  szpitalu na Ujastku w pobliżu Kombinatu. Początkowo kiedy mieliśmy tam mieszkać myślałem nawet nad studium autobiograficznym, ale musiałem zmienić koncepcję. Mimo wszystko to było kluczowe doświadczenie, które stało się impulsem do późniejszych badań. Pomyślałem, że być może są ludzie podobni do nas, którzy widzą w Nowej Hucie fascynujące, atrakcyjne miejsce do życia. Tacy, którzy nie są skażeni stereotypami.

Jacy są nowi mieszkańcy „starej” Huty? Mieszkańcy są różni. To, co ich łączy to na pewno stosunkowo młody wiek i wkraczanie w pewien istotny etap życia, jak np. wspólne zamieszkanie. Charakteryzuje ich pionierskość, otwarcie i gotowość do zmian. Określiłbym ich mianem „młodzi miejscy rodzice”, którzy albo już nimi są albo w najbliższej perspektywie to planują. To jest idealne miejsce dla nich. Nowa Huta nigdy nie będzie miejscem, gdzie dominuje kultura klubowa, ale przestrzenią dla ludzi, którzy potrzebują spokoju i wytchnienia.

Czemu zamiast przenieść się do prestiżowych, podmiejskich dzielnic wybierają Nową Hutę? Wybór warunkuje w dużej mierze kwestia finansowa. To  bardzo racjonalny powód, choć nie jedyny. W Nowej Hucie jest mnóstwo zieleni, doskonała komunikacja, ale i  wysoka jakość mieszkań. Poza tym jest także unikalna atmosfera. Na  tę  atmosferę składają się trzy aspekty: historia, układ urbanistyczny i  ludzie. Historia zarówno ta  przez duże H, czyli powstanie Nowej Huty i  jej znaczenie w  czasach PRL-u, ale i  ta  mała lokalna przeszłość oparta na  historii mówionej. Nowi mieszkańcy czują

dzielnica

/ / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

związek z tym miejscem dzięki kontaktom z  ludźmi, którzy tu  mieszkają od  lat, a  z  którymi sąsiadują. Wiedzą, że  ci którzy mieszkają obok budowali to  miejsce i  to  jest dla nich duży walor, bo  pozwala im utożsamiać się Nową Hutą. Układ urbanistyczny również jest ważnym elementem. Mieszkańcy doceniają przedszkola, apteki czy przychodnie, które są  blisko. Choć najcenniejsze są  więzi, bo  to  ludzie tworzą koloryt tego miejsca. Czasami nowi mieszkańcy narzekają na  zbyt wcześnie zamykane sklepy, ale z  drugiej strony doceniają małe zakłady rzemieślnicze i  zawody, których w  innych rejonach już się nie spotyka. W  Nowej Hucie ewenementem jest także naoczność osób starszych. To również jest elementem budowania atmosfery. Starszych ludzi zazwyczaj nie zauważa się w centrum miasta, albo oni sami się nie ujawniają. Ta nieobecność jest smutna, bo starość się ukrywa, a w Nowej Hucie jest wręcz przeciwnie. Starszych ludzi można zobaczyć w sklepach, w parkach np. w Ratuszowym gdzie grywają w karty… Nowi mieszkańcy Huty to podziwiają i jeśli pojawią się nowe dzieci to powstanie unikalna, pełna i kompletna społeczność. To jest fenomen Nowej Huty.

Czy nowi mieszkańcy identyfikują się z Hutą? Widać wśród nich przywiązanie do  tego miejsca i  nawet jeśli zgodnie ze  schematem gentryfikacji niebawem zechcą przeprowadzić się np. poza miasto to  zapewne zatrzymają mieszkania w  Hucie, albo dla dzieci, albo ze względów finansowych, bo kiedyś może zyskać na wartości, gdy Huta stanie się atrakcyjnym miejscem. Wielu nowych mieszkańców angażuje się w życie wspólnot mieszkaniowych. Jednak zwykle jest to  raczej identyfikacja o  charakterze symbolicznym. Często odnoszą się do symboli np. noszą t-shirty z napisami „I love NH” i chętnie się w nich pokazują czy fotografują, ale w  rzeczywistości trudno ocenić, w jakim stopniu utożsamiają się z tym miejscem.

Co gentryfikacja oznacza dla „starych” mieszkańców Nowej Huty? Obszar starej części Nowej Huty jest objęty ochroną konserwatorską, więc deweloperzy nie mogą rozpoczynać tam nowych inwestycji, poza tym większość ziemi jest w rękach miasta, dzięki czemu zieleń, która jest niewątpliwą zaletą tego trenu zostanie zachowana. Starej części Nowej Huty raczej nie grozi galeria handlowa, za to może liczyć na nowe kawiarnie, czy restauracje i  zwiększony ruch samochodowy. Te zmiany pewnie niebawem nadejdą, ale myślę, że nie będą ani gwałtowne, ani zbyt uciążliwe dla dawnych mieszkańców Nowej Huty. Tekst: Marzena Rogozik Zdjęcia: Anna Szałaj


12///

///13

lodołamacz///nr 32 [33] / 10-23 czerwca 2013

/ / / / / / / / / /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

lodołamacz///bezpłatny dwutygodnik nowej huty

/ / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

dzą z zarobków kompanionów. Część z nich także pracuje przy jego budowie. Dla niektórych to  pierwszy dom, jaki postawili w życiu.

DUCH EMAUS

WARSZTAT NAPRAWIA LUDZI

/ / / / / / / / / /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Doświadczeni przez los. Pogubili się i potracili wszystko, co było dla nich cenne – rodzinę, pracę, dach nad głową… Jest jednak miejsce, które pomaga podnieść się z upadku. Ci, którym się to udało, trafili właśnie tutaj. PIERWSZY DOM, WSPÓLNY DOM Osiedle Willowe 29. Użytkowy budynek, jak każdy inny. A  jednak nie do  końca – Po  przejściu przez bramę, nad wejściem, tabliczka z  napisem „Wspólnota Emaus. Nowotarskie Towarzystwo Pomocy im. Brata Alberta w  Krakowie”. Jedno z  czterech takich miejsc w Polsce. — W  tym roku obchodzimy dziesięciolecie naszej działalności, ale nie będziemy tego specjalnie celebrować – mówi Grzegorz Hajduk, który od dziewięciu lat pełni funkcję kierownika Wspólnoty. — Jest tyle pracy, że  nie mielibyśmy na to nawet czasu. Bo  pracy jest mnóstwo. Przede wszystkim na rzecz kompanionów.

— Istnieją ludzie, którzy w jakimś momencie swojego życia bardzo się pogubili. Sięgnęli dna, stracili kontakt ze  społeczeństwem, prowadzili mniej lub bardziej wesołe życie „gigantów” – tłumaczy Grzegorz Hajduk. — Tak się nie da żyć, a przynajmniej nie wszyscy na  dłuższą metę tak potrafią. Dlatego trafili tutaj. Czego uczy ich przynależność do „Emaus”? Podstawowych nawyków ludzkich, przyzwyczajenia do  pracy i zwykłych, codziennych czynności, nawet takich, jak choćby zjedzenie śniadania. Wspólnota zapewnia im dach nad głową, pracę, wikt i opierunek, ale pracować nad sobą każdy musi sam. Nie ma psychologa, nie ma psychiatry – jest praca, ta dająca pieniądze, ale również i ta nad własnymi słabościami. Zdecydowanie cięższa od tej pierwszej.

ludzie

To żmudny i długi proces, bo przecież jeżeli ktoś pracował przez parę lat nad zrujnowaniem swojego życia, musi je również cierpliwie odbudować. — Nie podajemy niczego w  ładnym opakowaniu. Nasi podopieczni mają sami wykorzystać swój potencjał – mówi kierownik. Na początku kompanioni są przyjmowani na okres próbny, trwający od 2 do 4 tygodni. W pierwszej fazie zostają wolontariuszami Wspólnoty i  za swoją pracę dostają kieszonkowe. Jeżeli zechcą zostać – zostają. W  każdej chwili moż-

na też odejść. Bo takie jest też założenie Ruchu – zostać we Wspólnocie do  momentu, kiedy odzyska się możliwość powrotu i godnego życia w społeczeństwie. Obecnie stowarzyszenie stanowi dom dla dwunastu podopiecznych. Takie są możliwości lokalowe, chociaż trwa budowa nowego domu dla Wspólnoty, który docelowo może pomieścić nawet 25 osób. — Być może budowa zakończy się jeszcze w  tym roku – mówi pan Grzegorz. — Pieniądze na  zakup działki i  budowę domu w  większości pocho-

////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Budowa własnego domu i praca dodaje skrzydeł mieszkańcom Wspólnoty i  jednoczy w  walce o  normalne życie. Dumą napawa także fakt niezależności stowarzyszenia. Praktycznie większość finansów pochodzi z  podstawowej – obok pomocy mieszkańcom wspólnoty - działalności Ruchu Emaus, którym jest sklep – słynny kiermasz, na  którym można znaleźć dosłownie wszystko – od  ubrań i  misternie wykonane bibeloty, po  sprzęt AGD i  niezwykłej urody meble pamiętające różne epoki ostatniego stulecia. — Na  tym właśnie polega idea Emaus. Nie prosimy o pieniądze, tylko o rzeczy, które potem można sprzedać na  naszym kiermaszu – mówi Grzegorz Hajduk. — Każdy, kto posiada rzecz dla niego już zbędną, ale utrzymaną w  dobrym stanie, może do  nas przyjść lub zadzwonić i nam to po prostu oddać. Sprzedajemy to  na  swoim kiermaszu po  cenach niskich, i  tym / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / samym przyciągających. Stąd właśnie mowania idei kiermaszu. — To nie jest stu towarzysz, kompan, a takimi wobec szenia, który we Wspólnocie jest pramiejsce prowadzone dla czyjegoś zysku, siebie muszą być członkowie ruchu, wie od  początku jej istnienia. Pracuje czerpiemy fundusze. Jak mówi kierownik Wspólnoty, tylko miejsce, które pozwala funkcjo- bo stanowią grupę, która musi się tak- w  sklepie – kiermaszu – należącym do Wspólnoty i nie wstydzi się mówić wśród klientów kiermaszu znajduje się nować pewnej grupie ludzi. że wzajemnie wspierać. Grzegorz Hajduk chce unikać słowa pełne spektrum mieszkańców KrakoKompanioni w  Polsce to  jak na  ra- o swojej przeszłości. — Ci, którzy boją się przyznać wa. Przychodzą tu  studenci, filmow- „wyjątkowe”. Zarzeka się, że to, co robią zie tylko mężczyźni. Ruch Emaus nie jest cy po  rekwizyty, miłośnicy antyków, tutaj kompanioni, jest tylko kontynuacją w naszym kraju tak znany, jak np. na za- do  błędów, zostaną z  tym balastem a także ludzie niezamożni, dla których tego, co  europejskie Wspólnoty – fran- chodzie Europy – we Francji, Niemczech na zawsze i nie pójdą do przodu – mówi jest to  znakomita okazja do  zakupu cuskie, włoskie czy niemieckie – robią czy Holandii. Tam Wspólnota zrzesza pan Ryszard. — Wszystko co  złe, poczegoś unikatowego. Pieniądze z  kier- już od lat pięćdziesiątych. wszystkich potrzebujących, niezależnie winno być nauczką i przestrogą, że na— To właśnie duch Emaus – tłuma- od płci. I co ważne – nie są traktowani prawdę nie ma do czego wracać. maszu są  źródłem utrzymania się Ma po  co  żyć. Pracuje w  KierWspólnoty, dlatego tym bardziej waż- czy kierownik stowarzyszenia. jak wykluczeni ze społeczeństwa. ny jest stan rzeczy, które się do  skle— U  nas tak trochę jest, że  tych maszu, prowadzi stronę internetową, pu oddaje. Niestety, nie zawsze stan ludzi nie traktuje się jak zagubionych, gdzie zamieszcza ofertę kiermaszową podarunków nadaje się do  ich użycia, szukających swojej życiowej drogi, Wspólnoty, odnowił kontakty z  ukoco  niekiedy spotyka się z  oburzeniem Kompanioni – tak nazywa mieszkań- tylko właśnie wykluczonych – mówi chanymi dziećmi. Kiedy o  nich mówi, i niezrozumieniem darczyńców. ców ośrodka kierownik, od francuskie- Grzegorz Hajduk — We Francji, oj- cały promienieje, a  oczy błyszczą z  ra— Zwracamy uwagę na jedną rzecz go słowa „compagne”, które zdaniem czyźnie Ruchu, życie we Wspólnocie dości i wzruszenia. Nie żałuje wstąpie– zawsze, kiedy chce się coś komuś poda- Grzegorza Hajduka nie ma dobrego nie jest traktowane jako etap przejścio- nia do Wspólnoty, bo ona przywróciła rować, trzeba się zastanowić, czy sami polskiego odpowiednika. To  właśnie wy. Tam niejednokrotnie działalność mu życie i to, co kocha. — Nie da się wymazać przeszłobyśmy chcieli lub kupili taki przedmiot we Francji w  1949 roku powstał ten - w Ruchu staje się sensem życia. – tłumaczy pan Grzegorz, który chce będący w  chwili obecnej światowym – Tak jak w  przypadku Ryszarda ści, ale trzeba zamknąć ten rozdział walczyć z  opacznym rozumieniem poj- ruch społeczny. Kompanion to po pro- Zatorskiego, pracownika stowarzy- i patrzeć z podniesioną głową w przyszłość – mówi. / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / — Pomagamy na  nowo wejść do  społeczeństwa – potwierdza Grzegorz Hajduk. — Chociaż być może wspólne podnoszenie i upadanie, to nie do końca życie na chwilę? Może to dobry model, w chwili obecnego kryzysu, zmieniającego się społeczeństwa? – zastanawia się. — Założenie jest jednak inne, bo  w  końcu kompanioni mają kiedyś wyjść ze Wspólnoty – mówi. — Mamy tutaj taki warsztat, który naprawia i popsuty sprzęt, i ludzi. Raz jest lepiej, raz jest gorzej, ale założenie jest pewne – wrócić do życia.

NARODZENI NA NOWO

Tekst: Anna Piwowarczyk Zdjęcia: Joanna Urbaniec

wspólnota

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////


14///

///15

lodołamacz///nr 32 [33] / 10-23 czerwca 2013

/ / / / / / / / / /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

lodołamacz///bezpłatny dwutygodnik nowej huty

/ / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Sejmik młodych ekologów

J

/ / / / / / / / / /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Jeszcze trzy lata temu nikt nie przypuszczał, że taniec potocznie kojarzony z klubami go-go podbije serca polskich kobiet. Teraz szkoły tańca i kluby fitness prześcigają się by umieścić go w swojej ofercie. Popyt na pole dance, popularnie zwany tańcem na rurze, jest ogromny, bo to świetna alternatywa dla klasycznego fitnessu czy siłowni. Wymaga siły, ale i kobiecości.

C

entrum fitness New York na os. Dywizjonu 303 to  na  razie jedyne miejsce w  Nowej Hucie oferujące zajęcia pole dance. Od dwóch lat nieustanie przyciąga rzesze kobiet spragnionych nowych wrażeń… — Postanowiłam otworzyć kompleksowe centrum, w  którym jedną z  oferowanych możliwości byłyby zajęcia pole dance. Przyczyna była dość prozaiczna, sama chciałam uczyć się tego tańca, niestety w  Krakowie nie było jeszcze takich szkół – mówi Agata Zięba-Klimek, właścicielka salonu New York. Chętnych nie brakuje, na wszystkich poziomach zaawansowania. Najwięcej oczywiście gromadzi się na  poziomie podstawowym. Cały czas przybywają nowe dziewczyny namówione przez koleżanki, lub skuszone ciekawością. W  sali na  sześciu rurach czasem uczy się nawet dwanaście kobiet. Jest kilka instruktorek, które wprowadzają kolejne uczennice w  arkany tego specyficznego tańca. Dzielą się doświadczeniami i  pasją, którą same nie tak dawno w sobie odkryły. — Dwa lata temu kiedy byłam na  stypendium w Kanadzie wybrałam się na dzień otwarty w szkole oferującej pole dance. Tego dnia można było skorzystać z  darmowych zajęć, więc pomyślałam „czemu nie?”. To była miłość od pierwszego dotknięcia rury. Kiedy wróciłam do  Polski okazało się, że  tu  boom na pole dance dopiero się zaczyna. W Krakowie była jedna szkoła, poza tym jedna dziewczyna uczyła prywatnie. Po kilku miesiącach treningu zdecydowałam się zostać instruktorką – mówi Patrycja Szepczyńska, instruktorka z New York.

3,5 minuty z nogami pod sufitem Przygoda z  pole dance rozpoczyna się zajęciami, na  których dziewczyny zapoznają się z  rurą. Muszą nauczyć się jak należy chodzić dookoła, bo to wbrew pozorom wcale nie jest takie łatwe. Jeśli nie opanuje się tego podstawowego kroku trudno będzie wykonać tzw. „spina”, czyli prostego obrotu wokół rury. Kolejne figury poznaje się stopniowo. W pole dance ważne są „kombosy”, czyli przejścia między jedną, a druga figurą. Potem można już poszaleć z prostym układem choreograficznym. Taki prawdziwy układ, który trwa przeważnie 3,5 minuty to już wyższa sztuka. Nie jest łatwo utrzymać się na rurze przez ponad trzy minuty robiąc kilka figur pod rząd, kiedy nie można oprzeć się nogami o podłogę. — Już na  pierwszych zajęciach dziewczyny są  zachwycone. Pole dance wciąga jak narkotyk. Trochę dlatego, że bardzo szybko można się go nauczyć. Nie tak, jak w tańcu klasycznym czy balecie, gdzie jak ktoś nie ma podstaw i nie uczył się od dziecka, to ciężko jest cokolwiek zrobić. Faktycznie, kiedy dziewczyny przychodzą na pierwsze zajęcia i widzą, jak instruktorka się kręci, wisi na rurze do góry nogami to myślą, że nigdy w życiu tego nie zrobią. Po drugich zajęciach okazuje się jednak, że ktoś pokazuje im jak trzeba to wykonać i  nagle same to  robią! Kiedy im się to  udaje, zwykle chcą więcej i  podnoszą sobie poprzeczkę. Czasami dziewczyny tak się angażują, że kupują sobie rury i trenują w domu – mówi Patrycja. Można taniec potraktować jako akrobatykę, ale równie dobrze można wykonywać go bardzo delikat-

gimnastyka

nie, płynnie i kobieco. Pole dance może być zmysłowy, seksowny, ale nie erotyczny. — Każda dziewczyna może wypracować swój własny styl. Są oczywiście tancerki, które chcą by ich występ był erotyczny. Zresztą wiele szkól pole dance założyły striptizerki. Od nich również można się nauczyć pewnych ruchów, natomiast na jakichkolwiek zawodach międzynarodowych za elementy erotyczne sędziowie odejmują punkty, dlatego raczej się ich unika – dodaje Patrycja. Pole dance może ćwiczyć każdy. Nie trzeba mieć doświadczenia w tańcu, ani być wysportowanym. Wystarczą dobre chęci i odrobina cierpliwości. Odporność na  siniaki też się przydaje… — Pole dance poprawia kondycję i  daje dużo lepsze efekty niż niejeden sport. Choć przed rozpoczęciem zajęć dobrze jest skonsultować się z lekarzem. Jeśli ktoś ma problemy z kręgosłupem nie powinien go dodatkowo forsować. To nie jest najlepsza forma rehabilitacji – radzi instruktorka. Sporo kobiet przychodzi na  zajęcia, bo  chcą nauczyć się jakiegoś układu by zaprezentować go potem chłopakowi, czy mężowi. Ale ta  motywacja szybko zaczyna przeradzać się fascynację i  chęć zrobienia czegoś także dla samej siebie. Jak twierdzi Patrycja, najpierw podobają im się figury ładne, które robią przede wszystkim wrażenie wizualne, potem zaczynają preferować te  trudne. Wzrastają ambicje i  chęć sprawdzenia swoich możliwości. Nie tylko kobiety oszalały na punkcie pole dance. — Tańczą również mężczyźni i co najciekawsze wcale nie ci określani popularnie jako zniewieściali. Wręcz przeciwnie, na  pole dance przychodzą faceci po  siłowni czy judo. To naprawdę duzi mężczyźni, którym znudziły się tradycyjne formy ćwiczeń siłowych. Nic sobie nie robią z ironii kolegów. Widzą za to pewne zalety… W  końcu faceci na  siłowni spędzają czas wśród innych spoconych przedstawicieli swojej płci, a u nas ćwiczą w towarzystwie dziewczyn – śmieje się instruktorka pole dance. Tekst: Marzena Rogozik Zdjęcie: Marcin Kądziołka

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Dnia 6 czerwca 2013 roku, my młodzież krakowskich szkół, spotkaliśmy się w Zespole Szkół Ogólnokształcących Integracyjnych nr 5 w Krakowie na XX Sejmiku Ekologicznym. Tym razem naszej debacie przyświecało hasło: „Czyste powietrze dla Krakowa”. W  obliczu katastrofalnej jakości krakowskiego powietrza, szczególnie w  okresie zimowym, kiedy z powodu tzw. niskiej emisji - ogrzewania domów węglem, a  często także palenie odpadów, dopuszczalne normy stężeń pyłów zawieszonych, są  kilkukrotnie przekroczone. Przebywanie na zewnątrz i oddychanie krakowskim powietrzem staje się wtedy niebezpieczne dla naszego zdrowia. Wraz z nastaniem wiosny, a później lata, jakość powietrza niestety nie poprawia się znacząco. W ciepłe i upalne dni tworzy się w Krakowie tzw. smog fotochemiczny za sprawą nadmiernego ruchu samochodowego. My, krakowska młodzież chcemy móc oddychać pełną piersią przez cały rok. Celem tegorocznego sejmiku była wymiana doświadczeń i  zdobywanie wiedzy, jak możemy ograniczyć zanieczyszczenie powietrza. W  pracy warsztatowej wspierali nas swoją wiedzą specjaliści ze Związku Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć. My, młodzi krakowianie, przyszłość narodu, proponujemy działania, które przyczynią się do  zmniejszenia stężeń niebezpiecznych pyłów zawieszonych oraz innych zanieczyszczeń szkodzącym nam i środowisku naturalnemu.

Prosimy o: 1. rozszerzenie działań proekologicznych w me-

diach przez propagowanie pozytywnych wzorców zachowań z udziałem dzieci i młodzieży; 2. wprowadzenie skutecznych mechanizmów ograniczających ruch samochodowy, szczególnie w centrum Krakowa; 3. wprowadzenie zakazu stosowania paliw stałych; 4. wsparcie finansowe dla gospodarstw domowych chcących wymienić paleniska węglowe na ekologiczne źródła ogrzewania; 5. systematyczne zwiększanie terenów zielonych, tak by każdy mieszkaniec Krakowa mógł w 10 minut dojść do parku; 6. większe inwestycje w transport zbiorowy i rowerowy, by zminimalizować potrzebę codziennego używania samochodu w mieście.

My, uczestnicy sejmiku deklarujemy: • systematycznie podnosić swoją wiedzę eko-

logiczną i przyczyniać się do jej podnoszenia wśród koleżanek i kolegów; • do szkoły przyjeżdżać w miarę możliwości na rowerach, transportem zbiorowym lub przychodzić pieszo; • dbać o tereny zielone w sąsiedztwie szkoły i miejscu zamieszkania.

Powyższy list jest dowodem naszej troski o środowisko i  wyrazem chęci bycia aktywnymi mieszkańcami Krakowa. Kraków, 6 czerwca 2013r. Uczestnicy XX Sejmiku Ekologicznego

/ / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Grafika: Łukasz Lenda

Pole(camy) dance na rurze

ubileuszowy, dwudziesty Sejmik Ekologiczny odbył się w Zespole Szkół Ogólnokształcących Integracyjnych na  osiedlu Słonecznym 12. Tym razem przebiegał pod hasłem „Czyste powietrze dla Krakowa”. Merytorycznego wsparcia organizatorom udzielił Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć. — Sejmik to okazja do poszerzenia wiedzy na temat zanieczyszczenia powietrza w Krakowie i wypracowania pomysłów i  praktycznych działań na  rzecz poprawy środowiska – tymi słowami rozpoczęła Sejmik pani wicedyrektor ZSOI nr 5 Zofia Piber. Na  spotkanie zostali zaproszeni uczniowie krakowskich szkół. Był obecny także przewodniczący Rady Dzielnicy XVIII Stanisław Moryc. Po powitaniu dzieci zostały podzielone grupy warsztatowe. W każdej grupie pod okiem ekspertów z  Polskiej Zielonej Sieci dyskutowano na temat wagi codziennych czynności i  przyzwyczajeń dla środowiska. Omawiano sposoby przemieszczania się po Krakowie, segregację śmieci, podejście do zakupów i ogrzewania. Poruszona została też kwestia terenów zielonych w Krakowie. W trakcie warsztatów powstał list otwarty, który zostanie przekazany władzom Krakowa. Organizatorzy liczą, że  opracowane pomysły zostaną zapamiętane i  wdrożone do  codziennego życia. Kto ma zadbać o środowisko, jeśli nie młode pokolenie? (TP)

List otwarty uczestników XX Sejmiku Ekologicznego do Mieszkańców i Władz Miasta Krakowa

/ / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Lodołamacz, bezpłatny dwutygodnik Nowej Huty. Nakład: 10 tysięcy egzemplarzy. Redaktor Naczelna: Matylda Stanowska. Redaktor prowadzący: Tomasz Piwowarczyk. Stała współpraca: Sonia Kozińska, Eliza Kubiak, Weronika Kupiszewska, Katarzyna Kąkolewska, Filip Michno, Anna Lepszy, Anna Piwowarczyk, Marzena Rogozik, Anna Szałaj, Anna Szczygieł, Joanna Urbaniec, Jarosław Tochowicz, Małgorzata Wąsik, Małgorzata Wierzchowska, Jacek Paweł Dargiewicz, Marcin Kądziołka, Jakub Kusy, Łukasz Lenda, Tomasz Bohajedyn. Projekt graficzny i łamanie: Creator.pl

/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Adres redakcji: Teatr Łaźnia Nowa, osiedle Szkolne 25, tel. 12 425 03 20 w. 41, 42; redakcja@lodolamacz.pl; Lista dystrybucji: www.facebook.com/Lodolamacz.PismoLudziWalczacych. Reklama: Barbara Hoffmann, tel. 12 680 23 41; Wydawca: Teatr Łaźnia Nowa. Druk: Polskapresse.

/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Redakcja zastrzega sobie prawo do skracania i redagowania nadesłanych tekstów. Nie zwracamy materiałów niezamówionych. Nie uzasadniamy powodów niepublikowania tekstów. Redakcja i wydawca nie ponoszą odpowiedzialności za treść zamieszczanych ogłoszeń. Poglądy i opinie przedstawiane w publikowanych artykułach i opiniach czytelników niekoniecznie są zgodne z poglądami wydawcy i redakcji. Reprodukowanie bez zgody wydawcy jakichkolwiek materiałów zawartych w czasopiśmie Lodołamacz jest niedozwolone.

/ / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

redakcja

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////


16///

lodołamacz///nr 32 [33] / 10-23 czerwca 2013

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Kolorowe bazary

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

O

bfite opady deszczu zatrzymują tej wiosny ludzi w domach. Wyganiają natomiast z gleby roślinną część naszego ekosystemu. Dzielnicę dawno przykryła gęsta zieleń drzew, krzewów i traw. Teraz pora na rośliny jadalne. Nowohuckie targowiska zdominowała czerwień pomidorów,

rzodkiewek, truskawek. Wspiera ją biel pietruszki, selera oraz zieleń ogórków i sałaty. Jest kolorowo i przede wszystkim smakowicie: zapach świeżych plonów wyparł na Placu Bieńczyckim aromat tamtejszych zapiekanek. I mamy już sposób na deszczową nudę – zrobimy sobie sałatkę!

uwaga – tu Nowa Huta !!! / / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Zdjęcia: Joanna Urbaniec

/ / / / / / / / / ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Lodolamacz 32 (33)  

Lodołamacz

Advertisement