Page 1

นศภ.พรสุดา น่วมน้ อย 08520116

อาการปวดท้ องเฉียบพลัน (Acute abdominal pain) อาการปวดท้ องเฉียบพลันเป็ นอาการที่พบบ่อยในแผนกฉุกเฉินและหน่วยปฐมภูมิ ในทางปฏิบตั ิเมื่อผู้ป่วยมี อาการปวดท้ องเฉียบพลัน แพทย์จะพยายามกาจั ดสาเหตุของการที่ทาให้ เกิดอาการปวดท้ องและตระหนักว่าอาการปวด ท้ องนันควรที ้ ่จะผ่าตัดหรื อไม่ ซึง่ ควรจะมีเกณฑ์ในการพิจารณาว่าอาการที่เป็ นนี ้ควรจะผ่าตัด ประวัติของผู้ป่วยและการ ตรวจร่างกายมีความสาคัญในการประเมินผล ซึง่ ผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี ้ว่าควรจะผ่าตัดคือจะต้ องมีอาการปวดท้ องมานานกว่า 6 ชัว่ โมง อาการปวดท้ องสามารถเกิดที่อวัยวะภายใน บริ เวณเยือ่ หุ้ม หรื อ อาจเป็ น refered pain การกระตุ้นที่อนั ตรายจะ มีผลต่ออวัยวะภายในจะทาให้ เกิดการปวดท้ องแบบ dull ซึง่ ไม่สามารถระบุตาแหน่งของบริ เวณที่ปวดได้ จะปวดบริ เวณ กึ่งกลางท้ อง สามารถอธิบายได้ โดย multisegmental innervation คือจะมีเส้ นประสาทมาเลี ้ยงหลายส่วน ซึง่ จะมีผลต่อ อวัยวะภายใน การระคายเคืองของเยื่อบุช่องท้ องจะทาให้ เกิดการปวดท้ องเฉพาะที่ และมักจะทาให้ ปวดท้ องรุนแรงมากขึ ้น refered pain เป็ นอาการปวดที่อ้างอิงตาแหน่งจากบริ เวณที่เกิดการบาดเจ็บเพราะ พื ้นที่เหล่านี ้จ ะมีเส้ นประสาทมาหล่อ เลี ้ยงเหมือนกับอวัยวะต่างๆที่เกี่ยวข้ อง A. การซักประวัติอย่างรอบคอบสามารถทาให้ วินิจฉัยแยกโรคได้ ดี อายุและเพศมีความสาคัญในการคานึงถึง ซึง่ ถ้ า เป็ นในเด็กจะพบอาการปวดท้ องจากสาเหตุ ลาไส้ อกั เสบ(mesenteric adenitis) ในขณะทีใ่ นผู้ใหญ่อาการปวด ท้ องนัน้ จะเกี่ยวกับระบบหลอดเลือดและการเกิดเนื ้องอกมากกว่า

ในผู้หญิงที่มีเพศสัมพันธ์ให้ พิจารณาการ

ตังครรภ์ ้ นอกมดลูกหรื ออาจจะเป็ นการอักเสบที่อ้ งุ เชิงกราน ประวัติทางการแพทย์ เช่น โรคกระเพาะอาหาร (peptic ulcer), นิ่ว(gallstones), diverticular disease, ลาไส้ อกั เสบ(inflammatory bowel disease) และการ ผ่าตัดช่องท้ อง ซึง่ ประวัติทางการแพทย์เหล่านี ้สามารถบอกได้ วา่ ผู้ป่วยเคยใช้ ยากลุม่ corticosteroid และยา กลุม่ immunosuppressant ผู้ป่วยที่มีภาวะอื่นๆร่วมด้ วย เช่น เบาหวาน ซึง่ สามารถส่งผลต่ออาการที่แสดง ออกมาได้ ระยะเวลาและลักษณะการปวดก็มีความสาคัญ อาการปวดที่เกิดขึ ้นอย่างฉับพลัน รุนแรง ที่ร่างกายก็ อาจจะเป็ นโรคเยื่อบุกระเพาะอักเสบ ตามจริ งแล้ วอาจเป็ นลาไส้ ทะลุ การปวดที่คอ่ ยๆปวดมากขึ ้น จนกระทัง้ ค่อยๆทุเลาลง หรื ออาการปวดท้ องแบบจุกเสียดเป็ นลักษณะของลาไส้ ท่อน ้าดี หรื อ ท่อไตอุดตัน

รูปแบบการ

ปวดจะเริ่ มจากอวัยวะภายในก่อนจากนันจะเป็ ้ นที่ร่างกาย ซึง่ อาจจะเป็ นไส้ ติ่งอักเสบ (appendicitis), ถุงน ้าดี อักเสบ (cholecystitis) หรื อ strangulated bowel ลักษณะรูปแบบของการปวด ถ้ าเป็ นถุงน ้าดีอกั เสบ (cholecystitis) จะปวดที่บริ เวณกระดูกสะบัก (scapula) ถ้ าเป็ นตับอ่อนอักเสบ(pancreatitis) จะปวดที่หลัง และถ้ าปวดบริ เวณท้ องด้ านขวา(right lower quadrant) จะเป็ นไส้ ติ่งอักเสบ (appendicitis) B. สังเกตผู้ป่วยก่อนที่จะตรวจร่างกาย อาการปวดอวัยวะภายในมักเกิดจากที่มนั ทางานไม่ได้ พกั เช่น การปวดที่เยื่อ บุช่องท้ องจะเพิ่มขึ ้นเมื่อมีการเคลือ่ นไหว ฟั งเสียงที่เกิดขึ ้นในท้ อง และลาไส้ ต้ องค่อยๆคลาท้ องโดยเริ่ มจากที่ ห่างจากบริ เวณที่ปวดก่อน โดยเฉพาะการเคาะเบาๆที่เยื่อบุช่องท้ อง การกดที่ลกึ ขึ ้นจะช่วยค้ นหาบริ เวณที่มี


อาการปวดสาหรับอวัยวะใหญ่ๆได้ การตรวจทวารหนักและกระดูกอุ้งเชิงกราน ตรวจ hernia orifice ที่บริ เวณขา หนีบ และตรวจอวัยวะเพศภายนอก C. ผู้ป่วยที่เป็ น hemodynamically unstable จะมีโอกาสเกิดเลือดออกภายในช่องท้ องซึง่ ควรได้ รับการผ่าตัดหน้ า ท้ องอย่างเร่งด่วน (laparotomy) ผุ้ป่วยที่ความดันโลหิตต่ารุนแรง มีไข้ สงู มีการติดเชื ้อ ทาให้ เม็ดเลือดขาวมี ปริ มาณมากกว่าปกติ และผลการตรวจทางกายภาพที่ชี ้นาก็ควรที่จะเข้ ารับการผ่าตัดทันที ลาไส้ ขาดเลือด ซึง่ น่าจะมาจากเกิดภาวะเป็ นกรด มีไข้ และมีหลักฐานว่า สารน ้าทังในและนอกหลอดเลื ้ อดมีน้อยกว่าปกติ ควรที่ จะประเมินว่าจะต้ องรับการผ่าตัดหรื อไม่ ผู้ป่วยควรจะมีหลักฐานในการฉายรังสี การศึกษาที่แน่ชดั หรื อ paracentesis การช่วยชีวิตทังก่ ้ อนและหลังการประเมินผลที่เพิ่มเข้ ามา ประกอบด้ วย การใช้ เครื่ องช่วยหายใจ เพื่อส่งเสริ มการให้ ยาทางหลอดเลือดดา การให้ อาหารผ่านทางสายยาง ให้ ออกซิเจน และควบคุ มปริ มาณขับ ออกของปั สสาวะ หมัน่ ตรวจวัดสัญญาณชีพและผลทางห้ องปฏิบตั ิการเป็ นประจา สาเหตุทางการแพทย์ที่สาคัญ ของการมีอาการปวดท้ องเฉียบพลัน คือ

ruled out ก่อนที่จะได้ รับการผ่าตัด การตรวจกระเพาะปั สสาวะ

(urinalysis) ตรวจคลืน่ หัวใจ(Electrocardiography) และมีการเอ๊ กเรย์ช่องท้ อง D. ผู้ป่วยที่มีอาการ stable ควรจะต้ องมีการสังเกตอาการอย่างใกล้ ชิด สาเหตุทางการแพทย์ของอาการปวดท้ อง เฉียบพลันอาจจะมาจากสิง่ ที่เป็ นไปไม่ได้

สาเหตุสว่ นใหญ่จะมาจาก ปอดอักเสบเฉียบพลัน (pneumonitis)

โดยเฉพาะบริ เวณส่วนล่างของปอด กรวยไตอักเสบ (pyelonephritis) และลาไส้ อกั เสบ(mesenteric adenitis) โรคหลอดเลือดคอลลาเจนก็สามารถเป็ นสาเหตุของลาไส้ ทะลุ(perforation) ความผิดปกติของกระบวนการเมตา บอลิซมึ เช่น Diabetic ketoacidosis, Addisonian crisis, uremia และ acute intermittent porphyria สามารถ นาไปสูก่ ารเกิดอาการปวดท้ องได้ ผู้ป่วยที่มีประวัติโรคตับเรื อ้ รัง ที่มีของเหลวคัง่ ในช่องท้ อง อาจจะมีแบคทีเรี ย เป็ นตัวทาให้ เกิดการอักเสบที่เยื่อบุช่องท้ อง E. ผู้ป่วยบางคนอาจจะมีความแตกต่างกันระหว่างสองสิง่ ทีแ่ สดงออกมา ระหว่างความรุนแรงของโรคและอาการ ทางกายภาพที่ตรวจพบ จะพบในผู้ป่วยที่สงู อายุ คนที่ขาดสารอาหาร อ้ วน ระบบภูมิค้ มุ กันถูกกด หรื อได้ รับยาส เตียรอยด์ ผู้ป่วยที่เพิ่งพาตัดจากโรคหัวใจ และผู้ป่วยที่มีร่างกายอัมพาตส่วนล่าง(paraplegia) F. ผลตรวจทางห้ องปฏิบตั ิการ ประกอบด้ วย hemoglobin/hematocrit, white blood cell count, differential, electrolytes, blood gases, amylase, liver tests, coagulation times, และ urinalysis การตรวจเลือดในหญิง ตังครรภ์ ้ จะเป็ นตัวบอกว่าควรจะคลอดเมื่อไหร่ ฟิ ล์มภาพลักษณะยืนท่าตรงแล้ วถ่ายบริ เวณท้ องสามารถบอกไ ด้ เกี่ยวกับการอุดตัน การขาดเลือด ลาไส้ ทะลุ renal calculi หรื อเป็ นฝี ภายในช่องท้ อง การเอ๊ กซเรย์ทรวงอกก็ สามารถช่วยในการระบุสาเหตุของการปวดท้ องแบบ referred pain ได้ Angiography มีประโยชน์ในการทานาย ว่ามีอาการเลือดออกในกระเพาะหรื อมีอาการขาดเลือดไปเลี ้ยงบริ เวณกระเพาะอาหาร การศึกษาที่ตา่ งกันมี ประโยชน์สาหรับการตรวจว่ามีอาการกระเพาะทะลุหรื อป่ าว Ultrasonography และ CT scan สามารถจาลอง ภาวะตับอ่อนอักเสบ(pancreatitis), ถุงน ้าดีอกั เสบ(cholecystitis), abscess, retroperitoneal mass, or dilated biliary tree ซึง่ CT scan สามารถวินจิ ฉัยสาเหตุของอาการปวดท้ องได้ อย่างมีประสิทธิภาพ


G. การติดตามอาการของผู้ป่วยอย่างใกล้ ชิด อาจช่วยทาให้ เข้ าใจถึงรูปแบบการพัฒนาของอาการปวดท้ องซึง่ อาจ เกี่ยวข้ องกับโรคบางประการ ถ้ าหากว่ามีอาการปวดท้ องนานกว่า 6 ชัว่ โมง ควรได้ รับการผ่าตัด

FLOW CHART

Acute abdominal pain  

Diagnosis of Acute abdominal pain, cause of disease

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you