Page 1


Àfa´ffQIYe¹f ½f¿fÊ : 1 , AaI : 1

dýne IYe Vf¸fÊÀffSX IYSX³fm ½ff»fe §fMX³ff ³fm ýmVf ¸fmÔ ¸fdWX»ffAûÔ IYe ÀfbSXÃff ´fSX Àf½ff»f JOÞXm IYSX dýEÜ Àff±f WXe A»f¦f-A»f¦f ¸fû¨fûË ´fSX IYBÊ ¶fWXÀf ·fe Àff¸f³fm Af³fm »f¦feÔÜ dIYÀfe ³fm IYWXf »fOÞXIYe IYf ³ff¸f Àff½fʪfd³fIY IYSXû, °fû ¶fWXb°f ÀffSXm EmÀfm ·fe SXWXm ªfû ¶ff°fûÔ IYf ¶f½fÔOXSX JOÞXf IYSX ¨f¨ffÊ ¸fmÔ Af°fm dýJm, IYWXeÔ IYOÞXm IYf³fc³f IYe ¸ffÔ¦f CNXe, °fû IYWXeÔ ´fbd»fÀf dRYSX Àfm A´f³fe dPX»ffBÊ IZY ¨f»f°fm Àf½ff»fûÔ IZY §fmSXm ¸fmÔ AfBÊÜ ¶ff°fmÔ ¶fWXb°f WXû°fe WX`Ô, d»fJf ¶fWX°b f ªff°ff WX,` ´fPXfÞ ¶fWX°b f ªff°ff WX` AüSX Àfû¨ff ·fe ¶fWX°b f ªff°ff WX` »fmdIY³f IbYLX dý³fûÔ ¸fmÔ Àf¶f PXfÔIY IZY °fe³f ´ff°f WXû ªff°ff WX`Ü dªf³fIZY WXf±f ¸fmÔ °ffIY°f WX` ½fû ¶f¹ff³f ým°fm SXWX°fm WX`Ô AüSX IbYLX dý³fûÔ ¸fmÔ ¸ff¸f»fûÔ IZY NXÔOXm ´fOÞX ªff³fm IYf BÔ°fªffSX IYSX°fm WXÔ` ªfû IY¸fªfûSX WXÔ` ½fû °fû IY·fe C¸¸feý WXe ³fWXeÔ IYSX°fmÜ ¸fmSXm d»fJ³fm Àfm ·fe IYûBÊ IiYfÔd°f AfE EmÀfe ¸fmSXe A´fmÃff ³fWXeÔ WXfÔ d½f¨ffSXVfe»f°ff Àff±fÊIY dýVff ¸fmÔ ¶fPXÞZ EmÀfe C¸¸feý °fû IYSX WXe ÀfIY°ff WXcÔÜ Àf¶fÀfm ´fWX»fm Jbý Àfû¨f SXWXf WXcÔ dIY AfdJSX BÀf Àf¶f IYf dªf¸¸fmýfSX IYü³f WX`? ¢¹ff WX` ¹fm ½¹f½fÀ±ff dªfÀfIYe ýbWXfBÊ ¶ffSX-¶ffSX ÀfOÞXIYûÔ ´fSX, MXm»fed½fªf³f ÀMXcdOX¹fûªf ¸fmÔ, AJ¶ffSXûÔ IZY ½f`¨ffdSXIY ´f³³fûÔ ´fSX ýe ªff°fe WX`? IYü³f ¶fý»f ÀfIY°ff WX` B³f WXf»ff°f IYû AüSX ¢¹ff Àf¨f¸fb¨f ¹fm WXf»ff°f B°f³fm ¶fbSXm WXû ¦fE WX`Ô dIY A¶f ýbd³f¹ff IYe BÀf Àf¶fÀfm ´fbSXf³fe ÀfÔÀIYÈd°f IYWXm ªff³fm ½ff»fe ´fb³fe°f ´ff½f³f ·ffSX°f ·fcd¸f IYû ¸fdWX»ffAûÔ IZY d»fE, Bʸff³fýfSX »fû¦fûÔ IZY d»fE, ¸ffÀfc¸fûÔ IZY d»fE SXWX³fm »ff¹fIY ³fWXeÔ ¸ff³ff ªff SXWXf? ÀfÔ°fûÔ IYe BÀf ²fSX°fe ´fSX Afªf ´ffJÔdOX¹fûÔ IYf SXfªf WX`Ü ªfWXfÔ ýbd³f¹ff ¸fmÔ »fOÞXdIY¹ffÔ »fOÞXIYûÔ IZY IaY²fm Àfm IaY²ff d¸f»ffIYSX WXe ³fWXeÔ ¨f»f SXWXeÔ ¶fd»IY C³fÀfm IYWXeÔ Af¦fm WX`ÔÜ WX¸ffSXm ýmVf IYe ¶fd¨¨f¹ffÔ d½fýmVfûÔ ¸fmÔ ªffIYSX ´fcSXe ýbd³f¹ff ¸fmÔ ³ff¸f SXûVf³f IYSX SXWXeÔ WX`ÔÜ WX¸f ·fe Àfb³fe°ff d½fd»f¹f¸Àf ªf`Àfm ³ff¸fûÔ IYe IYf¸f¹ff¶fe IYû A´f³fe IYf¸f¹ff¶fe ¸ff³fIYSX ¦füSX½ffd³½f°f ¸fWXÀfcÀf IYSX SXWXm WX`ÔÜ »fmdIY³f ýmVf IYe dÀ±fd°f ¹fm WX` dIY Afªf ·fe WX¸f ¶f»ff°IYfSX, ÀÂfe Vfû¿f¯f, IY³¹ff ·fic¯f WX°¹ff, ýWXmªf ´fi°ffOÞX³ff ªf`Àfm ¸fdWX»ffAûÔ ´fSX dIYE ªff³fm ½ff»fm dIY°f³fm

WXe A°¹ff¨ffSXûÔ IZY dJ»ffRY »fOÞX SXWXm WX`ÔÜ »fmdIY³f ¶fOÞXf Àf½ff»f ¹fm WX` dIY AfdJSX ¹fm »fOÞXfBÊ dIYÀfIZY dJ»ffRY WX`? ¢¹ff WX¸f ÀfWXe dýVff ¸fmÔ ¶fPXÞ SXWXm WX`Ô? IYOÞXm IYf³fc³f IYe ¸ffÔ¦f IYe ªff SXWXe WX` ªfû dIY ´fWX»fm Àfm ¸füªfcý WX`Ô WXfÔ B³fIZY IYOÞXfBÊ Àfm ´ff»f³f IYf BÔ°fªffSX dIY¹ff ªff SXWXf WX`Ü ´fbd»fÀf dSXRYfg¸fÊ IYf SXf¦f ªff³fm IY¶f Àfm A»ff´ff ªff SXWXf WX` »fmdIY³f Afªf ·fe WX¸ffSXe ´fbd»fÀf ÀfbSXÃff IZY AWXÀffÀf Àfm ª¹ffýf OXSXf°fe WX`Ü ÀfOÞXIY ´fSX °fOÞX´f°fm ªf£¸fe IYe ¸fýý WX¸f BÀfed»fE ³fWXeÔ IYSX ´ff°fm ¢¹fûÔdIY WX¸f IYf³fc³fe ´f¨fOÞXûÔ ¸fmÔ ³fWXeÔ ´fOÞX³ff ¨ffWX°fm AüSX ´fbd»fÀf IZY ¨fæYSX ³fWXeÔ »f¦ff³ff ¨ffWX°fmÜ ¶ff°f ¦f»f°f WX` ·fe ³fWXeÔ WX¸ffSXf IYf³fc³f AüSX ´fbd»fÀf WX¸fmÔ ÀfbSXÃff IYf AWXÀffÀf ým³fm IZY IZY ¶fªff¹f Afªf ·fe ·f¹f·fe°f IYSX³fm ½ff»ff WX`Ü BÀf dÀfÀMX¸f IYû ¨f»ff³fm ½ff»fm »fû¦f ·fe BÀfe Àf¸ffªf IYf dWXÀÀff WX` »fmdIY³f ½fû ³f ªff³fm IY¶f Àf¸ffªf Àfm IYMXIYSX Àff¸f³fm ½ff»fe ªf¸ff°f ¸fmÔ JOÞXm WXû ªff°fm WX`Ô ´f°ff WXe ³fWXeÔ ¨f»f°ffÜ WX¸ffSXm ³fm°ff ½ffIYBÊ ¸fmÔ ³fm°fÈ°½f ¢¹fûÔ ³fWXeÔ IYSX°fm? ¢¹fûÔ ³fWXeÔ Afªf ªf³f°ff C³WXmÔ d½f½fmIYf³fÔý ¹ff ¦ffÔ²fe IYe °fSXWX ´fÀfÔý IYSX°fe WX`? ¢¹ff WX¸f Àf¨f¸fb¨f Àf¸ffªf Àfm ¦fÔý¦fe WXMXf³ff ¨ffWX°fm WX`Ô °fû ¢¹fûÔ ³fWXeÔ ³fVffJûSXe ´fSX »f¦ff¸f »f¦ff³fm IYe ¶ff°f IYWX°fm WX`Ô? ´fbd»fÀf AüSX IYf³fc³f Àfm WXMXIYSX WX¸fmÔ Jbý IZY d¦fSXm¶ffÔ ¸fmÔ ·fe ÓffÔIY³fm IYe ªføYSX°f WX`Ü WX¸ffSXm ¶f¨¨fûÔ IYû WX¸f ¢¹ff ÀfÔÀIYfSX ým SXWXm WX`Ô? ¢¹ff OXfg¢MXSX, BÔªfed³f¹fSX, IY»ffIYfSX ¹ff ´fÂfIYfSX ¶f³ff³fm IZY Àff±f-Àff±f WX¸f EIY A¨LXf ³ff¦fdSXIY ·fe ýmVf IYû ým SXWXm WX`Ô? ÀfOÞXIY ´fSX §fc¸f SXWXm WX`½ff³f ·fe °fû BÀfe Àf¸ffªf Àfm d³fIY»f SXWXm WX`ÔÜ WX¸f ÀffÔ´f d³fIY»f ªff³fm IZY ¶ffý »ffNXe ´feMX³fm IYe Afý°f Àfm IY¶f ¶ffªf AfEÔ¦fmÜ §fMX³ff WXû³fm IZY ¶ffý ªff¦f³fm ½ff»ff WX¸ffSXf Àf¸ffªf, EmÀfe IYûBÊ §fMX³ff WXû WXe ³ff IZY d»fE IY¶f ªff¦fm¦ffÜ À½ff¸fe d½f½fmIYf³fÔý IYf 150 ½ffÔ ªf³¸fdý³f ¸f³ff³fm ½ff»fe BÀf ´fb¯¹f ·ffSX°f ·fcd¸f IZY ³füªf½ff³fûÔ IYû ´f°ff ·fe WX` dIY À½ff¸fe ªfe ³fm C³fÀfm ¢¹ff C¸¸feýmÔ ´ff»f SXJe WX`Ô AüSX Afªf C³fIZY Àf´f³fûÔ IYf ·ffSX°f dIYÀf WXf»f°f ¸fmÔ WX`? n

OXfg ´fiUe¯f d°fUfSXe

¢¹ff ¹fZ W`X ÀUf¸feªfe IZY

Àf´f³fûÔ IYff ·ffSX°f ? QZVf ¸fZÔ ³ffSXe VfdöY IYe QbQÊVff ·ffSX°fe¹f ÀfaÀIYÈd°f IYe ¹fû...¹fû ³ff-´ffIY QbV¸f³f IZY dJ»ffRY dIY°f³fZ IYOZÞ °fZUS?X ¹fbUf dJ»ffdOÞX¹fûÔ IYf d³fSXfVffªf³fIY ´fiQVfʳf

150 Uea ªf¹fa°fe

www.liveindia.tv Àfe.E¸f.OXe.,Àf¸fÈî ªfe½f³f : ¸fWXZVf ¸ffZ°fZ½ffSX E¸f.OXe./ÀfeERAfZ ¶feAfBÊE»f : Àfbd´fi¹ff IY¯fÀfZ ´fi²ff³f Àfa´ffQIY : OXfg. ´fiUe¯f d°fUfSXe ÀfWX¹fû¦fe Àfa´ffQIY : ´faIYþ Vf¸ffÊ Àf¸ff¨ffSX Àfa´ffQIY : ·fSX°f ·fc¿f¯f ßfeUfÀ°fU ÀfaUfQQf°ffY : AdJ»fZVf SXf¹f, ¸f³fe¿f Vfb¢»ff, FY¿f·f Vf¸ffÊ, SXüVf³f d¸fßff Ad°fd±f ÕXZJI : I`Y»ffVf JZSX, Àfb²feSX d¸fßff, ²fSX³f ¸faQSX¹ffS, ´fiWX»ffQ IY¢IYOÞX, ·fSX°f ½f¸ffÊ, ¨fZ°f³f ¨füWXf³f, A³fbªf Vf¸ffÊ, ßfeSXf¸f d°fUfSXe ´fi²ff³f ¦fifdRYIY dOXþfB³fS : dUVffÕX þ`³f ¦fifdRYIY dOXþfB³fSX : Ad¸f°f IbY¸ffSX ¦füSX, Àfb³fe»f IbY¸ffSX ¨feRY BX»fÀMZÑMXSX : SXfWXb»f ·ffÀIYSX Àf¸fÈð þeU³f BadOX¹ff dÕXd¸fMXZOX IZY dÕXE ´fiIYfVfIY AüSX ¸fbQiIY ¸fWXZVf dIYVf³f ¸fû°fZUfSX õfSXf ´fb¯fZ ÀfZ ¸fbdQi°f °f±ff ´fb¯fZ ÀfZ ´fiIYfdVf°f Àfa´ffQIY OXfg0 ´fiUe¯f d°fUfSXe ¸fb£¹f IYf¹ffÊÕX¹f - Àf¸fÈð þeU³f IYf¹ffÊÕX¹f, ´fb¯fZ Àfa´ffQIYe¹f IYf¹ffÊÕX¹f - 1 ¸fadQSX ¸ff¦fÊ ³fBÊ dQne 110001 BÊ-¸fZÕ - magazine@liveindia.tv

ªf³fUSXeX 2013 I 1


QZJ IY¶feSXf SXû¹ff

150 Uea ªf¹fa°fe

d»fa¦f-·ûQ-AÀf¸ff³f°ff, ÀfØff ¸fØf ¦f¹faQ Ü ³ffSXe C°´feOXÞ³f »fdJ, ½¹fd±f°f d½f½fmIYf³fÔQÜÜ EZÀfe ÀfaÀIÈYd°f Af²fbd³fIY, ª¹fûa ¹fb¦f ´fbd³f ´ff¿ff¯fÜ d³f²fʳf, A¶f»ff, ¶fZ¶fÀfe, IYü³f IYSZX IY»¹ff¯fÜÜ ³ffSXe-³ffSXe Àf¶f IYWXmÔ, ³ffSXe ³fSX IYe Jf³fÜ ³ffSXe ÀfZ ´fiIYMX ·f¹fm, ³fSX d½f½fmIYf³fÔQ Àf¸ff³fÜÜ ßfeSXf¸f d°f½ffSXe

2 I ªf³fUSXeX 2013


¶f¹ff³fûa IZY ¶ff¯f...

BXÀf AaIY ¸fZÔ

6

16

10

28

13

24

42 34

68

ªf³fUSXeX 2013 I 3


WX¸ffSXZ Ad°fd±f ÕXZJIY Afþ ¶ffþfSX ¸fZa IYBÊ Àf¸ff¨ffSX ´fdÂfIYfEa WX`aÜ BÀf QüSX ¸fZa ´ffNXIY ¨ffWX°ff WX` dIY CXÀfZ dUVfZ¿fÄfûa IYe SXf¹f d¸fÕXZÜ dUd·f³³f Àff¸ffdþIY SXfþ³f`d°fIY Afd±fÊIY AüSX A³¹f ¸fWX°U´fc¯fÊ ¸fÀfÕXûa ´fSX AÕX¦f-AÕX¦f ¸ff¸fÕXûa ´fSX QZVf IZY £¹ffd°f³ff¸f dUVfZ¿fÄfûa IYe SXf¹f SXJ³ff WX¸ffSXf ¸fIYÀfQ WX`Ü BÀf AaIY ¸fZa ·fe dUd·f³³f ¸ff¸fÕXûa IZY ¨fbd³faQf dUVfZ¿fÄfûa IYû Àfd¸¸fdÕX°f dIY¹ff WX`Ü dþ³fIYf ÀfadÃf~ ´fdSX¨f¹f BÀf ´fiIYfSX WX`Ü

´fiWXÕXfQ IYæYOÞX

I`YÕXfVf JZSX (¦ff¹fIY AüSX Àfa¦fe°fIYfSX )

·ffSX°fe¹f Àfa¦fe°f ¸fZa WXû SXWXe ´ff›f°¹f d¸fÕXfUMX ´fSX Afþ IZY ¸fVfWXcSX ¦ff¹fIY AüSX Àfa¦fe°fIYfSX I`YÕXfVf JZSX ³fZ A´f³fZ dU¨ffSXûa IYû ÕXfBU BadOX¹ff IZY þdSXE SXJf WX`Ü ÀfcRYe¹ff³ff AaQfþ IZY dÕXE dU£¹ff°f ¦ff¹fIY AüSX Àfa ¦ fe°fIYfSX I`Y ÕXf Vf JZSX ·ffSX°fe¹f VffÀ{e¹f Àfa¦fe°f IZY Àff±f Àff±f ÕXûIYd´fi¹f dRY»¸fe Àfa¦fe°f IZY dÕXE ·fe ¸fVfWXcSX WX ` aÜ CX³ fIYf Àfa ¦ fe°f ÕXûIY¦fe°fûa ÀfZ JfÀff ´fi·ffdU°f SXWXf WX`Ü

(EO X¦fb÷Y)

·ffSX°fe¹f ÀfaÀIÈYd°f ¸fZa Af SXWXe dUIÈYd°f IZY dÕXE Afþ IZY dUÄff´f³fûÔ IYû ·fe dþ¸¸fZQfSX ¸ff³ff þf°ff WX`Ü BÀf dU¿f¹f ´fSX dUÄff´f³f IYe Qbd³f¹ff IYe ¸fVfWXcSX WXÀ°fe ´fiWXÕXfQ IYæYOÞX ³fZ ÕXfBU BadOX¹ff ´fd{IYf IZY ¸ff²¹f¸f ÀfZ A´f³fZ dU¨ffSX SXJZ WX`aÜ A´f³fZ Vff³fQfSX IYf¸f IZY dÕXE ´fiWXÕXfQ IYæYOÞX IYû ÕXfBRY MXfB¸f E¨feU¸fZaMX AUfOXÊ ·fe d¸fÕX ¨fbIYf WX`Ü

·fSX°f U¸ffÊ (SXÃff dUVfZ¿fÄf)

þf³fZ-¸ff³fZ SXÃff dUVfZ¿fÄf ·fSX°f U¸ffÊ ·ffSX°fe¹f ÀfZ³ff IYf Aa¦f SXWX ¨fbIZY WX`a AüSX Uû SXÃff ¸ff¸fÕXûa ´fSX d³fIYÕX³fZ UfÕXe ´fd{IYf BadOX¹f³f dOXRZY³Àf dSX½¹fc IZY Àfa´ffQIY ·fe WX`aÜ ·ffSX°fe¹f SXÃff ÀfZ þbOÞXZ dUd·f³³f ¸fÀfÕXûa ´fSX Uû d´fiaMX AüSX BÕXZ¢MÑfd³fIY ¸ff²¹f¸fûa ¸fZa dUãZ¿f¯f IZY dÕXE þf³fZ þf°fZ WX`aÜ

¨fZ°f³f ¨füWXf³f (´fcUÊ dIiYIZYMXSX)

¨fZ°f³f ¨füWXf³f ·ffSX °fe¹f dIiYIZYMX IYf EIY þf³ff ´fWX¨ff³ff ³ff¸f WX`aÜ QZVf IZY Àf¶fÀfZ ¶fZWX°fSXe³f dIiYIZYMX dUVfZ¿fÄfûa ¸fZa CX³WXZa Vfb¸ffSX dIY¹ff þf°ff WX`Ü

4 I ªf³fUSXeX 2013

Àfb²feSX d¸fßff (dRY»¸f d³f¸ffÊ°ff-d³fQÊZVfIY)

A´f³fZ WXe AaQfþ IYe dRY»¸fZa ¶f³ff³fZ IZ Y dÕX E ¸fVfWX c S X Àfb²feSX d¸fßff IYû ·ffSX°fe¹f dRY»¸f BaOXÀMÑe IYe ´fWX¨ff³f ¸ff³ff þf°ff WX`Ü Uû EIY Vff³fQfSX SXa¦fIY¸fÊeÊ AüSX dRY»¸f d³fQÊZVfIY IZY °füSX ´fSX ·fe þf³fZ þf°fZ WX`aÜ UZ ¶fWXbAf¹ff¸fe ´fid°f·ff IZ Y ²f³fe WX ` a , ¨ffWX Z d³fQÊ Z V f³f WX û , ´fMX I Y±ff ÕXZJ³f WXû ¹ff Ad·f³f¹f WXe ¢¹fûa ³ff WXû.. UZ ¶fZd¸fÀffÕX WX`aÜ

OXfg ³fSXZaQi IYûWXÕXe (UdSXâ ÀffdWX°¹fIYfSX)

UdSXâ ÀffdWX ° ¹fIYfSX AüSX dVfÃffdUQÐ OX fg ³fSXZa Q i IYûWXÕXe IYe IYBÊ IYfÕXþ¹fe SX¨f³ffAûa IYû ÀffdWX ° ¹f þ¦f°f ¸fZ a DYa ¨ ff À±ff³f ´fi f~ WX`Ü JfÀf°füSX ´fSX CX³WXûa³fZ ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ EUa SXf¸fIÈY¿¯f ´fSX¸fWXaÀf IZY þeU³f ´fSX þû UÈWXQ CX´f³¹ffÀf ßfÈaJÕXf dÕXJe WX`, IYf IYûBÊ Àff³fe ³fWXeaÜ CX³WXZa ´fPÞXIYSX EZÀff ÕX¦f°ff WX` dIY þ`ÀfZ CX³WXûa³fZ dUUZIYf³faQ AüSX SXf¸fIÈY¿¯f IZY Àfa¶fa²f IYû A´f³fe AfaJûa ÀfZ QZJf WX`Ü

Ad¸f°ff·f NXfIbYSX (AfBÊX´feEÀf)

·ffSX°fe¹f ´fbdÕXÀf ÀfZUf IZY UdSXâ Ad²fIYfSXe Ad¸f°ff·f NXfIbYSX Àff¸ffdþIY ¸fbïûa ´fSX A´f³fZ dU¨ffSX SXJ³fZ IZY dÕXE þf³fZ þf°fZ WX`aÜ WXfÕX ¸fZa CX³WXûa³fZ ¦ff¹fIY WX³fe dÀfaWX IZY dJÕXfRY ¸ff¸fÕXf QþÊ IYSXUf IYSX A´f³fZ ¦fbÀÀfZ IYf BþWXfSX dIY¹ff ±ffÜ ·ffSX°fe¹f ÀfaÀIÈYd°f ´fSX WXû SXWXZ BÀf WX¸fÕXZ ´fSX CX³WXûa³fZ A´f³fZ dU¨ffSX ÕXfBU BadOX¹ff ´fd{IYf ¸fZa SXJZ WX`aÜ UZ U°fʸff³f ¸fZa ÕXJ³fDY ¸fZa ´fQÀ±f WX`aÜ EIY ´fbdÕXÀf Ad²fIYfSXe IZY °füSX ´fSX A´f³fe ·fcd¸fIYf d³f·ff³fZ IZY Àff±f Àff±f UZ Àff¸ffdþIY ¸fbïûa ´fSX ¶fûÕX°fZ EUa dÕXJ°fZ SXWX°fZ WX`aÜ

ßfeSXf¸f d°fUfSXe

(ªf³fUfQe ÀffdW°¹fIYfSX)

þf³fZ-¸ff³fZ þ³fUfQe IYdU AüSX ÕXZJIY ßfeSXf¸f d°fUfSXe ÕXa¶fZ Àf¸f¹f ÀfZ Àf¸fÀff¸ffd¹fIY ¸fbïûa ´fSX dUd·f³³f ´f{-´fd{IYfAûa ¸fZa dÕXJ°fZ AfE WX`aÜ EIY MÑZOX ¹fcd³f¹fd³fÀMX IZY °füSX ´fSX CX³WXûa³fZ ßfd¸fIYûa IYe Àf¸fÀ¹ffAûa AüSX ¨fb³füd°f¹fûa IYû ³fþQeIY ÀfZ þf³ff WX`Ü UZ ÕXfBU BadOX¹ff ´fd{IYf ¸fZa QZJ IY¶feSXf SXû¹ff IZY ³ff¸f ÀfZ d³f¹fd¸f°f øY´f ÀfZ A´f³fZ dU¨ffSXûa IYû IYf½¹ff°¸fIY ´fadöY¹fûa IZY þdSXE SXJ SXWXZ WX`aÜ


EIY Àf´f³ff Àf¸fÈð ªfe½f³f ´fdSX½ffSX IYe AûSX Àfm Af´f Àf·fe IYû ³f¹fm Àff»f IYe Vfb·fIYf¸f³ffAûÔ IZY Àff±f k»ffB½f BÔdOX¹ffl ¸f`¦ªfe³f IYf ´fWX»ff AÔIY ´fiIYfdVf°f IYSX°fm WXbE ¸fbÓfm A°fe½f Af³fÔý WXû SXWXf WX`Ü Àf¸fÈð ªfe½f³f ´fdSX½ffSX IYf ¸fIYÀfý WX` ´fcSXZ ýmVf IYû Àf¸fÈð ¶f³ff³ff AüSX WXSX dWaX ýbÀ°ff³fe IYû Àf¸fÈdð IYf Àf´f³ff ýmJ³fm IYf WXIY dý»ff³ffÜ ¸füªfcýf ´fiûªfm¢MÐXÀf IYe ¶ff°f IYSXm °fû dIYÀff³fûÔ AüSX d³f¸³f ¸f²¹f¸f½f¦feʹf ´fdSX½ffSXûÔ ¸fmÔ ·fe Àf¸fÈdð »ff³fm IZY Àff±fÊIY ´fi¹ffÀf Àf¸fÈð ªfe½f³f ´fdSX½ffSX ³fm dIYE AüSX »f¦ff°ffSX IYSX SXWXf WX`Ü A·fe °fIY WX¸f³fm dIYÀff³fûÔ IZY dWX°f ¸fmÔ IYBÊ ¹fûªf³ffEa ýmVf ·fSX ¸fmÔ ¨f»ffBÊ WX`Ô AüSX ¹fm ¶fmWXý JbVfe IYe ¶ff°f WX` dIY d½f¦f°f 10-12 Àff»fûÔ ¸fmÔ ªfû Àf´f³ff WX¸f³fm ýmJf ½fû ÀffIYfSX WXbAf WX`Ü A´f³fm BÀf Àf´f³fm IYe VfbøYAf°f ¸fmÔ WXe WX¸f³fm ¸fedOX¹ff BÔOXÀMÑXe ¸fmÔ IYý¸f SXJIYSX Àf¸ffªf dWX°f ¸fmÔ IbYLX Àff±fÊIY ´fWX»f IYSX³fm ´fSX d½f¨ffSX dIY¹ff ±ffÜ Afªf SXf¿MÑXe¹f ´fMX»f ´fSX »ffB½f BÔdOX¹ff AüSX ¸fSXfNXe ¸ff³fb¿f IZY d»fE ¸fe ¸fSXfNXe ªf`Àfm ´fid°fdâ°f MXe½fe ¨f`³f»Àf ·fe WX¸ffSXm ´fdSX½ffSX IYf dWXÀÀff ¶f³f ¨fbIZY WX`ÔÜ BÀfe °fSXWX ´fiªff d½f¨ffSX AJ¶ffSX IZY ªfdSXE WX¸f d´fiaMX ¸fedOX¹ff ¸fmÔ ·fe Af ¨fbIZY WX`ÔÜ »ffB½f BÔdOX¹ff ¸f`¦ªfe³f IZY ªfdSXE ´fcSXm ýmVf ¸fmÔ Àf¸fÈdð IZY BÀf Àf´f³fm IYû ´fWXbÔ¨ff³fm IZY Àff±f-Àff±f WX¸f ¶fm¶ffIY,

Àfbd´fi¹ff IY¯fÀfZ E¸fOXe/ÀfeERYAû, ¶fe.AfBÊ.EÕX

d³f¿´fÃf AüSX ÷Yd¨fIYSX J¶fSXûÔ IYû ´ffNXIYûÔ IZY Àf¸fÃf ´fid°f¶fð SXWXmÔ¦fmÜ ´fÂfIYfdSX°ff IZY EIY EmÀfm ýüSX Àfm WX¸f ¦fbªfSX SXWXm WX`Ô ªfWXfÔ ¸fedOX¹ff ÀfÔÀ±ff³fûÔ IYe dªf¸¸fmýfSXe ¶fWXb°f ¶fPXÞ ¦fBÊ WX`Ü Afªf IYf ¸fedOX¹ff dÀfRYÊ J¶fSXmÔ ´fWXbÔ¨ff³fm IYf ¸ff²¹f¸f ¸ffÂf ³fWXeÔ WX` ¶fd»IY ½fû »fû¦fûÔ ¸fmÔ EIY d½f¨ffSX EIY Àfû¨f IYû ·fe ªf³¸f ým°ff WX`Ü Afªf ýmVf IYe ªf³f°ff ªff¦fÈ°f dýJfBÊ ´fOÞX°fe WX` ½fû A´f³fm ¸fbïûÔ AüSX ÀfSXûIYfSXûÔ IYû »fmIYSX ¶fWXb°f Àfªf¦f ·fe WXû ¦fBÊÜ EmÀfm ¸fmÔ »fûIY°fÔÂf IZY ¨fü±fm À°fÔ·f ³fm ½ffIYBÊ ¸fmÔ Jbý IYe C´f¹fûd¦f°ff IYû Àffd¶f°f dIY¹ff WX`Ü »ffB½f BÔdOX¹ff ¸f`¦ªfe³f IZY ªfdSXE WX¸ffSXf ¸fIYÀfý ªf³fÀfSXûIYfSXûÔ IYû ´fbSXªfûSX °fSXeIZY Àfm CNXf³ff WX`Ü Àff±f WXe A»f¦f-A»f¦f ÃfmÂfûÔ IZY d½fVfm¿fÄfûÔ AüSX ªff³fe ¸ff³fe WXdÀ°f¹fûÔ IYe SXf¹f BÀf¸fmÔ Vfb¸ffSX IYSXIZY ¸f`¦ªfe³f IYû d½fäÀf³fe¹f ¶f³ff³ff ·fe WX`Ü ¸fmSXf ¸ff³f³ff WX` dIY dIYÀfe ·fe IYf¸f IYû IYSX°fm WXbE »fû¦fûÔ IYf ·fSXûÀff WXfdÀf»f IYSX³ff Àf¶fÀfm AWX¸f ¶ff°f WXû°fe WX`Ü ªf¶f IYûBÊ ·fe ¸f`¦ªfe³f, AJ¶ffSX ¹ff MXe½fe ¨f`³f»f Af´f ¨f»ff°fm WX`Ô °fû Àf¶fÀfm ¶fOÞXe dªf¸¸fmýfSXe BÀf ¶ff°f IYe WXû°fe WX` dIY Af´fIZY ´ffNXIY, ýVfÊIY Af´f ´fSX ·fSXûÀff IYSXmÔÜ Afªf ´fcSXm ýmVf ¸fmÔ Àf¸fÈð ªfe½f³f ´fdSX½ffSX IZY »ffJûÔ ÀfýÀ¹f WX` AüSX BÀf ´fdSX½ffSX IYe Àf¶fÀfm ¶fOÞXe d½fVfm¿f°ff ·fSXûÀff WXe WX`Ü A´f³fe BÀf ¸f`¦ªfe³f IZY

¸fWXZVf ¸fû°fZUfSX, ÀfeE¸fOXe, Àf¸fÈð þeU³f ´fdSXUfSX

ªfdSXE ·fe WX¸f ´ffNXIYûÔ IYf ·fSXûÀff WXfdÀf»f IYSXmÔ¦fm °ffdIY ¹fm ¸f`¦ªfe³f ªf³f-ÀfSXûIYfSXûÔ, ªf³f°ff IZY ¸fbïûÔ AüSX J¶fSXûÔ IZY d»fWXfªf Àfm ýmVf IYe Àf¶fÀfZ ·fSXûÀfm¸fÔý ´fdÂfIYfAûÔ ¸fmÔ Vfb¸ffSX WXû ÀfIZYÜ n

BÀf ÀffÕX WX¸f ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ IYe 150 Uea ¸f`¦þe³f IZY þdSXE ·fe §fSX-§fSX °fIY ´fWXba¨f ´ffEa¦feÜ þ¹fa°fe ¸f³ff SXWXZ WX`aÜ ÀUf¸fe þe ³fZ WX¸fZVff ¹fbUf VfdöY ¸f`¦þe³f EIY EZÀff ¸ff²¹f¸f WX`a dþ³f¸fZa dIYÀfe ¸fbïZ IYû IYf Af”f³f dIY¹ff AüSX ·ffSX°f þf¦fSX¯f IZY Àf´f³fZ IYû ¶fOÞXZ ´f`¸ff³fZ ´fSX CXNXf³fZ, CXÀfIZY dUd·f³³f Af¹ff¸fûa IYû ´fcSXf IYSX³fZ ¸fZa ¹fbUfAûa IYe ·ff¦feQfSXe IYû Àf¶fÀfZ AWX¸f Àf¸fÓf³fZ AüSX dRYSX CXÀfIZY dUãZ¿f¯f IYf ¶fZWX°fSX AUÀfSX ¶f°ff¹ff WX`Ü ÕXfBU BadOX¹ff ¸f`¦þe³f IYe MXe¸f ·fe EZÀfZ d¸fÕX°ff WX`Ü ÕXfBU BadOX¹ff ¨f`³fÕX IZY þdSXE WX¸f ´fWX»fZ WXe DYþfÊUf³f ¹fbUfAûa ÀfZ ·fSX´fcSX WX`Ü ¶ffþfSX ¸fZa ¸füþcQ ÀfZ WXe dIYÀfe ·fe ¶fOÞXe §fMX³ff ´fSX °fZþ J¶fSXZa ´fWXba¨ff³ff PXSZ X ÀffSXe ´fd{IYfAûa IZY ¶fe¨f BÀf ¸f`¦þe³f IYf ¸fIYÀfQ IYf IYf¸f IYSX SXWZ W`ÔX AüSX A¶f ¸f`¦þe³f IZY þdSXE WXû¦ff J¶fSXûa AüSX ¸fbïûa IYû EIY °fSXû°ffþf AaQfþ ¸fZa B³f¸fZa ÀfZ ¨fbd³faQf ¶fOÞXe J¶fSXûa IZY °f¸ff¸f Af¹ff¸fûa AüSX ´fZVf IYSX³ffÜ J¶fSXûa IYf Jþf³ff Afþ WXSX IYWXea d¸fÕX dUãZ¿f¯f IYû BÀf ´fd{IYf IZY þdSXE SXJ³fZ IYe WX¸ffSXe þfE¦ff ÕXdZ IY³f dUäÀf³fe¹f°ff UWXea WXû¦fe þWXfa A³fb·fU IYûdVfVf SXWX¦Z feÜ Afþ A¦fSX QZVf IYe Àf¶fÀfZ ÕXûIYd´fi¹f AüSX ¹fbUf VfdöY IYf ¸fZÕX WXû¦ffÜ ´fd{IYfAûa ´fSX ³fþSX OXfÕXe þfE °fû CX³f¸fZa ª¹ffQf°fSX ÕXfBU BadOX¹ff ¸f`¦þe³f IYe DYþfÊUf³f ¹fbUf MXe¸f ¸fdWXÕXfAûa dIY ´fd{IYfEa, JZÕX ´fd{IYfEa ¹ff dRYSX IYf ¸ff¦fÊQVfʳf IYSX³fZ IZY dÕXE QZVf IZY IYBÊ þf³fZ ¸ff³fZ dRY»¸fûa ´fSX Af²ffdSX°f ´fd{IYfEa dQJfBÊ ´fOÞX°fe WX`aÜ UdSXâ ´f{IYfSX AüSX AÕX¦f-AÕX¦f IYf¹fÊÃfZ{ûa IZY IYBÊ ¶fWX°b f ÀffRY WX` dIY ¸fdWXÕXfAûa IYe ÷Yd¨f ´fPÞX³fZ ¸fZa ª¹ffQf ¶fOÞXZ ³ff¸f Af´fIYû BÀf MXe¸f IZY Àff±f JOÞXZ dQJfBÊ WX` ¶fVf°fÊZ CX³fIZY IYf¸f IYe ¨feþZa ´fZVf IYe þfEÜ dIiYIZYMX QZ¦a fZÜ WX¸ffSXf ¦fi´b f ´fWXÕXZ ÀfZ WXe ³¹fcþ d¶fþ³fZÀf ¸fZa A´f³fe AüSX dRY»¸fûa IYû ÕXIZ YSX WX¸ffSXZ QZVf IYe QeUf³f¦fe dIYÀfe þ¦fWX ¶f³ff ¨fbIYf WX`Ü ÕXfBU BadOX¹ff, ¸fe ¸fSXfNXe AüSX ÀfZ dL´fe ³fWXea WX` EZÀfZ ¸fZa ÕXfBU BadOX¹ff ¸f`¦þe³f IYe ´fiþf dU¨ffSX IYf EIY ¶fOÞXf ³fZMXUIYÊ ´fWXÕXZ ÀfZ WXe ´fcSXZ ´fNX³f Àff¸f¦fie ¸fZa B³f Àf·fe U¦fûË AüSX dU¿f¹fûa ´fSX ·fe QZVf ¸fZa WX,` dþÀfÀfZ QZVf IZY IYû³fZ-IYû³fZ IYe J¶fSXaZ A¶f dUVfZ¿f þûSX dQ¹ff þfE¦ffÜ n ªf³fUSXeX 2013 I 5


¨fÕXfAû ³ff ¶f¹ff³fûa IZY ¶ff¯f SXZ...

¶ff°fûa IZY °feSX

AfÀffSXf¸f ¶ff´fc IYf ¶f¹ff³f B°f³fe JüRY³ffIY UfSXQf°f IYe UþWX dÀfRYÊ Uû 6 ÕXû¦f ³fWXea ±fZ, EZÀfe UfSXQf°f ¸fZa ¦fÕX°fe Qû³fûa °fSXRY IYe WXû°fe WX`, ¶fÕXf°IYfdSX¹fûa IZY Àff±f-Àff±f ´fedOÞX°ff ·fe Qû¿fe WX`, CXÀfZ Qûd¿f¹fûa IYû ·ffBÊ IYWX IYSX Àfa¶fûd²f°f IYSX°fZ WXbE CX³fÀfZ EZÀff §fÈd¯f°f IYf¹fÊ ³ff IYSX³fZ IYf A³fbSXû²f IYSX³ff ¨ffdWXE, BÀfÀfZ CXÀfIYe þf³f AüSX Bªþ°f Qû³fû ¶f¨f þf°feÜ

Àfûd³f¹ff ¦ffa²fe IYf ¶f¹ff³f 'IZYUÕX WXdSX¹ff¯ff ¸fZa WXe SXZ´f ³fWXea WXû°fZ ¶fd»IY SXZ´f °fû ÀffSXe BadOX¹ff ¸fZa WXû°fZ W`XÜ'

þ£¸f °fû þ£¸f WX` ´fWXÕXZ ¶fZMXe IZY þ£¸fûa ³fZ ÷YÕXf¹ff dRYSX ¶fZMXe WXe ÷YÕXf IYSX ¨fÕXe ¦fBÊ AüSX A¶f dWXaQbÀ°ff³f IZY IYSXûOÞXûa ¸ffa-¶ff´f QZVf IZY ³fZ°ffAûa IZY ¶f¹ff³fûa ´fSX SXû SXWXZ WX`aÜ IY·fe AfaQûÕX³fûa ´fSX d³fVff³ff °fû IY·fe QZVf IYe ¶fZdMX¹fûa IYû 'WXQ' ¸fZa SXWX³fZ IYe ³fÀfeWX°f QZ°fZ ¹fZ ³fZ°ff ÕX¦f°ff WXe ³fWXea dIY ¹fZ 21 ÀfQea ¸fZa ·ffSX°f IYe þ³f°ff IZY ³fZ°fÈ°U IZY ÕXf¹fIY WX`a ·fe ¹ff ³fWXea, þû À{e-´fb÷Y¿f, þfad°f-²f¸fÊ, Àfa´fiQf¹f, ¸fZa RYIYÊ dIY¹fZ d¶f³ff IZYUÕX dUIYfÀf ´fSXIY Àfû¨f SXJ°fe WX`Ü Qfd¸f³fe °fû BÀf Qbd³f¹ff ÀfZ ¨fÕXe ¦fBÊ ÕXZdIY³f CXÀfIZY þf³fZ IZY ¶ffQ WX¸ffSXZ ³fZ°ffAûa ³fZ dÀ{¹fûa IYû WXQ ¸fZa SXWX³fZ IZY EZÀfZ CXÕX-þÕXcÕX ¶f¹ff³f QZ³fZ Vfb÷Y IYSX dQ¹fZ WX`a dIY B³WXZa ´fPÞXIYSX AüSX Àfb³fIYSX Af´f ¸ff±ff ´fIYOÞXZ d¶f³ff ³fWXea SXWX ÀfIY°fZ WX`aÜ IbYL EZÀfZ WXe ¶f¹ff³fûa IYe ¶ff³f¦feÜ

6 I ªf³fUSXeX 2013

Àfaþ¹f d³f÷Y´f¸f IYf ¶f¹ff³f IYÕX °fIY þû MXeUe ¨f`³fÕXûa ´fSX NXb¸fIZY ÕX¦ff°fe ±fe Uû Afþ ¨fb³ffU dUãZ¿fIY ¶f³f ¶f`NXe WX`

¸fûWX³f ·ff¦fU°f Àfa§f ´fi¸fbJ IYf ¶f¹ff³f '¶fÕXf°IYfSX IZY ¸ff¸fÕXZ BadOX¹ff ¸fZa WXû°fZ WX`a ·ffSX°f ¸fZa ³fWXea' VfWXSXûa ¸fZa ´fd›¸fe Àf·¹f°ff IYf IYfRYe AÀfSX WX` BÀfdÕXE UWXfa EZÀfZ ¸ff¸fÕXZ WXû°fZ WX`a þ¶fdIY ¦ffaU B³fIZY ALc°fZ WX`a, Af´f QZVf IZY ¦ffaUûa AüSX þa¦fÕXûa ¸fZa QZJZa þWXfa IYûBÊ Àff¸fcdWXIY ¶fÕXf°IYfSX ¹ff ¹fü³f A´fSXf²f IYe §fMX³ffEa ³fWXea WXû°fea, ¹fWX VfWXSXe BÕXfIYûa ¸fZa WXû°fZ WX`a ¸fdWXÕXfAûa IZY ´fid°f ½¹fUWXfSX ·ffSX°fe¹f ´fSXa´fSXf¦f°f ¸fc»¹fûa IZY Af²ffSX ´fSX WXû³ff ¨ffdWXE'


I`YÕXfVf dUþ¹fU¦feʹf IYf ¶f¹ff³f 'Àf¸ffþ ¸fZa ¶fÕXf°IYfSX IZY ¸ff¸fÕXZ °f·fe WXû°fZ WX`a þ¶f ¸f¹ffÊQf IYf CXna§f³f WXû°ff WX`, ¸f¹fÊfQf IYe EIY ÕXøf¯f SXZJf WXû°fe WX` AüSX þ¶f ·fe ¸f¹ffÊQf IYe Àfe¸ff ´ffSX WXû°fe WX`, Àfe°ff IYf WXSX¯f SXfU¯f IYSX°ff WX`, 'þû ¸fdWXÕXfEa BÀf ÕXøf¯f SXZJf IYû ´ffSX IYSXZa¦fe CX³WXZa BÀfe °fSXWX ÀfZ IYe¸f°f ¨fbIYf³fe ´fOÞXZ¦fe AüSX EZÀfe dÀ±fd°f IYû SXûIYf ³fWXea þf ÀfIY°ff WX`Ü'

SXfþ NXfIYSXZ IYf ¶f¹ff³f WXfÕXfadIY BÀf ¸ff¸fÕXZ IYe °fWX °fIY þf³fZ IYe IYûdVfVf dIYÀfe ³fZ ·fe ³fWXea IYe AüSX ¹fWX JbÕXfÀff ³fWXea dIY¹ff dIY BÀf §fÈd¯f°f A´fSXf²f IYû dªf³f ÕXû¦fûa ³fZ Aaþf¸f dQ¹ff, UZ Àf·fe d¶fWXfSX IZY WX`aÜ

ßfe´fiIYfVf þ¹fÀfUfÕX IYf ¶f¹ff³f ¸f¸f°ff ¶f³fþÊe MXeE¸fÀfe ³fZ°ff IYf ¶f¹ff³f ¶f¹ff³f 'B³f dQ³fûa ÕXOÞXIZY-ÕXOÞXdIY¹ffa Af´fÀf ¸fZa ¶fWXb°f ¸fZÕX-d¸fÕXf´f IYSX°fZ WX`a BÀfdÕXE ÕXOÞXdIY¹ffa A´fSXf²f IYe dVfIYfSX WXû þf°fe WX`aÜ ¸f¸f°ff IZY ¸fb°ffd¶fIY ´fSX ¶f¨¨fûa ´fSX Ad·f·ffUIYûa IYe IYOÞXe d³f¦fSXf³fe WXû°fe ±fe ÕXZdIY³f A¶f ¶fadQVfZ J°¸f WXû ¦fBÊ WX`a'

'³fBÊ-³fBÊ þe°f AüSX ³fBÊ-³fBÊ VffQe BÀfIYf A´f³ff ¸fWX°U WXû°ff WX`, þ`ÀfZ-þ`ÀfZ Àf¸f¹f ¶fe°fZ¦ff, þe°f ´fbSXf³fe WXû°fe þfE¦fe, þ`ÀfZ-þ`ÀfZ Àf¸f¹f ¶fe°f°ff WX` ´f}e ´fbSXf³fe WXû°fe ¨fÕXe þf°fe WX`Ü Uû ¸fþf ³fWXea SXWX°ff WX`'

Ad·fþe°f ¸fbJþÊeÊ IYf ¶f¹ff³f ¶ff¶ff SXf¸fQZU ¹fû¦f¦fb÷Y IYf ¶f¹ff³f ¶f¹ff³f 'Àfûd³f¹ff ¦ffa²fe WXdSX¹ff¯ff IYe IYfa¦fiZÀf IYf ¶f¨ffU IYSX SXWXe WX`aÜ ¸f`a CX³fÀfZ ´fcL³ff ¨ffWX°ff WXca dIY A¦fSX CX³fIYe ¶fZMXe IZY Àff±f EZÀff WXbAf WXû°ff, ¢¹ffIY °f¶f ·fe UWX EZÀfe WXe ¶ff°f IYWX°feaÜ'

'WX¸f ·fe Lf{ SXWXZ WXa` AüSX IYfgÕþ XZ ¦fE WX,a` þf³f°fZ WXa` dIY IYfgÕþ XZ IZY ¶f¨¨fZ I`YÀfZ WXû°fZ WXÜa` SXf°f ¸fZa dOXÀIYû þf³ff AüSX I`YOa XÕX ÕXIZ YSX ÀfOÞXIYûa ´fSX CX°fSX³ff R`YVf³f WXû ¦f¹ff WXÜ` ÀfbQa SX-ÀfbQa SX ¸fdWXÕXfEa Àfþ-²fþ IYSX ¶f¨¨fûa IZY Àff±f dUSXû²f IYSX³fZ Af°fe WXÜa` ¸fbÓfZ °fû ³fWXea ÕX¦f°ff dIY UZ ÀMXOc MaXZ X WXû°fe ·fe WXÜa` SXfþ³fed°fIY ´ffdMÊX¹ffa A´f³fZ dWX°fûa IYû Àff²f³fZ IZY dÕXE BÀf °fSXWX IYf AfaQûÕX³f IYSXUf SXWXe WXÜa` '

ªf³fUSXeX 2013 I 7


¶fWXÀf - °f»f¶f

³fIYÞ»fe ¶f¹ff³fûÔ ¸fZ Jû°fZ AÀf»fe ¸fbQÐQZ ´fiû. Af³fÔý IbY¸ffSX

dªf³f ¸fdWX»ffAûÔ IYû ¸f¹ffÊýf IZY ýf¹fSXm ¸fmÔ SXWX³fm IZY d»fE IYWXf ªff SXWXf WX` ýSXAÀf»f C³WXmÔ §fSX Àfm »fmIYSX IZY ýµ°fSX °fIY AüSX d½fôf»f¹f Àfm »fmIYSX IZY ¶ff¬ffSX °fIY AüSX°f WXû³fm IYe Àfªff ·fû¦f³fe ´fOÞX°fe WX`Ü Àf¨f IYWXcÔ °fû WX¸ffSXe ½¹f½fÀ±ff EmÀfm ¸ff¸f»fûÔ Àfm d³f´fMX³fm ¸fmÔ A¶f ·fe ´fcSXe °fSXWX Àfm ³ffIYfd¶f»f WX`Ü I`YÀfm Àf¸ffªf IYû IYf¶fc ¸fmÔ SXJf ªff¹fm BÀfIYf ³f °fû BÀf ½¹f½fÀ±ff IYû A·¹ffÀf WX` ³f WXe ´fidVfÃf¯fÜ SXfªf³fed°fIY AüSX AfͱfIY ¸ff¸f»fûÔ Àfm °fû WX¸f ¸füªfcýf AÔýfªf Àfm d³f´fMX »fm°fm WX` »fmdIY³f Àff¸ffdªfIY ¸ff¸f»fûÔ ¸fmÔ ·fe ´fbd»fÀf IYe ·fcd¸fIYf »fNX`°f ªf`Àfe WXe dýJ°fe WX`Ü ýcÀfSXe °fSXRY WX¸ffSXe ³¹ff¹f´ffd»fIYf WX` dªfÀfIZY ´ffÀf WXªffSXû WX¬ffSX ÀfÔ´fd°°f IZY ¸fbIYý¸fm, Àf°°ff IZY ¸fbIYý¸fm, AfͱfIY ýbSXf¨ffSX IZY ¸fbIYý¸fm WX`ÔÜ CÀf¸fm ªf¶f Àff¸ffdªfIY dWaXÀff IZY ¸ff¸f»fm Af°fm WX`Ô °fû ½fû Àf¸fÓf°fm WX`Ô IYe ¹fm °fû §fSXm»fb ¸ff¸f»ff WX` ¹fm IYÀf¶fm IYf ¸ff¸f»ff WX` ¹fm ¸fûWXnm IYf ¸ff¸f»ff WX`, BÀfIYû WX¸f ýÀf ¶feÀf Àff»f °fIY ·fe ³f Àfb»fÓffEÔ °fû IYûBÊ EmÀfe ¶fOÞXe Àf¸fÀ¹ff ³fWXeÔ WX`Ü Afªf ·ffSX°f IYe ÀÂfe AüSX CÀfIZY Àff±f WX¸fýýeÊ SXJ³fm ½ff»fm ´fb÷Y¿f ¹fm BÔIYfSX IYSX SXWXm WX`Ô IYe BÀfIZY ¶ffSXm ¸fmÔ WX¸f ³fIY»fe ¶f¹ff³f, ³fIY»fe ¸fbïm CNXf¹fmÔ ·ffSX°f ¶f³ff¸f BÔdOX¹ff, »fÃfиf¯f SXmJf, ¸fWXf·ffSX°f AüSX SXf¸ff¹f¯f, ´fd›¸f AüSX ´fcSX¶f ¹fm d¶f»fIbY»f ³fIYfd¶f»fZ ¶fýfÊV°f WX`Ü ¸fdWX»ff dÀfÃff IZY ¸fû¨fmÊ ´fSX, SXûªf¦ffSX IZY ¸fû¨fmÊ ´fSX, ´fdSX½ffSX ¸fmÔ Ad²fIYfSX IZY ¸fû¨fmÊ ´fSX A´f³fe ¦fdSX¸ff IYe À±ff´f³ff IZY d»fE ´fi¹ffÀfSX°f WX`Ü n

d³fIbaYªf ¸fd»fIY ·ffSX°f ¸fmÔ »fOÞXIYe ´f`ýf WXû³ff WXe EIY ¨fb³füd°f IYe ¶ff°f WX`Ü ¸f`Ô Jbý EIY »fOÞXIYe WXcÔ AüSX A´f³fm ªfe½f³f ¸fmÔ ¸f`Ô³fm IYBÊ ªf¦fWX ´fSX Àf¸ffªf ¸fmÔ »fOÞXdIY¹fûÔ IZY Àff±f WXû³fm ½ff»fm ¶f°ffʽf IYû ýmJf AüSX IYBÊ ¶ffSX Ófm»ff ·fe WX`Ü ¸f`Ô RYSXeýf¶ffý IYe SXWX³fm ½ff»fe WXcÔ AüSX dýne AüSX E³fÀfeAfSX ¸fmÔ dªfaý¦fe IYf AWX¸f Àf¸f¹f ¶fe°ffÜ ýmVf IYe SXfªf²ff³fe AüSX Af²fbd³fIY°f¸f VfWXSX ¸fmÔ ¸f`Ô³fm Jbý IYû dªf°f³ff AÀfbSXdÃf°f ¸fWXÀfcÀf dIY¹ff C°f³ff IYWXeÔ ³fWXeÔÜ ¸f`³fm IY·fe dIYÀfe ¸f¹ffÊýf IYf Cn§fÔ³f ³fWXeÔ dIY¹ff dRYSX ·fe RYd¶°f¹ffÔ IYÀf³fm ½ff»fûÔ IYe ¹ff »fOÞXdIY¹fûÔ Àfm LXmOÞXLXfOÞX IYSX³fm ½ff»fûÔ IYe ¸fbÓfm IYûBÊ IY¸fe dýJfBÊ ³fWXeÔ ´fOÞX°feÜ ¸f`Ô³fm dýne Àfm ýdÃf¯f IZY IYBÊ VfWXSXûÔ °fIY IYû ýmJf WX` »fmdIY³f ªfû ¶fbSXe WXf»f°f ¸fdWX»ffAûÔ IZY d»fE dýne ¸fmÔ WX` ½f`Àfe Vff¹fý IYWXeÔ AüSX ³fWXeÔÜ »fOÞXdIY¹fûÔ IZY d»fE ¸f¹ffÊýf IYe ¶ffý IYWXe ªff°fe WX` ªf¶fdIY ½fû °fû ¶fm¨ffSXe ½f`Àfm ·fe ´ff¶fÔdý¹fûÔ IYe ¸ffSXe WXû°fe WX`ÔÜ ¹fm ¸f°f ´fWX³fû, ½fWXfÔ ¸f°f ªffAû, BÀfÀfm ¶ff°f ¸f°f IYSXû, B°f³fe ýmSX °fIY ¶ffWXSX ¸f°f SXWXû ªf`Àfe ÀffSXe ´ff¶fÔdý¹ffÔ »fOÞXdIY¹fûÔ IZY d»fE WXe °fû WX`Ü ªf¶fSXýÀ°fe IYe ¸f¹ffÊýf IZY ³ff¸f ´fSX ´ff¶fÔdý¹ffÔ ±fû´fIYSX »fOÞXdIY¹fûÔ IYû ¦fb»ff¸f ¶f³ffE SXJ³ff ýdIY¹ff³fcÀfûÔ IYe ´fbSXf³fe Afý°f WX`Ü n 8 I ªf³fUSXeX 2013


³f¦f¸ff WX¸f Àf¶f Afªffý dWaX ýbÀ°ff³f IZY SXWX½ffÀfe WX`Ü ·ffSX°fe¹f ³ffSXe A´f³fm ´fWX³ff½fm, A´f³fm §fc¸f³fm dRYSX³fm AüSX IYWXe ·fe SXWX³fm IZY d»fE Afªffý WX`Ü IY»f¹fb¦f ¸fmÔ »fOÞXdIY¹ffÔ Àfªf¦f WXûIYSX ¨f»fmÔ ¹fm ¶fWXb°f ýdIY¹ff³fcÀfe ¶ff°f WX`Ü WX¸fmÔ »fOÞXdIY¹fûÔ IZY d»fE EmÀff ¸ffWXü»f ´f`ýf IYSX³fm IYe ªføYSX°f WX` ªfWXfÔ ½fû ½ffIYBÊ Jbý IYû Afªffý ¸fWXÀfcÀf IYSXmÔÜ Àff¸ffdªfIY ´fdSX½f°fʳf IZY Àff±f ¸ff³fdÀfIY ´fdSX½f°fʳf IYe ·fe ¶fWXb°f ªføYSX°f WX`Ü AüSX°fûÔ IZY ¶ffSXm ¸fmÔ ªfû Àfû¨f WX` dIY C³WXm LXb´f IYSX ¨f»f³fm IYe Jbý IYû ¶f¨ffIYSX SXJ³fm, ýf¹fSXûÔ ¸fmÔ SXWX³fm IYe ªføYSX°f WX` ¹fm ´fbøY¿f½ffýe ¸ff³fdÀfIY°ff IYû ¶fPXÞf½ff ým°fe WX`Ü IbYLX ¨feªfûÔ IYû ¶fý»f³fm IYe Àf£°f ¬føYSX°f WX` JfÀf°füSX ´fSX IYf³fc³f IYû Àf£°f IYSX³fm IYe ¬føYSX°f WX`Ü ¸f`Ô ·fe ¸ff³f°fe WXcÔ ¶f»ff°IYfSX ªf`Àfm ªf§f³¹f A´fSXf²f IZY d»fE ¸fü°f IYe Àfªff WXû³fe ¨ffdWXEÜ dRY»¸fû ´fSX d½fIYÈd°f ¶fPXÞf³fm IYf ýû¿f ¸fPXÞ³ff ¦f»f°f WX`Ü dRY»¸fma Àf¸ffªf IYf AfB³ff WX` A¦fSX CÀf¸fmÔ IYûBÊ ¶fbSXfBÊ dýJfBÊ ·fe ªff°fe WX` °fû ½fû BÀfe Àf¸ffªf IYû ýVffÊ°fe WX`Ü ªfWXfÔ °fIY »fOÞXdIY¹fûÔ IZY ´fWX³ff½fm IYf Àf½ff»f WX` ½fWXVfe QdSaXým ¹fm ³fWXeÔ ýmJ°fm dIY »fOÞXIYe ³fm ¢¹ff IY´fOÞXm ´fWX³fm WX`Ô dýne ¦f`Ô¦fSXm´f ¸ff¸f»fm ¸fmÔ ·fe ¸fmSXe ªff³fIYfSXe ¸fmÔ »fOÞXIYe ³fm Àf·¹f IY´fOÞXm WXe ´fWX³fm ±fmÜ CÀf³fm IYü³f Àfe ¸f¹ffÊýf IYf CnÔ§f³f dIY¹ff ±ff? n

C¿ff NXfIbYSX »fOÞXIZY »fOÞXIYe IZY ¶fe¨f ·fmý Afªf ·fe WX¸ffSXm ¹fWXfÔ WX`Ü »fOÞXdIY¹fûÔ IZY d»fE »fÃfиf¯f SXmJf IYe ¶ff°f IYWX³ff BÀfe RYIYÊ IYû ¶f°ff°ff WX`Ü ýSXAÀf»f BÀf RYIYÊ IYe VfbøYAf°f WX¸ffSXm ¹fWXfÔ IYe dVfÃff ´fïd°f Àfm WXû°fe WX`Ü WXfÔ»ffdIY Afªf IZY ¶fOÞXm ÀIcY»f IYWXf ªff ÀfIY°ff WX` dIY BÀf ·fmý Àfm ´fSXm WX`Ô »fmdIY³f ª¹ffýf°fSX LXûMXm ÀIcY»f ¹ff ¦fif¸fe¯f B»ffIYûÔ IZY ÀIcY»fûÔ ¸fmÔ WXf»ff°f ¶fbSXm WX`ÔÜ ÀIcY»fe dVfÃff IYe ¶ff°f LXûdOÞXE WX¸ffSXm ¹fWXfÔ °fû §fSXûÔ ¸fmÔ AüSX ÀfOÞXIYûÔ ´fSX ¸fdWX»ffAûÔ IYf ¸füdJIY ¶f»ff°IYfSX WXû°ff WX`Ü ¸ffÔ ¶fWX³f IYe ¦ffd»f¹ffÔ §fSXûÔ ¸fmÔ, ýûÀ°fûÔ ¸fmÔ ¹fWXfÔ °fIY IYe ÀfOÞXIYûÔ ´fSX dIY°f³fe Af¸f WX`Ü B³f ´fSX °fû IYûBÊ ¶f¹ff³f ým°ff ³fWXeÔ ½fWXfÔ ¸f¹ffÊýf IYWXfÔ ¨f»fe ªff°fe WX`Ü VfSXf¶f IZY d³f°f ³fE NXmIZY Jb»f SXWXm WX`Ô C³f ´fSX °fû IYûBÊ »f¦ff¸f »f¦ff³fm IYe ¶ff°f ³fWXeÔ IYWX°ffÜ dªf°f³fm A´fSXf²f WXû°fm WX`Ô C³f¸fmÔ A´fSXf²fe ³fVfm ¸fmÔ WXe °fû EmÀfe ½ffSXýf°fûÔ IYû AÔªff¸f ým°ff WX` A¦fSX ½ffIYBÊ EIY Àf·¹f Àf¸ffªf IZY ¶ffSXm ¸fmÔ Àfû¨f°fm WX`Ô °fû BÀf ³fVffJûSXe ´fSX »f¦ff¸f »f¦ff³fm ´fSX Àfûd¨fE AüSX ¶fûd»fEÜ WX¸ffSXe dRY»¸fûÔ AüSX ¦ff³fûÔ ¸fmÔ ªfû ¦fÔý¦fe ´fSXûÀfe ªff°fe WX` ½fû ·fe ¦fÔýe ¸ff³fdÀfIY°ff IYû WX½ff ým°fe WX`Ü ¸f¹ffÊýf IZY ¸ff¹f³fm dÀfRYÊ AüSX°fûÔ °fIY Àfed¸f°f ³fWXeÔ WX`Ô BÀf ´fcSXm Àf¸ffªf IYû ¸f¹ffÊdý°f WXû³ff WXû¦ff °f·fe ¹fm ¶f¶fÊSX°ff AüSX WX`½ffd³f¹f°f ÷YIZY¦feÜ n

I`Y»ffVf d½fªf¹f½f¦feʹf ¸f`Ô³fm ¸f¹ffÊýf AüSX »føf¯f SXmJf IYe ¶ff°f IYWXe ½fû dÀfRYÊ ¸fdWX»ffAûÔ IZY d½f¿f¹f ¸fmÔ ³fWXeÔ IYWXe ªf`Àff IYe ´fi¨ffdSX°f dIY¹ff ¦f¹ffÜ A¦fSX ¸fmSXm ´fcSXm ½föY½¹f ´fSX ¦füSX dIY¹ff ªffE °fû Af´f Àfb³f ÀfIY°fm WX`Ô dIY ¸f`Ô³fm dVfÃfIYûÔ, A´f³fm IYf¹fÊIY°ffÊAûÔ AüSX Àf¸ffªf IZY Àf·fe ½f¦fûË Àfm ¸f¹ffÊdý°f SXWX³fm IYû IYWXf ±ffÜ ¸f`Ô SXfªf³f`d°fIY AüSX Àff¸ffdªfIY ªfe½f³f ¸fmÔ d´fLX»fm 35 ½f¿fûË Àfm ÀfdIiY¹f WXcÔ AüSX ¸fbÓfm ªff³f³fm ½ff»fm ¸fmSXm d½f¨ffSXûÔ Àfm A½f¦f°f WX`Ü ¸f`Ô WX¸fmVff ¶fmWX°fSX Àf¸ffªf IZY d»fE ÀÂfe ´fb÷Y¿f IZY Àf¸ff³f Ad²fIYfSXûÔ IYe ¶ff°f IYWX°ff WXcÔ EmÀfm ¸fmÔ ªf¶f ¸f¹ffÊdý°f ªfe½f³f ªfe³fm IZY d»fE ´fb÷Y¿fûÔ IYû Àf»ffWX ýe ªff°fe WX` °fû ¸fdWX»ffAûÔ IYû ·fe ýe ªff ÀfIY°fe WX` BÀf¸fmÔ ¢¹ff ¶fbSXfBÊ WX`Ü ¸f`Ô A¶f ·fe A´f³fe ¶ff°f ´fSX AdOÞX¦f WXcÔ ªfû ·fe »fÃfиf¯f SXmJf IYf CnÔ§f³f IYSXm¦ff CÀfIYf WXSX¯f WXû¦ff ¨ffWXm ½fû ÀÂfe WXû, ´fb÷Y¿f WXû, dVfÃfIY WXû ¹ff d½fôf±feÊÜ n ¨f`³f»f ´fSX OXfg.´fi½fe¯f d°f½ffSXe IZY Àff±f ¶ff°f¨fe°f ´fSX Af²ffdS°f

ªf³fUSXeX 2013 I 9


¸fbQÐQf

¢¹ff EZÀfZ WXe ·fcÕX þfEa¦fZ

dQne ¦f`a¦fSXZ´f ·fe! 16 dQÀfa¶fSX IYe SXf°f SXfþ²ff³fe IYe ÀfOÞXIYûa ´fSX EIY ÕXOÞXIYe IZY Àff±f ¦f`a¦fSXZ´f AüSX CXÀfIZY ¶ffQ 13 dQ³f °fIY ÕX¦ff°ffSX ¸fü°f ÀfZ ¸fbIYf¶fÕXf IYSX°fe ÕXOÞXIYe IZY ÀffWXÀf ³fZ BÀf QZVf IZY þ³f¸ff³fÀf IYû ÓfIYÓfûSX IYSX SXJ dQ¹ff WX`Ü BÀf QüSXf³f dQne ÀfdWX°f Àf¸fc¨ff dWXaQbÀ°ff³f ¹fbUfAûa IZY AfIiYûVf ÀfZ þcÓf°ff SXWXfÜ ¹fZ EZÀfZ ¹fbUfAûa IYf EIY Àf`ÕXf¶f ±ff dþÀfIZY CX¶fÕX°fZ dUSXû²f-´fiQVfʳfûa ³fZ QZVf IYe ´fiVffÀfd³fIY AüSX SXfþ³f`d°fIY ½¹fUÀ±ff IYû ÓfIYÓfûSX IYSX SXJ dQ¹ffÜ BÀf EIY §fMX³ff ³fZ QZVf IYe Àff¸ffdþIY AüSX ´fiVffÀfd³fIY ½¹fUÀ±ff IYû ¶fÕXf°IYfSX þ`ÀfZ þ§f³¹f A´fSXf²f IZY dJÕXfRY EIY IYOÞXZ IYf³fc³f ¸fdWXÕXfAûa IYe ÀfbSXÃff þ`ÀfZ ¸ff¸fÕXûa ´fSX AüSX ª¹ffQf ÀfaþeQf WXûIYSX IYf¸f IYSX³fZ IYe °ffÕXe¸f Qe WX`Ü ÕXZdIY³f ¢¹ff ÀfWXe ³fWXea WXû°ff A¦fSX WX¸f AüSX WX¸ffSXe ´fiVffÀfd³fIY, SXfþ³f`d°fIY ½¹fUÀ±ff ´fWXÕXZ IYe §fMX³ffAûa ÀfZ Àf¶fIY ÕXZIYSX B³f ¸fbïûa ´fSX ´fWXÕXZ þf¦føYIY WXû°feÜ Vff¹fQ Qfd¸f³fe AüSX Qfd¸f³fe þ`Àfe QZVf IYe ÕXfJûa-ÕXfJ ¶fd¨¨f¹ffa, ¸fdWXÕXfEa BÀf þ§f³¹f A´fSXf²f AüSX Vf¸fʳffIY WXSXIY°f ÀfZ ¶f¨ffBÊ

10 I ªf³fUSXeX 2013

þf ÀfIY°fe ±fe ÀfSXIYfSXe AfaIYOÞXûa IZY ¸fb°ffd¶fIY WX¸ffSXZ ¹fWXfa WXSX d¸f³fMX ¸fZa 21 SXZ´f IYe §fMX³ffEa WXû°fe WX`aÜ OXSX ÕX¦f°ff WX` dIY IYWXea WX¸ffSXZ ¹fbUfAûa IYf ½¹fUÀ±ff IZY dJÕXfRY BÀf þ§f³¹f A´fSXf²f IZY dJÕXfRY þû ¦fbÀÀff WX`, Qfd¸f³fe IYf ¶fdÕXQf³f ¹fca WXe °fû ³fWXea ·fbÕXf dQ¹ff þfE¦ff! þ`ÀfZ dIY d´fLÕXe IYBÊ ÀffSXe §fMX³ffAûa IZY ¶ffQ ·fbÕXf dQ¹ff ¦f¹ffÜ BÀf EIY §fMX³ff ³fZ WX¸fZa CX³f §fMX³ffAûa ´fSX EIY ¶ffSX dRYSX ÀfZ ¹ffQ IYSX³fZ ´fSX ¸fþ¶fcSX IYSX dQ¹ff þû BÀfe

°fSXWX IYe SXWXea WX` ÕXZdIY³f dþ³f¸fZa Afþ°fIY IYûBÊ BaÀffRY ³fWXea WXû ÀfIYfÜ IYBÊ ¸ff¸fÕXZ °fû EZÀfZ WX`a dþ³fIYe IYûBÊ Àfb³fUfBÊ °fIY ³fWXea WXû ÀfIYeÜ WX¸ffSXZ ¹fWXfa ·f¹faIYSX ÀfZ ·f¹faIYSX A´fSXf²f IYû ·fe ÕXû¦f þ»Q WXe ·fcÕX þf°fZ WX`a ÕXZdIY³f BÀf UfSXQf°f IZY þû AÀfÕX ´fedOÞX°f WXû°fZ WX`a UWXe B³f §fMX³ffAûa IYû ¹ffQ SXJ°fZ WX`aÜ EZÀfZ ¸ff¸fÕXûa ¸fZa ³¹ff¹f IYe ÕXOÞXfBÊ ·fe ¶fÕXf°IYfSX IZY ´fedOÞX°ff IZY ´fdSXþ³fûa IYû AIZYÕXZ WXe ÕXOÞX³fe WXû°fe WX`Ü Ad²fIYfaVf ¸ff¸fÕXûa ¸fZa ³¹ff¹f ·fe ³fWXea d¸fÕX ´ff°ff WX`Ü dQne ¦f`a¦fSXZ´f IYe §fMX³ff þ`ÀfZ WXe IbYL AüSX ¸ff¸fÕXZ SXWXZ WX`a þû Àf¸ffþ IYû AüSX


´fedOÞX°fûa IZY ´fdSXUfSXûa IYû QQÊ IYf EZÀff dÀfÕXf QZ ¦f¹fZ WX` dþ³WXZa ·fbÕXf ´ff³ff ¸fbdVIYÕX WX`Ü B³f¸fZa Àf¶fÀfZ QQʳffIY ¸ff¸fÕXf WX` ¸fba¶fBÊ IYe ³fÀfÊ A÷Y¯ff Vff³f¶ff¦f IYf ... ¸fba¶fBÊ IZY EIY AÀ´f°ffÕX ¸fZa dþaQf ÕXfVf IYe °fSXWX SXWX SXWXe AøY¯ff IZY Àff±f AÀ´f°ffÕX IZY ÀUe´fSX ÀfûWX³f ÕXfÕX ¶ff»¸fedIY ³fZ A´fifIYÈd°fIY Vfû¿f¯f dIY¹ff B°f³ff WXe ³fWXea ¶ff»¸fedIY ³fZ AøY¯ff IYû þaþeSX ÀfZ ¦fÕXf §fûaMXIYSX ¸ffSX³fZ IYe IYûdVfVf ·fe IYe ¹fZ UfIY¹ff 27 ³fUa¶fSX 1973 IYf WX`Ü A÷Y¯ff IYû dIYÀfe °fSXWX ¶f¨ff dÕX¹ff ¦f¹ff ÕXZdIY³f Afþ 39 ÀffÕX ¶ffQ ·fe Uû ¶fÀf dIYÀfe °fSXWX þe SXWXe WX`Ü ³ff °fû Uû dIYÀfe IYû ´fWX¨ff³f ´ff°fe WX` ³ff IbYL ¶fûÕX ´ff°fe WX` ¹fWXfa °fIY dIY A÷Y¯ff A´f³fZ Q`d³fIY IYf¹fÊIYÕXf´fûa IZY dÕXE QcÀfSXûa ´fSX d³f·fÊSX SXWX ¦fBÊ WX`Ü UWXea BÀf §fMX³ff IYû Aaþf¸f QZ³fZ UfÕXZ ÀfûWX³f ÕXfÕX ¶ff»¸fedIY IYû ¶fÕXf°IYfSX IZY AfSXû´f °fIY ³fWXea ÕX¦fZÜ CXÀf ´fSX OXI`Y°fe AüSX þf³f ÀfZ ¸ffSX³fZ IYe IYûdVfVf IYf AfSXû´f ÕX¦ff AüSX CXÀfZ IZYUÕX 7 ÀffÕX IYe Àfþf d¸fÕXeÜ ¹fZ Àf¸ffþ IYe d§f³fü³fe QfÀ°ffa WX` dIY EIY °fSXRY °fû ¶fÕXf°IYfSX IZY ¶ffQ dQ¸ff¦fe °füSX ´fSX ¸fÈ°f WXû ¨fbIYe A÷Y¯ff Vff³f¶ff¦f Afþ AÀ´f°ffÕX IYe ¨fWXfSXQeUfSXe ¸fZa dþaQ¦fe IZY AfdJSXe dQ³fûa IZY dÕXE Àfa§f¿fÊ IYSX SXWXe WX` UWXea CXÀfÀfZ ¶fÕXf°IYfSX IYSX³fZ UfÕXf ÀfûWX³f ÕXfÕX ¶ff»¸fedIY A¶f þZÕX ÀfZ AfþfQ AüSX A´f³fe dþaQ¦fe IYû EIY ¶ffSX dRYSX ÀfZ þe SXWXf WX`Ü IbYL BÀfe °fSXWX IYe §fMX³ff 4 A¢MXc¶fSX, 2004 IYû EIY ¸fdWXÕXf dÀUÀf dOX´ÕXû¸fZMX dÀfSXe RYûMXÊ ¸fZa BaMXSX³f`Vf³fÕX dRY»¸f RZYdÀMXUÕX QZJ³fZ ¦fBÊ ±feÜ Uf´fÀfe ¸fZa þ¶f UWX ´ffdIY˦f ¸fZa A´f³fe ¦ffOÞXe ¸fZa ¶f`NX³fZ ¦fBÊ °f·fe UWXfa AfSXû´fe ³fZ CXÀfZ IYfSX ¸fZa Q¶fû¨f dÕX¹ff AüSX dRYSX ¨fÕX°fe IYfSX ¸fZa CXÀfIZY Àff±f SXZ´f dIY¹ff ¦f¹ffÜ ¶ffQ ¸fZa AfSXûd´f¹fûa ³fZ CXÀfZ ÀfRYQSXþa¦f IZY ´ffÀf LûOÞX IYSX RYSXfSX WXû ¦fEÜ ´fbdÕXÀf IYû BÀf ¸ff¸fÕXZ ¸fZa AfSXûd´f¹fûa IYe IYûBÊ ÀfbSXf¦f WXf±f ³fWXea ÕX¦fe AüSX ´fbdÕXÀf ³fZ A³fMÑZÀOX dSX´fûMXÊ QfdJÕX IYSX QeÜ SXfþ²ff³fe dQne ¸fZa WXe Jc³fe QSXUfþf SXZ´f IZYÀf ·fe EIY þ¸ff³fZ ¸fZa IYfRYe ÀfbdJʹfûa ¸fZa SXWXf, 15 ³fUa¶fSX, 2002 IYû ¸füÕXf³ff AfþfQ ¸fZdOXIYÕX IYfgÕXZþ ¸fZa ´fPÞX³fZ UfÕXe ÕXOÞXIYe IYû Jc³fe QSXUfþf IZY ¦fZMX ´fSX JOÞXZ SXfWXbÕX ³fZ ¨ffIcY IYe ³fûaIY ´fSX SXûIYf AüSX ÕXOÞXIYe IYû Jc³fe QSXUfþZ IYe L°f

´fSX ÕXZ ¦f¹ff AüSX UWXfa CXÀfIZY Àff±f ¶fÕXf°IYfSX dIY¹ffÜ d³f¨fÕXe AQfÕX°f ³fZ SXfWXbÕX AüSX Ad¸f°f IYû BÀf ¸ff¸fÕXZ ¸fZa Qû¿fe IYSXfSX QZ°fZ WXbE 17 þ³fUSXe, 2005 IYû CX¸fiI`YQ IYe Àfþf Àfb³ffBÊÜ Qû³fûa ³fZ WXfBÊ IYûMXÊ ¸fZa A´feÕX IYeÜ WXfBÊ IYûMXÊ ³fZ Ad¸f°f IYû SXZ´f IZYÀf ¸fZa ¶fSXe IYSX dQ¹ff þ¶fdIY SXfWXbÕX IYe Àfþf IYû ¶fSXIYSXfSX SXJfÜ CXØfSX-´fcUÊ SXfª¹f ¸fd¯f´fbSX ¸fZa AÀf¸f SXfBRY»Àf IZY þUf³fûa ³fZ Af°faIYUfdQ¹fûa IYe ¸fQQ IYf AfSXû´f ÕX¦ff°fZ WXbE EIY ¸fdWXÕXf ¸f³fûSX¸ff IYû §fSX ÀfZ CXNXf dÕX¹ff ±ff Ü B³f þUf³fûa ³fZ CXÀfIYe ¶fÕXf°IYfSX IZY ¶ffQ WX°¹ff IYSX QeÜ A´fSXf²f ´fiQZVf ¹fc´fe ¸fZa °fû ´fbdÕXÀf WXe WX`Ufd³f¹f°f IYe ÀffSXe WXQZa ´ffSX IYSX þf°fe WX`Ü ¹fc´fe IZY ÕXJe¸f´fbSX JeSXe IZY d³f§ffÀf³f ´fbdÕXÀf ±ff³fZ ¸fZ Àfû³f¸f ³ff¸f IYe EIY ¹fbU°fe IYe ¶fÕXf°IYfSX IZY ¶ffQ WX°¹ff IYf Àf³fÀf³feJZþ AfSXû´f ÕX¦ff ±ff BÀf ¸ff¸fÕXZ ¸fZa EIY IYfaÀMXZ¶fÕX A°feIY ´fSX ¶fÕXf°IYfSX AüSX WX°¹ff IYf AfSXû´f ÕX¦ff ±ffÜ ÀffÕX 2002 ¸fZa ¦fbþSXf°f Qa¦fûa IZY Àf¸f¹f WXþfSXûa ¸fdWXÕXfAûa IZY Àff±f ¶fÕXf°IYfSX IYe J¶fSXZa ÀfbdJʹfûÔ ¸fZa SXWXe ÕXZdIY³f Afþ dIYÀfe ´fSX ³ff °fû IYûBÊ AfSXû´f ÕX¦ff ³ff WXe IYûBÊ d¦fSXµ°ffSX WXû ÀfIYf WX`Ü ÀffÕX 2009 ¸fZa IYV¸feSX IZY Vfûd´f¹ffa BÕXfIZY ¸fZa Qû AüSX°fûa IYe ´fbdÕXÀf IZY Àff±f ¶fÕXf°IYfSX AüSX WX°¹ff IYe J¶fSX ³fZ ·fe ´fcSXZ ·ffSX°f IYû ÓfIYÓfûSX IYSX SXJ dQ¹ff ±ffÜ ÕXZdIY³f Afþ°fIY CXÀf §fMX³ff ´fSX IYûBÊ IYf¹fÊUfBÊ ³fWXea WXû ÀfIYe WX`Ü LØfeÀf¦fPÞX ¸fZa ·fe ³f¢ÀfdÕX¹fûa IYe ¸fbJd¶fSX WXû³fZ IZY VfIY ¸fZa d¦fSXµ°ffSX ¹fbU°fe Àfû³fe ÀfûPÞXe ³fZ Àfb´fie¸f IYûMXÊ ¸fZa Àf³fÀf³feJZþ JbÕXfÀff dIY¹ff ±ff dIY CXÀfIZY Àff±f þZÕX ¸fZa þZÕX IY¸fʨffdSX¹fûa ³fZ ¶fÕXf°IYfSX dIY¹ffÜ

IYBÊ ¶ffSX A´fSXfd²f¹fûa IYû ¸ff¸fcÕXe Àf¬ff d¸fÕX°fe WX`, ¢¹fûadIY AQfÕX°fZa CX³fIZY BÀf °fIYÊ IYû ¸ff³f ÕXZ°fe WX`a dIY A´fSXf²f IYSX°fZ Àf¸f¹f Uû ³fVfZ ¸fZa ±fZÜ Uû ÕXa¶fZ Àf¸f¹f ÀfZ ´fdSXUfSX ÀfZ QcSX SXWX SXWXZ ±fZ, ¹ff IYBÊ ¶ffSX ¹fZ ·fe IYWX dQ¹ff þf°ff WX` dIY Ad·f¹fböY DYa¨fe þfd°f ÀfZ °ffnbIY SXJ°ff WX` AüSX Uû dIYÀfe QdÕX°f IYf ¶fÕXf°IYfSX IYSX WXe ³fWXea IYSX ÀfIY°ff WX`Ü IYf³fc³f IZY þf³fIYfSXûa IYf ·fe ¸ff³f³ff WX` dIY ·ffSX°f ¸fZa ³¹ff¹f ½¹fUÀ±ff IYfRYe ÕX¨fSX WX`Ü Ad²fIY°fSX ¸ff¸fÕXûa ¸fZa WX¸ffSXZ ¹fWXfa Àfþf WXe ³fWXea WXû ´ff°fe WX`Ü BÀfIZY Àff±f-Àff±f IYBÊ ÀffSXZ ¸ff¸fÕXZ ´fbdÕXÀf °fIY ´fWXba¨f ·fe ³fWXea ´ff°fZ WX`aÜ ´fedOÞX°ff Vf¸fÊ IZY ¨fÕX°fZ EZÀfZ ¸ff¸fÕXûa IYû ´fbdÕXÀf Ad²fIYfdSX¹fûa IZY Àff¸f³fZ ÕXZ þf³fZ ¸fZa dWX¨fIY°fe WX`aÜ

CX¸¸feQ IYe 'Qfd¸f³fe' dIYSX¯f CX¸¸feQ WX` dIY QZVf IYe Af²fe Af¶ffQe IZY ´fid°f WXû SXWXZ BÀf A³¹ff¹f IYû SXûIY³fZ AüSX BÀf ´fSX AaIbYVf ÕX¦ff³fZ IZY dÕXE WX¸ffSXe ³¹ff¹f ½¹fUÀ±ff, ´fiVffÀfd³fIY A¸fÕXf AüSX SXfþ³f`d°fIY B¨Lf VfdöY IbYL IYQ¸f þøYSX CXNXfEa¦fe °ffdIY dRYSX IYûBÊ Qfd¸f³fe IYû BÀf °fSXWX d°fÕX-d°fÕX IYSX ³ff ¸fSX³ff ´fOÞXZÜ n

³¹ff¹f IYf Ba°f¬ffSX ¶fÕXf°IYfSX IZY A´fSXf²f ÀfZ ´fedOÞX°f ¹fZ ¸fdWXÕXfEa AüSX B³fIZY ´fdSXþ³f Afþ °fIY ³¹ff¹f d¸fÕX³fZ IYf Ba°f¬ffSX IYSX SXWXZ WX`aÜ

ªf³fUSXeX 2013 I 11


d½fV»fZ¿f¯f

¢¹ff OXSX´fûIY WX`a WX¸f? dQÕXZSX Àf¶f dQJ³ff ¨ffWX°fZ WX`a ÕXZdIY³f WXû°fZ ¶fWXb°f IY¸f WX`aÜ WX¸f¸fZa ÀfZ IYBÊ BÀf Vfd¸fËQ¦fe IYf dVfIYfSX WXbE WX`a þ¶f dIYÀfe IZY Àff±f WXû SXWXZ A°¹ff¨ffSX IYû AfaJZ JûÕXIYSX ·fe A³fQZJf IYSX dQ¹ff WXûÜ IYSXZa ·fe °fû ¢¹ff IYSXZa WXSX IYûBÊ Àfb´fSX¸f`³f ³fWXea WXû°ff ÕXZdIY³f WXQ °fû °f¶f WXû þf°fe WX` þ¶f EIY Qû ³fWXea ¶fd»IY ´fcSXe IYe ´fcSXe ·feOÞX BÀfe °fSXWX IYe ·feøY°ff IYf ´fdSX¨f¹f QZ°fe WX`Ü U`ÀfZ BÀf ¶ff°f IYû Àfû¨fIYSX Vfd¸fËQf ³f WXûa dIY dÀfRYÊ Af´f WXe IZY Àff±f EZÀff WXbAf WX`Ü ´fcSXe Qbd³f¹ff ¸fZa ª¹ffQf°fSX ÕXû¦fûa IZY Àff±f ¹fWXe WXû°ff WX`Ü BæYf-QbæYf dQÕXZSXûa IYû LûOÞX dQ¹ff þfE °fû ª¹ffQf°fSX Af¸f ÕXû¦fûa IYe IY¸fû¶fZVf ¹fWXe WXfÕX°f WXû°fe WX`Ü U`ÀfZ ¸f³fûdUÄff³f IZY Lf{ûa IZY dÕXE BÀfZ ¶fIYf¹fQf þZ³fûdUIY dÀfaOÑû¸f AüSX ¶ff¹fÀMX`adOXa¦f BRZY¢MX IYWXf þf°ff WX`Ü Af´f IYû ¹fZ þf³fIYSX WX`SXf³fe ³fWXea WXû³fe ¨ffdWXE dIY A¸fZdSXIYf IYe þZ³fûdUIY EIY EZÀfe ÕXOÞXIYe ±fe dþÀfIYe AÀ¸f°f ÕXbMX³fZ AüSX QQ³fÊfIY ¸fü°f IYf °f¸ffVff Qþʳfûa °f¸ffVf¶fe³f ÀfOÞXIY ´fSX JOÞXZ WXûIYSX QZJ°fZ SXWXZ ÕXZdIY³f dIYÀfe IYe dWX¸¸f°f ³fWXea WXbBÊ BÀf ¸ffÀfc¸f IYe þf³f ¶f¨ff ´ff³fZ IYeÜ dQne ¦f`a¦fSXZ´f IZY ¸ff¸fÕXZ ¸fZa ·fe QQʳffIY ¸fü°f ´ff ¨fbIYe ÕXOÞXIYe IZY Àff±f ¸füþcQ CXÀfIZY QûÀ°f AüSX BÀf ¸ff¸fÕXZ IZY ¨fV¸fQeQ ³fZ þû JbÕXfÀff dIY¹ff Uû BÀf dÀfaOÑû¸f IYû ·fe ¶f°ff°ff WX`Ü WX`Uf³fûa ³fZ QdSXaQ¦fe IYe WXQZa ´ffSX IYSX³fZ IZY ¶ffQ B³f Qû³fûa IYû ¸fdWX´ffÕX´fbSX IZY ´ffÀf ÀfOÞXIY IZY dIY³ffSXZ d¶f³ff IY´fOÞXûa IZY ¬f£¸fe WXfÕX°f ¸fZa RZYaIY

OXSX IYf AWXÀffÀf IYSX³ff ³fWXea WX` ¶fd»IY BÀf dÀfaOÑû¸f ÀfZ ¶f¨f³fZ dIY AüSX IY¸f ÀfZ IY¸f JbQ IYû BÀf Vfd¸fËQ¦fe ÀfZ ¶f¨ff³ff WX`Ü A¦fSX EIY QcÀfSXZ IZY Àff±f JOÞXZ WXûIYSX ¶fOÞXZ AfaQûÕX³fûa IYû Aaþf¸f QZ ÀfIY°fZ WX`a °fû dRYSX ¸fbÀfe¶f°f ¸fZa RaYÀfZ BaÀff³f IYe ¸fQQ IYSX³fZ ÀfZ ´feLZ ¢¹fûa WXMX þf°fZ WX`aÜ ÕXOÞXIYe IYe ¸fü°f IZY ¶ffQ WXþfSXûa ÕXfJûa IYe °ffQfQ ¸fZa ÕXû¦f dÀfÀMX¸f IZY dJÕXfRY JOÞXZ WXû ¦fE ÕXZdIY³f WXfQÀfZ IZY ¶ffQ B³f ÕXû¦fûa IYû RYüSX³f ¸fQQ ³f ´fWXba¨ff³fZ IYe dþ°f³fe dþ¸¸fZQfSX ³ffIYf¸f ´fbdÕXÀf ½¹fUÀ±ff IYe WX`, ¢¹ff CX°f³fZ WXe Uû ÕXû¦f ·fe ³fWXea WX` þû RYüSX³f BÀf ÕXOÞXIYe IYû AÀ´f°ffÕX ´fWXba¨ff³fZ ´fSX IYûBÊ R`YÀfÕXf ³fWXea ÕXZ ´ffEÜ þ`dÀfIYf ÕXfÕX IYe SXa¦fe³f ´ffMXeÊ ¸fZa ÀfSXZAf¸f dQ¹ff ±ffÜ IYBÊ ¦ffdOÞX¹ffa B³WXZa QZJ°fZ WXbE ¦fbþSXe AüSX ¦fûÕXe ¸ffSX IYSX IYe ¦fBÊ WX°¹ff QZVf IZY ¶fOÞXZ ¶fOÞXZ IYBÊ IbYL QZSX °fIY ÀfOÞXIY IZY dIY³ffSXZ JOÞXZ WXûIYSX ³ff¸f¨fe³fûa ¸fZa §fbÀfZ ¶f`NXZ BÀf dÀfaOÑû¸f IYû ¶f°ff°fe WX`Ü B³WXZ QZJ°fZ SXWXZÜ BÀf ÕXOÞXIZY ³fZ ÕXû¦fûa ÀfZ IY´fOÞXZ ¸ffa¦fZ ÀffÕX 2012 ¸fZa EIY AüSX Vf¸fÊÀffSX IYSX³fZ UfÕXe þ»Q ÀfZ þ»Q AÀ´f°ffÕX ´fWXba¨ff³fZ IYe ¦fbWXfSX IYe §fMX³ff AÀf¸f ¸fZa WXbBÊÜ ¦fbUfWXfMXe ¸fZa 30 ¦fbaOXZ Àf`aIYOÞXûa ÕXZdIY³f dIYÀfe IYf dQÕX ³fWXea ´fÀfeþfÜ ¹fWXfa ·fe ÕXû¦fûa IZY Àff¸f³fZ EIY ÕXOÞXIYe IYû ¶fZBªþ°f IYSX°fZ IYf³fc³fe ¨fæYSXûa ¸fZa RaYÀf þf³fZ IYf ·f¹f ¹ff ´fbdÕXÀf IZY SXWXZ AüSX ¹fZ Àf¶f ¨fb´f¨ff´f °f¸ffVff QZJ°fZ SXWXZÜ WXf±fûa CX»MXZ WXe ´fIYOÞXZ þf³fZ þ`ÀfZ OXSX °fû ÕXû¦fûa ´fSX 2011 ¸fZa ¸fba¶fBÊ IZY EIY ¶ffSX ¸fZa Qû ¹fbUfAûa IYe WXfUe WXû°fZ WX`a Àff±f WXe IYWXea ³ff IYWXea ¹fZ þZ³fûdUIY WX°¹ff BÀfedÕXE IYSX Qe ¦fBÊ ±fe ¢¹fûadIY CX³WXûa³fZ A´f³fZ dÀfaOÑû¸f ·fe ÀffRY dQJ°ff WX`Ü A´f³fûa IZY dÕXE A´f³fe Àff±f AfBÊ ÕXOÞXdIY¹fûa IZY Àff±f WXû SXWXe LZOÞXLfOÞX þf³f °fIY þûdJ¸f ¸fZa OXfÕX QZ³fZ UfÕXf BaÀff³f EZÀfZ IYf dUSXû²f dIY¹ff ±ffÜ BÀf §fMX³ff ¸fZa ·fe ¨faQ ¦fbaOXûa ¸ff¸fÕXûa ¸fZa Aþ³fd¶f¹fûa IYû þf³fUSX þ`Àff ¢¹fûa IZY Àff¸f³fZ UWXfa ¸füþcQ Àf`aIYOÞXûa ÕXû¦fûa ³fZ §fbMX³fZ MXZIY Àf¸fÓf³fZ ÕX¦f°ff WX`Ü ¹fWXfa ¸fIYÀfQ dIYÀfe IYû CXÀfIZY dQE ±fZÜ Àf¸ffþVffÀ{e ´fiû. Af³faQ IbY¸ffSX,

OXfg ÀfbSXd·f

´fiû0X Af³faQ IbY¸ffSX

´fiIYfVf dÀfaWX (´fcUÊ OXeþe´fe)

A°¹fd²fIY ½¹fÀ°f þeU³fVf`ÕXe, ´ff›f°¹f ÀfaÀIÈYd°f IYf AÀfSX,LûMXZ ´fdSXUfSXûa IYe Àfa£¹ff ¶fPÞX³fZ ÀfZ ÕXû¦fûa ¸fZa QcÀfSXûa IZY ´fid°f Q¹ff ·ffU IY¸f WXû°ff þf SXWXf WX`, »fû¦f A´f³fZ ´fdSX½ffSX IYû ª¹ffQf °fSXªfeWX QZ°fZ W`ÔXÜ

WX¸ffSXZ ¹fWXfa ÀffaÀIÈYd°fIY ¨fZ°f³ff IYf A·ffU QZJ³fZ IYû d¸fÕX SXWXf WX`Ü ÕXû¦f Àfû¨f°fZ WXe ³fWXea dIY A¦fSX ¹fZ BÀf VfWXSX IYe ¶fZMXe WX` °fû ¸fZSXe ¶fZMXe WX` ¹ff ¸fZSXe ¶fWX³f WX` dþÀf dQ³f ¹fZ ·ffU³ff Af þfE¦fe ÕXû¦f ·ff¦fZa¦fZ ³fWXea ÀfWXf¹f°ff IYSX³fZ ÕX¦fZa¦fZ Ü

·ffSX°fe¹f ´fbdÕXÀf IYf¹fÊ´fi¯ffÕXe IYû Àfb²ffSX³fZ IYe þøYSX°f WX` °ffdIY ÕXû¦f WX¸ffSXe ´fbdÕXÀf ÀfZ OXSXZa ³fWXeaÜ Uû ´fbdÕXÀf IZY Àff±f ÀfWX¹fû¦f IYSXZa BÀfIZY dÕXE ´fbdÕXÀf IYû ´fd¶ÕXIY IZY Àff±f ¶fZWX°fSX Àff¸faþÀ¹f ¶f³ff³fZ IYe þøYSX°f WX`Ü

12 I ªf³fUSXeX 2013


¸f³fûdUÄff³fe OXfg ÀfbSXd·f, CX´fi ´fbdÕXÀf IZY ¸fWXfd³fQZVfIY SXWX ¨fbIZY ´fiIYfVf dÀfaWX þ`ÀfZ þf³fIYfSXûa ÀfZ WX¸f³fZ BÀf dÀfaOÑû¸f IYe WXIYeIY°f IYû Àf¸fÓf³fZ IYe IYûdVfVf IYeÜ ¸f³fûU`Äffd³fIY OXfg. ÀfbSXd·f IZY ¸fb°ffd¶fIY dQne ¸fZa IYûBÊ ·fe ½¹fdöY dIYÀfe IYe ÀfWXf¹f°ff °f¶f °fIY ³fWXea IYSX°ff WX` þ¶f °fIY dIY CX³fIYe A¨Le þf³f´fWX¨ff³f ³ff WXûÜ IZYUÕX þf³f³ff WXe þøYSXe ³fWXea ¶fd»IY A¨LZ ÀfZ þf³f-´fWX¨ff³f WXû°fe WX`,°f·fe dQne ¸fZa QcÀfSXZ IYe ¸fQQ IYe þf°fe WX`Ü UWXea þUfWXSX ÕXfÕX ³fZWXøY dUädUôfÕX¹f ¸fZa ÀfûVfÕX ÀffBaÀf IZY ´fiûRZYÀfSX Af³faQ IbY¸ffSX IZY ¸fb°ffd¶fIY d´fLÕXZ IbYL ÀffÕXûa ¸fZa dQne IYf AfIYfSX IYfRYe ¶fPÞX ¦f¹ff WX`Ü BÀfIZY Àff±f WXe Àff±f dQne ¸fZa A´fSXf²f ·fe IYfRYe ¶fPÞXZ WX`aÜ ÕXZdIY³f ÕXû¦f QcÀfSXZ IYe ÀfWXf¹f°ff BÀfdÕXE ·fe ³fWXea IYSX°fZ WX`a ¢¹fûadIY ÕXû¦fûa IYû ÀfWXf¹f°ff IYSX³fZ IZY ¶fQÕXZ ³fbIYÀff³f WXe CXNXf³ff ´fOÞX°ff WX`Ü ´fiûRZYÀfSX Af³faQ IbY¸ffSX IZY ¸fb°ffd¶fIY þZdÀfIYf ÕXfÕX IYf IZYÀf, d´fi¹fQdVf³fÊe ¸f˜c IYf IZYÀf, ³fe°feVf IYMXfSXf IYf IZYÀf EZÀfe §fMX³ffEa WX`a dþ³fIYû WX¸f þf³fZ A³fþf³fZ A´f³fZ dÕXE EIY ´ffNX ¸ff³f°fZ WX`aÜ ¢¹fûadIY B³f ¸ff¸fÕXûa ¸fZa IYûBÊ ¦fUfWXe QZ³fZ WXe ³fWXea Af ÀfIYf ±ffÜ B³f ´fedOÞX°fûa IZY §fSXUfÕXZ ÕX¦ff°ffSX QSX-QSX IYe NXûIYSXZa Jf°fZ SXWXZ, ÕXZdIY³f Q¶fa¦fûa IYf IbYL ³fWXea WXû ÀfIYfÜ ·ffSX°fe¹f ´fbdÕXÀf ÀfZUf IZY ÀfZUfd³fUÈ°f Ad²fIYfSXe ´fiIYfVf dÀfaWX ÕXû¦fûa IZY BÀf °fSXWX IZY AUWXZÕX³ff IYû IZYUÕX ·f¹f ÀfZ þûOÞXIYSX ³fWXea QZJf þf ÀfIY°ff WX`Ü Uû ÕXû¦fûa IYe ÀfaUZQ³fWXe³f°ff IYû ·fe dþ¸¸fZQfSX ¸ff³f°fZ WX`aÜ ´fiIYfVf dÀfaWX IZY ¸fb°ffd¶fIY BÀf QZVf IZY ³ff¦fdSXIY A´f³fZ Àff¸ff³¹f IY°fʽ¹fûa IYû ·fcÕX ¦fE WX`aÜ ¹fWXe ÕXû¦f þû CXÀf SXf°f ÕXOÞXIYe IYe ÀfWXf¹f°ff

³fWXea IYSX ÀfIZY, Uû WXe ¶ffQ ¸fZa ´fbdÕXÀf IYe AÃf¸f°ff ´fSX, ´fiVffÀfd³fIY dURYÕX°ff ´fSX dUSXû²f ´fiQVfʳf IYSX³fZ IYû Af¦fZ WXû þf°fZ WX`aÜ AfdJSX I`YÀfZ ÕXû¦f B°f³fZ ÀfaUQZ ³fWXe³f WXû ÀfIY°fZ WXa` AfdJSX I`YÀfZ dIYÀfe IYû Af´f ¸fSX°ff WXA b f QZJIYSX Vffa°f SXWX ÀfIY°fZ WXa` EZÀfZ ¢¹ff IYfSX¯f WXû°fZ WXa` þû Af´fIYû ÀfWXf¹f°ff IYSX´ff³fZ ÀfZ SXûIY QZ°fZ WX`a BÀfIZY þUf¶f ¸fZa ¸f³fûdUÄff³fe OXfg ÀfbSXd·f ¸ff³f°fe WXa` dIY ÕXû¦fûa IZY ÀfWXf¹f°ff ³ff IYSX ´ff³fZ IZY Qû IYfSX¯f WX`a EIY °fû ·f¹f IYf WXû³ffÜ Ad²fIYfaVf ÕXû¦fûa IYû ÕX¦f°ff WX` dIY A¦fSX ¸fQQ IYSX³fZ ¦fE °fû ´fbdÕXÀf IZY ´f¨ffÀf ÀfUfÕXûa IYû ÓfZÕX³ff WXû¦ffÜ CX³fIZY ¸fb°ffd¶fIY ÕXû¦fûa IYû ÕX¦f°ff WX` dIY BÀfÀfZ '³fZIYe IYSX AüSX dRYSX IbYEa ¸fZa OXfÕX' UfÕXe IYWXfU°f Àffd¶f°f WXû°fe WX`Ü dÕXWXfþf IYûBÊ dIYÀfe ·fe ´fedOÞX°f IYe ¸fQQ ³fWXea IYSX³ff ¨ffWX°ff WX`Ü QcÀfSXf IYfSX¯f WXSX ½¹fdöY ¶fÀf A´f³ff AüSX A´f³fZ ´fdSXUfSX IYf WXe £¹ffÕX SXJ³ff ¨ffWX°ff WX`Ü BÀfIZY Af¦fZ CXÀfIZY dÕXE Qbd³f¹ff IYf IYûBÊ ¸f°fÕX¶f ³fWXea WX`Ü ¹fWXfa °fIY dIY ´fOÞXûÀfe IYe dþaQ¦fe ¸fZa ·fe Uû ÓffaIY³ff ³fWXea ¨ffWX°ff WX`Ü ÕXZdIY³f ´fiûRZYÀfSX Af³faQ IbY¸ffSX B³fÀfZ ±fûOXf AÕX¦f dU¨ffSX SXJ°fZ WX`a CX³fIZY ¸fb°ffd¶fIY ³fE ¶fÀf SXWXZ VfWXSXûa ¸fZa d¶fJSXfU ª¹ffQf QZJ³fZ IYû d¸fÕX°ff WX`Ü EZÀfZ BÕXfIYûa IZY ÕXû¦f A´f³fZ dWX°fûa IZY dÕXE ÀUf±fûË IZY dÕXE ª¹ffQf ´fSXVZ ff³f SXWX°ff WXÜ` EZÀfZ VfWXSXûa ¸fZa ÕXû¦fûa IZY ¶fe¨f ÀfSXûIYfSX IY¸f WXû°fZ WX`a, AüSX EZÀfZ BÕXfIYûa ¸fZa d¶fJSXfU WXû°ff WX`Ü BÀfIZY Àff±f VfWXSXûa IYe ´fiVffÀfd³fIY SXfþ³f`d°fIY ½¹fUÀ±ff AüSX ÀffaÀIÈYd°fIY þeU³f ·fe ÕXû¦fûa ¸fZa ´ffSXÀ´fdSXIY CXØfSXQfd¹f°U °f¹f IYSX³fZ IZY dÕXE ¶fWXb°f WXQ °fIY dþ¸¸fZQfSX WX`Ü ´fiûRZYÀfSX Af³faQ IbY¸ffSX ¸ff³f°fZ WX`a dIY VfWXSXûa ¸fZa Aþ³f¶fe´f³f WXû°ff WX` ¹fZ ·feOÞX IYe Qbd³f¹ff WX` ÕXû¦f EIY QcþZ IYû

´fWX¨ff³f°fZ WXe ³fWXea, °fû QcÀfSXûa IYe ¸fQQ IYf ·ffU CX°´f³³f WXû³ff °fû ¶fWXb°f ¸fbdVIYÕX WX`Ü ´fcUÊ OXeþe´fe ´fiIYfVf dÀfaWX ·fe ÀUeIYfSX IYSX°fZ WX`a dIY Af´fQf IYe WXfÕX°f ¸fZa §ff¹fÕX WXû³fZ IYe WXfÕX°f ¸fZa ´fedOX°fûa IYe ´fWXÕXe ¸fQQ IYSX³ff ´fbdÕXÀf IYf WXe IY°fʽ¹f WXû°ff WX`Ü ¹fZ ´fbdÕXÀf IYe þUf¶fQZWXe WX` dIY IYWXea A´fSXf²f ³ff WXû AüSX ´fedOX°fûa IYû Àf¸f¹f ´fSX BÕXfþ d¸fÕXZaÜ ÕXZdIY³f AIZYÕXZ ´fbdÕXÀf °fÕXUfSX ³fWXea ¨fÕXf ÀfIY°fe WX`, ´fbdÕXÀf IZY ´fi¹ffÀfûa ¸fZa þ³f°ff IYf Àf¸f±fʳf þøYSXe WX`Ü ´fiIYfVf dÀfaWX IYWX°fZ WX`a dIY ³ff¦fdSXIYûa IYû IY¸f ÀfZ IY¸f B°f³ff °fû ÀfZaÀf WXû³ff WXe ¨ffdWXE dIY þû ½¹fdöY §ff¹fÕX ´fOÞXf WX`, CXÀfIYû AÀ´f°ffÕX ´fWXba¨ff QZÜ ´feÀfeAfSX U`³f IYû RYû³f IYSX QZaÜ ¹fZ LûMXe-LûMXe ¸fQQ dIYÀfe ½¹fdöY IYf þeU³f ¶f¨ff³fZ ¸fZa ¶fWXb°f þøYSXe WX`aÜ ÕXZdIY³f WX¸ffSXZ ¹fWXfa ÕXû¦f §ff¹fÕXûa IYû QZJ°fZ WX`a, °fû dNXNXIY IYSX EIY´fÕX ÷YIY °fû þf°fZ WX`aÜ CXÀfIZY ¶ffQ §fMX³ff ÀfZ ¸fbaWX RZYSX ÕXZ°fZ WX`aÜ Àf¶f ¹fWXe Àfû¨f°fZ WX`a dIY IYü³f ¨fæYSX ¸fZa ´fOÞXZÜ CX³fIZY ¸fb°ffd¶fIY ¹fZ Afþ IZY Àf¸ffþ IYe ÀUf±feÊ ¸ff³fdÀfIY°ff WXÜ` ¹fZ ´fcLZ þf³fZ ´fSX dIY AfdJSX dQne B°f³fe ¶fZSXWX¸f I`YÀfZ WXû ÀfIY°fe WX` ¢¹fûa VfWXSXûa ¸fZa ÕXû¦f ´fÕXf¹f³fUfQe ÷YJ A´f³ff SXWXZ WX`a OXfg ÀfbSXd·f IYWX°fe WX` dIY BÀfIZY dÕXE IYBÊ IYfSX¯f dþ¸¸fZQfSX WX`aÜ A°¹fd²fIY IYf¸f IYe ½¹fÀ°f°ff WXû³fZ IZY ¨fÕX°fZ ÕXû¦fûa IYe Àfû¨f ¸fZa IYfRYe ¶fQÕXfU Af¹ff WX`Ü BÀfIZY AÕXfUf UZÀMX³fÊ IY»¨fSX IYf ·fe AÀfSX QZJ³fZ IYû d¸fÕX SXWXf WXÜ` ´fdSXUfSX IYfRYe LûMXZ-LûMXZ WXû ¦fE WX`Ü B³f Àf¶fIYf AÀfSX ½¹fdöY IYe ¸ff³fdÀfIY°ff ´fSX dQJ°ff WX`Ü AfQ¸fe Àfû¨f°ff WX` dIY ¸f`a EZÀfe dSXÀIY ¢¹fûa ÕXca dþÀfIZY IYfSX¯f ¸fZSXf ´fdSXUfSX ¸fbÀfe¶f°f ¸fZa ´fOÞXZÜ ÀfbSXd·f IZY ¸fb°ffd¶fIY ´fiVffÀfd³fIY dURYÕX°ff

ªf³fUSXeX 2013 I 13


·fe IYWXea ³ff IYWXea AfQ¸fe IZY dÕXE dþ¸¸fZQfSX WX`aÜ ÕXû¦fûa IYû ÕX¦f°ff WX` dIY ¢¹fûa Uû ¶fZIYfSX ¸fZa QcÀfSXûa IYe ÀfWXf¹f°ff IYSXIZY dIYÀfe ´fedOÞX°f IYe ¸fQQ IYSX IYûMXÊIY¨fWXSXe IZY ¨fæYSX ÕX¦ffEaÜ ¢¹fûa WX¸f ÀfUfÕXûa IYf Àff¸f³ff IYSXZaÜ ¸f`a IYWXea JbQ ³ff RaYÀf þfDYa ¹fZ Àf¶fÀfZ ¶fOÞXf ÀfUfÕX WXû°ff WX` Af¸f AfQ¸fe IZY dÕXE Ü Af¸f AfQ¸fe IYe BÀf ·ffU³ff IZY dÕXE IYWXea ³ff IYWXea ´fbdÕXÀf ½¹fUÀ±ff dþ¸¸fZQfSX WX`Ü UWXea Àf¸ffþVffÀ{e Af³faQ IbY¸ffSX IYWX°fZ WX`a dIY ÕXû¦f A¶f ÀfWXf¹f°ff BÀfdÕXE ³fWXea IYSX°fZ WX`a ¢¹fûadIY EIY °fû WX¸ffSXZ ¹fWXfa ÀfWXf¹f°ff ¹ff ´fSXû´fIYfSX IZY dÕXE IYûBÊ ´fiû°ÀffWX³f ³fWXea dQ¹ff þf°ff WX,` Àff±f WXe ´fiVffÀfd³fIY þdMXÕX°ffEa B°f³fe ª¹ffQf WX`a dIY ÕXû¦f ¨ffWX IYSX ·fe ´fedOÞX°fûa IYe ¸fQQ ³fWXea IYSX ´ff°fZ WX`aÜ BÀfIZY Àff±f Àff±f QZVf IYe ´fbdÕXÀf ½¹fUÀ±ff ´fiûEd¢MXU ³fWXea WX,a` ´fbdÕXÀf IZYUÕX dSXEd¢MXU WX`Ü ´fiûRZYÀfSX Af³faQ IbY¸ffSX IZY ¸fb°ffd¶fIY dQne B°f³ff ¶fOÞXf VfWXSX WX` ÕXZdIY³f ¹fWXfa ÕXû¦f AIZYÕXf ¸fWXÀfcÀf IYSX°fZ WX`aÜ ¢¹fûadIY ¹fWXfa ´fSX ÕXû¦f A¦fSX QcÀfSXûa IYe ¸fbdVIYÕXûa IYû A´f³fZ DY´fSX ÕXZ°fZ WX`a °fû CX³fIZY ´fSXZVffd³f¹fûa ¸fZa WXe BþfRYf WXû¦ffÜ WX¸ffSXe ´fbdÕXÀf A´fSXf²fûa IZY ¸ff¸fÕXZ ¸fZa Àff¸ffdþIY ÀfWX¹fû¦f QZ³fZ UfÕXZ ÕXû¦fûa IYf CX´f¹fû¦f IYSX³fZ IYe Ãf¸f°ff ³fWXea SXJ°fe WXÜ` ³ff °fû ´fbdÕXÀf CX³fIYe ´fWX¨ff³f IYe ÀfbSXÃff ¶f³ffE SXJ³fZ IYf IYûBÊ ´fi¶fa²f IYSX ´ff°fe WX`Ü ³ff WXe ´fbdÕXÀf IYe ´fidIiY¹ffEa B°f³fe ÀfSXÕX WX`aÜ dIY Af¸f AfQ¸fe dIYÀfe IYe ÀfWXf¹f°ff IYSXÜZ BÀfIZY CXÕXMX WXû°ff ¹fZ WX` dIY ´fedOÞX°f IYe ¸fQQ IYSX³fZ UfÕXZ ÕXû¦fûa IYû ±ff³fûa AüSX AQfÕX°fûa IZY 17 ¨fæYSX ÕX¦ff³fZ WXû°fZ WX`aÜ ÕXû¦f dRYSX ¹fWXe Àfû¨f°fZ WX`a dIY ¦fUfWXe QZIYSX Uû RaYÀf ¦f¹fZ WX`aÜ AfdJSX I`YÀfZ QcÀfSXûa IYe ¸fQQ IYSX ´ffEa¦fZ ÕXû¦f BÀf ÀfUfÕX ´fSX Àf¸ffþVffÀ{e Af³faQ IbY¸ffSX IYWX°fZ WX`a dIY WX¸fZa ÀfWXf¹f°ff IYSX³fZ UfÕXZ ½¹fdöY¹fûa IYû Àf¸¸ffd³f°f IYSX³ff ¨ffdWXEÜ Àff±f WXe CX³WXZa ´fidVfÃf¯f QZ³ff ¨ffdWXE °ffdIY Uû QcÀfSXûa IYe ÀfWXf¹f°ff IYSX ÀfIZYaÜ ÀIcYÕXûa ¸fZa ´fSXû´fIYfSX dÀfJf¹ff þfEa, QcÀfSXûa IYe ÀfWXf¹f°ff IYSX³fZ IYf ·ffU dVfÃf¯f AüSX ´fidVfÃf¯f IZY þdSXE dÀfJf¹ff þfE °fû ÕXû¦fûa ¸fZa dRYSX ÀfZ ¹fZ ·ffU ´f`Qf dIY¹ff þf ÀfIY°ff WX`Ü UWXea ´fcUÊ OXeþe´fe ÕXû¦fûa IYe ·ffU³ff ¸fZa Àfb²ffSX IZY Àff±f Àff±f ´fbdÕXÀf IYf¹fÊ´fi¯ffÕXe ¸fZa Àfb²ffSX IYe QSXIYfSX ·fe ¸ff³f°fZ WX`aÜ ´fiIYfVf dÀfaWX IZY ¸fb°ffd¶fIY ´fbdÕXÀf IYû A´f³fZ IYf¹fÊ IYSX³fZ IZY °fSXeIYûa ¸fZa ¶fQÕXfU

14 I ªf³fUSXeX 2013

OXSX´fûIY ¨fV¸fQeQ! 16 dQÀfa¶fSX 2012 - dQne ¸fZa ¦f`a¦fSXZ´f IZY ¶ffQ ÕXOÞXIYe AüSX ÕXOÞXIYf ¶fZWXûVf ÀfOÞXIY dIY³ffSX ¸fQQ ¸ffa¦f°fZ SXWXZ,dIYÀfe ³fZ ¸fQQ ³fWXea IYeÜ 11 þbÕXfBÊ 2012 - AÀf¸f IZY ¦fbUfWXfMXe ¸fZa þbÕXfBÊ ¸fZa ½¹fÀ°f°f¸f þe EÀf SXûOX ´fSX dÀ±f°f EIY ¶ffSX IZY ¶ffWXSX ·feOÞX ³fZ EIY ÕXOÞXIYe IZY Àff±f LZOÞXLfOÞX IYe Ü ÕXZdIY³f ·feOÞX ¸fZa dIYÀfe ³fZ ¸fQQ ³fWXea IYe 20 A¢MXc¶fSX 2011 - ¸fba¶fBÊ IZY EIY ¶ffSX ¸fZa øY¶fZ³f RY³ffÊaOXeþ AüSX IYe³f³f ÀffaMXûþ ³ff¸f IZY Qû ¹fbUfAûa IYû ¦fbaOXû ³fZ ¸fWXþ BÀfdÕXE ¸ffSX dQ¹ff ¢¹fûadIY CX³WXû³fZ A´f³fe QûÀ°f IYû B³f ¦fbaOXûa ÀfZ ¶f¨ff³fZ IYe IYûdVfVf IYe ±feÜ ¢¹ff IYWX°fZ WX`a þf³fIYfSX Af¸f°füSX ´fSX ÕXû¦f ´fedOÞX°fûa IYe ¸fQQ IYSX³ff ¨ffWX°fZ WX`a ÕXZdIY³f Àff¸ff³¹f °füSX ´fSX ÕXû¦fûa IYû ¹fZ ·f¹f WXû°ff WX` dIY IYWXea RaYÀf ³ff þfEaÜ ÕXû¦fûa IYû ´fbdÕXÀf IYf ·f¹f WXû°ff WX` WX¸ffSXZ ¹fWXfa QcÀfSXZ QZVfûa IZY ¸fbIYf¶fÕXZ dÀfdUIY ÀfZaÀf IY¸f WX`aÜ ÕXf³fZ WXûa¦fZÜ °ffdIY þû ÕXû¦f dIYÀfe IYe ¸fQQ IYSX³ff ¨ffWX°fZ WX`a, Uû ´fbdÕXdÀf¹ff IYf¹fÊ´fi¯ffÕXe ÀfZ ´fSXZVff³f ¸fWXÀfcÀf ³ff IYSXZaÜ ´fiûRZYÀfSX Af³faQ IbY¸ffSX IZY ¸fb°ffd¶fIY ¹fZ WX¸ffSXZ AaQSX IYf ÀffaÀIÈYd°fIY ÀfaIYMX WX`aÜ A¦fSX ÕXû¦fûa ¸fZa ¹fZ ·ffU SXWXZ dIY A¦fSX ¹fZ dIYÀfe IYe ¶fWX³f WX` °fû WX¸ffSXe ·fe ¶fWX³f WX`Ü A¦fSX ÕXû¦fûa ¸fZa BÀf °fSXWX IYe ·ffU³ff Af þfEa dIY ¹fZ WX¸ffSXZ VfWXSX IYe Bªþ°f WX`Ü A¦fSX ÕXû¦f ¸ff³f ÕXZa dIY ÕXû¦fûa IYe Bªþ°f ¶f¨ff³ff CX³fIYf ²f¸fÊ WX` °f·fe ÕXû¦f QcÀfSXZ IYe ¸fQQ IYSX ´ffEa¦fZÜ dQne ¸fZa A´f³f°U ³fWXea WX`Ü ¢¹fûadIY dQne ¸fZa AÀ´f°ffÕX ÀfZ ÕXZIYSX SXZÕX AüSX ¶fÀf WXSX þ¦fWX ¹fWXe IYWXf þf°ff WX` dIY ¹fWXfa °fb¸WXfSXf ¢¹ff IYf¸fÜ ´fiûRZYÀfSX Af³faQ IbY¸ffSX IZY ¸fb°ffd¶fIY dQne ¸fZa IZYUÕX ÕXfÕX ¶fØfe UfÕXZ IYe ´fcL WX`a ¶ffIYe ÕXû¦fûa IYû IYûBÊ ³fWXea ´fcL°ff WX`Ü BÀf VfWXSX ¸fZa CX¨¨f ¸f²¹f¸fU¦feʹf °fIY IZY ÕXû¦fûa IYû ÕX¦f°ff WX` dIY IYWXfa AfIYSX RaYÀf ¦fE WX`aÜ IbYL BÀfe °fSXWX IYe SXf¹f ´fcUÊ OXeþe´fe ´fiIYfVf

dÀfaWX IYe ·fe WX` dþ³fIZY ¸fb°ffd¶fIY WX¸ffSXZ QZVf IZY ¸fbIYf¶fÕXZ A¸fZdSXIYe ³ff¦fdSXIY A´f³fZ IY°fʽ¹fûa IYû ÕXIZ YSX ª¹ffQf þf¦føYIY WX`Ü CX³fIZY dWXÀff¶f ÀfZ UWXfa IYf ³ff¦fdSXIY ¹fWXfa ÀfZ BÀf ¸ff¹f³fZ ¸fZa A¨Lf WX` dIY UWXfa ´fSX ÕXû¦f QcÀfSXZ IYe ¸fQQ IYSX³fZ ª¹ffQf þ»Qe Af°fZ WX`aÜ ¶fWXSXWXfÕX þf³fIYfSX IbYL ·fe IYWXZa ÕXZdIY³f WXIYeIY°f ¹fWXe WX` dIY Afþ ¶fPÞX°fe ½¹fÀ°f°ff, Àff¸ffdþIY °ff³fZ-¶ff³fZ IYe IY¸fe AüSX ´fbdÕXdÀf¹ff IYf¹fÊ´fi¯ffÕXe IZY ·f¹f ÀfZ Àff²ffSX¯f ½¹fdöY A´f³fZ Àff¸ffdþIY ÀfSXûIYfSXûa ÀfZ ¸fbaWX ¸fûOÞX ÕXZ°ff WX`Ü dIY³WXe dIY³WXe §fMX³ffAûa ¸fZa °fû ¨fV¸fQeQ B°f³fZ ·f¹ffIiYfa°f WXû°fZ WX`a AüSX CXQfÀfe³f°ff dQJf°fZ WX`a dIY ´fbdÕXÀf IYû §fMX³ff IZY ¨fV¸fQeQ þbMXf³fZ ¸fZa ·fe ´fÀfe³fZ LcMX þf°fZ WX`aÜ ÕXû¦fûa IYe BÀf CXQfÀfe³f SXU`¹fZ IYf EIY ¸ff{ IYfSX¯f ·f¹f WXe ³fWXea WX`Ü þf³fIYfSXûa IZY ¸fb°ffd¶fIY BÀfIZY dÕXE Af¸f AfQ¸fe ¸fZa A´f³fZ AÕXfUf AüSXûa IZY ´fid°f ÀfdWX¿¯fb°ff IYf IY¸f WXû°ff ·ffU ·fe dþ¸¸fZQfSX WX`Ü n


Qb¦ffÊ ¶f³fû ¨faOXe ¶f³fû A³fbþ Vf¸ffÊ ÀfZ»RY dOXRZYaÀf BaXÀMXÑ¢MXSX

dQne þ`Àfe þ¦fWX þWXfa BaÀffd³f¹f°f ³ff¸f IYe IYûBÊ ¨feþ WXe ³fWXea ¶f¨fe WX`a AüSX þWXfa BaÀff³f IZY ÷Y´f ¸fZa þa¦fÕXe ·fZdOXE SXWX°fZ WXûa EZÀfZ BÕXfIYûa ¸fZa þøYSXe WX` dIY ¸fdWXÕXfAûa IYû A´f³fe ÀfZµMXe IZY dÕXE JbQ Af¦fZ Af³ff WXû¦ffÜ WX¸f ¸fdWXÕXfAûa IYe ÀfZµMXe IZY dÕXE CX³WXZa A´f³fe Af°¸fSXÃff IYSX³fZ IZY dÕXE IbYL CX´ff¹f ¶f°ff³fZ IYe IYûdVfVf IYSX°fZ WX`aÜ

WX¸f CXÀf QZVf IZY SXWX³fZ UfÕXZ WX`a þWXfa ³ffdSX¹fûa IYû QZUe IZY øY´f ¸fZa ´fcþf þf°ff WX`Ü °fû ³ffSXe QZUe WXû³fZ IZY Àff±f Àff±f ¸ffa IYfÕXe Qb¦ffÊ AüSX ¨faOXe IYf øY´f ·fe ²ffSX¯f IYSX ÕXZ°fe WX`Ü WXfÕX WXe ¸fZa þû dQne ¸fZa ¦f`a¦fSXZ´f IYe QQʳffIY §fMX³ff WXbBÊ WX` CXÀfIZY ¶ffQ °fû ¸f`a ÕXfBU BadOX¹ff ´fd{IYf IZY ¸ff²¹f¸f ÀfZ A´feÕX IYSX³ff ¨ffWXca¦ff dIY BÀf Àf¸ffþ IYe ¸fdWXÕXfEa A¶f ¸ffa Qb¦ffÊ Àfe ¸f¸f°ff AüSX ¸ffa IYfÕXe Àff SXüQi øY´f Qû³fûa IYf Àf¸ffUZVf A´f³fZ ¸fZa IYSX ÕXZa °ffdIY dRYSX IYûBÊ QbQfË°f SXfÃfÀf BÀf ²fSXf ´fSX B°f³ff QbÀÀffWXÀfe ´f`Qf WXe ³ff WXû ÀfIZYÜ Afþ Àf¸ffþ ¸fZa WXSX ½¹fdöY A´f³fZ IYû AÀfbSXdÃf°f ¸fWXÀfcÀf IYSX SXWXf WX`Ü ÕXOÞXdIY¹fûa IZY dÕXE dQne °fû LûdOXE Af¸f ¦ffaU ·fe SXWX³fZ ÕXf¹fIY ³fWXea ¶f¨f ´ff SXWXZ WX`Ü CX³WXZa WX¸fZVff ¹fZ AWXÀffÀf dQÕXf¹ff þf°ff WX` dIY ÕXOÞXdIY¹ffa Qb¶fÊÕX WXû°fe WX`aÜ dþÀf IYfSX¯f UWX VffSXedSXIY øY´f ÀfZ A´f³fe °ffIY°f IZY ´fid°f CX°f³fe Af°¸fdUäfÀf ³fWXea ´f`Qf IYSX ´ff°fe WX`aÜ BÀfe UþWX ÀfZ ÕXOÞXdIY¹fûa IYû A´fSXf²fe UÈd°f IZY ÕXû¦fûa IZY dÕXE ÀffµMX MXfSX¦fZMX SXWX°fe WX`aÜ WX¸f ÕXû¦f Àf¸ffþ IYe BÀf dQVff IZY dÕXE ´fdSXUfSX Àf¸ffþ IYf³fc³f Uf SXfþ³fed°fIY ½¹fUÀ±ff IYû Qû¿fe ¸ff³f³fZ ÕX¦f°fZ WX`a AüSX B³f Àf¶f¸fZa Àfb²ffSX ÕXf³fZ IYe ¶ff°f IYSX³fZ ÕX¦f°fZ WX`a ÕXZdIY³f B³f Àf¶f dU¿f¸f ´fdSXdÀ±fd°f¹fûa ÀfZ d³f´fMX³fZ IZY dÕXE þøYSXe WX` dIY ´fWXÕXZ WX¸f JbQ IYû B°f³ff °ffIY°fUSX ¶f³ffEaÜ A´f³fZ IYû ÀfÃf¸f ¶f³ffEaÜ ¹fZ ´fiV³f WX¸ffSXZ ¸f³f ¸fZa Vff¹fQ WXe IY·fe CXNX°ff WXû WXSX dU´fSXe°f ´fdSXdÀ±fd°f IYû WX¸f þfQc IYe LOÞXe IYe °fSXWX §fb¸ff IYSX J°¸f ³fWXea IYSX ÀfIY°fZ WX`aÜ BÀfdÕXE WX¸fZa B³f ´fdSXdÀ±fd°f¹fûa IYf ¸fbIYf¶fÕXf IYSX³ff Af³ff ¨ffdWXEÜ WX¸fZ A´f³fZ þeU³f ¸fZa dIY³f dIY³f ¨feþûa ÀfZ J°fSXf WXû ÀfIY°ff WX` BÀf ¶ffSXZ ¸fZa WX¸fZa þf¦føYIY WXû³fZ IZY Àff±f Àff±f CX³f J°fSXûa ÀfZ d³f´fMX³fZ IZY ¦fbSX ·fe Af³fZ þøYSXe WX`aÜ

þWXfa °fIY þøYSXe WXû WX¸fZa A´f³fe þeU³f Vf`ÕXe ¸fZa ·fe ´fdSXU°fʳf IYSX³fZ IYe AfUVIY°ff WX`Ü ¢¹fûadIY d¶f³ff ÀU¹fa IYû ¶fQÕXZ WX¸f Àf¸ffþ IYû ³fWXea ¶fQÕX ÀfIY°fZ WX`aÜ dIYÀfe ·fe dU´fSXe°f ´fdSXdÀ±fd°f ¸fZa dIYÀfe ¸fQQ IYe QSXIYfSX IYe ¶fþf¹f A´f³fe ¸fQQ JbQ IYSX³ff ÀfeJZaÜ ¢¹fûadIY ¸fbdVIYÕX IYe §fOÞXe ¸fZa Af´f JbQ WXe WX`a þû A´f³fe ÀfWXf¹f°ff IYSX ÀfIY°fZ WX`aÜ dUVfZ¿fIYSX ¸f`a ¸fdWXÕXfAûa IZY dÕXE IYWX³ff ¨ffWXca¦ff dIY §fSX ÀfZ d³fIYÕX³fZ ÀfZ ´fWXÕXZ A´f³fZ Àff±f IbYL ¨feþZa AfUV¹f°f øY´f ÀfZ A´f³fZ Àff±f ÕXZIYSX ¨fÕXZaÜ ´fZ´fSX À´fiZ,MXf¨fÊ ¸fû¶ffBÕXRYû³f IZY À´feOX OXf¹fÕX WXZ»´f ÕXfB³f ³fa¶fSX Àf¶fÀfZ þøYSXe A´f³ff Af°¸fdUäfÀf þ`Àff dIY ¸f`³fZ ´fWXÕXZ WXe IYWXf WX` dIY Af´fIYû ¦fUÊ WXû³ff ¨ffdWXE dIY Af´f BÀf ÀfbaQSX QZVf IYe ¦füSXUVffÕXe ³ffSXe WX`a AüSX Af´f EIY Àf·¹f Àf¸ffþ IYe Aa¦f WX`aÜ §fSX ÀfZ AfdRYÀf d³fIYÕX°fZ UöY A´f³fZ dIYÀfe d³fIYMX°f¸f ½¹fdöY IYû ¹fZ þøYSX ¶f°ffEa dIY Af´f dIYÀfIZY Àff±f IYWXfa þf SXWXZ WX`aÜ ´fd¶ÕXIY MÑfaÀf´fûMXÊ ¸fZa ¹ff{f IYSX°fZ Àf¸f¹f þf¦føYIY AUÀ±ff ¸fZa SXWXZaÜ þSXf Àff J°fSXZ IYf AaQZVff WXû³fZ ´fSX þûSXþûSX ÀfZ d¨fnf IYSX ²¹ff³f A´f³fe AûSX AfIYd¿fÊ°f IYSX³fZ IYSXÜaZ ¹fdQ Àfa·fU WXû °fû ´fbdÕXÀf IYe ÀfWXf¹f°ff ÕXZ³fZ IZY dÕXE ´fbdÕXÀf IaYMÑûÕX øY¸f IYf ³fa¶fSX d¸fÕXfEaÜ d¶f³ff §f¶fSXfE A´fSXf²fe IYf WXdb ÕX¹ff ¦ffOÞXe ³fa¶fSX U À±ff³f IYf ´f°ff ¶f°ffEaÜ A¦fSX Qb·ffʦ¹fUVf ´fdSXdÀ±fd°f B°f³fe dUIYMX WXû dIY Af´f dIYÀfe IYe ÀfWXf¹f°ff ³fWXea ÕXZ ÀfIY°fe WX`a °fû °fû A´f³fZ ´ffÀf SXJZ ´fZ´fSX À´fiZ õfSXf Af°¸fSXÃff IYf ´fi¹ffÀf IYSXZaÜ ·f¦fUf³f ³fZ Af´fIZY dÕXE ·fe AüSXûa IYe °fSXWX Qû WXf±f Qû ´f`SX dQEa WX`a Af´fIYû B³fIYf ´fi¹fû¦f IYSX³ff Af³ff ¨ffdWXEÜ BÀfIZY dÕXE ¶fZVfIY A¦fSX þøYSXe WXû °fû Af´fIYû ´fidVfÃf¯f ÕXZ³fZ ÀfZ ·fe ´fSXWXZþ ³fWXea IYSX³ff ¨ffdWXEÜ ¸fZSXZ BaÀMXeMX¹Ð fcMX ¸fZa Ad²fIYfaVf Uc¸fZ³f

EZÀfe WXe CXðZV¹fûa IZY Àff±f Af°fe WX`a þû A´f³fe SXÃff I`YÀfZ IYSXZa ¹fZ þf³f³ff Àf¸fÓf³ff AüSX ÀfeJ³ff ¨ffWX°fe WX`a AüSX ¸f`a ¦fUÊ IZY Àff±f IYWX ÀfIY°ff WXca dIY Afþ Uû Àf·fe A´f³fe SXÃff IYSX³fZ ¸fZa JbQ ÀfÃf¸f WX`aÜ Af´fIYû ´f°ff WXû³ff ¨ffdWXE dIY Af°¸fSXÃff IZY dÕXE dIY³f dIY³f Aa¦fûa IYû Af´f ÀfWXþ°ff ÀfZ Af§ff°f IYSX ÀfIY°fe WXa` AüSX dþ³f´fSX Af§ff°f WXû³fZ ÀfZ A´fSXf²fe dIYÀ¸f IZY ½¹fdöY ¨fûdMXÕX WXû ÀfIY°fZ WXÜa` BÀfIZY Àff±f Àff±f ¸füIYf QZJIYSX Af´f A´fSXf²fe dIYÀ¸f IZY ½¹fdöY ÀfZ QcSX WXû³fZ IYe IYûdVfVf ·fe IYSX ÀfIY°fZ WXÜa` dIYÀfe MÑdZ ³fa¦f BaÀMXeMX¹Ð fcMX ÀfZ ´fidVfÃf¯f ÕX³Z fZ IZY ¶ffQ Af´f VffSXedSXIY øY´f ÀfZ dUIYfÀf IYSX³fZ IZY Àff±f Àff±f ¸ff³fdÀfIY øY´f ÀfZ ·fe dUIYdÀf°f ¸fWXÀfcÀf IYSX¦aZ fZÜ dIYÀfe ·fe ´fdSXdÀ±fd°f ÀfZ ¸fbIYf¶fÕXf IYSX³fZ IYf Af´fIZY ´ffÀf Af°¸fdUäfÀf Af þf¹fZ¦ffÜ Af´fIZY Àff±f dIY³f dIY³f ´fdSXdÀ±f°f¹fûa ¸fZa ¢¹ff WXû ÀfIY°ff WX` BÀfIYf dUUZIY ·fe Af´fIYû Af þf¹fZ¦ffÜ ¹fdQ WX¸f AfaIYOÞXZ CXNXf IYSX QZJZ °fû 95 RYeÀfQe SX´Z f IZYÀf EZÀfZ WXû°fZ WX`a þû ´fdSXd¨f°f IZY õfSXf dIYE þf°fZ WX`a BÀfdÕXE EZÀfZ ÕXû¦fûa IYe ¸ff³fdÀfIY°ff IYû I`YÀfZ ´fWX¨ff³ff þfE AüSX B³fÀfZ I`YÀfZ ÀffU²ff³f SXWXf þfE AüSX UöY ´fOÞX³fZ ´fSX A´f³fZ Af´f IYû ÀfbSXdÃf°f I`YÀfZ SXJf þfE ¹fWX ´fidVfÃf¯f ·fe ÀfZ»RY dOXRZYaÀf IZY Aa°f¦fÊ°f dÀfJf¹ff þf°ff WXÜ` BÀfdÕXE Afþ IZY ¹fb¦f ¸fZa ´fbdÕXÀf ½¹fUÀ±ff AüSX ´fiVffÀfd³fIY ½¹fUÀ±ff ¸fZa Àfb²ffSX IYe ¶fþf¹f JbQ IYû ¸fþ¶fc°f IYSX³fZ IYe ª¹ffQf þøYSX°f WX` °ffdIY IYûBÊ A´fSXf²fe Af´f IYe AûSX dÀfSX CXNXf IYSX ·fe ³ff QZJ ÀfIZYÜ n (A³fbþ Vf¸ffÊ dQne ¸fZa dRYMX³fZÀf E¢Àf´fMXÊ WXa` AüSX ¸fdWXÕXfAûa IYû ÀfZ»RY dOXRYZ Àa f IYe EþZÀa fe B³fdU¢MXÀf ÀfSXUfBUÕX ÀffBaÀf ¸fZa ¸fb£¹f BaÀMÑ¢MXSX WX)a` ªf³fUSXeX 2013 I 15


A¶f»ff ´fSX A°¹ff¨ffSX

³ff þe ´ffE ¨f`³f ÀfZ ³ff ¸fSX ´ffE... Afßf¸f A´f³fZ ¹fWXfa dU²fUfAûa IYe ¸fü°f WXû þf³fZ IZY ¶ffQ CX³fIZY Aad°f¸f ÀfaÀIYfSX IYe dþ¸¸fZQfSXe ·fe ³fWXea ÕXZ°ff WX`Ü ¹fZ dþ¸¸fZQfSXe dU²fUfAûa IYe JbQ IYe WXû°fe WX` dIY UZ A´f³fZ þe°fZ þe WXe Aad°f¸f ÀfaÀIYfSX IYe ½¹fUÀ±ff IYSXIZY þfEa, ÀUe´fSX dU²fUf IYe ¸fü°f WXû þf³fZ ´fSX ÕXfVf IYû ¶fûSXZ ¸fZa ¶faQ IYSX ³fQe ¸fZa RZYaIY QZ°fZ WX`a, BÀfIZY EUþ ¸fZa ÀUe´fSX IYû IbYL ´f`Àff d¸fÕX þf°ff WX`Ü ÀUe´fSX A´f³fZ BÀf Aad°f¸f ÀfaÀIYfSX IYû SXf°f ¸fZa Aaþf¸f QZ°fZ WX`a AüSX ÕXfVf ¶fûSXZ ¸fZa Af ÀfIZY BÀfIZY dÕXE CXÀfIZY IYBÊ MXIb YOÞXZ IYSX QZ°fZ WXÜ` ´fSXÕXûIY Àfb²ffSX³fZ IZY EUþ ¸fZa BWXÕXûIY ¸fZa QbQÊVff IYe ¹fWX QbJ ·fSXe QfÀ°ffa UÈaQfU³f IYe dU²fUfAûa IYe WX`Ü ¸f±fbSXf dþÕXf dUd²fIY ÀfZUf ´fifd²fIYSX¯f ³fZ A´f³fe þfa¨f ¸fZa ¹fZ ¶ff°fZa Àff¸f³fZ SXJe WX`aÜ

16 I ªf³fUSXeX 2013


¶ffaIYZ d¶fWXfSXe IZY QSX ´fSX ¸fdWXÕXfAûa ÀfZ '´ff´f'

´fifd²fIYSX¯f ³fZ A´f³fe þfa¨f ¸fZa ´ff¹ff WX` dIY IbYL ¸fdWXÕXfEa °fû EZÀfe ·fe WXa` þû d·fÃffMX³f IZY þdSXE B°f³fe Af¹f IYSX BÀf QZVf IZY ²ffd¸fÊIY À±fÕXûa ´fSX ¸fdWXÕXfEa ÕXZ°fe WX`a dþÀfÀfZ B³fIZY ´fdSXUfSX IYe dIY°f³fe Àf¸¸ffd³f°f WX`a CX³fIZY ´fid°f WX¸ffSXZ Àf¸ffþ IYf SXûþe-SXûMXe IYf þb¦ffOÞX WXû þf°ff WXÜ` B³f ¸fdWXÕXfAûa IYû ¢¹ff SXU`¹ff WX` ¹fZ dSXUf¹f°f CXÀf SXU`¹fZ IYe EIY ¶ff³f¦fe SXWX³fZ Jf³fZ AüSX ·fSX¯f ´fû¿f¯f IZY dÕXE IZYQa i ÀfSXIYfSX IYf ¶fÀf WX`, WXIYeIY°f ¸fZa °fû WXfÕXf°f BÀfÀfZ ·fe ª¹ffQf ¸fdWXÕXf AüSX ¶ffÕX dUIYfÀf dU·ff¦f ÀUf²ffSX ÀIYe¸f IZY ³ffSXIYe¹f WX`aÜ ¸f±fbSXf UÈaQfU³f ¸fZa þWXfa QZVf °fWX°f °fe³f ÀfQ³fûa IYû ¨fÕXf°ff WXÜ` UWXea CXØfSX ·fSX ÀfZ ²ffd¸fÊIY AfÀ±ff AüSX ßfðf ÀfZ ·fSXZ ´fiQVZ f ÀfSXIYfSX ·fe EIY Afßf¹f IZYQa i ¨fÕXf°ff ÕXû¦f Af°fZ WX`a A´f³fZ ´fSXÕXûIY IYû Àfb²ffSX³fZ WXÜ` B³f Àf·fe Afßf¹f ÀfQ³fûa ¸fZa SXWX³fZ UfÕXe IZY dÕXEÜ ¹fWXfa B³f ÕXû¦fûa ¸fZa CX³f dU²fUfAûa dU²fUf ¸fWXÕXfAûa IYû IZYaQi ÀfSXIYfSX IYe IYe Àfa£¹ff IYfRYe ª¹ffQf WXû°fe WX` þû ´fd°f AûSX ÀfZ 300 ÷Y´fE ¸ffdÀfIY ´fZaVf³f IYf ·fe IYe ¸fü°f WXû þf³fZ IZY ¶ffQ ·f¦fUf³f IYe AdJ»fZVf SXf¹f ´fifU²ff³f WX` ÕXZdIY³f dIYÀfe Afßf¹f ÀfQ³f ¸fZa ÀfaUfQQf°ff VfSX¯f ¸fZa Af³ff ¨ffWX°fe WXa` ¹fWXfa þ¶fSX³f ·fZþ 80 RYeÀfQe °fû dIYÀfe ¸fZa 70 RYeÀfQe Qe þf°fe WX` Ü EZÀfe WXþfSXûa dU²fUf ¸fdWXÕXfEa WXe ´fZaVf³f ´ff°fe WX`aÜ ¸fdWXÕXfEa ¸f±fbSXf ¸fZa dIYÀfe °fSXWX A´f³ff þeU³f ¹ff´f³f BÀf ´fiIYfSX IZYQa i AüSX SXfª¹f ÀfSXIYfSX IZY IbYÕX IYSX SXWXe WXÜa` B³f¸fZa ÀfZ IYBÊ °fû ³ffSXIYe¹f þeU³f þe SXWXe d¸fÕXfIYSX IbYÕX ¨ffSX Afßf¹f IZYaQi ¹fWXfa ´fSX JbÕXZ WX`a WXa` dþ³fIZY ¶ffSXZ ¸fZa Àf¸f¹f-Àf¸f¹f ´fSX AJ¶ffSXûa ¸fZa dÕXJf ÕXZdIY³f B³f ¨ffSX Afßf¹f IZYaQiûa ¸fZa ·fe ´fcSXe °fSXWX ÀfZ þf ¨fbIYf WX`Ü WXfÕX WXe ¸fZa EZÀfe EIY J¶fSX ´fSX Àfb´fie¸f ÀfbdU²ffAûa IYf A·ffU WXÜ` SXf¸ff³fbþ ³f¦fSX ¸fZa À±ffd´f°f IYûMXÊ ³fZ ÀfaÄff³f ÕXZ°fZ WXbE ¸f±fbSXf dþÕXf dUd²fIY ÀfZUf ¸fdWXÕXf Afßf¹f IZYQa i ¸fZa dU²fUf ¸fdWXÕXfAûa IZY dÕXE ´fifd²fIYSX¯f IYû B³fIYe WXIYeIY°f þf³f³fZ IZY dÕXE IYWXfÜ Àf·fe ÀfbdU²ffEa °fû WXa` ÕXdZ IY³f Jf³fZ IYe ÀfbdU²ff ³fWXea ¸f±fbSXf dUd²fIY ÀfZUf ´fifd²fIYSX¯f ³fZ A´f³fe R`Y¢MX WX,` EIY A³¹f ÀUf²ffSX ¸fdWXÕXf Afßf¹f IZYQa i ¨f`°f³¹f RYfBadOX¦f dSX´fûMXÊ Àfb´fie¸f IYûMXÊ ¸fZa QfdJÕX IYe °fû AüSX dUWXfSX þû dIY UÈQa fU³f ¸fZa WX` ¹fWXfa SXWX³fZ UfÕXe dU²fUfAûa ·fe ¨füaIYf³fZ UfÕXe ¶ff°fZa Àff¸f³fZ AfBË WX`Ü ¸f±fbSXf- IYe WXfÕX°f A°¹fa°f Q¹f³fe¹f WXÜ` OXeEÕXEÀfE ³fZ A´f³fe UÈaQfU³f IZY Afßf¸fûa ¹ff dU²fUf Afßf¹f ÀfQ³fûa ¸fZa dSX´fûMXÊ ¸fZa ¹fWXfa IZY WXfÕX°f B°f³fZ JSXf¶f ´ff¹fZ WX`a dIY ª¹ffQf°fSX dU²fUfAûa IYe Àfa£¹ff CX³f ¸fdWXÕXfAûa IYe WXa` dU²fUfAûa IZY dÕXE Jf³ff °fIY ³fÀfe¶f ³fWXea WXû°ff WXÜ` þû A´f³fZ ´fdSXUfSX ´fSX '¶fûÓf' ¶f³f ¦fBÊ WXÜa` B³f ¸fdWXÕXfAûa dU²fUfAûa IYû A´f³ff SXfVf³f ÕXfIYSX JbQ Jf³ff ´fIYf³ff IYû þ¶fSX³f B³f Afßf¸fûa ¸fZa ·fZþ dQ¹ff þf°ff WXÜ` ¸f±fbSXf WXû°ff WX`Ü ¸fWXþ 300 ÷Y´fE IYe IZYaQi ÀfSXIYfSX IYe dþÕXf Àff¸ffdþIY IY»¹ff¯f dU·ff¦f ÀfZ d¸fÕXe þf³fIYfSXe ÀfWXf¹f°ff IZY þdSXE ¹fZ I`YÀfZ A´f³ff þeU³f ¹ff´f³f IYSX°fe IZY ¸fb°ffd¶fIY ¹fWXfa IbYÕX 3151 ¸fdWXÕXfEa ¸f±fbSXf UÈQa fU³f WXûa¦fe AüSX I`YÀfZ ·f¦fUQ ·fþ³f IYSX°fe WXûa¦fe ÀfWXþ ÀfdWX°f AfÀf-´ffÀf IZY ¦ffaUûa ¸fZa dUd·f³³f Afßf¸fûa, Àf¸fÓff þf ÀfIY°ff WXÜ` AÃf¹f ´ff{ ÀfSXeJZ IbYL ¦f`SX Afßf¹f ÀfQ³fûa AüSX ²ff¸fûa ¸fZa SXWX°fe WXÜa` UÈQa fU³f ¸fZa SXWX³fZ ÀfSXIYfSXe Àfa¦fNX³f UÈQa fU³f ¸fZa B³f dU²fUfAûa IZY dÕXE UfÕXe ª¹ffQf°fSX dU²fUfEa ´fd›¸f ¶fa¦ffÕX AüSX CXOXÞeÀff EIY Àf¸f¹f IYf ·fûþ³f ¸fbWX¹` ff IYSXf SXWXZ WXÜa` ÀfZ AfBÊ WXBb Ê WXÜa` WXfÕXfda IY QZVf IZY A³¹f SXfª¹fûa ÀfZ ·fe B³f ÀfaÀ±ff³fûa ¸fZa SXWX³fZ UfÕXe dU²fUfAûa IYû ¹fWXfa Af³fZ UfÕXe ¸fdWXÕXfAûa IYe Àfa£¹ff IY¸f ³fWXea WXÜ` BÀf ³ffSXIYe¹f þeU³f ÀfZ þ¶f ¸fbdöY d¸fÕX°fe WX` CXÀfIZY B³fIZY AÕXfUf WX¸ffSXZ ´fOÞXûÀfe QZVfûa ¶ffa¦ÕXfQZVf AüSX ¶ffQ ·fe B³WXZa ¨f`³f ³fWXea d¸fÕX°ff WX`Ü ¸fSX³fZ IZY ¶ffQ ³fZ´ffÕX ÀfZ ·fe dU²fUfEa ¹fWXfa AfIYSX SXWX SXWXe WXÜa` B³fIZY Aad°f¸f ÀfaÀIYfSX IZY dÕXE d¸fÕXZ ´f`Àfûa IYû EIY ¶ffSX ¹fWXfa Af þf³fZ IZY ¶ffQ ¹fZ dU²fUfEa ¶f¨ffIYSX IbYL ÷Y´fE ÀUe´fSX IYû QZ dQE þf°fZ WX`a AüSX A´f³fe SXûþe-SXûMXe IZY dÕXE JbQ dþ¸¸fZQfSX WXû°fe WXÜa` dRYSX B³fIYe ÕXfVfûa IYû ³fQe ¸fZa ÀfOÞX³fZ IZY dÕXE RZYaIY AüSX IbYL IYf¸f ³ff WXû³fZ ´fSX ¹fZ dU²fUfEa UÈQa fU³f IYe dQ¹ff þf°ff WX`Ü ÀfOÞXIYûa ´fSX §fc¸f°fZ WXbE d·fÃffMX³f IYSX°fe WX`aÜ B³f¸fZa ÀfZ ¸f±fbSXf dþÕXf dUd²fIY ÀfZUf ´fifd²fIYSX¯f ³fZ Àfb´fie¸f Ad²fIYfaVf ¸fdWXÕXfAûa IZY ´fdSXUfSX UfÕXZ J¨fÊ IZY ·f¹f IYûMXÊ IYû A´f³fe dSX´fûMXÊ ¸fZa IbYL ÀfÕXfWX ·fe Qe WXÜa` ÀfZ B³WXZa UÈaQfU³f LûOÞX QZ°fZ WX`aÜ ¸f±fbSXf dUd²fIY ÀfZUf ´fifd²fIYSX¯f IZY ¸fb°ffd¶fIY dU²fUfAûa IZY SXWX³fZ AüSX Jf³fZ-

¸fdWXÕXf Afßf¹f ÀfQ³f SXf¸ff³fbþ ³f¦fSX ¸fZa ¶f³ff 2002 ¸fZa À±ffd´f°f BÀf Afßf¹f ÀfQ³f ¸fZa 144 dU²fUfAûa IZY SXWX³fZ IYe Ãf¸f°ff WX` ÕXZdIY³f dRYÕXWXfÕX 73 dU²fUfEa WXe SXWX SXWXe WX`aÜ BÀfe ´fiIYfSX ¸fdWXÕXf Afßf¹f ÀfQ³f ¨f`°f³¹f dUWXfSX ·fe IZYaQi ÀfSXIYfSX IZY ¸fdWXÕXf EUa ¶ffÕX dUIYfÀf dU·ff¦f õfSXf Àfa¨ffdÕX°f dIY¹ff þf°ff WX` dþÀf¸fZa 250 dU²fUfEa SXWX ÀfIY°fe WX`a ÕXZdIY³f IZYUÕX 168 WXe SXWX°fe ´ffBÊa ¦fBÊ Ü EIY A³¹f ¸fdWXÕfX Afßf¹f ÀfQ³f ¨f`°f³¹f dUWXfSX RZYÀf 3 WX` dþÀf¸fZa 320 ¸fdWXÕfX Ea SXWX ÀfIY°fe WXa` ÕXdZ IY³f ¶f¸fbdVIYÕX 147 ¸fdWXÕfX Ea WXe ¹fWXfa SXW°X fe WXÜa`

´ff³fZ IZY dÕXE UÈQa fU³f AüSX SXf²ffIbYOa X ¸fZa Afßf¹f ÀfQ³f ¶f³ff¹fZ þf³fZ ¨ffdWXE dþ³f¸fZa Àf·fe ÀfbdU²ffEa WXûÜa UÈQa fU³f AüSX ¸f±fbSXf IZY AfÀf´ffÀf IZY BÕXfIYûa ¸fZa IYBÊ E³fþeAû dU²fUfAûa IZY dÕXE Afßf¹f IZYaQi AüSX Afßf¸f ¨fÕXf SXWXZ WXÜa` ¹fZ E³fþeAû IZYQa i ÀfSXIYfSX AüSX SXfª¹f ÀfSXIYfSX IYe ²f³fSXfdVf IYe ¸fQQ ÀfZ ¨fÕX SXWXZ WXÜa` B³f Àfa¦fNX³fûa ³fZ ÀfWXf¹f°ff IZY ³ff¸f ´fSX BÕXfIZY ¸fZa ÕXcMX ¸f¨ff SXJe WX`Ü ´fifd²fIYSX¯f ³fZ B³f ¦f`SX ÀfSXIYfSXe Àfa¦fNX³fûa ´fSX ´fiVffÀfd³fIY ³fIZYÕX IYÀf³fZ IYe ÀfÕXfWX Qe WX`Ü ¸f±fbSXf dþÕXf dUd²fIY ÀfZUf ´fifd²fIYSX¯f ³fZ B³f Àfa¦fNX³fûa IZY Afd±fÊIY ÕXZJZ-þûJZ IYf ´fcSXf dWXÀff¶f dIY°ff¶f ·fe ÀfSXIYfSX ÀfZ SXJ³fZ IYû IYWXf WXÜ` n ªf³fUSXeX 2013 I 17


QbJ IYe ¶ff°f W`X ·ffSX°f ªf`Àfe ¸fWXf³f ÀfaÀIÈYd°f ¸fZÔ EIY °f¶fIYf EmÀff ·fe W`X! Àffd¶f°f WXbBÊÜ B³f dSX´fûMÊXÐÀf ¸fZa ¹fWXfa SXWX³fZ UfÕXe IYe dU²fUfAûa, dþ³WXZa ¸ffBÊ IYWXf þf°ff WX` IZY BaMXSX½¹fcþ ·fe Vffd¸fÕX ±fZÜ ¹fZ ·fe IYWXf þf°ff WX` dIY ¶f³ffSXÀf ¹ff ·ffSX°f ²fSX³f ¸faQSX¹ffSX IYBÊ AüSX þ¦fWX ´fSX ¹fZ dÀ±fd°f WXû ÀfIY°fe WX`Ü þWXfa dRY»¸fIYfSX WX¸ffSXZ ´fiûþZ¢MX IYf ÀfUfÕX WX` ¹fZ ´fcSXe °fSXWX ÀfZ Àf¶fÀfZ ´fWXÕXZ BÀf ¶ffSXZ ¸fZa ¸fbÓfZ °f¶f ´f°ff ÕX¦ff °fIY UÈaQfU³f ¸fZa SXWX SXWXe B³f ¸ffB¹fûa IZY WXe BQÊ d¦fQÊ SXWXfÜ þ¶f ¸f`a³fZ B³f dU²fUfAûa IZY ¶ffSXZ ¸fZa dÕXJe EIY dSXÀf¨fÊ IZY ¸fb°ffd¶fIY UÈaQfU³f ¸fZa B³fIYe °ffQfQ ¦fBÊ dIY°ff¶f, WXû¸fÕXZÀf ¶fOXÊ IYû ´fPÞXfÜ WX¸f ÕX¦f·f¦f 16 ÀfZ 20 WXþfSX WXû ÀfIY°fe WX`Ü ·f¦fUf³f I`YdÕXRYûd³fʹff ¸fZa SXWX°fZ WX`a AüSX ¹fWXea IZY EIY IÈY¿¯f AüSX SXf²ff IYe IYWXfd³f¹fûa IYf B³f ¸ffB¹fûa ÀfZ ÀIcYÕX ¸fZa ¸fZSXf ¶fZMXf 6NXea IYÃff IYf dUôf±feÊ ¦fWXSXf ³ff°ff WX`Ü Àff±f WXe EIY QcÀfSXZ IZY Qb·ffʦ¹f IYû þf³f³fZ UfÕXe ¸ffB¹fûa IZY ¶fe¨f QQÊ IYf dSXV°ff ·fe WX`Ü WX`Ü QSXAÀfÕX CXÀfZ ÀIcYÕX IYe AüSX ÀfZ ¹fZ ¹fZ þf³f°fe WX` dIY B³fIYe EIY Àfe IYWXf³fe WX` AüSX dIY°ff¶f ´fPÞX³fZ IYf AÀffB³f¸fZaMX d¸fÕXf ±ffÜ BÀf IYWXf³fe IYf EIY Àff Aa°fÜ U`ÀfZ °fû ¶f³ffSXÀf ¸fZa BÀf dIY°ff¶f IYû ´fPÞX³fZ IZY ¶ffQ BÀf dU¿f¹f ¸fZa ·fe ¶fOÞXe °ffQfQ ¸fZa EZÀfe ¸ffB¹ffa WX` ÕXZdIY³f UÈaQfU³f AüSX þf³fIYfdSX¹ffa þbMXf³fZ dIY dþÄffÀff WXbBÊÜ IYû B³fIYe ¶fOÞXe °ffQfQ UþWX ÀfZ dU²fUfAûa IYf VfWXSX °fIY IYWXf þf°ff WX`Ü WX¸f³fZ BaMXSX³fZMX IZY þdSXE BÀf ´fSX IYBÊ BÀf ´fiûþZ¢MX IYû IYSX°fZ WXbE ´fWXÕXf ÀfUfÕX IYWXfd³f¹ffa AüSX ÕXZJ þbMXfEÜ BÀfIZY ¶ffQ WX¸ffSXZ þZWX³f ¸fZa ¹fZ Af¹ff IYe AfdJSX dU²fUfAûa WX¸f³fZ UÈaQfU³f IYe ¹ff{f IYe AüSX ¹fZ °f¹f IYf ¹fZ Àf¸fcWX ¹fWXfa ¢¹fûa WX`a? þû ·fe þUf¶f d¸fÕXZ dIY¹ff dIY BÀf Qf÷Y¯f ¦ff±ff IYû Qbd³f¹ff IZY Uû ·f¹ffUWX ±fZÜ þ¶f dUãZ¿f¯f dIY¹ff °fû Àf¶fIYe Àff¸f³fZ SXJ³fZ IYe þøYSX°f WX`Ü WX¸f ¶f¨¨fûa IYe IYWXf³fe EIY þ`Àfe WXe dQJfBÊ ´fOÞXeÜ Af¸f°füSX ´fSX IYWXf³fe Àfb³fIYSX °fû ·ffUbIY WXû þf°fZ WX`a ´fSX B³f dU²fUfAûa IYû A´fdU{ ¸ff³ff þf°ff WX` AüSX B³fIZY ¶fe¨f ·fZQ·ffU IYf Af²ffSX ¹fZ d¶faQb ¶f³f°fZ WX`: ·ffSX°fe¹f Àf¸ffþ ¸fZa B³f dU²fUfAûa IYf ¹fZ °f¶fIYf EZÀff WX` dþÀfIZY ¶ffSXZ ¸fZa IY·fe dIYÀfe 4 A´f³fZ §fSX, ´fdSXUfSX AüSX Àf¸ffþ ¸fZa B³fIYe dÀ±fd°f ³fZ ³fWXea Àfû¨ffÜ WX¸f³fZ R`YÀfÕXf dIY¹ff dIY 4 þedUIYf AüSX Af¹f AdþÊ°f IYSX³fZ IYe Ãf¸f°ff B³fIYe IYWXf³fe IYû Qbd³f¹ff IZY Àff¸f³fZ SXJfÜ 4 dVfÃff IYf À°fSX 4 Ad²fIYfSXûa AüSX IYf³fc³fûa IYe AÄff³f°ff 4 ·ff¦¹f IZY ³ff¸f ´fSX IbYL ·fe ±fû´fZ þf³fZ ´fSX WX¸f³fZ ¶fOÞXZ ´f`¸ff³fZ ´fSX B³fIYe WXfÕX°f IYû Àf¸fÓf³fZ IZY 4 ÀUeIÈYd°f IZY Af²ffSX ´fSX dÕXE AfaIYOÞXZ þbMXfE AüSX Vfû²f dIY¹ffÜ BaMXSX³fZMX ´fSX B³fIZY WXfÕXf°f ¸fZa Àfb²ffSX IZY dÕXE ¸füþcQ IYWXfd³f¹fûa AüSX Jûþe J¶fSXûa ³fZ ¶fOÞXe ¸fQQ þ¸fe³fe Àfb²ffSX ÀfZ ª¹ffQf þøYSXe WX` ÕXû¦fûa, ´fdSXUfSXûa IYeÜ BÀfIZY Àff±f WXe IYBÊ E³fþeAû EZÀfZ Afßf¸fûa AüSX Àf¸ffþ IYe þZWXd³f¹f°f ¸fZa Àfb²ffSX WXûÜ Àf¸ffþ IZY ¸fZa þfIYSX A´f³fe dSX´fûMXÊ Àff¸f³fZ SXJ ¨fbIZY WX`a EZÀfZ A´f³fe Aa°fSXf°¸ff ¸fZa ÓffaIYIYSX BaÀffd³f¹f°f IZY ÀfWXe IYe dSX´fûMXÐÊÀf ·fe WX¸ffSXZ dÕXE IYfRYe ¸fWX°U´fc¯fÊ ¸ff¹f³fZ Àf¸fÓf³fZ WXûa¦fZÜ WXSX EIY IYû AüSX ´fcSXZ SXfáÑ IYû

18 I ªf³fUSXeX 2013

²fSX³f ¸faQSX¹ffSX EIY dRY»¸fIYfSX W`XÔ, ½faQÈ f½f³f IYe dRY»¸fûÔ ´fSX B³WXû³Ô fZ ½WXfBMX SmX³f¶fû IZY ³ff¸f ÀfZ dRY»¸f ¶f³ffBÊ W`XÜ ²fSX³f ¸faQSX¹ffSX ³fZ ½faQÈ f½f³f IYe d½f²f½ffAûa ´fSX ¦fWX³f Vfû²f dIY¹ff W`XÜ BÀf dRY»¸f IZY ªfdSXE CX³WXû³Ô fZ ½fÈQa f½f³f IYe d½f²f½ffAûa IYe QbQVÊ ff dQJfBÊÜ ²fSX³f BÀf ´fiûªfZ¢MX IZY QüSXf³f IYfRYe ½¹fd±f°f WbXEÜ CX³fIYf ¸ff³f³ff W`X dIY BÀf ¸fbQQÐ Z IYû QZVf ¸fZÔ AüSX ¦fa·feSX°ff ÀfZ CXNXf¹ff ªff³ff ¨ffdWXE, °ffdIY ½fÈQa f½f³f IYe d½f²f½ffEa dªf³WZXÔ ¸ffBÊ IYWXf ªff°ff W`X,A¸ff³f½fe¹f ªfe½f³f ªfe³fZ ÀfZ ¶f¨f ªffEaÜ ²fSX¸f ¸faQSX¹ffSX A¸fZdSXIYf IZY I`Y»feRYûd³fʹff ¸fZÔ SXWX°fZ W`XÔÜ »feIY ÀfZ WXMXIYSX dRY»¸fZÔ ¶f³ff³ff CX³fIYe ÷Yd¨f W`XÜ CX³fIZY ´fiûªfZ¢MX ½WXfBMX SmX³f¶fû IYû Aa°fSXSXf¿MÑXe¹f À°fSX ´fSX IYBÊ Àf¸¸ff³fûÔ ÀfZ ³f½ffªff ¦f¹ff W`XÜ B³fIZY QQÊ IYû Àf¸fÓf³ff WXû¦ff AüSX B³fIZY ´fid°f A´f³ff ³fþdSX¹ff ¶fQÕX³ff WXû¦ffÜ A¦fSX ¹fZ ³fWXea WXû°ff WX` °fû QbJ IZY Àff±f IYWX³ff ´fOÞXZ¦ff dIY B³fIYe dÀ±fd°f IY·fe ³fWXea ¶fQÕX ´ffE¦feÜ ·ffSX°f þ`Àfe Àf¸fÈð ÀfaÀIÈYd°f þWXfa ¶fOÞXûa IYf AfQSX AüSX ´fdSXUfSX IYe ¸fþ¶fc°fe ¶fWXb°f AWX¸f WXû°fe WX`, UWXfa UÈaQfU³f IYe dU²fUfAûa IYf WXû³ff UfIYBÊ QbJQ WX`Ü WX¸f CX¸¸feQ IYSX°fZ WXa` dIY dþÀf °fSXWX ÕXfBU BadOX¹ff ¸f`¦þe³f ³fZ B³fIZY ¸fbïZ IYû CXNXf¹ff WX` IbYL AüSX ÕXû¦f BÀf ¸fbïZ IYû CXNXfE¦fZa AüSX ÕXû¦f B³fIYe QbQÊVff IZY ¶ffSXZ ¸fZa AüSX þf¦føYIY WXûa¦fZÜ WX¸ffSXe ´fif±fʳff WX` IYe Af³fZ UfÕXZ Àf¸f¹f ¸fZa ¹fZ ¸ffB¹ffa BÀf þ¦fWX ´fSX °fe±fÊ IYSX³fZ UfÕXûa IZY Àff±f ¸fadQSXûa IZY QVfʳf IYSXZa ³f dIY Àf¸ffþ ÀfZ ´fdSX°¹föY WXû³fZ IZY ¶ffQ JbQ IYû ¸fþ¶fcSXe ¸fZa ¹fWXfa LûOÞX QZaÜ n


ªf³fUSXeX 2013 I 9


A¶f»ff ´fSX A°¹ff¨ffSX

IYSX°fZ WX`a

³f¢ÀfÕXe IYWX°fZ WX`a ³f¢ÀfÕXe dU¨ffSX²ffSXf ¶fSXf¶fSXe IYe dU¨ffSX²ffSXf WXû°fe WX`a, ¹fZ ·fe IYWXf þf°ff WX` dIY ³f¢ÀfÕXe Àf¸ffþ ¸fZa ½¹ff~ AÀf¸ff³f°ff IYû QcSX IYSX³fZ IZY dÕXE Àfa§f¿fÊ IYSX°fZ WX`aÜ ÀfSXIYfSXe Vfû¿f¯f IZY dJÕXfRY WXd±f¹ffSX CXNXf³fZ UfÕXZ ³f¢ÀfÕXe Àff¸ffdþIY ²ffd¸fÊIY SXfþ³f`d°fIY AÀf¸ff³f°ff IYû QcSX IYSX³fZ IZY dÕXE dWXaÀff IYf ÀfWXfSXf ÕXZ°fZ WX`aÜ ÕXZdIY³f LØfeÀf¦fPÞX ¸fZa ³f¢ÀfÕXe dWXaÀff IYe d§f³fü³fe WXIYeIY°f Àfb³fIYSX Af´f ·fe dÀfWXSX CXNXZa¦fZÜ

20 I ªf³fUSXeX 2013


¹fZ IYWXf³fe ³f¢ÀfÕXe dWXÀa ff ÀfZ ¦fiÀ°f LØfeÀf¦fPÞX IZY ¶feþf´fbSX 'dþ°f³fe ·fe ¸fdWXÕXf ³f¢ÀfÕXe WX`a CX³f¸fZa ÀfZ Ad²fIY°fSX ¸fdWXÕXfAûa IYf Vfû¿f¯f dþÕXZ IYe WXÜ` ÀfeAfSX´feERY IZY EIY Af´fSXVZ f³f IZY QüSXf³f Àfed³f¹fSX ¸ffAûUfQe IYSX°fZ WX`aÜ CX³fIYf B³fIYe EIY J°fSX³ffIY ÀffdþVf IYf JbÕXfÀff WXA b f WX` IYBÊ-IYBÊ ³f¢ÀfÕXe ¸fdWXÕXfAûa IZY Àff±f QSXAÀfÕX BÀf Af´fSXVZ f³f ¸fZa WXf±f Af¹fZ IbYL ³f¢ÀfdÕX¹fûa ÀfZ¢ÀfbAÕX dSXÕXZVf³f WX`Ü A¦fSX IYûBÊ ³fZ ÀfbSXÃff ¶fÕXûa IYe ´fcL°ffL ¸fZa BÀf ¶ff°f IYf JbÕXfÀff ¸fdWXÕXf ¦f·fÊU°fe WXû þf°fe WX` °fû CX³fIYf dIY¹ff WX` dIY ³fd¢ÀfÕX¹fûa ¸fZa IYBÊ ÕXOXÞdIY¹ffa ·fe ±fe dþ³fIYe A¶ffgVfʳf IYSXUf dQ¹ff þf°ff WX` ¢¹fûadIY CX¸fi 20 ÀfZ 22 ÀffÕX IZY ¶fe¨f ±fe B³f ¸fdWXÕXf ³f¢ÀfdÕX¹fûa ¶f¨¨fûa IYû ¶fûÓf Àf¸fÓff þf°ff WX`Ü' ³fZ ´fbdÕXÀf ´fcL°ffL ¸fZa IYBÊ Àf³fÀf³feJZþ JbÕXfÀfZ dIY¹fZ ´fbdÕXÀf IYû dQE ¶f¹ff³f ¸fZa ÕXOXÞdIY¹fûa ³fZ ¶f°ff¹ff dIY ³f¢ÀfÕXe Vfû·ff ³f¢ÀfÕXe EdSX¹ff IY¸ffOXaSX (´fd›¸f ¶fa¦ffÕX LØfeÀf¦fPÞX) ¶f³f³fZ ÀfZ ´fWXÕXZ CX³fIYe ³fÀf¶faQe IYSXfBÊ ¦fBÊ WX` °ffdIY Uû Af¸f dþaQ¦fe ÀfZ QcSX SXWXZ AüSX Uû VffQe IYSX A´f³ff §fSX ³f¢ÀfdÕX¹fûa IYe ´fe´fb»Àf ³ff ¶fÀff ÀfIZYaÜ ³f¢ÀfdÕX¹fûa ÀfZ WXbBÊ BÀf ´fcL°ffL IYe dÕX¶fiZVf³f ¦fbdSXnf ¸fZa Vffd¸fÕX WXû³fZ þf³fIYfSXe IZYQa ei ¹f JbdRY¹ff EþZda Àf¹fûa IYû ¸fbWX¹` ff IYSXfBÊ UfÕXZ ¹fbUIYûa IYû ·f°fÊe IYSX³fZ ÀfZ ´fWXÕXZ ³fÀf¶faQe IYSXf³ff ¦fBÊ AüSX dRYSX þ¶f BÀf ¶ff°f IYe AüSX ¶ffSXeIYe ÀfZ þfa¨f þøYSXe WXû°ff WX`Ü ³f¢ÀfÕXe þ¸ff°f ¸fZa Vffd¸fÕX WXû³fZ UfÕXZ WXBb Ê °fû ³fd¢ÀfÕX¹fûa IZY EIY ¶fOÞXe ÀffdþVf IYf ´fQÊfRYfVf B³f ¹fbUIYûa IYe ³fÀf¶faQe IYf ¸fIYÀfQ WXû°ff WX` dIY B³f WXA b fÜ dSX´fûMXÊ IZY ¸fb°ffd¶fIY ³f¢ÀfÕXe ³fZ°ffAûa ³fZ BÀf IYf¸f ¹fbUfAûa IYû °ffCX¸fi ³f¢ÀfÕX ¶f³ffE SXJ³ff °ffdIY Uû ¸fZa IYBÊ OXf¢g MXSXûa IYû A´f³fZ ¦fi´b f ¸fZa Vffd¸fÕX IYSX Af¸f dþaQ¦fe ³ff þe ÀfIZYa AüSX Af¸f SXJf WX`Ü AüSX ¹fZ OXfg¢MXSX ³f¢ÀfÕXe ·f°feÊ ¸fZa ³ff¦fdSXIYûa IYe °fSXWX ³ff SXWX ÀfIZYaÜ ³f¢ÀfdÕX¹fûa Vffd¸fÕX WXû³fZ Af¹fZ ¹fbUIYûa IYe ·fe ³fÀf¶faQe IYSX°fZ IZY ´fi¸fbJ ³fÀf¶faQe IYSXf³fZ UfÕXZ ¹fbUfAûa IYû WXÜa` AüSX dRYSX CX³WXaZ ¹fZ Àf¸fÓff¹ff þf°ff WX` dIY ¹fZ Àf¸fÓff°fZ WX`a dIY Uû Ufd´fÀf Af¸f dþaQ¦fe Uû Af¸f dþaQ¦fe ³fWXea þe ÀfIY°fZ WXÜa` ³fWXea þe ÀfIY°fZ WX`a ³fÀf¶faQe IYSXf³fZ UfÕXZ ³f¢ÀfdÕX¹fûa IZY AfIYf BÀf ¶ff°f IYe ·fe ¹fbUfAûa IYû ¹fZ ·fe Àf¸fÓff¹ff þf°ff WX` dIY ¸f³fe¿f Vfb¢»ff ¨fZ°ffU³fe QZ°fZ WX`a dIY ¦fib´f ¸fZa Vffd¸fÕX IYûBÊ ·fe EIY¶ffSX ³fÀf¶faQe IYSXf³fZ IZY ¶ffQ Uû Ufd´fÀf ÀfaUfQQf°ff ¹fbUIY ¹ff ¹fbU°fe EIY QcÀfSXZ ÀfZ ª¹ffQf ³fWXea A´f³ff ´fdSXUfSX IY·fe ³fWXea ¶fÀff ÀfIY°fZ WX`aÜ d¸fÕX ÀfIY°fZ WX`aÜ B³f ¹fbUIY-¹fbUd°f¹fûa ´fSX IYOÞXe ³fþSX BÀf °fSXWX ÀfZ ·fi¸f R`YÕXfIYSX B³f ¹fbUfAûa IYû A´f³fe SXJe þf°fe WX` °ffdIY Uû Af´fÀf ¸fZa ª¹ffQf §fbÕX-d¸fÕX dU¨ffSX²ffSXf IZY ´fid°f IYd¸fMXZOX SXJ³fZ IYe IYûdVfVf IYe ³ff þfEa AüSX ´¹ffSX ¸fbWX¶¶f°f IZY ¶fa²f³f ¸fZa ³ff ¶fa²f ÀfIZYaÜ þf SXWXe WX`Ü ³f¢ÀfÕX ´fi·ffdU°f BÕXfIYûa ¸fZa ³f¢ÀfÕXe LØfeÀf¦fPÞX WXe ³fWXea QZVf IZY IYBÊ SXfª¹f ³f¢ÀfÕXe Àf¸fÀ¹ff ¸fdWXÕXfAûa IYû ·fe ¶fOÞXe °ffQfQ ¸fZa A´f³fZ ¦fib´f ¸fZa Vffd¸fÕX ÀfZ ´fi·ffdU°f WX`a, IZYaQi ÀfSXIYfSX BÀf IYûdVfVf ¸fZa WX` dIY IYSX SXWXZ WX`aÜ IYBÊ ¶ffSX ¹fZ ¸fdWXÕXf¹fZa ³f¢ÀfÕXe ¦fd°fdUd²f¹fûa EZÀfZ ¹fbUIY þû BÀf dU¨ffSX²ffSXf ÀfZ ´fiZdSX°f WXûIYSX ÀfZ °fa¦f AfIYSX Àf¸ffþ IYe ¸fb£¹f ²ffSXf ¸fZa Af³fZ IYe ³f¢ÀfÕXe ¶f³f ¦fE WX`a CX³fIYû Ufd´fÀf Àf¸ffþ IYe ¸fb£¹f IYûdVfVf IYSX°fe WX`aÜ ÕXZdIY³f B³f ¸fdWXÕXfAû IZY Àff±f ²ffSXf ¸fZa ÕXf¹ff þf¹fZ ÀfSXIYfSX IYe BÀf IYûdVfVf ÀfZ ³f¢ÀfÕXe B°f³ff ¶fbSXf ÀfÕXcIY IYSX°fZ WX`a dIY ¹fZ ¸fdWXÕXf ³f¢ÀfÕXe Àfa¦fNX³f ´fSXZVff³f WX`aÜ ³f¢ÀfdÕX¹fûa ³fZ ÀfSXIYfSX ³f¢ÀfÕXe ¨ffWX IYSX ·fe A´f³fe dþaQ¦fe Qb¶ffSXf ¶fÀff³fZ IYe BÀf ¸fbdWX¸f ÀfZ A´f³fZ Àffd±f¹fûa IYû ¶f¨ff³fZ IZY dÕXE IYe Àfû¨f ·fe ³fWXea ´ff°fe WX`Ü EIY ³f¹ff SXfÀ°ff Ad£°f¹ffSX dIY¹ff WX`Ü ÕXfBU BadOX¹ff IZYaQi ÀfSXIYfSX ³fZ AfBÊ ¶fe IYe BÀf dSX´fûMXÊ IZY ¶ffQ IZY WXf±f ÕX¦fe AfBʶfe IYe JbdRY¹ff dSX´fûMXÊ ¸fZa JbÕXfÀff Àf·fe SXfª¹fûa IYû ³f¢ÀfdÕX¹fûa IYe BÀf ÀffdþVf IYû WXbAf WX` dIY ³f¢ÀfÕXe ÀfSXIYfSX IYe BÀf IYûdVfVf IYû ³ffIYf¸f IYSX³fZ IZY dÕXE ¶fOÞXZ IYQ¸f CXNXf³fZ IYf AfQZVf ³ffIYf¸f IYSX³fZ IZY dÕXE A´f³fZ ¦fib´f ¸fZa Vffd¸fÕX WXû³fZ dQ¹ff WX`Ü ³f¢ÀfÕXe dWXaÀff ÀfZ ´fi·ffdU°f SXfª¹fûa ÀfZ IYWXf UfÕXZ ¹fbUIYûa IYe ³fÀf¶faQe IYSXf SXWXZ WX`aÜ IZYaQie¹f ¦fÈWX ¦f¹ff WX` dIY Uû EZÀfZ ¹fbUIYûa IYû þf¦føYIY IYSX³fZ IZY ¸fa{fÕX¹f ³fZ AfBʶfe IYe dSX´fûMXÊ IYû CX³f Àf·fe SXfª¹fûa dÕXE AüSX CX³WXZa Àf¸ffþ IYe ¸fb£¹f²ffSXf ¸fZa Ufd´fÀf ÕXf³fZ IYû ·fZþe WX` þû ³f¢ÀfÕXe dWXaÀff ÀfZ ´fi·ffdU°f WX`aÜ IZY dÕXE IYQ¸f CXNXfEÜ n

ªf³fUSXeX 2013 I 21


ÀfaÀIÈYd°f ´fSX WX¸f»ff?

¹fZ IYWXfa

Af ¦fE WX¸f ? §fSXf³ff ÀfaÀIÈYd°f ÀfZ ¹fû...¹fû IY»¨fSX °fIY ÀffÕX 2013 IYf Af¦ffþ ¦ff¹fIY WX³fe dÀfaWX IZY dÕXE °fû d¶f»IbYÕX ·fe WX`´´fe ³fWXea SXWXfÜ IYWXfa °fû UZ ³fE ÀffÕX IZY þV³f ¸fZa IYSXûOÞXûa IZY UfSXZ ³¹ffSXZ IYSX³fZ IYf £Uf¶f QZJ SXWXZ ±fZ, ÕXZdIY³f dU§³f Àfa°fûd¿f¹fûa ³fZ CX³fIYe ´fcSXe ´ÕXfd³fa¦f WXe ¨fü´fMX IYSX QeÜ ÀffÕX IYe Vfb÷YAf°f ¸fZa WXe WX³fe dÀfaWX IYe Àfa¦fe°f IYe Qbd³f¹ff ¸fZa A¨ff³fIY ¶fZÀfbSXf SXf¦f dLOÞX ¦f¹ffÜ A¨ff³fIY 31 dQÀfa¶fSX IYû CX³fIYf ¸fbJSX dUSXû²f WXû³fZ ÕX¦ffÜ '¸f`a WXca ¶fÕXf°IYfSXe' þ`ÀfZ IYBÊ AãeÕX ¦ff³fûa IZY dÕXE WX³fe dÀfaWX IZY IYf¹fÊIiY¸f IYf ¶fdWX¿IYfSX IYSX³fZ IYe ÕXWXSX Àfe ¨fÕX ¦fBÊÜ WX³fe dÀfaWX IZY dUSXû²fe IYf¸f¹ff¶f ·fe WXbE AüSX ³fU U¿fÊ IYe ´fcUÊ Àfa²¹ff ´fSX WXû³fZ UfÕXf CX³fIYf IYf¹fÊIiY¸f SXï IYSX dQ¹ff ¦f¹ff Ü ¦füSX°fÕX¶f IYSX³fZ UfÕXe ¶ff°f ¹fZ ·fe WX` dIY WX³fe dÀfaWX IYf ¸ff¸fÕXf EZÀfZ UöY Af¹ff WX`, þ¶f dQne ¦f`a¦fSXZ´f IYe QbQfË°f §fMX³ff IZY ¶ffQ QZVf ¸fZa VfeÕX°ff AüSX AãeÕX°ff IYû ÕXZIYSX ¶fWXÀf dLOXe WXbBÊ WX`Ü WX¸ffSXZ Àf¸ffþ IYe ¸fdWXÕXfEa ÀfOÞXIYûa ´fSX CX°fSXe WXbBÊ WX`aÜ dÀfRYÊ ¸fdWXÕXfEa WXe ³fWXea QZVf IYf ¹fbUf, dÀfÀMX¸f IZY dJÕXfRY ´fbdÕXÀf IZY dJÕXfRY ³ffSXZ¶ffþe

22 I ªf³fUSXeX 2013

IYSX°ff dQJfBÊ QZ SXWXf WXÜ` BÀf ¶fe¨f ´fiV³f ¹fZ ·fe CXNX°ff WX` dIY ¢¹ff ´fbdÕXÀf AüSX dÀfÀMX¸f IZY AÕXfUf WX¸ffSXZ QZVf IZY, WX¸ffSXZ Àf¸ffþ IZY þû QcÀfSXZ Aa¦f WX`a Uû ·fe BÀf AãeÕX°ff IYû ¶fPÞXf³fZ IZY dÕXE dþ¸¸fZQfSX WX`a, ¹ff BÀf °fSXWX IYe §fMX³ffAûa IZY dÕXE CX°f³ff WXe dþ¸¸fZQfSX WX` dþ°f³ff WX¸f dÀfÀMX¸f IYû ¶f°ff SXWXZ WX`aÜ A¦fSX WX¸f ¶ff°f IYSXZa Àfa¦fe°f IYe °fû WX³fe dÀfaWX IZY BÀf ¸ff¸fÕXZ ³fZ ¹fZ ¶f°ff dQ¹ff WX` dIY VffÀ{e¹f Àfa¦fe°f IYe ´fSXa´fSXf UfÕXZ BÀf QZVf ¸fZa A¶f °fZþe ÀfZ SX`´f AüSX ´ffg´f §fbÕX°fZ þf SXWXZ WX`aÜ SX`´f AüSX ´ffg´f WX¸ffSXZ dÕXE ³f¹ff ³fWXea WX`aÜ ÕXZdIY³f A¶f dþÀf °fZþe ÀfZ BÀf Àfa¦fe°f IZY Àff±f ¦ffdÕX¹fûa IYf ´fi¹fû¦f WXû³fZ ÕX¦ff WX` AüSX JbÕXZ °füSX ´fSX IYBÊ Àf`aIYOÞXûa Àfa¦fe°f ´fiZd¸f¹fûa IYe ¸füþcQ¦fe ¸fZa WX³fe dÀfaWX '¸f`a WXca ¶fÕXf°IYfSXe ...' ¦ff°fZ WX`a ...¨feJ°fZ WX`a °fû CX³fIZY Àff±f

WXþfSXûa ¹fbUf BÀfIZY ¸ff¹f³fZ Àf¸fÓfZ d¶f³ff Ófc¸f°fZ AüSX ³ff¨f°fZ dQJfBÊ ´fOÞX°fZ WX`aÜ ¹fZ Àfa¦fe°f ·fïe ¦ffdÕX¹fûa ÀfZ ÕX¶fSXZþ WX`,dþ³WXZa WX¸f Af¸f dQ³fûa ¸fZa Àfb³f³ff ·fe ´fÀfaQ ³fWXea IYSX°fZ WX`aÜ WX¸fZ ¹ffQ SXJ³ff WXû¦ff dIY WX¸f CXÀf ´fbSXf°f³f ´ffU³f ÀfaÀIÈYd°f IYf dWXÀÀff WX`a dþÀf³fZ Qbd³f¹ff IYû ÀfaÀIÈYd°f IZY ¸ff¹f³fZ Àf¸fÓffE WX`aÜ ´fiV³f CXNX°ff WX` dIY AfdJSX WX³fe dÀfaWX þ`ÀfZ ¦ff¹fIYûa IYû ¹ff BÀf °fSXeIZY IZY ¦ff³fZ UfÕXZ ¦ff¹fIYûa IYû ´fiû°ÀffWX³f ¢¹fûa d¸fÕX SXWXf WX`Ü þ`ÀfZ §fMX³ff WXû þf³fZ IZY ¶ffQ ¸füIZY ´fSX ´fbdÕXÀf ´fWXba¨f°fe WX` U`ÀfZ WXe BÀf °fSXWX IZY IYf¹fÊIiY¸f WXû þf³fZ IZY ¶ffQ WX¸f B³fIYf dUSXû²f ¢¹fûa IYSX°fZ WX`aÜ ¢¹fûa ³fWXea B°f³fZ AãeÕX ¶fûÕX UfÕXZ BÀf ¦ff³fZ IYf dUSXû²f °f¶f WXbAf þ¶f WX³fe dÀfaWX ³fZ ´fWXÕXZ BÀf ¦ff³fZ IYû ¦ff¹ffÜ WX³fe dÀfaWX BÀf ¦ff³fZ ¹ff BÀf °fSXeIZY IZY AüSX ·fe ¦ffdÕX¹fûa


ÀfZ ÕX¶fSXZþ ¦ff³fûa ÀfZ dWXaQbÀ°ff³f IYe IYBÊ Àfa¦fe°f ¸fWXdRYÕXûa IYû ´fWXÕXZ ·fe Ófb¸ff ¨fbIZY WX`aÜ UfIY¹ff ª¹ffQf ´fbSXf³ff ³fWXea WX,` dQne ¸fZa WXû³fZ UfÕXe ³¹fc BʹfSX ´ffMXeÊ Ê ¸fZa IbYL dUSXû²f ´fiQVfʳfIYfdSX¹fûa ³fZ WX³fe dÀfaWX IZY ´fiû¦fif¸f IYf dUSXû²f IYSX dQ¹ff dþÀfIZY ¶ffQ ´fcSXe ´ffMXeÊ WXe SXï IYSX QZ³fe ´fOÞXeÜ þû ÕXû¦f WX³fe dÀfaWX IZY ¦ff³fûa IYf dUSXû²f IYSX SXWXZ ±fZ CX³fIZY ¸fb°ffd¶fIY WX³fe dÀfaWX ³fZ þû ¦ff³fZ dÕXJZ AüSX ¦ffE WXa` Uû AãeÕX°ff IYû ¶fPÞXfUf QZ³fZ UfÕXZ WXÜa` CX²fSX WX³fe dÀfaWX IZY dJÕXfRY AãeÕX ¦fe°f dÕXJ³fZ AüSX ¦ff³fZ IZY AfSXû´f ¸fZa ÕXJ³fDY ¸fZa ·ffSX°fe¹f ´fbdÕXÀf ÀfZUf(AfBÊ´feEÀf) IZY EIY UdSXâ Ad²fIYfSXe ³fZ ¸fbIYQ¸ff QþÊ IYSXf¹ff WXÜ` UdSXâ AfBÊ´feEÀf Ad¸f°ff·f NXfIbYSX ³fZ ÕXJ³fDY IZY ¦fû¸f°fe³f¦fSX ±ff³fZ ¸fZa ¦ff¹fIY WX³fe dÀfaWX IZY dJÕXfRY ·ffSX°fe¹f QaOX ÀfadWX°ff IYe ²ffSXf (AfBÊ´feÀfe) 292, 293 AüSX 294 IZY °fWX°f ¸fbIYQ¸ff QþÊ IYSXf¹ff WXÜ` NXfIbYSX ³fZ A´f³fe dVfIYf¹f°f ¸fZa IYWXf dIY WX³fe dÀfaWX IZY dÕXJZ AüSX ¦ffE ¦fE '¸f`a WXac ¶fÕXf°IYfSXe' AüSX 'IZYQa Z ´fZ¨ffd¹f¹ff' þ`ÀfZ ¦ff³fZ A°¹fa°f AãeÕX, CXØfZþIY AüSX A·fQi WX`aÜ þû Àf¸ffþ ¸fZa ¸fdWXÕXfAûa IZY ´fid°f AÀf¸¸ff³f AüSX ¦fa·feSX A´fSXf²f ¶fPÞXf³fZ IZY dÕXE CX°´fiSZ XIY IYf IYf¹fÊ IYSX°fZ WXÜa`

WX`Ü WX³fe IYf IYWX³ff WX` dIY UZ EIY Àf·¹f ´fdSXUfSX ÀfZ WX`aÜ CX³WXZa ¶f¨f´f³f ÀfZ WXe ¸fdWXÕXfAûa IYe Bªþ°f IYSX³ff dÀfJf¹ff ¦f¹ff WX`Ü EZÀfZ ¸fZa UZ ¶fÕXf°IYfSX IYû ¶fPÞXfUf QZ³fZ UfÕXZ ¦ff³fZ I`YÀfZ ¦ff ÀfIY°fZ WX`aÜ BÀfIZY ¶fþf¹f UZ §fSX ´fSX ¨fb´f¨ff´f ¶f`NX³ff ´fÀfaQ IYSXZa¦fZÜ WX³fe dÀfaWX ³fZ IYWXf '¸f`a A´f³fZ Àfa¦fe°f IYe IYÀf¸f Jf IYWX°ff WXca dIY ³f °fû ¸f`a³fZ EZÀfZ ¦ff³fZ ¦ffE WX`a AüSX ³f WXe dÕXJZ WX`aÜ ¸f`a Àf´f³fZ ¸fZa ·fe BÀf °fSXWX IZY ¦ff³fZ ³fWXea ¦ff ÀfIY°ffÜ'

¸fbÓf ´fSX Qû¿f OXfÕX³fZ ÀfZ ´fWXÕXZ ÀfSXIYfSX IYû Qû¿fe NXWXSXfBE dþ³WXûa³fZ ¶fÕXf°IYfSXe IZY dJÕXfRY IYûBÊ IYOÞXZ IYQ¸f ³fWXea CXNXfE,¸fbÓfZ BÀ°fZ¸ffÕX IYSX³ff ¶faQ IYedþEÜ" WX³fe dÀfaWX, ´faþf¶fe SX`´fSX

dUSXû²f IZY ¶ffQ RZY¸fÀf WXû ¦fE WX³fe

¹fû ¹fû WX³fe dÀfaWX..., IYfgIYMXZÕX AüSX dJÕXfOXe 786 þ`Àfe dRY»¸fûa IZY dÕXE ¦ff³f ¦ff ¨fbIYZ ¸fVfWXSc X SX´` f dÀfa¦fSX WX³fe dÀfaWX dUUfQûa ¸fZa d§fSX³fZ IZY ¶ffQ AüSX ·fe RZY¸fÀf WXû ¦fE WX`Ü þû ·fe Vf£Àf WX³fe dÀfaWX IYû ³fWXea þf³f°ff ±ff UWX A¶f CXÀfIYû þf³f³fZ ÕX¦f ¦f¹ff WX`Ü dUUfQûa ¸fZa Af³fZ IZY ¶ffQ WX³fe dÀfaWX AüSX ´ffg´fbÕXSX WXû ¦fE WX`aÜ dþ³f ÕXû¦fûa ³fZ A¶f °fIY WX³fe dÀfaWX IYf ³ff¸f ·fe ³fWXea Àfb³ff ±ff A¶f °fû Uû ·fe WX³fe dÀfaWX IYû ¹fcMXйfc¶f ´fSX Àf¨fÊ IYSX SXWXZ WX`aÜ WX³fe dÀfaWX ´fSX AãeÕX ¦ff³fûa IYû ÕXZIYSX þWXfa EIY °fSXRY ¸fbIYQ¸ff QþÊ WXû ¨fbIYf WX`Ü UWXeÔ QcÀfSXe °fSXRY WX³fe dÀfaWX IZY ³fE ¦fe°f dQÀf ´ffMXeÊ ¦fZdMXa¦f WXfgMX ³fZ ¢¹ff IYWX³ff WX` WX³fe dÀfaWX IYf ¹fc-MXйfc¶f ´fSX °f¸ff¸f dSXIYfgOXÊ °fûOX°fZ WXbE ²f¸ffÕX ¸f¨ff BÀf ´fcSXZ ¸ff¸fÕXZ ¸fZa ¦ff¹fIY WX³fe dÀfaWX ³fZ IYWXf dQ¹ff WX`Ü BÀf ¦ff³fZ IZY ÕXfa¨f WXû³fZ IZY ¸fWXþ 85 §faMXZ dIY CX³WXûa³fZ ¹fZ AãeÕX AüSX RcYWXOÞX ¦fe°f ¦ffE WXe ³fWXea IZY AaQSX WXe 13 ÕXfJ ÀfZ Ad²fIY ÕXû¦fûa ³fZ BÀfZ QZJfÜ

B°f³ff WXe ³fWXea BÀf UedOX¹fû IYû 150 ÀfZ Ad²fIY QZVfûa ¸fZa QZJf ¦f¹ff WX` AüSX WXSX §faMXZ dWXMXÐÀf IYe °ffQfQ ¶fPX°fe þf SXWXe WX`Ü WX³fe dÀfaW ´fS ÕXJ³fDY IZY AfBÊ´feEÀf Ad²fIYfSXe Ad¸f°ff·f NXfIbYSX ³fZ ÕXJ³fDY IZY ¦fû¸f°fe³f¦fSX ±ff³fZ ¸fZa AfBÊ´feÀfe IYe ²ffSXf 292, 293 AüSX 294 IZY °fWX°f IZYÀf ·fe QþÊ IYSXf¹ff WX`Ü

dUSXûd²f¹fûa IYe ¨ffÕX - WX³fe WX³fe dÀfaWX IZY ¸fb°ffd¶fIY ¹fZ CX³fIZY dUSXûd²f¹fûa IYe ¨ffÕX WX` AüSX UZ CX³fIYe ÕXûIYd´fi¹f°ff ÀfZ þÕX°fZ WX`aÜ WX³fe dÀfaWX ³fZ ¹fc MXйfc¶f AüSX A³¹f UZ¶fÀffBMXÐÀf IYû ³fûdMXÀf dQE WXa` dþ³WXû³a fZ CX³fIZY ³ff¸f ÀfZ ¹fZ ¦ff³fZ A´fÕXûOX dIYE WXÜa` WX³fe IYû Af›¹fÊ WXû SXWXf WX` dIY ÕXû¦f Àf¸fÓf°fZ WX`a dIY ¹fZ ¦ff³fZ CX³WXûa³fZ ¦ffE WX`aÜ n

¸ff³ff ªff SXWXf WX` dIY Vfe»ff ýedÃf°f IYf ¹fm ½fedOX¹fû A¢MXc¶fSX 2012 IYf WX`Ü AüSX ½fû ½fdSXâ ³ff¦fdSXIY dý½fÀf IZY ¸füIZY ´fSX ¶f°füSX Ad°fd±f ½fWXfÔ ¦fBÊ ±feÔÜ Vfe»ff IZY Àff±f ¸fÔ¨f ´fSX dýne ÀfSXIYfSX IYe EIY A³¹f ¸fÔÂfe dIYSX¯f ½ffd»f¹ff ·fe ±feÔÜ ÀfûVf»f ¸fedOX¹ff ´fSX BÀf ½fedOX¹fû IYû »fmIYSX IYfRYe Af´fd°°f ªf°ffBÊ ¦fBÊ WX` Ü IYBÊ »fû¦fûÔ ³fm ÀfûVf»f ÀffBMÐXÀf ´fSX dýne IYe ¸fb£¹f¸fÔÂfe IZY dJ»ffRY ¸fû¨ffÊ Jû»f SXJf WX`Ü ªfWXfÔ IbYLX »fû¦f SXfªf³fed°fÄfûÔ IZY BÀf ½¹f½fWXfSX IYû »fmIYSX A¨fÔ·fm ¸fmÔ WX`Ô AüSX C³fIYe Af»fû¨f³ff IYSX SXWXm WX`Ô, ½fWXeÔ IbYLX A³¹f »fû¦fûÔ IYf ¸ff³f³ff WX` dIY ¶fm½fªfWX EIY Àff²ffSX¯f Àfm ¸ff¸f»fm IYû °fc»f dýne IYe ¸fb£¹f¸fÔÂfe Vfe»ff ýedÃf°f IYf SX`´fSX (SX`´f ¦ff¹fIY) WX³fe dÀfaWX IZY dý¹ff ªff SXWXf WX`Ü »fû¦fûÔ IYf IYWX³ff WX` dIY Vfe»ff ýedÃf°f EIY ´fPXÞe-d»fJe Àff±f d±fSXIY³fm IYe ¹fm °fÀ½feSX ³fm EIY ³fE d½f½ffý IYû ªf³¸f ým dý¹ff WX`Ü °fÀ½feSX ¸fb£¹f¸fÔÂfe WX`ÔÜ C³WXmÔ WXSX ¨feªf IYe A¨LXm Àfm Àf¸fÓf WXû³fe ¨ffdWXEÜ C³WXmÔ ¸fmÔ ¸fb£¹f¸fÔÂfe WX³fe dÀfaWX IZY Àff±f ÀMXmªf ´fSX d±fSXIY°fe ³fªf×SX Af SXWXe WX`ÔÜ Vfe»ff IYûBÊ ·fe IYý¸f Àfû¨f-Àf¸fÓfIYSX CNXf³ff ¨ffdWXEÜ ¦f`Ô¦f SXm´f IYe §fMX³ff IZY ýedÃf°f IZY WX³fe dÀfaWX IZY Àff±f ³fÈ°¹f ½ff»fm BÀf °fÀ½feS ´fSX »fû¦fûÔ ³fm JfÀfe ¶ffý ýmVf ¸fmÔ ¸ffWXü»f ÀfÔ½fmý³fVfe»f ¶f³ff WXbAf WX`Ü ¨ffSXûÔ °fSXRY EIY WXe ¶ff°f Af´fd°°f AüSX SXû¿f ªffdWXSX dIY¹ff WX`Ü IYWXe ªff SXWXe WX` dIY ¸fdWX»ffAûÔ IYf Àf¸¸ff³f WXû³ff ¨ffdWXEÜ EmÀfm Àf¸f¹f WXf»ffÔdIY BÀf ÀfÔ¶fÔ²f ¸fmÔ Vfe»ff ýedÃf°f ³fm IYûBÊ ¶f¹ff³f ³fWXeÔ dý¹ffÜ Vfe»ff ýedÃf°f IYf ¹fWX ½fedOX¹fû EIY ³fBÊ ¶fWXÀf IYû ªf³¸f ým ÀfIY°ff WX`Ü n

°fÀ½feSX Àfm R`Y»ff d½f½ffý

ªf³fUSXeX 2013 I 23


´fbSXf°f³f ´ffU³f ·ffSX°fe¹f ÀfaÀIÈYd°f ÀfZ ¹fû..¹fû..IY»¨fSX °fIY Qbd³f¹ff IYe Àf¶fÀfZ ´fbSXf³fe AüSX ´ffU³f ÀfaÀIÈYd°f IYû dUIÈY°f IYSX³fZ IYe IYûdVfVfûa IZY ¶ffSXZ ¸fZa AfE dQ³f J¶fSXZa L´f°fe WX`aÜ BÀf ´fSX ·fe ¶fWXÀf QZJ³fZ IYû d¸fÕX°fe WX` dIY ¢¹ff WX¸ffSXf ¹fbUf ·fMXIY SXWXf WX` ¹ff WX¸f A´f³f ÀffaÀIÈYd°fIY ¸fc»¹fûa IYû ·fcÕX ¦fE WX`aÜ ¸fZSXf ¸ff³f³ff WX` dIY EZÀff WX¸fÕXf IYûBÊ ´fWXÕXe ¶ffSX ³fWXea WXbAf WX` AÕX¦f-AÕX¦f °fSXeIZY ÀfZ AÕX¦f-AÕX¦f ¸füIYûa ´fSX BÀf ¸fWXf³f ÀfaÀIÈYd°f IYû d¸fMXf³fZ IYe °f¸ff¸f IYûdVfVfûa IYû ¸fbaWX IYe Jf³fe ´fOÞXe WX`Ü Afþ IYe d¨fa°ff IYû ¸f`a ½¹f±fÊ ³fWXea ¸ff³f°ff ÕXZdIY³f dRYSX ·fe ¸fZSXf ¸ff³f³ff WX` dIY WX¸ffSXe ÀfaÀIÈYd°f IYe WXfÕX°f IYûBÊ ¶fbSXe ³fWXea IYSX ´ffE¦ffÜ WX¸ffSXZ ¸fc»¹fûa IYe þû ´fi¦ffPÞX°ff WX` WX¸ffSXZ ¸fc»¹fûa IYe, ÀfaÀIYfSXûa IYe þû ¸fþ¶fc°fe WX`, Àfb¦fPÞX°ff WX`, CXÀf ´fSX B°f³fe AfÀff³fe ÀfZ ´fiWXfSX IYûBÊ ³fWXea IYSX ´ff¹fZ¦ffÜ WX¸ffSXZ Àf¸ffþ ¸fZa ¶fWXb°f Ad²fIY ÀffaÀIÈYd°fIY dUIÈYd°f¹ffa Af ¦fBÊ WX`a,WX¸ffSXe ÀfaÀIÈYd°f IYe ´fcSXe Qbd³f¹ff ¸fZa AÕX¦f ´fWX¨ff³f WX`Ü B°f³fe dUIÈYd°f IZY ¶ffUþcQ IYûBÊ EZÀfe dQ½¹f VfdöY þøYSX WX` þû dUä ´fMXÕX ´fSX ·ffSX°f IYe ´fWX¨ff³f IYû ¶f³ffE J°fe WX`Ü ¹fZ WX¸ffSXe ÀfaÀIÈYd°f WXe WX` þû ´fcSXZ ·ffSX°f IYû EIYÀfc{°ff ¸fZa ¶ffa²f IYSX SXJ°fe WX`Ü QZdJE WX¸ffSXe ÀffaÀIÈYd°fIY dUSXfÀf°f dIY°f³fe AÃfb¯¯f WX` dIY dIY°f³fZ AfIiY¸f¯fûa IZY ¶ffQ ·fe WX¸ffSXe ´fSXa´fSXfEa,¸fc»¹fûa AüSX ²fSXûWXSXûa ÀfZ WX¸fZa IYûBÊ þbQf ³fWXea IYSX ´ff¹ff WX`Ü ¸fbÓfZ ·fSXûÀff WX` dIY Af¦fZ ·fe WX¸fZa IYûBÊ WX¸fZa WX¸ffSXe ÀffaÀIÈYd°fIY dUSXfÀf°f ÀfZ þbQf ³fWXea IYSX ´ffE¦ffÜ 24 I ªf³fUSXeX 2013


WXfÕX IZY dQ³fûa ¸fZa AãeÕX ¦ff³fZ dþÀf °fSXeIZY ÀfZ QZJ³fZ AüSX Àfb³f³fZ d¸fÕXZ WX`a Uû ´feOÞXfQf¹fe WX`a, AüSX WX¸ffSXe ÀfaÀIÈYd°f ´fSX WX¸fÕXf IYSX³fZ UfÕXZ ·fe WXa` ÕXdZ IY³f B³fIYf AÀfSX ¶fWX°b f Àfed¸f°f WXÜ` ¹fZ IYWX³ff ¦fÕX°f WXû¦ff dIY ¹fZ WX¸ffSXe ÀfaÀIÈYd°f IYû dUIÈYd°f IYSX QZ¦a fZÜ WX¸ffSXf QZVf A´f³fZ ¸fc»¹fûa IZY dÕXE, A´f³fe ÀfaÀIÈYd°f¹fûa IZY dÕXE þf³ff þf°ff WXÜ` ´ff›f°¹f ÀfaÀIÈYd°f IYe ´fSXVZ ff³fe ¹fZ WX` dIY UWXfa WXSX ¨feþ 'IcYÕX' WXû þf°fe WX`Ü UWXfa ´fSX BÀf °fSXWX IYe ¶fQ°f¸feþe ·fe 'IcYÕX' WXû þf°fe WXÜ` ¹fWXe UþWX WX` dIY ´ff›f°¹f QZVfûa ¸fZa ¹fZ ¶fZWXQc f´f³f IYÕXf IZY ³ff¸f ´fSX SX¨f ¶fÀf Àff ¦f¹ff WX`Ü UWXfa ÀU¨LaQ°ff IZY ³ff¸f ´fSX ¶fQ°f¸fedþ¹ffa ¨fÕX þf°fe WX` EZÀff ³fWXea WX` dIY ¹fZ ¶fQ°f¸fedþ¹ffa WX¸ffSXZ AaQSX ½¹ff~ ³fWXea WX` QSXAÀfÕX WX¸ffSXZ ¹fWXfa WXSX ¨feþ IYû EIY ´fQÊZ AüSX Qf¹fSXZ ¸fZa SXJ³fZ ´fSX þûSX dQ¹ff ¦f¹ff WX` Ü ¹fWXe UþWX WX` dIY AfE dQ³f BÀf °fSXWX IZY dUUfdQ°f ¦ff³fûa IZY Af³fZ IZY ¶ffUþcQ WX¸ffSXZ A¨LZ Àfa¦fe°f ´fSX IYûBÊ ¶fbSXf AÀfSX ³fWXea ´fOÞXf WXÜ` ¸fbÓfZ ³fWXea ÕX¦f°ff dIY Àf·¹f°ff AüSX ÀfaÀIÈYd°f ¸fZa þû d¸fÕXfUMX IYe þf SXWXe WX` CXÀfÀfZ dSXV°fûa ¸fZa IYûBÊ ¶fQÕXfU Af SXWXf WX` ¹ff ´fcSXf Àf¸ffþ ·fid¸f°f WXû SXWXf WX`Ü QSXAÀfÕX dþ³f þ¦fWXûa ´fSX BÀf °fSXWX IZY ¶fZWXcQf´f³f IYû °f±ffIYd±fIY VfûWXSX°f d¸fÕX SXWXe WX` UWXfa ´fSX ´fcSXZ QZVf IYf ¹fbUf SXWX°ff WX` IYWX³ff ¦fÕX°f WXû¦ffÜ ¸fZSXf ¸ff³f³ff WX` dIY ·ffSX°f IYf ¹fbUf VfWXSXûa ¸fZa IY¸f SXWX°ff WX`Ü CXQfWX¯f IZY dÕXE A¦fSX Af´f ¹fc´feEÀfÀfe IZY AfaIYOÞXZ CXNXf IYSX QZJZa °fû ÀffRY Àf¸fÓf ´ffEa¦fZ dIY 70 RYeÀfQe ´fid°f¹fû¦fe ¦ffaUûa ÀfZ Af°fZ WX`aÜ ¸f`a °fû ¹fZ dÕXJ³fZ ÀfZ ·fe ´fSXWXZþ ³fWXea IYøYa¦ff dIY B³f¸fZa ÀfZ ª¹ffQf°fSX ¦fif¸fe¯f ´fÈâ·fcd¸f UfÕXZ ¹fbUf IYû 'UZÀMX³fÊ ¹fû ¹fû IY»¨fSX' °fû LûdOÞXE EZÀfZ ª¹ffQf°fSX ¹fbUfAûa IYû 'UZÀMX³fÊ IY¸fûOX' °fIY IYf ´f°ff ³fWXea WXû°ff WX`Ü ¹fZ IYûBÊ EIY ¶ff°f ³fWXea EZÀfZ IYBÊ CXQfWXSX¯f QZJ³fZ IYû d¸fÕX°fZ WX`a þWXfa ¹fZ ÀffRY WXû þf°ff WX` dIY WX¸ffSXf ¹fbUf (70 RYeÀfQe ¦fif¸fe¯f ¹fbUf) BÀf IYd±f°f ´ff›f°¹f ¹ff VfWXSXe ÀfaÀIÈYd°f ÀfZ QcSX WX`Ü ¦füSX IYSX³fZ UfÕXe ¶ff°f ¹fZ WX` dIY ¹fZ ¹fbUf ¦faUfSX ³fWXea WX` ¶fd»IY EZÀfZ WXe ¹fbUf ª¹ffQf°fSX B³f ´fSXeÃffAûa IYû ´ffÀf IYSX ´ff°fZ WX`aÜ WXfa ¹fZ IYWX³ff ¦fÕX°f ³fWXea WX` dIY WX¸ffSXZ IbYL ¹fbUfAûa ´fSX BÀf VfWXSXeIYSX¯f IYf Jb¸ffSX ·fe Lf¹ff WXbAf WX`Ü ¶fûÕX¨ffÕX, ´fWX³ffUf Àf·fe þ¦fWX ¹fû..¹fû

IY»¨fSX Lf¹ff WXbAf WX`Ü ¸f`a EIY ¶ffSX dRYSX ¹fZ dÕXJ³ff ¨ffWXca¦ff dIY ¸fWXþ Qû RYeÀfQe ¹fbUf ¸fZSXZ ¸fb°ffd¶fIY BÀf Qf¹fSXZ ¸fZa Af°fZ WX`aÜ U`ÀfZ QZJf þfE °fû IYBÊ þ¦fWXûa ´fSX dþ³WXZa WX¸f ´ff›f°¹f ÀfaÀIÈYd°f IYWX°fZ WX`a Uû °fû IYWXea ³ff IYWXea WX¸ffSXe WXe ³fIYÕX IYf dUIÈY°f øY´f WXû°fe WX`Ü þ`ÀfZ MX`MXc IYf ¶fOÞXf ¨fÕX³f WX` A¦fSX WX¸ffSXe Àf·¹f°ff ´fSX ¦füSX IYSXZa °fû ¹fZ IYûBÊ ³fBÊ ¶ff°f ³fWXea WX`Ü WXfa ¹fZ þøYSX WX` dIY A¶f Aû¸f A´f³fZ ´fd°f IYf ³ff¸f ·f¦fUf³f IYf ³ff¸f ¹ff IYûBÊ ÀfbaQSX IYÕXfIÈYd°f WXf±fûa ´fSX ¦fbQUf³fZ IZY ¶fþf¹f IbYL dUQZVfe 'dÀfa¶fÕX' ª¹ffQf QZJ³fZ ¸fZa Af³fZ ÕX¦fZ WX`aÜ ¸f`a dIYÀfe ´fdSXU°fʳf IYf dUSXû²fe ³fWXea WXca, AüSX ¹fZ LûMXe-¸fûMXe dUIÈYd°f¹fûa IZY AfIiY¸f¯f WX¸ffSXe UÈWXQ ÀfaÀIÈYd°f AüSX ÀfaÀIYfSX IYf ¶ffÕX ·fe ¶ffaIYf ³ff IYSX ´ffEa¦fZÜ A¶f ¸fZSXe dUôf IYe ¶ff°f IYSXZa °fû ³ff °fû ¸f`a MXM` Xc dUVfZ¿fÄf WXac AüSX ³ff WXea ÀfaÀIÈYd°f dUVfZ¿fÄfÜ Àfa¦fe°f ¸fZSXe SX¦f-SX¦f ¸fZa QüOÞX°ff WX` AüSX Àf¨f ´fcadLE °fû ¸f`³fZ Àfa¦fe°f IYû WXe dþ¹ff WX`Ü BÀf ³ff°fZ Àfa¦fe°f ¸fZa Af³fZ UfÕXe dIYÀfe ·fe dUIÈYd°f IYû QZJIYSX ¸fZSXZ ¸f³f ¸fZa

´feOÞXf WXû³ff ÀUf·ffdUIY WX`Ü WXfÕX IZY dQ³fûa ¸fZa Àfa¦fe°f ¸fZa AfBÊ AãeÕX°ff ´fSX þû ¶fWXÀf ¨fÕX SXWXe WX` CXÀfÀfZ °fû EZÀff ÕX¦f°ff WX` þ`ÀfZ ¸fZSXZ QZVf ¸fZa A¨Lf Àfa¦fe°f WXe ³ff ¶f³f°ff WXûÜ ¸f`a BÀf °fSXWX IYe ¶fWXÀf ÀfZ BØfZRYfIY ³fWXea SXJ°ff WXcaÜ ¸fZSXZ QZVf ¸fZa IZYUÕX ¹fWXe ³fWXea WXû SXWXf WX` ¶fd»IY ´fcSXe Qbd³f¹ff ¸fZa ÀfSXfWXf þf³fZ UfÕXf ÀfbaQSX Àfa¦fe°f ·fe ¹fWXea °fû SX¨ff þf SXWXf WX`Ü ·ffSX°f ¸fZa B°f³fe dUdU²f°ffEa WX`a AüSX AÕX¦f AÕX¦f ´fiIYfSX IYf þeU³f WX` dIY ¹fZ ´fi¹fû¦fûa IYe ·fcd¸f IYWXe þf°fe WX`Ü WXfa ¸f`a ¹fZ þøYSX ¸ff³f°ff WXca dIY VfWXSXûa ¸fZa dUIÈYd°f¹ffa ¶fPÞX SXWXe WX`a UWXfa ÀfZ LûMXZ VfWXSXûa ¸fZa AüSX dRYSX IYÀ¶fûa IYe °fSXRY A´f³ff øYJ IYSX SXWXe WX`aÜ Afþ QZJ ÕXedþE ¢¹ff ÕXfB¶fiZdSX¹fûa ÀfZ ª¹ffQf ¸ffgÕX ³fWXea ¶f³f SXWXZ WX`a? þfdWXSX Àfe ¶ff°f WX` BÀfIYf IbYL ³ffIYf°¸fIY AÀfSX °fû QZJf WXe þfE¦ffÜ ÕXZdIY³f ¹fZ IYWX³ff ·fe ¦fÕX°f WXû¦ff dIY WX¸ffSXe ÀfaÀIYd°f WXe J°¸f WXû ¦fBÊ AüSX WXSX AûSX Aa²fZSXf Lf ¦f¹ff WX`Ü n I`YÕXfVf JZSX Àfa¦fe°fIYfSX EUa ¦ff¹fIY

¹fZ IYWX³ff ¦fÕX°f ³fWXea WX` dIY WX¸ffSXZ IbYL ¹fbUfAûa ´fSX BÀf VfWXSXeIYSX¯f IYf Jb¸ffS ·fe Lf¹ff WXbAf WX`Ü ¶fûÕX¨ffÕX, ´fWX³ffUf Àf·fe þ¦fWX ¹fû..¹fû IY»¨fSX Lf¹ff WXbAf WX`Ü

ªf³fUSXeX 2013 I 25


dRY»¸fûÔ IYû Qû¿f QZ³ff NXeIY ³fWXeÔ ¹fû...¹fû IY»¨fSX IYWXZa ¹ff dRYSX IbYL AüSX ÕXZdIY³f ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` EIY °fSXWX IYf JfÀf IY»¨fSX WX¸ffSXZ DY´fSX WXfUe WXû SXWXf WX` AüSX ¹fZ IY»¨fSX ¸ffIYÊZdMXa¦f IaY´fd³f¹ffa WXfUe IYSX SXWXe WX`aÜ IYWX°fZ WX`a Àfa¦fe°f ¸f³f ÀfZ d³fIYÕX°ff WX` Ufô ¹fa{ûa ÀfZ ³fWXea, dIY°f³fe ÀfbaQSX ¶ff°f WX` EZÀfZ ¸fZa ¢¹ff Àfa¦fe°f ·fe IYWXea AãeÕX WXû ÀfIY°ff WX`Ü ¹fWXea ´f`¸ff³ff IYÕXf ´fSX ÕXf¦fc WXû°ff WX`Ü ¸fZSXZ £¹ffÕX ÀfZ Àfa¦fe°f A¨LZ Àfa¦fe°fÄfûa IZY ·fe°fSX WXû°ff WX` AüSX þ¶f BÀf ´fiIYfSX IYf Àfa¦fe°f Àff¸f³fZ Af°ff WX` °f·fe Uû AÀfÕXe Àfa¦fe°f WXû°ff WX`Ü dþÀf Àfa¦fe°f IYf dUSXû²f WXû°ff WX` ¹ff dþÀfZ ¹fû.. ¹fû IY»¨fSX IYWXf þf°ff Uû QSXAÀfÕX ¶ffþfSXUfQ IYe QZ³f WX` AüSX ¸f`a °fû BÀfZ Àfa¦fe°f ¹ff IYÕXf ¸ff³f°ff WXe ³fWXeaÜ ¹fû ..¹fû IY»¨fSX ¸fZa d¸fÕXf-þbÕXf Àfa¦fe°f WX` þû ³ff BÀfIYe dþ¸¸fZQfSXe ·fe °fû BÀfe BaOXÀMÑe IYe WX`Ü BÀfIZY °fû VffÀ{e¹f Àfa¦fe°f IYe ´fdSX·ff¿ff ¸fZa Af°ff WX`, ³ff WXe dÕXE þøYSXe WX` dIY A¨LZ IYdU¹fûa AüSX ÀffdWX°¹fIYfSXûa dIYÀfe Àfb¦f¸f Àfa¦fe°f IZY Qf¹fSXZ ¸fZa BÀfZ SXJf IYû ¶fPÞXfUf d¸fÕX³ff ¨ffdWXEÜ BÀfe °fSXWX þf ÀfIY°ff WX`Ü AüSX °fû AüSX BÀfZ WX¸f ¹fû.. ¹fû.. IY»¨fSX A´f³fZ Af´f Q¸f °fûOÞX QZ ´fd›¸fe SX`´f ·fe ³fWXea ¸ff³f ÀfIY°fZ WX`aÜ ¹fZ A¦fSX WX¸f A¨LZ Àfa¦fe°fIYfSXûa, ¦fe°fIYfSXûa ¢¹ff WX` Àf¨f IYWXca °fû ¸f`a BÀfIYû ´fdSX·ffd¿f°f IYû WX¸fZa ¶fPÞXfUf QZ³ff ¨ffdWXEÜ ¹fZ Àf·fe WXe ³fWXea IYSX ÀfIY°ffÜ BÀfZ ¨ffWXZ þû IYWXZ IYÕXfIYfSXûa ´fSX ·fe d³f·fÊSX WX` dIY Uû A¨Le ÕXZdIY³f ¸f`a BÀfIZY dJÕXfRY dIYÀfe °fSXWX IYÕXf IYû ·fe dIY°f³fe dVfï°f ÀfZ QVfIYÊû ¹ff Àfb²feSX d¸fßff IYf ¶f`³f ÕX¦ff³fZ IYf ·fe dUSXû²fe WXcaÜ Àfa¦fe°f ßfû°ffAûa IZY Àff¸f³fZ SXJ³ff ¨ffWX SXWXZ WX`aÜ dRY»¸fIYfSX SX¨f³fZ IZY Àff±f-Àff±f Àfa¦fe°f Àfb³f³fZ IYe ·fBÊ dRY»¸fûa IYe ¸ffIYÊdZ MX¦a f WXû °fû A¨Le °fû ÀU°fa{°ff WXÜ` dþÀfIYû þû Àfa¦fe°f ´fÀfaQ ¶ff°f WX`, ÕXZdIY³f ¸ffIYÊZdMXa¦f Àfû¨f IZY dRY»¸fZa WX` CXÀfZ A´f³ff Àfa¦fe°f Àfb³f³fZ QedþEÜ WXfa ¸ffIYÊZdMXa¦f ¶f³ffBÊ þfE Uû ¦fÕX°f ¶ff°f WX`Ü þWXfa °fIY ¸f`a Àfû¨f°ff IZY UöY ¸f`a A¨Lf Àfa¦fe°f ´fi¸fûMX IYSX³fZ IYf ´fÃf²fSX WXca dIY EZÀfe DYÕX-þÕXcÕX ¨feþZa ¶f³ffEa CXÀfÀfZ ¶fZWX°fSX WXcaÜ EZÀff Àfa¦fe°f þû A¨LZ Àfa¦fe°fIYfSXûa IZY þdSXE WX` dIY A¨Le dRY»¸fZa ¶f³ffBÊ þfEa AüSX CX³fIYe ¶fZWX°fSX ¶f³ff WXû, þû CX³fIYf A´f³ff °f`¹ffSX dIY¹ff Àfa¦fe°f WXû, ¸ffIYÊZdMXa¦f IYe þfEÜ ÕXû¦f IYWX°fZ WX`a dIY dRY»¸fûa IYe CXÀfZ ´fi¸fûVf³f þøYSX d¸fÕX³ff ¨ffdWXEÜ ¸f`a BÀf ¶ff°f IYû UþWX ÀfZ Àf¸ffþ d¶f¦fOÞX SXWXf WX` °fû ¸f`a ´fcL³ff ¨ffWX°ff ÀUeIYfSX IYSX°ff WXca dIY, EZÀff ¶fZWX°fSX Àfa¦fe°f IYWXea ³ff WXca dIY A¨Le dRY»¸fûa IYe UþWX ÀfZ Àf¸ffþ ÀfbQÈPÞX°ff IYWXea WX¸ffSXZ þeU³f ÀfZ Jû ¦f¹ff WX`Ü ¢¹fûa ³fWXea? þ¶f WX¸ffSXZ ¹fWXfa JSXf¶f dRY»¸fZa QZJIYSX Àfa¦fe°f ¸fZa d¸fÕXfUMX IYf ¸f`a dUSXû²fe WXca AüSX ÕXû¦f d¶f¦fOÞX SXWXZ WX`a °fû A¨Le dRY»¸fZa QZJIYSX CX³WXZa Àff±f WXe B³WXZa ¶f`³f IYSXIZY J°¸f IYSX³fZ IYf ·fe dUSXû²fe Àfb²fSX ·fe þf³ff ¨ffdWXEÜ QSXAÀfÕX dRY»¸fûa IYe UþWX WXcÜ dIYÀfe Qû¹f¸f QþÊZ IZY Àfa¦fe°f dRY»¸f ¹ff ³ffMXIY ÀfZ ³ff °fû Àf¸ffþ Àfb²fSX SXWXf WX` ³ff WXe dRY»¸fûa IYe IYû ¶f`³f IYSX³fZ ÀfZ IYWXea ª¹ffQf A¨Lf WX` dIY WX¸f UþWX ÀfZ Àf¸ffþ d¶f¦fOÞX SXWXf WX`Ü WX¸ffSXZ ¹fWXfa ´fbSXf³fZ AfÕXf QþÊZ IYf Àfa¦fe°f, dRY»¸fZa ¶f³ffIYSX QVfIYûÊa þ¸ff³fZ ÀfZ A¨Le dRY»¸fZa ¶f³f°fe Af SXWXe WX`aÜ Ue IZY Àff¸f³fZ EIY ¶fZWX°fSX IaY´fMXedVf³f QZaÜ CX¸Qf Vffa°ffSXf¸f IYe dRY»¸fZa WXû SXfþIY´fcSX IYe dRY»¸fZa Àfa¦fe°f AüSX CX¸Qf dRY»¸fûa IZY QVfÊIYûa IYû ¶fZWX°fSX WXû,a ¦fb÷YQØf IYe dRY»¸fZa WXû,a CXÀfÀfZ ¢¹fûa ³fWXea Àf¶fIY dRY»¸fZa AüSX Àfa¦fe°f IYf Af³faQ d¸fÕX ÀfIZY ÀfeJf ¦f¹ff? þ¶f ÕX¦ff³f ¶f³fe °fû CXÀfÀfZ ÕXû¦fûa ³fZ

26 I ªf³fUSXeX 2013

Àf¶fIY ¢¹fûa ³fWXea ÀfeJf? þWXfa °fIY dRY»¸fûa IZY ÀfaÀIÈYd°f IYû d¶f¦ffOÞX³fZ IYf AfSXû´f WX` ¸f`a BÀf ¶ff°f ÀfZ d¶f»IbYÕX BØfZRYfIY ³fWXea SXJ°ffÜ ¸fZSXZ £¹ffÕX ÀfZ °fû dUSXû²f IYSX³fZ UfÕX AfÀff³f MXfSX¦fZMX PXcaPÞX SXWXZ WX`a °ffdIY dIYÀfe ´fSX Qû¿ffSXû´f¯f dIY¹ff þf ÀfIZYÜ þû ¸f`a QZJ°ff WXca CXÀfÀfZ ÀffRY WX` dIY ´fdSXU°fʳf WXû SXWXf WX` AüSX WXSX °fSXWX IYe dRY»¸fZa ¶f³f SXWXe WX`aÜ ¹fZ IYWX³ff ¦fÕX°f WXû¦ff dIY dRY»¸fûa ¸fZa dÀfRYÊ ³f¦³f°ff WXe ´fSXûÀfe þf SXWXe WX`Ü QVfÊIY °f¹f IYSX°ff WX` IYü³fÀfe dRY»¸f ¨fÕXZ¦fe IYü³fÀfe OXc¶fZ¦feÜ QVfÊIY ¨ffWXZa °fû dIYÀfe dRY»¸f IYû Àff°fUZa AfÀf¸ff³f ´fSX ´fWXba¨ff QZa AüSX ¨ffWXZa °fû dIYÀfe dRY»¸f IYû ¸fbaWX IZY ¶fÕX ´fMXIY QZÜ A¨Le dRY»¸fZa ¶f³ff³fZ UfÕXZ d³f¸ffÊ°ff d³fQÊZVfIYûa IYe A¨Le þ¸ff°f WX¸ffSXZ ¶fe¨f WX` AfVfb°fû¿f ¦fûdUSXeIYSX, dUVffÕX ·ffSXõfþ, d°f¦f¸ffaVfc ²fcdÕX¹ff, A³fbSXf¦f IYV¹f´f þ`ÀfZ IYBÊ dRY»¸f ¸fZIYÀfÊ WX`a dþ³fIYe A¨Le dRY»¸fûa dIY ÕXûIYd´fi¹f°ff ¶f°ff°fe WX` dIY QVfÊIY ÀfUÊû´fSXe WX`Ü WXSX ¨feþ ´ff´fbÕXSX WXû°fe WX` dþ¸¸fZQfSXe dRY»¸f¸fZIYSX IYe WX` dIY Uû EZÀfe dRY»¸fZa ¶f³ffE dþ³WXZa AãeÕX°ff IZY Qf¹fSXZ ¸fZa ³f SXJf þfEÜ ¸f`a ¸ff³f°ff WXca dIY IbYL ÕXû¦f ¦fÕX°f ´fiIÈYd°f IYe dRY»¸fZa ·fe ¶f³ff SXWXZ WX`a, ÕXZdIY³f ¹fZ þøYSXe ³fWXea dIY ÀffSXe dRY»¸fZa WXe ¶fbSXe ¶f³f SXWXe WXûaÜ n


AüSX°f ´fS WXfUe SXWX³ff ¨ffWX°ff WX` ¸fQÊ IYWX³fZ IYû °fû AüSX°f AüSX ¸fQÊ Àf¸ffþ ¸fZa ¶fSXf¶fSXe IYf QþfÊ SXJ°fZ WXa` ÕXdZ IY³f dQJfUZ IZY dÕXE AüSX°f IYû JbQ IZY ¶fSXf¶fSX ¸ff³f³fZ UfÕXZ IYBÊ ¸fQÊ Afþ ·fe CXÀfe øYPXeUfQe ´fb÷Y¿fUfQe ¸ff³fdÀfIY°ff ÀfZ ¦fidÀf°f WXa` þWXfa AüSX°f IYû ¦ff¹f ¶f³ffIYSX SXJ³ff WXe ¸fQÊ IYe Vff³f SXWXe WXÜ` ¶fQÕX°fZ QüSX ¸fZa ¸fdWXÕXfAûa ³fZ BÀf QdIY¹ff³fcÀfe dU¨ffSX²ffSX IYû ¶fQÕXf WX`Ü Afþ IYe À{e ´fb÷Y¿fûa IZY Àff±f IaY²fZ ÀfZ IaY²ff d¸fÕXfIYSX ¨fÕX°fe WX`Ü Uû A´f³fZ R`YÀfÕXZ ÕXZ³fZ IZY dÕXE ÀU°fa{ WX` AüSX Uû A´f³fe AfUfþ IYû ´fbSXþûSX °fSXeIZY ÀfZ CXNXf³fZ ¸fZa Àf¸f±fÊ ·fe WX`Ü Afþ IYe ³ffSXe JbQ IZY Àff±f IYûBÊ ª¹ffQ°fe ¹ff þ¶fSXQÀ°fe ¶fQfÊV°f ³fWXea IYSX°feÜ Uû A´f³fZ d³f¯fʹf ÕX³Z fZ ¸fZa ÀU°fa{ WX` AüSX dIYÀfe ´fb÷Y¿f IYû BaIYfSX IYSX³fZ IZY dÕXE ·fe ÀU°fa{Ü BÀfe BaIYfSX ÀfZ IYBÊ ¶ffSX QdIY¹ff³fcÀfe ´fbøY¿f ¸ff³fdÀfIY°ff WX`Ufd³f¹f°f ¸fZa °f¶QeÕX WXû þf°fe WX` AüSX IYBÊ ¶ffSX ¸fQÊf³f¦fe IYf ÓfcNXf Qa·f B°f³ff WXfUe WXû þf°ff WX` dIY QdSXaQ¦fe IYe Ba°fWXf AüSX°f IYe QQʳffIY ¸fü°f ÀfZ WXû°fe WX`Ü ¸f`a ¸ff³f³ff WX` dIY 21 ÀfQe IZY ·ffSX°fe¹f Àf¸ffþ ¸fZa ¸fQûÊa IYe ¸ff³fdÀfIY°ff IZY AüSX ´fdSX´fé WXû³fZ IYe þøYSX°f WX`Ü ´fb÷Y¿fûa IYû WX¸fZVff EIYfd²fIYfSX þ°ff³fZ IZY ¶fþf¹f IYBÊ ¸fÀfÕXûa ´fSX AüSX°f IYe ³ff Àfb³f³fZ IYe AfQ°f ·fe OXfÕX³fe ¨ffdWXEÜ ¸fcd°fʹfûa ¸fZa ³ffSXe IYe ´fcþf IYSX³fZ ¸ff{ ÀfZ ¶ff°f ³fWXea ¶f³fZ¦fe ¶fd»IY AüSX°f IYf Àf¸¸ff³f Àf¨f¸fb¨f IYSX³ff WXû¦ff AüSX CXÀfIZY AdÀ°f°U IYû ÀUeIYfSX IYSX³ff WXû¦ffÜ A¦fSX IYûBÊ ³ffSXe Af´fIYû ¹ff Af´fIZY ½¹fUWXfSX IYû ´fÀfaQ ³fWXea IYSX°fe WX` °fû Uû Af´fIYû ³fIYfSX ÀfIY°fe WX` AüSX Af´fIYû CXÀfIZY d³f¯fʹf IYû ÀUeIYfSX IYSX³ff WXe WXû¦ffÜ Àf¸ffþ IYû þf¦fi°f WXû³fZ IYe AüSX ÕXû¦fûa IYû A´f³fZ dU¨ffSXûa ¸fZa ´fdSXU°fʳf ÕXf³fZ IYe þøYSX°f WXÜ` ¶fe°fZ QÀf ÀffÕXûa ¸fZa Qbd³f¹ff IYWXfa ÀfZ IYWXfa ¨fÕXe ¦fBÊ, Jc¶f °fSXæYe IYe, ÕXZdIY³f EZÀff ÕX¦f°ff WX` dIY WX¸f Afþ ·fe QdIY¹ff³fcÀfe ¹fb¦f ¸fZa þe SXWXZ WX`aÜ dU¨ffSXûa ¸fZa AfE ¶fQÕXfU IYû WX¸ffSXZ QZVf ¸fZa ·fe QZJf þf ÀfIY°ff WX`

ÕXZdIY³f Vff¹fQ WX¸ffSXZ Àf¸ffþ IZY IbYL ÕXû¦f IZY ¶ffSXZ ¸fZa SXû¨fIY °fSXeIZY ÀfZ þf³fIYfdSX¹ffa QZ³ff Afþ ·fe B³f ¶fQÕXfUûa IYû ´f¨ff ³fWXea ´ff¹fZ WXû°ff WXÜ` CXQfWXSX¯f IZY dÕXE IaYOXû¸f IZY þû WX`aÜ JfÀf°füSX ´fSX IbYL ´fbøY¿fUfQe EOX WXa` Uû QVffÊ°fZ WXa` dIY B³fIYe þøYSX°f ¢¹ff ´fi W X Õ X f Q IYæYOÞ X QdIY¹ff³fcÀfe ¸ff³fdÀfIY°ff UfÕXZ ¸fQÊ B³f WX` B³fIYf ¸fIYÀfQf Àf¸ffþ ¸fZa AãeÕX°ff EOX ¦fbøY ¶fQÕXfUûa IYû ¶fQÊfV°f ³fWXea IYSX ´ff SXWXZ WX`aÜ R`YÕXf³ff ³fWXea WX` AüSX ³f WXe B³f dUÄff´f³fûa IYf Uû ¸fdWXÕXfAûa IZY þf¦fi°f WXû³fZ AüSX CX³fIZY ¸fIYÀfQ ¸fdWXÕXfAûa IYû A·fQi °fSXeIZY ÀfZ ´fZVf VfdöYVffÕXe WXû³fZ IYû ³fIYfSX³ff ¨ffWX°fZ WX`aÜ Afþ IZY IYSX³ff ³fWXea WXÜ` ¸f`a dIYÀfe ·fe ¦fÕX°f dUÄff´f³f IYf ¶f¨ffU QüSX ¸fZa IYûBÊ ¸fdWXÕXfAûa IZY Àff±f þ¶fSXQÀ°fe ³fWXea IYSX ³fWXea IYSX³ff ¨ffWX°ff A¦fSX IYWXea dUÄff´f³fûa ¸fZa UfIYBÊ ¸fZa ÀfIY°ff WXÜ` ¨ffWXaZ ÕXOXÞdIY¹fûa IZY ´f`SXMaZ XÀÐ f WXe ¢¹fûa ³ff WXûÜa AãeÕX°ff WXû°fe WX` þû Àf¸ffþ IZY ´fi·ffdU°f IYSX°fe WX` °fû Uû ·fe CXÀfIYe ¸fþÊe IZY d¶f³ff dIYÀfe IZY Àff±f CXÀfIYe QVfÊIY IYû BÀfIYe dVfIYf¹f°f IYSX³ff ¨ffdWXE dþÀfIYf IYe VffQe ³fWXea IYSXf ÀfIY°fZ WX`aÜ ¸f`a QfUZ ÀfZ IYWX ÀfIY°ff WXca ´fifU²ff³f WX` AüSX Àff±f WXe EZÀfZ dUÄff´f³fûa AüSX B³fIZY ¶f³ff³fZ dIY AüSX°f ¸fZa °fû ¶fQÕXfU Af¹ff WX` ÕXZdIY³f ´fb÷Y¿fûa ¸fZa UfÕXûa ´fSX IYOÞXe IYfSXUÊ fBÊ ·fe WXû³fe ¨ffdWXEÜ ¶fQÕXfU IYf Ba°fþfSX A¶f ·fe WX`Ü þWXfa °fIY MXeUe ´fSX ¨fÕX SXWXZ EZÀfZ dUÄff´f³fûa ¸fZa þû Afþ AüSX°fûa ¸fZa ª¹ffQf Af²fbd³fIY dU¨ffSX Af´fÀf ¸fZa LZOXÞJf³fe ¹ff ¸fdWXÕXfAûa IZY dJÕXfRY QZJ³fZ IYû d¸fÕX°fZ WXa` ´fb÷Y¿fûa ¸fZa ³fWXea AüSX BÀfIYe UþWX AãeÕX°ff IYû ¶fPÞXfUf QZ°fZ ´fi°fe°f WXû°fZ WXa` °fû dIYÀfe ·fe Vff¹fQ ¹fZ WX` dIY ´fb÷Y¿f ¹fZ ¶fQÕXfU WXe ³fWXea ¨ffWX°fZ WX`aÜ ³ff¦fdSXIY IYe dVfIYf¹f°f ´fSX EZÀfZ dUÄff´f³fûa IZY dJÕXfRY Uû Af²fbd³fIY Àf¸ffþ ¸fZa WXû SXWXZ ¶fQÕXfUûa IYû ÀUeIYfSX IYfSXUÊ fBÊ IYf ´fifU²ff³f WXÜ` ¸f`a Af´fIYû ·fSXûÀff dQÕXf ÀfIY°ff WXe ³fWXea IYSX ´ff SXWXZ WX`aÜ ´fb÷Y¿f ¨ffWX°fZ WX`a dIY AüSX°fZa WXac dIY BÀf °fSXWX IYe AãeÕX°ff IZY dÕXE WX¸ffSXe ÀfûÀff¹fMXe ¦ff¹f WXe ¶f³fe SXWXZÜ ´fb÷Y¿f Àfû¨f WXe ³fWXea ´ff°fZ WX`a dIY ¶fWX°b f Àf£°f WX` AüSX WX¸f BÀf °fSXWX IZY AãeÕX dUÄff´f³fûa ¸fdWXÕXfEa BÀf Àf¸ffþ IZY dUIYfÀf ¸fZa dIYÀfe °fSXWX IYf IZY dJÕXfRY °fbSX°a f IYfSXUÊ fBÊ IYSX¦aZ fZÜ IYûBÊ ·fe dVfIYf¹f°f ÀfWX¹fû¦f QZ ÀfIY°fe WX`aÜ ·ffSX°fe¹f ´fb÷Y¿fûa ¸fZa Afþ ·fe d¸fÕX³fZ ´fSX BÀf °fSXWX IZY AãeÕX dUÄff´f³f EIY Àf~fWX BÀf ¸ff³fdÀfIY°ff IZY ÕXû¦f WX`a þû Àfû¨f ·fe ³fWXea ´ff°fZ WX`a IZY ·fe°fSX ¶f`³f WXû þfEa¦fZ AüSX B³fIZY ¶f³ff³fZ UfÕXûa ´fSX dIY ¸fdWXÕXfAûa IZY A´f³fZ IbYL dU¨ffSX ·fe WXû ÀfIY°fZ IYf³fc³f IZY °fWX°f IYfSÊUfBÊ ·fe WXû¦feÜ dUÄff´f³f ·fe dÀfRYÊ WX`aÜ ´fb÷Y¿fûa IYe ¸ff³fdÀfIY°ff IZYUÕX B°f³fe WXû°fe WX`a dIY dQ¸ff¦fe CX´fþ ³fWXea WXû°fZ ¶fd»IY B³f¸fZa ·fe Àf¸ffþ IYe ¸fdWXÕXfAûa IYû þû ¶fûÕX dQ¹ff þfE Uû AfÀff³fe ÀfZ ÓfÕXIY QZJ³fZ IYû d¸fÕX°fe WX`Ü dUÄff´f³f ¶f³ff³fZ UfÕXûa IYf ÀU¹fa ´fSX d³f¹fa{¯f þøYSXe WX` ÕXZdIY³f ¸f`a Àff±f WXe CXÀfZ ÀUeIYfSX IYSX ÕXZaÜ dUÄff´f³f IYe Qbd³f¹ff IYû ·fe IYBÊ ¶fWXÀfûa ¸fZa IYMX§fSXZ ¹fZ ·fe dÕXJ³ff ¨ffWXca¦ff dIY dUÄff´f³f ¶f³ff³fZ IZY A´f³fZ ¸fZa JOÞXf dIY¹ff þf°ff WXÜ` ¸fZSXf ¸ff³f³ff WX` dIY dUÄff´f³fûa IYf d³f¹f¸f IYf¹fQZ WX`a AüSX dUÄff´f³f ¶f³ff³fZ UfÕXZ ·fe BÀfe ¸fIYÀfQ AãeÕX°ff R`YÕXf³ff ³fWXea ¶fd»IY dIYÀfe ´fiûOX¢MX Àf¸ffþ IYf EIY dWXÀÀff WXû°fZ WX`aÜ n ªf³fUSXeX 2013 I 27


150 ½feÔ ªf¹fa°fe ´fSX JfÀf

ÀUf¸fe dUUZIYf³f³Q (þ³¸f- 12 þ³fUSXe, 1863, IYÕXIYØff (U°fʸff³f IYûÕXIYf°ff), ·ffSX°f; ¸fÈ°¹fb- 4 þbÕXfBÊ, 1902, SXf¸fIÈY¿¯f ¸fNX, ¶fZÕXcSX) EIY ¹fbUf Àfa³¹ffÀfe IZY øY´f ¸fZa ·ffSX°fe¹f ÀfaÀIÈYd°f IYe Àfb¦f³²f dUQZVfûa ¸fZa d¶fJSX³fZ UfÕXZ ÀffdWX°¹f, QVfʳf AüSX Bd°fWXfÀf IZY ´fiIYf¯OX dUõf³f ±fZÜ dUUZIYf³f³Q þe IYf ¸fcÕX ³ff¸f ³fSXZaQi³ff±f QØf ±ff, þû dIY Af¦fZ ¨fÕXIYSX ÀUf¸fe dUUZIYf³f³Q IZY ³ff¸f ÀfZ dU£¹ff°f WXbEÜ ¹fb¦ffa°fSXIYfSXe Af²¹ffd°¸fIY ¦fb÷Y, dþ³WXûa³fZ dWX³Qc ²f¸fÊ IYû ¦fd°fVfeÕX °f±ff ½¹fUWXfdSXIY ¶f³ff¹ff AüSX ÀfbQÈPÞX Àf·¹f°ff IZY d³f¸ffʯf IZY dÕXE Af²fbd³fIY ¸ff³fU ÀfZ ´fd›¸fe dUÄff³f U ·füd°fIYUfQ IYû ·ffSX°f IYe Af²¹ffd°¸fIY ÀfaÀIÈYd°f ÀfZ þûOÞX³fZ IYf Af¦fiWX dIY¹ffÜ IYÕXIYØff IZY EIY IbYÕXe³f ´fdSXUfSX ¸fZa þ³¸fZ ³fSXZaQi³ff±f d¨fa°f³f U IiY¸f, ·fdöY U °ffdIYÊIY°ff, ·füd°fIY EUa ¶füdðIY ßfZâ°ff IZY Àff±f-Àff±f Àfa¦fe°f IYe ´fid°f·ff IYf EIY dUÕXÃf¯f Àfa¹fû¦f ±fZÜ ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ IZY þ³¸f IZY 150 ÀffÕX WXû ¦fE WX`aÜ Afþ ·fe Uû ¹fbUfAûa IZY dÕXE Uû EIY AfQVfÊ WX`aÜ Afþ IYe ·ff¿ff ¸fZa CX³fIYe þ¶fSXQÀ°f 'R`Y³f RYfgÕXûB˦f' WX`Ü CX³fIYe IYBÊ dIY°ff¶fZa WX`a þû Afþ ·fe ¶fZÀMX ÀfZÕXSX IYe ßfZ¯fe ¸fZa SXJe þf ÀfIY°fe WX`aÜ ´fcSXZ QZVf ¸fZa CX³fIZY õfSXf À±ffd´f°f SXf¸fIÈY¿¯f d¸fVf³f WXe ³fWXea ¶fd»IY PXSZ X ÀffSXZ ÀfaÀ±ff³f CX³fIZY dU¨ffSXûa AüSX Àf´f³fZ IYû Af¦fZ ¶fPÞXf³fZ IZY dÕXE ´fi¹f}VfeÕX WXÜ`a BÀf Àf¶fIZY ¶ffUþcQ ¹fZ ÀfUfÕX ·fe ¶fWXÀf ¸fZa CXNXf¹ff þf SXWXf WX` dIY ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ

28 I ªf³fUSXeX 2013

ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ AüS

Afªf IYf ¹fb½ff IZY dU¨ffSXûa IYf ¢¹ff Afþ IYf ¹fbUf Àf¨f¸fb¨f Àf¸¸ff³f A´f³fZ dU¨ffSX SXJ³fZ IZY dÕXE ¸fbÓfZ ·fe Af¸fad{°f dIY¹ff IYSX SXWXf WX?` BÀf¸fZa IYûBÊ ÀfaQWZ X ³fWXea IYe ¨ffWXZ Af²¹ff°¸f ¦f¹ffÜ ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ IYû ´fPÞX³ff AüSX CX³fIZY dU¨ffSXûa WXû, dUÄff³f WXû, U`däIY Vffad°f WXû ¹ff ¹fbUfAûa IYû ÀfZ ´fi·ffdU°f WXû³ff dIYÀfe ·fe ·ffSX°fe¹f IZY dÕXE Vff¹fQ CX°ÀffdWX°f IYSX³fZ IYf þfQc WXû WXSX ¸fû¨fÊZ ´fSX ÀUf¸fe IYûBÊ ¶fOÞXe ¶ff°f ³f WXû AüSX IbYL EZÀff WXe ¸fZSXZ Àff±f ·fe dUUZIYf³faQ IZY AfÀf´ffÀf ·fe IYûBÊ dQJfBÊ WX`Ü ¸f`a³fZ RYüSX³f BÀf ´fiÀ°ffU ´fSX WXf¸fe ·fSX ³fWXea ´fOÞX°ff ÕXZdIY³f ¢¹ff CX³WXZa ´fPÞX ÕXZ³fZ ¸ff{ QeÜ ÀffÕX ·fSX ¨fÕXZ BÀf IYf¹fÊIiY¸f ¸fZa QZVf ÀfZ, CX³fIYe °fÀUeSXûa IYû QeUfSXûa ´fSX MXfa¦f QZ³fZ IYe IYBÊ þf³fe WXdÀ°f¹fûa IZY Àff±f ÀUf¸fe þe ¸ff{ ÀfZ ¹ff dRYSX CX³fIZY ³ff¸f ´fSX d³f°f ³fE IZY þeU³f, dU¨ffSXûa AüSX Afþ IZY QüSX ¸fZa ÀfaÀ±ff³fûa IYf d³f¸ffʯf IYSX QZ³fZ ¸ff{ ÀfZ WXe WX¸f CX³fIYe CX´f¹fûd¦f°ff ´fSX IYfRYe ¶ff°f¨fe°f WXBb ÜÊ CX³fIZY Àf´f³fZ IYû ´fcSXf IYSX ´ffEa¦fZ? UÀfb²f`U ÀUf¸fe þe IZY ´fid°f Àf¸¸ff³f AüSX ¶fPÞX ¦f¹ff ßfeSXf¸f d°fUfSXe IbYMXba¶fIY¸f IYf ÀfaQZVf ´fcSXe Qbd³f¹ff IYû QZ³fZ (ªf³fUfQe ÀffdW°¹fIYfSX) AüSX EIY B¨Lf þf¦fÈ°f WXbBÊ dIY IYfVf WX¸f UfÕXZ ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ ³fZ ·ffSX°fe¹f ÀfaÀIÈYd°f CX³fIZY Àf¸fÓf ÕXZa, CX³fIYe ÀfbÕX ÕXZa °fû UfIYBÊ AüSX ÀfaÀIYfSX ´fSX dþÀf ¦fUÊ IZY Àff±f ´fcSXe Qbd³f¹ff ¸fZa dUä ¦fbøY ¶f³f ÀfIY°fZ WX`a ¢¹fûadIY dþÀf ¹fbUfVfdöY ´fSX JbQ IYû JOÞXf dIY¹ff ¢¹ff Afþ WX¸f CXÀfe ¦fUÊ IZY Uû ´fcSXe dþaQ¦fe þûSX QZ°fZ SXWXZ CXÀfIYe Àf¶fÀfZ ¶fOÞXe °ffQfQ Àff±f JbQ IYû Qbd³f¹ff IZY Àff¸f³fZ JOÞXf IYSX³fZ IZY IYfd¶fÕX Afþ WX¸ffSXZ WXe ´ffÀf WX`Ü '·ffSX°f U¿fÊ IYe Af°¸ff CXÀfIYf A´f³ff ¸ff³fU WX`a? QcSXQVfʳf IZY SXfáÑe¹f ¨f`³fÕX ³fZ BÀf U¿fÊ ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ ´fSX EIY dUVfZ¿f IYf¹fÊIYi ¸f AUZIYd³fa¦f BadOX¹ff ²f¸fÊ WX`, ÀfWXpûa Vf°ffd¶Q¹fûa ÀfZ dUIYdÀf°f ¨ffdSX¹f WX`Ü IYf ´fiÀffSX¯f dIY¹ff AüSX Àfü·ff¦¹f ÀfZ BÀf IYf¹fÊIiY¸f ¸fZa d¨f³°f³f ¸f³f³f IYSX SXfáÑ ¨fZ°f³ff þf¦fÈ°f IYSXZa °f±ff


Af²¹ffd°¸fIY°ff IYf Af²ffSX ³f LûOXZaÜ ÀfeJû, ÕXZdIY³f Aa²ff³fbIYSX¯f ¸f°f IYSXûÜ ³f¹fe AüSX ßfZâ ¨feþûa IZY dÕXE dþÄffÀff dÕXE Àfa§f¿fÊ IYSXûÜ ¹fca °fû dWXQa Àb °ff³f IYe ¶fPÞX°fe WXBb Ê Af¶ffQe WX¸ffSXZ dÕXE d¨fa°ff IYf Àf¶f¶f WX` ÕXZdIY³f BÀf d¨fa°ff ¸fZ ·fe ÀfbIcY³f QZ³fZ UfÕXe ¶ff°f ¹fZ WX` dIY BÀf Af¶ffQe IYf ª¹ffQf°fSX dWXÀÀff ¹fbUf WX`, ¹ffd³f WX¸ffSXZ QZVf Qbd³f¹ff IZY Àf¶fÀfZ ª¹ffQf ¹fbUf WX`aÜ ¹fbUfAûa ¸fZa AÀfe¸f DYþfÊ AüSX VfdöY WXû°fe WX` AüSX ¹fWXe ¹fbUf ·fdU¿¹f IZY d³f¸ffÊ°ff ·fe WX`aÜ ¹fbUf VfdöY IYe dQVff WXe dIYÀfe SXfáÑ IYe QVff IYû °f¹f IYSX°fe WXÜ` QZVf IYf ¹fbUf ·fMXIY ¦f¹ff °fû SXfáÑ ·fMXIY ÀfIY°ff WX` AüSX SXfáÑ IYf ¹fbUf ÀfWXe SXfÀ°fZ ´fSX ¨fÕX QZ °fû SXfáÑ IYe ´fi¦fd°f d³fd›°f WX`Ü ÀUf¸fe þe ³fZ WX¸fZVff BÀf ¶ff°f ´fSX þûSX dQ¹ff dIY ²f¸fÊ AüSX ÀfaÀIÈYd°f dIYÀfe ·fe SXfáÑ IYe þOÞX WXû°fe WX` AüSX þ¶f °fIY þOÞX ´fSX ´fiWXfSX ³fWXea WXû°ff SXfáÑ AJaOX ¶f³ff SXWX°ff WX`Ü Afþ ÀUf¸fe þe IZY dU¨ffSXûa IZY dIiY¹ff³U¹f³f IYe dþ°f³fe þøYSX°f ¸fWXÀfcÀf WXû°fe WX` CX°f³fe °fû Vff¹fQ B³fIZY CXífSX IZY UöY ·fe ³fWXea ±feÜ dþÀf Àf¸f¹f ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ ³fZ ·ffSX°f ·fi¸f¯f VfbøY dIY¹ff °f¶f CX³fIZY Àff¸f³fZ AdVfÃff AüSX øYdPX¹fûa ÀfZ þcÓf°ff ·ffSX°f ±ff ÕXZdIY³f Afþ B³f ¨fb³füd°f¹fûa IZY AÕXfUf ÀfaÀIÈYd°f IZY ÕX¦ff°ffSX WXû SXWXZ ÏfÀf IYû ¶fOÞXe d¨fa°ff ¸ff³ff þf ÀfIY°ff WX`Ü ·ffSX°f IYe °fSXRY ´fcSXe Qbd³f¹ff IYe ³fþSX dÀfRYÊ BÀfedÕXE ³fWXea WX` dIY ¹fWXfa IZY ¶ffþfSX ´fSX ´fIYOÞX ¶f³ff³fZ IYf ¸fûWX CX³WXZa WX` ¶fd»IY ·ffSX°f IYû ÀfaÀIYfSXûa IZY CX°±ff³f IZY dÕXWXfþ ÀfZ ·fe CX¸¸feQ IYe ³fþSX ÀfZ QZJf þf°ff WX`Ü ¹fZ IYûBÊ ³fBÊ ¶ff°f ³fWXea WX` dIY Qbd³f¹ff IZY IYBÊ dQ¦¦fþ ·ffSX°f ¸fZa Vffad°f AüSX Af²¹ffd°¸fIY°ff IYe °fÕXfVf ¸fZa ·ffSX°f Af°fZ SXWXZ WXa` AüSX A¶f ·fe Af°fZ WX`aÜ ·ffSX°f IYe ¦fSXe¶fe AüSX AdVfÃff IYû WX¸fZVff WXe ´ff›f°¹f QZVfûa ³fZ ¶fPÞXf ¨fPÞXf IYSX ´fZVf dIY¹ff WX` ÕXZdIY³f ¹fZ ·fe Àf¨f WX` dIY Qbd³f¹ff IZY IYBÊ QcÀfSXZ QZVfûa IZY ¸fbIYf¶fÕXZ WX¸ffSXe dÀ±fd°f ¶fWX°b f Q¹f³fe¹f WX` ·feÜ ¢¹ff dÀfRYÊ

PXûa¦f AüSX ´ffJaOX IYû Af¦fZ ¶fPÞXf°fZ WXbE WX¸f dUä ¦fbøY ¶f³f ÀfIY°fZ WX`a AüSX Qbd³f¹ff ·fSX IYe CX¸¸feQûa IYû ´fcSXf IYSX ÀfIY°fZ WX?a` þfdWXSX WX` þUf¶f ³ff ¸fZa WXe WXû¦ff AüSX þ¶f dUUZIYf³faQ ³fZ BÀf ÀfUfÕX IYû ·ffSX°f IZY Àff¸f³fZ SXJf °f¶f ·fe þUf¶f ¹fWXe d¸fÕXfÜ ¹fZ ¶ff°f AüSX WX` dIY CX³fIZY SXWX°fZ CX³fIYf þû þfQc AüSX CX³f¸fZa þû dUäfÀf °f¸ff¸f ·ffSX°fUfdÀf¹fûa ¸fZa dQJfBÊ ´fOÞX°ff ±ff Uû A¶f ³fWXea dQJfBÊ ´fOÞX°ffÜ Afþ ·fe EIY °fSXRY ÀUf¸fe þe IZY dU¨ffSX AüSX CX³fIYe ¶ff°fûa IYû Àff¸f³fZ SXJ³fZ UfÕXZ IYBÊ dUõf³f d¸fÕX þfEa¦fZ ÕXZdIY³f ´ffJaOXe ¶ff¶ffAûa IYe °ffQfQ AüSX CX³fIZY ¸ff³f³fZ UfÕXZ EZÀff ÕX¦f°ff WX` ª¹ffQf °ffQfQ ¸fZa WX`aÜ dþÀf UöY ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ ´fcSXZ QZVf IYf ·fi¸f¯f IYSX SXWXZ ±fZ CXÀf Àf¸f¹f ·fe QZVf ´ffJadOX¹fûa IYe þIYOÞX ¸fZa ±ffÜ A´f³fZ ¦fbøY SXf¸fIÈY¿¯f ´fSX¸fWXÀa f IZY Àf´f³fZ IYû ´fcSXf IYSX³fZ IZY dÕXE CX³WXûa³fZ WX¸fZVff ²¹ff³f ¸fZa OXc¶fZ SXWX³fZ ÀfZ ª¹ffQf °fUªþû QZVfUfdÀf¹fûa IZY CX°±ff³f ¸fZa QeÜ ¹fZ CX³fIZY Àf¶fÀfZ ª¹ffQf ÕXûIYd´fi¹f dU¨ffSXûa ¸fZa ÀfZ EIY WX` dIY ¶fþf¹f ¦fe°ff´ffNX IZY A¦fSX ¹fbUf RbYMX¶ffgÕX JZÕXZ °fû A´f³fZ À³ff¹fc ¸fþ¶fc°f IYSXIZY Àf¸ffþ AüSX QZVf IZY ª¹ffQf IYf¸f Af ÀfIY°ff WX`Ü ¹fZ ·fe Àf°¹f WX` dIY ¦fe°ff IYe ¸fe¸ffaÀff IYSX°fZ WXbE AüSX ßfeIÈY¿¯f IZY ¶ffSXZ ¸fZa A´f³fZ dU¨ffSX SXJ°fZ WXbE CX³WXûa³fZ BÀf ´fi¨faOX ¹fbUf VfdöY IYû ÀfIYfSXf°¸fIY dQVff ¸fZa ¸fûOÞX³fZ IYf Äff³f ¦fe°ff ¸fZa WXe WXû³fZ IYe ¶ffQ IYû ·fe ´fbSXþûSX °fSXeIZY ÀfZ SXJfÜ ¹fWXfa Uû ¹fZ Àf¸fÓff³fZ ¨ffWX°fZ ±fZ dIY ¦fe°ff Äff³f ÀfZ ´fWXÕXZ JbQ IYû ÀUÀ±¹f, ´fbSXþûSX °fSXeIZY ÀfZ Qbd³f¹ff IZY Àff¸f³fZ SXJfÜ ¹fZ þøYSX WX` dIY Uû ¦fe°ff Äff³f ÀfZ ´fWXÕXZ ÀUÀ±¹f VfSXeSX AüSX DYþfÊUf³f ¶f³f³fZ ´fSX ª¹ffQf þûSX QZ°fZ ±fZÜ ¹fZ WX¸f Àf¶f þf³f°fZ WX` dIY ÀUÀ±¹f VfSXeSX ¸fZa WXe ÀUÀ±¹f ¸f³f d³fUfÀf IYSX°ff WX` AüSX BÀfe ÀfZ AÀfe¸f ¹fbUf DYþfÊ IYf BÀ°fZ¸ffÕX ÀfIYfSXf°¸fIY øY´f ÀfZ WXû ÀfIY°ff WX`Ü Afþ IYf ¹fbUf ·fMXIYf WXbAf dQJ°ff WX`, WXfaÕXfdIY BÀfZ ´fcSXZ QZVf IZY ¹fbUfAûa IYe dÀ±fd°f IYWX³ff ¦fÕX°f WXû¦ffÜ ÕXdZ IY³f dþÀf °fZþe ÀfZ ¶ffþfSXUfQ ³fZ ¹fbUfAûa IYû ¶fOÞXZ VfWXSXûa ¸fZa AfIYd¿fÊ°f dIY¹ff WX` Uû d¨fa°ff IYf dU¿f¹f WX`Ü EZÀff ³fWXea WX` dIY ¹fbUfAûa ³fZ WX¸fZa Vf¸fÊÀffSX WXe dIY¹ff WXû ¶fd»IY B³WXe ¹fbUfAûa ¸fZa Uû ·fe Vffd¸fÕX WX` þû QZVf IYû ¦füSXUfd³U°f ·fe IYSX°fZ WX`aÜ JZÕX WXû, SXfþ³fed°f WXû, ÀffdWX°¹f AüSX IYÕXf þ¦f°f WXû WXSX ¸fû¨fÊZ ´fSX ¹fbUf A´f³fe CX´fdÀ±fd°f QþÊ IYSXUf SXWXf WX`Ü ¶fQÕXZ ¸ffWXüÕX ¸fZa Àff¸ffdþIY ¸fbïûa IYû ÀfOÞXIYûa ´fSX ÕXf³fZ IYf IYf¸f ·fe QZVf IYf ¹fWXe ¹fbUf IYSX SXWXf WX`Ü ´fiV³f ¹fZ WX` dIY ¢¹ff CXÀfIYe DYþÊf IYf ÀfWXe BÀ°fZ¸ffÕX dIY¹ff þf SXWXf WX`?

ªf³fUSXeX 2013 I 29


dþÀf °fSXWX ÀfZ Uû A´f³fe þOÞXûa ÀfZ IYMX°ff þf SXWXf WX` AüSX VfSXf¶f AüSX QcÀfSXZ ³fVfûa IYe þQ ¸fZa Af°ff þf SXWXf WX` CXÀfÀfZ d¨fa°ff ¶fPÞX³fe ÕXfdþ¸fe WX`Ü ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ ·fe ¨ffWX°fZ °fû ´fcSXZ QZVf IZY ¹fbUfAûa IYf ¶feOÞXf CXNXf³fZ IZY ¶fþf¹f JbQ IZY ²¹ff³f ¸fZa ¸fÀ°f SXWX ÀfIY°fZ ±fZ ÕXZdIY³f CX³WXZ ´f°ff ±ff dIY CX³fIZY þeU³f IYf ¸fIYÀfQ JbQ IYf ÀfbJ·fû¦f ³fWXea ¶fd»IY ·ffSX°f IZY dUä´fMXÕX ´fSX ¦fbøY IZY øY´f ¸fZa À±ffd´f°f IYSX³fZ IYf ´fi¹ffÀf IYSX³ff WX`Ü Uû ¹fZ ·fe IYWX ¨fbIZY WX`a dIY CX³fIYf IYf¸f EZÀff ³fWXea þû EIY þeU³f IYfÕX ¸fZa ´fcSXf WXû þfE ´fSX CX³WXZ ´fcSXf dUäfÀf ±ff dIY CX³fIYe °fSXWX QZVf ¸fZa 50-60 ¹fbUf ·fe CX·fSXIYSX Àff¸f³fZ Af ¦fE °fû BÀf Àf´f³fZ IYû ´fcSXf WXû³fZ ÀfZ IYûBÊ ³fWXea SXûIY ´ffE¦ffÜ Afþ WX¸ffSXZ QZVf IYf ¹fbUf ´fcSXe Qbd³f¹ff ¸fZa Lf¹ff WXbAf WX` Qbd³f¹ff IYf EZÀff IYûBÊ QZVf ³fWXea þWXf ·ffSX°fe¹f ¹fbUIYûa ³fZ A´f³fe þ¦fWX ³f ¶f³ffBÊ WXûÜ BÀfZ ·ffSX°f IZY dÕXWXfþ ÀfZ IYBÊ ¶ffSX ³fbIYÀff³f Qf¹fIY ·fe IYWXf þf°ff WX` AüSX ¶fiZ³f OÑ`³f IYe ÀfaÄff Qe þf°fe WX`, ÕXZdIY³f ÀUf¸fe þe BÀf ¶ff°f ÀfZ Afþ ¶fWXb°f JbVf WXû°fZ dIY UÀfb²f`U IbYaMXba¶fIY¸f Afþ dþ°f³ff ÀffIYfSX dQJ°ff Vff¹fQ CX°f³ff IY·fe ³fWXea ±ffÜ ¹fZ ¶ff°f Àf¨f WX` dIY WX¸ffSXZ ¹fbUfAûa IYf Àf¸¸ff³f §fSX ¸fZa SXWX°fZ WXbE WXû³fZ IZY ¶fþf¹f ¶ffWXSX þfIYSX ª¹ffQf WXû°ff WX`Ü ¹fWXfa °fIY IYe JbQ ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ þ¶f dVfIYf¦fû ¸fZa ·ff¿f¯f QZ³fZ IZY ¶ffQ ·ffSX°f Uf´fÀf AfE °fû CX³fIYf ÀUf¦f°f EIY dUþZ°ff dIY °fSXWX WXbAfÜ WXfaÕXfdIY Uû dUQZVf þf³fZ ÀfZ ´fWXÕXZ ·fe A´f³fe B³WXea ¶ff°fûa IYû SXJ°fZ SXWXZ ±fZÜ CX³WXûa³fZ dUQZVf ¹ff{f IZY QüSXf³f QcÀfSXe ÀfaÀIÈYd°f¹fûa IYû þf³ff Àf¸fÓff AüSX CX³fIYf Àf¸¸ff³f ·fe dIY¹ffÜ B³f QZVfûa IYû ÕXZIYSX ¶fWXb°f Àfe ³fIYfSXf°¸fIY ¶ff°fZa CX³WXûa³fZ ·fe Àfb³f SXJe ±fe ÕXZdIY³f ¶f¨f´f³f dIY d¶f³ff Afþ¸ffE dIYÀfe ¶ff°f IYû ³f ¸ff³f³fZ UfÕXe AfQ°f dIY UþWX ÀfZ Uû IY·fe dIYÀfe Àfb³fZ Àfb³ff¹f ´fcUfʦfiWX ÀfZ ´fedOÞX°f ³fWXea SXWXZÜ Afþ IZY ¹fbUf IZY Àff±f ¶fOÞXe Àf¸fÀ¹ff Aa²ff³fbIYSX¯f AüSX d¶f³ff þfa¨fZ ´fSXJZ ¶ff°fûa IYû ¸ff³f ÕX³Z ff WXe dQJfBÊ ´fOÞX°fe WXÜ` WX¸f ÀfOÞXIYûa ´fSX ·feOÞX °fû QZJ°fZ WXa` ÕXdZ IY³f ¢¹ff QZVf IYf ¹fZ ·fdU¿¹f UfIYBÊ þf³f°ff WX` dIY Uû ¢¹ff IYSX SXWXf WX?` SXfþ³fed°f ¸fZa ¹fbUf ¨fZWXSXûa IYû ÕXf³fZ dIY ¹fbUf VfdöY IYû °fUªþû QZ³fZ IYe ¶ff°f °fû IYWXe þf°fe WX` ÕXdZ IY³f ¢¹ff UfIYBÊ ¸fZa ÀfWXe ¸ff¹f³fûa ¸fZa Uû ÀUf¸fe þe IZY ·ffSX°f þf¦fSX¯f IZY Àf´f³fZ IYû Àf¸fÓf³fZ

30 I ªf³fUSXeX 2013

IYe IYûdVfVf IYSX SXWXZ WXa` AüSX ¢¹ff ¶fWXÀf ÀfZ B°fSX CX³WXaZ WXIYeIY°f ¸fZa Uû °fUªþû Qe þf SXWXe WX` dþÀfIZY Uû WXIYQfSX WX?a` Aa²fe ´fid°f¹fûd¦f°ff IZY ¹fb¦f ¸fZa Àf¶fIYû Àff±f ÕXIZ YSX ¨fÕX³fZ ÀfZ ª¹ffQf þûSX Àf¶fÀfZ Af¦fZ d³fIYÕX³fZ ´fSX WXÜ` d¶f³ff þfa¨fZ ´fSXJZ WX¸ffSXf ¹fbUf BÀf QüOÞX ¸fZa Vffd¸fÕX WXû°ff þf SXWXf WXÜ` A¨Le ¶ff°f ¹fZ WX` dIY WXfÕXf°f A·fe ¶fWX°b f ³fWXea d¶f¦fOÞXZ WXa` ¹ff ¹fZ IYWX ÀfIY°fZ WXa` dIY ¹fZ WX¸ffSXe ÀfaÀIÈYd°f IYe ¸fþ¶fc°fe WX` dIY WX¸f Afþ ·fe A´f³fZ ³ff¸f IYû ¶f¨ffE SXJ³fZ ¸fZa IbYL WXQ °fIY IYf¸f¹ff¶f dQJfBÊ ´fOÞX°fZ WXa` ÕXdZ IY³f IY¶f °fIY? ¹fZ AWX¸f ÀfUfÕX WXÜ` ÀUf¸fe dUUZIYf³faQ IYf WX¸fZVff ¸ff³f³ff SXWXf dIY WX¸ffSXe ´fSX´a fSXf AüSX ÀfaÀIÈYd°f IYf Àf¸¸ff³f dÀfRYÊ WX¸ffSXZ dÕXE WXe ³fWXea Ad´f°fb ´fcSXZ dUä IZY IY»¹ff¯f IZY dÕXE AfUV¹fIY WXÜ` ¹fZ ¶ff°f AüSX WX` dIY A¶f WX¸f JbQ BÀf d¨fa°ff ¸fZa dIY ¢¹ff WX¸ffSXe ¹fZ ²fSXûWXSX AüSX ÀUf¸fe þe IZY ¹fZ dU¨ffSX WX¸ffSXZ WXe IYf¸f Af ´ff SXWXZ WXa` ¹ff ³fWXe?a QZVf IZY ¦fSXe¶fûa AüSX þøYSX°f¸faQûa ¸fZa WXe dVfU IYf d³fUfÀf WX`Ü B³fIYe ÀfZUf IYSX³fZ IYf ¸f°fÕX¶f WXe ·f¦fUf³f IYe ÀfZUf IYSX³ff WX`Ü ¸fWXf¸ffSXe ÀfZ þcÓf SXWXZ ÕXû¦fûa IYe ÀfZUf IZY dÕXE A´f³fZ Afßf¸f °fIY IYû ¶fZ¨f QZ³fZ IYe ¶ff°f IYWX³fZ UfÕXe ÀUf¸feþe IYf ¹fZ ¸ff³f³ff ±ff dIY BÀf QZVf IZY þøYSX°f¸faQûa IYe ¸fQQ IYû þ¶f °fIY A´f³fZ þeU³f IYf ÕXùf ³fWXea ¸ff³ff þfE¦ff QZVf IYf IY»¹ff¯f ³fWXea WXû¦ffÜ ¹fWXe UþWX ±fe dIY ¹fbUfAûa IYû Uû WX¸fZVff DYþfÊUf³f ¶f³fZ SXWX³fZ AüSX °f¸ff¸f ´fSXZVffd³f¹fûa AüSX IYáûa IZY ¶ffUþcQ Af¦fZ ¶fPÞX°fZ SXWX³fZ IYe ÀfÕXfWX QZ°fZ ±fZÜ Afþ IYf ¹fbUf QcÀfSXûa ¸fZa ¶fbSXfB¹ffa QZJ³fZ, dÀfÀMX¸f IYû ¦fdSX¹ff°fZ SXWX³fZ IZY ¶fþf¹f JbQ IYû ÀUf¸fe þe IZY Àf´f³fZ IYû ´fcSXf

IYSX³fZ IZY dÕXE dþ¸¸fZQfSX ¸ff³fZ °fû WXe ¶ff°f ¶f³f ÀfIY°fe WX`Ü CX³fIYf IYWXf AüSX dÕXJf ¶fWXb°f IbYL WX¸ffSXZ ¶fe¨f WX` ÕXZdIY³f dIY°f³fZ ¹fbUf BÀf Àf´f³fZ IYû Af¦fZ ¶fPÞXf³ff A´f³fe dþ¸¸fZQfSXe Àf¸fÓf°fZ WX`a? Afþ IYf ¹fbUf EIY QcÀfSXZ ÀfZ WXûOÞX ¸fZa ÕX¦ff WX`Ü CXÀfIYf ¸fIYÀfQ A´f³fe °fSXæYe AüSX ¶fZVfb¸ffSX QüÕX°f AüSX VfûWXSX°f WXe dQJfBÊ ´fOÞX°ff WX`Ü U`ÀfZ ´fcSXe Qbd³f¹ff IYe ¹fWXe WXfÕX°f WX` °fû ·ffSX°f BÀfÀfZ ALc°ff I`YÀfZ SXWX ÀfIY°ff WX` ÕXZdIY³f WX¸ffSXe ÀfaÀIÈYd°f ¸fZa Afþ ·fe ¹fbUf dUUZIYf³faQ IYû ´fPÞX°ff WX` AüSX CX³f¸fZa ÀfZ IbYL CX³fIYû Àf¸fÓf°fZ ·fe WX`aÜ Afþ IZY QüSX ¸fZa ¹fbUf VfdöY IZY ÃfSX¯f IYe UþWX ³fVffJûSXe ¶f³f°fe þf SXWXe WX`Ü BÀf ´fSX ÕX¦ff¸f ÕX¦ff³fZ IZY dÕXE IYOÞXZ IYQ¸f CXNXfE þf³fZ IYe þøYSX°f WX`Ü WXfÕX IZY dQ³fûa ¸fZa þû d§f³fü³fe §fMX³ffEa Àff¸f³fZ AfBÊ WX`a Uû ·fe ¶f°ff°fe WX` IYe ³fVff I`YÀfZ BaÀff³f IYû þf³fUSX ¶f³ff QZ°ff WX`Ü Àff±f WXe §fSXûa ¸fZa VfbøYAf°f ÀfZ ¶f¨¨fûa IYû dIYÀf dIYÀ¸f IYe dVfÃff Qe þf SXWXe WX` ¹fZ ·fe ¶fWXb°f AWX¸f WX`Ü Afþ OXfg¢MXSX, Baþed³f¹fSX, dJÕXfOÞXe, ¦ff¹fIY, ´f{IYfSX AüSX þf³fZ ¢¹ff ¢¹ff ¶f³ff³fZ IYf ´fi¹ffÀf °fû dIY¹ff þf SXWXf WX` ÕXdZ IY³f Àf·¹f ³ff¦fdSXIY AüSX Àf¸ffþ IZY dÕXE CX´f¹fû¦fe ¸f³fb¿¹f ¶f³ff³fZ ´fSX dIYÀfe IYf dU¨ffSX ³fWXeaÜ Afþ ¹fZ dU¨ffSX 'AfCXMXZOXZMX' IYWXZ þf³fZ ÕX¦fZ WX`Ü ÕXZdIY³f þSXf ¦füSX ÀfZ Àfû¨fZa °fû ¢¹ff A¶f þeU³f ÀfWXþ WXû³fZ IZY ¶fþf¹f ª¹ffQf Qc·fSX AüSX ´fSXZVffd³f¹fûa ÀfZ ·fSXf dQJfBÊ ³fWXea QZ°ff? ¢¹ff Afþ IYf ¹fbUf þ»Qe WX°ffVf ³fWXea WXû þf SXWXf WX`? ¢¹ff B³f¸fZa LûMXe-LûMXe ¶ff°f ´fSX ±fûOÞXe-±fûOÞXe QZSX ¸fZa J°fSX³ffIY ¦fbÀÀff ³fWXea QZJ³fZ IYû d¸fÕX SXWXf WX`? n


OXfg ³fSXZ³Qi IYûWXÕXe UdSX¿NX ÀffdWX°¹fIYfSX

Afªf ·fe ´fifÀfad¦fIY W`ÔX À½ff¸fe d½f½fZIYf³faQ

ÀUf¸fe dUUZIYf³f³QX þWXfa IYWXea ¸fa¨f ´fSX JOÞXZ WXbE, UWXea CX³fIZY øY´f IYe ´fiVfaÀff WXbBÊÜ CX³fIZY VfSXeSX AüSX ¨fZWXSXZ IYe ´fiVfaÀff WXbBÊ AüSX CX³fIYe ¦fWXSXe AfaJûa ´fSX À{e -´fb÷Y¿f ¸fb¦²fZ WXbEÜ dIaY°fb ¸ff°ff-d´f°ff IZY ¶fWXb°f ´fi¹f}ûÔ IYSX³fZ ´fSX ·fe CXÀf ÀfbQVfʳf ¹fbUIY IYf dUUfWX ³fWXea WXbAf, CX³WXZaX EIY ´f}e °fIY ³fWXea d¸fÕXeÜ CX³fIYe ¶fbdð, ´fid°f·ff, À¸f·fSX¯f VfdöY AüSX ·ff¿ff IYû dUä³f ·fSX ¸fZa Adõ°fe¹f ¸ff³ff ¦f¹ff; dIaY°fb BÀf ´fid°f·ff AüSX ¹fû¦¹f°ff IZY ¶ffUþcQ CX³WXZaCX A´f³fZ QZVf ¸fZa Àfü ÷Y´f¹fûa IYe ³füIYSXe °fIY ³fWXea d¸fÕX ´ffBÊÜ ¹fWX ¸f`a A´f³fZ QZVf IZY Qû¿fûa IYe ¨f¨ffÊ IYSX³fZ IZY dÕXE ³fWXea IYWX SXWXf WXca; dUUZIYf³f³Q IZY ¨fdSX{ IYû SXZJfadIY°f IYSX³fZ IZY dÕXE IYWX SXWXf WXcaÜ þ¶f CX³fIYû CX³fIZY ¸ff¸ff õfSXf dUUfWX IZY dÕXE dUd·f³³ff ´fiIYfSX IZY ´fiÕXû·f³f dQE ¦fE, CX³WXZa Àf¸fÓff¹ff ¦f¹ff, CX³f´fSX Q¶ffU OXfÕXf ¦f¹ff °fû CX³fIYf CXØfSX ±ff, ''¸f`a BÊäXSX IYû Jûþ SXWXf WXca, ´f}e IYû ³fWXeaÜ'' ·ffSX°f AüSX A¸fSXeIYf ¸fZa þ¶f ÀfbaQSXe ¹fbUd°f¹fûa ³fZ CX³fIZY Àf¸¸fbJ Af°¸f Àf¸f´fʯf IYf ´fiÀ°ffÐU SXJf °fû CX³fIYf CXØfSX ±ff, ''À{e IYf ¸fZSXZ dÕXE IZYUÕX EIY WXe øY´f WX`, ¸ffa IYfÜ UWX IZYUÕX ¸ffa WX`Ü ÀfaÀffSX ¸fZa BÀfdÕXE þ³¸f ³fWXea dÕX¹ff WX` dIY dUUfWX IYSX ¶f¨¨fZ' ´f`Qf IYøYa AüSX CX³fIYf ´ffÕX³f-´fû¿f¯f IYSX³fZ ¸fZa þeU³f J´ff QcaÜ'' ªf³fUSXeX 2013 I 31


Afþ þ¶f Àf¸ff¨ffSX´f{ûa ¸fZa ´fid°fdQ³f Qþʳfûa ¶fÕXf°IYfSXûa AüSX SXfÃfÀfe ·fû¦f IZY ´f›f°f À{e IYe WX°¹ff IYSX QZ³fZ IZY Àf¸ff¨ffSX ´fiIYfdVf°f WXû SXWXZ WX`a, ÀUf¸fe IYf ¹fWX IY±f³f dIY°f³ff Àff±fÊIY AüSX ´fifÀfad¦fIY WXû þf°ff WX`Ü ÀffSXZ À{e-´fb÷Y¿fûa AüSX dUVfZ¿f IYSX ¹fbUfAûa ÀfZ UZ Àffd°UIY ¨fdSX{ IYe ¸ffa¦f IYSX°fZ ÀfZ ÕX¦f°fZ WX`aÜ ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` dIY Aa²fIYfSX dþ°f³ff Àf§f³f WXû°ff WX`, ´fiIYfVf IYe ´fifÀfad¦fIY°ff CX°f³fe WXe ¶fPÞX þf°fe WX`Ü Afþ þ¶f Qb›SXdSX{°ff Àf¸ffþ ´fSX SXfdªf IYSX SXWXe WX`, Àffd°UIY ¨fdSX{ IYf ¸fWX°UX CX°f³ff WXe ¶fPÞX ¦f¹ff WX`Ü þ¶f A°¹fa°f d³f²fʳf°ff IYe dÀ±fd°f ¸fZa BÊäUSX¨faQi dUôfÀff¦fSX IZY EIY dUôfÕX¹f ¸fZa A²¹ff´fIY IYe ³füIYSXe d¸fÕXe °fû ¦fb÷Y IYe ÀfZUf IYSX³fZ IZY dÕXE CX³WXûa³fZ CXÀf ³füIYSXe IYû °¹ff¦f dQ¹ffÜ IYWXf dIY ''³füIYdSX¹ffa ¶fWXb°f d¸fÕXZa¦fe, NXfIbYSX IY¶f-IY¶f d¸fÕX°fZ WX`aÜ'' þ¶f WXfUÊOXÊ dUdäÐUôfÕX¹f ¸fZa ´feNXf²feVf IYe ³füIYSXe IYf ´fiÀ°ffU Af¹ff °fû CX³WXûaX³fZ IYWXf dIY Àfa³¹ffÀfe ³füIYSXe ³fWXea IYSX°ff, IZYUÕX Äff³f ¶ffaMX°ff WX`Ü A±ffÊ°fÐ CX³WXZa ³füIYSXe IYSX³fe WXe ³fWXea ±feÜ UZ dIYÀfe CX©f CXïZV¹f IZY dÕXE BÀf ÀfaÀffSX ¸fZa AfE ±fZÜ ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` dIY Afþ IZY ¹fb¦f ¸fZa þ¶f ´fi°¹fZIY ½¹fdöY Af°¸fIZYd³Qi°f AüSX ÀUf±feÊ WXû SXWXf WX`, CXÀfIZY þeU³f IYf EIY ¸ff{ ÕXùfÜ ¸fûMXf UZ°f³f AüSX ¸fûMXe IY¸ffBÊ WX`, ÀUf¸fe IYf ÀfaQZVf WXe QZVf IYe SXÃff IYSX ÀfIY°ff WX`; A³¹f ±ff ÕXû¦f ²f³f IZY dÕXE ÀU¹fa IYû WXe ³fWXea, QZVf IYû ·fe ¶fZ¨f QZa¦fZÜ '¸fWX°UfXIYfaÃff' IYf EIY A±fÊ WX`, A´f³fZ ¸fWX°U IYe AfIYfaÃff AüSX QcÀfSXf A±fÊ WX`, '¸fWX°UIYfaÃff', DYa¨fe AfIYfaÃffÜ Àf¸ffþ-dWX°f, QZVf-dWX°f AüSX ¸ff³fU-dWX°f IYe AfIYfaÃffÜ ÀUf¸fe dUUZIYf³f³Q IZY dÕXE ¸fWX°UfIYfaÃff IYf QcÀfSXf A±fÊ WXe, EIY ¸ff{ Àff±fÊIY A±fÊ ±ffÜ A´f³fZ dÕXE CX³WXZa IY·fe IbYL ³fWXea ¨ffWXfÜ þû IbYL ¨ffdWXE ±ff UWX ·ffSX°f ¸ff°ff IYe Àfa°ff³f IZY dÕXE ¨ffdWXE ±ff, AüSX ¶ffQ ¸fZa °fû UZ SXfáÑ IYe Àfe¸ffEa ·fe ´ffSX IYSX ¦fE, þû IbYL ¨ffdWXE ±ff, dUäf ¸ff³fU°ff IZY dÕXE ¨ffdWXE ±ffÜ ¦fb÷Y IZY QZWXfa°f IZY ´f›f°fÐ þ¶f CX³fIZY ¦fb÷Y ·ffBÊ A´f³fZ-A´f³fZ §fSX ÕXüMX ¦fE, AüSX UZ CX³WXZa Àfa¦fdNX°f IYSX³fZ IYf ´fi¹f} IYSX SXWXZ ±fZ, CX³WXZaX d³fSXa°fSX AU¸ff³f³ff WXe ³fWXea A´f¸ff³f IYf Àff¸f³ff IYSX³ff

32 I ªf³fUSXeX 2013

dVfÃff IZY dU¿f¹f ¸fZa UZ Qû ¶ff°fZa ¶fWXb°f À´fEáa øY´f ÀfZ IYWX°fZ ±fZ: dVfÃff ·fe ²f¸fÊ IYf WXe EIY Aa¦f WX`Ü dþÀf ´fiIYfSX ²f¸fÊ ³f ¶fZ¨ff þf ÀfIY°ff WX`, ³f JSXeQf þf ÀfIY°ff WX`, U`ÀfZ WXe dVfÃff IYf ·fe ½¹fff´ffSX ³fWXea WXû ÀfIY°ffÜ CXÀfZ ·fe ³f JSXeQf þf ÀfIY°ff WX`, ³f ¶fZ¨ff þf ÀfIY°ff WX`Ü þû ½¹f döY dVfÃff ¶fZ¨f°ff WX`, UWX A²f¸fÊ IYSX SXWXf WX`Ü ´fOÞX SXWXf ±ffÜ EIY dQ³f °fû ¸ff°ff ·fbU³fZäSXe SXû ´fOÞXea, '' °fc ¢¹fûa CX³fIZY §fSX þf°ff WX`, þWXfa °fZSXf B°f³ff A´f¸ff³f WXû°ff WX` ?'' ÀUf¸fe IYf CXØfSX ±ff, ''¸ffa, ½¹fdöY IYf ¸ff³f ¢¹ff AüSX A´f¸ff³f ¢¹ffX ? ¹fWX °fû ¸ff¹ff WX`, AüSX ¸fZSXe ¸ff¹ff ¸fSX ¨fbIYe WX`Ü ¸ff³fA´f¸ff³f WXû°ff WX`, QZVf IYf, ²f¸fÊ IYf, ÀfaÀIYdÈаf IYfÜ'' A´f³fZ BÀf IY±f³f IYû CX³WXûa³fZ A´f³fZ Af¨fSX¯f ÀfZ ´fi¸ffd¯f°f ·fe dIY¹ffÜ A¸fSXeIYf IZY EIY SXZÕXUZ ÀMXZ¸fVf³f ´fSX þ¶f EIY IYfÕXZ IbYÕXe ³fZ CX³WXZa A´f³ff þfd°f-·ffBÊ Àf¸fÓf IYSX WXf±f d¸fÕXf³ff ¨ffWXf, °fû ÀUf¸feªfe ³fZ Af¦fZ ¶fPÞX IYSX CXÀfZ ¦fÕXZ ÕX¦ff dÕX¹ffÜ ÀUfX¸feªfe IZY A¸fSXeIYe d¸f{ûa ³fZ IYWXf ·fe dIY ''Af´f CXÀfZ ¶f°ff°fZ ¢¹fûa ³fWXea dIY Af´f ARYSXeIYe ³fWXea, ·ffSX°fe¹f WX`a?'' ÀUf¸feªfe IYf CXØfSX ±ff, ''´fȱUe ´fSX ¸f`a³fZ BÀfdÕXE þ³¸f ³fWXea dÕX¹ff WX` dIY ÀUX¹fa IYû ¶fOÞXf ¶f°ff IYSX QcÀfSXûa IYû WXe³f dÀfð IYøYa, AüSX NXeIY CXÀfIZY dU´fSXe°f þ¶f ·ffSX°f ÕXüMX°fZ WXbE, þÕX´fû°f ´fSX EIY BÊÀffBÊ ´ffQSXe

CX³fIZY ¶ffSX-¶ffSX SXûIY³fZ ´fSX ·fe dWXaQc ²f¸fÊ IZY dU¿f¹f ¸fZa A´fVf¶Q IYWX°ff WXe SXWXf, °fû UZ IiYbð WXû IYSX ¶fûÕXZ, '' A¶f EIY ·fe A´fVf¶Q IYWXf °fû °fb¸WXZÔ CXNXf IYSX Àf¸fbQi ¸fZa RZYaIY Qca¦ffÜ'' ¢¹ff ¹fWX Afþ IYe ´fePÞXe IZY dÕXE ÀfaQZVf ³fWXea WX` dIY ÀU¹fa ÀfZ DY´fSX CXNXû, A´f³ff ÕXùf DYa¨ff SXJûÜ QZVf, ²f¸fÊ AüSX ÀfaÀIÈYd°f IZY CX°±ff³f IZY dÕXE IYf¸f IYSXûÜ Àffd°UIY ¨fdSX{ IYû Aa¦feIYfSX IYSXûÜ IY³¹ff IbY¸ffSXe ¸fZa A´f³fe Àf¸ffd²f ÀfZ CXNXIYSX CX³WXûa³fZ IYWXf ±ff, ''¸f`a³fZ QZJf WX` dIY ·ffSX°f¸ff°ff AüSX þ¦fQa¶ff ¸fZa IYûBÊ ·fZQ ³fWXea WX`Ü ·ffSX°f¸ff°ff IYe ´fcþf WXe þ¦fQa¶ff IYe ´fcþf WX`Ü ·ffSX°f¸ff°ff IYe ÀfZUf IYf A±fÊ WX`, ·ffSX°f IYe Àfa°ff³f IYe ÀfZUfÜ WX¸ffSXe Qû WXe Àff¸fÀ¹ffþEa WX`a - QdSXQi°ff AüSX AdVfÃffÜ AüSX QdSXQi°ff IYf IYfSX¯f ·fe WX¸ffSXe AdVfÃff WXe WX`Ü BÀfdÕXE UZ þWXfa IYWXea ·fe ¦fE, dVfÃff IYf ´fi¨ffSX dIY¹ffÜ SXfþf Adþ°fdÀfaWX IZY ¸fWXÕX IYe L°f ´fSX ·füd°fIYe IYe ´fi¹fû¦fVffÕXf


¸f`a³fZ QZJf WX` dIY ·ffSX°f¸ff°ff AüSX þ¦fQa¶ff ¸fZa IYûBÊ ·fZQ ³fWXea WX`Ü ·ffSX°f¸ff°ff IYe ´fcþf WXe þ¦fQa¶ff IYe ´fcþf WX`Ü ·ffSX°f¸ff°ff IYe ÀfZUf IYf A±fÊ WX`, ·ffSX°f IYe Àfa°ff³f IYe ÀfZUfÜ WX¸ffSXe Qû WXe Àff¸fÀ¹ffEa WX`a - QdSXQi°ff AüSX AdVfÃffÜ AüSX QdSXQi°ff IYf IYfSX¯f ·fe WX¸ffSXe AdVfÃff WXe WX`Ü JbÕXUf Qe; ÕXaQ³f ÀfZ ¸fa¦fUf IYSX EIY MXZdÕXÀIYû´f ÕX¦fUf dQ¹ffÜ CX³WXZa IYWXf dIY dþ³f þfd°f¹fûa IYû dVfÃff ÀfZ Uad¨f°f SXJf ¦f¹ff WX`, CX³WXZa¦f dVfÃff QûÜ IY³¹ffIYAûa IYû dVfÃff QûÜ À{e dVfÃff IZY dÕXE ·fd¦f³fe d³fUZdQ°ff IYû dVfÃff-d¸fVf³fSXe ¶f³ff IYSX WXe ·ffSX°f ÕXfEÜ ¦ff¹fIYUfOÞX ³fZ ¸fadQSX A±fUf ¸fNX ¶f³fUf³fZ IYf ´fiÀ°fdfU SXJf °fû CX³WXûaf³fZ CXØfSX dQ¹ff dIY ¸fadQSX ³fWXea, MX`d¢³fIYÕX ÀIcYÕX AüSX Badþd³f¹fdSXa¦f IYfgÕXZþ JûÕXûÜ WX¸fZa ½¹ff´ffSX ³fWXea, CXôû¦f ¨ffdWXEÜ'' A¸fSXeIYf ¸fZa Lf°fe NXûIY IYSX IYWXf, ''²f¸fÊ WX¸ffSXZ ´ffÀf ¶fWXb°f WX`, ²f¸fÊ WX¸f °fb¸WXZa QZa¦fZ; °fb¸f WX¸fIYû MX`¢³ffÕXfgþe Qû, ´fi¶fa²f³f QûÜ'' dVfÃff IZY dU¿f¹f ¸fZa UZ Qû ¶ff°fZa ¶fWXb°f À´fá øY´f ÀfZ IYWX°fZ ±fZ, dVfÃff ·fe ²f¸fÊ IYf WXe EIY Aa¦f WX`Ü dþÀf ´fiIYfSX ²f¸fÊ ³f ¶fZ¨ff þf ÀfIY°ff WX`, ³f JSXeQf þf ÀfIY°ff WX`, U`ÀfZ WXe dVfÃff IYf ·fe ½¹fff´ffSX ³fWXea WXû ÀfIY°ffÜ CXÀfZ ·fe ³f JSXeQf þf ÀfIY°ff WX`, ³f ¶fZ¨ff þf ÀfIY°ff WX`Ü þû ½¹fdöY dVfÃff ¶fZ¨f°ff WX`, UWX A²f¸fÊ IYSX SXWXf WX`Ü ... AüSX dVfÃff IYe ÀfUÊßfZâ ´fðd°f ·ffSX°f IYe ´fif¨fe³f ¦fb÷YIbYÕX ´fi¯ffÕXe WXe WX`, WX¸fZa A´f³fZ ´fif¨fe³f Äff³f IYf °¹ff¦f ³fWXea IYSX³ff WX`, dIaY°fb ³f¹ff Äff³f CXÀfIZY Àff±f þûOÞX³ff ·fe Ad³fUf¹fÊ WX`Ü Afþ þ¶f WX¸f ´fd›¸f IZY Äff³f AüSX CX³fIYe dVfÃff ´fi¯ffÕXe IYf A³fbIYSX¯f IYSX A´f³fZ QZVf IYe ÀffSXe ´fi¯ffdÕX¹fûa IYû ³fá IYSX SXWXZ WX`a, WX¸fZa CX³fIYe ¶ff°f IZY ¸fWX°U IYû Àf¸fÓf³ff ¨ffdWXEÜ ³¹fc¹ffIYÊ ¸fZa ÀUf¸fe ³fZ A´f³fZ ²f³f ÀfZ dIYSXfE ´fSX À±ff³f ÕXZ IYSX d¶f³ff IYûBÊ Vfb»IY dÕXE, RYVfÊ ´fSX ¶f`NX IYSX 'dWXaQc ´fðd°f' ÀfZ dVfÃff QeÜ WX¸f Àff¸ff³¹f°f: ¹fWXe þf³f°fZ WX`a dIY ÀUf¸fe ³fZ dVfIYf¦fû ¸fZa EIY ·ff¿f¯f dIY¹ff AüSX ´fidÀfð WXû ¦fEÜ CX³fIZY ¨ffSXûa AûSX þ`ÀfZ ¦fbÕXf¶f IZY RcYÕX d¶fL ¦fEÜ WX¸f ¹fWX ³fWXea þf³f°fZ dIY

CXÀfe ·ff¿f¯f AüSX CXÀfe ´fiVfaÀff IZY IYfSX¯f A¸fSXeIYf AüSX ¹fcSXû´f IZY A³fZIY ´ffQSXe CX³fIZY Vf{b WXû ¦fEÜ IYûÕXIYf°ff ÀfZ ¦fE ¶fifšf Àf¸ffþ IZY ´fid°fd³fd²f ´fi°ff´f¨faQi ¸f¬fc¸fQfSX ³fZ IYûÕXIYf°ff Àf¸ff¨ffSX ·fZþZ dIY ¹fWX ½¹fbdöY Àfa³¹ffXÀf °¹ff¦f IYSX ¹fWXfa QcÀfSXûa IZY ²f³f IZY ¸ff²¹f¸f ÀfZ ´fSXfBÊ dÀ{¹fûa IZY Àff±f ·fû¦f-dUÕXfÀf IYSX SXWXf WX`Ü A¸fSXeIYf ¸fZa ´fi¨ffSX dIY¹ff dIY ¹fWX ½¹ffdöY Àfa³¹ffÀfe WX` WXe ³fWXeaÜ ¹fWX °fû IYûÕXIYf°ff IZY ¸fa¨f IYf EIY Ad·f³fZ°ff WX`, þû ¶fWXøYd´f¹ff WX` AüSX ¹fWXfa Àfa³¹ffÀfe IYf Ad·f³f¹f IYSX SXWXf WX`Ü CX³fIYf ¨fdSX{ WX³f³f IYSX³fZ IZY dÕXE, ´f`ÀfZ QZ IYSX UZV¹ffAûa IYû CX³fIZY ´ffÀf ·fZþf ¦f¹ff dIY UZ ÕXb·ff IYSX CX³fIZY ¨fdSX{ IYf ´f°f³f IYSXZaÜ CX³fIZY d¸f{ûa IZY §fSX ´f{ ·fZþZ ¦fE dIY UZ A´f³fe ¶fWXc ¶fZdMX¹fûa IYe BÀf Àfa³¹ffÀfe ÀfZ SXÃff IYSXZa, AüSX Aa°f ¸fZa EIY ´ffMXeÊ ¸fZa SXfd{ ·fûþ IZY ´f›f°fÐ CX³WXZa IYfgRYe ¸fZa dU¿f dQ¹ff ¦f¹ff, °ffdIY CX³fÀfZ ´fc¯fÊ°f: LbMXIYfSXf ´ff dÕX¹ff þfEÜ ¹fWX Àfa³¹ffÀfe A´f³fZ QZVf ÀfZ ÀfWXpûa ¸feÕX QcSX, AIZYÕXf, Vf¶Q IZY ¸ff²¹f¸f ÀfZ d¶f³ff A´f³fZ QZVf ÀfZ dIYÀfe ´fiIYfSX IYf Àf¸f±fʳf ´ffE, ·ffSX°f ¸ff°ff IZY Àf¸¸ff³f IYe SXÃff IYSX°ff SXWXf AüSX þû ÕXû¦f UZQfa°f IYe Vf¶QfUÕXe ÀfZ ´fdSXd¨f°f ·fe ³fWXea ±fZ, CX³WXZa UZQfa°f IYf Äff³f QZ IYSX, CX³WXZa A²¹ff°¸f IYf A³fb·fU IYSXf°ff SXWXfÜ n ªf³fUSXeX 2013 I 33


¸fWXfIbaY·f

Qbd³f¹ff IYf Àf¶fÀfZ ¶fOÞXf ¸fZÕXf IYSXûOÞXûa ÕXû¦fûa IYe AfÀ±ff AüSX dUäfÀf IZY ´fUÊ AüSX ÀfQe IZY Àf¶fÀfZ ¶fOÞXZ ²ffd¸fÊIY Af¹fûþ³f ¸fWXfIbYa·f IYf Af¦ffþ WXû ¨fbIYf WX`Ü BÕXfWXf¶ffQ ¸fZa ¦fa¦ff, ¹f¸fb³ff AüSX ÀfSXÀU°fe IZY Àfa¦f¸f ´fSX EIY ³f¹ff VfWXSX ¶fÀf ¦f¹ff WX`Ü 54 dQ³fûa °fIY ¨fÕX³fZ UfÕXZ ¸fWXf¸fZÕXZ IZY dÕXE BÕXfWXf¶ffQ ¸fZÕXf þû³f ¸fZa Àf·fe ¸fcÕX·fc°f ÀfbdU²ffEa WX`aÜ BÀfIZY ´fWXÕXZ BÕXfWXf¶ffQ ¸fZa IbYa·f ¸fZÕXf ÀffÕX 2000 ¸fZa ÕX¦ff ±ffÜ ¸fWXfIbYa·f ¸fZÕXZ ¸fZa ´fcSXe Qbd³f¹ff IZY ÕXû¦f Af°fZ WX`a AüSX ÕXfJûa ßfðfÕXc ¦fa¦ff ³fQe ¸fZa OXb¶fIYe ÕX¦ff°fZ WX`aÜ ¸fWXfIbYa·f IZY QüSXf³f ²f¸fÊ ¦fbøYAûa þbÕXcÀf °f±ff SXfJ ÕX´fZMXZ ³f¦ff Àff²fc Àf·fe IZY AfIY¿fʯf IYf IZYaQi WXû°fZ WX`a Ü

34 I ªf³fUSXeX 2013


WX¸ffSXZ QZVf IZY ¨ffSX ³f¦fSXûa- BÕXfWXf¶ffQ, ³ffdÀfIY, CXªþ`³f AüSX WXdSXõfSX ¸fZa ¶ffSXe-¶ffSXe ÀfZ 12 ÀffÕX ¶ffQ ¸fWXfIbYa·f ¸fZÕXf ÕX¦f°ff WX`Ü ²ffd¸fÊIY ¸ff³¹f°ffAûa IZY A³fbÀffSX, Àf¸fbQi ¸fa±f³f IZY QüSXf³f d³fIYÕXf A¸fÈ°fIYÕXVf 12 À±ff³fûa ´fSX SXJf ¦f¹ff ±ff, þWXfa A¸fÈ°f IYe ¶fcaQZa LÕXIY ¦fBÊ ±feaÜ B³f À±ff³fûa ¸fZa ÀfZ AfNX ¶fišffaOX ¸fZa ¸ff³fZ þf°fZ WX`a, AüSX ¨ffSX ²fSX°fe ´fSXÜ B³f ¨ffSXûa þ¦fWXûa ´fSX IbYa·f ¸fZÕXf ÕX¦f°ff WX`Ü dWXaQc ²f¸fÊ ¸fZa ¸ff³¹f°ff WX` dIY IbYa·f ¸fZÕXZ ¸fZa OXb¶fIYe ÕX¦ff³fZ ÀfZ ¸fûÃf IYe ´fifd~ WXû°fe WX`Ü IYSXe¶f 58 U¦fÊ dIYÕXû¸feMXSX IZY ÃfZ{ ¸fZa R`YÕXZ ´fdSXÀfSX IYû IbYÕX 6 þû³f AüSX 14 ÀfZ¢MXSXûa ¸fZa dU·ffdþ°f dIY¹ff ¦f¹ff WX`Ü IbYa·f ¸fZÕXf 14 þ³fUSXe ¹ff³fe ¸fIYSX ÀfaIiYfad°f ÀfZ VfbøY WXû³fZ þf SXWXf WX`Ü ¹fWX 10 ¸ff¨fÊ °fIY ¨fÕXZ¦ff, dþÀf¸fZa IYSXûOÞXûa ÕXû¦f ·ff¦f ÕXZa¦fZÜ BÕXfWXf¶ffQ ¸fZa IYSXe¶f PXZPÞX ÀffÕX ÀfZ IbYa·f IYe °f`¹ffdSX¹ffa IYe þf SXWXe WX`aÜ

Àf¶fÀfZ ¶fOÞXf ¸fZÕXf CX²fSX ´fd›¸fe Vfû²f IY°ffÊAûa ³fZ A´f³fZ ÕXa¶fZ A²¹f¹f³f IZY ¶ffQ ¹fZ Jûþf WX` dIY IbY·a f ¸fZÕXf BÀf Qbd³f¹ff IYf Àf¶fÀfZ ¶fOXf ¸fZÕXf WX`Ü d¶fidMXVf AüSX ·ffSX°fe¹f Vfû²fIY°ffÊAûa IZY ¨ffSX

IbYa·f IYe SXü³fIY ´fSX EIY ³fþSX ¸fZÕXZ IYf IbYÕX ¶fþMX 7 ASX¶f 58 IYSXûOÞX ÷Y´fE 193.5 WXZ¢MXZ¹fSX ¸fZa ¸fZÕXf À±fÕXÜ 22 WXþfSX ÀMÑeMX ÕXfBMXÐÀfÜ 73 Àf¶f-ÀMXZVf³f d¶fþÕXe IZYÜ 156 dIY¸fe AÀ±ffBÊ ÀfOÞXIZYa ¶f³ffBÊaÜ 550 dIY¸fe ´fZ¹fþÕX ´ffB´f d¶fLfBÊÜ 90 WXþfSX ÕXû¦f SXûþ AfEa¦fZÜ 55 dQ³f ¨fÕXZ¦ff ¸fZÕXfÜ 750 À´fZVfÕX MÑZ³fZa ¨fÕXfBÊaÜ

dIY°f³fZ À³ff³f þf³fIYfSXûa IZY ¸fb°ffd¶fIY 54 dQ³f ¨fÕX³fZ UfÕXZ BÀf ¸fZÕXZ ¸fZa IbYL dQ³f JfÀf À³ff³f WXa` þ³WXaZ IbY·a f IZY ´fi¸fbJ À³ff³f dQUÀf IYWX ÀfIY°fZ WXÜa` 14 þ³fUSXe ¸fIYSX ÀfaIiYfd°f À³ff³f 27 þ³fUSXe (´fü¿f ´fcd¯fʸff), 10 RYSXUSXe (¸fü³fe A¸ffUÀ¹ff), 15 RYSXUSXe (UÀfa°f ´fa¨f¸fe), 25 RYSXUSXe (¸ff§fe ´fcd¯fʸff) 10 ¸ff¨fÊ IYû ¸fWXfdVfUSXfd{

ÀffÕX IZY A²¹f¹f³f IZY ¶ffQ ¹fWX ¶ff°f d³fIYÕXIYSX Àff¸f³fZ A²¹f¹f³f IZY ¸fb°ffd¶fIY BÕXfWXf¶ffQ ¸fZa ¦fa¦ff, ¹f¸fb³ff AfBÊ WX`Ü OXcaOXe dUädUôfÕX¹f IZY d³fIY WXfg´fdIaYÀf AüSX AúV¹f ÀfSXÀU°fe IZY Àfa¦f¸f ´fSX WXû³fZ þf SXWXf AüSX ÀfZMa X EadOѹfcþ dUädUôfÕX¹f IZY ´fiûRZYÀfSX ÀMXeRY³f ¸fWXfIbY·a f dUä IZY Àf¶fÀfZ dUVffÕX°f¸f ²ffd¸fÊIY þ¸ffUOÞXZ SXZBÀfSX °f±ff BÕXfWXf¶ffQ dUädUôfÕX¹f IZY ´fiûRZYÀfSX ¸fZa ÀfZ EIY WX`Ü CX¸¸feQ WX` dIY BÀf ¸fWXfIbYa·f ¸fZa 10 ³ffSXf¹f¯f ßfed³fUfÀf³f IZY ³fZ°fÈ°U ¸fZa dIY¹fZ ¦fE BÀf IYSXûOÞX ÕXû¦fûa IZY ·ff¦f ÕXZ³fZ IYe Àfa·ffU³ff WX` Ü ¹fZ Vfû²fIY°ffÊ 24 þ³fUSXe, 2013 IYû BÕXfWXf¶ffQ dUädUôfÕX¹f ¸fZa EIY dUVfZ¿f IYf¹fÊIiY¸f ¸fZa A´f³fZ d³f¿IY¿fÊ IYû ´fZVf IYSXZa¦fZ Ü BÀf A²¹f¹f³f ¸fZa IbYa·f ¸fZÕXf IYû EIY AdUäÀf³fe¹f IYf¹fÊIiY¸f AüSX ´fȱUe ´fSX Àf¶fÀfZ ¶fOÞXf ¸fZÕXf ¶f°ff¹ff ¦f¹ff WX` Ü n

ªf³fUSXeX 2013 I 35


¸fWXfIbaY·f

Qbd³f¹ff IYf Àf¶fÀfZ ¶fOÞXf ²ffd¸fÊIY AfÀ±ff IYf ¸fZ»ff Vfb÷Y WXû ¨fbIYf W`XÜ AfÀ±ff IZY BÀf ¸fWXfÀf`»ff¶f ¸fZÔ Qbd³f¹ff ·fSX ÀfZ IYSXûOÞXûÔ-IYSXûOÞX ßfðf»fb Àfa¦f¸f IZY ´ff½f³f °fMX ´fSX ObX¶fIYe »f¦ff³fZ Af SXWZX W`ÔXÜ »fZdIY³f ¸fWXfIbaY·f ÀfZ øYNX ¦fE W`ÔX VfaIYSXf¨ff¹fÊÜ VfaIYSXf¨ff¹fÊ ¸fZ»ff À±f»f ´fSX ¨ffSXûÔ VfaIYSXf¨ff¹fûÔÊ IYû EIY Àff±f SXJ³fZ IYe ¸ffa¦f ´fSX AOÞZX W`ÔX ¸fû¨ffÊ Àfa·ff»ff W`X,À½ff¸fe À½føY´ff³faQ ªfe ³fZÜ B³fIYe BÀf ¸ffa¦f IYf d½fSXû²f IYSX SXWZX W`ÔX AJfOÞXfÜ d½fSXû²f IYSX³fZ ½ff»fZ AJfOÞXf ·fe ¸fWXfIbaY·f ÀfZ ¨f»fZ ªff³fZ IYe ²f¸fIYe ´fiVffÀf³f IYû QZ SXWZX W`ÔXÜ B³f Qû³fûÔ IZY ¶fe¨f IYe BÀf °fIYSXfSX ¸fZÔ RaYÀff ¸fZ»ff ´fiVffÀf³f AüSX Af»ff ´fiVffÀfd³fIY Ad²fIYfSXe dIYÀfe ¸f²¹f ¸ff¦fÊ IYe ªfb¦f°f ¸fZÔ »f¦fZ W`ÔX »fZdIY³f dRY»fWXf»f °fû EIY VfaIYSXf¨ff¹fÊ A´f³fe ¸ffa¦f IYû »fZIYSX øYNZX WXe W`ÔXÜ

36 I ªf³fUSXeX 2013

øYNX ¦fE VfaIYSXf¨ff¹fûÊa IZY SXWX³fZ IYe þ¦fWX IYû ÕXZIYSX WXbAf dUUfQ

VfbøY IYSX³fZ ¸fZa AÀf¸f±fÊ WX`Ü A¶f VfaIYSXf¨ff¹fûË IZY ¶fe¨f dLOÞXZ dUUfQ BÕXfWXf¶ffQ ¸fZa BÀf ¶ffSX IZY ¸fWXfIbY¸·f ¸fZa ª¹fûd°f¿f ¸fZa A¶f EIY ³f¹ff ¸fûOÞX Af ¦f¹ff WX` Ü õfdSXIYf ´feNX IZY ´feNX IZY VfaIYSXf¨ff¹fÊ ÀUøY´ff³faQ ÀfSXÀU°fe ³fWXea SXWXZa¦fZ VfaIYSXf¨ff¹fÊ ÀUf¸fe ÀUøY´ff³faQ ÀfSXÀU°fe IZY ¨f°fb¿´fQ Ü BÀfIYf IYfSX¯f ·fe ¶fOÞXf WXe d³fSXfÕXf WX` BÀf ¸fZÕXZ IYe ´fSXa´fSXf IYû ÕXf¦fc IYSX³fZ IYû ÕXZIYSX ¸fWXfIbY¸·f ÃfZ{ ¸fZa VfaIYSXf¨ff¹fÊ ÀUøY´ff³faQ ÀfSXÀU°fe ¨f°fbÀ´fQ ¶f³ff³fZ ¸fZa ´fWXÕXZ ÀfZ ¸füþcQ Àf·fe 13 AJfOÞXûa ³fZ ¶f`NXIY IYSX IYe ¸ffa¦f IYSX SXWXZ ±fZ, CX³fIYe BÀf ¸ffa¦f IYf AJfOÞXûa EZÕXf³f IYSX dQ¹ff WX` dIY A¦fSX ¸fWXfIbY¸·f ¸fZa ¹fWX ´fSX¸´fSXf ³fZ dUSXû²f dIY¹ff °fû VfaIYSXf¨ff¹fÊ ÀUøY´ff³faQ ÀfSXÀU°fe ÕXf¦fc IYe ¦fBÊ AüSX Àf·fe ¨ffSXûa VfaIYSXf¨ff¹fûÊa IYû EIY ¸fZÕXf LûOÞX IYSX ¨fÕXZ ¦fE WX`aÜ VfaIYSXf¨ff¹fÊ WXe þ¦fWX ¸fWXfIbY¸·f ¸fZa ¶fÀff³fZ ´fSX ´fiVffÀf³f ³fZ þûSX ÀUøY´ff³faQ ÀfSXÀU°fe IZY BÀf °fSXWX ¸fZÕXf LûOÞX IYSX dQ¹ff °fû ¸fWXfIbY¸·f IZY Àf·fe AJfOÞXZ ¸fWXfIbY¸·f ¨fÕXZ þf³fZ ÀfZ þWXfa CX³fIZY A³fb¹ffBʹfûa ¸fZa ¸ff¹fcÀfe LûOÞXIYSX ¨fÕXZ þf¹fZa¦fZÜ BÀf EZÕXf³f IZY ¶ffQ ´fiVffÀf³f WX`, °fû IbY¸·f ¸fZÕXf ´fiVffÀf³f dIYÀfe ³fBÊ ´fSXa´fSXf IYû IYû þUf¶f QZ°fZ ³fWXea ¶f³f SXWXf WX` Ü


VfaIYSXf¨ff¹fÊ ¸fWXfIbY¸·f ÃfZ{ ¸fZa VfaIYSXf¨ff¹fûË IZY ¸fWXfIbY¸·f ¶fdWX¿IYfSX IYf dUUfQ A·fe ±f¸ff ·fe ³fWXea ±ff IYe A¶f BÀf dUUfQ ¸fZa AJfOÞXZ ·fe IcYQ ´fOÞXZ WX` Ü Àf·fe 13 AJfOÞXûa ³fZ EZÕXf³f dIY¹ff WX` dIY A¦fSX ¸fWXfIbY¸·f ÃfZ{ ¸fZa UWX ¨f°fb¿´fQ ´fSX¸´fSXf ÕXf¦fc IYe ¦fBÊ °fû Àf·fe 13 AJfOÞXZ ¸fWXfIbY¸·f LûOÞXIYSX °f°IYfÕX ¨fÕXZ þf¹fZa¦fZ Ü d³fSXaþ³fe AJfOÞXf IZY Àfd¨fU ÀUf¸fe ³fSXZ³Qi d¦fSXe IYe A¦fbAfBÊ ¸fZa IYe ¦fBÊ BÀf ¸fedMXa¦f ¸fZa dIYÀfe °fSXWX IYe ³fBÊ ´fSX¸´fSXf IYû VfbøY ³f IYSX³fZ QZ³fZ IYf EZÕXf³f Àff²fb Àfa°fûa ³fZ dIY¹ff WX`Ü ¶ff§f¸¶fSXe ¸fNX ¸fZa ¸füþcQ Àf·fe AJfOÞXûa IZY ÀfQÀ¹fûa ³fZ Af´ff°f ¶f`NXIY IYSX³fZ IZY ¶ffQ ¹fWX EZÕXf³f dIY¹ff WX` Ü EIY ¸f°f ÀfZ ´ffdSX°f BÀf ´fiÀ°ffU ¸fZa IYWXf

¦f¹ff WX` dIY VfaIYSXf¨ff¹fÊ ÀUøY´ff³faQ ÀfSXÀU°fe Àf·fe VfaIYSXf¨ff¹fûË IYû EIY þ¦fWX EIY ¨füSXfWXZ IYe ¨ffSX dQVffAûa ¸fZa ¶fÀff³fZ IYe ¨f°fb¿´fQ ´fSXa´fSXf IYf SXf¦f AÕXf´f SXWXZ WX`,¹fWX CX³fIYe ÀUIYd»´f°f ÀfaIY»´f³ff WX` AüSX ¹fWX ¦f`SX VffÀ{e¹f ´fSX¸´fSXf WX`Ü BÀfIZY ´fWXÕXZ ´fi¹ff¦f ¸fZa IY·fe VfaIYSXf¨ff¹fûË IYû ¸fWXfIbY¸·f ÃfZ{ ¸fZa ³fWXea ¶fÀff¹ff ¦f¹ff WX`, dÕXWXfþf CX³WXZa ¹fWX ¸ffa¦f LûOÞXIYSX ¸fWXfIbY¸·f Àfa´f³³f IYSXf³fZ ¸fZa ¸fQQ QZ³fe ¨ffdWXE ³f dIY dþQ IYSX³fZ AüSX Q¶ffU ¶f³ff³fZ ¸fZa Ü B²fSX ª¹fûd°f¿f ´feNX IZY VfaIYSXf¨ff¹fÊ ÀUøY´ff³faQ ÀfSXÀU°fe þû IYfa¦fiZÀf IZY IYfRYe IYSXe¶f IYWXZ þf°fZ WX`, CX³WXûa³fZ ·fe Àff×R IYSX dQ¹ff WX` IYe d¶f³ff

¨f°fbÀ´fQ IYe ¸ffa¦f ´fcSXe WXEb d¶f³ff UWX ¸fWXfIbY¸·f ÃfZ{ ¸fZa Uf´fÀf ³fWXea þf¹fZ¦a fZÜ QSXAÀfÕX ¹fWX ´fcSXe ÕXOXÞfBÊ ¸fWXfIbY¸·f IZY ÀfZ¢MXSX10 ¸fZa EIY þ¦fWX ¶fÀf³fZ ÀfZ ª¹ffQf AÀfÕXe AüSX RYþÊe VfaIYSXf¨ff¹fûÊa IZY ¶fe¨f Aa°fSX ¶f³ff³fZ IYe WX`Ü VfaIYSXf¨ff¹fÊ ÀUøY´ff³faQ ÀfSXÀU°fe IYf IYWX³ff WX` IYe þ¶f EIY þ¦fWX Àf·fe VfaIYSXf¨ff¹fÊ SXWXZa¦fZ °fû ¸fWXfIbY¸·f ¸fZa RYþeÊ VfaIYSXf¨ff¹fûÊa IYe ´fWX¨ff³f AfÀff³f WXû¦fe Ü ¹fZ ¶ff°f AÕX¦f WX` IYe JbQ CX³fIYf dUUfQ ª¹fûd°f¿´feNX IYû ÕXIZ YSX ¶fSXIYSXfSX WX` dþÀf¸fZ CX³fIZY Àff±f UfÀfbQZUf³fQ ÀfSXÀU°fe ·fe A´f³ff QfUf IYSX°fZ WX`aÜ n ªf³fUSXeX 2013 I 37


ÀfadÃf´°f J¶fS

¹ffÂfe¦f¯f IÈY´f¹ff ²¹ff³f QZÔ dQne ÀfZ ¸fba¶fBÊ ´fWXÕXZ ÀÕXe´fSX : 418 `418÷Y´f¹fZ

ÀÕXee´fSX ´fSX :: `501 ÀÕX 501÷Y´f¹fZ

EÀfe-3 : `1162 1162÷Y´f¹fZ EÀfe-3 EÀfe-3 :: `1300 1300÷Y´f¹fZ EÀfe-2 : `1810

EÀfe-2 : `1948

EÀfe-1 : `3120

EÀfe-1 : `3161

dQne ÀfZ ´fMX³ff 10 ÀffÕXûa IZY ¶ffQ ´fWXÕXe ¶ffSX SXZÕXUZ IYf dIYSXf¹ff dIY°f³ff ¶fPÞXf dIYSXf¹ff ¶fPÞXf dQ¹ff ¦f¹ff WX`Ü SXZÕX ¸fa{e ´fU³f IbY¸ffSX ¶faÀfÕX 4 ÀÕXe´fSX ¢ÕXfÀf ¸fZa ´fid°f dIYÕXû¸feMXSX 6 ´f`ÀfZ ³fZ ¶fPÞXe WXbBÊ QSXûa IYe §fû¿f¯ff IYSX Qe WX`Ü ³fE ¹ff{e dIYSXf¹ff ¶fPÞXf dIYSXfE 21 þ³fUSXe IYe ¸f²¹fSXfd{ ÀfZ ÕXf¦fc WXûa¦fZÜ 4 EÀfe ¨fZ¹fSXIYfSX AüSX ±fie MXe¹fSX ßfZ¯fe ¸fZa dIYSXf¹ff ÀfbSXÃff ½¹fUÀ±ff ¸fZa Àfb²ffSX IYSX³fZ, SXZÕX¦ffdOÞX¹fûa ¸fZa 10 ´f`ÀfZ ´fid°f dIYÕXû¸feMXSX ¶fPÞXfÜ ÀfRYfBÊ ½¹fUÀ±ff ¶f³ff³fZ AüSX SXZÕXUZ ÀMXZVf³fûa IYe þf³fZa, dIY°f³fe IYMXZ¦fe Af´fIYe þZ¶f? dÀ±fd°f ¸fZa Àfb²ffSX IZY dÕXE dIYSXf¹ff ¶fPÞXfE ¦fE WX`aÜ ´fU³f IbY¸ffSX ¶faÀfÕX ³fZ IYWXf dIY SXZÕX dIYSXfE ¸fZa ¶fPÞXû°fSXe ÀfZ SXZÕXUZ IYû IYSXe¶f 66 WXþfSX IYSXûOÞX dQne ÀfZ IYûÕXIYf°ff IYf RYf¹fQf WXû¦ffÜ ¶faÀfÕX IZY ¸fb°ffd¶fIY SXZÕX ¸fa{fÕX¹f A´f³ff SXfþÀU ¶fPÞXf³fZ IYe ´fcSXe IYûdVfVf 438÷Y´f¹fZ ÀÕX ÷Y´f¹fZ ÀÕXe´fSX e´fSX::501 `529 IYSX SXWXf WX`Ü dþÀfÀfZ ¹ffd{¹fûa IYe ÀfbSXÃff AüSX ÀÕXe´fSX : `418 CX³fIYe ÀfbdU²ffAûa IZY dÕXE IYfSX¦fSX IYf¸f dIYE EÀfe-3 : 1162 `1219÷Y´f¹fZ EÀfe-3 ÷Y´f¹fZ EÀfe-3::1300 `1371 þf ÀfIZYaÜ SXZÕX ¸fa{e IZY ¸fb°ffd¶fIY BÀf ÀffÕX BIYû³ffg¸fe ¸fZa ÀÕXûOXfCX³f IYe UþWX ÀfZ SXZÕXUZ ¸ffÕX EÀfe-2 : `1905 EÀfe-2 : `2057 ·ffOÞXf AüSX ¹ff{e ·ffOÞXZ ·fe A´f³ff ÕXùf WXfdÀfÕX ³fWXea IYSX ´ff¹ff WX`Ü n EÀfe-1 : `3295 EÀfe-1 : ` 3340

38 I ªf³fUSXeX 2013

ÀÕXe´fSX : 418 `355÷Y´f¹fZ

ÀÕXee´fSX ´fSX :: `501 ÀÕX 415÷Y´f¹fZ

EÀfe-3 : `1162 999 ÷Y´f¹fZ EÀfe-3 EÀfe-3 :: `1300 1099÷Y´f¹fZ EÀfe-2 : `1490

EÀfe-2 : `1590

EÀfe-1 : `2555

EÀfe-1 : `2585

dQne ÀfZ ÕXJ³fDY ÀÕXe´fSX : 418 `232÷Y´f¹fZ

ÀÕXee´fSX ´fSX :: `501 ÀÕX 262÷Y´f¹fZ

EÀfe-3 : `1162 612 ÷Y´f¹fZ EÀfe-3 EÀfe-3 :: `1300 661 ÷Y´f¹fZ EÀfe-2 : `910

EÀfe-2 : `959

EÀfe-1 : `1560

EÀfe-1 : `1575

¸f¸f°ff ¶f³fþÊeÊ °fȯf¸fcÕX IYfa¦fiÀZ f ´fi¸fbJ

E¸f IY÷Y¯ffd³fd²f –OXeE¸fIZY ´fi¸fbJ

'Ad°fdSXöY ·ffSX IYf ¹fZ R`YÀfÕXf þ³fdUSXû²fe WXÜ` A¦fÕXZ ¸fWXe³fZ ¶fþMX Af SXWXf WXÜ` ¢¹ff ¶fþMX ÀfZ ´fWXÕXZ dIYSXfE ¸fZa ¶fPÞXû°fSXe ³f`d°fIY WX?` ¶fWX°b f WXû ¦f¹ff, WX¸f BÀfÀfZ ÀfWX¸f°f ³fWXea WXÜa` '

ÀfSXIYfSX IYf ¹fZ R`YÀfÕXf Af¸f þ³f°ff IYû ´fSXVZ ff³fe ¸fZa OXfÕX³fZ UfÕXf WXÜ` Àfe°ffSXf¸f ¹fZ¨fbSXe ³fZ°ff Àfe´feE¸f ÀfSXIYfSX QZVf IYû ¶f¶ffÊQ IYSX QZ¦fe, ÕX¦ff°ffSX IYe¸f°fûa ¸fZa BþfRYf IYSX³ff þ³fdUSXû²fe WXÜ`


¸ffWXe IZY »fQZ dQ³f

FY¿f·f Vf¸ffÊ ÀfaUfQQf°ff

A´f³fe A¦fbUfBÊ ¸fZa Qbd³f¹ff IZY ´fWXÕXZ MXe-20 ¸fWXf¸fbIYf¶fÕXZ ¸fZa MXe¸f BadOX¹ff IYû ÀfSX°ffþ ¶f³ff³fZ AüSX 28 ÀffÕX ¶ffQ MXe¸f IYû Qû¶ffSXf dUä ¨f`ad´f¹f³f ¶f³ff³fZ UfÕXZ ¸fWXZ³Qi dÀfaWX ²fû³fe IYe IYf¸f¹ff¶fe IYe B¶ffSX°f dIYÀfe IYÕX¸f IYe ¸fûWX°ffþ ³fWXea WX`Ü dIiYIZYMX IZY d´f¨f IZY EZÀfZ þfQc¦fSX IYe Àff³fe Vff¹fQ WXe d¸fÕX ´ffEÜ d¨fSXf¦f ÕXZIYSX PXcaPXZ °fû ·fe ²fû³fe IZY AÕXfUf Qbd³f¹ff ¸fZa EZÀff IYûBÊ IY~f³f ³fWXea d¸fÕXZ¦ff dþÀf³fZ A´f³fZ ³fZ°fÈ°U ¸fZa MXe¸f IYû dIiYIZYMX IZY WXSX RYfg¸fÊZMX IYf ¨f`ad´f¹f³f ¹ff ³fa¶fSX-1 ¶f³ff¹ff WXûÜ 40 I ªf³fUSXeX 2013

dUIZYMX IZY ´feLZ JOÞXZ WXûIYSX ¶fnZ¶ffþûa IYf IYSXfSX IYfRcYSX IYSX QZ³fZ UfÕXZ ²fû³fe ¶fnZ ÀfZ ·fe IYBÊ ¶ffSX B°f³fZ ·ffSXe ´fOÞXZ dIY CXÀfIYe MXeÀf dUSXû²fe MXe¸f UfÕXûa ³fZ AüSX IYdVfVf A´f³fûa ³fZ dVfï°f ÀfZ ¸fWXÀfcÀf IYeÜ ´fSX CX³¸ffQe AüSX dþïe °fcRYf³f IZY ¶fe¨f ÀfZ A´f³fe dIYV°fe IYû ¶fe¨f Àf¸faQSX ÀfZ Jea¨f IYSX dIY³ffSXZ ÕXf³fZ UfÕXf ³ffJbQf IYBÊ ¶ffSX ÀffdWXÕX ´fSX AfIYSX OXc¶f þf°ff WX`Ü ¸ffWXe IZY Àff±f ·fe d´fLÕXZ IbYL UöY ÀfZ IbYL EZÀff WXe WXû SXWXf WX`Ü A´f³fe ÀfcÓf¶fcÓf AüSX ¶fÕXf IYe SX¯f³fed°f IZY Q¸f ´fSX MXe¸f BadOX¹ff IYû 2011 IYf dUädUþZ°ff ¶f³ffIYSX ³fBÊ °ffSXeJ dÕXJ³fZ UfÕXZ ¸ffWXe IYe IYf¸f¹ff¶fe IYf ¦fifRY CXÀfIZY ¶ffQ ÀfZ WXe ³fe¨fZ dJÀfIY³fZ ÕX¦ff WX`Ü UþWX ÀffRY WX` dIY CXÀfIZY ¶ffQ ÀfZ WXe MXe¸f BadOX¹ff IYû WXSX RYfg¸fÊZMX ¸fZa ¸fbÀfÕXÀfÕX dVfIYÀ°f IYf Àff¸f³ff IYSX³ff ´fOÞX SXWXf WX`Ü dIiYIZYMX IZY ´fid°f QeUf³f¦fe IYû þb³fc³f


IYe WXQ °fIY ÕXZ þf³fZ UfÕXZ R`Y³Àf IYû A¶f ¹fZ WXfSX IY¨fûMX³fZ ÕX¦fe WX` AüSX IYÕX °fIY ·ffSX°fe¹f dIiYIZYMX IYf ´ffSXÀf ´f°±fSX IYWXÕXf³fZ UfÕXf 'I`Y´MX³f IcYÕX' QZJ°fZ WXe QZJ°fZ 'I`Y´MX³f A³fÕXIYe' ¶f³f ¦f¹ffÜ U»OXÊIY´f þe°fIYSX IYf¸f¹ff¶fe IZY Àff°fUZa AfÀf¸ff³f ´fSX ´fWXba¨fe MXe¸f BadOX¹ff IYf 2011 ¸fZa ´fWXÕXf ¶fOÞXf Bd¸°fWXf³f Ba¦ÕX`aOX QüSXf ±ffÜ ²fû³fe IYe IY~f³fe ¸fZa UWXfa CX³fIZY dÀf´ffWXe MXZÀMX dIiYIZYMX IYe ¶ffQVffWX°f AüSX U³f-OXZ IZY U»OXÊ ¨f`ad´f¹f³f WXû³fZ IYf øY°f¶ff dÕXE JZÕX³fZ ´fWXba¨fZ ±fZÜ ÕXZdIY³f A²fcSXe °f`¹ffSXe, SX¯f³fed°f IYe IY¸fe AüSX ¸fZ¬f¶ff³fûa IYû IY¸f¬fûSX Àf¸fÓf³fZ IYe ·fcÕX ¸fZWX¸ff³fûa ´fSX EZÀff ·ffSXe ´fOÞXf dIY MXZÀMX dIiYIZYMX IYe ¶ffQVffWX°f °fû dL³fe WXe Àff±f WXe ´fcSXZ QüSXZ ¸fZa MXe¸f EIY AQQ ¸f`¨f þe°f³fZ IYf Àf´f³ff ·fSX QZJ°fe SXWX ¦fBÊÜ Ba¦ÕX`aOX QüSXZ IZY ¶ffQ ¶ffSXe AfBÊ AfgÀMÑZdÕX¹ff IYe ÕXZdIY³f UWXfa ·fe Ba¦ÕX`aOX QüSXZ IYe ³ff¸fbSXfQ dVfIYÀ°f IYe IYWXf³fe QûWXSXf Qe ¦fBÊ U`ÀfZ WXfSX IYf dÀfÕXdÀfÕXf A¦fSX dUQZVfe ÀfSX¬f¸fea °fIY SXWX°ff °fû ³f¬fSX-AaQf¬f dIY¹ff þf ÀfIY°ff ±ffÜ ÕXZdIY³f ²fû³fe IYe ¶fQdIYÀ¸f°fe ¹fZ SXWXe dIY d´fLÕXe WXfSX IZY QQÊ IYû ·fbÕXf³fZ IYf þû ¸füIYf MXe¸f IYû §fSXZÕXc ÀfeSXe¬f ¸fZa d¸fÕXf CXÀfZ ·fb³ff³fZ ¸fZa ¸ffWXe ³ffIYf¸f SXWXZÜ dIiYIZYMX IZY R`Y³Àf IZY dÕXE ¹fZ ¶ff°f Àf¸fÓf ÀfZ ´fSXZ ±fe dIY WXSX RYfg¸fÊZMX ¸fZa dVfJSX °fIY ´fWXba¨f³fZ UfÕXe MXe¸f ¹fIYf¹fIY ¢¹fûa WXfSX³fZ ÕX¦fe Ü AfdJSX Uû MXe¸f þû U³f-OXZ dIiYIZYMX IYe U»OXÊ ¨f`ad´f¹f³f WX` I`YÀfZ EdVf¹ff IY´f IZY RYfB³fÕX °fIY ·fe ´fWXba¨f³fZ ¸fZa ³ffIYf¸f SXWXeÜ AüSX I`YÀfZ AfBÊ´feEÕX þ`Àfe ÕXe¦f ÀfZ Qbd³f¹ff ·fSX IYû MXÐUZaMXe-20 dIiYIZYMX IYf ¨fÀIYf OXfÕX³fZ UfÕXZ ·ffSX°fe¹f dIiYIZYMXÀfÊ ÕX¦ff°ffSX °feÀfSXe ¶ffSX MXÐUZaMXe-20 U»OXÊ IY´f IZY ÀfZ¸feRYfB³fÕX IYe QWXÕXe¬f ·fe Lc³fZ ¸fZa ³ffIYf¸f SXWXZÜ dIiYIZYMX IYû JZÕX³fZ ¹ff Àf¸fÓf³fZ UfÕXf IYûBÊ ·fe Vf£Àf ¶f°ff ÀfIY°ff WX` dIY dþÀf °fSXWX ÀfZ MXÐUZaMXe20, U³f-OXZ AüSX MXZÀMX AÕX¦f-AÕX¦f PXa¦f ÀfZ JZÕXZ þf°fZ WX`a CXÀfe °fSXWX ÀfZ ¸f`Qf³f ´fSX B³f RYfg¸fÊZMXÐÀf ¸fZa MXe¸f IYe IY~f³fe IZY dÕXE ·fe SX¯f³fed°f¹ffa AÕX¦f SXJ³fe ¬føYSXe WXû°fe WX`aÜ BÀfe Àfû¨f IZY Àff±f ¸ffWXe IYû Qû RYfg¸fÊZMX IYe IY~f³fe ÀfZ dUßff¸f QZ³fZ IYe AfUfþ ¶fbÕXaQ WXû³fe VfbøY WXbBÊ ±fe... ´fSX °fe³fûa RYfg¸fÊZMXÐÀf ¸fZa EIY IZY ¶ffQ ÕX¦ff°ffSX WXbBÊ WXfSX ²fû³fe IYe IY~f³fe ´fSX CXNX³fZ UfÕXZ ÀfUfÕXûa IYe UþWX ¶f³f ¦fBÊÜ Àf¶f IZY

¶ffQ WXIYeIY°f °fû ¹fZ WX` dIY ¶f°füSX IY~f³f 5 ÀffÕX °fIY MXe¸f BadOX¹ff IYû §fSXZÕXc d´f¨fûa ´fSX AþZ¹f SXJ³fZ UfÕXZ ²fû³fe A¦fSX Ba¦ÕX`aOX IZY dJÕXfRY §fSXZÕXc MXZÀMX ÀfeSXe¬f þe°f þf°fZ °fû Àf¶f ¸ffRY WXû þf°ffÜ ´fSX Ba¦ÕX`aOX IZY dJÕXfRY ²fû³fe IYe IY~f³fe IZY EZÀfZ IYBÊ °f±¹f Àff¸f³fZ AfE dþ³WXZa ³f¬fSX-AaQf¬f IYSX³ff ³ff¸fb¸fdIY³f WX`Ü ¸fÀfÕX³f ¸f`Qf³f ´fSX A¸fc¸f³f IcYÕX SXWX³fZ UfÕXZ ²fû³fe Ba¦ÕX`aOX ÀfeSXe¬f ¸fZa AfIiYf¸fIY AüSX dþïe dQJfBÊ dQEÜ IY·fe ¸f`¨f ¸fZa þe°f IZY dÕXE CX³WXûa³fZ d´f¨f IYf SXû³ff SXû¹ff °fû IY·fe Àff±fe dJÕXfdOÞX¹fûa IZY µÕXfg´f WXû³fZ IYe IYWXf³fe ¶f°ffBÊÜ ³f°feþf ¹fZ SXWXf dIY Ba¦ÕX`aOX ÀfZ §fSXZÕXc ÀfeSXe¬f ¸fZa WXfSX IZY ¶ffQ d¶f³ff dIYÀfe dUIY»´f IZY ¶ffSXZ ¸fZa Àfû¨fZ A¶f ²fû³fe IYe IY~f³fe Le³f³fZ IYe ·fe ¨f¨ffÊEa VfbøY WXû ¦fBÊ WX`Ü JbQ IYû dIiYIZYMX IYf þf³fIYfSX ¹ff MXZÕXedU¬f³f ¨f`³f»Àf ´fSX ¶f`NXIYSX ²fû³fe IYe IY~f³fe ´fSX dMX´´f¯fe IYSX³fZ UfÕXZ AfÕXû¨fIY ¹fZ IYWX ÀfIY°fZ WX`a dIY Vff¹fQ Àf¶f-IbYL WXfdÀfÕX IYSX ÕX³Z fZ IZY ¶ffQ ²fû³fe ¸fZa Afþ þe°f IYe ´fWXÕXZ þ`Àfe ·fcJ ³fWXea SXWX ¦fBÊ WX`Ü BÀfedÕXE dþ°f³fe ÀfcÓf¶fcÓf IZY Àff±f R`YÀfÕXZ

²fû³fe ´fWXÕXZ dÕX¹ff IYSX°fZ ±fZ A¶f ³fWXea ÕXZ ´ff°fZÜ ÕXdZ IY³f ¶fOÞXf ÀfUfÕX ¹fZ WX` dIY ¢¹ff ³ffIYf¸fe IZY BÀf QüSX IYf ´fcSXf NXeIYSXf ²fû³fe IZY dÀfSX RYûOÞX³ff ÀfWXe WXû¦ff ? ¹ff dRYSX R`Y³Àf IYû ¹fZ Àf¸fÓff¹ff þfE dIY þWXfa MXÀZ MX dIiYIZYMX ¸fZa SXfWXÕ b X QidUOÞX AüSX UeUeEÀf ÕXøf¯f þ`ÀfZ dþÞ¸¸fZQfSX AüSX A³fb·fUe IaY²fûa IYe IY¸fe IZY ¨fÕX°fZ MXe¸f BadOX¹ff IYe IYd¸f¹ffa CXþf¦fSX WXBb aÊ °fû U³f-OXZ ¸fZa Àfd¨f³f °fZQa Õ b XIYSX, UeSXZ³Qi ÀfWXUf¦f AüSX ¦fü°f¸f ¦fa·feSX IZY JSXf¶f RYf¸fÊ ÀfZ ·fe ·ffSX°f IYe ¸fbdVIYÕXZa ¶fPÞX ¦fBÊa Ü

ªf³fUSXeX 2013 I 41


U`ÀfZ AfaIYOÞXZ ÓfcNX ³fWXea IYWX°fZ ¢¹fûadIY U»OXÊIY´f 2011 ÀfZ ´fWXÕXZ AüSX ¶ffQ IZY AfaIYOÞXZ UfIYBÊ ¸fZa ²fû³fe IYe Qû AÕX¦f-AÕX¦f °fÀUeSXZa WX¸ffSXZ Àff¸f³fZ SXJ°fZ WX`aÜ ¶f°füSX ¶fnZ¶ff¬f þWXfa U»OXÊIY´f 2011 ÀfZ ´fWXÕXZ ²fû³fe IYf U³f-OXZ ¸fZa AüÀf°f 48.78 ±ff °fû UWXea U»OXÊIY´f IZY ¶ffQ CX³fIYe ³ff¶ffQ ´ffdSX¹ffZa IYfZ LXfZOXÞ dQ¹ff ªffE °ffZ BXÀf¸fZa ·fe d¦fSXf½fMX WXe AfBXÊ WX` Ü B°f³ff WXe ³fWXea MXZÀMX dIiYIZYMX ¸fZa ·fe ²fû³fe IZY ´fiQVfʳf ¸fZa ¨füaIYf³fZ UfÕXe d¦fSXfUMX AfBÊ WX`Ü ¶f°füSX IY~f³f ·fe ²fû³fe BÀf ¶fe¨f ¶fbSXe °fSXWX ³ffIYf¸f SXWXZ ¢¹fûadIY þWXfa U»OXÊIY´f ÀfZ ´fWXÕXZ °fIY ¶f°füSX U³f-OXZ IY~f³f ²fû³fe ³fZ MXe¸f IYû 21 ¸fZa ÀfZ 13 ÀfeSXe¬f ¸fZa þe°f dQÕXfBÊ ±feÜ UWXea U»OXÊIY´f IZY ¶ffQ JZÕXe ¦fBÊ 6 ÀfeSXe¬f ¸fZa ÀfZ ²fû³fe A´f³fe IY~f³fe ¸fZa MXe¸f IYû dÀfRYÊ 2 ¸fZa þe°f dQÕXf ÀfIZY ¶ffIYe 4 ¸fZa MXe¸f IYû WXfSX IYf ¸fbaWX QZJ³ff ´fOÞXfÜ MXZÀMX dIiYIZYMX ¸fZa ·fe ¹fZ AfaIYOÞXf U»OXÊIY´f ÀfZ ´fWXÕXZ IYe 11 ÀfeSXe¬f ¸fZa ÀfZ 7 þe°f AüSX 4 WXfSX ÀfZ §fMXIYSX 6 ¸fZa ÀfZ 3 þe°f AüSX 3 WXfSX ´fSX øYIY ¦f¹ffÜ BÀfe °fSXWX MXZÀMX dIiYIZYMX ¸fZa ¶f°füSX ¶fnZ¶ff¬f ·fe ²fû³fe IZY AfaIYOÞXZ 54 ¸f`¨f ¸fZa 48.06 IYe AüÀf°f ÀfZ d¦fSXIYSX 19 ¸f`¨f ¸fZa 33.03 IYe AüÀf°f °fIY ´fWXba¨f ¦fE WX`aÜ °fû ¢¹fûa ³ff ¸ff³ff þfE dIY A¶f UöY Af ¦f¹ff WX` þ¶f ²fû³fe IZY dUIY»´f IYe °fÕXfVf VfbøY IYSX Qe þfE ? ¹ff dRYSX U`Àff WXe þbAf JZÕXf þfE þ`Àff 2007 ¸fZa SXfWXbÕX QidUOÞX IZY U³f-OXZ dIiYIZYMX ÀfZ Àfa³¹ffÀf IZY ¶ffQ JZÕXf ¦f¹ff ±ffÜ 2007 ¸fZa ·ffSX°fe¹f MXe¸f IZY Ba¦ÕX`aOX QüSXZ IYe ³ffIYf¸fe IZY ¶ffQ WXfÕXfadIY MXe¸f IYe IY~f³fe IZY dUIY»´f IZY °füSX ´fSX UeSXZ³Qi ÀfWXUf¦f AüSX ¹fbUSXfþ dÀfaWX Qû-Qû QfUZQfSX ¸füþcQ

42 I ªf³fUSXeX 2013

±fZÜ ÕXZdIY³f QfaU ¸ffWXe ´fSX ÕX¦ff¹ff ¦f¹ff AüSX dRYSX þû IbYL WXbAf Bd°fWXfÀf ¶f³f ¦f¹ffÜ ¹fIYe³f³f A¶f UöY IYf °fIYfþf WX` dIY ²fû³fe IZY CXØfSXfd²fIYfSXe IYû þ»Q ÀfZ þ»Q ¨fb³f dÕX¹ff þfEÜ 2015 U»ÊOXIY´f IYû ÕXùf ¸ff³fIYSX QZJf þfE °fû dRYÕXWXfÕX MXe¸f BadOX¹ff ¸fZa BÀf dþÞ¸¸fZQfSXe IZY dÕXE ¦fü°f¸f ¦fa·feSX, dUSXfMX IYûWXÕXe AüSX ÀfbSXZVf SX`³ff °fe³f-°fe³f QfUZQfSX ³f¬fSX Af°fZ WX`aÜ ¬ffdWXSX WX` ²fû³fe IZY CXØfSXfd²fIYfSXe IYf ¨f¹f³f B³WXea °fe³f ¸fZa ÀfZ dIY¹ff þfE¦ffÜ ÕXZdIY³f ¹fWXfa ·fe ¶fOÞXf ´fZ¨f ¹fZ WX` dIY AfBÊX´feE»f IYe ¨fZ³³fBÊ Àfb´fSXdIaY¦Àf MXe¸f IZY ¸ffdÕXIY AüSX ¶feÀfeÀfeAfBÊ A²¹fÃf E³f. ßfed³fUfÀf³f IZY ¨fWX°Z fZ ²fû³fe IZY dJÕXfRY UIYfÕX°f IYü³f IYSXZ ? ´fcUÊ ÀfZÕXZ¢MXSX ¸fûdWXaQSX A¸fSX³ff±f °fû ¶fûOXÊ ´fSX Àfe²fZ-Àfe²fZ AfSXû´f ÕX¦ff°fZ WXbE IYWX ¨fbIZY WX`a dIY ¸füþcQf ÀfZÕXZ¢Vf³f IY¸fZMXe ¸fZa dIYÀfe ¸fZa ·fe Q¸f ³fWXea WX` dIY ²fû³fe IYû IY~f³fe ÀfZ WXMXf ÀfIZY'Ü BÀfe °fSXWX ´fcUÊ ·ffSX°fe¹f IY~f³f IYd´fÕX QZU IYe Àfû¨f IYWX°fe WX` dIY ²fû³fe Q¶ffU ¸fZa WX`a, CX³fIZY R`YÀfÕXZ ¦fÕX°f Àffd¶f°f WXû SXWXZ WX`a °fû ÀfZÕXZ¢MXÀfÊ IYû dUIY»´f IYe °fÕXfVf IYSX³fe ¨ffdWXEÜ ´fcUÊ IY~f³f Àfb³feÕX ¦ffUÀIYSX IYf ¸ff³f³ff WX` dIY þ¶f °fIY ²fû³fe IYû IY~f³fe ÀfZ ¶fiZIY ³fWXea dQ¹ff þfE¦ff MXe¸f IYf ´fiQVfʳf ³fWXea Àfb²fSXZ¦ffÜ IbYL EZÀfe WXe Àfû¨f d¶fVf³f dÀfaWX ¶fZQe IYe ·fe WX` dþ³fIZY ¸fb°ffd¶fIY dUSXfMX IYûWXÕXe MXe¸f IZY ·ffUe IY~f³f WXû³fZ IZY ÕXf¹fIY WX`aÜ CX³WXZa MXZÀMX dIiYIZYMX IYe IY~f³fe dþ°f³fe þ»Q QZ Qe þfE CX°f³ff ÀfWXe WXû¦ffÜ ÀfUfÕX ¹fZ ·fe WX` dIY A¦fSX ·ffSX°fe¹f dIiYIZYMX IYû 23 ÀffÕX ÀfZ ¬¹ffQf Àf¸f¹f ÀfZ A´f³fe ÀfZUfEa QZ³fZ UfÕXZ AfgÕX MXfB¸f ¦fiZMX Àfd¨f³f IZY Àfa³¹ffÀf IYf R`YÀfÕXf CX³fIZY R`Y³Àf AüSX

¶feÀfeÀfeAfBÊ IYû ³ff¦fUfSX ³fWXea ¦fbþSXf °fû ·fÕXf ²fû³fe IYû WXe ¶ffSX-¶ffSX ¸füIYf ¢¹fûa dQ¹ff þfE? ¬ffdWXSX WX` þ¶f dIYÀfe ÀfeSXe¬f ¸fZa MXe¸f IYû d¸fÕX³fZ UfÕXe þe°f IYf ßfZ¹f IY~f³f IYû dQ¹ff þf°ff SXWXf WX` °fû MXe¸f IYe ³ffIYf¸fe IZY dÕXE ·fe CXÀfZ dþÞ¸¸fZQfSX ¸ff³ff þf³ff ¨ffdWXEÜ U`ÀfZ 31 ÀffÕX IYe CX¸fi ¸fZa ´fcSXe dRYMX³fZÀf IZY Àff±f JZÕX SXWXZ ²fû³fe d³fIYMX ·fdU¿¹f ¸fZa Àfa³¹ffÀf IYf EZÕXf³f IYSX QZa¦fZ BÀf ¶ff°f IYe Àfa·ffU³ff IY¸f WXe WX` Ü ÕXZdIY³f ÀfZÕXZ¢MXÀfÊ IZY ´ffÀf EIY dUIY»´f AüSX ·fe WX` þWXfa A¦fSX Uû ¨ffWXZa °fû AÕX¦f-AÕX¦f RYfg¸fZÊMXÐÀf ¸fZa MXe¸f IZY °fe³f AÕX¦f-AÕX¦f IY~f³f SXJ ÀfIY°fZ WX`aÜ þ`ÀfZ MXZÀMX IYe IY~f³fe ÀfWXUf¦f ¹ff ¦fa·feSX IYû QZ Qe þfE, U³f-OXZ RYfg¸fÊZMX ¸fZa ²fû³fe MXe¸f IYe IY~f³fe þfSXe SXJZa þ¶fdIY MXÐUZaMXe-20 ¸fZa ¹fbUf dUSXfMX IYûWXÕXe IYû Af¬f¸ff¹ff þfEÜ EZÀff IYSX³fZ ÀfZ ³ff dÀfRYÊ MXe¸f ¸fZa ²fû³fe IYf dUIY»´f PXcaPXf þf ÀfIZY¦ff ¶fd»IY ²fû³fe IYû ·fe ¬føYSXe ¶fiZIY dQ¹ff þf ÀfIZY¦ffÜ dRYSX ·fÕXZ WXe Qû¶ffSXf ³ffIYf¸fe d¸fÕX³fZ ´fSX ÀffÕX·fSX ¶ffQ WXe ÀfZÕXZ¢MXÀfÊ Uf´fÀf ²fû³fe IYû WXe °fe³fûa RYfg¸fÊ`MXÐÀf IYe IY~f³fe Àfüa´f QZaÜ AIZYÕXZ ·ffSX°fe¹f dIiYIZYMX ¸fZa WXe EZÀff IYBÊ ¶ffSX QZJ³fZ IYû ·fe d¸fÕXf WX` ¸fÀfÕX³f 80 IZY QVfIY ¸fZa MXe¸f IYe IY~f³fe Àfb³feÕX ¦ffUÀIYSX ÀfZ ÕXZIYSX 1983 U»OXÊIY´f IZY dÕXE IYd´fÕX QZU IYû QZ Qe ¦fBÊ ±feÜ ÕXZdIY³f þ¶f IYd´fÕX IYe IY~f³fe µÕXfg´f WXbBÊ °fû BÀfZ Qû¶ffSXf Àfb³feÕX ¦ffUÀIYSX IYû MXe¸f IYe IY¸ff³f Àfüa´f Qe ¦fBÊÜ WXfÕXfadIY BÀfIZY ¶ffQ þ¶f ¦ffUÀIYSX ³fZ IY~f³fe LûOÞXe °fû dRYSX IYd´fÕX QZU IYû WXe MXe¸f IYf IY~f³f ¶f³ff dQ¹ff ¦f¹ffÜ BÀfe °fSXWX 90 IZY QVfIY ¸fZa ¸fûWX¸¸fQ A¬fWXøYïe³f ÀfZ IY~f³fe Le³fIYSX Àfd¨f³f °fZaQbÕXIYSX IYû Àfüa´fe ¦fBÊÜ ÕXZdIY³f Àfd¨f³f IZY IY~f³fe LûOÞX³fZ IZY ¶ffQ BÀfZ dRYSX EIY ¶ffSX A¬fWXøYïe³f IYû Àfüa´f dQ¹ff ¦f¹ff ±ffÜ ¶fOÞXf AüSX ÕXfJ MXIZY IYf ÀfUfÕX ¹fZ dIY QZVf ¸fZ dIiYIZYMX IZY AfIYfAûa IZY dÕXE Afþ MXe¸f ¶fOÞXe WX` ¹ff CXÀfIYf IY~f³f? ¢¹fûadIY ·fdU¿¹f IYe °fSXRY QZJ³fZ IYe ¶fþf¹f þ¶f °fIY ÀfZÕXZ¢MXÀfÊ A°fe°f IZY AfBʳfZ ¸fZa ÓffaIY°fZ SXWXZa¦fZ þe°f IYf ÀfcSXþ d³fIYÕX³ff ³ff¸fb¸fdIY³f WX`Ü ¬ffdWXSX WX` §fOÞXe ¶fOÞXZ R`YÀfÕXZ ÕXZ³fZ IYe Af ¦fBÊ WX` dþÀfIYf Af¦ff¬f A¦fSX MXe¸f IYf IY~f³f ¶fQÕXIYSX dIY¹ff þfE °fû BÀfIYf ¨fü°fSXRYf ÀUf¦f°f WXû¦ffÜ n


´ffIY ³fZ ´fLXfOÞXf ´ffdIYÀ°ff³f IZY ¶fnZ¶ffþ ³ffdÀfSX þ¸fVfZQ ³fZ ÀfeSXeþ ¸fZa 1 Vf°fIY ÕX¦ff°fZ WXbE IbYÕX 241 SX³f ¶f³ffE Ü ÀfeSXeþ ¸fZa ·ffSX°f IYe AûSX ÀfZ ¸fWXZaQi dÀfaWX ²fû³fe ³fZ EIY Vf°fIY AüSX AüSX EIY A²fÊVf°fIY ÕX¦ffIYSX ·ffSX°f IYe °fSXRY ÀfZ ÀfeSXeþ ¸fZa 203 SX³f ¶f³ffEÜ ´ffdIYÀ°ff³f IYe °fSXRY ÀfZ ÀfBÊQ Aþ¸fÕX AüSX þb³f`Q Jf³f ³fZ 3 ¸f`¨fûa IYe ÀfeSXeþ ¸fZa Àf¶fÀfZ ª¹ffQf 8 dUIZYMX dÕXEÜ ·ffSX°f IYe AûSX ÀfZ BÊVffa°f Vf¸ffÊ ³fZ ¦fZQa ¶ffþe ¸fZa Àf¶fÀfZ ª¹ffQf 7 dUIZYMX dÕXE ³fE ¶ffÕXSX ·fbU³fZäSX IbY¸ffSX ³fZ 5 dUIZYMX dÕXE

±ffÕXe ¸fZa ´fSXûÀf Qe ÀfeSXeþ ´ffdIYÀ°ff³f ³fZ ´fLfOÞXf A¶f Ba¦ÕXOa` X IYe ¶ffSXe ÀffÕX 2012 ·ffSX°fe¹f dIiYIZYMX IZY dÕXWXfþ ÀfZ IYfRYe ¶fbSXf ÀffÕX Àffd¶f°f WXAb f WXÜ` EIY ÀffÕX ´fWXÕXZ °fIY þû ÕX¦ff°ffSX °feÀfSXZ ¸f`¨f ¸fZa ¶fnZ¶ffþûa IZY µÕXf´g f Vfû IZY ¶ffUþcQ ·ffSX°fe¹f ¦fZQa ¶ffþûa ³fZ ´ffIY IZY dJÕXfRY °feÀfSXZ AüSX AfdJSXe EIYdQUÀfe¹f Aa°fSXSXfáie¹f dIiYIZYMX ¸f`¨f ¸fZa QÀf SX³f IYe SXû¸ffa¨fIY þe°f dQÕXfBÊÜ

´ffdIYÀ°ff³f ³fZ BÀf °fSXWX ÀfZ °fe³f ¸f`¨fûa IYe ßfÈ aJÕX f 2-1 ÀfZ þe°feÜ ´ffdIYÀ°ff³f IZY dJÕXfRY BÀf ´fc SX e ÀfeSX eþ ¸fZa ·ffSX ° fe¹f ¶fnZ ¶ffþ IY·fe ·fe ÕX ¹ f ¸fZa ³fWX ea dQJZÜ ´ffdIYÀ°ff³f IZ Y ´fZ À f ¶ffdÕX a ¦ f AMX ` IY ³fZ ·ffSX°fe¹f ¶fZdMXa¦f AfOXÊSX IYû °fWXÀf-³fWXÀf IYSX dQ¹ffÜ AIZY ÕX Z IY~f³f ²fû³fe IZ Y AÕXfUf IYûBÊ ·fe ·ffSX°fe¹f ¶fnZ¶ffþ ´ffIY ¶ffÕXSXûa IYf ¸fbIYf¶fÕXf ³fWXea IYSX ÀfIYfÜ ÀfeSX eþ IZ Vfb ÷ YAf°fe Qû³fûa ¸f`¨ f ´ffdIYÀ°ff³f ³fZ þe°fZa UWX ea dQne IZ Y dRYSXûþVffWX IYûMXÕXf ¸f`Qf³f ´fSX WXbE AfdJSXe ¸f`¨f ¸fZa ·ffSX°f ³fZ þe°f QþÊ IYSX ¢ÕXe³f ÀUe´f ÀfZ ¶f¨ff¹ffÜ ·fbU³fZäSX IbY¸ffSX AüSX Vf¸fe AWX¸fQ MXe¸f BadOX¹ff IYe ³fBÊ Jûþ IYWXZ þf ÀfIY°fZ WX`a ´ffdIYÀ°ff³f IZY dJÕXfRY A´f³fZ I`YdSX¹fSX IYf Af¦ffþ IYSX°fZ WXbE ·fbU³fZäSX IbY¸ffSX ³fZ ´fcSXe ÀfeSXeþ ¸fZa 5 dUIZYMX ÓfMXIZYÜ Vf¸fe AWX¸fQ ³fZ 1 ¸f`¨f JZÕXf AüSX 1 dUIZYMX d¸fÕXfÜ n

ªf³fUSXeX 2013 I 43


2013 ¸fZa IYBÊ ¶fQÕXfU ¨fZ°f³f ¨füWXf³f ´fcUÊ dIiYIZYMXSX

ÀffÕX 2012 ·ffSX°fe¹f dIiYIZYMX IZY dÕXWXfþ ÀfZ d¶f»IbYÕX ·fe A¨Lf ³fWXea IYWXf þfE¦ffÜ BÀf ÀffÕX IYû WX¸f dþ°f³fe þ»Qe ·fcÕXIYSX ³fE ÀffÕX IYe °f`¹ffdSX¹fûa ¸fZa AüSX þe°f IYe ÕXÕXIY dÕX¹fZ ¸f`Qf³f ¸fZa CX°fSXZa, WX¸ffSXZ dÕXE AüSX ·ffSX°fe¹f dIiYIZYMX IZY ·fdU¿¹f IZY dÕXE CX°f³ff WXe A¨Lf WX`Ü ÀffÕX 2012 þf°fZ-þf°fZ EIY AüSX §ffU WX¸ffSXZ ¸ff³fÀf ´fMXÕX ´fSX CXIZYSX ¦f¹ff WX`Ü ´ffdIYÀ°ff³f MXe¸f ·ffSX°f IZY ÀfadÃf~ QüSXZ ´fSX AfBÊ AüSX WX¸fZa ´fLfOÞX IYSX ¨fÕXe ¦fBÊÜ CX³fIZY °fZþ ¦fZaQ¶ffþûa IYf WX¸ffSXZ ´ffÀf IYûBÊ þUf¶f ³fWXea SXWXfÜ WX¸ffSXZ ¶fnZ¶ffþ BÀf Àf¸f¹f ¶fbSXZ RYf¸fÊ ¸fZa ¨fÕX SXWXZ WX`aÜ A¨Lf WX` dIY ³fE ÀffÕX ¸fZa dRYÕXWXfÕX EIY WXe ¸f`¨f WXfSXZ WX`aÜ ÀffÕX IYe Vfb÷YAf°f ¸fZa EIY ¸f`¨f þe°fIYSX WX¸f³fZ WXfSX IYf dÀfÕXdÀfÕXf IbYL °fû °fûOÞXf WX`Ü ÕX¦ff°ffSX WXfSXûa IYf dÀfÕXdÀfÕXf ¶faQ WXbAf WX`Ü

EIY ¶fWXb°f A¨Le þe°f WXfdÀfÕX IYe WX` MXe¸f BadOX¹ff ³fZ IYûMXÕXf IZY ¸f`Qf³f ´fSX dþÀf ´fiIYfSX WX¸ffSXe MXe¸f ³fZ 168 SX³f ¶f³ffE AüSX Vff³fQfSX ¦fZaQ¶ffþe AüSX Vff³fQfSX RYed»OXa¦f IYSX°fZ WXbE WX¸ffSXe MXe¸f ³fZ CXÀf LûMXZ ÀfZ ÀIYûSX ´fSX ·fe ´ffdIYÀ°ff³f ´fSX þe°f dQÕXfBÊ Uû A´f³fZ Af´f ¸fZa ¶fWXb°f ¶fOÞXe ¶ff°f WX` AüSX MXe¸f IZY dÕXE ¶fWXb°f ¶fOÞXe CX´fÕXd¶²f WX`Ü AfVff WX` BÀf þe°f IZY ¶ffQ MXe¸f BadOX¹ff ´fMXSXe ´fSX ÕXüMX³fZ IYe IYûdVfVf IYSXZ¦feÜ ¸f`a Àfû¨f°ff WXca dIY ÀffÕX 2013 ¸fZa ·ffSX°fe¹f MXe¸f ¸fZa °f¶QeÕXe þøYSX QZJ³fZ IYû d¸fÕXZ¦feÜ MXe¸f ¸fZa IYBÊ ³fE ¶fQÕXfU QZJ³fZ IYû d¸fÕX ÀfIY°fZ WX`aÜ WX¸ffSXZ ¶fnZ¶ffþ d´fLÕXZ ÀffÕX ´fcSXZ Àfeþ³f ³fWXea ¨fÕXZÜ A¦fSX dLMX´fbMX ´fiQVfʳfûa IYû QZJf þfE °fû EIY-Qû ¶fnZ¶ffþûa IZY AÕXfUf IYûBÊ ·fe ¶fnZ¶ffþ ÀffÕX ·fSX Àf°f°f ´fiQVfʳf ³fWXea IYSX ÀfIYf WX`Ü BÀf ÀffÕX WX¸ffSXZ ¶f`MXÐÀf¸f`³f IYû A¨Lf ´fiQVfʳf IYSX³ff WXû¦ffÜ ´ffdIYÀ°ff³f MXe¸f IYe ´fiVfaÀff IYSX³fe WXû¦fe, dþÀf ´fiIYfSX IYf Uû ¶ffdÕXa¦f AMX`IY CX³fIYf WX`, Uû A´f³fZ Af´f ¸fZa ´fiVfaÀf³fe¹f WXÜa` Afþ IZY QüSX ¸fZa þ¶fdIY

44 I ªf³fUSXeX 2013

dIiYIZYMX ¶fnZ¶ffþûa IYf JZÕX WXû°ff þf SXWXf ±ff CXÀf QüSX ¸fZa ´ÕXZBa¦f BÕXZU³f ¸fZa ´ffa¨f ¦fZaQ¶ffþûa IYe ¦fbaþfBVf SXJ³ff ¶fWXb°f ¶fOÞXe ¶ff°f WX`, ´ffdIYÀ°ff³f IYf ¦fZaQ¶ffþe AMX`IY Ba¦ÕX`aOX IYe MXe¸f ÀfZ ·fe ¶fZWX°fSX WX`Ü CX³fIYe ¦fZaQ¶ffþe IZY Àff¸f³fZ WX¸ffSXZ ¶fnZ¶ffþ IYWXea ³fWXea ¨fÕXZÜ WX¸ffSXZ Àf·fe ¶fZMXÐÀf¸f`³f AfCXMX AfgRY RYf¸fÊ ¨fÕX SXWXZ WX`aÜ IYûBÊ ·fe ¶fnZ¶ffþ ´ffdIYÀ°ff³fe ¦fZaQ¶ffþûa IYf ¸fbIYf¶fÕXf ³fWXea IYSX ÀfIYfÜ ¸fWXQaZ i dÀfaWX ²fû³fe ³fZ þøYSX ±fûOÞXfa Àfa§f¿fÊ dIY¹ff ÕXZdIY³f CX³fIZY AÕXfUf IYûBÊ ·fe ·ffSX°fe¹f ¶fnZ¶ffþ ´ffdIYÀ°ff³f IZY ´f`Àf AMX`IY IYû ÓfZÕX ³fWXea ÀfIYfÜ WX¸f ³ff °fû A¨Le Vfb÷YAf°f QZ ´ffE ³ff WXe WX¸ffSXf ¸f²¹f IiY¸f MXe¸f IYû Àfa·ffÕX ´ff¹ffÜ ´ffdIYÀ°ff³f ³fZ BÀf QüSXZ ´fSX ÕX¦ff°ffSX A¨Le dIiYIZYMX JZÕXe WX`Ü ´ffdIYÀ°ff³f BÀf ÀfeSXeþ ¸fZa A¦fSX þe°ff WX` °fû A´f³fe ¶fdPÞX¹ff ¶ffdÕXa¦f IZY ¶fc°fZ þe°ff WX`Ü ÀffÕX 2013 ¸fZa ·ffSX°fe¹f MXe¸f IYû ³fE dÀfSXZ ÀfZ A´f³fe SX¯f³fed°f¹fûa ´fSX dU¨ffSX IYSX³ff WXû¦ff ³fE dÀfSXZ ÀfZ SX¯f³fed°f¹ffa ¶f³ff³fe WXûa¦feÜ WX¸ffSXZ ¶fnZ¶ffþûa IYe ²ffSX Jû ¦fBÊ ÕX¦f°fe WX`Ü ¨ffWXZ Uû U³f OXZ WXû ¹ff MXZÀMX dIiYIZYMX Qû³fûa ¸fZa WXe WX¸ffSXZ Aû´f³fÀfÊ ÕX¦ff°ffSX RZYÕX SXWXZ WX`aÜ WX¸ffSXZ Aû´f³fÀfÊ IYû MXe¸f IYû A¨Le Vfb÷YAf°f QZ³fe WXû¦feÜ JfÀfIYSX Ba¦ÕX`aOX MXe¸f IZY dJÕXfRY MXe¸f IZY Aû´f³fÀfÊ IYe ¶fWXb°f ¶fOÞXe dþ¸¸fZQfSXe WX`Ü ÀfWXUf¦f IYe A³fb´fdÀ±fd°f ¸fZa A¶f þøYSXe WX` dIY ¦fü°f¸f ¦fa·feSX IYû Àfa·fÕXIYSX MXe¸f IYû EIY NXûÀf Vfb÷YAf°f QZ³fZ IYe dþ¸¸fZQfSXe WX`Ü ¦fa·feSX IZY ¶ffSXZ ¸fZa þøYSX IYWXca¦ff dIY Uû Ba¦ÕX`aOX IYe ÀfeSXeþ AüSX ´ffIY ÀfeSXeþ ¸fZa RZYÕX þøYSX SXWXZ WX`aÜ ÕXZdIY³f BÀfIZY ´fWXÕXZ CX³WXûa³fZ SX³f þøYSX ¶f³ffE WX`aÜ Qû³fûa IZY

SX³f ¶f³ff³fZ ÀfZ ·ffSX°fe¹f dIiYIZYMX ´fSX ¶fWXb°f AÀfSX ´fOXf WX`Ü WX¸ffSXe ¶fnZ¶ffþe IYû A¨Le Vfb÷YAf°f ³f d¸fÕX ´ff³fZ ÀfZ ´fcSXe ¶fnZ¶ffþe IiY¸f RZYÕX WXû°ff SXWXf WX`Ü WX¸ffSXZ ÀfZÕXZ¢MXÀfÊ ³fZ Adþa¢¹ff SXWXf¯fZ AüSX ¨fZ°fZäSX ´fbþfSXf IYû ¸füIYf dQ¹ff WX`Ü ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` dIY B³fIZY Af³fZ ÀfZ MXe¸f IZY ¶f`dMXa¦f AfOXÊSX IYû ¸fþ¶fc°fe d¸fÕXZ¦feÜ þWXfa °fIY ¸fWXZaQi dÀfaWX ²fû³fe IYf ÀfUfÕX WX` ¹fZ CX³fIZY DY´fSX d³f·fÊSX IYSX°ff WX`, ÕXZdIY³f ¸fZSXf °fû À´fá dU¨ffSX ¹fWXe WX` dIY °fe³f RYfSX¸fZMX ¸fZa EIY ÀfZ A´f³fZ IYû ¸fböY IYSX³ff ¨ffdWXEÜ dþÀfÀfZ CX³WXZa ±fûOÞXf AfSXf¸f d¸fÕXZ AüSX Uû dIiYIZYMX IZY ¶ffIYe ¶f¨fZ Qû RYf¸fÊZMX ´fSX A´f³ff ²¹ff³f IZYadQi°f IYSX ÀfIZYaÜ Uû ¶f°füSX IY~f³f, dUIZYMX IYe´fSX AüSX ¶fnZ¶ffþ MXe¸f IZY AWX¸f dWXÀÀff SXWXZ WX`a BÀfIZY AÕXfUf Uû AfBÊ´feEÕX ·fe JZÕX°fZ WX`aÜ ÀffÕX·fSX ¸fZa B°f³fe ª¹ffQf dIiYIZYMX Af´fIYû ±fIYf QZ°fe WX` AüSX IYWXea ³ff IYWXea Af´fIZY ´fiQVfʳf IYû IY¸fþûSX IYSX QZ°fe WX`Ü CX³fIYû ¶fiZIY ÕXZ³fZ IYe ¶fWXb°f AfUV¹fIY°ff WX`Ü A¦fSX Uû ¶fiZIY ³fWXea ÕXZ¦fZ °fû CX³WXZa ¨fûMX ÕX¦f þfE¦fe CX³WXZa þ¶fSX³f ¶fiZIY ÕXZ³ff WXû¦ffÜ 2013 ¸fZa AfÀMÑZdÕX¹ff IYe MXe¸f ·ffSX°f IZY QüSXZ ´fSX Af SXWXe WX`Ü MXe¸f BadOX¹ff IZY dÕXWXfþ ÀfZ AfÀMÑZdÕX¹ff IZY dÕXE ¹fZ QüSXf IYfRYe ¸fWX°U´fc¯fÊ WX`Ü AfÀMÑZdÕX¹ff IZY Qû ¸fWXf³f dJÕXfOÞXe dSXIYe ´fûdMXa¦f AüSX ¸ffBIY WXÀfe ³fZ Àfa³¹ffÀf ÕXZ dÕX¹ff WX`Ü Qû³fûa WXe J°fSX³ffIY ´ÕXZ¹fSX ±fZ AüSX ÕX¦ff°ffSX SX³f ¶f³ff SXWXZ ±fZÜ WX¸ffSXZ ¹fWXfa ·fe d¸fdOXÕX AfOXÊSX IZY ¶fnZ¶ffþûa SXfWXbÕX QidUOÞX AüSX UeUeEÀf ÕXøf¯f dSXMXf¹fSX WXû


QZJ³fZ IYû d¸fÕXZa¦fZ MXe¸f ¸fZa ¨fbIZY WX`a, Qû³fûa WXe MXe¸fZa ´fb³fÊd³f¸ffʯf IZY QüSX ÀfZ ¦fbþSX SXWXe WX`Ü BÀf dÕXE WX¸ffSXZ dÕXWXfþ ÀfZ AfÀMÑZdÕX¹ff IYf ¹fZ QüSXf IYfRYe ¸fWX°U´fc¯fÊ WX`Ü ·ffSX°fe¹f MXZÀMX MXe¸f IZY dÕXWXfþ ÀfZ A¦fSX QZJZa °fû ¸fbÓfZ SXfWXbÕX QidUOÞX AüSX UeUeEÀf ÕXøf¯f IYf MXe¸f ÀfZ dUQf WXû³ff AJSX°ff WX` ¶fd»IY BÀf Àfa¶fa²f ¸fZa Qû ¸f°f WXû ÀfIY°fZ WX`aÜ EIY °fû ¹fZ dIY þ¶fdIY WX¸ffSXZ ´ffÀf ¸f²¹fIiY¸f ¸fZa IYûBÊ EZÀff ¶fnZ¶ffþ ³fWXea WX` þû B³fIYe þ¦fWX ÕXZ ÀfIY°ff WXû °f¶f B³fIYf MXe¸f ¸fZa ³ff WXû³ff MXe¸f IZY dÕXE ³fbIYÀff³f QZWX WX`Ü ÕXZdIY³f dRYSX ¸fZSXZ þZWX³f ¸fZa ¹fZ ·fe CX·fSX°ff WX` dIY AfdJSX IY¶f °fIY WX¸f SXfWXbÕX QidUOÞX AüSX ÕXøf¯f IYû dJÕXf°fZ SXWXZa¦fZ IY¶f °fIY WX¸f CX³f ´fSX d³f·fÊSX SXWXZa¦fZ ¢¹ff A¶f Àf¸f¹f ³fWXea Af ¦f¹ff WX` dIY WX¸fZa ³fBÊ ´fü²f ³fE SXfWXbÕX AüSX ³fE ÕXøf¯f MXe¸f ¸fZa ÕXf³ff ¨ffdWXEÜ ³fE ÕXû¦fûa IYû ¸füIYf d¸fÕX³ff WXe ¨ffdWXEÜ A¶f °fû ³fE ÕXû¦fûa IYû QZJ³ff AüSX ´fSXJ³ff WXe ´fOÞXZ¦ffÜ SXûdWX°f Vf¸ffÊ IYû A¶f AüSX ¸füIZY ³fWXea dQE þf³fZ ¨ffdWXE, ¸f`a ¸ff³f°ff WXca dIY SXûdWX°f Vf¸fÊf ¶fWXb°f ´fid°f·ffVffÕXe dJÕXfOÞXe WX`aÜ Uû ·ffSX°fe¹f dIiYIZYMX IZY dÕXE ¶fWXb°f ÀffSXZ ¸f`¨f JZÕX ¨fbIZY WX`aÜ A¶f WX¸fZa SXûdWX°f IYû IbYL Àf¸f¹f IZY dÕXE dUßff¸f QZIYSX QcÀfSXZ ¹fa¦f ´ÕXZ¹fÀfÊ IYû ¸füIYf QZ³ff ¨ffdWXEÜ WX¸ffSXZ ´ffÀf ¸f³fûþ d°fUfSXe WX`a þû ÕX¦ff°ffSX A¨Lf ´fiQVfʳf IYSX SXWXZ WX`a, AüSX ¶fWXb°f A¨LZ RYe»OXSX ·fe WX`aÜ d³fd›°f WXe CX³fIYû ¸füIYf d¸fÕX³ff ¨ffdWXEÜ ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` dIY AaOXSX 19 ¸fZa MXe¸f BadOX¹ff IYf ³fZ°fÈ°U IYSX³fZ UfÕXZ Ad·f³fU ¸fbIaYQ ·fe IYfRYe ´fid°f·ffVffÕXe ¶fnZ¶ffþ WX`a CX³fIYû ·fe MXe¸f ¸fZa ÕXf³fZ IYe IYûdVfVf IYSX³fe ¨ffdWXEÜ ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` A¦fSX SXûdWX°f Vf¸ffÊ IYû B°f³ff ¸füIYf QZ SXWXZ WX`a °fû WX¸fZa dVfJSX ²fU³f,¸fbSXÕXe dUþ¹f AüSX Ad·f³fU ¸fbIaYQ

IYû ·fe ³fWXea ·fcÕX³ff ¨ffdWXEÜ A¨Lf WXû¦ff A¦fSX WX¸f MXZÀMX IZY dÕXE AÕX¦f MXe¸f IYû ¨f¹f³f IYSXZaÜ U³fOXZ IZY dÕXE AÕX¦f MXe¸f IYf ¨f¹f³f IYSX³ff ¨ffdWXE dþÀfÀfZ ª¹ffQf ÀfZ ª¹ffQf dJÕXfdOÞX¹fûa IYû ¸füIYf d¸fÕXZÜ °fZþ ¦fZaQ¶ffþe IYe ¶ff°f IYSXZa °fû WXfÕX WXe ¸fZa MXe¸f BadOX¹ff IYû Qû ³fE °fZþ ¦fZaQ¶ffþ ·fbU³fZäSX IbY¸ffSX AüSX Vf¸fe d¸fÕXZ WX`aÜ ·fbU³fZäSX IbY¸ffSX UWXfa ´fSX ÀfRYÕX WXûa¦fZ þWXfa ¦fZaQ dÀUa¦f WXû°fe WX`Ü ÕXZdIY³f þWXfa dÀUa¦f ³fWXea WXû¦fe ´ffMXf dUIZYMX WXû¦feÜ UWXfa ·fbU³fZäSX IZY dÕXE A´f³fe À´feOX ´fSX IYf¸f IYSX³ff WXû¦ffÜ ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` dIY Uû IYfRYe MX`ÕXZaMXZOX ´ÕXZ¹fSX WX`a, Vf¸fe AWX¸fQ ·fe IYfRYe A¨Le ¦fZaQ¶ffþe IYSX SXWXZ WX`a Ü ´ffdIYÀ°ff³f IZY Àff±f ¸f`¨f IZY QüSXf³f Qû³fûa ¦fZaQ¶ffþûa ³fZ IYfRYe ´fi·ffdU°f dIY¹ff WXÜ` ÕXdZ IY³f ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` dIY B³f ³fE °fZþ ¦fZaQ¶ffþûa IZY Àff±f Àff±f WX¸fZa WX¸ffSXZ ´fbSXf³fZ °fZþ ¦fZaQ¶ffþûa CX¸fZVf ¹ffQU,U÷Y¯f ESXf³f,þWXeSX AüSX BSXRYf³f IYe °fSXRY ·fe ²¹ff³f QZ³ff ´fOÞXZ¦ff þøYSXe WX` dIY WX¸fZa B³f dJÕXfdOÞX¹fûa IYf dSXWXZd¶fdÕXMXZVf³f A¨LZ ÀfZ IYSXUf³ff ¨ffdWXEÜ °ffdIY Af³fZ UfÕXZ Àf¸f¹f ¸fZa WX¸ffSXZ ´ffÀf B°f³fe ²ffSXQfSX ¦fZaQ¶ffþe WXû dIY EIY IZY ¨fûdMXÕX WXû³fZ IZY ¶ffQ WX¸ffSXZ ´ffÀf QcÀfSXf Afg´Vf³f °fbSXa°f d¸fÕXZÜ ÀffÕX 2013 IYe A·fe °fû Vfb÷YAf°f WX` A·fe Ba¦ÕX`aOX IZY Àff±f ÀfeSXeþ WX`

BÀfIZY ¶ffQ ·ffSX°f IYû AfÀMÑZdÕX¹ff ÀfZ d·fOÞX³ff WX` BÀf ÀffÕX IYfRYe dIiYIZYMX JZÕX³fe WX` MXe¸f BadOX¹ff IYûÜ MXe¸f IZY dÕXE A¶f d¶f³ff Àfd¨f³f IZY JZÕX³ff ÀfeJ þf³ff ¨ffdWXEÜ Àfd¨f³f ³fZ 22 ÀffÕX ·ffSX°fe¹f dIiYIZYMX IYe IYfRYe ÀfZUf IYe Uû IYfRYe ¸fWXf³f dJÕXfOXe WX` AüSX ·ffSX°fe¹f dIiYIZYMX IYû CX³f IYf ¹fû¦fQf³f ¶fWXb°f ª¹ffQf WX`Ü ´fcSXf ÀffÕX ·ffSX°fe¹f dIiYIZYMX MXe¸f IZY dÕXE ¨fb³füd°f¹fûa ·fSXf WX`Ü MXe¸f ´fdSXU°fʳf IZY QüSX ÀfZ ¦fbþSX SXWXe WX` UdSXâ dJÕXfOÞXe þf SXWXZ WX`a AüSX ³fE dJÕXfOXe Af SXWXZ WX`a ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` A¶f MXe¸f ³fE Jc³f ¸fZa ³fE þ³fSXZVf³f IZY Àff±f þ»Q WXe þe°f³ff ÀfeJ þfE¦feÜ n

ªf³fUSXeX 2013 I 45


³ff-'´ffIY' BXSXfQf

IYSXfSXf þUf¶f QZ³ff WXû¦ff ´ffdIYÀ°ff³fe ÀfZ³ff ³fZ d´fLÕXZ dQ³fûa dþÀf °fSXWX ÀfZ ·ffSX°fe¹f ÀfZ³ff IZY Qû þUf³fûa IYe ³fÈVfaÀf WX°¹ff IYe WX` Uû CX³fIYe ³ff´ffIY AüSX IYf¹fSXf³ff WXSXIY°f WX`Ü QSXAÀfÕX ·fSX°f U¸ffÊ ´ffdIYÀ°ff³f BÀf Àf¸f¹f ¨ffSXûa °fSXRY ÀfZ SXÃff dUVfZ¿fÄf ¸fbdVIYÕXûa ÀfZ d§fSX ¦f¹ff WX`Ü ´ffdIYÀ°ff³f IYû ÕX¦f SXWXf WX` dIY IYV¸feSX CX³fIZY WXf±f ÀfZ d³fIYÕXf þf SXWXf WX`Ü Uû IYV¸feSX ¸fZa d´fLOÞX°ff WXbAf dQJ SXWXf WX`Ü ¢¹fûadIY BÀf Àf¸f¹f IYV¸feSX ¸fZa ¶ffIYf¹fQf EIY ÕXûIY°ffad{IY ÀfSXIYfSX WX` þWXfa ÕX¦ff°ffSX ´fi¦fd°f WXû SXWXe WX`Ü ²feSXZ-²feSXZ IYV¸feSX IYf ¸fbïf Aa°fSXSXfáie¹f Àf¸fbQf¹f IZY ²¹ff³f ÀfZ WXMX SXWXf WX`Ü ·ffSX°fe¹f ÀfZ³ff ³fZ IYV¸feSX IZY IYBÊ ÀffSXZ JcaJfSX Af°fadIY¹fûa IYû J°¸f IYSX dQ¹ff WX`Ü IYV¸feSX ¸fZa EIY ÕXûIY°ffad{IY ÀfSXIYfSX IYf¸f IYSX SXWXe WX`Ü IYfRYe WXQ °fIY IYV¸feSX ¸fZa BÀf UöY EIY Vffad°f´fc¯fÊ ¸ffWXüÕX ¶f³ff WXbAf WX`Ü

46 I ªf³fUSXeX 2013

´ffIY ÀfZ³ff ¶fWXb°f dQ³fûa ÀfZ IYûdVfVf IYSX SXWXe WX` dIY I`YÀfZ IYV¸feSX ¸fZa WXfÕXf°f d¶f¦ffOÞXZ þfEaÜ AüSX IYBÊ ÀffÕXûa ÀfZ Uû ¨ffWX°fZ WX`a dIY IYV¸feSX IZY ¸fbïZ IYû Ufd´fÀf Aa°fSXSXfáÑe¹f RYûIYÀf ¸fZa ÕXf¹ff þf¹fZÜ QcÀfSXe °fSXRY ´ffdIYÀ°ff³f IZY AaQSX ·fe B°f³fe ª¹ffQf JÕX¶fÕXe ¸f¨fe WXbBÊ WX`, UWXfa IYBÊ ÀffSXZ Af°faIYe Àf¸fcWX ´f`Qf WXû ¦fE WX`a, °fWXSXeIZY °ffdÕX¶ff³f ÀfSXeJZ Af°faIYe Àf¸fcWX þû IY·fe ´ffIY ÀfZ³ff IZY ÀfWX¹fû¦f ÀfZ ¶f³fZ ±fZ Uû A¶f ´ffdIYÀ°ff³f IYe ÀfZ³ff IYû WXe d³fVff³ff ¶f³ff SXWXZ WX`aÜ BÀf °fSXWX ´ffIY ÀfZ³ff IYû °fe³f °fSXRY ÀfZ ¨fb³füd°f¹ffa WX`a EIY °fû Af°fadSXIY ÀfbSXÃff IYf Qfd¹f°U QcÀfSXf ARY¦ff³f Àfe¸ff ´fSX Afa°fIY IZY dJÕXfRY þa¦f AüSX °feÀfSXf ·ffSX°f IZY Àff±f ÕX¦fe Àfe¸ff ´fSXÜ


¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` dIY ´ffdIYÀ°ff³f d¶fJSX SXWXf WX`Ü UWXfa ´fSX AÕX¦ffU UfQe °ffIY°fZa ¶fWXb°f °ffIY°fUSX WXû ¦fBÊa WX`aÜ ´ffdIYÀ°ff³f IYe ÀfZ³ff CX³f ´fSX IYf¶fc ³fWXea ´ff SXWXe WX`Ü ´ffdIYÀ°ff³f IYû EIYþbMX SXJ³fZ IZY dÕXE CX³fIZY ´ffÀf EIY WXe °fSXeIYf WX` dIY ·ffSX°f dUSXû²fe ·ffU³ffAûa IYf Àf¸fbaQSX ¶fWXf Qû ´ffIY ÀfZ³ff ¨ffWX SXWXe WX` dIY dIYÀfe °fSXWX ´ffdIYÀ°ff³f IZY AaQSX ·ffSX°f dUSXû²f ·ffU³ff IYf Àf¸fbaQSX dWXÕXûaSXZ ¸ffSX³fZ ÕX¦fZ BÀfIZY dÕXE ´ffIY ÀfZ³ff SX¯f³fed°fIY °füSX ´fSX IYQ¸f CXNXf

SXWXe WX`Ü CX³fIZY ´ffÀf ´fWXÕXf °fSXeIYf WX` dIY BadOX¹ff ´ffdIYÀ°ff³f ´fSX WX¸fÕXf IYSXZ BÀfÀfZ ´ffdIYÀ°ff³f IZY AaQSX EIY SXfáÑUfQ IYe ·ffU³ff ´f³f´f þfE¦fe AüSX ÕXû¦fûa IYf ²¹ff³f Afa°fdSXIY Àf¸fÀ¹ffAûa ÀfZ WXMX þfE¦ff,AüSX ´ffdIYÀ°ff³f d¶fJSX³fZ ÀfZ ¶f¨f þfE¦ffÜ ÕXZdIY³f ·ffSX°f ¹fZ IYQ¸f IY·fe ³fWXea CXNXfE¦ffÜ ¢¹fûadIY ·ffSX°f ÀfSXIYfSX IYû ´f°ff WX` dIY ´ffdIYÀ°ff³f d¶fJSX SXWXf WX`Ü ´ffdIYÀ°ff³f ÀfZ³ff IZY ´ffÀf QcÀfSXf °fSXeIYf WX` dIY IYV¸feSX ¸fZa Af°faIYe ¦fd°fdUd²f¹fûa IYû ¶fPÞXfUf dQ¹ff þfEÜ BÀfÀfZ Aa°fSXSXfáÑe¹f Àf¸fbQf¹f IZY Àff¸f³fZ IYV¸feSX EIY ¶ffSX dRYSX EIY ¸fbïZ IZY °füSX ´fSX Àff¸f³fZ Af þfE¦ffÜ BÀfÀfZ ´ffdIYÀ°ff³fe AfUf¸f IYû ·ffSX°f IZY dJÕXfRY EIYþbMX dIY¹ff þf ÀfIY°ff WX`Ü ´ffdIYÀ°ff³f IYe ÀfZ³ff ³fZ ·ffSX°fe¹f Àf`d³fIYûa IZY dJÕXfRY þû ¶f¶fÊSX°ff dQJfBÊ WX`, Uû ÀfZ³ff IYe IYV¸feSX ´fSX Aa°fSXSXfáÑe¹f Àf¸fbQf¹fûa IYf ²¹ff³f IZYadQi°f IYSX³fZ IYe ³fed°f IYf dWXÀÀff WX`Ü ¸f`a Af´fIYû ¹ffQ dQÕXf³ff ¨ffWX°ff WXca 1999 ¸fZa ·fe ´ffIY ÀfZ³ff ³fZ EIY ·ffSX°fe¹f Àf`d³fIY IYe WX°¹ff IYSX CXÀfIYf VfU SXfáÑ´fd°f ´fSXUZþ ¸fbVfSXÊRY IYû °fûWXRZY ¸fZa dQ¹ff ±ff AüSX SXfáÑ´fd°f ¸fbVfSXÊRY ³fZ CX³fIYû ¶f²ffBÊ Qe ±feÜ ´ffIY ÀfZ³ff IYe BÀf IiYcSX°ff IYf ÕXa¶ff Bd°fWXfÀf SXWXf WX` WX¸ffSXZ I`Y´MX³f IYfdÕX¹ff IZY Àff±f ·fe ´ffIY ÀfZ³ff BÀf °fSXWX IYe IiYcSX°ff IYSX ¨fbIYe WX`Ü ´ffdIYÀ°ff³f IYe ÀfZ³ff BÀf Àf¸f¹f ´fSXZVff³fe IYe WXfÕX°f ¸fZa WX`Ü ´ffdIYÀ°ff³f IYe ÀfZ³ff ³fZ dþ³f Af°fadIY¹fûa IYû

¶fPÞXfUf dQ¹ff ±ff Uû WXe A¶f ´ffdIYÀ°ff³f IYe ÀfZ³ff IZY dÕXE ¶fWXb°f ¶fOÞXf J°fSXf ¶f³f ¦fE WX`aÜ

´ffIY ÀfZ³ff IYf QÀ°ffUZþ LÕXfUf WX` ´ffdIYÀ°ff³f BÀf Àf¸f¹f ¨ffSXûa °fSXRY ÀfZ ¸fbdVIYÕXûa ÀfZ þcÓf SXWXf WX`Ü EIY °fSXRY IYû ´ffdIYÀ°ff³f ARY¦ffd³fÀ°ff³f ¸fZa dJa¨ff WXbAf WX`Ü ARY¦ff³f Àfe¸ff ÀfZ ÀfMXe ´ffIY Àfe¸ff ´fSX ´ffdIYÀ°ff³f IYe ÀfZ³ff A¸fZdSXIYe AüSX ³ffMXû ÀfZ³ffAûa IZY Àff±f Af°fadIY¹fûa IZY Àff±f Qû-Qû WXf±f IYSX SXWXe WX`aÜ BÀfIZY Àff±f Àff±f ´ffdIYÀ°ff³f IYe ÀfZ³ff §fSXZÕXc ¸fbdVIYÕXûa AüSX ·ffSX°f ÀfZ ÕX¦f°fe Àfe¸ff ´fSX RaYÀff WXbAf WX`Ü ¹fbð IYe SX¯f³fed°f ¸fZa EZÀff WXû°ff WX` dIY A¦fSX Af´f Àf·fe þ¦fWX RaYÀfZ WXbE WXû °fû Af´f IYû Àf¶fÀfZ ÀffµMX MXfSX¦fZMX ´fSX ²¹ff³f IZYadQi°f IYSX³ff ¨ffdWXEÜ BÀf Àf¸f¹f ´ffdIYÀ°ff³f IYe ³fþSX ¸fZa ·ffSX°f EIY ÀffµMX MXfSX¦fZMX WX` AüSX ·ffSX°f ´ffdIYÀ°ff³f IZY dÕXE QbV¸f³f ³fa¶fSX 1 ·fe WX`Ü ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` dIY ´ffdIYÀ°ff³f IYe ÀfZ³ff ³fZ þû A´f³ff QÀ°ffUZþ þfSXe dIY¹ff WX` dIY §fSXZÕXc Af°faIY ·ffSX°f IZY ¸fbIYf¶fÕXZ ª¹ffQf ¶fOÞXf J°fSXf WX` ¹fZ ´ffIY ÀfSXIYfSX IYe AüSX ÀfZ³ff IYe EIY ¨ffÕX WX` °ffdIY ·ffSX°f ÀfSXIYfSX IYû dSXÓff¹ff þf ÀfIZYÜ WX¸ffSXZ ´fi²ff³f¸fa{e OXfg ¸f³f¸fûWX³f dÀfaWX WX¸fZVff ÀfZ ´ffdIYÀ°ff³f IZY ´fid°f ³fSX¸f dQÕX SXWXZ WX`aÜ CX³fIYe ´ffdIYÀ°ff³f IZY dJÕXfRY WX¸fZVff ÀfZ ³fSX¸f ³fed°f¹ffa SXWXe WX`aÜ Vff¹fQ BÀfIYf IYfSX¯f ¹fZ WX` dIY CX³fIYe ´f`QfBVf ´ffdIYÀ°ff³f ¸fZa WXbBÊ WX`Ü

ªf³fUSXeX 2013 I 47


³ff-'´ffIY' BXSXfQf

ÀfUfÕX ¹fZ ³fWXea WX` dIY ´ffdIYÀ°ff³f ¢¹ff IYSX SXWXf WX`Ü ÀfUfÕX ¹fZ WX` dIY WX¸f CX³fIZY dJÕXfRY ¢¹ff IYQ¸f CXNXf SXWXZ WX`aÜ ¸fZSXf ¸ff³f³ff WX` dIY A¦fSX ·ffSX°f NXûÀf IYQ¸f ³fWXea CXNXf°ff WX` °fû WX¸ffSXe ÀfZ³ff IYf ¸f³fû¶fÕX MXcMX þfE¦ffÜ Àfûd¨fE d¶f³ff ²fOÞX UfÕXf VfSXeSX A¦fSX dIYÀfe ¦ffaU ¸fZa þfE¦ff °fû UWXfa ´fSX ÕXû¦fûa IYe ¢¹ff ´fid°fdIiY¹ff WXû¦fe CX³f ÕXû¦fûa IZY ¦fbÀÀfZ IYf ¢¹ff WXfÕX WXû¦ffÜ ÀfSXIYfSX IZY dJÕXfRY ÕXû¦fûa IYe ¢¹ff ´fid°fdIiY¹ff WXû¦feÜ WX¸ffSXe ÀfSXIYfSX IYe ÕX¨fSX dUQZVf ³fed°f IYe Ba°fWXf QZdJE dIY ´ffdIYÀ°ff³f ÀfSXIYfSX ³fZ ´fcUÊ SXfáÑ´fd°f ´fSXUZþ ¸fbVfSXÊRY IZY dJÕXfRY ¦f`SX þ¸ff³f°fe UfSXaMX þfSXe IYSX SXJf WX` ÕXZdIY³f WX¸ffSXe ÀfSXIYfSX CX³WXZa ·ffSX°f Af¸fad{°f IYSX SXWXe WX`Ü WX¸ffSXe ÀfSXIYfSX ´ffdIYÀ°ff³f IZY Afa°fdSXIY ÀfbSXÃff ¸fa{e SXWX¸ff³f ¸fdÕXIY IYû ¶fbÕXfIYSX CX³fIYe AfU·f¦f°f IYSX°fe WX` Uû Af°fZ WX`a ÀfSXIYfSX IZY Àff±f ÀfòfU IYe ¶ff°f IYSX°fZ WX`a AüSX E¹fSX´fûMXÊ ´fSX ´fWXba¨f°fZ WXe Ufd´fÀf A´f³fZ Af°faIYUfQ SXf¦f ´fSX ÕXüMX Af°fZ WX`aÜ EZÀfZ ÕXû¦fûa IZY dÕXE WX¸ffSXe ÀfSXIYfSX IZY ´ffÀf IYûBÊ NXûÀf ³fed°f ³fWXea WX`aÜ ·f¦fUf³f IYSXZ IY·fe EZÀff ³ff WXû dIY ·ffSX°fe¹f ÀfZ³ff IYf IYûBÊ þUf³f A´f³fe ´fbSXf³fZ þ¸ff³fZ IYe

¸fZSXf ¸ff³f³ff WX` dIY A¦fSX ·ffSX°f NXûÀf IYQ¸f ³fWXea CXNXf°ff WX` °fû WX¸ffSXe ÀfZ³ff IYf ¸f³fû¶fÕX MXcMX þfE¦ffÜ Àfûd¨fE d¶f³ff ²fOÞX UfÕXf VfSXeSX A¦fSX dIYÀfe ¦ffaU ¸fZa þfE¦ff °fû UWXfa ´fSX ÕXû¦fûa IYe ¢¹ff ´fid°fdIiY¹ff WXû¦fe CX³f ÕXû¦fûa IZY ¦fbÀÀfZ IYf ¢¹ff WXfÕX WXû¦ffÜ ÀfSXIYfSX IZY dJÕXfRY ÕXû¦fûa IYe ¢¹ff ´fid°fdIiY¹ff WXû¦feÜ

48 I ªf³fUSXeX 2013

SXfBRYÕX WX¸ffSXZ SXÃff ¸fa{e EIZY EaMX³fe IYû Àfüa´f IYSX IYWXZ dIY A¶f Af´f WXe QZVf IYe SXÃff IYSX ÕXedþE, WX¸f °fû ¨fÕXZÜ ¹fZ QZVf IYf Qb·ffʦ¹f WX` dIY ¸fa{fÕX¹f ¸fZa ¶f`NXZ ÀfSXIYfSXe ¶ff¶fc ÀfZ³ff IZY dJÕXfRY WXe Àfb´fie¸f IYûMXÊ ¸fZa ÕXOÞX SXWXZ WX`aÜ dIY°f³ff Qb·ffʦ¹f WX` dIY WX¸ffSXe ÀfZ³ff IYû ´ffdIYÀ°ff³f IYe Àfe¸ff,¨fe³f IYe Àfe¸ff AüSX QZVf IYe ¶ffIYe dWXÀÀfûa IYe ÀfbSXÃff IYf °fû £¹ffÕX SXJ³ff WXe ´fOÞX°ff WX` Àff±f WXe Àff±f CX³WXZa SXÃff ¸fa{fÕX¹f ¸fZa ¶f`NXZ ¶ff¶fbAûa IYû ·fe Àfa·ffÕX³ff WXû°ff WX`Ü ¸fZSXZ £¹ffÕX ÀfZ EZÀff ³fWXea WXû³ff ¨ffdWXEÜ BÀfÀfZ ÀfZ³ff IZY ¸f³fû¶fÕX ´fSX dU´fSXe°f AÀfSX ´fOÞX°ff WX`Ü A¦fSX ·ffSX°f ´ffdIYÀ°ff³f IZY Àff±f Qû-Qû WXf±f IYSX³fZ IYû °f`¹ffSX WX` °fû Àf¶fÀfZ ´fWXÕXZ WX¸fZa ´ffIY ÀfZ³ff IYe BÀf IYf¹fSXf³ff WXSXIY°f IYf IYOÞXf þUf¶f QZ³ff ¨ffdWXEÜ WX¸fZa CX³fIYe Àfe¸ff ¸fZa þûSXQfSX WX¸fÕXf IYSX³ff ¨ffdWXEÜ Àfe¸ff ÀfZ ÀfMXZ BÕXfIYûa ¸fZa ´ffdIYÀ°ff³f IZY ¶faIYSXûa IYû ³fZÀ°f³ff¶fc°f IYSX QZ³ff ¨ffdWXEÜ ÀfSXIYfSX IYû dRYÕXWXfÕX ÀfZ³ff IYû A´f³fe IYfSXUÊfBÊ IZY dÕXE JbÕXZ LûOÞX QZ³ff ¨ffdWXEÜ ÀfZ³ff IZY WXf±f BÀf Àf¸f¹f ¶fa²fZ ³fWXea WXû³fZ ¨ffdWXEÜ ¢¹fûadIY IYûBÊ ·fe QZVf IZY dÕXE ÕXOÞX³fZ IYû °f`¹ffSX ³fWXea WXû¦ff A¦fSX WX¸ffSXZ ¹fWXfa OXfg ¸f³f¸fûWX³f dÀfaWX IYe ³fSX¸f ³fed°f¹ffa ¨fÕX°fe SXWXeÜ ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` dIY WX¸ffSXZ ´feE¸f ¸f³f¸fûWX³f dÀfaWX IYû ´ffIY ÀfSXIYfSX IYû BÀf Àf¸f¹f Àf£°f þUf¶f QZ³fZ IYe þøYSX°f WX`Ü ÀfSXIYfSX IYû ´ffdIYÀ°ff³f IZY Àff±f Àf·fe ´fiIYfSX IYe ¶ff°f¨fe°f, ¶faQ IYSX QZ³ff ¨ffdWXEÜ ¸fZSXZ £¹ffÕX ÀfZ SXÃff ¸fa{fÕX¹f ¸fZa ¶ff¶fbAûa IZY Àff±f ÀfZ³ff IZY CX¨¨f Ad²fIYfdSX¹fûa IYû ·fe d¶fNXf³ff ¨ffdWXEÜ BÀfÀfZ UWXfa ´fSX IYf¹fÊ QÃf°ff ¸fZa ¶fPÞXû°fSXe WXû¦feÜ WX¸ffSXZ Ad²fIYfdSX¹fûa IYû ÀfZ³ff IYû ÀfWX¹fû¦f IYSX³ff ¨ffdWXE ÕXZdIY³f ÀfSXIYfSXe ¶ff¶fc ÀfZ³ff IYû ÀfWX¹fû¦f °fû IYSX ³fWXea SXWXZ WX`a, BÀfIZY CXÕXMX Uû ÀfZ³ff

IZY dJÕXfRY Àfb´fie¸f IYûMXÊ þf SXWXZ WX`aÜ CX³fIYû Àf¸fÓf³ff ¨ffdWXE dIY WX¸f Àf·fe IYû d¸fÕXIYSX EIYþbMX WXûIYSX IYf¸f IYSX³ff ´fOÞXZ¦ffÜ WX¸ffSXe ±fÕXÀfZ³ff,Uf¹fbÀfZ³ff AüSX þÕXÀfZ³ff IYû EIY WXûIYSX IYf¸f IYSX³ff WXû¦ffÜ dþÀfÀfZ WX¸ffSXf AfIiY¸f¯f ÀfMXeIY WXû AüSX ª¹ffQf °ffIY°fUSX SXWXZ AüSX ¹fbð ¸fZa þe°f IZY dÕXE þøYSXe WX` dIY ÀfZ³ff IZY °fe³fûa Aa¦f d¸fÕX IYSX IYf¸f IYSXZaÜ °fe³fûa VfdöY¹fûa IYû d¸fÕXIYSX IYf¸f IYSX³ff WXû¦ff EIY Àff±f IYf¸f IYSX³ff WXû¦ff °ffdIY QZVf VfdöYVffÕXe ¶f³ff SXWXZÜ ÀfZ³ff QZVf IYe ÀfbSXÃff IZY dÕXE Àf¶fÀfZ ª¹ffQf þøYSXe WX`Ü Afþ A¦fSX QZVf ÀfZ ÀfZ³ff IYû WXMXf dQ¹ff þfE °fû QZVf IYû EIY SXJ³ff ¸fbdVIYÕX WXû þfE¦ffÜ ·ffSX°f Àfa§f EIYþbMX WX`a °fû ÀfZ³ff IZY A±fIY ´fi¹ffÀfûa IZY IYfSX¯f WXe WX`Ü ÀfSXIYfSX IYû SXfþ³fZ°ffAûa IYû AüSX Af¸f ÕXû¦fûa IYû WX¸ffSXe ÀfZ³ff IZY ¸fWX°U IYû Àf¸fÓf³ff WXû¦ffÜ ÀfZ³ff IYf ¸f³fû¶fÕX ³ff d¦fSXZ BÀfIZY dÕXE Àf·fe IYû ²¹ff³f SXJ³ff WXû¦ffÜ ÀfSXIYfSX IYû ¨ffdWXE dIY Àff¸fdSXIY SX¯f³fed°f¹ffa ¶f³ff³fZ ¸fZa ÀfZ³ff IZY AfÕXf Ad²fIYfdSX¹fûa IYû Vffd¸fÕX IYSX³ff ¨ffdWXEÜ ÀfZ³ff IYf Af²fbd³fIYe IYSX¯f IYSX³fZ ´fSX þûSX QZ³fZ IYe þøYSX°f WX`Ü WX¸ffSXZ SXÃff ¸fa{e IYû ·fe B°f³ff Àf£°f WXû³ff ¨ffdWXE dIY QbV¸f³f IYû EZÀfZ ¸füIYûa ´fSX ¸fbaWX°fûOÞX þUf¶f QZ³fZ ¸fZa ÀfÃf¸f WXûÜ ÀfZ³ff BÀf Àf¸f¹f A¨LZ Àf`³¹f Ad²fIYfdSX¹fûa IYe IY¸fe ÀfZ þcÓf SXWXe WX`Ü ÀfSXIYfSX IYû WX¸ffSXe ÀfZ³ff ¸fZa A¨LZ Ad²fIYfdSX¹fûa IYû ÕXf³fZ IZY dÕXE þøYSXe WX` dIY CX³fIZY UZ°f³f ·fØfûa ¸fZa ¶fPÞXû°fSXe IYe þfEÜ CX³WXZa AfIY¿fÊIY ÀfbdU²ffEa Qe þfEa °ffdIY Uû ÀfZ³ff IYe °fSXRY AfIYd¿fÊ°f WXû ÀfIZYaÜ WX¸ffSXZ QZVf ¸fZa EZÀfZ ¶fWXb°f ÀfZ ÕXû¦f WX`a þû ÀfZ³ff IYû A´f³ff ·fdU¿¹f ¶f³ff³ff ¨ffWX°fZ WX`aÜ ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` dIY WX¸fZa 5 ÀfZ 7 ÀffÕX °fIY ÀfZ³ff IYe ³füIYSXe IYf Af´Vf³f ·fe ÕXû¦fûa IYû QZ³ff ¨ffdWXEÜ n


³ff-'´ffIY' IYSX°fc°f ´ffdIYÀ°ff³f ÀfZ³ff EIY ¶ffSX dRYSX A´f³fe IYf¹fSXf³ff WXSXIY°fûa ´fSX CX°fSX AfBÊ WX`Ü d³f¹fa{¯f SXZJf ´fSX ÀffÕX 2003 ÀfZ ¹fbð dUSXf¸f ÕXf¦fc WX` ÕXZdIY³f ´ffIY ÀfZ³ff ³fZ WXfÕX WXe ¸fZa þ¸¸fc-IYV¸feSX ¸fZa Qû ·ffSX°fe¹f Àf`d³fIYûa IYe WX°¹ff IYe WX`Ü ´ffIY SXZaþÀfÊ ´fWXÕXZ °fû ·ffSX°fe¹f ÃfZ{ ¸fZa ´fiUZVf WXbE AüSX dRYSX CX³WXûa³fZ Qû Àf`d³fIYûa IYe WX°¹ff IYSX Qe Ü ´ffIY Àf`d³fIYûa ³fZ ·ffSX°f IZY B³f Àf`d³fIYû IZY dÀfSX ·fe IYfMX dQE AüSX CX³fIZY VfU IYû Ãf°f dUÃf°f IYSX dQ¹ffÜ ·ffSX°f ÀfSXIYfSX ³fZ ´ffIY Àf`d³fIYûa IYe BÀf WXSXIY°f IYf dUSXû²f dIY¹ff WX`Ü QZVf·fSX ¸fZa BÀf ¦fbÀÀfZ IYû ÕXZIYSX þ¶fQÊÀ°f ¦fbÀÀff Lf ¦f¹ff Ü CX²fSX ´ffdIYÀ°ff³f ÀfSXIYfSX ³fZ BÀf ´fcSXe J¶fSX IYû WXe ³fIYfSX dQ¹ff WX`Ü ´ffIY ÀfZ³ff ³fZ ÀffRY ÓfcNX ¶fûÕX°fZ WXbE IYWXf WX` dIY CXÀfIZY Àf`d³fIYûa ³fZ BÀf §fMX³ff IYû Aaþf¸f ³fWXea dQ¹ff WX`Ü B°f³ff WXe ³fWXea ´ffIY ÀfSXIYfSX °feÀfSXZ QZVf ÀfZ BÀf §fMX³ff IYe þfa¨f IYSXf³fZ IYû ·fe °f`¹ffSX

§fSXZ»fc Af°faIYUfQ ÀfZ d§fSX°ff ´ffIY

WX`Ü d³f¹fa{¯f SXZJf ´fSX Qû ·ffSX°fe¹f þUf³fûa IYe WX°¹ff ÀfZ NXeIY EIY WXµ°fZ ´fWXÕXZ Af°faIYe Àfa¦fNX³f ÕXVIYSX-E-°f`¹f¶ff IZY ¸fbdJ¹ff AüSX ¸fba¶fBÊ WX¸fÕXûa IZY ¸ffÀMXSX¸ffBaOX WXfdRYþ ÀfBÊQ ³fZ d³f¹fa{¯f SXZJf IYf QüSXf dIY¹ff ±ffÜ ¦füSX°fÕX¶f WX` dIY ÀfSXWXQ ´fSX Qû ·ffSX°fe¹f Àf`d³fIYûa IYe WX°¹ff IYe UþWX §fbÀf´f`NX ¸fZa ³ffIYf¸fe ¶f°ffBÊ ¦fBÊ ±fe AüSX ·ffSX°f ³fZ BÀfZ CXIYÀffUZ UfÕXe IYfSXUÊfBÊ IYWXf WX`Ü WXfÕX WXe ¸fZa ´ffdIYÀ°ff³f IYe AûSX ÀfZ §fbÀf´f`NX IYBÊ IYûdVfVfZa IYe ¦fBÊ WX`aÜ n

´ffIY ÀfZ³ff Afa°fdSXIY Af°faIYUfQ ÀfZ OXSX ¦fBÊ WX`Ü A·fe °fIY IYû QbV¸f³f ³fa¶fSX U³f ¸ff³f°fe SXWXe ´ffIY ÀfZ³ff IYû QZVf ¸fZa ´f³f´f SXWXZ Af°faIYe Àf¶fÀfZ ¶fOÞXf J°fSXf ³fþSX Af³fZ ÕX¦fZ WX`aÜ ÀfZ³ff IYe ¶fQÕXe ³fed°f IZY ¸fb°ffd¶fIY, QZVf IYe ÀfbSXÃff IZY dÕXE §fSX ¸fZa WXe °fZþe ÀfZ ¶fPÞX SXWXZ Af°faIYe Àfa¦fNX³f ¨fb³fü°fe ´fZVf IYSX SXWXZ WX`aÜ ´fWXÕXZ ÀfZ³ff WX¸fZVff ·ffSX°f IYû QbV¸f³f ³fa¶fSX EIY IYf °f¸f¦ff QZ°fe SXWXe WX`Ü ´ffIY IYe ÀffSXe SX¯f³fed°fIY °f`¹ffdSX¹ffa AüSX WXd±f¹ffSX ·ffSX°f IYû ²¹ff³f ¸fZa SXJIYSX °f`³ff°f WXû°fZ SXWXZ WX`aÜ A¶f ´ffIY ÀfZ³ff °fWXSXeIY-E-°ffdÕX¶ff³f ´ffdIYÀ°ff³f (MXeMXe´fe) AüSX Àfe¸ff ´ffSX CXÀfIZY ÀfWX¹fûd¦f¹fûa ´fSX dVfIaYþf IYÀfZ¦feÜ QÀ°ffUZþ ¸fZa dÕXJf WX` dIY Af°faIYe ¦fd°fdUd²f¹ffa ´ffdIYÀ°ff³f IZY AdÀ°f°U IYû ¨fb³fü°fe QZ SXWXe WX`aÜ ¹fZ ÕXû¦f ¶fZWXQ ½¹fUdÀ±f°f AüSX IiYcSX °fSXeIZY ÀfZ WX¸fÕXZ IYSX SXWXZ WX`aÜ QZVf ¸fZa EIY Ló ¹fbð ¨fÕX SXWXf WX`Ü WXfÕXfadIY, BÀf¸fZa dIYÀfe QZVf IYf ³ff¸f ³fWXea dÕX¹ff ¦f¹ffÜ ¹fWX QÀ°ffUZþ ÀfZ³ff IZY Ad²fIYfdSX¹fûa ¸fZa dU°fdSX°f dIY¹ff ¦f¹ff WX`Ü BÀfZ þ»Q ÀfZ³ff IYe UZ¶fÀffBMX ´fSX ·fe þfSXe dIY¹ff þfE¦ffÜ QÀ°ffUZþ °f`¹ffSX IYSX³fZ UfÕXZ Àf`³¹f Ad²fIYfdSX¹fûa ³fZ ¶fe¶feÀfe CXQÊc ÀfZUf IYû ¶f°ff¹ff dIY ÀfZ³ff Af°fadIY¹fûa ÀfZ d³f´fMX³fZ ¸fZa ÀfÃf¸f WX`Ü WX¸fZa BÀf IYf¸f IZY dÕXE SXfþ³fed°fIY Àf¸f±fʳf IYe þøYSX°f WX`Ü n

ªf³fUSXeX 2013 I 49


ªfªÞ¶ff-E-¸f»ff»ff

°ffd»f¶ff³f IZY dJÞÕXfRÞY dRYSX

QWXfOÞXZ¦fe VfZSX³fe ´ffdIYÀ°ff³f IZY ÀUf°f IYe VfZSX³fe ¸fÕXfÕXf ¹fbÀfbRYþBÊ EIY ¶ffSX dRYSX CXNX JOÞXe WXbBÊ WX`Ü ÕXaQ³f IZY AÀ´f°ffÕX ¸fZa BÕXfþ IYSXf SXWXe BÀf ¶f¨¨fe IYû A¶f Lb˜e QZ Qe ¦fBÊÜ ÕXaQ³f IZY ¢Ue³f EdÕXþf¶fZ±f AÀ´f°ffÕX ¸fZa d´fLÕXZ A¢MXc¶fSX ¸ffWX ÀfZ ·f°fÊeÊ ¸fÕXfÕXf IYû AÀ´f°ffÕX ÀfZ dOXÀ¨ffþÊ IYSX dQ¹ff ¦f¹ff WX`Ü ¸fÕXfÕXf ¶fe°fZ ÀffÕX CX³f ÕXfJûa ´ffdIYÀ°ff³fe ÕXOÞXdIY¹fûa IYe AfUfþ ¶f³fIYSX CX·fSXe ±fe, dþ³WXZa IY˜SX´fa±fe °ffdÕX¶ff³f ³fZ A´f³fe ¶faQcIY IYe ³fûIY ÀfZ Q¶ff³fZ IYe IYûdVfVf IYe ±feÜ

50 I ªf³fUSXeX 2013


ÕXOÞXdIY¹fûa IYe dVfÃff IZY Ad²fIYfSX IYe UIYfÕX°f IYSX³fZ UfÕXe 15 U¿fÊeʹf BÀf dIYVfûSXe IZY dÀfSX ¸fZa °ffdÕX¶ff³f ³fZ A¢MXc¶fSX 2012 ¸fZa ¦fûÕXe ¸ffSX Qe ±feÜ ¸fÕXfÕXf IYû BÀfe ÀffÕX A¢MXc¶fSX ¸fZa ÕXaQ³f IZY AÀ´f°ffÕX ¸fZa ·f°fÊeÊ IYSXf¹ff ¦f¹ff ±ff Ü ÕXaQ³f IZY OXfg¢MXSX ·fe BÀf ¶fWXfQbSX ¶f¨¨fe IYe °ffSXeRY dIYE d¶f³ff ³fWXea SXWX°fZ WX`aÜ OXfg¢MXSX QZU SXfgÀfSX IZY ¸fb°ffd¶fIY ¸fÕXfÕXf EIY ¶fWXb°f ¶fWXfQbSX ÕXOÞXIYe WX`, AüSX ÕXû¦fûa IYe QZJ·ffÕX ÀfZ CX³fIYe ÀfZWX°f ¸fZa ¶fWXb°f Àfb²ffSX Af¹ff WX`Ü CX³WXûa³fZ ¶f°ff¹ff ¸fÕXfÕXf AÀ´f°ffÕX Af°fe SXWXZa¦fe þWXfa d¨fdIY°ÀfIYûa IYe MXe¸f CX³fIYf BÕXfþ IYSXZ¦feÜ ¸fÕXfÕXf IZY IY´ffÕX IYf A·fe Af´fSXZVf³f WXû³ff ¶ffIYe WX`Ü OXfg¢MXSXûa IYe MXe¸f þ³fUSXe IZY AfdJSXe Àf~fWX °fIY ¸fÕXfÕXf IZY IY´ffÕX IYf Afg´fSXZVf³f IYSXZ¦feÜ °ffdÕX¶ff³f IZY dUSXû²f IYe ´fi°feIY BÀf ¶fWXfQbSX ¶f¨¨fe IZY Àff±f CXÀfIYf ´fcSXf ´fdSXUfSX ÕXaQ³f ¸fZa WXe WX`Ü ´ffIY ÀfSXIYfSX ³fZ ¸fÕXfÕXf IZY d´f°ff IYû ÕXaQ³f dÀ±f°f ´ffIY Qc°ffUfÀf ¸fZa ³füIYSXe QZ Qe WX`Ü WXû ÀfIY°ff WX` dIY ¸fÕXfÕXf IYû d¶fiMÑZ³f IYe À±ff¹fe ³ff¦fdSXIY°ff ·fe d¸fÕX þf¹fZÜ

IYü³f WX`a ¸fÕXfÕXf °ffdÕX¶ff³f IZY WX¸fÕXZ IYf dVfIYfSX ¶f³fe ¸fÕXfÕXf ¹fbÀfbRYþBÊ A¶f Aa°fSXSXfáÑe¹f ¸fedOX¹ff IYe AfaJûa IYf °ffSXf WX`aÜ ÕXZdIY³f dþÀf ¸ffWXüÕX ¸fZa ¸fÕXfÕXf ³fZ A´f³fZ JbÕXZ

´ffdIYÀ°ff³f ¸fZ »fOÞXdIY¹fûÔ IYe dVfÃff ´fSX ²¹fff³f QZ³fZ IYe ¶fZWXQ ªføYSX°f W`XÜ BXÀf ¶ff°f IYe JbVfe W`X dIY Afªf ´fbSXe Qbd³f¹ff ¸fZÔ ¹fZ ¸faf¦f ¶fb»faQ WXû SXWXe W`XÜ ¸f`Ô EIY ¶ffSX dRYSX EZÀfe »fOXdIY¹fûÔ IYe AfUfªf ¶f³f³fZ IYe IYûdVfVf IYøaY¦feÜ

dU¨ffSXûa IYû ´fSXUf³f ¨fPÞXf¹ff, Uû ¶fZWXQ ¨fb³fü°fe´fc¯fÊ ±fZÜ ¹fZ EZÀff UöY ±ff þ¶f ÀUf°f §ffMXe ´fSX ¨fSX¸f´fad±f¹fûa IYf ÕX¦f·f¦f ´fcSXe °fSXWX IY¶þf WXû ¦f¹ff ±ffÜ °ffdÕX¶ff³f ³fZ ÕXOÞXdIY¹fûa IZY ÀIcYÕX þf³fZ ´fSX ´ff¶faQe ÕX¦ff Qe ±fe AüSX CX³fIZY OXSX IZY IYfSX¯f IYûBÊ ¨fSX¸f´fad±f¹fûa IZY dJÕXfRY þb¶ff³f ³fWXea JûÕX°ff ±ffÜ ÀffÕX 2009 ¸fZa ÀUf°f §ffMXe ¸fZa °ffdÕX¶ff³fe IY¶þZ IZY ¶ffQ CX³fIZY þSXf ÀfZ dUSXû²f IYe dWX¸ffIY°f dIYÀfe ·fe ½¹fdöY IZY ¶fc°fZ IZY ¶ffWXSX IYe ¶ff°f ±fe CXÀf QüSX ¸fZa ¸fÕXfÕXf ³fZ °ffdÕX¶ff³fe Af°fadIY¹fûa IZY RYSX¸ff³fûa IYf dUSXû²f IYSX³ff Vfb÷Y IYSX dQ¹ff ±ffÜ CXÀf³fZ 2009 ¸fZa ¶fe¶feÀfe CXQÊc IZY dÕXE CX´f³ff¸f ÀfZ OXf¹fSXe dÕXJ³fe Vfb÷Y IYSX QeÜ BÀf OXf¹fSXe ¸fZa ¸fÕXfÕXf ³fZ Qbd³f¹ff IYû ¶f°ff¹ff dIY I`YÀfZ °ffdÕX¶ff³fe Af°faIYe ÀUf°f §ffMXe IZY ÕXû¦fûa ´fSX þb»¸fû-dÀf°f¸f IYSX SXWXZ WX`aÜ ÀUf°f ¸fZa ¸fBÊ 2009 ¸fZa þ¶f ÀfZ³ff ³fZ A´f³ff Ad·f¹ff³f VfbøY dIY¹ff °fû UWXfa SXWX³fZ UfÕXZ ¶fWXb°f

ÀfZ ÕXû¦fûa IYû A´f³fZ §fSX LûOÞX IYSX þf³ff ´fOÞXfÜ ¸fÕXfÕXf AüSX CX³fIYf ´fdSXUfSX ·fe d¸fa¦fûSXf ÀfZ A´f³fZ ¦fÈWX ³f¦fSX Vffa¦fÕXf ¨fÕXZ ¦fEÜ ÕXZdIY³f ¸fÕXfÕXf UWXfa ÀfZ ·fe dÕXJ°fe SXWXeaÜ ÕXdZ IY³f ¸fÕXfÕXf IYf ¶ÕXf¦g f dUä À°fSX ´fSX CXÀf UöY ¨f¨ffÊ ¸fZa Af¹ff þ¶f 2010 IZY Aa°f °fIY ÀUf°f ¸fZa ÀfSXIYfSX IYf d³f¹fa{¯f ¶fWXfÕX WXû ¦f¹ff AüSX QZVfedUQZVfe ¸fedOX¹ff ³fZ UWXfa þfIYSX °ffdÕX¶ff³fe QüSX IZY ¶ffSXZ ¸fZa ÀMXûSXe IYSX³fe VfbøY IYeaÜ ¸fÕXfÕXf ¹fbÀfbRYþBÊ IYe ´fdSXUdSXVf EIY EZÀfZ ´fdSXUfSX ¸fZa WXbBÊ WX` þû WX¸fZVff ÀfZ JbÕXZ dU¨ffSXûa IYf ´f`SXûIYfSX SXWXf WX`Ü ¸fÕXfÕXf IZY d´f°ff dþ¹ffCXïe³f ¹fcÀfbRYþBÊ ÀUf°f ¸fZa EIY JbÕXZ dU¨ffSXûa UfÕXZ Àff¸ffdþIY IYf¹fÊIY°ffÊ ¸ff³fZ þf°fZ WX`aÜ Uû ¦ÕXû¶fÕX ´feÀf ³ff¸f IZY Àfa¦fNX³f IZY A²¹fÃf AüSX ÀUf°f A¸f³f dþSX¦fZ IZY ´fiUöYf ·fe SXWX ¨fbIZY WX`aÜ ¹fZ Qû³fûa WXe Àfa¦fNX³f ÀUf°f ¸fZa Vffad°f IYf¹f¸f IYSX³fZ IYe IYûdVfVfûa ¸fZa ¹fû¦fQf³f QZ°fZ SXWXZ WXÜa` ¸fÕXfÕXf A´f³fZ Àf·fe ÀffÃff°IYfSXûa ¸fZa JbÕXZ dU¨ffSXûa IYe ¶fWXb°f ´f`SXUe IYSX°fe SXWXe WX`a AüSX ¸fedOX¹ff ³fZ CX³fIYe BÀf ¶ff°f IYû B°f³ff CX·ffSXf WX` dIY EIY ¸füIZY ´fSX EZÀff ÕX¦f³fZ ÕX¦ff dIY þ`ÀfZ Uû ´ffdIYÀ°ff³f ¸fZa JbÕXZ dU¨ffSXûa IYf EIY ´fi°feIY ¶f³f°fe þf SXWXe WX`, BÀfedÕXE Uû ¨fSX¸fad±f¹fûa IYf d³fVff³ff ·fe ¶f³feaÜ dRYÕXWXfÕX d¶fiMXZ³f ¸fZa BÕXfþ IYSXf SXWXea ¸fÕXfÕXf CX³f ¶fWXb°f Àfe ¶fd¨¨f¹fûa IZY dÕXE CX¸¸feQ WX`a þû ÀIcYÕX þf³ff ¨ffWX°fe WX`aÜ Vffad°f IZY ´f`SXûIYfSX ·fe CX¸¸feQ ·fSXe d³f¦ffWX ÀfZ CX³WXZa QZJ SXWXZ WX`aÜ n

ªf³fUSXeX 2013 I 51


³fBÊX CX¸¸feQ

MXfMXf IZY ³fE 'SX°f³f'

Àff¹fSXÀf d¸fÀ{e ³f¹ff ÕXeOXSX...³f¹ff Àf×RSX...¨fb³fü°fe ·fSXe OX¦fSXÜ dþÞ¸¸fZQfdSX¹fûa IYf ¶fûÓfÜ MXfMXf ¦fib´f ³fZ ¹fa¦f ÕXeOXSX Àff¹fSXÀf d¸fÀ{e IYû IY¸ff³f Àfüa´f Qe WX`Ü dUSXfÀf°f IYf ¹fZ A³fûJf AfQf³f-´fiQf³f CXÀf QüSX ¸fZa WXbAf WX` þ¶f MXfMXf ¦fib´f ·ffSX°f WXe ³fWXea Qbd³f¹ff ¸fZa A´f³ff dÀfæYf þ¸ff ¨fbIYf WX`Ü SX°f³f MXfMXf 1991 ¸fZa þ¶f ¨fZ¹fSX¸f`³f ¶f³fZ ±fZ °f¶f UZ 54 ÀffÕX IZY ±fZÜ þ¶fdIY, Àff¹fSXÀf d¸fÀ{e IYû 44 ÀffÕX ¸fZa WXe ¹fZ

54 I ªf³fUSXeX 2013

¶fOÞXe dþÞ¸¸fZQfSXe d¸fÕX ¦fBÊ WX`Ü BÀf QüSXf³f 1991 ¸fZa Àff¹fSXÀf d¸fÀ{e A´f³fZ QfQf IYe IaY´f³fe Vf´fcSXþe ´fÕXû³fþe ¦fib´f ¸fZa ¶fûOXÊ ¸fZa¶fSX ¶f³fZÜ SX°f³f MXfMXf ³fZ 1962 ¸fZa þ¸fVfZQ´fbSX ¸fZa MXfMXf ÀMXeÕX IYû ¶f°füSX MÑZ³fe ªUfgB³f dIY¹ffÜ CX³fIZY ´ffÀf AfBʶfeE¸f IYf AfgRYSX ±ffÜ ÕXZdIY³f, þZAfSXOXe MXfMXf IZY IYWX³fZ ´fSX CX³WXûa³fZ MXfMXf ¦fib´f ¸fZa EaMÑe IYeÜ A¶f ¨fb³fü°fe ±fe þZAfSXOXe IZY ·fSXûÀfZ ´fSX JSXf CX°fSX³fZ IYe AüSX ¶ffg¸¶fZ WXfCXÀf IYû ³fBÊ DYa¨ffB¹fûa °fIY ´fWXba¨ff³ff ±ffÜ SX°f³f MXfMXf þZAfSXOXe IYe CX¸¸feQûa ´fSX JSXZ CX°fSXZÜ AüSX EIY ¶fOÞXf d¶f¬f³fZÀf Aa´ff¹fSX JOÞXf dIY¹ffÜ ·ffSX°f IZY Àf¶fÀfZ ´fbSXf³fZ IYfSXû¶ffSXe Àf¸fcWX IYe À±ff´f³ff 1887 ¸fZa WXbBÊ ±feÜ þ¸fVfZQ ³füÀfZSXUf³fþe ³fZ BÀfIYe ³feaU SXJeÜ þZAfSXOXe MXfMXf, Àfe¸fû³f MXfMXf AüSX SX°f³f MXfMXf ³fZ BÀfZ QZVf IYf ³fa¶fSX U³f ¶fi`aOX ¶f³ff³fZ ¸fZa

¹fû¦fQf³f dQ¹ffÜ SX°f³f MXfMXf ³fZ R`Yd¸fÕXe d¶f¬f³fZÀf IYû ´fiû×RYZVf³fÕX IYfg´fûÊSZXMX ¦fib´f IYe ´fWX¨ff³f dQÕXfBÊÜ A¶f BÀf IYfSXû¶ffSXe dUSXfÀf°f IYû Af¦fZ ¶fPÞXf³fZ IYe dþ¸¸fZQfSXe Àff¹fSXÀf d¸fÀ{e IZY IaY²fûa ´fSX WX`Ü þfdWXSX WX` CX³WXZa IYOÞXe ¸fVfæY°f IYSX³fe WXû¦feÜ CX³fIZY Àff¸f³fZ d×RYÕXWXfÕX Àf¶fÀfZ ¶fOÞXe ¨fb³fü°fe WX` ,IaY´fd³f¹fûa ´fSX IYþÊ× IZY ¶fûÓf IYeÜ MXfMXf ÀMXeÕX ´fSX BÀf Àf¸f¹f 52,215 IYSXûOÞX IYf IYþÊ× IYf WX`Ü B°f³ff WXe ³fWXea 2015 ¸fZa IYûSXÀf IYe OXZMX SXeRYfB³fZadÀfa¦f IYf ¶fûÓf ·fe IaY´f³fe ´fSX WX`Ü MXfMXf ¸fûMXÀfÊ ´fSX ·fe 38,704 IYSXûOÞX IYf IYþÊ× WX`Ü SX°f³f MXfMXf IYf OÑe¸f ´fiûþZ¢MX ³f`³fû µÕXfg´f SXWXf WX`Ü A¶f Àff¹fSXÀf d¸fÀ{e IZY Àff¸f³fZ ¨fb³fü°fe WX` ³f`³fû IYû Àf¢ÀfZþ IYe ÀfOÞXIY ´fSX QüOÞXf³fZ IYeÜ ¸füþcQf QüSX ¸fZa ¶fZWX°fSX IYf¸fIYfþ UfÕXe BIYÕXü°fe IaY´f³fe WX` MXeÀfeEÀfÜ ÕXZdIY³f, ¹fWXfa ·fe IYfaMXZ d¶fLZ ´fOÞXZ WX`aÜ


MXeÀfeEÀf IZY Qû³fûa ¶fOÞXZ ¶ff¬ffSX A¸fZdSXIYf AüSX ¹fcSXû´f ¸fZa WXfÕXf°f NXeIY ³fWXeaÜ MXfMXf ¦fib´f IYe IbYÕX d¶fIiYe IYf 95% dWXÀÀff 14 IaY´fd³f¹fûa ¸fZa dÀf¸fMXf WXbAf WX`Ü 58 ASX¶f OXfgÕXSX IYe ´fcaþe ´fSX ´fûÀMX MX`¢Àf dÀfRYÊ× 10% dSXMX³fÊ WX`Ü ¹ffd³f Àff¹fSXÀf IZY dÕXE ¹fZ Àf¶f B°f³ff AfÀff³f ³fWXea WXû¦ffÜ MXfMXf ¦fib´f IYe Af¹f Afþ 10,000 IYSXûOÞX OXfgÕXSX °fIY ´fWXba¨f ¦fBÊ WX`Ü ÕXZdIY³f, SX°f³f MXfMXf IZY dÕXE ¹fZ Àf×RYSX B°f³ff AfÀff³f ³fWXea SXWXfÜ ³fZVf³fÕX SXZdOX¹fû EaOX BÕXZ¢MÑfgd³f¢Àf IZY OXf¹fSXZ¢MXSX IZY °füSX ´fSX CX³WXZa ´fWXÕXe ÀU°fa{ dþÞ¸¸fZQfSXe d¸fÕXeÜ BÀfe QüSXf³f 1971 ¸fZa ³ff»IYû AüSX Ea´fiZÀf d¸fÕX IYf dþÞ¸¸ff Àfa·ffÕXfÜ ÕXZdIY³f, ´fWXÕXZ WXe AÀffB³f¸fZaMX ¸fZa SX°f³f MXfMXf IYû ³ffIYf¸fe WXf±f ÕX¦feÜ dþÀfÀfZ CX·fSX³fZ ¸fZa CX³WXZa IYBÊ ÀffÕX ÕX¦f ¦fEÜ þZAfSXOXe MXfMXf IYû SX°f³f IZY WXb³fSX AüSX IYfd¶fdÕX¹f°f IYf AaQf¬ff ±ffÜ þZAfSXOXe IYû BÀf ¶ff°f IYf AWXÀffÀf ±ff dIY ¹fZ 'SX°f³f' A³f¸fûÕX WX`Ü þZAfSXOXe ³fZ SX°f³f MXfMXf ´fSX QfaU JZÕXf AüSX °feSX ÀfWXe d³fVff³fZ ´fSX ÕX¦ffÜ SX°f³f ·fe IYÀfüMXe ´fSX JSXZ CX°fSXZ Ü 1981 ¸fZa MXfMXf BaOXÀMÑe¬f IZY ¨fZ¹fSX¸f`³f ¶f³fZ AüSX 25 ¸ff¨fÊ 1991 ¸fZa MXfMXf ¦fib´f IZY ¨fZ¹fSX¸f`³f IYe IY¸ff³f Àfa·ffÕXeÜ IaY´fd³f¹fûa IYf SXeÀMшYSX dIY¹ffÜ MXfMXf ¶fi`aOX ´fSX ²¹ff³f dQ¹ff AüSX ¦fib´f IYf dÀfa¦fÕX ÕXû¦fû ¶f³ff¹ffÜ Àf¶fÀfZ ¬¹ffQf dUQZVfûa ¸fZa Ad²f¦fiWX¯f ´fSX ²¹ff³f dQ¹ffÜ °ffdIY ¦fib´f IYe Af¹f ¶fPÞXfBÊ þf ÀfIZYÜ MXfMXf ¦fib´f ³fZ d´fLÕXZ 10 ÀffÕX ¸fZa 1,800 IYSXûOÞX OXfgÕXSX ¸fZa 22 IaY´fd³f¹ffa ×JSXeQeaÜ Àf³f 2000 ¸fZa MXZMX ÕXZ MXe IYû 450 IYSXûOÞX OXfgÕXSX ¸fZa ×JSXeQfÜ 2005 ¸fZa d´f¹fSXZ WXûMX»Àf, 2007 ¸fZa 1,200 IYSXûOÞX OXfgÕXSX ÕX¦ffIYSX IYûSXÀf

AüSX 2008 ¸fZa þ³fSXÕX IZYd¸fIY»Àf IYû 100 IYSXûOÞX OXfgÕXSX ¸fZa ×JSXeQfÜ MXfMXf ¦fib´f U»OXÊ SXZdMXa¦f ¸fZa 45UZa ³fa¶fSX ´fSX WX`Ü ¦fib´f IYe ´fWXba¨f 85 QZVfûa °fIY WX`Ü MXfMXf IYe IbYÕX Af¹f IYf 50 RYeÀfQe dWXÀÀff dUQZVfûa ÀfZ Af°ff WX`Ü EZÀfZ ¸fZa Àff¹fSXÀf IZY Àff¸f³fZ ¨fb³fü°fe WX` dIY Uû MXfMXf ¦fib´f BÀfÀfZ ·fe ª¹ffQf ³fBÊ DYa¨ffBÊ ´fSX ÕXZ þfEaÜ CX³WXZa A´f³fZ ¦fib´f IYe AüSX Àf·fe IaY´fd³f¹fûa IYe Af¹f ·fe ¶fPÞXf³fe WXû¦feÜ °ffdIY IaY´fd³f¹fûa IZY IYþÊ× IYû IY¸f dIY¹ff þf ÀfIZYÜ MXfMXf ¦fib´f IZY ´fiûOX¢MXÐÀf IYe ×JfdÀf¹f°f ¹fZ WX` dIY IY·fe éfdÕXMXe IYe dVfIYf¹f°f ³fWXea Af°feÜ ¹ffd³f ¦fib´f IY·fe ¦fb¯fUØff ÀfZ Àf¸fÓfü°ff ³fWXea IYSX°ffÜ ¦fib´f IZY IY¸f¨fÊfSXe ·fe U×RYfQfSX WX`aÜ þûVf-þb³fc³f ÀfZ ·fSXZ, þû ´fcSXe Bʸff³fQfSXe AüSX ¸fZWX³f°f ÀfZ A´f³ff IY°fʽ¹f d³f·ff°fZ WX`aÜ MXfMXf ¦fib´f IZY ¸fWX¬f 6% IY¸fʨffSXe WXe ³füIYSXe LûOÞX°fZ WX`aÜ þ¶fdIY, QcÀfSXe IaY´fd³f¹fûa ¸fZa ¹fZ AüÀf°f IYWXea ¬¹ffQf WX`Ü BÀf dÕXWXf¬f ÀfZ BaOXÀMÑe IYf AüÀf°f EMÑeVf³f SXZMX 25% WX`Ü ¦fib´f

Àff¸ffdþIY IYf¹fûÊa ´fSX 70 IYSXûOÞX ÀfZ ¬¹ffQf ×J¨fÊ IYSX°ff WX`Ü SX°f³f MXfMXf A´f³fZ UIYÊÀfÊ ÀfZ ¶fZWXQ ÕX¦ffU SXJ°fZ SXWXZ WX`aÜ Àfü¸¹f AüSX ÀfSXÕX...°ffdIY, UIYÊÀfÊ IYe WXSX Àf¸fÀ¹ff IYf Àf¸ff²ff³f WXû ÀfIZYÜ ¬ffdWXSX-Àfe ¶ff°f WX` dIY BÀfIYf AÀfSX ¦fib´f IYe °fSXæYe ´fSX QZJ³fZ IYû d¸fÕXfÜ U³fÊf B°f³ff ÕXa¶ff Àf×RYSXX °f¹f IYSX³ff AfÀff³f ³fWXea ±ffÜ Àff¹fSXÀf d¸fÀ{e IYû B³f ¸fû¨fûÊa ´fSX ·fe Àfþ¦f SXWX³ff WXû¦ff Ü AüSX SX°f³f MXfMXf IYe °fSXWX þe°f IYf ´fSX¨f¸f ÕXWXSXf³ff WXû¦ffÜ SX°f³f MXfMXf IYe d³fþe dþÞaQ¦fe IYe ¶ff°f IYe þfE °fû ¨ffSX ¶ffSX ´¹ffSX IYf ´fZa¨f ÕXOÞXfÜ ÕXZdIY³f, ¶fQd×IYÀ¸f°fe ÀfZ WXSX ¶ffSX BV×I ³ffIYf¸f SXWXfÜ Vf¸fÊeÊÕXZ, Vffa°f AüSX Àfü¸¹f SX°f³f BÀf ¸fû¨fÊZ ´fSX ×RY°fWX WXfdÀfÕX ³fWXea IYSX ÀfIZYÜ þ¶fdIY, MXfMXf ¦fib´f IZY ³fE ¨fZ¹fSX¸f`³f Àff¹fSXÀf d¸fÀ{e VffQeVfbQf WX`aÜ CX³fIZY Qû ¶f¨¨fZ ·fe WX`aÜ Àff¹fSXÀf IYû §fbOÞXÀfUfSXe IYf VfüIY WX` °fû SX°f³f MXfMXf IYû IYfSX OÑfBU AüSX ´ÕXZ³f CXOÞXf³fZ IYf VfüIY WX`Ü Àff¹fSXÀf d¸fÀ{e ¦fû»×R IYû ÕXZIYSX IiYZ¬fe WX`a AüSX RcYOXe ³fZ¨fSX IZY WX`aÜ Àf¸ff³f°ff IYe ¶ff°f IYe þfE °fû SX°f³f MXfMXf AüSX Àff¹fSXÀf d¸fÀ{e Qû³fûa ´ffSXÀfe Àf¸fbQf¹f ÀfZ WX`aÜ Qû³fûa Baþed³f¹fdSXa¦f ¸fZa ¦fiZþbEMX WX`a AüSX d¶f¬f³fZÀf ¶f`IY¦fifCXaOX ÀfZ WX`aÜ A¶f Àff¹fSXÀf IZY Àff¸f³fZ WX` EIY ¶fOÞXf ÕXùfÜ dþÀfZ WXfdÀfÕX IYSX³ff AfÀff³f ³fWXea WXû¦ffÜ ÕXZdIY³f, ¹fZ ¹fa¦f ÕXeOXSX IYBÊ ¸fû¨fûÊa ´fSX ´fSX¨f¸f ÕXWXSXf ¨fbIYf WX`Ü EZÀfZ ¸fZa MXfMXf ¦fib´f IYû CX¸¸feQ WX` dIY ¹fZ ³f¹ff SX°f³f BÀf dUSXfÀf°f IYû AüSX Af¦fZ ÕXZ þfE¦ffÜ n

ªf³fUSXeX 2013 I 55


AfgMXû »ffBXU

°fü¶ff ÀfeE³fªfe IYfSXûa ÀfZ ³fWXea, CXÀfIZY ¦ÞfÕX°f BÀ°fZ¸ffÕX ÀfZ IYSXZa... ÀfeE³fªfe ¹fffd³f IY¸´fiZÀOX ³fZ¨fbSXÕX ¦f`Àf, dIYMX ÕX¦ffIYSX dþÀfIYf BÀ°fZ¸ffÕX AfþIYÕX ¦ffOÞXe ¨fÕXf³fZ ¸fZa dIY¹ff þf SXWXf WX`Ü UþWX ¹fZ dIY ÀfeE³fþe dIYRY¹f°fe ·fe WX` AüSX ÀfbdU²ffþ³fIY ·fe ÕXZdIY³f, ÀfZRY dIY°f³fe WX` BÀfIYû ÕXZIYSX ¶fWXÀf WXû ÀfIY°fe WX` AüSX BÀfZ AÀfbSXdÃf°f ¸ff³f³fZ IYf A±fÊ ¨fÕX³ff ³fWXea ¦ffOÞXe ¸fZa (dþÀf¸fZa ÀfeE³fªfe WXû) ¸ff³f°fZ WX`aÜ A´f³fZ °fIYÊ ¸fZa Uû AfaIYOÞXZ ·fe SXJ ÀfIY°fZ WX`a dþ³fIYe ÀfeE³fªfe IYfSX IYe ¹ff{f Aad°f¸f ¹ff{f Àffd¶f°f WXbBÊÜ WXfQÀfûa ´fSX ³f¬fSX OXfÕXZa °fû ¹fZ Àf¨f WX` dIY QZVf ·fSX ¸fZa ÀfOÞXIZYa AüSX WXfÕXf°f AÕX¦f-AÕX¦f WXû ÀfIY°fZ WX`a ÕXZdIY³f Qb·ffʦ¹f ÀfZ WXfQÀfûa IYe °fÀUeSX EIY þ`ÀfeÜ I`YÀff ·fe ¸füÀf¸f WXû, dQ³f WXû ¹ff SXf°f, ¦ffdOÞX¹fûa IZY ²f²fIY ´fOÞX³fZ IYf IYûBÊ UöY ³fWXea WXû°ffÜ IY·fe ·fe IYWXea ·fe dIYÀfe ·fe UöY ÀfOÞXIZYa EZÀfZ WXfQÀfûa IYf ¦fUfWX ¶f³f þf°fe WX`aÜ dþÀf¸fZa IY·fe dIYÀ¸f°f ÀfZ OÑfBUSX AüSX ¦ffOÞXe ¸fZa ÀfUfSX ÕXû¦fûa IYe þf³f ¶f¨f þf°fe WX` A³¹f±ff IY·fe ¹fZ Ad¦³f Àf¸ffd²f IYf øY´f ÕXZ ÕXZ°fe WX`Ü ¨fÕX°fe IYfSX ¸fZa Af¦f ÕX¦f þf³ff AüSX IYfSX ¸fZa ÀfUfSX Vf£Àf IYe ¸fü°f ¸ff³fû d³f¹fd°f ¶f³f ¦fBÊ WXûÜ ´fWXÕXZ EZÀfZ WXfQÀfûa IYe J¶fSX IY·fe-IY·ffSX Af°fe ±feÜ ÕXZdIY³f A¶f ¹fZ AfEdQ³f IYe ¶ff°f WXû ¦fBÊ WX`Ü IY·fe ÀfeE³fþe dIYMX ¸fZa ¦fOÞX¶fOÞXe °fû IY·fe ¦ffOÞXe IZY BÕXZd¢MÑIYÕX Uf¹fdSXa¦f IYe JSXf¶fe, WXfQÀfZ IYe UþWX IbYL ·fe WXû ÀfIY°fe WX`Ü SXfþ²ff³fe dQne IZY WXe ¶fe°fZ 3 ÀffÕX IZY AfIaYOÞXûa ´fSX ¦füSX IYSXZa °fû WXSX ÀffÕX ¦ffdOÞX¹fûa ¸fZa Af¦f ÕX¦f³fZ IZY

56 I ªf³fUSXeX 2013

¸ff¸fÕXZ Qû¦fb³fe SXµ°ffSX ÀfZ ¶fPÞX SXWXZ WX`aÜ dQne RYf¹fSX dOX´ffMÊX¸fZaMX IZY A³fbÀffSX ÀffÕX 2007-08 ¸fZa 158 ¦ffdOÞX¹fûa ¸fZa Af¦f ÕX¦f³fZ IZY ¸ff¸fÕXZ Àff¸f³fZ AfEÜ ¹ff³fe WXSX QcÀfSXZ ¹ff °feÀfSXZ dQ³fÜ þ¶fdIY ÀffÕX 2008-09 ¸fZa WXfQÀfûa IYe Àfa£¹ff ¶fPÞXIYSX 393 °fIY ´fWXba¨f ¦fBÊÜ ¹ff³fe WXSX SXûþ IY¸f ÀfZ IY¸f EIY IYfSX ¸fZa Af¦f ÕX¦f³fZ IYe §fMX³ffÜ ÀffÕX 2009-10 IYe ¶ff°f IYSXZa °fû 595 ¦ffdOÞX¹fûa ¸fZa Af¦f ÕX¦f³fZ IZY WXfQÀfZ WXbEÜ ¹ffd³f WXSX dQ³f Af¦f ÕX¦f³fZ IYe §fMX³ffÜ IY·fe EIY ¦ffOÞXe ¸fZa °fû IY·fe EIY ÀfZ ª¹ffQf ¦ffdOÞX¹fûa ¸fZaÜ ¶fe°fZ ÀffÕX ³fZ °fû WXfQÀfûa IZY ¸ff¸fÕXZ ¸fZa ´fWXÕXZ IZY ÀffSXZ dSXIYfgOXÊ °fûOÞX dQEÜ ¶fe°fZ ÀffÕX WXSX 2 dQ³f ¸fZa 3 ¦ffdOÞX¹fûa ¸fZa Af¦f ÕX¦feÜ

WXfQÀfûa ÀfZ CXNXZ ÀfUfÕX... 4AfdJSX ¢¹fûa ÀfOÞXIY ´fSX A¨ff³fIY ²f²fIY ´fOÞX°fe WX`a ¦ffdOÞX¹ffa ? ¢¹fûa A¨ff³fIY ¶fPÞX ¦fE WX`a ¦ffdOÞX¹fûa ¸fZa Af¦f ÕX¦f³fZ IZY ¸ff¸fÕXZ ? ¢¹fûa Àf¸f¹f SXWX°fZ ÕXû¦f A´f³fe þf³f ³fWXea ¶f¨ff ´ff°fZ ? 4þf³fIYfSXûa IYe ¸ff³fZa °fû BÀfIYe JfÀf UþWX WX`Ü ¹fZ Àf¨f WX` dIY ÀfeE³fªfe dIYMX IYe ¦ffdOÞX¹fûa ¸fZa WXfQÀfZ ¶fPXZa WX`a ÕXZdIY³f BÀfÀfZ °fü¶ff IYSX³fZ IYe ¶fþf¹f WXIYeIY°f Àf¸fÓfZÜ 4SXfþ²ff³fe ¸fZa IYfSXûa IYe Àfa£¹ff ¸fZa dþ°f³fe °fZþe ÀfZ BþfRYf WXbAf WX` CX°f³fe WXe °fZþe ÀfZ ³fIYÕXe AfgMXû ´ffMÊXÐÀf AüSX ÀfOÞXIY Lf´f ¸f`IZYd³fIY ¹ff³fe SXûOX ÀffBOX ÀfdUÊÀf ÀfZaMXSX IYe Àfa£¹ff ·fe ¶fPÞXe WX`Ü 4³fIYÕXe AfgMXû ´ffgMÊXÐÀf ¦ffdOÞX¹fûa ¸fZa Af¦f ÕX¦f³fZ IYe ¶fOÞXe UþWX


WX`Ü 4ÀfÀ°fZ IZY ¨fæYSX ¸fZa ÕXû¦f ¦f`SX IYf³fc³fe °fSXeIZY ÀfZ ÀfeE³fþe dIYMX A´f³fe ¦ffdOÞX¹fûa ¸fZa ÕX¦fUf°fZ WX`aÜ ÕXûIYÕX ¹ff JSXf¶f ÀfeE³fþe dIYMX IZY BÀ°fZ¸ffÕX IYf ¨fÕX³f ·fe ¶fPÞXf WX`Ü EZÀfZ ÀfeE³fþe dIYMX ¦ffdOÞX¹fûa ¸fZa Af¦f ÕX¦f³fZ IYe ¶fOÞXe UþWX WX`aÜ 4AfgMXû E¢Àf´fMXÊ IYe ¸ff³fZ °fû ¦ffdOÞX¹fûa IYe °fIY³feIY ÀfZ A³fþf³f ¸f`IZYd³fIY, ³fIYÕXe AfgMXû ´ffgMXÐÀfÊ, ÀfeE³fþe dIYMX ¹ff dRYSX Àf`aMÑÕX ÕXfgdIaY¦f dÀfÀMX¸f IYe Uf¹fdSXa¦f ¸fZa ¶fSX°fe ¦fBÊ ÕXf´fSXUfdWX¹ffa EZÀfZ WXfQÀfûa IYe ¶fOÞXe UþWX WX`aÜ

dIYMX ³fWXea WX` UþWX Af¸f°füSX ´fSX ÕXû¦fûa IZY ¸f³f ¸fZa ¹fWX ²ffSX¯ff WX` dIY CXÀfe IYfSX ¸fZa Af¦f ÕX¦f°fe WX` dþÀf¸fZa ÀfeE³fþe dIYMX ÕX¦fe WXû°fe WX`Ü ÕXZdIY³f E¢Àf´fMXÐÀfÊ IYf IYWX³ff WX` dIY ÀfeE³fþe E¢Àf´ÕXûdÀfU ¦f`Àf ³fWXea WX`Ü ÕXZdIY³f A¨Le-·fÕXe IYfSX IYû Af¦f ¸fZa þÕXIYSX JfIY WXû³fZ ¸fZa IbYL d¸f³fMXûa ÀfZ ª¹ffQf Af¦f CXÀfe IYfSX ¸fZa ÕX¦f°fe WX` dþÀf¸fZa ¦fÕX°f °fSXeIZY UöY ³fWXea ÕX¦f°ffÜ BÀfIZY ´feLZ IYfSX ¶f³ff³fZ ¸fZa BÀ°fZ¸ffÕX ¨feþûa ´fSX ²¹ff³f ÀfZ Uf¹fdSXa¦f IYe ¦fBÊ WXû°fe WX` ¹ff ÀfdUÊÀf IYf ²¹ff³f QZ³ff þøYSXe WX`Ü IYûBÊ ·fe IYfSX ¸fcÕX°f: ¨ffSX ¨feþûa - ¸fZMXÕX, ´ÕXfdÀMXIY, SX¶fOÞX ³fWXea SXJf ¦f¹ff WXû°ff WX`Ü IbYL ¶ff°fûa IYf £¹ffÕX AüSX R`Yd¶fiIY ÀfZ ¶f³fe WXû°fe WX`Ü ¸fZMXÕX IYû LûOÞXIYSX ¶ffIYe °fe³fûa ªUÕX³fVfeÕX WX`a SXJf þfE °fû B³f §fMX³ffAûa IYû MXfÕXf þf ÀfIY°ff AüSX þ»Qe Af¦f ´fIYOÞX°fZ WX`aÜ WX`Ü ÕXZdIY³f Àf¶fÀfZ ´fWXÕXZ ¹fWX þf³f³ff þøYSXe WX` dIY AfdJSX IYfSX ¸fZa Af¦f ÕX¦f°fe I`YÀfZ WX`? A¨Le-·fÕXe IYfSX IYû Af¦f ¸fZa þÕXIYSX ª¹ffQf ¨feþZa ÕX¦fUf ÕXZ°fZ WX`aÜ LWX -LWX À´feIYSXûa IZY IY¸´f³fe dRYdMXOX WXe ¨fÕXfEa ³fWXea °fû IYfSX ¸fZa Af¦f JfIY WXû³fZ ¸fZa IbYL d¸f³fMXûa ÀfZ ª¹ffQf UöY ³fWXea Àff±f ¸¹fcdþIY dÀfÀMX¸Àf, þ¦fWX-þ¦fWX E¢ÀfMÑf ÕXfBMXÜaZ ÕX¦f³fZ IYf J°fSXf ¶fPÞXf þf°ff WX`Ü IbYL ÕXû¦f °fû §fSX ÕX¦f°ffÜ BÀfIZY ´feLZ IYfSX ¶f³ff³fZ ¸fZa BÀ°fZ¸ffÕX ¨feþûa BÀfÀfZ ¶f`MXSXe ´fSX ÕXûOX ¶fPÞX þf°ff WX`Ü B³f Àf¶f ¨feþûa ¸fZa BÀ°fZ¸ffÕX WXû³fZ UfÕXZ dÀfÕXZaOXSXûa IYû IYfSX ¸fZa ´fSX ²¹ff³f QZ³ff þøYSXe WX`Ü IYûBÊ ·fe IYfSX IYû ÕX¦fUf³fZ IZY dÕXE E¢ÀfMÑf Uf¹fdSXa¦f ÕX¦ffIYSX ¦ffOÞXe ¨fÕXf°fZ WX`a þû ´fcSXe °fSXWX ÀfZ ¦f`SXIYf³fc³fe ¸fcÕX°f: ¨ffSX ¨feþûa - ¸fZMXÕX, ´ÕXfdÀMXIY, IYSXf³fe ´fOÞX°fe WX`Ü A¦fSX Af´f³fZ ¹fZ AüSX ¶fZWXQ J°fSX³ffIY WX`Ü SX¶fOÞX AüSX R`Yd¶fiIY ÀfZ ¶f³fe WXû°fe WX`Ü ¸fZMXÕX dRYdMXa¦f dIYÀfe A³fMÑZaOX ¸f`IZYd³fIY ÀfZ IYû LûOÞXIYSX ¶ffIYe °fe³fûa ªUÕX³fVfeÕX WX`a IYSXfBÊ WX` °fû Uû þb¦ffOÞX IYSXIYZ °ffSX þûOÞX A³ffOÞXe ¸fI`Yd³fIY ÀfZ ¶f¨fZa AüSX þ»Qe Af¦f ´fIYOÞX°fZ WX`aÜ ÀfeE³fþe UfÕX e IYfSX ¸fZ a Af¦f °fû ÕX ¦f QZ°ff WX`Ü ¶ffQ ¸fZa ¹fWXe °ffSX Af¦f ÕX¦f³fZ ÕXZdIY³f IYfSXûa ¸fZa BÀ°fZ¸ffÕX WXû³fZ UfÕXZ IYe UþWX ¶f³f°fZ WX`aÜ ²¹ff³f SXJZa, ÀfIY°fe WX ` ÕX Z d IY³f BÀfIYe UþWX ÀfeE³fþe SXüVf³f d¸fßff ÀfaUfQQf°ff ´ÕXfdÀMXIY, ¸fZMXÕX AüSX R`Yd¶fiIY ¶fZWXQ A¨Le Af´fIYe IYfSX ÀfRYSX °f¹f IYSX³fZ IZY dÕXE ³fWX e a WX ` Ü Uf¹fdSX a ¦ f ¸fZ ¦fÕX ° fe IZ Y AÕX f Uf éYfdÕXMXe IZY AüSX ª¹ffQf °ff´f¸ff³f ÀfWX³fZ IZY WX` dIYÀfe ´fiQVfʳfÊe ¸fZa ÕX¦ff³fZ IZY dÕXE ³fWXeÜa A³fMÑ Z a O X ÕX û ¦fûa ÀfZ ¦ffOÞ X e IYe ÀfdUÊ À f IYSX f ³ff ÕXf¹fIY WXû°fZ WX`aÜ B³f¸fZa JbQ-¶f-JbQ Af¦f ³fWXea ÕX¦f ´fZMÑûÕX ÀfZ ¨fÕX³fZ UfÕXe IYfSX ¸fZa ·fe Af¦f ÕX¦f ÀfIY°fe Af¦f ÕX ¦ f³fZ IYf ¶fOÞ Xf IYfSX ¯ f WX` Ü þ¶f Af´f A´f³fe ÀfZ W X ° f Qb ÷ YÀ°f IYSX ³ fZ ÀfIY°feÜ IYfSX ¸fZa Af¦f ·fe CX³WXea IYfSX¯fûa ÀfZ ÕX¦f°fe WX`Ü Baþ³f ÀfZ IYf¶ûÊSZXMXSX °fIY þf³fZ UfÕXZ ´fZMÑûÕX ´ffB´f WX` þ`ÀfZ §fSX ¸fZa ¹ff IYfSXJf³fûa ¸fZa, ¹ff³fe ÕXf´fSXUfWXe SX¶fSX IZY ¶f³fZ WXû°fZ WX`aÜ ´fbSXf³fZ WXû³fZ ´fSX ¹fZ ¦fÕX þf°fZ WX`a IZ Y dÕX E dIYÀfe EZ S X Z - ¦f` S X Z OX f g ¢ MX S X ´fSX ·fSX û Àff AüSX JSXf¶f SXJSXJfU IZY ¨fÕX°fZÜ AüSX ²¹ff³f ³f QZ³fZ ´fSX B³fÀfZ ´fZMÑûÕX ÕXeIY WXû³fZ ÕX¦f°ff ³fWX e a IYSX ° fZ °fû A´f³fe ¦ffOÞ X e IYû dIYÀfe ·fe ¸fI` Y d³fIY IZ Y WX f ±fûa I` Y ÀfZ LûOÞ X ÀfIY°fZ WX ` a Ü B³f WX` dþÀfÀfZ Af¦f ÕX¦f³fZ IYf J°fSXf ¶fPÞX þf°ff WX`Ü Af¦f ÕX¦f³fZ IYe ¸fb£¹f UªfWX Lû× M X e -LûMX e ´fSX ¸fWX ° U´fc ¯ fÊ ¶ff°fûa IYf ²¹ff³f WX`- VffgMXÊ ÀfdIYÊMX EÕX´feþe WX` J°fSX³ffIY SX J Z a AüSX Àfb S X d Ãf°f AüSX AfSX f ¸fQf¹fIY ÀfRYSX AfþIYÕX ÕXû¦f IYfSX ¸fZa ¶f`MXSXe IYe Ãf¸f°ff ÀfZ EÕX´feþe dIYM ÀfZ ¦ffOÞXe ¨fÕXf³fe WX` °fû IYf Af³fa Q ÕX Z a Ü n

ªf³fUSXeX 2013 I 57


SXÀfûBÊX ÀfZ...

»fªÞfeªÞf ¸f³¨fcdSX¹f³f ¶ffÕX ¶f³ff³fZ IZY dÕXE Àff¸f¦fie:--

Àfbd¨fÂff Àfb²feSX dÀfOX³fe

4 ¶f³Q¦fû·fe - 2 IY´f (IYïcIYÀf dIY¹ff WXbAf) 4 ¦ffþSX - 1 IY´f (IYïcIYÀf IYe WXbBÊ) 4 ¶fe³f-1IY´f(¶ffSXeIY IYMXe WXbBÊ) 4 WXSXed¸f¨fÊ - 1 (¶ffSXeIY IYMXe WXbBÊ) 4 IYfÕXed¸f¨fÊ - 1/8 ¨f¸¸f¨f 4 IYfg³fʵÕXûSX - 6-7 ¨f¸¸f¨f 4 ÀfûÀf - 1 LûMXe ¨f¸¸f¨f 4 ³f¸fIY - ÀUfQf³fbÀffSX (Af²ff LûMXe ¨f¸¸f¨f) 4 °fZÕX - ¸f³¨fcdSX¹f³f ¶ffÕX °fÕX³fZ IZY dÕX¹fZ

¸f³¨fcdSX¹f³fÀffÀf - Àff¸f¦fie 4 °fZÕX - 1 MXZ¶fÕXÀ´fc³f 4 AQSXIY -2-3 MXbIYOÞXZ (IYïcIYÀf dIY¹ff WXbAf) 4 ÕXWXÀfb³f - 6-7 IYdÕX¹ff (IYÀfe WXbBÊ) 4 ´¹ffþ-1/2 ¶ffSXeIY IYMXf WXbAf 4 WXSXed¸f¨fÊ - 2 (¶ffSXeIY IYMXe WXbBÊ) 4 ÀfûÀf - 4 MXZ¶fÕX À´fc³f 4 dU³fZ¦fSX - 4 LûMXe ¨f¸¸f¨f 4 MX¸f`MXû ÀffZÀf -5 MXZ¶fÕX À´fc³f 4 MX¸ffMXSX-1(´¹fcSXe d¸f¢Àfe ¸fZ ad´fÀff WXbAf) 4 UZdþMXZ¶fÕX ÀMXfIY - 1-1/2IY´f

dUd²f:4 IYïcIYÀf IYe WXbBÊ Àfd¶þ¹fûa ¶f°fʳf ¸fZa 1 IY´f ´ff³fe OXfÕXIYSX

CX¶fÕX³f IZ YdÕX¹fZ SXJ Qeþe¹fZÜ Àfd¶þ¹fûa IYû CX¶fÕX°fZ ´ff³fe ¸fZa OXfdÕX¹fZ AüSX 2 d¸fd³fM PXIYIYSX CX¶ffÕX ÕXedþ¹fZ, Àfd¶þ¹fûa IZY NXaOXf WXû³fZ ´fSX CX³WXZÔ Lf³f ÕXedþ¹fZ AüSX Q¶ffIYSX Àfd¶þ¹fûa ÀfZ d³fIYÕXZ ´ff³fe ¹ff³fe dIY UZdþMXZ¶f»f ÀMXfIY d³fIYfÕXIYSX AÕX¦f SXJ QZa¦fZ, BÀf UZþeMXZ¶f ÕXÀMXfIY ¸f³¨fcdSX¹f³f ÀffÀf ¶f³ff³fZ ¸fZa IYf¸f ÕXZ ÕXZa¦fZÜ 4 WX»IYe CX¶ffÕXe WXbBÊ Àfd¶þ¹fûa ¸fZa IYMXZ WXSXe d¸f¨fÊ, IYfÕXe d¸f¨fÊ, IYfg³fʵÕXûSX, ÀfûÀf, dÀ´fia¦f Ad³f¹f³f AüSX ³f¸fIY OXfÕXIYSX A¨Le °fSXW Xd¸fÕXfB¹fZÜ d¸fßf¯f ÀfZ ±fûOÞXf-±fûOÞXf d¸fßf¯f d³fIYfÕXIYS XLûMXZ LûMX ¦fûÕXZ ¶f³ffIYS XdIYÀfe ´ÕXZMX ¸fZa SXJ ÕXedþ¹fZÜ 4IYPÞXfBÊ ¸fZa °fZÕX OXfÕXIYSX ¦fSX¸f IYedþ¹fZ, ¦fSX¸f °fZÕ X¸fZa EIY ¸f³¨fcdSX¹f³f ¶ffÕX °fÕX³fZ IZY dÕX¹fZ OXfdÕX¹fZ d¸f×ßf¯f ÀfZ LûMXZ LûMXZ ¶ffÕX ¶f³ffIYSX °f`¹ffSX IYSX ÕXedþ¹fZÜ ¸f³¨fcdSX¹f³f ¶ffÕX ¦fSX¸f °fZÕX ¸fZa OXfdÕX¹fZ AüSX ¦fû»OX³f ¶fifCX³f WXû³fZ °fIY °fÕXIYSX, dIYÀfe ´ÕXZM X¸fZa d³fIYfÕX IYSX SXJ ÕXedþ¹fZ..(A¦fSX ¶ffgÕX °fÕX³fZ RYMX SXWXZ WXû °fû ±fûOXf IYfg³fÊ ÀMXf¨fÊ AüSX d¸fÕXfÕXZ)

ÀffgÀf ¶f³ff³fZ IYe dUd²f:4 dÀ´fia¦f Agfd³f¹f³f- 2 ¨f¸¸f¨f IYMXf WXbAf IYPÞXfBÊ ¸fZa °fZÕX OXfdÕX¹fZ, °fZÕX ¦fSX¸f WXû³fZ ´fSX ´¹ffþ, ÕXWXÀfb³f 4 IYV¸feSXe d¸f¨fÊ:-1 ¨f¸¸f¨f (SXa¦f IZY dÕXE) AüSX AQSXIY, WXSXe d¸f¨fÊ OXfdÕX¹fZ, ±fûOÞXf Àff ·fcd³f¹fZ, ·fb³fZ 4 ³f¸fIY -

ÀUfQf³fbÀffSX

¸fÀffÕXZ ¸fZa ÀfûÀf, dU³fZ¦fSX, MX¸ff`MXû ÀffZÀf, MX¸ffMXSX ´¹fcSXe, IYfÕXe d¸f¨fÊ, IYV¸feSXe d¸f¨fÊ ³f¸fIY OXfÕXIYSX WX»IYf Àff ·fcd³f¹fZÜ 4 A¶f IYf³fÊÀMXf¨f IYû UZdþMXZ¶fÕX ÀMXfIY ¸fZa ¦fbNXdÕX¹ffa J°f¸f

WXû³fZ °fIY §fûdÕX¹fZ, §fûÕX IYû ¸fÀffÕXZ ¸fZa OXfdÕX¹fZ, ¸f³¨fcdSX¹f³f °fSXe ¸fZa CX¶ffÕX Af³fZ IZY ¶ffQ, °fSXe IYû ²fe¸fe Af¦f ´fSX 2 d¸fd³fMX °fIY ´fIY³fZ Qedþ¹fZÜ °fSXe ¸fZa ¸f³¨fcdSX¹f³f ¶ffÕX OXfdÕX¹fZ AüSX 1 - 2 d¸fd³fMX °fIY ´fIYf ÕXedþ¹fZÜ 4Aa°f ¸fZa dÀ´fia¦f Ad³f¹f³f ÀfZ Àfþf IYS X¦fSX¸ff ¦fSX¸f ´fSXûdÀf¹fZÜ

58 I ªf³fUSXeX 2013


BaXdOX¹ff ÀfZU IYe JeSX:-AfUV¹fIY Àff¸f¦fie 4 Qc²f RbYÕX IiYe¸f - 2 ÕXeMXSX (8 IY´f) 4ÀfZ¶f - 600 ¦fif¸f (3 ÀfZ¶f ¸fedOX¹f¸f AfIYfSX IZY) 4¨fe³fe - 75 ¦fif¸f ( 1/3 IY´f) 4IYfþc - 10 4¶ffQf¸f-10 4dIYVfd¸fVf - 20-25 4LûMXe BÕXfB¨fe - 4

dUd²f 4Qc²f IYû ¦fSX¸f IYSX³fZ IZY dÕX¹fZ ¦f`Àf

´fSX SXJ Qedþ¹fZÜ Qc²f IYû CX¶ffÕX Af³fZ IZY ¶ffQ ¨f¸f¨fZ ÀfZ ¨fÕXfB¹fZ AüSX Qc²f IZY Af²ffSX WX³fZ °fIY CX¶ffÕX ÕXedþ¹fZ, ±fûOÞXe ±fûOÞXe QZSX ¸fZa CX¶fÕX°fZ Qc²f IYû ¨f¸f¨fZ ÀfZ ³fe¨fZ °fÕXZ °fIY ÕXZ þf°fZ WXb¹fZ ¨fÕXfB¹fZ °ffdIY Qc²f ¶f°fʳf IZY °fÕXZ ¸fZa ÕX¦fZ ³fWXeaÜ 4IYfþc-¶ffQf¸f IZY LûMXZ-LûMXZ MXbIYOÞXZ IYSX°fZ WXb¹fZ IYfMX ÕXedþ¹fZ, 4-5 IYfþc- ¶ffQf¸f Àff¶fb°f SXJ ÕXZa¦fZ þû JeSX IYû Àfþf³fZ IZY IYf¸f ¸fZa Af¹fZa¦fZ,

dIYVfd¸fVf IZY ²fû ÕXedþ¹fZ, LûMXe BÕXfB¨fe LeÕXIYSX IcYMX ÕXZa¦fZÜ 4ÀfZ¶f IYû ²fûIYSX LeÕX ÕXZa¦fZ AüSX ¶fe¨f IYf Àf£°f dWXÀÀff WXMXfIYSX IYïc IYÀf IYSX ÕXZa¦fZÜ (ÀfZU IZY 4-5 ÀÕXfBÀfZÀf dLÕXIZY IZY Àff±f IYfMX ÕXZ¹fZ ÀfþfUMX IZY IYf¸f Af¹fZa¦fZÜ) A¶f IYQÐQbIYÀf dIY¹fZ WXbUZ ÀfZU IYû EIY ¨f¸¸f¨f §fe OXfÕXIYSX °f¶f °fIY ·fb³f ÕXZa¦fZ þ¶f °fIY CXÀf IYe JMXfÀf ³f ¨fÕXe þf¹fZ ´fSX ²¹ff³f SXWXZ ÀfZU ¶fWXb°f ª¹ffQf ´fIZY³f WXea, A¶f BÀf ¸fZa ±fûOXf BÕXf¹f¨fe ´ffCXOXSX OXfÕXIYSX 1 d¸f³fMX °fÕX ·fb³f ÕXZÜ A¶f BÀf d¸fßf¯f IYû Qc²f ¸fZa OXfÕX QZa¦fZ AüSX ¶ffQf¸f, IYfþc, dIYÀfd¸fÀf AüSX ¨fe³fe OXfÕXIYSX 2 d¸f³fMX °fIY ¨f¸f¨fZ ÀfZ ¨fÕXf°fZ WXb¹fZ ´fIYfB¹fZ ´fIYfEa¦fZÜ JeSX ¶f³f þf³fZ IZY ¶ffQ BÀfZ ¶ffQf¸f ,IYfþc, dIYÀfd¸fÀf AüSX ÀfZU IZY ÀÕXfBÀfZÀf ÀfZ Àfþf¹fZ AüSX A´f³fZ B¨Lf IZY A³fbÀffSX NXaOXf ¹ff ¦fSX¸f ÀfUÊ IYSXZÜ

ªf³fUSXeX 2013 I 59


Vfe°fF°fb ¸fmÔ À½fÀ±f I`YÀfm SXWXmÔ ?

ÀUfÀ±¹f

60 I ªf³fUSXeX 2013

½f`ô A¨¹fb°f IbY¸ffSX dÂf´ffNXe Af¹fb½fmýÊ ´fÔ¨fIY¸fÊ E½fÔ ³ffOÞXe d½fVfm¿fÄf

WXSX ½¹fdöY IYe ¹fWX ¸fÔVff WXû°fe WX` dIY ½fWX À½fÀ±¹f SXWXm ýe§ffʹfb SXWXm ¢¹fûÔdIY À½fÀ±¹f ½¹fdöY WXe ªfe½f³f ¸fmÔ Àf·fe ÀfbJ-Àfbd½f²ffAûÔ IYf C´f·fû¦f IYSX »füdIYIY ½f ´fSX ´fSX»füdIYIY ÀfbJûÔ IYû ´fif~ IYSX ÀfIY°ff WX`, dIaY°fb Afªf Af²fbd³fIY ªfe½f³fVf`»fe ½¹fÀ°f°ff °f±ff ýüOÞX²fc´f ³fm CÀfm VffSXedSXIY ½f ¸ff³fdÀfIY øY´f Àfm ¶fe¸ffSX ¶f³ff dý¹ff WX.` .. d½fä À½ffÀ±¹f ÀfÔ¦fNX³f IYe dSX´fûMXÊ ¹fWX ¶f°ff°fe WX` dIY AfªfIY»f ½¹fdöY IYe ¶fe¸ffSXe IYf ¸fc»f IYfSX¯f Ad³f¹fd¸f°f dý³f¨f¹ffÊ °f±ff Jf³f-´ff³f WX`Ü ¹fdý ½¹fdöY Bʸff³fýfSXe Àfm F °fb IZY A³fbIcY»f Àff¦f-Àf¶ªfe °f±ff AfWXfSX-d½fWXfSX »fm °fû ½fWX d¶f³ff dIYÀfe Aü¿fd²f IZY À½fÀ±f SXWX ÀfIY°ff WX`Ü Af¹fb½fmÊý IZY ¸f°ff³fbÀffSX ¦fie¿¸fF °fb À½ffÀ±¹f IZY d»fE Ad·fßff´f WX` °fû VfSXýF °fb À½ffÀ±¹f IZY d»fE ½fSXýf³f WXû°fe WX`Ü ¦fie¿¸fF °fb Àfm ÀfÔd¨f°f ½ff¹fb ½f¿ffÊ F °fb IZY ³fE ªf»f IZY ´fi·ff½f Àfm ³fá WXûIYSX d¨f°°f IYû ´fiIbYd´f°f

IYSX°ff WX`Ü dªfÀfÀfm ½¹fdöY ¦fdSXâ °f±ff IYf¶fûÊWXfBMÑXmMX ¹fböY, ´fiûMXe³f ¹fböY Jfô ´fýf±fûË IYû AfÀff³fe Àfm ´f¨ff »fm°ff WX` BÀfed»fE ´fiIYÈd°f WX¸fmÔ BÀf F °fbb ¸fmÔ d¨f°°f IYû VffÔ°f IYSX³fm ½ff»fm Jfô ´fýf±fÊ d½f´fb»f ¸ffÂff ¸fmÔ ´fiýf³f IYSX°fe WX`Ü Àff¦f-Àf¶ªfe IZY øY´f ¸fmÔ ¦ffªfSX, MX¸ffMXSX, ¸fc»fe, ´ff»fIY, ¶f±fbAf, RcY»f ¦fû·fe IZY øY´f ¸fmÔ WX¸fmÔ VfSXýF °fbb ¸fmÔ ´fif~ WXû°fm WX`ÔÜ À½ffÀ±f IYe údá Àfm VfSXeSX IYû WX˜fIY˜f ¶f³ff³fm IZY d»fE Jû¹ff, SX¶fOÞXe ªf`Àfm ½¹fÔªf³f ·fe WX`Ô ªfû À½ffý IYe údá Àfm ·fe øYd¨fIYSX »f¦f°fm WX`ÔÜ

Vfe°fF °fb ¸fmÔ ¢¹ff JfEÔ ? 4 BÀf F °fbb ¸fmÔ ¦f¸fÊ ýc²f ¸fmÔ B»ff¹f¨fe, IZYÀfSX, OXf»fIYSX Àfm½f³f IYSXmÔ ªfû ÀfýeÊ-ªfbIYf¸f Àfm d³fªff°f dý»ffE¦ffÜ 4 ·fûªf³f ¸fmÔ °ffªff ¦f¸fÊ Jfô ´fýf±fÊ MX¸ffMXSX, °fSXûBÊ, Vfbð §fe ÀfSXÀfûÔ IYf °fm»f, ¸fm±fe, ¶f±fbAf, RcY»f ¦fû·fe, ´ff»fIY ÀfSXÀfûÔ IYf Àff¦f, MX¸ffMXSX, ¸fc»fe, Àfd¶ªf¹fûÔ IYf ´fi¹fû¦f À½f°fÔÂf øY´f Àfm Àf»ffý IZY øY´f ¸fmÔ IYSXÜÔm 4 ¦ffªfSX, ¨fbIYa ýSX, AfÔ½f»ff ½f ´ff»fIY IZY ªfcÀf ¸fmÔ ´fbýe³fm IZY SXÀf IYû OXf»fIYSX dý³f ¸fmÔ ´fe³fm Àfm VfSXeSX ¸fmÔ ´f¹ffÊ~ ¸ffÂff ¸fmÔ EÔMXe-Afg¢ÀfeOXmÔMÐXÀf ´fif~ WXû°fm WX`ÔÜ ¹fm EÔMXe-Afg¢ÀfeOXmÔMÐXÀf VfSXeSX IYû d½fd·f³³f SXû¦fûÔ Àfm ¶f¨ff°fm WX`ÔÜ 4 ÀfcJm ¸fm½fûÔ ¸fmÔ ¸fb³fæYf, ¸fc¦Ô fRY»fe, ¶ffýf¸f, IYfªfc AJSXûMX AüSX JªfcSX IYf Àfm½f³f IYSXÜÔm 4 ¸füÀf¸f IYf ýcÀfSXf ´fWX»fc A´f³fe A³fmIY

Jfd¸f¹fûÔ IZY Àff±f ÀfÍý¹fûÔ IYf ¸füÀf¸f ¶f¨¨fûÔ, ¶fbªfb¦fûË AüSX IY¸fªfûSX »fû¦fûÔ IZY d»fE °fIY»feRZYÔ ·fe ´f`ýf IYSX°ff WXÜ` BÀfe °fSXWX C¨¨f SXöY¨ff´f, ùý¹f SXû¦f, ý¸ff ½f ªfûOÞXûÔ IZY ýýÊ Àfm ´fedOÞX°f »fû¦fûÔ IZY d»fE ·fe ¹fWX ¸füÀf¸f ¨fb³füd°f¹ffÔ ´f`ýf IYSX°ff WXÜ` 4 ªfûOÞXûÔ IZY ýýÊ, IY¸fSX ýýÊ, ¦fýʳf ýýÊ AüSX ¸ffÔÀf´fmdVf¹fûÔ ¸fmÔ ýýÊ IYe dVfIYf¹f°f Àfm ¦fiÀ°f »fû¦fûÔ IYû d³f¹fd¸f°f øY´f Àfm ´fcSXm VfSXeSX ¸fmÔ ¦fb³f¦fb³fm d°f»f IZY °fm»f Àfm ¸ffd»fVf IYSX³fe ¨ffdWXEÜ

¢¹ff ³f JfEÔ 4 COÞXý IYe ýf»f, ¨ff½f»f, ýWXe ªf`Àfe NXOÔ Xe ¨feªfûÔ IYf Àfm½f³f ³f IYSXÔm Ü 4 »fÀÀfe, IYûd»OÑXIÔ Y, ªfÔIY RcYOX, ¸füÀf¸fe IYf ªfcÀf, ³feÔ¶fc ªf`Àfm NXOÔ Xm ´fýf±fûÊÔ Àfm ýcSXe ¶f³ffIYSX SXJÜÔm 4 ²¹ff³f SXWXm dIY SXfdÂf ¸fmÔ ·fûªf³f IY¸f »fm,Ô Vfb¿IY ´fýf±fÊ ³f JfEÔÜ d¶f³ff °fm»f, §fe IZY ´fýf±fÊ IY¸f IY¸f JfEÔÜ 4 SXû¦fûÔ Àfm ¶f¨ff½f ¸fmÔ Àff½f²ffd³f¹ffÔ BÀf F °fb ¸fmÔ ªfWXfÔ Jf³fm IYe B¨LXf Ad²fIY WXû°fe WX`, ½fWXeÔ dý³f¨f¹ffÊ ¸fmÔ ·fe RYIYÊ ´fOÞX°ff WX` AüSX ¶fe¸ffdSX¹ffÔ C°´f³³f WXû°fe WX`ÔÜ ÀfýeÊ, ªfbIYf¸f, ¶fbJfSX, IYRY, JfÔÀfe Afdý ´fiIYfSX IYe ¶fe¸ffdSX¹ffÔ C°´f³³f WXû ªff°fe WX`ÔÜ BÀfd»fE ¦f¸fÊ IY´fOÞXm ´fWX³fmÔ, ÀfSXÀfûÔ IZY °fm»f IYe ¸ffd»fVf IYSXmÔÜ ¹ffý SXJmÔ JfÔÀfe WXû³fm ´fSX AýSXIY IYf SXÀf VfWXý IZY Àff±f »fmÔ, Àfb¶fWX CNX IYSX ½¹ff¹ff¸f AüSX ´fi¯ff¹ff¸f IYSXmÔ AüSX ÀffIYfSXf°¸fIY Àfû¨f SXJmÔÜ


°f³f IYe

VfdöY

2012 Àf¸ff~ WXû ¨fbIYf WX` d½fä IZY ½f`Äffd³fIY Aý·fb°f Afd½f¿IYfSXûÔ Àfm ªfe³fm IYf ³f¹ff °fSXeIYf Jûªf SXWXm WX`Ô dªfÀf¸fmÔ ¸f³fb¿¹f IYû IbYLX ³f IYSX³ff ´fOXmÜ ½fWX ¶f`NXm-¶f`NXm Àfbd½f²ffAûÔ IZY Àff±f ªfe½f³f IYf Af³fÔý CNXf¹fmÜ Afªf IYe ýbd³f¹ff ¸fmÔ ½f`Äffd³fIY Vff³fýfSX ªfe½f³f IZY d»fE A³fmIY Afd½f¿IYfSX IYSX SXWXm WX`ÔÜ °ffdIY ¸f³fb¿¹f IYû IbYLX ³f IYSX³ff ´fOXmÜ »fmdIY³f WX¸f ·fc»f SXWXm WX`Ô dIY A¦fSX WX¸f A´f³fm VfSXeSX IYf ´fi¹fû¦f IYSX³ff ¶fÔý IYSX ým¦fm °fû ½fWX JSXf¶f WXû³fm »f¦fm¦ffÜ ¸fVfe³fûÔ IZY C´f¹fû¦f ³fm WX¸ffSXe dªfýÔ¦fe IYû Àfb»f·f ¶f³ff¹ff WX`, °fû WX¸fÀfm ¶fWXb°f IbYLX LXe³f ·fe d»f¹ff WX`Ü ¢¹ff BÀf VfSXeSX IZY ¶ffSXm ¸fmÔ WX¸f IY·fe BÀf °fSXWX Àfû¨f°fm WX`Ô dIY A¦fSX BÀfIYf C´f¹fû¦f ³fWXeÔ IYSXmÔ¦fm °fû ¹fm ·fe ªfÔ¦f Jf ªffE¦ff?

¹fû¦f ÀfZ I`YÀfZ ¶f³fZ d³fSXû¦f? Afªf WXû ¹fWXe SXWXf WX` AüSX ¹fWXe ½fªfWX WX` dIY Vfb¦fSX, ¶»fOX´fimVfSX, ¶fPXÞ°ff ½fªf³f, dý»f IYe ¶fe¸ffdSX¹ffÔ, ±fIYf³f IYf »f¦ff°ffSX ¶f³fm SXWX³ff, ¸ff³fdÀfIY d½fIYfSXûÔ IYf ´f`ýf WXû ªff³ff Afdý IYe °ffýfý »f¦ff°ffSX ¶fPX×°fe ªff SXWXe WX`Ü ³f`d°fIY°ff AüSX À½ffÀ±f¹f IYf ¦fWXSXf Àf¸¶fÔ§f WX`Ü WX¸ffSXm C´fd³f¿fýûÔ ¸fmÔ ·fe Àff²f³ff OXfg. ³fUQe´f þûVfe IYfgSX´fûSXMZ X U`ÕX³fZÀf ¦fbøY IZY d»fE À½fÀ±¹f VfSXeSX IYe Af½fV¹fIY°ff ´fSX ªfûSX dý¹ff ¦f¹ff WX`Ü À½fÀ±f VfSXeSX ¸f³f IYe Vfbdð IYSX ³f`d°fIY°ff IYû ¶fPX×f°ff WX`Ü ¹fc³ff³f IZY ýfVfÊd³fIY ´»fmMXûa ³fm ¶f¨¨fûÔ IZY d»fE Jm»fIcYý E½fÔ ½¹ff¹ff¸f ´fSX ªfûSX dý¹ffÜ C³WXûÔ³fm IYWXf ýb¶fÊ»f°ff IZY IYfSX¯f WXe ¶f¨¨ff A³f`d°fIY WXmf°ff WX`Ü ¦ffÔ²fe ªfe VffSXedSXIY °f±ff ¸ff³fdÀfIY À½ffÀ±f Àfm ½¹fdöY°½f d³f¸ffʯf IYe ¶ff°f IYSX°fm ±fmÜ Afªf ·füd°fIY°ff AüSX Af²¹ff°¸f IZY ¶fe¨f ÀfÔ§f¿fÊ WX`Ü dªfÀf¸fmÔ Àff¸fÔªfÀ¹f ¶f`NXf¹ff WX`,¹fû¦fýVfʳf ³fmÜ ¹fû¦f IZY ªfdSXE IYBÊ AÀff²¹f SXû¦fûÔ IYf B»ffªf WXû SXWXf WX`Ü ¹fû¦f IZY ¸ff²¹f¸f Àfm Àfýd½f¨ffSX,Àfý¦fb¯f, ý¹ff-IYøY¯ff Afdý ¦fb¯fûÔ IYf d½f§fMX³f WXû°ff WX`Ü ¹fû¦f IYe dVfÃff ½¹fdöY E½fÔ SXf¿MÑX d³f¸ffʯf ¸fmÔ ÀfWX¹fû¦fe WX`Ü FYd¿f ´f°fÔªfd»f ³fm WXªffSXûÔ Àff»f ´fWX»fm Àf¸ffªf IYe ÀfbJ VffÔd°f IZY d»f¹fm ¹fû¦f IZY ¸fWX°½f IYû Àf¸fÓffÜ B³f Àf·fe ¸fWXf´fbøY¿fûÔ IZY d½f¨ffSXûÔ Àfm ´f°ff ¨f»f°ff WX` dIY ¹fû¦f dIY dVfÃff ½¹fdöY E½fÔ SXf¿MÑX d³f¸ffʯf ¸fmÔ ÀfWX¹fû¦fe WX`Ü FYd¿f ´f°fÔªfd»f ³fm WXªffSXûÔ Àff»f ´fWX»fm Àf¸ffªf IYe ÀfbJ VffÔd°f IZY d»f¹fm ¹fû¦f IZY ¸fWX°½f IYû Àf¸fÓffÜ C³fIY ¹fû¦f ³fm Àf¸ffªf AüSX ½¹fdöY IZY Àf¸¶f³§f IYû ¶fOÞXe A¨LXe °fSXWX Àf¸fÓff¹ff Àff±f WXe BÊäSX IYf A³fb·f½f IYSX³ff ¹ff AfÔ³fý IZY C¨¨f À°fSX IYû ªff³f³ff ¶f°ff¹ff WX`Ü

¹f¸f IYf ¸f°fÕX¶f WX` 1. AdWXaÀff-IYf ´ffÕX³f IYSX°fZ WXb¹fZ IYøY¯ff CX°´f³f WXû°fe WX`Ü ÕXû¦fûa ÀfZ ¶f`SX ·ffU Àf¸ff~ WXû þf°ff WX` Ü Àf¸ffþ ¸fZa ½¹ff~ ·f¹f Àf¸ff~ WXû þf°ff WX` Ü 2. Àf°¹f IZY ´ffÕX³f IYSX³fZ UfÕXZ ½¹fdöY IYf Àf·fe dUäfÀf IYSX°fZ WX`a, CXÀfIZY Àfû¨fZ WXbE Àf·fe IYf¹fÊ dÀfð WXû°fZ WX`aÜ 3. AÀ°fZWX ¹ffd³f ¨fûSXe ³ff IYSX³ff, IYf ´ffÕX³f IYSX³fZ UfÕXZ ½¹fdöY IYû ÀfaÀffSX ¸fZa Àf·fe UÀ°fbEa ÀfbÕX·f WXû þf°fe WX`Ü 4. ¶fi¸WXf¨f¹fÊ IZY ´ffÕX³f ÀfZ ½¹fdöY IYû VffSXedSXIY U ¸ff³fdÀfIY ¶fÕX IYe ´fifd~ WXû°fe WX`Ü dþÀfÀfZ VffSXedSXIY ¨f¸fIY ·fe ¶f³fe SXWX°fe WX`Ü 5. A´fdSX¦fiWX ¹ffd³f BIYÿf ³ff IYSX³fZ, IYf ´ffÕX³f IYSX³fZ UfÕXf ½¹fdöY WXSX Àf¸f¹f Àfa°fbá SXWX°ff WX`Ü

4 Àfa°fû¿f IZY ´ffÕX³f ÀfZ ÀfbJ IYe ´fifd~ WXû°fe WX`Ü 4 °f´f IZY A·¹ffÀf ÀfZ QbJ: ÀfbJ: NXaOXf ¦f¸fÊ ·fcJ ´¹ffÀf AfdQ IYû ÀfWX³f IYSX³fZ IYe VfdöY Af þf°fe WX`Ü 4 ÀUf²¹ff¹f -ÀfZ dU¨ffSX ¸fþ¶fc°f U Vfbð WXû°fZ WX`aÜ 4 ¹fû¦f dUVfZ¿fÄfûa IZY A³fbÀffSX AfÀf³fûa IYû NXeIY ´fiIYfSX ÀfZ IYSX³fZ ÀfZ ½¹fdöY IZY SXû¦f °fû QcSX WXû°fZ WXe WX`a Àff±f WXe Àf·fe Aa¦fû IYe VfdöY ¶fPÞX³fZ ÀfZ VffSXedSXIY ¶fÕX ·fe ¶fPX°ff WX` Ü d³f¹f¸f- ½¹fdöY IYe Afa°fdSXXIY Vfbdð IZY dÕX¹fZ 4 Vfü¨f IYf A±fÊ ¶ff‘ EUa Af³°fdSXIY Vfbdð IYSX³ff W` dþÀfÀfZ IYfSX¯f 4 ´fi°¹ffWXfSX ÀfZ Bd³Qi¹ffa WX¸ffSXZ UVf ¸fZa WXû þf°fe WX`, BÀfÀfZ ÀffaÀffdSXIY dU¿f¹fûa ÀfZ ¸fûWX QcSX WXû þf°ff WX`Ü ½¹fdöY IYf VfSXeSX IZY ´fid°f ¸fûWX J°¸f WXû þf°ff WX`Ü

62 I ªf³fUSXeX 2013


ÀfaÀffSX ¸fZa dþ°f³fZ ·fe ¸fWXf³f Àfa³¹ffÀfe WXEb WXa` Àf·fe ¸fWXf´fb÷Y¿f Àfa³¹ffdÀf¹fûa ³fZ IYNXûSX °f´fÀ¹ff IZY ¶fÕX ´fSX WXe Àf¸ffd²f IYe AUÀ±ff IYû ´fif~ dIY¹ff WXÜ` CX³WXû³a fZ ²f³f IY¸ff³fZ IZY dÕXE ³fWXe,a ²¹ff³f IZY dÕXE °f´fÀ¹ff IYeÜ WX¸fZa °f¹f IYSX³ff ¨ffdWXE dIY WX¸f ¢¹ff ´ff³ff ¨ffWX°fZ WX,a` AüSX dIY°f³ff ßf¸f IYSX SXWXZ WXÜa` WX¸f dQ³f-SXf°f ´f`Àff IY¸ff³fZ ¸fZa ÕX¦fZ SXWX°fZ WXÜa` þeU³f IYe UfÀ°fdUIY°ff IYû WX¸f ³fþSXAQa fþ IYSX QZ°fZ WXÜa` WX¸ffSXZ ¹fWXfa ²f¸fÊ IYf ´fi¨ffSX ´fiÀffSX IYSX³fZ UfÕXZ IY±ffUf¨fIYûa IYe ¶ffPÞX AfBÊ WXBb Ê WX` dIaY°fb EIY IY±ffUf¨fIY QcÀfSXZ IYe dJne CXOXÞf°ff WXÜ` EIYQcÀfSXZ IZY ´fid°f AfQSX AüSX ÀfQfVf¹f°ff IYf ·ffU °fû WX` WXe ³fWXeÜa Vff¸f °fIY ¨ffWXZ ¸fadQSX WXû ¹ff Àf°Àfa¦f, Àf¸ffSXûWX WXû ¹ff VfU-¹ff{f , Àf·fe À±ff³fûa ´fSX EIY WXe ¨f¨fÊf WXû°fe WX` dIY dIYÀf³fZ dIY°f³ff ²f³f IY¸ff¹ff, dIYÀf³fZ dIY°f³ff ¦fhUf¹ff AüSX ²f³f IY¸ff³fZ IZY dIY°f³fZ ³fE °fSXeIZY BÊþfQ dIYE ¦fEÜ

¸f³f IYe

VfdöY

I`YÀfZ RcYMXaZ ²¹ff³f IZY AhIYb SX? ¢¹ff ¸fWXf´fb÷Y¿f ´fWX»fm WXe dý³f Àf¸ffd²f IYe A½fÀ±ff IYû ´fif~ WXû ¦fE AfýSX AüSX ÀfýfVf¹f°ff IYf ·ff½f °fû WX` WXe ³fWXeÔÜ Vff¸f °fIY CÀf³fm ±fm, C³WXûÔ³fm ªfû ·fe ´ff¹ff, IYNXûSX °f´fÀ¹ff IZY ¶f»f ´fSX ´ff¹ffÜ C³WXûÔ³fm ýmJf dIY ¨ffWXm ¸fÔdýSX WXû ¹ff Àf°ÀfÔ¦f, Àf¸ffSXûWX WXû ¹ff Vf½f-¹ffÂff Àf·fe ²f³f IY¸ff³fm IZY d»fE °f´fÀ¹ff ³fWXeÔ IYeÜ C³WXûÔ³fm ²¹ff³f IY¸ff³fm IZY d»fE À±ff³fûÔ ´fSX EIY WXe ¨f¨ffÊ WX` dIY dIYÀf³fm dIY°f³ff ²f³f IY¸ff¹ff, dIYÀf³fm °f´fÀ¹ff IYeÜ C³WXûÔ³fm WX¸ffSXm Àf¸ff³f A´f³fm ªfe½f³f IYf AfSXÔ·f Àff²ffSX¯f dIY°f³ff ¦fh½ff¹ff AüSX ²f³f IY¸ff³fm IZY dIY°f³fm ³fE °fSXeIZY Afd½f¿IYÈ°f BÊVff³f ¸fWZXVf °f»f Àfm WXe dIY¹ff dÔIY°fb C³fIYe ª®ff³f-d´f´ffÀff ³fm C³fIZY d»fE ²¹ff³f dIYE ¦fEÜ ÀfÔÀffSX ¸fmÔ dIYÀfe ·fe ¸f³fb¿¹f IYe ¨fm°f³ff IYf AdWX°f CÀfIZY IZY ÀffSXm ¸ff¦fÊ Jû»f dýEÜ ´fWX»ff Àf½ff»f ¹fWXe WX` dIY WX¸f ¢¹ff ´ff³ff À½f¹fÔ IZY Ad°fdSXöY ýcÀfSXf ¸f³fb¿¹f IYSX WXe ³fWXeÔ ÀfIY°ffÜ A´f³fm ¶f³ffE ¨ffWX°fm WX`Ô, AüSX CÀfIZY d»fE dIY°f³ff ßf¸f IYSX SXWXm WX`ÔÜ EIY CýfWXSX¯f IZY õfSXf ¸fIYOÞXªff»f ¸fmÔ ½fWX À½f¹fÔ BÀf ·ffÔd°f RaYÀf°ff WX` dIY CÀfm »f¦f³fm »f¦f°ff WX` dIY Àf¸fÓff°ff WXchÜ EIY ÀfÔ³¹ffÀfe A´f³fe ¹ffÂff ¸fmÔ EIY ³f¦fSX ¸fmÔ Àfm ¦fbªfÞSX SXWXf ±ffÜ B°f³fm ¶fOÞXm ¸ff¹ffªff»f ¸fmÔ ½fWX À½f¹fÔ ³fWXeÔ RaYÀff WX` ¶fd»IY CÀfm RaYÀff¹ff ¦f¹ff WX`Ü CÀf³fm ýmJf dIY Àf·fe ³f¦fSX½ffÀfe ´fSXm¿ff³f AüSX §f¶fSXfE WXbE Àfm A´f³fm-A´f³fm ´fÀffSXûÔ IYf B°f³ff ªfe-IYf-ªfÔªff»f ·f»ff ½fWX AIZY»ff I`YÀfm SX¨f ÀfIY°ff WX`Ü IYf¸fûÔ ¸fmÔ AÀ°f-½¹fÀ°f WXbE ´fOÞXm WX`ÔÜ ÀfÔ³¹ffÀfe ³fm A³fmIY »fû¦fûÔ IYû SXûIYf AüSX dRYSX ½fWX VfbøY IYSX°ff WX` ýcÀfSXûÔ ´fSX ýû¿f ým³ffÜ ½fWX A´f³fm ´fdSX½ffSX IZY ÀfýÀ¹fûÔ, C³fIYe BÀf ½¹ffIbY»f Vfe§fi°ff IYf IYfSX¯f ´fcLXfÜ Àf·fe ³fm ÀfÔ³¹ffÀfe Àfm IYWXf dIY d¸fÂfûÔ,¶fÔ²fb-¶ffÔ²f½fûÔ AüSX Àff¸ffdªfIY ´fdSXdÀ±f°f¹fûÔ IYû A´f³fm C»fÓfm SXWX³fm IYf C³WXmÔ ¸fSX³fm °fIY IYe RbYÀfÊ°f ³fWXeÔ WX`Ü ½fm WXªfÞfSX IYf¸fûÔ ¸fmÔ C»fÓfm WXbE WX`ÔÜ C³WXmÔ ýû¿fe NXWXSXf°ff WX`Ü ¸fªfÞZ IYe ¶ff°f WX` ªf¶f CÀfm IYWXf ªffE dIY AÔ°f¹ffÊÂff ´fSX AfͱfIY DYh¨ffB¹fûÔ IZY ¶fOÞXm-¶fOXm× »fùf ´fif~ IYSX³fm WX`ÔÜ ¸fWXf³f¦fSX ¸fmÔ SXWX³fm IYf d³fIY»fû °fû CÀfIYe ý»fe»f WXû°fe WX` - Àf¸f¹f WXe IYWXfh WX`Ü ¸f`Ô A´f³ff IY¸fÊ IYSX EIY WXe A±fÊ WX` dIY A´f³fm ªfe½f³f IYû ¹fdý ¶f³ffE SXJ³ff WX` °fû Ad²fIY-Àfm- °fû SXWXf WXcÔ... ªf¶f IY¸fÊ WXe ´fcªff WX` °fû ´fdSX¯ff¸f ýbJ ¢¹fûÔ WX`? ¢¹fûÔdIY ½fWX ´fcªff Ad²fIY ²f³f IY¸ffAûÜ ³fWXeÔ °fû ³f¦fSX IYf ªfe½f³f °fb¸WXmÔ A¹fû¦¹f IYSXfSX ýmIYSX, EIY ¶fûÓf IZY øY´f ¸fmÔ WXû SXWXe WX`Ü °f³ff½f WX` CÀf ´fcªff ¸fmÔ,Vfe§fi°ff WX` CÀfIYû A´f³fe Àfe¸ff Àfm ¶ffWXSX IYSX ým¦ffÜ ´fWX»fm ½fm B°f³ff ²f³f IY¸ff »fmÔ dIY ¨f`³f IYe Àf¸ff~ IYSX³fm IYe Ü IYû»WXc IYf ¶f`»f WXªf×fSXûÔ ¸fe»f ¨f»f »fm°ff WX` ; dÔIY°fb ´fWXbh¨f°ff ¶fÔÀfe ¶fªff ÀfIZÔY, dRYSX ½fm CÀfIYe ¶ff°f Àfb³fmÔ¦fmÜ IYWXeÔ ³fWXeÔÜ ´f±f ´fSX ¹fdý ¹ffÂff Af³fÔý ³fWXeÔ ým SXWXe °fû ¹ffÂfe ýû³fûÔ WXe ¶ff°fmÔ ªffh¨fm ¸fWXf³f¦fSX ½ffdÀf¹fûÔ IYe BÀf AÔ²fe ýüOÞX IYû ýmJIYSX ÀfÔ³¹ffÀfe NXWXSX ¦f¹ffÜ IYWXeÔ SXfÀ°ff WXe °fû ¦f»f°f ³fWXeÔ ¨fb³ff ¦f¹ff ¹ff dRYSX CÀf³fm WXe °fû A´f³fe ¹ffÂff ¸fmÔ CÀfm A´f³fm ýfd¹f°½f IYf ¶fû²f WXbAf dIY dªf³f ¸f³fb¿¹fûÔ ³fm A´f³fm d»fE À½f¹fÔ ³fSXIY À½f¹fÔ A³ff½fV¹fIY Àff¸ff³f »ffý IYSX CÀfm ¶fûdÓf»f °fû ³fWXeÔ ¶f³ff d»f¹ffÜ EIY °fû IYf d³f¸ffʯf IYSX d»f¹ff WX`, C³fIZY BÀf ¸fûWX IYû ·fÔ¦f IYSX; C³WXmÔ ½ffÀ°fd½fIY°ff IZY IYû»WXc IYf ¶f`»f ·fe ¶f³ff AüSX DY´fSX Àfm ¶fûÓff ·fe »ffý d»f¹ffÜ ... BÀfd»fE ¹fWX ýVfʳf IYSXfEÔ ªffEÔÜ CÀf³fm ýmJf dIY VfWXSX ¸fmÔ ²f¸fÊ IYf C´fýmVf ým³fm½ff»fm ¶fWXb°f Af½fV¹fIY WX` dIY ¸f³fb¿¹f ²¹ff³f IZY ¸ff¦fÊ Àfm A´f³fm ´f±f IYf ¨f¹f³f IYSXmÜ IY±ff½ff¨fIYûÔ IYe ¶ffPX× AfBÊ WXbBÊ WX`Ü dÔIY°fb ¹fWX ¢¹ff ªfû dIYÀfe EIY IY±ff½ff¨fIY ´fiIYÈd°f IZY Àf¸ff³f ÀfSX»f E½fÔ ´fd½fÂf Af°¸ff IZY Àffd³f²¹f ¸fmÔ À½f¹fÔ IYû VffÔ°f LXûOÞX IYû ¸ff³f³f ½ff»ff WX`, ½fWX ýcÀfSXm IYe dJne COÞXf SXWXf WX`Ü EIY-ýcÀfSXm IZY ´fid°f ým³fm ´fSX ²¹ff³f IZY AÔIbYSX RcYMX³fm »f¦f°fm WX`ÔÜ n

ªf³fUSXeX 2013 I 63


3 2 4 1 5 ´fe´fÕX IYf ´fØff ¸f`dþIY ³fa¶fSX- 109 dÕXJZ , Àfb¶fWX 10 ¶fþZ ¹ff 1 ¶fþZ ¸fbQif -¶ffE WXf±f IYf Aa¦fcNXf ¨f³Qi ´fUÊ°f IYe °fSXRY IYû µÕXû IYSXZÜ ´fØfZ IYû Àf×RZYQ IY´fOXZ ¸fZa ÕX´fZMX IYSX dIYd¨f³f ¸fZa SXJZ

IZYÕXZ IYf ´fØff ¸f`dþIY ³fa¶fSX -309 dÕXJZ Qû´fWXSX 12 ÀfZ 5 ¶fþZ °fIYÜ ¸fbQif -¶ff¹fZ WXf±f IYf Aa¦fcNXf °fþʳfÊe DYh¦fÕXe IYû LbE ´fØfZ IYû ¹fÕXû IYÕXSX IZY IY´fOXZ ¸fZa ÕX´fZMXIYSX ´fcþf À±ff³f ¸fZa SXJZ

¶fZÕX IYf ´fØff ¸f`dþIY ³fa¶fSX 236 Qû´fWXSX 1 ÀfZ 4 ¶fþZ °fIY ¸fbQif ¶ff¹fZ WXf±f IYf Aa¦fcNXf dSXa¦f dRaY¦fSX ÀfZ µÕXû WXû ´fØfZ IYû ÀfRZYQ IY´fOXZ ¸fZa ÕX´fZMXIYSX SXJZ

AfVfûIY ´fZOÞX IYf ´fØff ¸f`dþIY ³fa¶fSX 347 dÕXJZ Àfb¶fWX 10 ÀfZ 4 ¶fþZ °fIY ¸fbQif -¶ffE WXf±f IYf Aa¦fcNXf LûMXe DYh¦fÕXe IYû LbE ´fØfZ IYû ¶fifCX³f IY´fOXZ ¸fZa ÕX´fZMX IYSX L°f ´fSX SXJZ

¸fd¯f ´ÕXfaMX IYf ´fØff ¸f`dþIY ³fa¶fSX 203 Àfb¶fWX 11 ÀfZ °fe³f ¶fþZ °fIY ¸fbQif ¶ff¹fZ WXf±f IYf Aa¦fcNXf LûMXe DYh¦fÕXe IYû LbE ´fØfZ WXû WXSXZ IYÕXSX ¸fZa ÕX´fZMX IYSX d°fþûSXe ¸fZa SXJZÜ

¶f°ff SXWXZ W`XÔ Af´fIYû QZVf IZY þf³fZ ¸ff³fZ EÀMÑû³fû¸fe .AüSX ³¹fc¸fiûÕXûdþÀMX Af¨ff¹fÊ ´fe .JbSXf³ffÜ U¿fÊ IZY ´fWXÕXZ dQ³f EIY JfÀf UÈÃf IZY ´fØfZ ´fSX ¢¹ff ³fa¶fSX dÕXJZ ,AüSX dÕXJ°fZ U×¢°f WXf±f IYe ¸fbQfi I`YÀfe WXû AüSX IYû³f Àff Vfb·f ´fWXSX WXû °ffdIY Af´fIYû ³f¹ff ÀffÕX ·ff¦¹f ¨f¸fIYf³fZ UfÕXf WXû

Af¨ff¹fÊ ´fe. JbSXf³ff

9 ¸f`dþIY ³fa¶fSX 108 Àfb¶fWX 11:30 ÀfZ Vff¸f 6:30 ¶fþZ °fIY ¸fbQif ¶ff¹fZ WXf±f JûÕXIYSX SXJZ ´fØfZ IYû ÕXfÕX IYÕXSX ¸fZa ÕX´fZMXIYSX ¶f`NXIY IZY IY¸fSXZ ¸fZa SXJZÜ

64 I ªf³fUSXeX 2013

8 7 ³fe¸f IYf ´fØff ¸f`dþIY ³fa¶fSX 809 dÕXJZ Qû´fWXSX 2 ¶fþZ ÀfZ 8 ¶fþZ °fIY ¸fbQif - Aa¦fcNXZ IYû ¸f²¹f¸ff DYh¦fÕXe ÀfZ LbE SXJZ ´fØfZ IYû IYfÕXZ IYÕXSX ¸fZa ÕX´fZMXIYSX ·fSXe UÀ°fb ÀfZ Q¶ff QZÜ

A¸f÷YQ IYf ´fØff ¸fZdþIY ³fa¶fSX 777 Qû´fWXSX 12 ÀfZ 4 ¶fþZ °fIY ¸fbQif - ¸fb™e ¶faQ IYSXIZY SXJZ ´fØfZ IYû ¦fiZ IYÕXSX ¸fZa ÕX´fZMXIYSX Afh¦f³f IZY ¶fWXfSX Q¶ff QZ

6

Af¸f IYf ´fØff ¸fZdþIY ³fa¶fSX 123 Qû´fWXSX 1:30 ¶fþZ ÀfZ 7 ¶fþZ °fIY ¸fbQif - Aa¦fcNXZ IYû Àfe²ff SXJZ ¸fb™e ¶faQ SXJZ ´fØfZ IYû ³feÕXZ IYÕXSX ¸fZa ÕX´fZMXIYSX ¶fZOXøY¸f ¸fZa SXJZ


Àfe¸ff dÀfaWX M`XSXû E¢Àf´fMÊX

IYfOÊX ¶f°ffEa dIYÞÀ¸f°f

³füIYSXe ¸fmÔ ½f¨fÊÀ½f IYf¹f¸f WXû¦ff, ¸f³f ´fid°fÀ±ff ¶fPÞXm¦fe, ªf³f½fSXe, ¸ff¨fÊ AüSX ªfc³f IZY ¸fWXe³fm ¸fmÔ VffSXedSXIY ½¹ffd²f¹ffÔ ÷YIYf½fMX ´f`ýf IYSX ÀfIY°fe WX`Ü ¶fZWX°fSXe³f ¸fWXe³fm- RYSX½fSXe, A´fi`»f ªfb»ffBÊ AüSX Ag¢MXc¶fSX MX`SXû EOXUfBXÀf - §f¸fÔOX IYf °¹ff¦f IYSXmÔ ýf³f AfSXf²f³ff- ¸fÔ¦f»f½ffSX AüSX SXd½f½ffSX »f½f dMX´f - ´fim¸fe IYû JbVf IYSX³fm IZY d»fE A»f¦f IYSXmÔ

Af´fIYû EIY ³f¹ff SXfÀ°ff dýJfE¦feÜ ³fE IYf¹fÊ IYf ÀfbÓff½f AüSX ´fiÀ°ff½f d¸f»f ÀfIY°ff WX`Ü ¶fmWX°fSXe³f ¸fWXe³fm- ªf³fUSXe, ¸ff¨fÊ, A¢MXc¶fSX AüSX dÀf°f¸¶fSX d½fVfm¿f øY´f Àfm A¨LXf RY»f ýmÔ¦fm MX`SXû EOXUfBXÀf - ½fû WXe IYf¹fÊ IYSXmÔ ªfû Af´fIYû ÀfWXe »f¦f°ff WX`Ü ýf³f AfSXf²f³ff- Àfû¸f½ffSX AüSX Vfd³f½ffSX »f½f dMX´f - EIY ýbÀfSXm IYû Àf¸fÓfm dRYSX IYûBÊ ½ffýf IYSXmÔ

IYfOXÊ ÀfÔIZY°f ým°ff WX` IYe ¹fdý Af´f dIYÀfe C¨¨f ÀMXfSX IZY IYf¹fÊÃfmÂf Àfm ªfbOÞXm WX`Ô °fû Af´fIYe I`YdVf¹fSX IY·fe-IY·fe IYfRYe ý¹f³fe¹f A½fÀ±ff ¸fmÔ ªff ÀfIY°fe WX`Ü ¶fmWX°fSXe³f ¸fWXe³fm- ³f½f¸¶fSX AüSX ªfc³f ¸fmÔ IbYLX ßfmâ »ff·f WXû ÀfIY°fm MXS` XûX EOXUfBXÀf - VffÔd°f AüSX A´f³fm IY¸f ¸fmÔ d½fäfVf SXJm ýf³f AfSXf²f³ff- ¶fb²f½ffSX AüSX VfbIiY½ffSX »f½f dMX´f - C³fÀfm ´¹ffSX IYf AWXÀffÀf IYSX OXfd»fE

¹fWX Àff»f Af´fIZY d»fE IYBÊ ´fiIYfSX IZY ÀfbJ AüSX Àff²f³f IYf õfSX Jû»f SXWXf WX`Ü ÀfmWX°f Àf¸¶f³²fe ¸fbdVIY»f Af ÀfIY°fe WX` Ü ¶fmWX°fSXe³f ¸fWXe³fm- RY½ffÊdSX¹fû ªfc³f, A¦fÀ°f AüSX ýÀfÔ¶fSX MX`SXû EOXUfBXÀf - dIYÀfe AÔªf³f ½¹fdöY ´fSX ·fSXûÀff ³f IYSXmÔ ýf³f AfSXf²f³ff- ¸fÔ¦f»f½ffSX AüSX Vfd³f½ffSX »f½f dMX´f - A´f³fm ´fd°f ¹ff ´f}e IYf ¦ffSXMÔ Xe ¸f°f »fedªf¹fm

À½fÀ±¹f ´fid°fIcY»f SXWX³fm IZY ¶ff½fªfcý ´fdSXßf¸f IYSX³ff ´fOÞXm¦ffÜ ¹ffÂffAûÔ ¹ff ÀfÔ´fIYÊ ¸ff²¹f¸fû Àfm IbYLX ¸fWX°½f´fc¯fÊ ¸ff¸f»fm »ff·fýf¹fIY ´fdSX¯ff¸f ýmÔ¦fmÜ ¶fmWX°fSXe³f ¸fWXe³fm- ªf³f½fSXe AüSX A¢MXû¶fSX MX`SXû EOXUfBXÀf - d½f´fSXe°f d»fÔ¦f ½ff»fm B³Àff³f Àfm ¶f¨fm ýf³f AfSXf²f³ff- ¦fb÷Y½ffSX »f½f dMX´f - Àfû¨f Àf¸fÓfIYSX WXe ´¹ffSX IYe Vfb÷Y½ff°f IYSXmÔ

BÀf Àff»f B³f SXfVfe ½ff»fm ªff°fIYû IZY d»fE IYfRYe Ed¢MX½f, AüSX CªffÊ AüSX Af°¸fd½fäfÀf ¸fWXÀfcÀf IYSXmÔ¦fmÜ Af´fIZY ÀfSXm ¶f¨fm WXbE IY¸f ´fbSXm WXûÔ¦fmÜ ¶fmWX°fSXe³f ¸fWXe³fm- ³f½f¸¶fSX, ªfc³f, ¸ff¨fÊ AüSX A¦fÀ°f MX`SXû EOXUfBXÀf - ýûÀ°fûÔ IYû A´f³fm ¸f³f IYe ¶ff°f ³f ¶f°ffEÔ ýf³f AfSXf²f³ff- Àfû¸f½ffSX AüSX ¦fb÷Y½ffSX »f½f dMX´f - dý»f Jû»fIYSX ´¹ffSX IYf BªfWXfSX IYSXmÔ

ªfe½f³f IZY ´ffMXeÊ ªfûVf ´f`ýf WXû¦ffÜ Àff¸ffdªfIY ÃfmÂf ¸fmÔ £¹ffd°f ¶fPÞXm¦feÜ SXfªfIYe¹f Àfm½ff ¸fmÔ ¸f³fû½ffd³¿f°f WX¿fÊ d¸f»fm¦ffÜ dIYÀfe A´fi°¹ffdVf°f »ff·f Àfm ¶fPÞX°fm ½¹f¹f IYe ´fcÍ°f WXû ªffE¦feÜ ¶fmWX°fSXe³f ¸fWXe³fm- A´fi`»f AüSX ªf³f½fSXe MX`SXû EOXUfBXÀf -A´f³fe ¶fbdð IYf BÀ°fm¸ff»f IYSXmÔ AüSX dRYSX IYûBÊ R`YÀf»ff »fm ýf³f AfSXf²f³ff- Àfû¸f½ffSX AüSX ¶fb²f½ffSX »f½f dMX´f - Af´fÀf IYf ´¹ffSX ýû³fûÔ IYû IYSXe¶f »ff¹fm¦ff

Af´fIZY d»fE 2013 IYf Àff»f d¸fdßf°f RY»f ´fiýf³f IYSXm¦ffÜ ´fdSX½ffSX E½fÔ d¸fÂfûÔ IYe AüSX Àfm Àf¸f¹f IbYLX IYdNX³f WXû ÀfIY°ff WX` »fmdIY³f ´fi·ff½fVff»fe ½¹fdöY E½fÔ ÀfÔ´fIYÊ Af´fIZY IY¸f Af¹fmÔ¦fmÜ ½¹f½fÀff¹f ¸fmÔ dÀ°fd±f Àfb²fSXm¦feÜ ¶fmWX°fSXe³f ¸fWXe³fm- ¸fBÊ, ªfc³f, dÀf°f¸¶fSX AüSX dýÀfÔ¶fSX MX`SXû EOXUfBXÀf- IYûBÊ ·fe IY¸f A²fbSXf ³f LXûOÞXm ýf³f AfSXf²f³ff- ¸fÔ¦f»f½ffSX AüSX SXd½f½ffSX »f½f dMX´f - IYf¸f¹ff¶fe Af´fIZY ½¹f½WXfSX ´fSX d³f·fÊSX IYSX°fe WX`

Àff»f IZY Vfb÷Y½ff°f ¸fmÔ ´fiûRZYÀf³f»f Àf»ffWXIYfSXûÔ Àfm IYfRYe ¸fýý d¸f»fm¦feÜ IYBÊ ´fiIYfSX IZY ´fiÀ°ff½f Af´fIZY ´ffÀf WXÜÔ` A¦fSX A´f A´f³fm ¶f»f¶fc°fm Àfm Af¦fm ¶fPÞX°fm WXÔ` °fû Af´fIYû ²f³f IYe Àf¸fÀ¹ff IYf Àff¸f³ff IYSX ´fý ÀfIY°ff WXÜ` ¶fmWX°fSXe³f ¸fWXe³fm- ªf³f½fSXe, ¸ff¨fÊ AüSX A¢MXû¶fSX MX`SXû EOXUfBXÀf -A´f³fe ªfb¶ff³f AüSX IY¸fÊ ´fSX d³f¹fÔÂf¯f SXJm ýf³f AfSXf²f³ff- Àfû¸f½ffSX AüSX ¦fb÷Y½ffSX »f½f dMX´f - A´f³fm dSXV°fm ¸fmÔ dIYÀfe ¦f`SX IZY ¶fû»f³fm IYf ¸füIYf ³f ýedªf¹fm

Vfb÷Y½ff°f °f³ff½f´fc¯fÊ ½ff°ff½fSX¯f ¸fmÔ WXû¦fe »fmdIY³f Vfe§fi WXe Àfb²fSX WXû¦ffÜ ³f¹ff A³fb¶fÔ²f WXû ÀfIY°ff WX`Ü IbYLX EmÀfm R`YÀf»fm Af´fIYû »fm³fm WX`Ô dªf³fIZY IYfSX³f ýbÀfSXm »fû¦fû ¸fmÔ WX»f¨f»f ¸f¨f ÀfIY°fe WX` Ü ¶fmWX°fSXe³f ¸fWXe³fm- ªf³f½fSXe, ¸ff¨fÊ AüSX A´fi`»f MX`SXû EOXUfBXÀf-A´f³fm ¶fOÞXû Àfm A¦¹ff´fc¯fÊ ¶ff°f IYSXmÔ ýf³f AfSXf²f³ff- Àfû¸f½ffSX AüSX Vfd³f½ffSX »f½f dMX´f - A´f³fm ªfe½f³f Àff±fe IYû C´fWXfSX ýedªf¹f Ü

¹fWX Àff»f Af´fIZY d»fE ¶fmWX°fSXe³f ´fdSX¯ff¸f »fmIYSX Af SXWXf WX`Ü ½¹ff´fSX AüSX IYfSXû¶ffSX Àfm ªfbOÞXm »fû¦f AfͱfIY °fÔ¦fe Àfm ¸fbdöY ´ ÀfIY°fm WX`ÔÜ ¶fmWX°fSXe³f ¸fWXe³fm- A´fi`»f, ¸fBÊ, ªfb»ffBÊ AüSX ³f½f¸¶fSX MX`SXû EOXUfBXÀf- dIYÀfe IZY IY¸f ¸fmÔ Ad²fIY ¦f»fd°f¹ffh ³f JûªfmÔ ýf³f AfSXf²f³ff- Vfd³f½ffSX AüSX SXd½f½ffSX »f½f dMX´f - A´f³fe ·ff½f³ffAûÔ ´fSX d³f¹fÔÂf¯f SXJmÔÜ

¹fWX Àff»f Af´fIZY d»fE JbdVf¹fûÔ IYf ´f`¦ff¸f »f SXWXf WX`Ü A¦fSX Af´f dÔÀf¦f»f WX`Ô °fû Af´fIYe Vffýe BÀfe Àff»f WXû ÀfIY°fe WX`Ü d¸fÂfû IYf ´fcSXf ÀfÔ¹fû¦f SXWXm¦ffÜ ¶fmWX°fSXe³f ¸fWXe³fm- A´fi`»f, ¸fBÊ AüSX A¦fÀ°f MX`SXû EOXUfBXÀf- A´f³fm J¨fÊ IYû IaYMÑXû»f ¸fmÔ SXJm ýf³f AfSXf²f³ff- ¶fb²f½ffSX, AüSX VfbIiY½ffSX »f½f dMX´f - ´ffdªfdMX½f ½¹f½WXfSX SXJ³fm Àfm ´fbSXf³fm §ff½f ·fSXmÔ¦fm Ü

¸fZ¿f SXfdVf

IYIÊY SXfdVf

°fb»ff SXfdVf

¸fIYSX SXfdVf

UÈ¿f SXfdVf

dÀfaWX SXfdVf

UÈ¿¨fIY SXfdVf

IbaY·f SXfdVf

d¸f±fb³f SXfdVf

IY³¹ff SXfdVf

²f³fb SXfdVf

¸fe³f SXfdVf

ªf³fUSXeX 2013 I 65


IY»f Afªf Vf`ÕXZ³Qi ´ff¯OXZ¹f ª¹fûd°f¿ff¨ff¹fÊ

¢¹ff SXWXZ¦ff SXfdVf¹fû IYf WXf»f ¸fZ¿f ³füIYSXe IZY ¸ff¸fÕXZ ¸f²¹f¸f SXWX¦aZ fZÜ °fIY³feIYe AüSX IYf³fc³f IZY ÃfZ{ UfÕXûa IYû ¶fOÞXZ ÕXf·f WXû¦a fZ Ü Afd±fÊIY ´fÃf A¨Lf ¶f³ff SXWX¦Z ff, WXfÕXfda IY ¶fe¸ffdSX¹fûa AüSX IYþûË ¸fZa ²f³f J¨fÊ WXû¦ffÜ Af´fIYû BÀf U¿fÊ ÀUfÀ±¹f IZY ¸ff¸fÕXZ ¸fZa Àf°fIYÊ SXWX³ff WXû¦ff Ü

IYIYÊ IYdSX¹fSX ¸fZa ¶fOÞXe ¶fOÞXe ÀfRYÕX°ffEh AüSX Vfb÷YAf°f d¸fÕX¦Z fe RYSXUSXe ÀfZ ¸fBÊ °fIY IYf ¸fWXe³ff Af´fIYû ³f¹fe ³f¹fe ÀfRYÕX°ffAûa IZY AUÀfSX QZ¦ffÜ dUUfWX AüSX ´fiZ¸f IZY d³f¯f¹fûË´fSX dU¨ffSX IYSX,aZ IbYL ·fe EZÀff ³f IYSXaZ dþÀfÀfZ A´f¹fVf d¸fÕX°ff WXû Ü

°fbÕXf ³füIYSXe ¸fZa Àf¸fÀ¹ffEh AüSX ¸fbdVIYÕXZa Af°fe SXWXZa¦feÜ ´fSX³°fb ³füIYSXe ÀfZ WXMXIYSX ½¹fUÀff¹f IYe °fSXRY ³f þfEh °fû ¶fZWX°fSX WXû¦ffÜ U¿fÊ IZY ¸f²¹f ÀfZ J × fÀf °füSX ÀfZ þbÕXfBÊ ÀfZ ¨feþZa ¶fZWX°fSX WXû³fZ ÕX¦fZa¦fe Ü A´f³fZ ¶fOÞXûa IYe ÀfÕXfWX ¸ff³fZa Àff±f WXe IZYUÕX ·ffU³ffAûa ¸fZa ³f ¶fWXZa Ü

¸fIYSX ³füIYSXe ¸fZa ÀfRYÕX°ffAûa IZY Àff±f Àff±f IYfSXû¶ffSX ¸fZa ·fe Af´f CX³³fd°f IYSX¦aZ fZÜ Af´fIYû ³füIYSXe ¸fZa IYfRYe DYh¨fe AüSX ¸f³f¨ffWXe dÀ±fd°f ´fif~ WXû þf¹fZ¦feÜ A´f³fZ ÀUfÀ±¹f IYf ²¹ff³f SX¢JZa , CX°f³ff WXe IYf¸f IYSXaZ dþ°f³ff AfUV¹fIY WXûÜ

66 I ªf³fUSXeX 2013

UÈ¿f·f ³füIYSXe ¸fZa °f¸ff¸f dþ¸¸fZQfdSX¹ffa ¶fPX¦aZ fe AüSX °ff×IY°f ·fe d¸fÕX¦Z feÜ ¶fOÞXZ ´fQ AüSX ²f³f IYe ´fifd~ °fû WXû¦fe ´fSX³°fb À±ff³f ´fdSXU°fʳf AüSX °f³ffU ·fe WXû¦ffÜ dUUfWX ,´fi¸Z f AüSX ´fdSXUfSX ¸fZa ¸fa¦fÕX IYf¹fÊ þ`Àfe Àfa·ffU³ffEh ¶f³fZ¦a feÜ Af´fIYû BÀf U¿fÊ A´f³fZ ÀU·ffU AüSX Uf¯fe IYf £¹ffÕX SXJ³ff WXÜ`

dÀfaWX ³füIYSXe IYû ÕXIZ YSX ¨feþZa BÀf U¿fÊ CXØf¸f ÀfZ CXØf¸f WXû°fe þf¹fZ¦a feÜ ³füIYSXe ¸fZa ¸fBÊ IZY ´fcUÊ IYûBÊ ¶fOÞXe ÀfRYÕX°ff Àfa·ffdU°f WXÜ` dUQZVf ¹ff{f AüSX À±ff³f ´fdSXU°fʳf Af´fIZY dÕXE ÕXf·fIYfSXe WXû¦ffÜ A¦fSX Àfa°ff³f ´fifd~ IYf ´fi¹ffÀf IYSX SXWXZ WXa` °fû BÀf U¿fÊ Af´fIYe ¹fZ ¸f³fûIYf¸f³ff ´fcSXe WXû¦fe Ü

UÈd›IY A¨ff³fIY ³füIYSXe ÀfZ WXMXf¹ff þf ÀfIY°ff WX` ¹ff ³füIYSXe LûOÞX ÀfIY°fZ WXÜa` þ³fUSXe ÀfZ ¸ff¨fÊ °fIY Af´fIYû dUVfZ¿f ÀffU²ff³fe SXJ³fe WXû¦feÜ A¦fSX À±ff³f ´fdSXU°fʳf ¹ff ÃfZ{ ´fdSXU°fʳf WXû SXWXf WXû °fû CXÀfZ ÀUeIYfSX IYSX ÕX³Z ff ¶fZWX°fSX WXû¦ffÜ ´fdSXUfSX IYe dþ¸¸fZQfdSX¹fûa ÀfZ ¸fbWa X ³f ¸fûOXaZ Ü

IbY¸·f ¸f³f¸füþe ÀU·ffU AüSX þûVf ¸fZa AfIYfSX ³füIYSXe LûOÞX³fZ IYe ¦fÕX°fe Af´fIYû ·ffSXe ´fOÞX ÀfIY°fe WXÜ` WXfÕXfda IY ²f³f Af´fIYû d¸fÕX°ff SXWX¦Z ff , AüSX ³füIYdSX¹ffa ·feÜ IbYL ³fUe³f Vfb÷YAf°f AüSX ¶fQÕXfU BÀf U¿fÊ Af´f IYdSX¹fSX ¸fZa IYSX¦aZ fZ, þû Af¦fZ ÕXf·fIYfSXe WXû¦ff Ü

d¸f±fb³f IiYû²f AüSX þ»Q¶ffþe ¸fZa ³füIYSXe ¸fZa ´fdSXU°fʳf IYf d³f¯fʹf ³fWXea ÕX³Z ff ¨ffdWXEÜ ÀffÕX IYe Vfb÷YAf°f ¸fZa WXe ³füIYSXe ¸fZa Àf¸fÀ¹ff Af ÀfIY°fe WX` ²f³f AüSX IYdSX¹fSX IYû ÕXIZ YSX dÀ±fd°f¹ffa ¶fWX°b f ÀfbJQ ³fWXea WXa` Ü Af´fIYû BÀf U¿fÊ WXSX IYf¹fÊ IZY ¸f`³fZþ¸fZMa X ´fSX ²¹ff³f QZ³ff AfUV¹fIY WXû¦ff Ü

IY³¹ff ³füIYSXe ¸fZa CX°ffSX ¨fPÞXfU þfSXe SXW¦XZ ff, ´fSX dÀ±fd°f¹ffa d³f¹fa{¯f ¸fZa Af þf¹fZ¦a feÜ ÀU·ffU AüSX QfaU ´fZ¨a f ´fSX d³f¹fa{¯f SX¢JZa °fû A¨Lf WXû¦ffÜ þeU³f Àff±fe IZY ´fid°f Bʸff³fQfSX SXWXaZ , dÕXJf ´fPÞXe ¸fZa ÀffU²ff³fe SX¢JZÜa LûMXZ LûMXZ ¸füIYûa IYû ´fIYOÞXIYSX Af¦fZ ¶fPÞ¦aXZ fZ °fû ¸fbdVIYÕXûa ÀfZ ¶ffWXSX d³fIYÕX þf¹fZ¦a fZÜ

²f³fb À±ff³f ´fdSXU°fʳf IZY Àff±f Af´fIYû ³füIYSXe ¸fZa ¶fOÞXe ÀfRYÕX°ffEh d¸fÕX¦aZ feÜ Qf¸´f°¹f þeU³f ¸fZa U`¨ffdSXIY ¸f°f·fZQ AüSX ÀUfÀ±¹f IYe Àf¸fÀ¹ffEh WXû ÀfIY°fe WXÜa` ²¹ff³f SX¢JZa QcÀfSXûa IYe dþ¸¸fZQfdSX¹ffa A´f³fZ ÀfSX ´fSX ¸f°f ÕXÜaZ Àfa´fdØf IYf d³f¸ffʯf AüSX Àfa´fdØf IYf Aþʳf BÀf U¿fÊ IYSX ÀfIY°fZ WXÜa`

¸fe³f d´fLÕXZ dQ³fûa Af´fIZY õfSXf IYe ¦fBÊ ¸fZWX³f°f IYf ÕXf·f Af´fIYû ³füIYSXe ¸fZa d¸fÕXZ¦ffÜ Af´fIYû ³f¹fe ³füIYSXe, ¸f³f¨ffWXf ´fQ AüSX ¶fOÞXf Afd±fÊIY ÕXf·f WXû¦ffÜ ´fSX³°fb Af´fIYf ÀUfÀ±¹f Af´fIYe ³füIYSXe ¸fZa ¶ff²ffEh CX°´f³³f IYSXZ¦ffÜ


AüSX IY»f 2013 IZY WXSX ¸fWXe³fZ ¸fZa ¢¹ff WX` ×JfÀf ? þ³fUSXe

RYSXUSXe

¸ff¨fÊ

BÀf ¸fWXe³fZ ¸fZa Vfbð øY´f ÀfZ Vfd³f IYf ´fi·ffU ¶f³ff SXWX¦Z ffÜ Vfd³f IiYfd³°f AüSX ÕXûIY°fa{ IYf IYfSXIY WX,` A°f: ³fUe³f Àfû¨f, ³fE dU¨ffSX AüSX ³fE I× Yf³fc³f þ`Àfe °f¸ff¸f ¨feþZa Àff¸f³fZ Af¹fZ¦a fe Ü ¹fbUfAûa IYe VfdöY ¸fZa BþfRYf WXû¦ff AüSX PXSZ X ÀffSXZ SXûþ¦ffSX IZY ³fE AUÀfSX ´f`Qf WXû¦a fZ Ü

Vfd³f IZY Àff±f VfbIYi IYf ´fi·ffU BÀf ¸fWXe³fZ dQJfBÊ QZ¦ffÜ ¸fdWXÕXfAûa IZY dÕXE ¸fdWX³ff dUVfZ¿f WXû¦ff Ü CX³fIYe SXÃff AüSX ¶fZWX°fSXe IZY dÕXE ¶fOÞXZ AüSX NXûÀf ´fi¹ffÀf BÀf ¸fWXe³fZ ¸fZa WXû³fZ IYe Àf¸·ffU³ff ¶f³f°fe WX` Ü °f¸ff¸f ÕXû¦fûa IZY ´fi¸Z f AüSX dUUfWX Àf¸f¶fa²fe ¸fÀfÕXZ BÀf ¸fWXe³fZ ÀfbÕXÓfZ¦a fZ Ü

BÀf ¸fWXe³fZ ¶fb²f IYf ´fi·ffU ´fcSXe °füSX ÀfZ Lf¹ff SXWXZ¦ff BÀfdÕXE þ³f°ff IYû IYOÞXZ Afd±fÊIY R`YÀfÕXZ ÓfZÕX³fZ ´fOÞX¦aZ fZÜ ¸fWX¦a ffBÊ ¸fZa IYûBÊ dUVfZ¿f SXfWX°f ³fWXea WXû¦fe Ü ¶fOÞXZ Afd±fÊIY Àfb²ffSX AüSX ¶fOÞXZ §fûMXfÕXZ Àff¸f³fZ °fû Af¹fZ¦a fZ, ´fSX ¸fbdVIYÕXaZ IY¸f ³fWXea WXû°fe dQJ°fe Ü

A´fi`ÕX

¸fBÊ

þc³f

Àfc¹fÊ IYf Aòb°f ´fi·ffU BÀf ¸fWXe³fZ SXfþ³fed°f ¸fZa ¶fOÞXZ ´fdSXU°fʳf IZY Àff±f, QZVf ¸fZa ¶fQÕXfU ÕXf ÀfIY°ff WXÜ` ¶fOÞXZ QÕXûa ¸fZa d¶fJSXfU IZY Àff±f Àff±f ÀfSXIYfSXûa IZY dÕXE Àf¸fÀ¹ffEh Af°fe SXW¦aXZ feÜ QZVf IYe dIYÀfe ¸fWXf³f dU·fcd°f IYf dULûWX BÀf ¸fWXe³fZ ÀfWX³f IYSX³ff ´fOX ÀfIY°ff WX` Ü

¶fÈWXÀ´fd°f IYf ´fdSXU°fʳf AüSX Vfd³f IYf ´fi·ffU BÀf ¸fWXe³fZ Àf¶fIZY dÕXE SXfWX°f IYe ÀffaÀf ÕXIZ YSX AfE¦ffÜ ÕXû¦fûa IYû °f¸ff¸f °fSXWX IYe SXfWX°f d¸fÕX¦Z fe, J × fÀf °füSX ÀfZ ¸fWX¦a ffBÊ AüSX ÀUfÀ±¹f IYe Àf¸fÀ¹ffAûa ÀfZÜ BÀf ¸fWXe³fZ ¸fZa ¹fbUfAûa IYû PXSZ X ÀffSXZ SXûþ¦ffSX AüSX IY»¹ff¯f IZY AUÀfSX d¸fÕX¦aZ fZ Ü

BÀf ¸fWXe³fZ ¸fZa °f¸ff¸f ¦fiWXûa IZY Àfa¹fû¦f ±fûOÞXe Àf¸fÀ¹ffEh ¶fPXf ÀfIY°fZ WXa` Ü ´fdSXUfSXûa ¸fZa MXMc X³f AüSX d¶fJSXfU IYe §fMX³ffEh ¶fPÞX ÀfIY°fe WXÜa` ¸fdWXÕXfAûa IZY ÀUfÀ±¹f ¸fZa Àf¸fÀ¹ff Af ÀfIY°fe WX,` ÀffU²ff³fe SXJ³fe ¨ffdWXE Ü BÀf ¸fWXe³fZ ´fiIYÈ d°f ¶ffPX AüSX ·fcIYa ´f þ`Àfe Àf¸fÀ¹ffAûa IYe ÓfÕXIY dQJf ÀfIY°fe WX` Ü

þbÕXfBÊ

A¦fÀ°f

dÀf°f¸¶fSX

¨f³Qi AüSX VfbIYi IYf ´fi·ffU ÕXû¦fûa IZY ÀfSX ¨fPÞXIYSX ¶fûÕX¦Z ffÜ ¸fWX¦a ffBÊ ¶fPÞX³fZ IZY ¶ffUþcQ ¶ff¬ffSXûa ¸fZa ·feOÞX ¶fPÞ¦XZ fe, JSXeQfdSX¹ffa ¶fPX°fe þf¹fZ¦a fe Ü Àfa´fdØf IZY ÃfZ{ ¸fZa Àfb²ffSX WXû¦ff, dSX¹fÕX EÀMXMZ X IZY ÃfZ{ ¸fZa d¦fSXfUMX ÀfZ Af¸f AfQ¸fe IYû SXfWX°f WXû¦fe, °f¸ff¸f ÕXû¦f A´f³ff ¸fIYf³f JSXeQ ¹ff ¶f³ff ´ff¹fZ¦a fZ Ü

BÀf ¸fWXe³fZ ¸fZa ¸fa¦fÕX AüSX Àfc¹fÊ IYf ´fi·ffU Àfa¹fböY øY´f ÀfZ ´fi·ffUVffÕXe WXû¦ff, A°f: ¶fOÞXZ SXfþ³fed°fIY ´fdSXU°fʳf AüSX ²ffd¸fÊIY ´fdSXU°f³fûÊa IYf Àfa¹fû¦f ¶f³fZ¦ffÜ dþ³f ÕXû¦fûa IYû ÀUfÀ±¹f IYe Àf¸fÀ¹ff WX`, CX³WXZa BÀf ¸fWXe³fZ SXfWX°f IYe ÀffaÀf d¸fÕXZ¦fe Ü

¶fb²f AüSX ¶fÈWXÀ´fd°f IYf ´fi·ffU BÀf ¸fWXe³fZ IYû IYdSX¹fSX UfÕXf ¸fdWX³ff ¶f³ff SXWXf WX` Ü BÀf ¸ffWX ¸fZa IYdSX¹fSX IZY ³fE SXfÀ°fûa IYf dU¨ffSX , ³f¹fe ´fPXfBÊ AüSX ³fE SXûþ¦ffSX IZY AUÀfSX ´fSX IYf¸f IYSX³ff ¨ffdWXE Ü WXSX ½¹fdöY IYû LûMXf ¶fOÞXf IbYL ³f IbYL BÀf ¸fWXe³fZ ¸fZa d¸fÕX¦Z ff Ü

A¢MXc¶fSX

³fU¸¶fSX

dQÀf¸¶fSX

¹fZ ¸fWXe³ff ´fcSXe °füSX ÀfZ Vfd³f IYf ¸fWeX³ff SXWX¦Z ff A°f: ¸fbIYQ¸fZ ¶ffdþ¹ffh AüSX UfQ dUUfQ Jc¶f ¶fPÞX¦aZ fZ Ü Qb§fÊMX³ffAûa AüSX A´fSXf²fûa ¸fZa UÈdð ·fe WXû¦fe AüSX ÕXû¦fûa IYû ÀfþfEh ·fe WXû¦a feÜ IYûBÊ ¶fOÞXf AüSX EZd°fWXfdÀfIY ³¹ffd¹fIY R`YÀfÕXf BÀf ¸fWXe³fZ ¸fZa Af³fZ IYe Àf¸·ffU³ff ¶f³f°fe WX` Ü

BÀf ¸fWXe³fZ ¸fZa VfbIYi IYe ·fcd¸fIYf SXWX¦Z fe, A°f: BÀf ¸fWXe³fZ ÕXû¦fûa IZY ¸f³f ¸fZa Af³faQ Lf¹ff SXWX¦Z ff Ü ±fûOÞXe ¸fWX¦a ffBÊ °fû ¶fPÞX¦Z fe ´fSX³°fb ÕXû¦f J¨fÊ ·fe IYSX¦aZ fZ Ü BÀf ¸fWXe³fZ ÕXû¦fûa ´fSX IYþÊ IYf ¶fûÓf ¶fPÞX ÀfIY°ff WX` , ÕXû¦f Jc¶f IYþÊ ÕXZ ÀfIY°fZ WXÜa` ´ffdSXUfdSXIY ¸f³f¸fbMXfU ¸fZa IY¸fe Af°fe þf¹fZ¦fe Ü

¹fZ Aad°f¸f ¸fWXe³ff ¸fa¦fÕX ÀfZ ´fi·ffdU°f WXû¦ff Ü BÀf ¸fWXe³fZ ¸fZa JZÕX, ´fid°f¹fûd¦f°ff AüSX SXûþ¦ffSX IZY ¸ff¸fÕXZ ¸fZa ÕXû¦fûa IYû d³fSXfVff d¸fÕX ÀfIY°fe WXÜ` d¶f³ff IYOÞXe ¸fZWX³f°f IZY BÀf ¸fWXe³fZ ÀfRYÕX°ff ³fWXea d¸fÕX¦Z feÜ ¦f·fÊU°fe ¸fdWXÕXfAûa IYû BÀf ¸ffWX A´f³fZ ÀUfÀ±¹f ´fSX dUVfZ¿f ²¹ff³f QZ³ff WXû¦ff Ü

ªf³fUSXeX 2013 I 67


2013 IYf dÀf°ffSXf

£fbQ IYû ¶fZWX°fSX IYSX°fZ ªffBX¹fZ VfûWXSX°f Af´fIZY IYQ¸f ¨fc¸fZ¦feY Af¹fb¿¸ff³f JbSXf³ff 2013 ¸fZa Af³fZ UfÕXe dRY»¸fZa IYfg¸´fedMXVf³f ¸fZa JbQ IYû ³fWXea ¸ff³f°ffÜ WXSX EIY IYe A´f³fe ¸f`a A´f³fZ ·fdU¿¹f IYû ÕXZIYSX ¶fWXb°f ª¹ffQf Àf´f³fZ ³fWXea IYfd¶fdÕX¹f°f WXû°fe WX` A´f³ff WXb³fSX WXû°ff WX`Ü WX¸ffSXe BaOXÀMÑe ¸fZa ¶fb³f°ff WXcaÜ Af´f ¶fWXb°f ÀffSXe ¹fûþ³ffEa ¶f³ff³fZa ¸fZa WXe Àf¸f¹f d¶f°ff EIY ÀfZ ¶fPÞXIYSX EIY IYÕXfIYfSX WX`Ü ¹fVfSXfþ ¶f`³fSX IYe RYSXUSXe QZa IZY ¶fþf¹f ¸f`a IYf¸f IYSX°fZ SXWX³fZ ¸fZa dUäfÀf IYSX°ff WXcaÜ þWXfa ¸fZa SXedÕXþ WXû SXWXe dRY»¸f IYû WXe ÕXZa °fû BÀf¸fZa ¸fZSXf dIYSXQfSX °fIY 2013 IYe ¶ff°f WX` ¸fZSXZ dÕXE ¹fZ ÀffÕX ¶fWXb°f AWX¸f WX`Ü d¸fdOXÕX ¢ÕXfÀf dUæYe ÀfZ WXMXIYSX ±fûOÞXf 'ASX¶f³f'WX`Ü ¸f`a³fZ BÀf þfdWXSX Àfe ¶ff°f WX` dUIYe OXû³fSX IZY ¶ffQ ÕXû¦fûa dIYSXQfSX IYû ·fe ´fcSXe Bʸff³fQfSXe ÀfZ d³f·ff³fZ IYe IYûdVfVf IYe WX`Ü IYe CX¸¸feQZa ¸fbÓfÀfZ ¶fOÞXe WX`a Àff±f WXe BaOXÀMÑe Afd±fÊIY ¸faQe IZY BQÊd¦fQÊ ¶fb³fe ¦fBÊ BÀf IYWXf³fe ¸fZa ´¹ffSX ¶fOÞXf ¹ff ³fZ ·fe ¸fbÓfZ ¶fWXb°f ´¹ffSX dQ¹ff WX`Ü BÀf ÀffÕX ´f`Àff, IYû Jc¶fÀfcSX°fe ÀfZ dQJf³fZ IYe IYûdVfVf IYe ¦fBÊ WX`Ü FYd¿f ¸fZSXZ IbYL ¶fOÞXZ ´fiûþZ¢MXÐÀf QVfÊIYûa IZY IY´fcSX BÀf¸fZa Àfû³f¸f IZY d´f°ff IYf Ad·f³f¹f IYSX SXWXZ WX`a AüSX Àf·fe Àff¸f³fZ WXûa¦fZÜ Àf¶fÀfZ ´fWXÕXZ RYSXUSXe ¸fZa ³fZ þ¶fSXQÀ°f ¸fZWX³f°f IYe WX`Ü ¹fVfSXfþ ¶f`³fSX IYe dRY»¸f QVfÊIYûa IZY Àff¸f³fZ WXû¦fe dþÀf¸fZa Àfû³f¸f ¸fZSXZ LûMXf ´fQÊZ ÀfZ ¶fOÞXZ ´fQÊZ ´fSX Àff±f WX` AüSX BÀf dRY»¸f ¸fZa FYd¿f IY´fcSX ·fe AWX¸f ·fcd¸fIYf ¸fZa ¹fZ ·ffSX°fe¹f dÀf³fZ¸ff IYf ÀUd¯fʸf ¹fb¦f ¨fÕX SXWXf WX`, AüSX dQJfBÊ ´fOÞXZa¦fZÜ dRYSX WX` ³füMXaIYe Afþ dÀfRYÊ BaOXÀMÑe ¸fZa À±ffd´f°f IYÕXfIYfSXûa IYû ³fWXea ¶fd»IY ³fE ÀffÕXf þû dIY ¸fZSXZ dÕXE °fû IYÕXfIYfSXûa IYû ·fe WXf±fûa WXf±f dÕX¹ff þf°ff WX`Ü dIYÀfe ·fe ³fE AWX¸f WX` WXe Àff±f WXe BÀf IYÕXfIYfSX IZY ´f³f´f³fZ IZY dÕXE ¹fZ UfIYBÊ ¸fZa EIY Vff³fQfSX Àf¸f¹f ÀffÕX IZY dÕXE ·fe EIY dQJfBÊ ´fOÞX°ff WX`Ü dUæYe OXû³fSX IZY dWXMX WXû³fZ IZY ¶ffQ BÀf¸fZa IYûBÊ ¶fZWX°fSXe³f ¸f³fûSXaþ³f WXû¦feÜ Qû SXf¹f ³fWXea dIY ÕXû¦fûa IYf AüSX BaOXÀMÑe IYf ³fþdSXE ¸fbÓfZ ÕXZIYSX B³fIZY AÕXfUf Àfbþe°f ÀfIYfSXf°¸fIY øY´f ÀfZ ¶fQÕXf WX`Ü WX¸ffSXZ QZVf ¸fZa MXZÕXedUþ³f ¶fWXb°f ÀfSXIYfSX AüSX ¸fZSXe þûOÞXe ÕXûIYd´fi¹f WX` AüSX ¦ffaU-¦ffaU °fIY CXÀfIYe ´fWXba¨f WX` EZÀfZ ¸fZa IYBÊ EIY ¶ffSX dRYSX QVfIYûÊa IYû ´ffg´fcÕXSX Vfûþ IYe EaIYdSXa¦f WXû ¹ff dRYSX AfB´feEÕX þ`Àff ¶fOÞXf WX¸ffSXf ¶fþfþ ¸fZa QZJ³fZ IYû BÊUZaMX WXû LûMXZ ´fQÊZ ³fZ ¸fbÓfZ ÕXûIYd´fi¹f ¶f³ff¹ffÜ MXeUe AüSX dÀf³fZ¸ff d¸fÕXZ¦feÜ CX¸¸feQ WX` dUæYe Qû³fû IYe A´f³fe AWXd¸f¹f°f WX` ÕXZdIY³f ·ffSX°f ¸fZa þ¶f ¶ff°f dRY»¸fûa OXû³fSX IYe °fSXWX WX¸f BÀfZ ·fe IYe WXû°fe WX` °fû CXÀf¸fZa IYf¸f IYSX³fZ UfÕXûa IYf IYQ JbQ ¶f JbQ EIY ¶fZWX°fSXe³f dRY»¸f ¶f³ff ¶fPÞX þf°ff WX`Ü BÀf¸fZa IYûBÊ Qû SXf¹f ³fWXea IYe LûMXZ ´fQÊZ ³fZ ´fWX¨ff³f dQÕXfBÊ ÕXZdIY³f dUæYe OXû³fSX IYe IYf¸f¹ff¶fe IZY ¶ffQ dRY»¸f ´ffEa¦fZÜ BaOXÀMÑe ³fZ ·fe ¸fbÓf ´fSX ·fSXûÀff dQJf¹ff WX` AüSX IYBÊ ¶fOÞXZ ´fiûþZ¢MX A¶f ¸fZSXZ ´ffÀf WX`aÜ BÀfIYf ¹fZ ¸f°fÕX¶f ³fWXea dIY ¸f`a A¶f MXZÕXedUþ³f QcÀfSXZ IYÕXfIYfSXûa ÀfZ IYf Àff±f LûOÞX Qca¦ffÜ IYBÊ dRY»¸f AUfgOXÐÀfÊ AüSX QcÀfSXZ IYf¹fÊIiY¸fûa IYfg¸´fedMXVf³f IYû ¸f`a WXûÀMX IYSX°ff dQJfBÊ Qca¦ff, B³f¸fZa VffWXøYJ IZY Àff±f ÀIiYe³f ¸f`a dIYÀfe °fSX W X IZ Y AUfgOXÊ IYû ·fe WXûÀMX IYSX SXWXf WXcaÜ ¸f`a MXZÕXedUþ³f IYSX°ff SXWXca¦ff

68 I ªf³fUSXeX 2013


ÕXZdIY³f Àfû¨f Àf¸fÓfIYSX ´fiûþZ¢MXÐÀf WXf±f ¸fZa ÕXca¦ffÜ QVfIYûÊa IYû ´fWXÕXZ ÀfZ ª¹ffQf ¹fZ ¨feþZa ´fÀfaQ ¸fbÓfZ ÕX¦f°ff WX` MXeUe AüSX dRY»¸fûa ¸fZa IYf¸f IYSX³fZ IZY ·fe AfEa¦ feÜ ¹fWXe AWX¸ f WXû°ff WX` dIY dÕXE EIY ¶f`ÕXZaÀf IYe þøYSX°f WX`Ü Af´f ´fWX Õ X Z ÀfZ dIY°f³ff ¶fZ W X ° fSX ¦fb þ SX ° fZ UöY IZ Y Àff±f ³fE ¸füIYûa IZY Àff±f Jb Q IYû Ad·f³f¹f IZY Àff±f ¦ff¹fIYe ·fe IYSX ´ffE WX`aÜ IYÕXf AüSX IYÕXfIYfSX ¦ff³ff ¸fZSXf þb³fc³f WX`Ü ´ff³fe Qf SXa¦f... IYû þû IZ Y °füSX ´fSX °fSX æ Ye IYû WX e ¸f` a þ¶fSXQÀ°f IYf¸f¹ff¶fe d¸fÕXe CXÀfÀfZ EIY ¦ff¹fIY IZY AÀfÕXe °fSX æ Ye ¸ff³f°ff WX ca , QüÕX °f °füSX ´fSX ·fe ¸fbÓfZ ´fWX¨ff³f d¸fÕXe WX`Ü ¹fWXe UþWX WX` AüSX VfûWX SX ° f BÀfIYf ´f`¸ff³ff ³fWX ea dIY ¸fZSXe Af³fZ UfÕXe dRY»¸fûa ¸fZa ·fe d³f¸fÊf°ff-d³fQÊZVfÊIYûa WX û ÀfIY°fZÜ n ³fZ ¸fZSXZ IaY´fûþ dIYE AüSX ¦ffE WXbE ¦ff³fûa IYû dRY»¸f IYf dWXÀÀff ¶f³ff¹ff WX`Ü ¸f`a Ad·f³f¹f IZY Àff±f Àff±f ¦ff¹fIYe IYû ·fe Af¦fZ ¶fPXf³ff ¨ffWX°ff WXcaÜ dQne ¸fZa SXWX°fZ WXbE ¸f`a³fZ IYBÊ ¦ff³fZ IaY´fûþ dIYE ±fZ ¸fbÓfZ CX¸¸feQ WX` ´ff³fe Qf SXa¦f.. IYe °fSXWX IYBÊ AüSX ¦ff³fZ ·fe QVfIYûÊa AüSX ßfû°ffAûa IYû ¶fWXb°f ´fÀfaQ AfEa¦fZÜ Àffçe ¦fÕXe Afþf.. ¶fûÕX IZY Àff±f ³f¹ff ¦ff³ff QVfIYûÊa IZY Àff¸f³fZ WXû¦ffÜ dÀfRYÊ ´faþf¶fe WXe ³fWXea ¶fd»IY dWXaQe ¦ff³fZ ·fe ¸fZSXe AfUfþ ¸fZa Af´fIYû Àfb³f³fZ IYû d¸fÕXZa¦fZÜ

¸fZSXe ³fþSX ¸fZa IYf¸f¹ff¶fe IZY ¸ff¹f³fZ 2013 ¸fZ a dRY»¸fZ a dWX M X WX û a ¦ fe ¹ff ³fWX e a BÀfIZ Y ¶ffSX Z ¸fZ a IYûBÊ ·fdU¿¹fUf¯fe ³fWX e a IYe þf ÀfIY°feÜ þ¶f °fIY Af´f VffWX ø YJ ¹ff ÀfÕX ¸ ff³f ³fWX e a ¶f³f þf°fZ Af´fIYe dRY»¸fûa IYe IYf¸f¹ff¶fe IYe IYûBÊ ·fdU¿¹fUf¯fe ³fWX ea IYSX ÀfIY°ffÜ ¹fZ þøYSX WX` dIY ¸f`a A´f³fZ WXSX ´fiûþZ¢MX IZY Àff±f A´f³fZ Ad·f³f¹f AüSX ¦ff¹f³f IYû AüSX ¶fZ W X ° fSX ¶f³ff³fZ IYe IYûdVfVf IYSX SX WX f WX caÜ dIYÀfe IYÕX f IYfSX IYû VfûWX S X ° f AüSX ´f` À ff IY¸ff³fZ IZ Y ¶fþf¹f A´f³fe IYÕX f IYû AüSX d³fJfSX ³ fZ IZ Y ¶ffSX Z ¸fZ a Àfû¨f³ff ¨ffdWXEÜ þ¶f Af´f IYe IYÕXf d³fJSX°fe WX ` Af´f ´fWX Õ X Z ÀfZ ¶fZ W X ° fSX WX û °fZ WX ` a °fû A´f³fZ Af´f WX e ´f` À ff AüSX VfûWX S X ° f d¸fÕX þf°fZ WX`aÜ ³füMXaIYe ÀffÕXf ¸fZa ¸f`a³fZ ¶fZWX°fSX EZd¢MXa¦f IYe WX ` AüSX ´fWX Õ X Z ÀfZ ¶fZ W X ° fSX ¦ff³fZ IYe IYûdVfVf ·fe IYe WX ` Ü ¸fb ÓfZ CX¸¸feQ WX`

ªf³fUSXeX 2013 I 69


¶ffg»feUbOX 2013

dIYÀfIYf ÀffÕX 2013... ? CX³fIZY Àff±f IYf¸f dIY¹ff...dRY»¸f SXfCXOXe SXfNXüSX ÀffÕX 2013 IYf Af¦ff¬f WXû ¨fbIYf WX` AüSX WXSX AüSX þûIYSX ¸fZa... B°f³ff WXe ³fWXea AÃf¹f IYû ¶ffSX IYe °fSXWX BÀf ¶ffSX ·fe ¶ffgÕXeUbOX dÀf°ffSXZ Àfû³ffÃfe IYf Àff±f B°f³ff ´fÀfaQ Af¹ff IYe þûIYSX ¶ffg¢Àf AfgdRYÀf ´fSX A´f³ff IY¶¬ff þ¸ff³fZ IZY IZY µÕXfg´f ¶fZ³fZ IZY ¶ffUþcQ dRY»¸f AûWX ¸ffBX dÕXE A´f³fe A´f³fe °f`¹ffSXe Vfb÷Y IYSX ¨fbIZY ¦ffgOX ¸fZa AfBMX¸f ³fa¶fSX ·fe IYSXUf¹ff dþÀfZ ÕXû¦fûa WX`a...dWXSXû WXû ¹ff dRYSX dWXSXûB³f WXSX dIYÀfe IYe ³fZ IYfRYe ´fÀfaQ dIY¹ff AüSX BÀfe UþWX ÀfZ AÃf¹f IYûdVfVf SXWXZ¦fe IYe BÀf ÀffÕX ¹ff³fe BÀf ÀffÕX ·fe dRY»¸f U³Àf A´fû³f E MXfBX¸f BX³f ÀffÕX 2013 ¸fZa CXÀfIYf WXe ¸fba¶fBÊX IZY dÀféÕX ¸fZa Àfû³ffÃfe IZY Àff±f IYf¸f IYSX³fZ dÀfæYf ¨fÕXZ AüSX A¦fSX ´fcSXe IYe °fü¹ffSXe ¸fZa WX`a °ffIYe BÀf ÀffÕX QVfÊIY B³f Qû³fûa °fSXWX ÀfZ ¶ff¬fe WXf±f ³ff ÕX¦fZ IYe þûOÞXe IYû ´fQÊZ ´fSX dWXMX IYe IZYMXZ¦fSXe ¸fZa ÕXZ °fû IY¸f ÀfZ IY¸f AfE...... U`ÀfZ BÀf þûOÞXe ³fa¶fSX IYe SXZÀf ¸fZa ´ffMXʳfdVf´f ¸fZa °fû WXcIcY¸°f ÀfÕX¸ff³f Jf³f AüSX I`YMXSXe³ff I`YRY ·fe ´feLZa ³fWXea IYf¹f¸f SXWXZ...Aþe WX`a...þe WXfa BÀf ÀffÕX BÀf þûOÞXe IYe ·fe ¹fWXe ¸f°fÕX¶f IY¸f ÀfZ IY¸f IYûdVfVf SXSXWXZ¦fe IYe AÃf¹f AüSX Àfû³ffÃfe IYe BÀf ÀffÕX Uû dÀf°ffSXZ þûOÞXe IYû I`YMX-ÀfÕX¸ff³f IYe þûOÞXe ¸ff°f QZ dIYÀfe QcÀfSXZ dÀf°ffSXZ ÀfIZY... ¢¹fûaIYe ¹fZ ¶ff°f °fû ÀfÕX¸ff³f AüSX I`YMX IZY Àff±f þûOÞXe ·fe A¨Le °fSXWX ÀfZ þf³f°fZ WX`a IYe þû dþ°f³ff ´fQÊZ ¶f³ffIYSX ÀffÕX ¸fZa ´fSX dQJZ¦ff ...ÀfbdJʹffa ¶fMXüSXZ¦ff ÀffÕX CXÀfIZY dÀfSX dWXMX dÕXÀMX IYe SXZÀf ´fSX WXe dWXMX þûOÞXe IYf °ff¬f ¶fWX³ffE¦ff... AüSX ¸fZa Af¦fZ ¬f÷YSX þf BÀf UþWX ÀfZ A´f³fZ dSXÕXZVf³fdVf´f ¸fZa ÕXfJ ÀfIZY...þ`ÀfZ AÃf¹f ´fiû¶ÕX¸f WXû³fZ IZY ¶ffUþcQ I`YMX-ÀfÕX¸ff³f dRY»¸f IbY¸ffSX AüSX EIY ±ff MXfB¦fSX IZY ÀfeéÕX ¸fZa Af¦fZ IZY dÕXE Àfû³ffÃfe dÀf³WXf A´f³fe A´f³fe °f`¹ffSXe IYSX SXWXZ WX`a... AüSX U`ÀfZ ·fe ¸füIZY IYe BÀf þûOÞXZ IYû ¹fZ ¶ff°f A¨Le °fSXWX ÀfZ ´f°ff WX` dRYSXfIY ¸fZa IYe ÕXû¦f BÀf þûOÞXe IYû Àff±f Àff±f ´fQÊZ ´fSX QZJ³fZ WX`a...þe WXfa IZY dÕXE dÀf³fZ¸ff §fSX ¸fZa ¬f÷YSX þfEa¦fZ dþÀfÀfZ BÀf d´fLÕXZ ÀffÕX þûOÞXe IYû d¸fÕXZ¦ff RYf¹fQf... U`ÀfZ IbYL EZÀff WXe RYf¹fQf SXû¸ffaÀf IZY AÃf¹f IbY¸ffSX ³fZ Àfû³ffÃfe ¶ffQVffWX VffWX÷YJ Jf³f AüSX d´fi¹faIYf ¨fû´fOÞXf dÀf³WXf IZY IYû ·fe dQJ SXWXf WX` °f·fe °fû Qû³fûa A´f³fZ °f¸ff¸f dSX´fûMXÊ IYfOXÊ d¦fÕXZ -dVfIYUZ ·fcÕXfIYSX BÀf ÀffÕX dSXÕXe¬f WXû³fZ IYû QZJ°fZ WXbE UfÕXe dRY»¸fZa W`X´´fe ³¹fc BX¹fSX U OgXf³f 3 ¸fZa Àff±f

70 I ªf³fUSXeX 2013


WXû¦ff ³f¬fSX AfEa¦fZ... ¢¹fûaIYe ¹fZ ¶ff°f ¹fZ Qû³fûa ¶fJc¶fe þf³f°fZ WX`a IYe þû dQJ°ff WX` Uû d¶fIY°ff WX` AüSX þû dþ°f³ff d¶fIZY¦ff CXÀfIYe dIY¸f°f AüSX dÀf°ffSXZ CX°f³fZ WXe CXa¨fZ WXûa¦fZ... WXfÕXfaIYe dQJ³fZ AüSX d¶fIY³fZ IZY ¸ff¸fÕXZ ¸fZa Àf`RY AüSX Qed´fIYf ·fe IY¸f ³fWXea WX`a...°f·fe °fû dSX¹fÕX ÕXfBRY ¸fZa IYSXe³ff IZY Àff±fe Àf`RY dSXÕX ´fSX ª¹ffQf°fSX Qed´fIYf IZY Àff±f WXe A´f³fZ ª¹ffQf°fSX IZY¸fZÀMÑe þ¸ff°fZ WX`a...d´fSX ¨ffWXZ Uû dRY»¸f ÕXU AfþIYÕX WXû ¹ff dRYSX IYfgIYMXZÕX AüSX BÀf ÕXfÕX ·fe ¹fZ þûOÞXe dWXMX þûOÞXe IYe SXZÀf ¸fZa Vffd¸fÕX WXû³fZ IZY dÕXE A´f³fe ´fcSXe ´fcSXe IYûdVfVf IYSXZ¦fe...

Àfû³ffÃfe WXûa¦fe ¶fû»OX dRY»¸f Q¶fa¦f , SXfCXOXe SXfNXüSX AüSX Àf³f AfgRY ÀfSXQfSX ¸fZa dÀf°ffSXûa IYf ÕXIYe ¨ff¸fÊ ¶f³fe Àfû³ffÃfe dÀf³WXf AfþIYÕX JbQ ÀfZ WXe ´fSXZVff³f WX`a AüSX CX³fIYe ´fSXZVff³fe WX`a CX³fIYe MÑ`dOXã ¦fÕXÊ IYe B¸fZþ..þe WXfa... dþÀf B¸fZþ ³fZ IY¸f MXfB¸f ¸fZa ª¹ffQf ³ff¸f IY¸ff³fZ UfÕXe dWXSXûB³f Àfû³ffÃfe dÀf³WXf IYû ÀMXZd¶ÕXVf dIY¹ff WX` A¶f CXÀfe B¸fZþ ÀfZ Àfû³ffÃfe ¶ffWXSX d³fIYÕXf ¨ffWX°fe WX`a... Àfû³ffÃfe ¨ffWX°fe WX`a IYe CX³fÀfZ MÑ`dOXVf³fÕX AüSX QZÀfe ¦fÕXÊ UfÕXe B¸fZþ MXcMX þfE dþÀfIZY dÕXE A¶f Uû ¶fû»OX ¶f³f SXWXe WX`a...BÀf ÀffÕX Àfû³ffÃfe IYe EIY Àff±f 4 dRY»¸fZa AfEa¦fe dþÀf¸fZa CX³fIYe IYûdVfVf WXû¦fe IYe Uû BÀf MX`¦f ÀfZ ¶ffWXSX Af ÀfIZY...WX¸f Af´fIYû ¹ffQ dQÕXf QZa IYe ¹fZ UWXe Àfû³ffÃfe WX`a dþ³WXû³fZ EIY UöY IYWXf ±ff IYe Uû QZÀfe ¦fÕXÊ B¸fZþ ÀfZ JbVf WX`a AüSX Uû IY·fe ·fe ¶fû»OX ³fWXea ¶f³fZa¦fe ÕX¦f°ff WX` IYe Àfû³ffÃfe IYû ·fe ¶ffgÕXeUbOX IYe WXUf ÕX¦f ¨fbIYe WX` °f·fe °fû ¸f`OX¸f E¢´fZdSX¸fZaMX IZY ³ff¸f ´fSX ¶fû»OX³fZÀf IYf ÀfWXfSXf ÕXZ ¶ffIYe dWXSXûB³f IYe ³feaQ CXOÞXf³ff ¨ffWX°fe WX`a...

BÀf ÀffÕX ·fe dQJZ¦ff °fe³f Jf³f IYf IY¸ffÕX .... A¦fSX Af´f Afd¸fSX VffWX÷YJ AüSX ÀfÕX¸ff³f IZY R`Y³f WX`a...A¦fSX Af´f B³f °fe³fûa Jf³Àf IYe dRY»¸fûa IYf ¶fZÀf¶fie ÀfZ Ba°f¬ffSX ÀfIY°fZ WX`a °fû Af´fIZY dÕXE ÀffÕX 2013 IYfRYe ¸ff¹f³fZ SXJZ¦ff AüSX Àff±f WXe °fe³f Jf³Àf IZY dÕXE ·fe...¢¹fûaIYe BÀf ÀffÕX ¹fZ °fe³fûa Jf³Àf A´f³fe A´f³fe dRY»¸fûa IZY ¬fdSXE QZa¦fZ EIY QcÀfSXZ IYû MXæYSX AüSX Af´fIYf IYSXZa¦fZ ¸f³fûSXþ a ³f...BÀf ¶ffSX ´fQÊZ ´fSX ³fZ¦fZdMXU SXûÕX ´ÕXZ IYSX¦aZ fZ Afd¸fSX Jf³f...þe WXfa Afd¸fSX dRY»¸f ²fc¸f 3 ¸fZa Àf¶fÀfZ AÕX¦f dQJ³fZ IYe ´fcSXe IYûdVfVf IYSX SXWXZ WX`a... °fû UWXea BÀf Jf³f IYû MXæYSX QZ³fZ IYe °f`¹ffSXe IYSX ¨fbIZY WX`a VffWX÷YJ Jf³f...þe WXfa Jf³f IZY °fOÞXIZY ¸fZa VffWX÷YJ Jf³f BÀf ÀffÕX A´f³fe Qû Qû dRY»¸fûa IZY Àff±f A´f³fZ R`Y³Àf IZY dQÕXûa ´fSX þfQc ¨fÕXf³fZ AfEa¦fZ..2013 ¸fZa VffWX÷YJ dRY»¸f ¨fZ³³fBÊ E¢Àf´fi`Àf AüSX WX`´´fe ³¹fc B¹fSX ¸fZa A´f³fZ Ad·f³f¹f IYf Q¸f dQJf³fZ ¸fZa IYûBÊ ¸füIYf WXf±f ÀfZ þf³fZ ³fWXea QZa¦fZ A¶f ¹fZ °fû ÀffÕX IYf Aa°f WXe ¶f°ff ´ffE¦ff IYe VffWXøYJ IYf WX`´´fe ³¹fc BʹfSX dIY°f³ff WX`´´fe WXû¦ff... Qû Jf³Àf IZY ¶ffQ ·fÕXf 2013 IYû JfÕXe I`YÀfZ þf³fZ Q¦ff BÀf ÀffÕX °feÀfSXf Jf³f... AüSX VffWXøYJ IYf Àf¶fÀfZ ¶fOÞXf QbV¸f³f IYWXÕXf³fZ UfÕXZ ÀfÕX¸ff³f Jf³f... ÀfÕX¸ff³f ·fe A´f³fe °fe³f dRY»¸fûa IZY ¬fdSXE QZa¦fZ ¶ffIYe Jf³Àf IYû MXæYSX...dRY»¸f EIY ±ff MXfBÊX¦fSX IZY ÀfeéZYÕX AüSX VfZSX JÞf³f IZY ¬f÷YE ÀfÕX¸ff³f dQJfEa¦fZ A´f³ff Q¸f ... AüSX BÀf °fSXWX BÀf ÀffÕX ·fe °fe³fûa Jf³Àf QZa¦fZ EIY QcÀfSXZ IYû IYOÞXe MXæYSX ...BÀf MXæYSX IYf AaQf¬f ¨ffWXZ IbYL ·fe WXû ÕXZdIY³f EIY ¨fe¬f °fû ´fæYe WX` QVfÊIYûa ¹ff³fe Af´f Àf·fe IYf ¸f³fûSXaþ³f AüSX ´f`Àff UÀfcÕX... n

øYd¨f SXfg¹f

ªf³fUSXeX 2013 I 71


RZYÀf AfgRY Q ¸fa±f

IYSXfSXf ªfUf¶f QZÔ¦fZ QbV¸f³fûÔ IYû


Àf¸fÈî ªfeU³f Rc OÐXÀf BaXdOX¹ff d»fd¸fMZXOX IaY´f³fe IYe ´fWX¨ff³f: IaY´f³fe IYf ´fcSXf ³ff¸f: SZXdªfÀMZXÑVf³f ³fa¶fSX: ¸fb£¹f IYf¹ffÊ»f¹f:

UZ¶fÀffBXMX: BÊX-¸fZ»f: R û³f ³fa¶fSX:

IaY´f³fe IYf IYf¹fÊÃûÂf: ¸f`³fZdªfa¦f OXf¹fSZX¢MXSX: ¨ffMÊXOÊX AIYfDaYMaXMX: ¶f`ÔIYÀfÊ:

IaY´f³fe IYf CXïZV¹f:

IaY´f³fe IYf ½¹fUÀff¹f:

IaY´f³fe IZY ´fiIY»´f: IaY´f³fe IYe IbY»f ªfÞ¸fe³f: IaY´f³fe IYe IYf¹fÊ´fð°fe: JSXeQ-d¶fIiYe IYSXfSX³ff¸fZ IYe dUVû¿f°ff:

Àf¸fÈî ªfeU³f Rc OÐÀf BaXdOX¹ff d»fd¸fMZXOX CINU 15204 PN2002 PLC016950

»f`ÔOX¸ffIÊY d¶fd»OaX¦f, ER . ´fe. 576/2 ¶fe., °feÀfSXe ¸fadªf»f, dVfSXû»fZ SXûOX, R ¦¹fbÊÀf³f IYfg»fZªf IZY Àff¸f³fZ, dVfUfªfe ³f¦fSX, ´fb¯û - 411004 ¸fWXfSXf¿MXÑ www.sjfil.com enquiry@sjfil.com

+9120-66235300 / 66230343 ¸ffIZÊYdMaX¦f dOX´ffMÊX¸fZÔMX: +9120-66235316 +91 9373026699 / +91 9373228886 / +91 9373066622 Àfa´fc¯fÊ ·ffSX°f ¸ff. ßfe ¸fWZXVfªfe ¸fû°fZUfSX EÀf. EÀf. VûMÐXMZX E¯OX AÀfûdÀfEMÐXÀf E¨f. OXe. ER . Àfe. ¶f`ÔIY, ´fb¯û Agd¢ÀfÀf ¶f`ÔIY, OZXæY³f dªf¸fJf³ff, ´fb¯û ÀMZXMX ¶f`ÔIY AfgR BaXdOX¹ff, OZXæY³f dªf¸fJf³ff, ´fb¯û 1. ·üÔÀf/¶fIYSXe JSXeQ-d¶fIiYe IYf ½¹fUÀff¹f Àfa§fdMX°f ÷Y´f ¸fZÔ »ff³ff U CXÀfIYe °fSXR ½¹ff´ffSXe QÈd¿MXIYû¯f IYû ¶fPXÞf³ffÜ 2. £û°fe ´fcSXIY ½¹fUÀff¹f IYû ¶fPXÞfUf QZ³ff, ªf`ÀfZ IZÔY¨fbAf JfQ ´fiIY»´f, ¶ff¹fû¦f`Àf ´fiIY»´fÜ 3. Qc²f AüSX Qb¦²fªf³¹f ´fQf±fûË IYf CX°´ffQ³f EUa d¶fIiYeÜ 4. £û°fe ´fcSXIY ½¹fUÀff¹f VfbøY IYSX IZY ¶fZSXûªfÞ¦ffSXûÔ IYû SXûªfÞ¦ffSX Àfa²fe ´fif~ IYSX IZY QZ³ffÜ 1. ·üÔÀf/¶fIYSXe JSXeQ-d¶fIiYe 2. Qb¦²f ½¹fUÀff¹f AüSX IYÈd¿f ÀfZ ªfbOXZ Þ A³¹f ½¹fUÀff¹f 3. ¶ff¹fû¦f`Àf, IZÔY¨fbAf JfQ 4. dSX¹f»f EÀMZXMX, WXfgMZX»f, dSXÀffgMÊX 5. IYfg»fZªf (dÀfðfa°f ¦fib´f AfgR BaXdÀMXMXëcMXÐÀf) 6. WXfgdÀ´fMX»f (³faQfQe´f WXfgdÀ´fMX»f) ¸fWXfSXf¿MXÑ (¸f»fNX¯f, CXÀ¸ff³ff¶ffQ, AIYû»ff, Àffa¦fû»ff, ¨ff»feÀf¦ffaU, Àfa¦f¸f³fZSX, d¨f´f»fb³f, dªfa°fbSX) SXfªfÀ±ff³f (Aªf¸fZSX), AûOXeVff (AfÀIYf) 5000 EIYOXÞ BXÀf ½¹fUÀff¹f ¸fZÔ °fÄf »ff¦fûÔ IYû ¨fb³f IYSX AüSX Af²fbd³fIY °faÂf Àff¸f¦fie IYf CX´f¹fû¦f IYSX IZY ½¹fUÀff¹f CX°´ffQ³f Ãf¸f°ff AüSX ³fR f ¶fPXÞf³ffÜ 1. d¶f³ff ¸fc»¹f A´f§ff°fe ¸fÈ°¹fb ¸fQQ - JSXeQQfSX IYe ¹fdQ A´f§ff°feY¸fÈ°¹fb WXû ªff°fe W`X °fû CXÀfIZY UfdSXÀf IYû IaY´f³fe IZY Ra OX ¸fZÔ ÀfZ (CX³fIYe ªf¸ff SXfdVf IZY OZXPXÞ-¦fb³ff ¹ff Ad²fIY°f¸f "1 »ffJ) A´f§ff°fe ¸fÈ°¹fb ¸fQQ Qe ªff°fe W`XÜ 2. ¸fZdOXIY»f ªffa¨f IYe ªføYSX°f ³fWXeÔÜ 3. UfdSXÀf (³ffgd¸f³fe) ¶fQ»f³fZ IYe ½¹fUÀ±ff W`XÜ 4. JSXeQ IYSXfSX³ff¸ff ´fc¯fÊ WXû³fZ ÀfZ ´fWX»fZ A¦fSX JSXeQQfSX IYe ¸fÈ°¹fb WXû ªff°fe W`X °fû CX³fI f UfdSXÀf ¹fWX IYSXfSX³ff¸ff Af¦fZ ¨f»ff ÀfIY°fZ W`ÔX A±fUf AfÀff³fe ÀfZ ªf¸ff SXfdVf UfdSXÀf IYû d¸f»f³fZ IYe ½¹fUÀ±ff W`XÜ 5. IYSXfSX³ff¸fZ IZY A³fbÀffSX ´fWX»fe dIYV°f ·fSX³fZ IZY ¶ffQ, ¸fbï°f JÞ°¸f WXû³fZ IZY ¶ffQ SXfdVf d¸f»f ÀfIY°fe W`XÜ 6. IYSXfSX³ff¸ff IYSX³fZ IZY Àf¸f¹f ªf³¸f ´fi¸ff¯f´fÂf IYe ªføYSX°f ³fWXeÔÜ 7. IYSXfSX³ff¸fZ IZY A³fbÀffSX IY¸f SXfdVf ·fSX³fZ ´fSX ·fe Ad²fIY°f¸f »ff·fÜ 8. Ad²fIY°f¸f »ff·f, ¸ffdÀfIY AüSX Ufd¿fÊIY Uf´fÀfeÜ 9. EIY ½¹fdöY dIY°f³fZ ·fe IYSXfSX IYSX ÀfIY°ff W`XÜ


January 2013  

January 2013

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you