Issuu on Google+

Tema i dag: hus, heim og hage


2 Nordfjordsamkøyringa mai 2014

Jord­bær for første gang Jordbærplantane som Sig­run Vev­le Got­te­berg snart skal plan­te ut er dyr­ka fram med tan­ke på bar­ne­bar­na. – Des­se har eg sådd for at bar­ ne­ bar­ na skal få kose seg med jord­bær i som­mar. Dei hei­ter må­nads­jord­bær og eg er vel­dig spent på sma­ken. Eg rek­nar med at dei er søte slik

jord­bær skal vere, sei­er Sig­run Vev­le Got­te­berg. Det er første gang hob­by­dyr­ ka­ren prø­ver seg på jordbær­ plantar, og dei har fått stå inne i kjel­la­ren un­der lys for å få ein god start. Der ligg tem­pe­ra­tu­ ren på om lag 20 gra­der. – Det ser lo­van­de ut så langt, mei­ner ho.

Som­mar­ bær: Jordbærplantane skal ha my­kje lys og var­me.

Pla­nen er snart å plas­se­re jordbærplantane ut på kan­ten av eit bed fram­for nokre blo­ mar. Der vil dei vere de­ko­ra­ti­ ve og dei får stå slik at dei får lys. Jord­bær er både var­me- og lys­krev­jan­de.

hus, heim og hage

I vekst: Sig­run Vev­le Got­te­berg vel å dyr­ke flat­bla­da per­sil­le fram­for van­leg per­sil­le.

To ar­tar: Van­leg stor­bla­da ba­si­li­kum (t.v.) veks sna­ra­re enn den små­bla­da ar­ten (t.h.) som skal bli til ei busk.

I pot­ter: Små plan­tar som skal bli sto­re, frå v. små­bla­da ba­si­li­kum, ti­mi­an og må­nads­jord­bær.

Har fått sma­ken på ur­te­ dyr­king

Det er man­ge smak­ful­ le ur­ter du kan dyr­ke sjølv. Sig­run Vev­le Got­ te­berg prø­ver seg fram med sta­dig nye sor­tar.

••

Siri Kol­seth nordfj@fjt.no Med nytt driv­hus på plass i ha­ gen på Halnes ved Mål­øy er Sig­ run Vev­ le Got­ te­ berg i god pro­duk­sjon med flei­re ur­ter som skal bli fine smakstilsettin­ gar når dei vek­s seg litt stør­re. Snart er det tid for å ta dei små plan­ta­ne ut av driv­hu­set og plan­te dei i kruk­ker på ein lun plass utan­for hu­set.

To ba­si­li­kum

– Det finst vel­dig man­ge ar­tar av ba­si­li­kum, sei­er Sig­run, og vi­ ser fram dei to ho har sådd i år. Den eine er ein stor­bla­da ba­ si­li­kum, og det er den van­le­ge som du får kjøpt i bu­tik­kar. Den and­re ar­ten som veks i det nye driv­hu­set er ein små­bla­da ba­si­ li­ kum som skal bli til ei lita busk, og som er ny for hob­by­ dyr­ka­ren. – Ba­si­li­kum li­kar eg vel­dig godt, og eg bru­kar han my­kje i sa­la­tar. Han er òg vel­dig god i lag med to­mat. Det er my­kje smak i ba­si­li­kum og så luk­tar han så godt. No er eg nys­g jer­rig på kor­leis den små­bla­da kan bru­kast, og han blir nok de­ko­ ra­tiv på ein an­nan måte enn den stor­bla­da, sei­er Vev­le Got­ te­berg.

Beg­ge ba­si­li­kum­ar­ta­ne vart såd­de på same tid i slut­ten av feb­ru­ar. Men den stor­bla­da vart my­kje tid­le­ga­re stor enn den små­bla­da. Så dei som vil så ba­si­li­kum så seint som i mai, må nok helst sat­se på den van­ le­ge sor­ten. El­les har hob­by­dyr­ka­ren er­ fart at ba­si­li­kum er ein in­ne­ plan­te. – Han er vel­dig kjens­le­var for kul­de. Det er sjel­dan at vi har vêr­for­hold for å ha ba­si­li­kum stå­an­de ute, sei­er Sig­run.

Per­sil­le og ti­mi­an

Flatblada per­sil­le er ei anna urt som Sig­run har dyr­ka fram i vår. Den skal plan­tast ut i kruk­ ker til liks med timianplantane. – Det­te er plan­tar som veks seint, og så langt som vi er


Nordfjordsamkøyringa mai 2014 3 NYTT TAK I ÅR ?

Står ute heile året Det er mange urter du kan kjøpe som små plantar og plante i krukker eller i ein kjøkkenhage. – Nokre av dei urtene eg har kjøpt har kome igjen, seier Si­ grun Vevle Gotteberg, og viser fram urtekrukker ho har ståande ute heile året. Plantar som denne våren kjem igjen i krukker utanfor huset er

fransk estragon og mynte. Myn­ ten veks så godt at han er i ferd med å sprenge heile krukka. Likeeins trivst grasløken godt, og han er stor og fin der han står i jord saman med tulipanar. Han har vore i bruk i potetsa­ lat, dippar og dressin­ gar heilt sidan slutten av febru­

ar i år. – Eg har også opplevd å få igjen rosmarin. Det trur eg var litt spesielt. Han veks som vill ved Middelhavet, men eg trudde ikkje at han ville greie seg her. Men det var ein stor plante, seier Sigrun, som også anbefaler oregano som ei god urt.

VI GJØR DET ENKELT ISOLA POWERTEKK

ICOPAL DECRA

Fra...

kr 159m2

Fra...

*

kr 159m2

*

VI HOLDER DENNE PRISEN UT HELE 2014 Ved bestilling innen 30 Mai * Prisen forutsetter at vi gjør jobben



Eg bru­ kar all­tid å ha ur­te­ne stå­an­de på ein lun plass der det er bra med sol. Sigrun Vevle

Siri kol­seth

kom­ne på vå­ren, vil­le eg nok ha kjøpt sli­ke plan­tar på eit ha­ge­ sen­ter, sei­er Sig­run. Ho har valt seg flat­bla­da per­ sil­le fram­for van­leg per­sil­le for­di han gjev my­kje meir smak. Men det er første gang at ho prø­ver å dyr­ke den­ne sor­ten. Om dyr­kin­ ga blir vel­luk­ka, skal per­sil­len haus­tast og leggast i fry­sa­ren, og vere til mat­la­ging ko­man­de vin­ ter. – Du tar av stil­ken og hak­kar bla­da fint før du frys dei ned, er kjøk­ken­tip­set.

Over i pot­ter

For dei som vil så frø til urte­ plantar, er det van­le­ge rå­det at du star­tar med å fyl­le ein plast­ boks el­ler ein an­nan be­hal­dar med såjord. Over den strør du lett med frø, og har litt jord over.

Kor djupt frø­et skal lig­ge i jor­da står på frø­po­sen. Når det er kome nok­re få blad på plan­ten, tar du tak i stil­ken på han, og løf­tar han ut av jor­da. Det blir då med ein klump med jord rundt rota, og den plas­se­rer du i ei pot­te som er fylt med meir næ­rings­rik jord. No skal urta vek­se. -Det pas­sar å bru­ke kruk­ke­ jord el­ler gart­nar­jord, anbefaler Sig­run.

Sol og var­me

Det sis­te ste­get blir å flyt­te plan­ ten ut i ei kruk­ke el­ler plan­te han ut på fri­land ein gang i mai. Før ut­plan­ting er det lurt å set­te plan­ten ut nok­re ti­mar kvar dag, og ta han inn om nat­ta, slik at han blir tilvend å vere ute. Til ute­plan­ting gjer Got­te­berg

IN

R no

s.

E ro

w .b

w

R

hu

B

IT

je

IL

Ik k

B

H E

Tlf: 90 97 69 26 post@brohus.no

VÅRSTEMNING TILBOD:

Granium - Begonia

Kraftige plantar - Eigen prooduksjon

Pr. stk. kr.

Orkide

68,- 3 stk kr. 168,-

2 og 3-greiner

Kr.

Inspirasjon Stemor for hus og hage Alt i blomster Busker Hekkplantar Vintergrønt Bærbusker Frukttre Stauder Rosetre

Ur­te­dyr­king: Sig­run Vev­le Got­te­berg sår frø i plast­bok­sar og får fram fine urteplantar, slik som ti­mi­an. alle foto:

A

Brohus AS, 6711 Bryggja

w

Mynte: Denne mynten er tre år gamal, og slik ser han ut tidleg på vårparten.

ar

e

Ta k

G

Vi leverer også andre typer tak

198,-

10-pakning Kun kr.

68,-

Gartnerjord 50 liter kr. 78,3 sekker kr. 200,Hagesenteret med det store utvalet Din fagblomsterbutikk Nordfjordeid - Tlf. 57 86 08 44 www.hildenesgartneri.no

bruk av kruk­ker som ho legg le­ cakuler i bot­nen av og fyl­ler med kruk­ke­jord el­ler gart­nar­jord. – Du må gjøds­ le jamleg. Eg bru­kar gjer­ne or­ga­nisk gjød­sel, og mest na­tur­g jød­sel i fly­tan­de form. Men det går også an å bru­ ke langtidsgjødsel, sei­er Sig­run og legg til: – Så er det ber­re å ven­te på at urta blir klar til bruk. Eg bru­kar all­tid å ha ur­te­ne stå­an­de på ein lun plass der det er bra med sol, for det li­kar dei. Ta kontakt for en hyggelig prat, så kan vi ta oss en tur og se på hvilken løsning som er best for deg. Gratis synfaring.

Stryn: 57 87 22 03 • Mobil: 909 90 041 / 971 55 105 E-post: post@brustugun.no www.brustugun.no


4 Nordfjordsamkøyringa mai 2014

hus, heim og hage

Stor­tri­vast i gult bloms­ter­ hav ••

– Eg els­kar gule pås­ ke­lil­jer, smi­ler Sol­veig He­le­ne Ved­vik (4 1/2) frå Nordfjordeid, medan ho pluk­kar ein bu­kett.

In­ge­bjørg Nil­sen Stok­ke­nes nordfj@fjt.no

Kjent ha­ge­plan­te

Små knall­gu­le, vilt­vek­san­de pås­ke­lil­jer finn ein flei­re stader i Nord­fjord. For når vå­ren kjem er sto­re bak­kar og mar­kar dek­ka av gule teppe med pås­ke­lil­jer som veks vilt. Nok­re stader er det over­flod.

Gult som sola

Rundt Sol­veig He­le­ne er det eit hav av des­se pås­ke­lil­je­ne. Ho stor­ko­sar seg der ho sit, pluk­ kar litt og snu­sar ned i bloms­ter­bu­ket­ten. Ho er som små­jen­ter flest, els­kar å pluk­ke bloms­ter. – Eg er vel­dig flink til å pluk­ke bloms­ter til mam­ma, for­tel ho. Og så er ho vel­dig glad i gult: – Des­se blomst­ra­n e er ak­ku­rat som sola, og dei luk­tar som ap­pel­sin, mei­ner 4-år­in­gen.

RKC Swing Lekestativ

BOSCH Drill

PSR 18-LI-2

Kraftig batteridrill for den kresne. Leveres med 2x2,0 AH batterier og koffert 2 47412782

Solid stativ i trykkimpregnert tre. Stige og to husker. Mulighet for rutsjebane. BOSCH Rotak

32

1200 W 46074344 gressklipper med Powerdrive motor. Justerbare Ergoflex håndtak. Klipper perfekt helt ut til kanten.

LYSERE TIDER STORE PLANER GODE TILBUD

Pås­ke­lil­je­ne er ein av dei mest kjen­de ha­ge­plan­ ta­ne om vå­ren. Men dei små, vilt­vek­san­de pås­ ke­ lil­ je­ ne i Nord­ fjord er ber­ re rundt 25 centimeter høge, og skal tole både meir fukt og sur jord enn dei fles­te and­re. Dei van­le­ge pås­ke­lil­je­ne stam­mar frå Mel­lomog Sør-Eu­ro­pa, og blei dyr­ka på eit svært tid­leg tids­punkt. Det er der­imot ein an­nan teo­ri om dei vilt­vek­san­de pås­ke­lil­je­ne som det er spe­si­ elt my­kje av i Bre­man­ger og i Eid. Des­se kan stam­me frå Eng­land, der den for­vil­la seg på 1500-ta­let. Der vaks den i så sto­re meng­der at bo­ta­ni­ka­ra­ne trud­de den var na­tur­leg vilt­vek­ san­de.

Frå mun­ka­ne?

Des­se små pås­ke­lil­je­ne lik­nar på Narcissis pseu­ donarcissis obvallaris, og teo­ri­en er at dei har

BYGGER’N HJELPER DEG

47253042

Trillebåre Hage. Trallnor

26508192

Bygger’n Eid Bruk

6770 Nordfjordeid

Tlf. 57 88 51 20 info@eidbruk.byggern.no

Bygger’n Selje

6740 Selje

Tlf. 57 85 62 02 info@selje.byggern.no

Bygger’n Sandane

6823 Sandane

Tlf. 57 88 46 60 info@sandane.byggern.no

facebook.com/Byggern Tilbudene gjelder t.o.m. lørdag 3. mai. Forbehold om trykkfeil og utsolgt.


Rein Design

Nordfjordsamkøyringa mai 2014 5

2014 Nordfjord fĂĽr utvida Fibertilgang

Sidan 2001 har vi jobba for at Sogn og Fjordane skal fĂĽ tilgang til heile verda gjennom den mest moderne teknologien.

VI LEVERER

FIBER FLEIRE STADER I

Lokalt breiband – lokale verdiar

NORDFJORD

Interessert i Fiber? Kontakt oss pĂĽ 57 00 91 00

LES MEIR OM FIBER PĂ…



Din lokale breibandsleverandør

hatt kort veg over Nord­sjø­en med mun­kar el­ler sjø­folk. Dei vert ka­rak­te­ri­sert som ein av dei al­ler bes­te nar­sis­sa­ne for for­vil­ling i eng. Pü slut­ten av 1500- og star­ ten av 1600-ta­let gjor­de ein rek­kje nye løk- og knollvekstar sitt inn­tog i Nor­d­en. Det gjeld først og fremst tu­li­pa­nar og kei­sar­kro­ner, men ogsü püs­ke­ lil­jer, pin­se­lil­jer, kro­kus, svib­lar og gladiolar.

Bloms­ter­hav: Sol­veig He­le­ne Ved­vik frü Nordfjordeid els­kar ü pluk­ke bloms­ter. – Des­se er gule som sola og luk­tar ap­pel­sin, sei­er 4-ür­in­gen om alle püs­ke­lil­je­ne rundt seg. Beg­ge foto:

Fasadeprodukter AS Din totalleverandør innen solskjerming

AR NT A

I

FA

G

D E P R ODUKT ER

F OK US PĂ… KVALITET

SA

> GJĂ˜R DIN TERRASSE BEDRE

VĂ…Rkupp!

Inntil

In­ge­bjørg Nil­sen Stok­ke­nes

–30%

Vak­ker bu­kett: Kan­skje var det mun­ka­ne el­ler sjø­folk som tok med seg dei smü gule som i dag veks vilt flei­re stader i Nord­fjord.

Med terrassemarkisen kan du forvandle uteplassen til et nytt trivelig hverdagsrom og forlenge utesesongen!

MARKISER • PERSIENNER SPROSSER • GARASJEPORTER T

HE

NY

Tid for rydding?

Pergolino

Utvendig screen

Screen

Garasjeporter

Alt innen solskjerming og garasjeporter Fasadeprodukter AS er største norskeide leverandør av büde solskjerming og garasjeporter.Vi kommer gratis hjem til deg med gode rüd og løsningsforslag.

Containertelefon 47 86 40 00

RING OSS: 911 50 200 PlissĂŠgardiner

www.fasadeprodukter.no

SOLSKJERMING – GARASJEPORTER


6 Nordfjordsamkøyringa mai 2014

hus, heim og hage

fak­ta •• Tor­heim gart­ne­ri: •• Ligg 18 ki­lo­me­ter frå Nordfjordeid sent­rum. •• Til­byr alt frå rhododendron, ro­ser og pryd­tre til frukt­tre, hekk og nå­le­tre. •• Le­ve­rer også plan­tar til an­leggs­gart­na­rar på sto­re an­legg.

Flott syn: Aud og Jar­le Tor­heim har no 600–700 rhododendron i sin pri­va­te hage, noko dei er svært stol­te av.

Rad på rad: 4.000 kvad­rat­me­ter med ra­der av planteri alle slags far­gar kan ein fin­ne på Tor­heim gart­ne­ri.

Tid­leg blomst­ring: Al­le­reie i star­ten av mars be­gyn­te dei første rhododendron med Christ­mas Che Alle foto: In­ge­bjørg Nil­sen Stok­ke­nes

Her flo­re­rer det med rho ••

In­ge­bjørg Nil­sen Stok­ke­nes nordfj@fjt.no Med sto­re flot­te bloms­ter ly­ser den opp i ha­gen om vå­ren, og det nes­ten utan at du treng å gje­re noko for å få Ein den slik. Tor­heim rhododen­ gart­ne­ri i Eid dron veks seg stor har meir enn 100 slag rhodo­ og fin når den tri­ dendron. – Det er ik­kje vast. Då kan den bli my­kje hokuspo­ eit smyk­ke i ha­ kus for å få dei til, men ein må gen din. vere litt på­pas­se­leg med stell, sei­ er Jar­ le Tor­heim. Gart­ne­ri­et er størs­te plan­te­sku­len i dist­rik­tet, med over 4.000 kvad­rat­me­ter plan­ter i pot­ te. – Ut­ va­ let er stør­ re enn no­ kon

gong før. Man­ge kjem hit for å fin­ne rhododendron ein ik­kje finn i alle ha­gar, sei­er han.

Stor pri­vat hage

Al­le­reie i star­ten av mars be­gyn­te dei første rhododendron med Christ­mas Cheer å blomst­re. Dei fles­te and­re ar­ta­ne blomst­rar i mai. – Det er eit fan­tas­tisk syn når alt blomst­rar, for­tel Tor­heim opp­ glødd. Han og kona har sjølv mel­ lom 600 og 700 rhododendron i sin pri­va­te hage, halv­par­ten vart plan­ta ut no i vår. – Det er som eit even­tyr når det står i full blomst, sei­er kona Aud. – Når crui­se­ski­pa køy­rer for­bi inn fjor­den ser vi at pas­sa­sje­ra­ne står og tar bil­de av oss. Det er eit syn, smi­ ler han, som er gans­ ke stolt over alle rhododendronane. – Li­vet vil­le ha vore trist og tra­sig

utan dei, mei­ner han.

Li­var opp

I man­ge eld­re ha­gar er sto­re rhodo­ dendron sjølvsagte bus­kar, som li­ var opp i halv­mør­ke ha­ge­felt. Hos Tor­heim gart­ne­ri er far­ge­spek­te­ret stort. Frå sukkertøyrosa til uskulds­ rei­ne kvi­te. Den stor­blomst­re­te Fantastica er til dø­mes ein draum i skarpt rosa. – Det er så man­ge sor­tar rhodo­ dendron, så om ein vel ut nøye, kan ein ha blomst­ran­de rhododendron i man­ge månader et­ter kvart som tid­leg­sor­ta­ne av­blomst­rar, for­tel dei. – Ein skal rei­se langt for å få stør­ re ut­val enn det vil har, sei­er Tor­ heim. Dei gle­der seg over at den nye se­son­gen er her. – Se­son­gen har vi føre­budd si­dan jul, og vi sat­sar på ein kjem­pe­fin

vår. Man­ge var iv­ri­ge et­ter å be­gyn­ ne plan­tin­ga, inn­røm­mer han.

Strøy­mer til

Og ha­ge­els­ka­rar strøy­mer til Tor­ heim. – Det er utru­leg ar­tig at folk kjem lang­vegs­frå. Heilt frå Mol­de og ned til Sog­ne­fjor­den har vi kun­dar, og her er ein god del frå Skjåk-om­rå�� det. Dei tar ein hel­ge­tur, og fyl­ler bi­len med bus­ker når dei skal heim igjen. Det er få av dei som kom­men­ te­rer den sma­le ve­gen ut her. Dei er meir opptekne av å sjå på fjell og fjord og man­ge får ha­ke­slepp når dei kjem hit, smi­ler han. Dei synest det er kjekt når Tor­ heim fyllast med ha­ge­in­te­res­ser­te. In­te­res­sa eks­plo­de­rer frå rundt 1. mai til jon­sok.


Nordfjordsamkøyringa mai 2014 7

Neste temabilag: hus, heim og interiør 26./27. september Bestill annonsa di pü 57 84 90 25 / nordfj@fjt.no

Impregnert-priser vüren 2014 Furu 48x98 C-24 .............................20,90 per l.m. inkl. mva. Furu 48x148 C-24 ......................... 30,90 per l.m. inkl. mva. Furu 48x198 C-24 .......................... 42,50 per l.m. inkl. mva. Furu 28x120 terr.bord .................... 15,90 per l.m. inkl. mva. Furu 21x95 terr.bord ...................... 10,90 per l.m. inkl. mva. Furu 19x148 d-fals ......................... 16,90 per l.m. inkl. mva. For andre dimensjoner, ta kontakt – tlf. 57 85 49 00 E-post: lageret@bybm.no

eer, som Jar­le og Aud Tor­heim her vi­ser fram, ü blomst­re.

ododendron Gode rüd for rhododendron: ••

Skal ha sur jord. Om du er utrygg pü kva jord du har i ha­gen før du plan­tar, lag eit hol som er dob­belt sü stor som pot­ta og fyll til med na­tur­torv.

••

Pass pü med gjøds­ling. Det er vik­tig med jamn til­før­sel med nÌ­ring, for ü fü mot­stands­dyk­tig og god blomst­ring.

••

Gjøds­le tre gon­gar i üret. Tid­leg pü vür, et­ter av­blomst­ring og i slut­ten av juni. Bruk rhododen­ dronsgjødsel el­ler klor­fri full­gjød­ sel.

••

Rhododendron kan godt klip­ past ned et­ter nok­re ür, for ü fü tet­ ta­re busk og my­kje meir bloms­ter.

••Tri­vast best i halv­skug­ge. ••Et­ter av­blomst­ring bør dei vis­

ne blomst­ra­ne kni­past bort.

             

                             

    


8 Nordfjordsamkøyringa mai 2014

Med gode ar­ beidsinstruk­ sjonar kan ein ut­fø­re små byggearbeid i ha­gen på eiga hand.

Gir deg gode tips til ha­gen

Boka Lag ha­ge­an­legg er SIN­ TEF Byggforsk sin rettleiar til deg som ønskjer å gjø­re meir ut av uterom­

ma. Med foto, teikningar og trinn-for-trinn-instruksjo­ nar vi­ser boka korleis du la­ gar små støttemurar, trap­per, gangvegar, plassar og stiar, hagedammar, skjerm­ veg­ger, pergola og es­pa­li­er. – De fles­te tiltaka i boka kan folk gjø­re på eiga hand, men for opp­fø­ ring av støttemurar med tun­ge stein­ material, stør­ re gravearbeid og komp­li­ser­te støypearbeid, kan det

vere ak­tu­elt med pro­fe­sjo­nell hjelp med eigna ut­styr, fortel Jan Krohn, fag­re­dak­tør og seniorrådgivar i SIN­ TEF Bygg­forsk. Råda i Lag ha­ge­an­legg gjer deg i stand til å sty­re unna dei vanlegaste fel­le­ne ein gjer­ne går i når ein set i gang med hageprosjekt på eiga hand. – Det­te er vel­prøv­de løysingar som vi har god er­fa­ring med, noko som gir ekst­ra sikkerheit for at løysingane

fun­ ge­ rer godt i prak­ sis, seier Jan Krohn. Lag ha­ge­an­legg er ikkje berre for ha­ge­en­tu­si­as­ten. Også pro­fe­sjo­nel­le anleggsgartnarar, murarar, snikka­ rar, arkitektar, studentar og and­re vil fin­ne mye nyt­tig stoff her. Ma­te­ri­ a­let er ba­sert på do­ku­men­ter­te løy­ singar i Byggforskserien frå SIN­TEF Bygg­forsk.

hus, heim og hage

Held ko­ken et­ter 14 år Elds­te varmepumpa i Glop­pen nær­mar seg 14 år. Et­ter ser­vi­cen ved ju­le­ti­der er ho god som ny, og ei­gar Rune Kjør­vik har ik­kje ang­ra ein dag på in­ ves­te­rin­ga.

••

Inge Fænn nordfj@fjt.no – Stog­gar pum­pa rei­ser kjer­ ringa på da­gen, sei­er Kjør­vik med ein lun blenk i augo og tak­kar sam­stun­des ser­vi­ce­ mann Ste­ ve Jo­ han­ sen for at han fekk liv i pum­ pa då ho strei­ka. Kjør­vik var ein av dei første i byg­da som fekk var­me­pum­pe i hu­set. – Leif Lote AS had­de ins­tal­ lert ei pum­pe i bu­tik­ken. Eg kjen­de på den lune var­men, og be­stem­te meg med det same. Hu­set hei­me var ga­malt, dår­leg iso­lert og med rom i flei­re eta­ sjar. Kjør­vik gjor­de nok­re få grep då pum­pa var på plass. Fjer­na litt dø­rer som steng­de for var­ men og skar også ein ven­ til opp til TV-sto­va i and­re eta­sje. Det gav var­me i alle rom. – Eg bru­kar vel same meng­da med straum som før, men det går mind­re ved. Og det bes­te av alt: Det er slutt på å stå på det is­kal­de golvet å leg­ge i om­ nen. Vi har jamn tem­pe­ra­tur i hei­le hu­set.

Lang le­ve­tid

Det er klar sa­man­heng mel­lom ef­fekt, le­ve­tid og et­ter­syn. – I dag le­ve­rer vi ei lis­te med over­syn over alt som skal gje­ rast, og kun­den må skri­ve un­ der. Han skal ik­ kje kome i et­ter­kant og seie at det had­de

Ved­li­ke­hald: Ste­ve Jo­han­sen i ferd med å pluk­ke ned fil­ter som må rein­gje­rast med jam­ne mel­lom­rom. vi ik­kje sagt noko om, sei­er Jo­ han­sen. Han har ik­kje nøy­ak­ti­ge tal over kor man­ge hus­stan­dar i Glop­pen som har ins­tal­lert var­ me­pum­pe, men han trur at det er mel­lom 70 og 80 pro­sent. – I dag er det svært van­leg å ins­tal­le­re var­me­pum­pe i nye hus, men sta­dig flei­re eld­re fyl­ gjer et­ter. Dei gler seg over at det er slutt på vedberinga, sei­ er Jo­han­sen. Han kan for­tel­je om folk som har ri­ke­leg til­gang på ved. Dei ins­tal­le­rer var­me­pum­pe, og legg ve­den ut for sal.

Vik­tig med rein­hald

– In­ gen må star­ te vø­ ling av pum­per på eiga hand, men ein kan gje­re my­kje med jamt rein­ hald, sei­er Jo­han­sen og op­nar den de­len av pum­pa som Kjør­ vik har inne i hu­set. – Vi er jamt over med støv­su­ ga­ren, og vi kan også ta ut fil­te­ ra for rein­g je­ring på eiga hand, sei­er hus­ei­ga­ren medan Jo­han­ sen for­kla­rer kor­leis det skal gje­rast. På ut­si­da er det vik­tig med tak over inn­ta­ket og også at ein fjer­nar rusk. Spe­si­elt om haus­ ten med lauv frå trea.

Tru­fast: Hus­ei­gar Rune Kjør­vik (t.h.) trud­de at den snart 14 år gam­le var­me­pum­pa had­de talt sine da­gar. Men et­ter e ser­vi­ce frå Ste­ve Jo­han­sen var ho god som ny. beg­ge foto: Inge fænn


ein li­ten

Nordfjordsamkøyringa mai 2014 9 1

En ren fornøyelse i 16 ür! Selvrensende fasademaling med perfekt dekkevne og fargebestandighet.

NB!Alle bestillingar for KĂ˜YRERUTA mĂĽ vere innkomne innan onsdag

22x95 Terrassebord impr. 1-sort . . . . . . . pr m kr 9,90 28x95 Terrassebord impr. 1-sort . . . . . . . pr m kr 12,70 48x98 just C-24 impr. . . . . . . . . . . . . . . . . . . pr m kr 19,90 48x148 just C-24 impr. . . . . . . . . . . . . . . . . . . pr m kr 29,90 48x198 just C-24 impr. . . . . . . . . . . . . . . . . . . pr m kr 39,90 19x148 dobbel/enkelfals. 1-sort impr. . . . pr m2 kr 139,40 48x73 just impr. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . pr m kr 16,80 Kerabitt vindsperre 2,8 x 25 . . . . . . . . . . . . pr m2 kr 16,65 Knasteplast 1x20/2x20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . pr m2 kr 41,00 19x148 Dobbelfals 2. sort . . . . . . . . . . . . . . . pr m2 kr 77,00 12x120 skygge 3-sort . . . . . . . . . . . . . . . . . . . pr m2 kr 79,65

Kan spare mykje pü rette val Det er god øko­no­mi i ü bru­ke var­ me­pum­pe, men det er sto­re skil­ na­der i ge­vins­ten.

Meiner feilmonterte pumper er tikkande CO2-bomber – Det er stren­ge krav büde til mon­tør og sel­jar. Vi er ei­nas­te god­kjen­de verk­sem­da i Glop­pen. I Nord­fjord er det ogsü god­kjen­de leve­ randørar pü Nordfjordeid og i Hor­nin­ dal, men ik­kje i Stryn, Vügs­øy og Sel­je, for­tel ser­vi­ce­mann Ste­ve Jo­han­sen i Leif Lote AS pü San­da­ne. – Büde mon­tør og be­drift skal vere ser­ ti­fi­sert. Det har vore man­ge pi­ra­tar i mark­na­den, men 1. sep­tem­ber i fjor var sis­te frist for re­gist­re­ring, sei­er han. Det var EU som set­te fo­ten ned. No er kont­roll­sys­te­met un­der etab­le­ring, og det vil fjer­ne my­kje av det som i dag er büde ulov­leg og mil­jø­ska­de­leg. – Det gür føre seg nett­han­del og det er folk som trur at dei kan gje­re alt sjølv. Det­te fø­rer til feil­mon­te­ring og eit vanvi­ tig CO2-ut­slepp. Ut­slepp frü ei pum­pe svarar til 1.760 kilo CO2, for­tel Jo­han­sen og legg til at det kan vere di­rek­te far­leg. Han sei­er det kan føre til frost­ska­dar om ein kjem i dra­get av ut­slep­pet, og üt­ va­rar ogsü mot ü prø­ve seg som repara­ tør om pum­pa skul­le stog­ge.

LAVPRIS

- PRISAR INKL. MVA

Il­lust­ra­sjon: SIN­TEF Bygg­forsk

– Kostnadene med pum­pe og installe­ ring kan va­ ri­ e­ re frü un­ der 10.000 til 35.000, men mitt rüd er ü ta skik­ke­leg i der­som ein først be­stem­mer seg. Det er stor skil­nad i ef­fek­ten mel­lom dei ri­me­le­ gas­te og dei dy­ras­te pum­pe­ne. I dag har vi pum­per i mark­na­den som er 25 pro­ sent meir ener­gi­ef­fek­ti­ve enn tid­le­ga­re mo­dell av same mer­ke, men det vil ik­kje seie at alle skal sprin­ge av stad for ü kjø­ pe ny pum­pe, sei­er ser­vi­ce­mann Ste­ve Jo­han­sen i Leif Lote AS. Han un­der­stre­kar ver­di­en av ved­li­ke­ hal­det, og legg til at det kan blir dyrt i leng­da om ein er knip­ne star­ten og kjø­ per pum­per med kort le­ve­tid og lüg ef­ fekt: – Det va­ri­e­rer frü pum­pe til pum­pe, men vi rek­nar med at straum­for­bru­ket vert re­du­sert med ein fjer­de­del om ein in­ves­te­rer i ei god pum­pe. Ein te­ner inn in­ves­te­rin­ga pü tre til fem ür, og nür ein ser at 14 ür gam­le pum­per gür for fullt, sü for­stür ein at det­te er løn­samt.

FURENE, 6100 VOLDA

Vi har Glava, Decra, stültak, takstein, H-vindu, dører Be oss om tilbod! Telefon 70 04 59 90 Fax 70 06 87 70. OPE MANDAG – FREDAG 8 – 17. LAURDAG 9 – 14

www.koppenind.no – post@koppenind.no

HYTTER – SJĂ˜LVBYGGARGARASJER – ALT ITRELAST

www.trebohus.no

Skift til vedlikeholdsfrie Fenstravinduer NÅ! Det er vanskelig ü fü tak i gode snekkere, sü vi für stadig spørsmül om montering. Derfor har vi ansatt egne spesialmontører for ü sette inn Fenstravinduer og -dører.

Vi monterer! Velg den monteringspakken som passer deg! FULL PAKKE

HALV PAKKE

• Vi tar mĂĽl og gir profesjonell veiledning om vindu og riktig glasstype. • Vi produserer vinduene dine.      ferdig, inne og ute.

Rabatt

10%

• Vi tar mül og gir profesjonell veiledning om vindu og riktig glasstype. • Vi produserer vinduene dine. • Vi monterer dine vinduer TETT UTE. • Du isolerer, forer ut og lister ferdig inne.

pĂĽ alle Fenstra produkter

Rabatt

20%

pĂĽ alle Fenstra produkter

GJĂ˜R-DET-SELV PAKKE • Kjøp direkte fra Fabrikken. • Du tar mĂĽl av vinduene dine og sender oss pĂĽ e-post. • Vi gir deg svĂŚrt gunstig pris. • Vi produsere vinduene dine. • Du henter pĂĽ Fenstrafabrikken. • Du monterer vinduene selv.

Rabatt

40%

pĂĽ alle Fenstra produkter

Få bedre bomiljø! Jeg er Glassmester Kvamme. Jeg har mer enn 20 års erfaring og garanterer deg gode råd, bedre bomiljø og en lønnsom investering. Vi leverer vedlikeholdsfrie Fenstravinduer og balkongdører med riktig glasstype, som gir solskjerming, reduserer varmetap, støy, falming osv.     Bestill vedlikeholdsfrie vinduer i dag!

www.fenstra.no

Fenstravinduet: Vedlikeholdsfritt, laget pü Møre og tilpasset fremtidens klimautfordringer. Norske garantier. Lett tilgang til slitedeler. Kort leveringstid. Sentralbord: 40 00 59 39 post@kvamme.no

hverdager 9 - 16 www.kvamme.no

TIBE Ă…lesund 13254

Opp­skrift: En pergola kom­bi­nert med skjerm­ vegg i ha­gen kan gje ein triveleg, lun ute­plass som vernar mot vind og inn­syn, og utnyttar sol­var­men.

Mandag: Førde, Florø, Jølster, Sandane. Tysdag: Stryn og Hornindal. Onsdag: Selje, Müløy, Bremanger, Nordfjordeid FRAKTFRITT


10 Nordfjordsamkøyringa mai 2014

hus, heim og hage

Ha­ge­ei­gar: – No vil eg ha skik­ke­leg hage, sei­er hus­ei­gar Ma­ri­an­ne Tor­heim på Nordfjordeid. Ho får hjelp av land­skaps­ar­ki­tekt Thea Nes­dal (t.v.) og gart­nar Johannes Nome. FOTO: INGE FÆNN

Lite blomst­ring: Slik ser det ut mel­lom hu­set til Ma­ri­an­ne Tor­heim og na­bo­ei­ge­do­men i dag ... FOTO: thea nes­dal

Ar­ki­tekt med «grø­ne fing­re» ••

Inge Fænn nordfj@fjt.no – Vi har star­ta nytt fir­ma. Der­som ha­ge­ei­ga­ren yns­kjer «full pak­ke» til fer­dig hage, skal eg ta meg av plan­leg­gin­ga medan Jo­han­nes tek ar­ Land­ bei­ det med ut­ plan­ting. Han skaps­ar­ki­tekt kjem også Thea Nes­dal i Ran­ med inn­spel da­byg­da har fått gart­nar om plante­ i plan­ Jo­han­nes Nome frå Står­ val l e g­g i n­g a , heim med på la­get. Sa­ for­tel Nes­ dal. man kan dei få ha­gen Du­o­en har din til å blomst­re. valt seg hei­ le Nord­fjord som ar­beids­felt. Kun­de­ grup­pa spen­ner vidt frå unge som skal få or­den på tom­ta kring nytt hus til eld­re som yns­kjer ved­li­ke­hald – og også til stør­re an­ legg i sam­ei­ge.

Flei­re pro­sjekt

– Hage er i røyn­da ei eingongsin­ vestering som det fyl­g jer my­kje triv­sel med når alt står fer­dig, mei­ ner dei to. Det var i fjor at Nes­dal tok kon­ takt med Nome. Han har gard på Står­ heim der han mel­ lom anna driv med ju­le­tre­pro­duk­sjon og pyn­te­grønt. Gjen­nom Kyr­kje­leg Fel­les­råd på Eid har han også an­ svar for stell av vel 50 gra­ver kring i kom­mu­nen. Og no er Nes­dal og Nome alt i gang med flei­re fel­les­pro­sjekt både i Eid og i Stryn. Der står land­skaps­ ar­ki­tek­ten for pla­na­ne, medan gart­ na­ ren står for plan­ ting og

even­tu­ell oppfølging av ha­ge­stel­let om kun­den yns­kjer det.

Vil ha rett­lei­ing

Sam­ar­beids­part­na­ra­ne mer­kar at ha­ge­in­te­res­sa veks i takt med at snø­en ti­ner, te­len slepp ta­ket og det kjem vår i luf­ta. Ei av dei som har søkt hjelp hjå land­skaps­ar­ki­ tek­ten i Ran­da­byg­da, er hus­ei­gar Ma­ri­an­ne Tor­heim på Nordfjord­ eid. – No vil eg ha skik­ke­leg hage. Det er ik­kje nok med kro­kus som spi­ rer langs hus­veg­gen, mei­ner Tor­ heim. Som med­lem av det lo­ka­le ha­ge­ la­get vil ho stå for det mes­te av plan­ tin­ ga sjølv, men ho yns­ kjer råd og rett­lei­ing frå ein land­skaps­ ar­ki­tekt når det gjeld plan­leg­ging og planteval.

Plan­tar på skjerm

Thea Nes­dal har med mål­band for å gjere den nødvendige opp måla. Ho tek bil­de av om­rå­det, og nok­re få da­gar sei­na­re får vi sjå ha­gen «fer­dig» på skjer­men i Ran­da­byg­da medan ho for­kla­rar kor­leis ho har tenkt at det skal bli når alt står i full blomst. – Eg har delt skrå­nin­ga i tre med staudar lengst oppe, så ei busk­ gruppe i mid­ten og en ned­re del med meir staudar der eg også tek om­syn til å at det kan vere litt vått i ti­der av året, for­kla­rer Nes­dal. I til­legg til plan over ha­gen og bil­de av plan­ta­ne fyl­g jer det med lis­te med om­ta­le av kvar ein­skild plan­te. Det er også teke om­syn til at det skal vere blomst­ring på uli­ke ti­der av som­mar­se­son­gen.

Pla­nar: ... og slik ten­kjer land­skaps­ar­ki­tek­ten det skal bli når plan­tar og tre slår rot. IL­LUST

Hei­le lan­det som ar­beids­felt Spi­ran­de vår­plan­tar i sam­spel med stein i uli­ke stor­lei­kar utan­for inn­gangs­dø­ra, vi­ser at vi er kom­ne til folk som har stør­re tan­kar om hage enn ei stri­pe med blo­mar langs mur­ veg­gen.

ding, men for åtte år si­dan flyt­te ho og man­nen Ole John­ny til Nord­fjord. For fem år si­dan tok dei over fars­ gar­den hans i Ran­da­byg­da, og med tre born i hu­set er det greitt med hei­me­kon­tor når man­nen er dag­ pend­lar til San­da­ne.

– Det er ber­re i byr­jin­ga. Eg er langt frå fer­dig, smi­ler Thea Nes­dal, som har etab­lert kon­tor som land­skaps­ ar­ki­tekt hei­me på gar­den i Ran­da­ byg­da. Di­a­lek­ten for­tel at ho er aust­len­

– Jord­bruks­pro­duk­sjo­nen er sau og gris, og sau­ en er vik­ tig for land­ skapspleia, sei­er landskapsarkitek­ ten. Ho har hei­le lan­det som ar­beids­ felt gjen­nom nett­si­da «Enklere

Frå nord til sør


Nordfjordsamkøyringa mai 2014 11

Etterisolering Innblüsing av isofiber i etasjeskille etasjeskille, vegger og loft loft. Inspeksjonskamera. Utfører ogsü snekkerarbeid.

GUNNAR KJĂ˜RVIK, 6823 SANDANE

Mobil: 918 27 844 - e-post: gatlekj@online.no - www.isofiber.no VI KJEM GJERNE PĂ… BEFARING VEL BLĂ…ST!

Landsdekkjande: – Man­ge vil ber­re ha rüd om plan­tar. And­re vil ha ein full­sten­dig plan med stein, tre og blo­mar, for­tel land­skaps­ar­ki­tekt Thea Nes­dal. FOTO: Inge FÌnn

Gart­nar: Jo­han­nes Nome stür for plan­ting og even­tu­ell oppfølging av ha­ge­stel­let om kun­den yns­kjer det. foto: inge fÌnn

Dybevoll Hyttefelt I hjartet av Indre Nordfjord

NYE TOMTER        2                topp preparerte løyper  Â?         Â?     Â? Sølvberg Bygg AS 6783 Stryn Telefon: 57 87 62 00 firmapost@solvberg.as www.solvberg.as

Fritt levert Møre og Romsdal Sogn og Fjordane Hordaland

T­RA­SJON: THEA NES­DAL

Kampanjepris

139.700,inkl. mva

hage. – Pü gra­tis­sida Min hage kan folk leg­ge inn bilde og in­for­ma­sjon om ei­gen hage og eig­ne plan­tar, men skal dei ha plan­leg­gings­hjelp kos­tar det litt pen­gar, sei­er ho og ser mot to da­ta­skjer­mar; den eine dekt av blo­mar, medan den and­re med noko som skal bli ein hage litt fram i tid. – Det som er sik­kert at det er ei vek­san­de in­te­res­se for ü ska­pe ein hage kring hu­set, sei­er ho.

– Det skif­ter my­kje

Nes­dal løy­ner ik­kje at ho har valt eit spen­nan­de yrke som krev büde kunn­skap og kre­a­ti­vi­tet. Det er mest fo­kus pü ha­gen, men som land­skaps­ar­ki­tekt ten­kjer ho hei­le ute­om­rü­de. Sü langt er det ein­ skild­per­so­nar som har vore i fo­ kus, men ogsü bu­retts­lag kan vere in­te­res­ser­te i fel­les­løy­sin­gar. Ho er open for det mes­te, og har net­topp le­vert ein hage til Sør­lan­de ­ t. Den nes­te ligg kan­skje i Kir­ke­nes. – Man­ ge vil ber­ re ha rüd om plan­tar. And­re vil ha ein full­sten­

dig plan med stein, tre og blo­mar. Mi opp­gü­ve er ü set­je seg meg inn i for­hol­da pü dei uli­ke plas­sa­ne og vel­je ut plan­tar som hø­ver for tem­ pe­ra­tur og ogsü jords­mon. Om det er fuk­tig el­ler tørt. Det er my­kje ü ta om­syn til. – Det skif­ter my­kje frü lands­del til lands­del. Eg kan ik­kje leg­ge ut pü rei­se til dei uli­ke stadene. Di­for er det vik­tig at kun­da­ne sen­der mest mo­ge­leg in­for­ma­sjon. Nøy­ak­ tig opp­mü­ling av dei ak­tu­el­le om­ rü­da og ogsü kva yns­kje dei har.

Sjølvbyggargarasje av høg kvalitet 7x7 33,50 dobbeltgarasje m/ frambygg  Takstolar  Skarpnes takstein koks  Prekutta byggesett 48x98 med gavlstein (gjeld staver, losholtar og reimer)  Grøvik takrenne,  Vindu, vedlikeholdsfri, kvit sort aluminium PVC, med isolerglas.  Utv. kledning/listverk  Dør, stül, isolert, vedlikeholdsfri, grunna kvit kvit type Lobas  22 mm golv pü loft  Fleire typar garasjar  Leddport, stül, isolert, vedlikeholdsfri, kvit type Lobas  Portmotor, m/ fjernkontroll 4x6 m 270enkel frü kr 76.500,- inkl.mva

6x6 m 220 dobbel frĂĽ kr 102.900,- inkl.mva

6100 Volda, tlf. 70 04 59 90, fax 70 06 87 70 www.koppenind.no – post@koppenind.no


12 Nordfjordsamkøyringa mai 2014

100% For deg som krev Nordfjord dei beste Den enklaste vegen til 35.000 avislesarar og

Vi deler di stillingsannonse 40.000 unike digitale med 35.000 papirlesarar og 40.000 iunike brukarar brukarar Nordfjord. pĂĽ vĂĽre nettstadar. 57 84 90 27 nordfj@fjt.no nordfjordsamkoyringa.no


Hus heim og hage 2014