Page 1

Jaarverslag 2010


Inhoudsopgave


Leeswijzer 7 Voorwoord 8 1. Uitgangspunten en beleid 10 2. Programma’s 14 3. Voorlichting en fondsenwerving 54 4. Bestuur en organisatie 60 5. Samenwerking 70 6. FinanciÍn 74 7. Toekomstige ontwikkelingen 78 Bijlagen Bijlage 1. Projecten 2011 80 Bijlage 2. Verantwoordingsverklaring 82 Bijlage 3. Begroting 2011 85 Bijlage 4. Accountantsverklaring 86 Bijlage 5. Samengevatte jaarrekening 2010

87

Afkortingen en bronvermeldingen 92 Colofon 96

5


Leeswijzer Stichting Dark & Light hecht grote waarde aan transparante communicatie aan donoren over bereikte resultaten en besteding van middelen. Dat is het doel van dit jaarverslag.

In november 2010 zijn alle ontvangers gevraagd in welke vorm zij het jaarverslag voortaan wensen te ontvangen. Gebleken is dat er nog steeds behoefte is aan een gedrukte versie, zowel in het Nederlands als in het Engels. In de toekomst hoopt Dark & Light het jaarverslag uitsluitend in digitale vorm uit te brengen om kosten te besparen. Ten opzichte van vorig jaar is de vormgeving en beschikbaarheid van het jaarverslag op een aantal punten verbeterd:

• De online versie is interactief en op te vragen via www.darkandlight.org/jaarverslag. • Van dit jaarverslag is een beknopte samenvatting beschikbaar. Deze samenvatting is eveneens beschikbaar in grootletterdruk, braille en in gesproken woord, zodat ook mensen met een visuele beperking kennis kunnen nemen van de inhoud. De samenvatting kan worden aangevraagd per e-mail: info@darkandlight.org of telefonisch: 0318-586 358.

• De uitgebreide rapportage per project staat uitsluitend in de online versie.

Een lijst van gebruikte afkortingen en geraadpleegde bronnen is te vinden achterin dit jaarverslag.

7


Voorwoord Met dank aan God en aan allen die ons steunden presenteren wij hierbij het jaarverslag over 2010. Dit jaar werd door drastische bezuinigingen in zijn greep gehouden. Dit heeft ook onze sector diep geraakt. Het beschikbare budget voor ontwikkelingssamenwerking zal de komende jaren fors worden gekort. Het ziet er naar uit dat er na MFS-2 geen MFS-3 meer zal komen. Onze overheid legt de rekening van de recessie gedeeltelijk bij mensen die toch al een moeilijk bestaan hebben. Wij zien het als een blijvende uitdaging en opdracht om mensen in Nederland en ontwikkelingslanden te verbinden in hun strijd tegen armoede en onrecht.

Mensen een duurzame toekomst bieden. Dat is een van de speerpunten van het gevoerde beleid door Dark & Light. We zijn dankbaar voor de groei van de organisatie in de afgelopen jaren. We bereiken steeds meer mensen. We constateren ook dat onze hulpverlening effectief is en impact heeft. Het onderzoek van dagblad Trouw, waarin Dark & Light als beste goede doel werd beoordeeld, heeft dit nog eens onderstreept. In 2009 en 2010 hebben we gewerkt aan een nieuw strategisch beleidsplan ‘Samen Sterker’ 2011-2015. Het nieuwe beleidsplan is in december 2010 door het bestuur aanvaard. Naast programma’s ter preventie van blindheid richten we ons nu ook op de inclusie van mensen met een handicap in reguliere ontwikkelingsprogramma’s. PSO geeft voor dit ‘Thematisch Leer Programma’ twee jaar lang een ruime subsidie. Het jaar 2010 was voor Dark & Light

8

een jaar van het zoeken naar nieuwe wegen. We hebben keuzes gemaakt en we staan weer voor een mooi begin. Er is veel werk verzet voor het verkrijgen van een nieuwe MFSsubsidie. Hoewel er flink is gesneden in het budget voor Ontwikkelingssamenwerking, zijn we blij dat we de komende vijf jaar toch nog een behoorlijke subsidie krijgen. Ook de institutionele successen mogen niet onvermeld blijven. Twee aanvragen bij de Europese Commissie zijn gehonoreerd en dat is een prachtig resultaat. Niet alle plannen hebben we kunnen uitvoeren. Soms waren we te ambitieus. Soms hadden we te maken met tegenslagen, zoals ziekte bij medewerkers of stagnering in de programma’s. Toch kunnen we met blijdschap vaststellen dat de meeste voornemens dit jaar wel zijn uitgevoerd zoals gepland. Ook zijn wij verheugd dat we in staat waren om noodhulp te geven in Pakistan via

onze partnerorganisaties. Duizenden mensen hebben medische hulp en voedsel ontvangen. In dit verslag zult u veel zakelijke informatie aantreffen. De programma’s worden beschreven en de foto’s geven een impressie van het werk dat u en wij ondersteunen. Bestuur en directie zijn de staf van Dark & Light erkentelijk voor hun inzet en betrokkenheid. Al met al is er veel reden om met dankbaarheid terug te zien op het afgelopen jaar en in vertrouwen het jaar 2011 te vervolgen. Daarbij weten we ons blijvend afhankelijk van de zegen van de God die we mogen dienen en vertrouwen. Wij bedanken al die duizenden mensen die ons hebben gesteund en wij laten graag zien wat we dankzij hun steun hebben bereikt. Bestuur en directie Stichting Dark & Light


1. Uitgangspunten en beleid Context Volgens publicaties van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) leeft ongeveer 10% van de wereldbevolking -650 miljoen mensenmet een handicap. Dit cijfer neemt toe als gevolg van bevolkingsgroei, medische vooruitgang en vergrijzing. 80% van alle personen met een handicap leeft in ontwikkelingslanden. Dit cijfer toont aan dat armoede en handicaps sterk met elkaar verbonden zijn. Mensen die in armoede leven hebben vaak geen toegang tot medische zorg. Daardoor raken zij ziek of gehandicapt. En mensen met een handicap hebben vaak geen toegang tot onderwijs en werk. Daardoor blijven

10

zij arm. Volgens publicaties van VISION2020 zijn er wereldwijd 285 miljoen mensen met een visuele beperking, waaronder 39 miljoen blinden. Van dat aantal woont 90% in ontwikkelingslanden. In maar liefst 80% van de gevallen echter is sprake van onnodige blindheid. Dat wil zeggen dat met tijdige interventie blind- of slechtziendheid volledig of gedeeltelijk voorkomen had kunnen worden. In het verslagjaar maakte de WHO bekend dat het aantal blinden wereldwijd met 12% is afgenomen in zes jaar. Deze daling wordt toegeschreven aan succesvolle interventies en toenemende welvaart. Oogaandoeningen zoals staar en trachoom

worden succesvol bestreden in de meeste landen. En bron van zorg is de toename van chronische aandoeningen zoals leeftijdsafhankelijke macula degeneratie en diabetische retinopathie. Deze stijgen explosief. Niet alleen in ontwikkelingslanden, maar over de hele wereld vanwege de vergrijzende wereldbevolking en veranderende leefpatronen. Dit onderstreept de trend waarbij infectieziekten door gezondheidsinterventies afnemen en chronische ziekten in opkomst zijn. Gezondheidsorganisaties zien zich voor een enorme uitdaging gesteld.

Visie Goede oogzorg behoort voor


iedereen beschikbaar te zijn, zodat niemand onnodig blind door het leven hoeft te gaan. Daarnaast zien wij uit naar een wereld waar mensen met een handicap niet worden achtergesteld, maar volwaardig meedoen in de maatschappij. Wij geloven dat ieder mens waardevol is in Gods ogen. Daarom kunnen wij ons niet afzijdig houden daar waar mensen onrecht wordt aangedaan.

Armoede

Slechte leefomstandigheden, geen toegang tot medische zorg

Geen toegang tot onderwijs en werk

Missie Het is onze missie om lokale organisaties in ontwikkelingslanden te ondersteunen die zich inzetten voor betere oogzorg en acceptatie en integratie van mensen met een handicap.

Ziektes Handicaps 11


Waarden • Alle mensen zijn geschapen naar Gods beeld en mensen met een handicap vormen daar geen uitzondering op. Allen hebben van God hun talenten ontvangen, die zij mogen ontplooien. • Passie voor het terugdringen van ongerechtigheid in de wereld. • Het buitensluiten van mensen met een handicap leidt tot armoede. De programma’s zijn dan ook vooral gericht op het betrekken van de allerarmsten bij sociaal economische ontwikkeling. • Ondersteuning geven in ontwikkelingslanden ongeacht geloof, etniciteit of geslacht. • Samenwerken met professionele lokale partners in ontwikkelingslanden. • Uitgaan van lokale capaciteiten en deze versterken. • De programma’s zijn duurzaam, gericht op zelfredzaamheid en geworteld in de maatschappij. • Streven naar transparantie en maximale kwaliteit van diensten. De inspiratiebron die ten grondslag ligt aan deze opdracht is de openbaring van God. De stichting wil actief participeren in het grote werk van God in en voor de mensheid en laat zich leiden door principes van barmhartigheid en gerechtigheid. De Bijbelse opdracht tot barmhartigheid en gerechtigheid stelt de waardigheid van de mens centraal.

12

Dit christelijk sociaal denken van menselijke waardigheid en solidariteit zijn de belangrijkste pijlers onder ons werk als christelijke ontwikkelingsorganisatie. De stichting streeft naar samenhang in programma’s die structureel bijdragen aan de verbetering van de zelfstandigheid van mensen met een (visuele) handicap. Zo richten de activiteiten zich op het wegnemen of verzachten van obstakels wat mensen veroordeelt tot een leven waarin van menselijke waardigheid nauwelijks meer sprake is. Zo kan ruimte geschapen worden voor zelfontplooiing en zelfstandig handelen. Het stimuleren van de gelijke positie van de vrouw krijgt in toenemende mate aandacht binnen de programma’s. In de dialoog met partnerorganisaties wordt expliciet ingegaan op de betekenis van ongelijke machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen in relatie tot de mogelijkheden die partnerorganisaties hebben hieraan iets te doen.

te helpen hun programma’s en diensten (en dus gezondheidszorg, onderwijs en arbeidsmarkt) toegankelijk te maken voor mensen met een handicap. 3 Ondersteunen van gehandicaptenorganisaties teneinde op te komen voor de rechten van mensen met handicap en het verbeteren van hun zelfredzaamheid.

Werkgebied

Impact

De programma’s van Dark & Light beslaan de volgende drie domeinen: 1 Voorzieningen voor mensen met een handicap, zoals oogzorg, revalidatie, financiële ondersteuning en capaciteitsopbouw bij lokale partners en overheden. 2 Stimuleren van inclusieve ontwikkeling, door organisaties

Dark & Light vindt het belangrijk om niet alleen de directe resultaten van het werk van haar partnerorganisaties te meten, maar ook de impact van hulp op de lange termijn. Een staaroperatie bijvoorbeeld kan in principe geslaagd zijn, maar de cliënt moet wel één of meerdere keren terug komen voor een vervolgafspraak om te kijken of er geen complicaties

Een belangrijke legitimatie voor het werk ligt in het VN-verdrag inzake de Rechten van Mensen met een Handicap. Dit verdrag is door 147 landen getekend en door 98 landen geratificeerd. Het verdrag maant overheden om zich in te spannen voor acceptatie en integratie van mensen met een handicap. En dat is hard nodig. Dark & Light is ervan overtuigd dat de Millenniumdoelstellingen zeker niet worden gehaald als hulp aan mensen met een handicap niet voortvarend wordt opgepakt.


Dark & Light is ervan overtuigd dat de Millenniumdoelstellingen zeker niet worden gehaald als hulp aan mensen met een handicap niet voortvarend wordt opgepakt.

zijn. Ook moet de cliënt zich weer volledig zelfstandig kunnen redden. In verschillende projecten worden lokale mensen getraind om staar bij anderen op te sporen en die mensen door te verwijzen. De impact van een programma is dan pas zichtbaar op de lange termijn, als meer mensen met staar naar tevredenheid geholpen zijn. De methodiek die Dark & Light gebruikt om impact te meten vraagt zowel om kwantitatieve resultaten (cijfers, budgetten) als om kwalita-

tieve resultaten (o.a. klanttevredenheid, capaciteit van de partnerorganisatie, effecten van risicofactoren in de omgeving, samenwerking met de lokale overheid). Medewerkers van Dark & Light bezoeken de projecten regelmatig om zo zelf de ontwikkelingen over een langere periode te kunnen volgen. In 2010 is een proef gestart met drie Cambodjaanse partnerorganisaties om de Outcome Mapping methodiek toe te passen. Deze methodiek is ontwikkeld om de resultaten van complexe programma’s en programma’s die bedoeld zijn

om sociale verandering te stimuleren beter zichtbaar te maken.

Beleid In december 2010 is het nieuwe beleidsplan ‘Samen Sterker’ 2011-2015 door het bestuur aanvaard. Dit document bevat een analyse van de huidige positie van Dark & Light en er worden strategische kaders neergezet voor de komende vijf jaar op het gebied van: organisatie, programma’s, voorlichting, fondsenwerving, samenwerking en financiën. Een samenvatting van het beleidsplan is te vinden op de website.

13


2. Programma’s


Tabel 2.1 Projectresultaten Onderwerp

Doelstelling Resultaten Doelstelling Resultaten Resultaten Resultaten Resultaten 2011 2010 2010 2009 2008 2007 2006

Revalidatie en vaktraining van mensen met een (visuele) beperking

4.117

6.146

6.398

4.698

1.322

1.615

1.200

Onderwijs / ondersteuning voor kinderen met een (visuele) beperking

?

5.277

5.109

4.911

4.111

2.669

1.250

Oogoperaties

In totaal 17.305 waarvan:

In totaal 13.536 waarvan:

In totaal 15.796 waarvan:

In totaal 9.167 waarvan:

In totaal 13.721 waarvan:

In totaal 10.873 waarvan:

In totaal 10.370 waarvan:

8.920 staar

7.470 staar

8.330 staar

5.611 staar

8.968 staar

6.349 staar

6.360 staar

4.350 trachoom

3.913 trachoom

4.500 trachoom

998 trachoom

3.087 trachoom

2.050 trachoom

2.875 trachoom

4.035 overig

1.519 overig

2.171 overig

1.991 overig

1.492 overig

2.474 overig

895 overig

kinderstaar

634 kinderstaar

795 kinderstaar

567 kinderstaar

174 kinderstaar

kinderstaar

240 kinderstaar

Oogonderzoek/ -behandeling

189.830

319.202

192.463

94.987

215.079

176.811

155.828

Serviceverlening voor slechtzienden

1.076

3.345

3.189

3.072

3.821

2.636

2.030

Training van veldwerkers, leraren en medisch personeel

9.230

6.775

13.728

13.196

5.910

4.504

1.720

In bovenstaande tabel zijn de directe resultaten over het jaar 2010 en de jaren daarvoor weergegeven. Verderop in dit hoofdstuk wordt per land dieper ingegaan op de programma’s en de impact voor de doelgroep.

Revalidatie en vaktraining De stap naar zelfstandige deelname in de maatschappij begint met revalidatie. Door behandeling, begeleiding en oefening kunnen mensen met een handicap leren omgaan met hun beperking en zo een zelfstandig bestaan opbouwen. De volgende stap is het volgen van een (vak)training om zo een eigen inkomen te kunnen

gaan verwerven. In 2010 heeft Dark & Light ruim 6.100 mensen bereikt met revalidatieservices en inkomensgenererende activiteiten. Dit is lager dan gepland, met name omdat de partnerorganisatie in Pakistan minder mensen kon bereiken in het reguliere project door de enorme overstroming. Zij hebben daarentegen veel mensen directe medische zorg verleend na de overstroming, mede om handicaps

te voorkomen. Het aantal bereikte mensen door noodhulp is niet meegenomen in de getallen voor revalidatie. Dark & Light ondersteunt een groot voedselzekerheidprogramma in Bangladesh. Het afgelopen jaar zijn er maar liefst 2.138 huishoudens met een gehandicapt gezinslid geholpen om hun inkomsten te verbeteren door het onderhouden van een moestuin, het houden van vissen of koeien of door

15


handnijverheid. Dark & Light richt zich niet alleen op mensen met een handicap, maar op de gemeenschap als geheel. Mensen met een handicap ondervinden vaak de grootste beperking door hun omgeving, als er sprake is van discriminatie, vooroordelen of uitsluiting. Bij revalidatie hoort dan ook bewustwording van de gemeenschap over de capaciteiten van mensen met een handicap en hun recht om deel te nemen aan maatschappelijke activiteiten.

Onderwijs In 2010 heeft Dark & Light ruim 5.250 kinderen met een (visuele) beperking bereikt via de onderwijsprogramma’s. De groei van de laatste jaren op het thema onderwijs is hiermee doorgezet. Dark & Light kiest voor een brede aanpak van inclusief onderwijs. De projecten richten zich op bewustwording van de ouders van kinderen met een (visuele) handicap,

16

de gemeenschap, beleidsmakers en schooldirecteuren. Daarnaast worden leerkrachten getraind in het begeleiden van kinderen met speciale behoefte (zoals het lezen met behulp van braille), worden scholen beter toegankelijk gemaakt en wordt er gesproken met ambtenaren van Ministeries van Onderwijs om deze aanpak te verankeren in het nationale onderwijsprogramma. In 2011 wil Dark & Light hetzelfde aantal kinderen bereiken. De exacte doelstelling is nog niet bekend, omdat het onderwijsprogramma in Soedan nog in de opbouwfase verkeert.

Oogzorg Een belangrijk onderdeel van het werk van Dark & Light is preventie en behandeling van vermijdbare blindheid. In 2010 zijn in totaal 13.536 oogoperaties uitgevoerd binnen de programma’s. Dit is een forse stijging ten opzichte van 2009 (9.167), maar

wel minder dan gepland. In 2009 was er een groter verschil tussen doelstellingen en resultaten, met name doordat partnerorganisaties te hoge doelstellingen hadden gesteld voor zichzelf. In 2010 is dit al een stuk verbeterd. Een van de redenen voor lagere aantallen is dat Comprehensive Health & Education Forum (CHEF) in Afghanistan een nieuwe oogkliniek heeft opgestart, maar nog geen oogoperaties heeft kunnen uitvoeren. Naast het uitvoeren van oogoperaties wordt er in de oogzorgprogramma’s veel aandacht gegeven aan behandeling en het voorkomen van oogklachten. Het aantal patiënten dat een oogmeting en waar nodig een behandeling heeft ontvangen is 319.202. Dit is fors meer dan gepland, mede dankzij een groot programma op basisscholen in de Filippijnen. In 2011 wil Dark & Light 17.300 oogoperaties uitvoeren. Er is geen planning voor operaties bij kinderen omdat in 2011


geen directe financiering van deze operaties plaatsvindt. De partners in Bangladesh en de Filippijnen gaan hier wel mee door, maar bekostigen de operaties uit andere middelen. Dark & Light blijft bijdragen aan het trainen van gezondheidswerkers en het opsporen van de kinderen.

8000 7000 6000 5000 4000 Aantal bereikte mensen 3000 7.000 2000 6.000 1000 5.000 0 4.000 3.000

Serviceverlening voor slechtzienden

2.000

Het aantal slechtzienden dat via Dark & Light een oogtest, een aangepaste bril, leesloep of andere hulpmiddelen ontving, was rond de 4.200. Dark & Light is verheugd dat de doelstelling is behaald. In 2011 zullen de aantallen lager zijn, omdat een omvangrijk programma in Nepal is afgebouwd. Het programma is geĂŻntegreerd in de diverse ziekenhuizen in het land en heeft geen externe ondersteuning meer nodig. Dark & Light zal in 2011 nog wel een rol als adviseur blijven vervullen in dit programma.

0 8000 2010 2009 7000 6000 5000 Aantal bereikte mensen 4000 6.000 3000 5.000 2000 4.000 1000 3.0000

Training van veldwerkers, leraren en medisch personeel Dark & Light besteedt veel aandacht aan de opleiding en training van personeel en vrijwilligers die werkzaam zijn in de programma’s. In 2010 hebben 6.775 mensen een training ontvangen. Dit is minder dan gepland, onder andere omdat in het eerste jaar van het scholenprogramma in Nigeria minder leerkrachten zijn getraind in het doen van oogtesten. Het opleiden van lokaal personeel op allerlei niveaus blijft een belangrijk middel om de kwaliteit van diensten en de duurzaamheid van interventies te garanderen. In 2011 hopen 9.230 mensen aan een training deel te nemen.

Revalidatie en vaktraining

1.000 2008

2007

2006

2007

2006

2007

2006

Onderwijs

2.000 1.000 0

2010

2009

Aantal bereikte mensen

2008

Oogzorg

16.000 14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0

2010

2009

2008


2.1 Landenoverstijgende activiteiten Verenigd Koninkrijk

18

Dark & Light ondersteunt de uitgifte van het Community Eye Health Journal door het International Centre for Eye Health (ICEH) in Londen. Dit vakblad verschijnt vier keer per jaar en wordt gelezen door meer dan 25.000 oogartsen en oogheelkundig personeel wereldwijd. Het bevat informatieve artikelen over o.a. behandelmethoden, opsporing en onderzoeksresultaten. Een waardevolle bron van informatie, zeker in gebieden waar men nauwelijks toegang tot internet heeft.

structureel te verbeteren is meer nodig, namelijk dat mensen met een handicap formeel rechten krijgen en daar vervolgens in de praktijk ook daadwerkelijk een beroep op kunnen doen. Capaciteitsopbouw van lokale partners in lobby en advocacy helpt partners de problematiek van mensen met een handicap onder de aandacht van beleidsmakers te brengen en ondersteunt hen om mee te werken aan het ontwikkelen van wetgeving, richtlijnen en plannen zodat mensen met een handicap kunnen meedoen in de samenleving als ieder ander.

Lobby & Advocacy

India en Ethiopië

Om de positie van gehandicapten in Afrika en Azië te verbeteren is het aanbieden van concrete projecthulp nodig. Echter, om de positie

In India en Ethiopië is Dark & Light in 2009 samen met TEAR, TEAR Fund UK, Red een Kind, Woord en Daad, Oikonomos en

Edukans een capaciteitsopbouw programma begonnen voor hun lokale partnerorganisaties. Doel van dit proefprogramma is de lokale organisaties te motiveren en toe te rusten om mensen met een handicap in hun gewone programma’s op te nemen. De praktijk wijst uit dat zonder speciale aandacht voor deze doelgroep, ze vaak onbewust (en soms zelfs bewust) over het hoofd worden gezien. Er zijn talloze vooroordelen over mensen met een handicap. Bijvoorbeeld dat ze niet in staat zouden zijn om een vak te leren of om inkomen te verdienen. Het probleem is dat mensen vaak kijken naar de handicap van een persoon en niet naar de mogelijkheden. De proef is begonnen met een evaluatie van de deelnemende organisaties


Voorbeeld Partnerorganisatie The Leprosy Mission International (TLM-I) heeft in voorgaande jaren samen met de overheid in Myanmar onderzoek gedaan naar de prevalentie van handicaps per provincie en staat en de aanwezigheid van diensten gericht op mensen met een handicap, zoals speciaal onderwijs, orthopedie, oogklinieken en dergelijke. De uitkomsten van dit onderzoek zijn alarmerend. In 2010 heeft Dark & Light financiële ondersteuning gegeven aan TLM-I voor de organisatie van twee tweedaagse conferenties met in totaal meer dan 500 deelnemers over community based rehabilitation (CBR) en het eerste landelijke actieplan voor mensen met een handicap in Myanmar. Een belangrijke uitkomst van deze conferentie was de oprichting van een werkgroep om de uitwerking van het actieplan te begeleiden. Hierin heeft een andere partner van Dark & Light, Consortium of Dutch NGOs (CDN), plaatsgenomen.

om te kijken hoe de organisatie op dit moment staat ten opzichte van mensen met een handicap. Doen ze mee in de programma’s? Is er personeel in dienst met een handicap? Zijn de kantoren toegankelijk voor mensen die een rolstoel gebruiken? Vervolgens is er in ieder land een workshop georganiseerd voor de deelnemende organisaties. In 2010 zijn er vervolgtrainingen georganiseerd voor het uitvoerende personeel, waarbij de organisaties heel praktische kennis en ervaring op konden doen in het opnemen van mensen met een handicap in hun programma’s. De eerste effecten van de proef worden duidelijk. Werden voorheen bijvoorbeeld kinderen

met een handicap buitengesloten van het onderwijs, nu gaan de organisaties actief op zoek om deze kinderen op hun school te krijgen. In 2011 gaan deze twee proefprogramma’s onderdeel uitmaken van het Thematisch Leerprogramma over inclusie van mensen met een handicap.

Oost-Afrika In juni 2010 heeft Dark & Light in Addis Abeba een workshop georganiseerd met organisaties uit vijf landen uit het oostelijk deel van Afrika, die graag meer wilden leren over het faciliteren van een mainstreaming disability proces met reguliere (ontwikkelings-) organisaties. De deelne-

Met elkaar delen

mende organisaties hebben zich ten doel gesteld om op een professionele manier veranderingsprocessen te kunnen begeleiden. Dark & Light wil in de komende jaren dit OostAfrikaanse netwerk van faciliterende organisaties verder ondersteunen om onderlinge ervaringen te kunnen uitwisselen en innovatieve methodes met elkaar te kunnen delen.

Projectnr.

Partner

Titel

Thema

Budget

5798

ICEH

Capaciteitsopbouw oogheelkundig personeel in ontwikkelingslanden

Capaciteitsopbouw

€ 30.000

5829

TLM-I

Nationaal Actieplan voor mensen met een handicap in Myanmar

Capaciteitsopbouw

€ 2.850

5835

Leonard Cheshire Disability South Asia

Mainstreaming disability India fase 2

Capaciteitsopbouw

€ 47.959


2.2 Afghanistan

Context

• Grootte 15,7x Nederland • Aantal inwoners 29.000.000 • Human Development Index plaats 155 van 169 landen • Percentage blindheid 2% • Aantal oogartsen per miljoen inwoners 4,0 • Analfabetisme 72% • Percentage inwoners onder armoedegrens 42%

20

Afghanistan is vrijwel dagelijks in het nieuws vanwege gevechten en bomaanslagen. Tot voor kort waren Nederlandse militairen actief in de provincie Uruzgan in het zuiden van Afghanistan, en dat bracht het land voor Nederlanders nog dichterbij. Recent waren er indringende politieke discussies over de vraag of Nederland trainers voor politiemensen zal sturen naar de provincie Kunduz, meer in het noorden van het land. Het land is verwoest door decennia van bezettingen en burgeroorlog. Bittere armoede is de dagelijkse realiteit van het merendeel van de bevolking. Mensen met een handicap behoren tot de meest kwetsbare in de Afghaanse maatschappij. Om deze reden heeft Dark & Light ervoor

gekozen in dit moeilijk toegankelijke land te werken. Partnerorganisaties SERVE en International Assistance Mission (IAM) zijn al decennia actief voor Afghaanse vluchtelingen en in Afghanistan zelf. Ze kennen de lokale context, spreken de taal en zijn in een goede positie om iets te doen voor mensen met visuele of andere handicap. Via deze partnerorganisaties kan Dark & Light effectieve hulp bieden aan duizenden mensen.

Bereikte resultaten De doelstellingen van het oogzorgprogramma van SERVE zijn gehaald. Het is een goed jaar geweest, waarin veel mensen zijn geholpen. De samenwerking met Ministerie van Gezondheidszorg, IAM en Comprehensive Health & Education Forum (CHEF) werd


geïntensiveerd. Rond de 1.600 mensen ontvingen een oogoperatie door of via bemiddeling van SERVE. Hieronder 154 kinderen met gecompliceerde oogaandoeningen. 33.000 mensen ontvingen behandeling voor oogziekten. Ruim 66.000 mensen kregen voorlichting over hygiëne en het voorkomen van oogproblemen. SERVE verzorgde ruim 7.000 leesbrillen en 1.700 brillen op voorschrift. Ruim 500 medewerkers van ziekenhuizen en klinieken leerden oogproblemen te herkennen, patiënten te verwijzen of een eenvoudige behandeling te geven. 150 onderwijzers leerden een oogtest te doen bij kinderen. Getrainde onderwijzers verwezen 1.420 kinderen voor het aanmeten van een bril of oogbehandeling. Het SERVE-programma voor revalidatie en inclusief onderwijs haalde zijn doelstellingen ruim. Ongeveer 160 leerlingen met visuele handicaps ontvingen training om braille te leren, zich te leren bewegen met blindenstok en alledaagse taken te verrichten. Ze gingen naar school en gingen over naar de volgende klas. SERVE trainde 20 vrijwilligers om de gehandicapte kinderen en volwassenen (ook met andere dan visuele handicaps) te revalideren en begeleiden. Ruim 100 eerder getrainde vrijwilligers gingen door met dit werk. 80 mensen met een handicap leerden een vak of kregen hulp bij het

opzetten van een eigen activiteit om geld te verdienen. SERVE heeft een grote rol gespeeld in de wetgeving die het parlement aannam ten gunste van mensen met een handicap. Ook was SERVE betrokken bij de ondertekening van het VN-verdrag inzake de Rechten van Mensen met een Handicap door Afghanistan. Het oogzorgprogramma van CHEF in Fayzabad startte in 2009 en kwam veel langzamer op gang dan gepland. Uiteindelijk konden in augustus 2010 de eerste patiënten worden behandeld en geopereerd. De aanloop was moeizaam maar uiteindelijk de moeite waard. Het project is volledig onderdeel van het overheidsziekenhuis in Fayzabad geworden en onder verantwoording gekomen van zowel de overheid als de exploitant van het ziekenhuis. Dit betekent dat na afloop van het project personeel en activiteiten verder gefinancierd worden door de exploitant en in de toekomst de overheid. CHEF heeft zich in Afghanistan al een plaats verworven in de nationale commissie die oogzorgbeleid ontwikkelt, samen met andere aanbieders van oogzorg en het Ministerie van Gezondheidszorg. In vijf maanden tijd werden 1.280 patiënten behandeld (50% van de jaardoelstelling) en 83 patiënten met staar geopereerd (33% van de jaardoelstelling).

Leer- en verbeterpunten Molens malen langzaam in Afghani-

stan. Zeker bij het plannen van nieuwe programma’s moet daarmee terdege rekening worden gehouden. Oogzorgorganisaties wisselen ervaringen uit met een vorm van betaling door patiënten voor de geleverde zorg. Dat is in Afghanistan niet vanzelfsprekend, omdat de overheid in principe alleen wil weten van gratis gezondheidszorg. Uitzonderingen moeten uitonderhandeld worden en zijn pas na veel tijd eventueel mogelijk. Experimenten zijn wel belangrijk, omdat de bevolking gratis gezondheidszorg verwacht, terwijl daarmee de activiteiten niet duurzaam zijn te verankeren.

Vooruitblik SERVE zal de komende jaren haar oogzorgprogramma nog sterker gaan richten op training van bestaande gezondheidswerkers en minder sterk op zelf aanbieden van oogzorg. Wanneer deze overgang succesvol is zonder dat de bevolking op het platteland minder toegang heeft tot oogzorg, dan is een grote stap genomen naar verdere verduurzaming van de oogzorg op het platteland. Dark & Light ziet dit experiment met vertrouwen maar ook belangstelling tegemoet. Na de looptijd van het project in Fayzabad zal de oogzorg in het ziekenhuis daar worden overgenomen door de bestaande partners, waarmee een succesvol model zal zijn ontwikkeld voor oogzorg in districts- en provin­ ciale ziekenhuizen in Afghanistan.

Projectnr.

Partner

Titel

Thema

5780

SERVE

Onderwijs en vaardigheden voor visueel gehandicapten

Revalidatie

Budget € 47.342

5781

CHEF

Integrale oogzorg voor Fayzabad

Oogzorg

€ 33.301

5807

SERVE

Preventie van blindheid

Oogzorg

€ 177.057

21


2.3 Bangladesh

Context

• Grootte 3,5x Nederland • Aantal inwoners 160.000.000 • Human Development Index plaats 129 van 169 landen • Percentage blindheid 2,7% • Aantal oogartsen per miljoen inwoners 3,9 • Analfabetisme 45% • Percentage inwoners onder armoedegrens 40%

22

Bangladesh is een van de armste landen in Azië. De grote bevolkingsomvang heeft schaarste van middelen tot gevolg. Maar liefst 49% van de rurale bevolking leeft in armoede. Hoewel iedereen recht heeft op gratis gezondheidszorg, maakt slechts 45% daar daadwerkelijk gebruik van. Vanwege het stigma ontvangen mensen met een handicap nauwelijks specifieke medische zorg. De negen miljoen mensen met een handicap vormen echter een aanzienlijk deel van de bevolking. Naar schatting zijn er 650.000 blinde volwassenen boven de 30 jaar, waarvan het grootste deel met een staaroperatie geholpen zou kunnen worden. Miljoenen kinderen

en volwassenen zijn in bepaalde mate visueel beperkt. Er is een grote groep kinderen met een handicap, zoals visuele- en hoorproblemen, klompvoeten en schisis. In 2001 is in Bangladesh een wet van kracht geworden ter verbetering van de positie van mensen met een handicap, maar er is weinig vooruitgang geboekt. Hulporganisaties in het hele land vullen het gat dat door matig functionerende overheidsinstanties is achtergelaten. Partnerorganisaties van Dark & Light zetten zich in voor meer bewustwording en betere toegang tot medische voorzieningen en onderwijs. Blindheid kan worden voorkomen met staaroperaties en


mensen met een handicap verdienen een gelijkwaardige plaats in de samenleving.

Bereikte resultaten Op het gebied van oogzorg heeft Dark & Light dit jaar gewerkt met Bangladesh Blind Mission (BBM) en Child Sight Foundation (CSF). In het gespecialiseerde oogziekenhuis van CSF zijn 134 kinderen geopereerd aan staar en 55 kinderen werden geopereerd aan een lui oog. CSF heeft een netwerk van 60 lokale organisaties waar 1.400 vrijwilligers zijn getraind in het opsporen en doorverwijzen van kinderen met oogproblemen. Ouders kregen voorlichting over hoe zij het beste om kunnen gaan met

een visueel gehandicapt kind. De netwerkaanpak van CSF is ook toegepast door BBM. Er werden 50 kinderen met oogproblemen opgespoord die vervolgens medische behandeling, revalidatie en onderwijs kregen. 307 volwassenen en kinderen konden met een eenvoudige oogbehandeling worden geholpen.

Light ontvangen. Beide organisaties zijn begeleid in het verbreden van hun financiële dekking om de duurzaamheid van hun programma’s te waarborgen. Dark & Light heeft BMIS in contact gebracht met Centre for Disability in Development (CDD) om hen te helpen met het ontwikkelen van een strategisch plan.

Dark & Light ondersteunde het onderwijs voor 763 kinderen met een visuele of andere handicap. Ongeveer 100 onderwijzers kregen een speciale training. Ouders werden betrokken bij het proces. In 2009 is al aangegeven dat BBM en Baptist Mission Integrated School (BMIS) in 2010 voor het laatst financiële steun van Dark &

CDD speelt een belangrijke rol in het toegankelijk maken van het reguliere onderwijs voor kinderen met een handicap. Zij coördineert een netwerk van 350 lokale organisaties op het gebied van inclusie. CDD verzorgt trainingen en geeft advies. Daarnaast is CDD onderdeel van een sterke lobby naar de overheid voor inclusie van

23


mensen met een handicap in Bangladesh. In het voorjaar van 2010 heeft Dark & Light CDD ondersteund in het schrijven van een projectvoorstel voor de Europese Commissie. Helaas werd het voorstel in tweede instantie afgewezen. Leerpunt was dat het voorstel onvoldoende was geformuleerd.

Goed samen werken

Om de capaciteit van CDD hierin te vergroten, zijn in november 2010 twee managers van CDD uitgenodigd een training te volgen in het schrijven van projectvoorstellen. Hiermee is een goede basis gelegd om in 2011 een nieuwe aanvraag bij de Europese Commissie neer te leggen. Een succesvol programma is het voedselzekerheidprogramma voor extreem arme vrouwen in Gaibandha waarin Dark & Light samenwerkt met ICCO en Leprazending. Van alle gezinnen in het project heeft 16% een gezinslid met een visuele of een andere handicap. Het totaal aantal personen met een

24

handicap dat hulp heeft ontvangen via dit programma is 4.475, waarvan 1.336 vrouwen. Zij verenigen zich in vrouwengroepen en doen mee aan inkomen­ genererende activiteiten.

Leer- en verbeterpunten CSF had moeite om het geplande aantal operaties te halen, omdat opgespoorde kinderen met oogproblemen niet snel naar het ziekenhuis konden komen. CSF onderzoekt nu hoe ze het proces tussen opsporing en behandeling kunnen versnellen. Met hulp van Dark & Light krijgen ze een training aangeboden van het instituut LAICO. CDD heeft een externe evaluatie ontvangen van het onderwijsprogramma, maar de resultaten zijn nog niet bekend. Zodra die beschikbaar zijn zullen sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen met CDD worden besproken. Een uitdaging voor het voedselzekerheidprogramma is de deelname van vrouwen met lepra. De doelstelling is niet gehaald. Niet duidelijk is of de doelstelling te ambitieus was, of dat andere factoren hun partici-

patie belemmeren. Dit wordt nader onderzocht.

Vooruitblik In 2011 zal de nadruk worden gelegd op capaciteitsopbouw. Via CSF wordt een netwerk van professionals gevormd om een handboek te schrijven over opsporing en behandeling van kinderstaar in heel Azië. CDD zal steun ontvangen om haar organisatie op diverse terreinen te verbeteren, zoals het opzetten van een afdeling Fondsenwerving. CDD zal op haar beurt zeven gelijksoortige organisaties helpen om hetzelfde proces te doorlopen. Tot slot zal er een vijfjarig programma van start gaan. Daarin zullen CSF, CDD, samen met The Leprosy Mission Bangladesh (TLM-B) en Christian Service Society (CSS) een gezondheidsalliantie vormen. Doel is om kennis en ervaringen uit te wisselen aangaande handicaps, lepra, hiv/aids en moeder-en-kind zorg. Deze samenwerking zorgt ervoor dat hulpprogramma’s meer toegankelijk worden voor de meest kwetsbare groepen. Het vijfjarige voedselzekerheidprogramma gaat haar derde jaar in. Een tussentijdse evaluatie zal in 2011 plaatsvinden.

Projectnr.

Partner

Titel

Thema

5787

BMIS

Geïntegreerde school voor meisjes met een visuele handicap

Onderwijs

€ 40.950

5802

BBM

Inclusief onderwijs voor kinderen met een visuele handicap in Savar

Onderwijs

€ 8.345

5803

BBM

Inclusief onderwijs en behandeling van mensen met een visuele handicap in Munshigonj

Onderwijs

€ 31.018

5811

CDD

Inclusief onderwijs voor kinderen met een handicap in Bangladesh

Onderwijs

5832

RDRS

Verbetering voedselzekerheid voor extreem arme vrouwen in Gaibandha

Voedselzekerheid

5833

CSF

Oogziekenhuis voor kinderen met staar

Oogzorg

Budget

€ 48.153 € 903.984 € 53.047


2.4 Cambodja

Context In Cambodja wonen naar schatting 174.000 mensen die blind zijn aan een of beide ogen. Hoewel maar liefst 75% van de blindheid vermijdbaar is, is de capaciteit van oogklinieken in Cambodja nog erg laag om alle nieuwe gevallen van blindheid te behandelen, laat staan om de achterstand in te lopen. Binnen Cambodja wordt de oogzorg gecoördineerd door het nationaal programma voor oogzorg van het Ministerie van Gezondheidszorg. International Resources for the Improvement of Sight (IRIS) is één van de acht oogzorgorganisaties en

26

werkt samen met oogklinieken in provinciale ziekenhuizen in de provincies Kampot, Battambang en Pursat om oogzorg ook toegankelijk te maken voor mensen met een heel laag of geen inkomen. Naast steun in reguliere ziekenhuizen organiseert IRIS mobiele oogkampen in vijf provincies die nog niet over een toegankelijke oogkliniek beschikken. Hoewel er niet minder dan vier scholen voor speciaal onderwijs voor blinde kinderen in Cambodja zijn, biedt dit slechts plek aan 5% van de kinderen die niet of heel weinig

kunnen zien. Samen met Krousar Thmey en de Association for the Blind in Cambodia (ABC) is een programma opgezet om kinderen met een handicap meer kansen te bieden in het reguliere onderwijs. Krousar Thmey is een specialist in onderwijs voor dove, blinde en slechtziende en slechthorende kinderen. ABC richt zich met name op het identificeren van jonge kinderen met een handicap en houdt de ouders van de kinderen op de hoogte over het welbevinden van hun kind. Kampong Cham is één van de meest dichtbevolkte provincies in Cam-


bodja. De overgrote meerderheid van de mensen is afhankelijk van de landbouw en leeft met het gezin in een houten huis op palen. De meeste basisvoorzieningen zijn slecht toegankelijk voor mensen met een handicap. Ook is de houding ten opzichte van mensen met een handicap vaak negatief. De lokale organisatie ABC is een organisatie van en voor mensen met een visuele handicap. Ze organiseert blinde en slechtziende mensen en helpt hen basisvaardigheden bij te brengen zodat ze zichzelf kunnen verzorgen en bepaalde taken in het huishouden op zich kunnen nemen. In toenemende mate richt ABC zich nu ook op het doorverwijzen van blinde en slechtziende mensen naar scholen, klinieken, microkrediet organisaties e.d.

Bereikte resultaten Op het gebied van oogzorg zijn in de provinciale oogklinieken circa 2.050 oogoperaties uitgevoerd, hebben 2.700 mensen een oogtest doorlopen en zijn 630 mensen geholpen door de mobiele oogkampen. IRIS heeft een belangrijke bijdrage geleverd in het nationale programma voor oogzorg, door te pleiten voor standaardisatie van kwaliteitsnormen voor bepaalde oogaandoeningen. Bovendien heeft ze op eigen initiatief een onderzoek laten doen naar het functioneren van het zogenaamde Health Equity Fund (een soort ziekenfonds) om onkosten van oogoperaties door dit fonds te kunnen laten bekostigen. Dark & Light heeft het onderwijs van 88 kinderen in de blindenschool in Kampong Cham dit jaar voor het laatst ondersteund. Dit was al ruim

van te voren overlegd met partner Krousar Thmey. Er is een andere donor gevonden vanaf 2011. De komende jaren richt Dark & Light zich op reeds ingezette initiatieven (nu slechts ongeveer 50 kinderen) op het gebied van geïntegreerd en inclusief onderwijs, om juist die kinderen scholing te kunnen bieden die nu nog niet naar school gaan. ABC is voortvarend van start gegaan om een aantal belangrijke aanbevelingen uit het evaluatierapport van 2009 verder uit te werken. Zo hebben een aantal medewerkers van ABC een rondreis gemaakt langs verschillende Community Based Rehabilitation (CBR) projecten in Cambodja en hebben gesprekken gevoerd over de manieren waarop zelfhulpgroepen zijn georganiseerd. De reis werd afgesloten met een workshop waarbij alle bezochte organisaties en de overheid ook uitgenodigd waren. Verder heeft de projectverantwoordelijke een training gevolgd en heeft ABC actief deelgenomen in het ontwikkelen van nationale CBR-richtlijnen in Cambodja. Gedurende het jaar zijn 130 blinde en slechtziende mensen ondersteund met oriëntatie- en mobiliteitstraining, microkrediet en doorverwijzing voor scholing en zorg. Ook zijn er in de dorpen voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd om vooroordelen weg te nemen. De programmacoördinator in Nederland was nauw betrokken bij het opstellen van nieuwe meerjarenprogramma’s voor CBR, oogzorg, en capaciteitsopbouw in scholing aan slechtzienden. Voor het ontwerpen van een nieuw inclusief onderwijs-

• Grootte 4,4x Nederland • Aantal inwoners 14.500.000 •H  uman Development Index plaats 124 van 169 landen • Percentage blindheid 1,2% •A  antal oogartsen per miljoen inwoners 0,6 • Analfabetisme 23% •P  ercentage inwoners onder armoedegrens 30%

27


programma is gebruik gemaakt van de innovatieve Outcome Mapping methodiek. Deze methodiek helpt om resultaten van programma’s die gericht zijn op sociale verandering beter zichtbaar te maken. Tijdens een evaluatiebezoek in september 2010 zijn vrijwel alle projectgebieden bezocht en zijn er ook gesprekken gevoerd met andere organisaties die actief zijn in onderwijs, oogzorg en CBR, zoals UNICEF, VSO, Handicap International en de Ministeries van Sociale Zaken en Onderwijs. Zo blijft Dark & Light goed op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Dat helpt om te bepalen wat voor activiteiten Dark & Light wil ondersteunen om zo groot mogelijke impact te realiseren.

de capaciteit van de partner eerst versterkt worden, zoals bijvoorbeeld bij ABC met betrekking tot de zelfhulpgroepen.

Leer- en verbeterpunten

Samenwerking tussen lokale organisaties is geen automatisme. Dark & Light kan het aangaan van samenwerkingsverbanden stimuleren.

De afgelopen jaren zijn bij alle drie partners programma’s geëvalueerd. Dark & Light zal alert moeten blijven dat deze aanbevelingen ook meegenomen worden in nieuwe programma’s. Soms kost dit meer tijd en moet

28

had veel dropouts tot gevolg. Lokale partners hebben meer begeleiding en kennis nodig om van inclusief onderwijs een succes te maken.

Vooruitblik Goed op de hoogte

Daarnaast is het belangrijk dat de partners niet alleen rapporteren welke activiteiten ze hebben uitgevoerd, maar meer aandacht geven aan waar toe dat heeft geleid. Juist dit laatste is belangrijk om te beoordelen of de activiteiten effectief zijn.

Het plaatsen van kinderen met een handicap in het reguliere onderwijs

In 2011 zal Dark & Light een studiereis organiseren naar Vietnam met Krousar Thmey, ABC, docenten, en ambtenaren van het Ministerie van Onderwijs van Cambodja. In Vietnam is men verder op het gebied van inclusief onderwijs en Cambodjanen kunnen hier veel van leren. De programmacoördinator zal tijdens zijn bezoek aan Cambodja ook bezoeken gaan brengen aan institutionele donoren zoals de Europese Commissie, AusAid, e.d. om het werk van de lokale partners meer onder de aandacht te brengen. Ook zal Dark & Light de lokale partners ondersteunen hoe zij het effect van hun activiteiten beter kunnen beoordelen, teneinde de impact te vergroten.

Projectnr.

Partner

Titel

Thema

Budget

5788

IRIS

Blindheidpreventie in de plattelandsgebieden

Oogzorg

5790

ABC

Revalidatie visueel gehandicapten

Revalidatie

€ 48.414

5791

Krousar Thmey

Onderwijs voor blinde en dove kinderen in Kampong Cham

Onderwijs

€ 30.000

€ 106.667

5792

Krousar Thmey

Verbeteren zorg voor slechtziende kinderen

Slechtziendheid

€ 12.372

5837

Krousar Thmey

Inclusief onderwijs voor blinde kinderen in Prey Veng, Kampong Thom en Kampot

Onderwijs

€ 36.119


2.5 Ethiopië

Context

• Grootte 26,6x Nederland • Aantal inwoners 80.000.000 • Human Development Index plaats 157 van 169 landen • Percentage blindheid 1,6% • Aantal oogartsen per miljoen inwoners 1,3 • Analfabetisme 64% • Percentage inwoners onder armoedegrens 44%

30

Ongeveer zeven miljoen mensen in Ethiopië leven met een handicap. Dit is 10% van de bevolking. Van hen heeft ongeveer 45% een visuele handicap (blind of slechtziend). Deze prevalentie van blind- en slechtziendheid is een van de hoogste in de wereld. Blindheid komt meer voor in de rurale gebieden dan in de steden (3,8% op het platteland tegenover 1,1% in de stad). Daarnaast hebben recente studies laten zien dat er meer vrouwen blind zijn dan mannen. De oogartsen en oogklinieken zijn vooral in de hoofdstad te vinden waardoor de 70 miljoen mensen die op het platteland wonen maar 20 oogartsen tot hun beschikking hebben.

Mensen met een handicap behoren in Ethiopië tot de meest achtergestelde groepen in sociale en economische zin. Ze hebben te maken met stigma, vooroordelen, afwijzing en beperkte mobiliteit. Ongeveer 80% van de mensen met een handicap in Ethiopië kan niet deelnemen aan economische activiteiten en heeft geen inkomen. Dark & Light werkt samen met LICHT FÜR DIE WELT uit Oostenrijk aan het verbeteren van de infrastructuur op het gebied van oogzorg, vakopleiding voor mensen met een visuele handicap, hiv/aids voorlichting en het verbeteren van de toegang tot hiv/ aids programma’s voor mensen met een handicap.


Bereikte resultaten In het oogzorgprogramma van Grarbet zijn 50.000 mensen onderzocht en behandeld voor oogproblemen (waaronder 10.000 trachoom- en 2.800 staaroperaties). Ter bestrijding van trachoom zijn aan een miljoen mensen preventieve medicijnen uitgedeeld. Om trachoom te voorkomen is goede hygiëne en schoon water van groot belang. Daarom heeft Grarbet in hun water- en gezondheidsprogramma zeven nieuwe waterpunten aangelegd en 15 waterpunten gerenoveerd. Daarmee hebben 13.000 mensen toegang gekregen tot schoon water. In de gemeenschappen waar Salu werkt is aan 2.000 mensen voorlichting gegeven over de positie van mensen met een handicap. Lokaal zijn groepen opgericht die hun positie versterken en inkomensgenererende activiteiten bevorderen. 120 mensen met een handicap hebben een vakopleiding gevolgd waarmee ze bij kunnen dragen aan het gezinsinkomen. Ethiopian Network of Organisations

Projectnr.

Partner

for the Visually Impaired and the Blind (ENOVIB) is een netwerkorganisatie die werkt voor en door mensen met een visuele handicap. Tien mensen zijn opgeleid om mobiliteitstraining te geven aan mensen met een visuele handicap. Na hun opleiding hebben

93.000 mensen bereikt

projecten uitgevoerd om de toegang van mensen met een handicap tot hiv/aids voorlichting te verbeteren en vrijwillige testen en counseling toegankelijk te maken. 35.000 mensen met een handicap zijn bereikt via bijeenkomsten, advertenties, billboards en tv-spots. Daarnaast zijn zo’n 93.000 mensen uit hun omgeving bereikt. Bij de overheid is het nu officieel beleid om expliciet aandacht te geven aan mensen met een handicap in hiv/aids projecten.

Leer- en verbeterpunten zij 60 mensen getraind. 25 blinde mensen hebben een computercursus gevolgd waarmee ze hun positie op de arbeidsmarkt hebben verbeterd en waarmee ze een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de lidorganisaties. Ethiopië heeft een hoge prevalentie van hiv/aids. Mensen met een handicap hebben beperkte toegang tot informatie over hiv/aids en zijn een kwetsbare groep voor (seksueel) geweld waardoor ze een verhoogd risico hebben om hiv/aids op te lopen. Twee partnerorganisaties hebben

Er kan meer samengewerkt worden met andere organisaties om hun programma’s toegankelijk te maken voor mensen met een handicap.

Vooruitblik Dark & Light zal zich in de komende jaren in Ethiopië richten op verbeteren van de oogzorg in rurale gebieden. Samen met LICHT FÜR DIE WELT Oostenrijk zal er ook ingezet worden op het verbeteren van de positie van mensen met een handicap en hun toegang tot voorzieningen via community based rehabilitation.

Titel

Thema

Budget

5818

Salu

Revalidatie en integratie van blinden en anders-gehandicapten

Revalidatie

€ 12.466

5819

ENOVIB

Versterking netwerk van blindenorganisaties

Capaciteitsopbouw

€ 14.833

5820

Grarbet

Integrale oogzorg voor de Oromia regio

Oogzorg

€ 111.111

5831

Grarbet

Schoon drinkwater en sanitatie in Silti Woreda

Medisch

€ 54.842

5834

ECDD

Inclusie van gehandicapten in hiv/aids preventie en controleprogramma’s

Voorlichting

€ 88.888

5836

ECDD

Mainstreaming disability Ethiopië fase 2

Capaciteitsopbouw

€ 33.134

31


2.6 Filippijnen

Context

• Grootte 7,2x Nederland • Aantal inwoners 90.000.000 • Human Development Index plaats 97 van 169 landen • Percentage blindheid 0,7% • Aantal oogartsen per miljoen inwoners 17 • Analfabetisme 6% • Percentage inwoners onder armoedegrens 22%

32

De economie van de Filippijnen is redelijk ontwikkeld, maar het is nog steeds een ontwikkelingsland. Van de 94 miljoen inwoners moet 44 procent, oftewel 40 miljoen Filippino’s leven van minder dan twee dollar per dag. Bijna een miljoen mensen (1,23%) in de Filippijnen heeft een fysieke of mentale handicap, waarvan de helft te kampen heeft met visuele handicaps. Zij behoren vaak tot de groep die onder de armoedegrens moet leven. Zo had in 2005 slechts 3 tot 5 procent van de mensen met een handicap toegang tot onderwijs. Het gaat nog moeilijk worden voor de Filippijnen om Millenniumdoel 2 te halen: alle jongens en meisjes naar school.

Dark & Light werkt in de Filippijnen met één partner: Resources for the Blind Inc. (RBI). RBI heeft meer dan 50 mensen in dienst en werkt in heel de Filippijnen voor blinde en slechtziende Filippino’s. Via RBI krijgen ze toegang tot onderwijs en gezondheidszorg.

Resultaten Dark & Light heeft in 2010 RBI financieel ondersteund bij drie projecten. Over de gehele linie heeft RBI hele goede resultaten behaald. De kracht van RBI is dat ze veel samenwerken met de overheid op nationaal en lokaal niveau. Ook hebben ze goede relaties met andere gezondheids- en hulporganisaties, waardoor ze een


sterk netwerk hebben en veel kunnen bereiken. Het eerste project is een oogzorgprogramma voor kinderen van 0 tot 5 jaar. In totaal hebben in 2010 bijna 145.000 kinderen in dagopvangcentra een oogtest ondergaan, die bij hen werd afgenomen door de onderwijzers. Deze zijn op hun beurt getraind door RBI, in samenwerking met de overheid. Alle doelen zijn ruimschoots behaald dit jaar, met 53 geopereerde kinderen en 302 kinderen die een bril aangemeten hebben gekregen. Het tweede project richt zich op onderwijs en rehabilitatie van personen met visuele handicaps in Mindanao. Vrijwel alle doelen zijn behaald. Alleen de productie van brailleteksten en luisterboeken ligt achter op schema, omdat ze te kampen hadden met kapotte machines en tekort aan mankracht. Daarentegen zijn er (onder andere) 904 gezondheidswerkers getraind door RBI; zijn er 955 veldbezoeken afgelegd aan leraren, scholieren met visuele handicaps en hun families en zijn er 250 mensen geopereerd aan hun ogen. RBI heeft ook een Parent Advocates Group opgericht, bestaan-

de uit ouders van kinderen met visuele handicaps, die naar de overheid kunnen lobbyen om bewustzijn van de rechten van mensen met een handicap verder te vergroten. Het laatste project is een groot programma in Cebu, voor kinderen en volwassenen. Hier zijn goede resultaten gehaald, zo zijn 397 kinderen en volwassenen geopereerd en zijn 689 kinderen met visuele handicaps dankzij RBI naar school gegaan. Het kantoor van RBI, waar mensen verder geholpen en/of doorverwezen kunnen worden, is in 2010 3.848 keer bezocht. Ook hier heeft RBI een lobbygroep door ouders opgericht.

Leer- en verbeterpunten Het is de vraag hoe efficiënt het oogzorgprogramma voor kinderen uiteindelijk is: er zijn relatief veel oogmetingen nodig om kinderen met oogproblemen op te sporen. Ook zijn er veel kinderen, juist met oogproblemen, die niet eens naar school gaan. Die worden hiermee niet bereikt en daar valt dus nog veel winst te halen. RBI heeft in 2010 wat moeite gehad om geschikt personeel te vinden.

Daardoor is een aantal resultaten achtergebleven. Schoolverlating blijft een probleem. RBI zoekt naar manieren om de schooluitval zo veel mogelijk te beperken.

Vooruitblik Dark & Light wil de financiering aan RBI in de komende jaren gaan afbouwen. RBI is een sterke partner, met goede samenwerkingsverbanden in de Filippijnen. Het moet mogelijk zijn om de overheid meer te laten financieren en ook andere bronnen van financiering aan te boren. RBI gaat daarom een strategie ontwikkelen voor de komende jaren en zich meer richten op lobby & advocacy. Ook de duurzaamheid van de programma’s en van de organisatie staan hierbij hoog in het vaandel. Dark & Light zal hen hierbij ondersteunen. Voor 2011 heeft RBI een nieuw voorstel ingediend, ter vervanging van het oogzorgprogramma in de dagopvang, om door middel van sociale marketing meer mensen te bereiken: via de radio, via flyers en via de televisie. Hoe meer mensen op de hoogte zijn van de activiteiten van RBI, hoe beter.

Projectnr.

Partner

Titel

Thema

Budget

5782

RBI

Onderwijs en revalidatie van kinderen met visuele handicaps in Mindanao

Revalidatie

€ 47.342

5783

RBI

Oogzorgcentrum Cebu

Oogzorg en onderwijs

€ 93.133

5784

RBI

Oogscreening voor jonge kinderen in Luzon

Oogzorg

€ 17.333

33


2.6 Indonesië

Context Indonesië ontwikkelt zich sinds de val van dictator Soeharto eind jaren negentig meer en meer als democratie. De welvaart is echter zeer ongelijk verdeeld en blijft grotendeels beperkt tot het westen van het land en de grote steden. In Oost-Indonesië blijft de arme plattelandsbevolking vaak van essentiële zaken verstoken, zoals goed onderwijs en goede gezondheidszorg. Voor kinderen met handicaps zijn er weinig voorzieningen en zij blijven meestal aan de rand van de maatschappij staan. Oogzorg is bijna afwezig in deze delen van het land. Een complicerende factor is dat Indonesië een eilandenrijk is. Voorzieningen moeten eigenlijk op alle eilan-

34

den aanwezig zijn, omdat ze anders ontoegankelijk worden. Transport is vaak niet mogelijk tussen eilanden of te weinig aanwezig. Voorzieningen zijn soms erg duur in verhouding tot de hoeveelheid mensen die op een eiland woont. Artsen zijn vaak niet bereid op relatief geïsoleerde plaatsen een praktijk te openen. Onderwijzend en revalidatiepersoneel is niet altijd bereid te gaan wonen waar het werk is. Het is een uitdaging de Indonesische overheid aan te spreken op haar verantwoordelijkheid voor zorg en onderwijs voor mensen met een handicap. Er is nog weinig besef dat mensen met een handicap het recht hebben in de maatschappij te participeren en vaak goed in staat

zijn om zelf de kost te verdienen. In het onderwijs zijn slechts minimale budgetten beschikbaar voor onderwijs aan kinderen met een handicap. Dat onderwijs is vaak van laag niveau, voorzieningen als braille schoolboeken ontbreken of zijn sterk verouderd. Inclusief onderwijs staat nog in de kinderschoenen.

Bereikte resultaten De productie van braille en gesproken (school)boeken in meest digitale vorm is volgens plan verlopen. De fondsenwerving heeft een flinke vlucht genomen. Dat is belangrijk omdat de bijdrage van Dark & Light gaat afnemen. Andere bronnen, zoals overheidssteun, zullen essentieel zijn,


gezien de kerntaak die Mitra Netra vervult: het maken van toegankelijke leermaterialen voor leerlingen met een visuele handicap. Deze taak wordt nauwelijks door anderen in Indonesië vervuld, ook niet door de overheid. Dark & Light probeert Mitra Netra te helpen om de houding van de overheid te veranderen. Naast honderdduizenden pagina’s braillemateriaal maakte Mitra Netra bijna 13.000 cd-roms met gesproken leerboeken. Rond 1.800 leerlingen in basis- en voortgezet onderwijs profiteren hiervan.

13.000 cd-roms gemaakt

Mitra Netra geeft cursussen aan beheerders van blindenbibliotheken, vaak verbonden aan blindenscholen, om hun materiaal op orde te krijgen voor de leerlingen. Daarnaast leren ze hoe digitale gesproken boeken te gebruiken en catalogiseren. De introductie van inclusief onderwijs in Oost-Indonesië (Molukken en Zuidelijk Papua) verloopt zeer goed. Het aantal kinderen met een handicap dat bij inventarisatie is aangetroffen overtrof verre de verwachting. Dit is mede te danken aan actieve medewerking van lokale overheden en onderwijsdiensten bij de opsporing van deze kinderen, van wie geen registratie

bestaat. Kinderen met een handicap die nog niet naar school gingen of daar weinig opstaken krijgen een begeleidingsplan dat hen helpt in school goed mee te komen, ongeacht hun handicap. Het plan richt zich in eerste instantie vooral op kinderen die blind of slechtziend, doof of slechthorend zijn. Hun onderwijzers krijgen begeleiding en extra scholing om effectief les te kunnen geven aan deze kinderen. Bhakti Luhur vond ook een groot aantal kinderen met een lichte verstandelijke handicap. Vaak lopen die wel mee in school of zijn ze door hun ouders van school gehaald om te helpen met het werk. Voor hen heeft Bhakti Luhur individuele revalidatieplannen gemaakt, om hen maximaal in gezin en maatschappij te laten meedoen. Door bezuinigingen bij diverse donoren is Bhakti Luhur helaas gedwongen om het programma in de komende jaren in een langzamer tempo uit te voeren. Het was een wisselend jaar voor het oogzorgprogramma in 14 ziekenhuizen van Perdhaki. Het aantal geplande staaroperaties werd ruim gehaald, evenals de training van medisch personeel en vrijwilligers. Maar het aantal mensen dat geholpen werd met oogproblemen, oogtesten en brillen bleef achter bij de planning. Verloop van getraind personeel en gebrek aan ervaren oogartsen blijft een probleem, evenals de toewijding van sommige ziekenhuizen aan het programma. De betrokken ziekenhuizen hebben gezamenlijk een

• Grootte 45,8x Nederland • Aantal inwoners 227.000.000 •H  uman Development Index plaats 108 van 169 landen • Percentage blindheid 1,5% •A  antal oogartsen per miljoen inwoners 2,2 • Analfabetisme 8% •P  ercentage inwoners onder armoedegrens 17%

35


planning gemaakt voor de komende drie jaar. Alle aspecten van belang zijn in dat programma aangepakt. In deze nieuwe periode zal de overgang gemaakt worden naar zelfstandigheid van het programma. Door de overheid geplande veranderingen in de financiering van de zorg bieden kansen om het programma in de komende jaren financieel duurzaam te maken.

belangstelling voor de buitenschoolse activiteiten wat af. De aanschaf van nieuw speelgoed en materiaal voor creatieve therapie heeft na deze hopelijk tijdelijke dip weer voor nieuwe animo gezorgd. De vrijwilligers die de kinderen begeleiden blijven enthousiast en toegewijd. De kinderen leren spelenderwijs extra vaardigheden als Engels en typen die in hun verdere leven goed van pas komen.

De zorg voor de kinderen in het tehuis voor meervoudig gehandicapten en het onderwijs voor de eigen kinderen en die op de school voor speciaal onderwijs in de stad verloopt goed. Bina Sejahtera is in staat veel fondsen van de lokale overheden te verkrijgen. Na een periode van versterking van de organisatie stopt Dark & Light na 2010 met het financieren van deze organisatie.

Leer- en verbeterpunten

Het naschoolse programma voor kinderen van de blindenschool in Bandung verloopt volgens plan. Door verouderde materialen en het eindexamen van een aantal kinderen nam de

36

Het betrekken van de overheid bij het werk van de partners is een uitdaging, die toch noodzakelijk is om de activiteiten duurzaam te kunnen uitvoeren. Sommige organisaties blijken daarvoor het goede netwerk te bezitten, voor anderen is dat veel moeilijker. De mate van steun van overheden hangt ook af van het soort werk. Verder verschilt in de gezondheidszorg het beleid per regio, wat planning voor duurzame financiering lastig maakt.

Vooruitblik Lokale overheden blijken na de de-

centralisatie in toenemende mate bereid steun te geven aan bijvoorbeeld opvang en onderwijs voor kinderen met een handicap. De tamelijk succesvolle werving van Bina Sejahtera is daarvan een voorbeeld. Voor inclusief onderwijs in het van speciaal onderwijs bijna verstoken Oost-Indonesië lopen de autoriteiten warm. Er komt een zorgverzekering voor de armen, door de overheid gefinancierd. Vanwege bureaucratie kan nog maar een deel van de doelgroep hiervan profiteren. In de komende jaren zal de financiering van de zorg nog verder veranderen. De uitdaging voor met name Perdhaki is om de oogzorg via deze bronnen te financieren en dan de afhankelijkheid van Dark & Light te verminderen. Voor de financiering van toegankelijke leermaterialen zal het cruciaal zijn of Mitra Netra, met hulp van Dark & Light, de overheid en private donoren kan betrekken. Daar zal veel van de inspanning in de komende jaren op zijn gericht.

Projectnr.

Partner

Titel

Thema

Budget

5785

Mitra Netra

Productie van braille- en gesproken boeken

Onderwijs

€ 72.270

5786

Mitra Netra

Toegang tot digitale luisterboeken voor visueel gehandicapten

Onderwijs

€ 6.160

5804

Bhakti Luhur

Integratie van gehandicapte kinderen in Oost-Indonesië

Onderwijs

€ 69.166

5809

Perdhaki

Oogziekenhuizen Perdhaki

Oogzorg

€ 115.080

5821

Ruang Bermain

Naschoolse opvang voor blinde kinderen

Onderwijs

€ 2.904

5830

Bina Sejahtera

Onderwijs voor meervoudig gehandicapte kinderen

Onderwijs

€ 9.020


2.7 Nepal

Context Nepal was een monarchie tot 2008 toen, na een lang en gewelddadig conflict, verkiezingen plaatsvonden. Het land wordt echter nog steeds beheerst door politieke spanningen en stakingen. Dit maakt het moeilijk om te werken aan de ontwikkeling van Nepal. Ongeveer de helft van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Mensen met een handicap behoren tot de allerarmsten en hebben nauwelijks toegang tot onderwijs, vaktrainingen en adequate medische zorg. Er zijn geen officiĂŤle cijfers bekend over het aantal men-

38

sen met een handicap. Qua visuele handicaps wordt geschat dat er 210.000 blinden, meestal als gevolg van staar, en 230.000 slechtzienden zijn. Een miljoen kinderen en twee miljoen volwassenen hebben een bril nodig. Tweederde van het aantal mensen met een handicap heeft geen toegang tot onderwijs, terwijl van de totale bevolking 5% niet naar school gaat. Analfabetisme is bij vrouwen twee maal zo hoog als bij mannen.

nationaal niveau zijn wetten en beleid aangepast, echter de daadwerkelijke implementatie van het nieuwe beleid verloopt moeizaam. Vanwege het stigma staat hulp aan mensen met een handicap laag op de prioriteitenlijst. Handicaps worden gezien als straf voor zonden of slechte daden in een vorig leven. In feite zijn mensen met een handicap volledig afhankelijk van hun families en gespecialiseerde hulporganisaties.

In 2010 heeft Nepal het VN-verdrag inzake de Rechten van Mensen met een Handicap geratificeerd. Op

Bereikte resultaten Op het gebied van oogzorg heeft Dark & Light dit jaar gewerkt met


Nepal Netra Jyoti Sangh (NNJS). NNJS coördineert het werk in 12 oogziekenhuizen en 32 centra voor primaire oogzorg door heel het land. Zij vormen het hart van het nationale oogzorgprogramma van Nepal. Alle oogziekenhuizen hebben een geautomatiseerde medicijnregistratie gekregen en het personeel is getraind om daar mee te werken. Via het low vision programma zijn 2.600 mensen klinisch onderzocht. NNJS heeft geconstateerd dat slechtziende kinderen vaak niet de juiste behandeling krijgen waardoor zij feitelijk blind door het leven gaan. Als gevolg daarvan kunnen ze geen gedrukte teksten lezen en blijven ze afhankelijk van braille.

Betere medische zorg

Met medewerking van het Nepalese Ministerie van Onderwijs, gespecialiseerde onderwijzers en een consultant van Dark & Light zijn workshops georganiseerd om meer bewustzijn te creëren over het lesgeven aan slechtziende kinderen. Het Ministerie onderzoekt hoe het curriculum voor het opleiden van gespecialiseerde onderwijzers kan worden aangepast. Na zeven vruchtbare jaren van samenwerking waarin twee programma’s succesvol zijn geïmplementeerd, zal 2011 het laatste jaar zijn dat NNJS

financiële steun van Dark & Light ontvangt in het vertrouwen dat de programma’s zullen worden opgenomen in nationale structuren. Technical & Skill Development Center for the Blind & Disabled (TSDCBD) heeft vaktrainingen gegeven aan 346 jongeren met uiteenlopende handicaps. Ook moeilijk lerende en kansarme jongeren vallen onder de doelstelling. De trainingen zijn divers: computertraining, repareren mobiele telefoons, kaarsenmaken, breien, weven etcetera. Studenten kunnen per jaar aan meerdere trainingen meedoen. De overgrote meerderheid is erin geslaagd om na de trainingen betaald werk te vinden. TSDCBD is financieel grotendeels afhankelijk van Dark & Light, wat een bedreiging vormt voor de duurzaamheid van het programma. Dark & Light gaat haar bijdrage de komende vijf jaar afbouwen en TSDCBD helpen een strategie te ontwikkelen om andere donoren te vinden. Dark & Light ondersteunt een programma van Caritas voor hulp aan mensen met een handicap in een Bhutanees vluchtelingenkamp in het oostelijk deel van Nepal. In deze kampen leven 2.491 mensen met een handicap (1.355 mannen en 1.136 vrouwen). Ouders en verzorgers worden aangemoedigd om actief deel te nemen aan de projectactiviteiten, zodat zij de opgedane kennis en ervaring ook in de toekomst kunnen toepassen. In elk kamp hebben tien

• Grootte 3,5x Nederland • Aantal inwoners 29.000.000 •H  uman Development Index plaats 138 van 169 landen • Percentage blindheid 0,8% •A  antal oogartsen per miljoen inwoners 4,0 • Analfabetisme 42% •P  ercentage inwoners onder armoedegrens 31%

39


comitéleden een training ontvangen over het omgaan met mensen met een handicap. 60 veldwerkers en onderwijzers kregen eveneens een training. 369 kinderen gingen naar school en 214 jongeren kregen vak­ trainingen. 196 mensen kregen een hulpmiddel aangemeten en 525 mensen kregen een medisch certificaat dat erkend wordt door de overheid. In het verslagjaar keerden 412 Bhutanezen terug naar hun eigen land. Naar verwachting zullen de vluchtelingenkampen in 2013 niet meer nodig zijn.

Leer- en verbeterpunten Dark & Light heeft een externe evaluatie laten uitvoeren naar de bereikte resultaten van het low vision programma van NNJS. Conclusie:

40

veel slechtziende kinderen ontvangen nu betere medische zorg en beter onderwijs. De samenwerking tussen oogziekenhuizen, scholen en gezondheidswerkers moet nog wel verbeteren om ervoor te zorgen dat de kinderen na behandeling de juiste nazorg en begeleiding krijgen. Deze resultaten zijn met NNJS besproken en worden bij toekomstige bezoeken geagendeerd. TSDCBD heeft de uitdaging om andere bronnen van financiering te vinden voor hun uitstekende project. Dark & Light heeft geadviseerd om een vrijwilliger van VSO in te schakelen om een fondsenwervende strategie uit te werken voor de komende vijf jaar.

Vooruitblik De programmacoördinator bezoekt Nepal in april 2011. Behalve het bezoeken van de bestaande partners wil Dark & Light ook een nieuw initiatief starten. Tijdens het laatste bezoek bleek dat het geformuleerde overheidsbeleid ten aanzien van onderwijs aan kinderen met een handicap niet wordt geïmplementeerd op lokaal niveau. Kinderen met een handicap hebben bijvoorbeeld recht op een toelage om naar school te kunnen. Dark & Light wil, samen met Nepalese hulporganisaties, bij lokale overheden meer bewustzijn creëren voor deze kansarme groep. In april 2011 wordt gestart met het ontwikkelen van een strategisch plan voor dit initiatief.

Projectnr.

Partner

Titel

Thema

Budget

5810

NNJS

Nationaal monitoring- en onderzoeksprogramma voor oogzorg

Onderzoek

5812

TSDCBD

Vaktraining voor mensen met een (visuele) handicap

Onderwijs

5816

Caritas

Hulp aan mensen met een handicap in het Bhutanese vluchtelingenkamp in oost Nepal

Onderwijs, oogzorg en revalidatie

€ 72.958

5817

NNJS

Nationaal programma voor slechtzienden

Slechtziendheid

€ 27.096

€ 9.991 € 125.911


2.8 Nigeria

Context

• Grootte 22,2x Nederland • Aantal inwoners 151.000.000 • Human Development Index plaats 142 van 169 landen • Percentage blindheid 0,8% • Aantal oogartsen per miljoen inwoners 2,5 • Analfabetisme 40% • Percentage inwoners onder armoedegrens onbekend

42

Met een bevolking van ongeveer 151 miljoen inwoners woont één op de vijf Afrikanen in Nigeria. Met een prevalentie graad van 0,8% betekent dit dat ruim een miljoen mensen blind zijn. De meeste blindheid komt voor in het droge noordoosten van Nigeria. Een groot probleem vormt de behandeling van staar en andere oogproblemen door traditionele dokters. Dit leidt vaak tot kortdurende verbetering maar de kans op permanente blindheid is hierdoor heel hoog. De groep die het meest kwetsbaar is, zijn analfabete vrouwen boven de veertig jaar die wonen in de plattelandsgebieden in Noordoost Nigeria.

Het federale Ministerie van Gezondheidszorg coördineert de oogzorg, maar het nationale platform is nog niet heel effectief. Hoewel er zes non-profit organisaties actief zijn in de oogzorg in Nigeria, is er slechts in de helft van de 30 staten een VISION2020 plan opgesteld, en wordt in lang niet alle staten oogzorg structureel aangepakt. Dark & Light streeft naar het opzetten van oogzorgprogramma’s die een brug slaan tussen het dorpsniveau en kwalitatieve oogzorg binnen de publieke gezondheidszorg. Coördinatie met de overheid en andere oogzorgorganisaties en een systematische aanpak zijn vereist om de kwaliteit van de


oogzorg te verhogen, het aantal behandelingen toe te laten nemen en bij te dragen aan een systeem van duurzame oogzorg. Bereikte resultaten In 2010 zijn vijf projecten ondersteund van vier partners, namelijk CBR Effata, International Council of Ophthalmology (ICO), Jos University Teaching Hospital (JUTH) en de Leprastichting in Nigeria. Ook zijn activiteiten uitgevoerd via het landenkantoor van Dark & Light in Nigeria. In totaal zijn 1.159 oogoperaties uitgevoerd door CBR Effata en JUTH, waarvan 827 staaroperaties. Het oogzorgprogramma van CBR Effata is goed ingebed op dorpsniveau en heeft over de jaren een goede betrouwbare reputatie opgebouwd. Patiënten betalen een eigen bijdrage, waardoor in het afgelopen jaar extra instrumenten konden worden aangeschaft. Beide organisaties hebben ook consulten en oogmetingen uitgevoerd. Een nieuw driejarig programma is gestart in Plateau State in samen-

Projectnr.

Partner

werking met ICO om oogmetingen te verrichten op lagere scholen en docenten te trainen om oogproblemen bij kinderen op te sporen. Afgelopen jaar zijn 2.000 kinderen en 1.000 volwassenen met oogproblemen geïdentificeerd, en er zijn 1.000 docenten getraind. De landendirecteur van Dark & Light heeft in de eerste helft van 2010 contacten onderhouden met de lokale partners en de overheid ondersteund om VISION2020 plannen op te stellen.

1.000 docenten getraind

Met het oog op de nieuwe strategie om meer coherente oogzorgprogramma’s te ondersteunen, is afgelopen juli het landenkantoor opgeheven en is de landendirecteur van Dark & Light in dienst getreden als oogzorgadviseur bij de Leprastichting in Nigeria. Binnen zijn nieuwe functie heeft

hij een aantal workshops gefaciliteerd met sleutelfiguren van de overheid en de non-profit oogzorgorganisaties om een solide programma te kunnen ontwikkelen. Leer- en verbeterpunten Omdat blindheid en het gebrek aan kwalitatieve oogzorg voor het gros van de bevolking een enorm probleem vormt in Nigeria, heeft Dark & Light gekozen om vanaf 2011 uitsluitend in deze sector de financiële middelen in te zetten en projecten van partners te ondersteunen. Het opbouwen en onderhouden van relaties met de overheid is cruciaal om oogzorg hoger op de agenda te plaatsen binnen het Ministerie van Gezondheidszorg in Nigeria. Vooruitblik In 2011 zal samen met de Leprastichting een meerjarig oogzorgprogramma voor Noordoost Nigeria verder worden uitgewerkt. Met CBR Effata zal gewerkt worden aan capaciteitsversterking en opvolging van de strategische planning in 2010.

Titel

Thema

Budget

5793

JUTH

Oogzorg in Noord-Nigeria

Oogzorg

€ 12.045

5794

Effata

Integrale oogzorg Izzi regio

Oogzorg

€ 13.500

5795

Effata

Vaktrainingen Izzi regio

Onderwijs

€ 8.261

5796

ICO

Oogzorg via basisscholen

Oogzorg

€ 78.652

5797

Dark & Light

Begeleiden medische programma's

Oogzorg

€ 37.029

5842

Leprosy Relief Nigeria

Oogzorg Adamawa, Bauchi en Gombe State

Oogzorg

€ 49.504

43


2.9 Pakistan

Context

• Grootte 19,2x Nederland • Aantal inwoners 166.000.000 • Human Development Index plaats 125 van 169 landen • Percentage blindheid 1,0% • Aantal oogartsen per miljoen inwoners 12,0 • Analfabetisme 46% • Percentage inwoners onder armoedegrens onbekend

44

Hoewel Pakistan pas zo’n 50 jaar onafhankelijk is, heeft het veel roerige politieke tijden gekend. De afgelopen jaren werd dat onder andere duidelijk door het doodschieten van premierkandidate Benazir Bhutto (2007), rellen die tot het aftreden van president Musharraf leidden in 2008, en de problemen die ontstaan zijn door de toenemende invloed van fundamentalisten. Regelmatig zijn er aanslagen in de grote steden en de regering heeft moeite om verschillende groeperingen onder de duim te houden. Verder is er een aanhoudend conflict met India om de provincie Kasjmir en mogelijke kernwapens aan beide zijden. Hoewel de stedelijke gebieden

relatief goed af zijn, is de armoede in rurale gebieden groot. De inflatie, corruptie en werkeloosheid zijn hoog. In Pakistan is er veel ongelijkheid: met name voor vrouwen, maar ook voor minderheidsgroeperingen, nietmoslims en mensen met een fysieke of verstandelijke handicap. Het aandeel van mensen met een handicap op de totale bevolking wordt geschat op 2,46%, hoewel er wordt vermoed dat de werkelijke getallen veel hoger liggen. Visuele handicaps worden geschat op 2,5% -3,5% van de volwassen bevolking, afhankelijk van de regio. Pakistan heeft het VN-verdrag inzake de Rechten van Mensen met een Handicap ondertekend, maar niet geratificeerd. De algemene houding


tegenover mensen met een handicap is negatief en deze mensen worden vaak uitgesloten van participatie in de maatschappij. Dark & Light zet zich in voor mensen met visuele en andere handicaps in Pakistan door middel van projecten in samenwerking met LICHT FÜR DIE WELT uit Oostenrijk, Pakistaanse organisaties Civil Society Human and Institutional Development Programme (CHIP), Comprehensive Health & Education Forum (CHEF) en Harmony Foundation. In 2010 had CHIP een project over ‘Rehabilitatie en Inclusie van mensen met een handicap’. De overige vier projecten in Pakistan waren voor noodhulp en wederopbouw na de verwoestende overstromingen van augustus.

Bereikte resultaten Het revalidatieproject van CHIP in Gilgit Baltistan (Skardu) ligt mooi op schema. In 31 dorpen is zorg voor mensen met een handicap aanwezig via dorpsorganisaties. CHIP voert een campagne om de dorpelingen bewust te maken van de rechten van mensen met een handicap. De dorpsorganisaties zijn getraind om fysiotherapie te geven waar nodig, zij verwijzen mensen met handicaps naar het ziekenhuis in Skardu. Mensen met een handicap hebben vaktrainingen ontvangen om een eigen inkomen te kunnen verwerven en velen helpen hun gezinnen met hun verdiensten in kledingmaken, manden en matten vlechten en stenen voor de bouw

maken. In alle dorpsorganisaties zitten nu leden die mensen met een handicap vertegenwoordigen. Dorpsscholen zijn toegankelijk gemaakt voor lesgeven aan kinderen met een handicap. De kinderen zelf zijn voorbereid op naar school gaan en hun onderwijzers ontvangen training die nodig is om kinderen met een handicap in reguliere klassen te kunnen lesgeven. De watersnood trof ook delen van dit project, waardoor een aantal activiteiten tijdelijk stillag. Met de wederopbouwhulp van CHIP hebben de mensen vrij snel de draad weer kunnen oppakken. Er zijn vier noodhulpprojecten opgestart in Pakistan direct na de overstromingen in augustus, mede

45


dankzij bijdragen van donateurs en van organisaties zoals Woord en Daad en Red een Kind. CHEF voerde twee projecten uit in Khyber-Pakhtunkhwa; CHIP in Skardu (Gilgit Baltistan) en Harmony Foundation in de omgeving van Faisalabad. Door hun eerdere aanwezigheid in en kennis van deze gebieden waren de partnerorganisaties in staat meteen noodhulp te organiseren en verlichting te geven aan de zwaarst getroffen gebieden en families, met name voor mensen met een handicap, die door veel andere organisaties over het hoofd worden gezien. Harmony Foundation heeft 247 families geholpen met eten, medicijnen en directe medische hulp. CHEF bereikte ongeveer 5.000 mensen met eten, spullen, waterpompen, tijdelijke behuizing, hulpmiddelen, medische zorg en wederopbouw van klinieken en een school. Bij de wederopbouw is speciaal aandacht besteed aan toegankelijkheid voor mensen met een handicap. CHIP bereikte 50 families met vergelijkbare activiteiten.

Leer- en verbeterpunten Van het rehabilitatieproject van CHIP is geleerd: • De rol van motivators in de dorpen, die ook de mensen met een handicap bezoeken, is niet te

46

onderschatten. Zij zijn cruciaal in het slagen van de opzet van het project. • Hulpmiddelen als krukken en rolstoelen zijn moeilijk te verkrijgen en erg duur in het moeilijk toegankelijke gebied, waar ruige bergen het landschap bepalen en vervoer beperkt mogelijk is. • Het introduceren van een uniforme gebarentaal is moeilijk omdat veel mensen analfabeet zijn. • Mensen met ernstiger verstandelijke handicap vereisen een eigen aanpak en een meer intensieve begeleiding dan binnen dit programma geboden kan worden. Van de noodhulpprogramma’s is geleerd om: • De hulp via de lokale partners te laten lopen, die veel sneller ter plaatse zijn en effectiever kunnen werken dan veel internationale hulporganisaties. • In de hulp gebruik te maken van lokale contacten en comités van lokale bevolking, om zo de bevolking inspraak te geven en prioriteiten te laten bepalen. • De coördinatie van geldstromen en rapportages via één donor te laten lopen, in plaats van dat elke organisatie zijn eigen hulpproject opzet.

• Bij noodhulp expliciet rekening te houden met mensen met een handicap, omdat zij een extra kwetsbare groep zijn, en tegelijkertijd bij de wederopbouw te proberen gebouwen en faciliteiten voor hen beter toegankelijk te maken. De wederopbouwfase wordt aangegrepen als een kans om de situatie van mensen met een handicap beter zichtbaar te maken en hun een kans te geven op een betere acceptatie en participatie in de samenleving.

Vooruitblik In 2011 wordt een nieuw noodhulp-/ wederopbouwproject gestart in samenwerking met CHEF, waaraan ICCO/KerkinActie bijdraagt met geld van de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO). Dit project zal voortbouwen op inclusie van mensen met een handicap in de wederopbouw en CHEF zal ook andere organisaties die in het getroffen gebied werkzaam zijn trainen om mensen met een handicap op te nemen in hun projecten. CHIP zal naar verwachting het revalidatieproject eind 2011 afronden. Er zullen veel lessen worden getrokken uit de gekozen aanpak.

Projectnr.

Partner

Titel

Thema

Budget

5815

CHIP

Revalidatie en inclusie van gehandicapten in Skardu district

Revalidatie

€ 47.116

5839

CHIP

Noodhulp Gilgit Baltistan en Skardu

Noodhulp

€ 62.600

5840

CHEF

Noodhulp en wederopbouw in Jogian

Noodhulp

€ 100.000

5841

CHEF

Noodhulp noordwest Pakistan

Noodhulp

€ 90.000

5843

Harmony Foundation

Noodhulp Punjab regio

Noodhulp

€ 15.000


2.10 Soedan Context

• Grootte 60,3x Nederland • Aantal inwoners 41.000.000 • Human Development Index plaats 154 van 169 landen • Percentage blindheid 3,2% • Aantal oogartsen per miljoen inwoners 2,5 • Analfabetisme 31% • Percentage inwoners onder armoedegrens onbekend

48

Terwijl Soedan zich langzaam herstelt van een jarenlange burgeroorlog en politieke crisis, zet het Zuiden stappen richting onafhankelijkheid. Veel van de infrastructuur is beschadigd of niet aanwezig. Er zijn te weinig scholen (maar 37% van de kinderen gaat naar school) en ziekenhuizen. De levensverwachting in Soedan is met 58 jaar laag te noemen. Voor mensen met een handicap zijn er nauwelijks speciale voorzieningen en zorg. De overheid van Zuid-Soedan is nog in opbouw en ziet veel uitdagingen op zich af komen om het land op te bouwen. Voor de toekomst van dit uitgestrekte land is het van levensbelang om een onderwijssysteem te ontwikkelen

en toegang tot gezondheidszorg te verbeteren. In deze context zet Dark & Light zich samen met LICHT FÜR DIE WELT Oostenrijk en haar partnerorganisaties in om oogzorg en toegang tot onderwijs van kinderen met een handicap te verbeteren. Vanwege de omvang van het programma in Soedan, om de partnerorganisaties te begeleiden, de activiteiten te coördineren en om goede relaties met de overheid van Zuid-Soedan op te bouwen, heeft Dark & Light een klein kantoor in Zuid-Soedan. Op dit kantoor werken een coördinator voor het oogzorgprogramma en een coördinator voor inclusief onderwijs / inclusieve ontwikkeling.


Bereikte resultaten In het oogzorgprogramma zijn 40.000 mensen gescreend op oogproblemen. In totaal hebben 800 mensen een staaroperatie ondergaan en 1.527 mensen een trachoombehandeling. De partnerorganisaties hebben samen met andere oogzorgorganisaties en de overheid bijeenkomsten gehad om de oogzorg in Zuid-Soedan te coördineren. Samenwerking met de lokale overheden stond hoog op de agenda. Het is de bedoeling dat alle staten (provincies) in de komende jaren een VISION2020 beleid ter voorkoming van blindheid gaan maken. Dark & Light en haar partner organisatie CMA zal hier in de staat Jonglei nauw bij betrokken zijn. De oogzorg-

coördinator heeft alle organisaties bezocht en hen ondersteund bij het regelen van medicijnen, contacten met de overheid, en bij het regelen van oogzorgkampen. Met vier partnerorganisaties werkt Dark & Light aan het verbeteren van toegang tot onderwijs van kinderen met een handicap. De projecten zijn gericht op het wegnemen van barrières die de kinderen belemmeren om naar school te gaan. Onderwijzers krijgen extra training om te leren hoe ze deze kinderen kunnen begeleiden en een plek in de klas kunnen geven. Samen met de scholen wordt gewerkt aan toegankelijkheid door het aanleggen van toegankelijke toiletten en rolstoelhel-

lingen. In de gemeenschappen wordt er voorlichting gegeven aan de ouders, de dorpsoudsten en alle inwoners om het stigma dat mensen met een handicap vaak tegen komen te doorbreken. De partnerorganisaties hebben elkaar afgelopen jaar bezocht om van elkaar te leren en nieuwe ideeën op te doen voor hun activiteiten. Deze uitwisseling werd begeleid door de oogzorgcoördinator. Hij vervult ook een sleutelrol in de contacten met de overheid op nationaal niveau, waar hij werkt aan bewustwording en vraagt om veranderingen in beleid die ten goede komen aan kinderen met een handicap.

Leer- en verbeterpunten In het oogzorgprogramma is geble-

49


ken dat training van oogartsen en oogverpleegkundigen hard nodig is omdat er maar weinig gekwalificeerde mensen zijn. Na de training moeten opgeleide artsen en verpleegkundigen meteen geplaatst worden en is (gedeelde) betaling van hun salaris door de overheid belangrijk.

Een nieuw land is geboren

Vooruitblik

Voor het onderwijsprogramma is duidelijk geworden dat het nodig is om te werken met een CBR-benadering

50

waarbij de hele gemeenschap betrokken is bij de zorg voor en integratie van mensen met een handicap. Vroege opsporing van kinderen met een handicap is hard nodig voor tijdige behandeling. Ook zal er meer aandacht geschonken worden aan het doorverwijzen van kinderen met een handicap en het opzetten van specialistische zorg (veelal door de overheid of andere organisaties).

2011 wordt een historisch jaar voor Soedan. In januari vond het referendum plaats waarin unaniem voor afscheiding van Zuid-Soedan werd gekozen. Een nieuw land is geboren. In juli zal de nieuwe staat officieel uit-

geroepen worden. Dit geeft nieuwe kansen en veel uitdagingen aan de nieuwe regering om het land op te bouwen en vorm te geven. Vanaf 2011 krijgt Dark & Light financiering van de Europese Commissie voor inclusief onderwijs gedurende drie jaar. De voorbereiding en uitvoering zijn in volle gang. Deze extra financiering geeft Dark & Light de gelegenheid om het programma verder uit te bouwen en te investeren in kwaliteitsonderwijs voor kinderen met een handicap. In juni 2011 zal een bijeenkomst plaatsvinden in Jonglei waar gewerkt zal worden aan een VISION2020 plan.

Projectnr.

Partner

Titel

Thema

Budget

5800

C&D

Inclusief onderwijs in Jonglei regio

Onderwijs

€ 33.828

5801

ACROSS

Inclusief onderwijs in Zuid-Soedan

Onderwijs

€ 56.482

5805

CMA

Terugdringen vermijdbare blind- en slechtziendheid

Oogzorg

€ 550.000

5806

ICCO

Inclusief onderwijs voor gehandicapte kinderen in Upper Nile regio

Onderwijs

€ 50.000

5808

Dark & Light

Coördinatie onderwijsprogramma’s

Onderwijs

€ 120.000

5826

Dark & Light

Coördinatie oogzorgprogramma’s

Oogzorg

€ 50.864

5827

SEM

Integrale oogzorg in de Mundri regio

Oogzorg

€ 34.900

5828

SEM

Kansen voor mensen met een handicap in Mundri

Onderwijs

€ 100.000


2.11 Tanzania


(KCCO) een belangrijke rol in training, onderzoek en begeleiding.

Bereikte resultaten KCCO organiseert sinds een aantal jaar een trainingsweek over kinderstaar in Tanzania. Deelnemers aan deze cursus zijn oogartsen en managers van kinderoogzorgprogramma’s. Kinderstaar is de belangrijkste oorzaak van blindheid bij kinderen. KCCO heeft in 2008 een handboek ontwikkeld om kinderen met staar vroegtijdig op te sporen en te behandelen. Deze aanpak staat in de training centraal.

• Grootte 22,8x Nederland • Aantal inwoners 42.000.000 • Human Development Index plaats 148 van 169 landen • Percentage blindheid 1,0% • Aantal oogartsen per miljoen inwoners 0,7 • Analfabetisme 27% • Percentage inwoners onder armoedegrens 36%

Context Van de ruim 40 miljoen inwoners van Tanzania zijn zo’n 320.000 mensen blind en ongeveer 800.000 mensen hebben een visuele handicap. Elk jaar worden zo’n 7.000 mensen blind. Het wordt geschat dat meer dan 60% van de blindheid in Tanzania te voorkomen of genezen is. Sinds 1998 doet Tanzania mee aan VISION2020 en is er een nationaal plan om blindheid te bestrijden. Dark & Light heeft ervoor gekozen om in Tanzania met één partnerorganisatie te werken die zowel in Tanzania als in oostelijk Afrika werkt aan het versterken van VISION2020 plannen. Hiermee is Tanzania geen kernland voor Dark & Light, maar speelt de partnerorganisatie Kilimanjaro Centre for Community Ophthalmology

In 2010 is deze cursus voor het eerst in Nigeria gegeven om mensen uit andere delen van Afrika de gelegenheid te geven deze cursus bij te wonen. Er waren maar liefst 32 deelnemers in plaats van de verwachte twaalf. Veel cursisten kwamen uit Nigeria, maar er waren ook cursisten uit Sierra Leone en Eritrea. De deelnemers uit Nigeria hebben deze week gebruikt om een strategisch plan te maken om kinderstaar in Nigeria te bestrijden. Geschat wordt dat er ongeveer 45 miljoen mensen in Afrika slechtziend zijn. Ongeveer 45% van hen is tussen de 0 en 15 jaar oud. Veel slechtziende kinderen hebben geen toegang tot medische zorg of noodzakelijke hulpmiddelen. Hierdoor gaan ze niet naar school of worden beperkt in hun dagelijkse leven. KCCO heeft een project dat in acht provincies van Tanzania werkt aan de verbetering van voorzie-

ningen voor slechtziende volwassenen en kinderen. In 2010 hebben binnen dit project 490 slechtziende kinderen oogzorg gekregen en de benodigde hulpmiddelen en begeleiding. Daarnaast zijn er onderwijzers getraind in het begeleiden van slechtziende kinderen op scholen. Optometristen zijn getraind in het identificeren van slechtziende kinderen en het geven van basiszorg.

Leer- en verbeterpunten Om de voorzieningen op het gebied van slechtziendheid op de lange termijn te laten voortbestaan, is nauwe samenwerking met de zorgaanbieders in Tanzania van groot belang. Het komt voor dat slechtziende kinderen op een blindenschool terecht komen en dus niet het juiste onderwijs krijgen. Training van onderwijzers op blindenscholen is van groot belang om dit te voorkomen en de kinderen de juiste begeleiding te bieden.

Vooruitblik In 2011 zullen de twee projecten worden voortgezet. De cursus over kinderstaar vindt in 2011 plaats in Tanzania en in 2012 weer in westelijk Afrika. KCCO werkt aan een nieuw strategisch plan voor de organisatie. Dark & Light gaat het gesprek aan met KCCO over hun rol en toegevoegde waarde in training en onderzoek in oogzorg in Afrika. Er zal gekeken worden of en hoe de kennis en ervaring van KCCO het beste gebruikt kan worden in de toekomst.

Projectnr.

Partner

Titel

Thema

Budget

5813

KCCO

Uitbreiding low vision programma in Noord-Tanzania

Oogzorg

€ 65.620

5814

KCCO

Capaciteitsversterking voor bestrijding van kinderstaar in Afrika

Oogzorg

€ 9.364

53


3. Fondsenwerving en voorlichting

Zonder de trouwe steun van vele particulieren en organisaties zou het werk van Dark & Light onmogelijk zijn. Zeker in tijden van economische crisis is het allerminst vanzelfsprekend dat er voldoende inkomsten zullen binnenkomen om projecten te kunnen uitvoeren. Vanuit het meerjarenbeleidsplan wordt voorafgaand aan ieder kalenderjaar een plan gemaakt, waarin meetbare doelstellingen zijn opgenomen op het gebied van fondsenwerving en voorlichting. Tevens wordt een budget vastgesteld waarbinnen de doelstellingen moeten worden gerealiseerd. Gedurende het jaar worden kosten en opbrengsten nauwlettend in de gaten gehouden om indien nodig te kunnen bijsturen.

54

Onder fondsenwerving wordt verstaan: alle activiteiten met als doel de doelgroep te bewegen tot het geven van geld. Onder voorlichting wordt verstaan: alle activiteiten die erop gericht zijn om het werk van de stichting bekend te maken.

Fondsenwerving Dark & Light kent een vergrijzend donateurbestand. Vanwege het hoge verloop moet voortdurend worden geĂŻnvesteerd in de werving van nieuwe

donateurs. Dit jaar is het accent gelegd op adverteren, Direct Mail en een online campagne. Dit heeft helaas niet het gewenste resultaat gehad. Het totaal aantal actieve donateurs daalde van 23.876 naar 20.729. Het verloop kon niet worden gecompenseerd met de werving van nieuwe donateurs. Voor 2011 zijn daarom aanpassingen doorgevoerd in de fondswervende plannen. Positief is wĂŠl dat de gemiddelde donatie per donateur aanzienlijk is gestegen dit jaar.


EĂŠn grote donateur heeft dit jaar niet gedoneerd, terwijl dat wel was begroot. Dat verklaart gedeeltelijk waarom de doelstelling niet is gehaald. Het bedrag aan nalatenschappen viel echter hoger uit dan begroot. Begin 2010 zijn alle donateurs uitgenodigd om via internet hun mening te geven over Dark & Light. In totaal hebben 152 mensen de enquĂŞte ingevuld. De respondenten hechten grote waarde aan de christelijke identiteit en vinden preventie van blindheid het belangrijkste doel van de stichting. Verder blijkt een grote mate van tevredenheid over het werk van Dark & Light.

Tevredenheid van donateurs is belangrijk voor Dark & Light. Als iemand niet gebeld wil worden, of slechts twee keer per jaar post wil ontvangen, dan worden deze voorkeuren geregistreerd en gerespecteerd. In elk Dark & Light Journaal en bij Telemarketing hebben donateurs de mogelijkheid om hun communicatievoorkeuren kenbaar te maken.

Kerken Dark & Light krijgt steeds meer voet aan de grond bij kerken. Dat blijkt uit het feit dat de doelstelling ruimschoots is gehaald. Het aantal gevende kerken steeg van 231 naar 256. Het beleid voor fondsen-

Voet aan de grond

werving bij kerken behoeft geen bijstelling.

Scholen Bij scholen ligt het accent op voorlichting en minder op fondsenwerving. Uit de cijfers blijkt dat weinig scholen actie hebben gevoerd voor Dark & Light. Hoewel dit jammer is, heeft dit geen consequenties voor het beleid. Fondsenwerving bij

55


scholen is geen speerpunt voor Dark & Light. Aangenomen wordt dat de extra inspanningen niet zullen opwegen tegen het resultaat.

Optiekbranche Samenwerking met de optiekbranche is een strategische keuze om Dark & Light een gezicht te geven in het land. Het donatiebusje op de toonbank blijft de belangrijkste inkomstenbron vanuit de optiek. Er is minder energie gestoken in de jaarlijkse actieweek en dat is in de resultaten terug te zien. Het aantal gevende optiekzaken daalde van 310 naar 172. Plan is om het komende jaar alle optiekzaken actiever te benaderen,

56

zowel telefonisch als per e-mail om hun betrokkenheid te vergroten.

Bedrijven Dit jaar zijn geen bijzondere activiteiten ondernomen om bedrijfsgiften te werven. Een grote gift in het jaar 2009 werd dit jaar helaas niet herhaald, waarmee het niet halen van de doelstelling is verklaard. Het aantal bedrijven met een gift steeg van 80 naar 87.

Serviceclubs De inkomsten vanuit serviceclubs zijn tamelijk stabiel. Een groot aantal serviceclubs wordt eenmaal per

jaar aangeschreven. Dit jaar hebben zeven serviceclubs een financiële bijdrage overgemaakt.

Stichtingen Inkomsten uit stichtingen en vermogensfondsen vormen al jaren een zeer substantiële en stabiele bron van financiering voor de projecten. Ook dit jaar heeft de fondswervende aanpak goed gewerkt, wat heeft geresulteerd in het ruimschoots behalen van de doelstelling. Dit was vooraf niet verwacht, aangezien de financiële positie van veel vermogensfondsen is verslechterd als gevolg van de economische crisis. Het beleid


voor fondsenwerving bij stichtingen behoeft geen aanpassing.

Institutionele donoren Jaarlijks ontvangt Dark & Light, direct of indirect, financiering van institutionele donoren zoals het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de Europese Commissie (EC). Over het algemeen moet aan strikte beleidsregels voor financiële administratie en verantwoording van programma’s worden voldaan, voordat een institutionele donor instemt om een programma financieel te ondersteunen. Institutionele donoren zijn daarnaast als geen ander in staat onderwerpen aan te kaarten bij overheden op diplomatiek niveau, bijvoorbeeld om aandacht te vragen voor de rechten van mensen met een beperking. Hierdoor kan indirect het werk van de lokale partners ondersteund worden. Het verschil tussen het werk van de lokale partners en institutionele donoren is groot. Veel lokale partners hebben nog nooit bij institutionele donoren aangeklopt voor ondersteuning. Dark & Light helpt lokale partners om een ingang te vinden bij institutionele donoren, door samen een bezoek te brengen aan een ambassade of een VN-organisatie tijdens het jaarlijkse bezoek van de Dark & Light programmacoördinator. Ook ondersteunt Dark & Light lokale partners bij de uitvoering van programma’s die gefinancierd worden door institutionele donoren, bijvoorbeeld door het geven van trainingen. Verder wil Dark & Light graag institutionele donoren informeren over de positie van mensen met een handicap en bespreken hoe de donor hieraan een positieve bijdrage kan leveren.

In 2010 heeft Dark & Light veel tijd besteed aan het schrijven van aanvragen bij het ministerie voor ontwikkelingssamenwerking (MFS2) voor vijfjaren programma’s. Er werd deelgenomen aan twee allianties, de ICCO-alliantie en REALISE (een samenwerkingsverband met VSO, Heifer en stichting Dir). Alleen in het eerste geval was de aanvraag succesvol. Desondanks werd door de landelijke bezuinigingen ook gekort op ontwikkelingssamenwerking, wat een afname betekent van meer dan 25% op het aangevraagde bedrag. Bij de Europese Commissie zijn zeven aanvragen ingediend. Dit heeft geresulteerd in een goedkeuring van een driejarig programma voor ZuidSoedan op het gebied van inclusief onderwijs, en een Europees voorlichtingsproject, “Let’s enable the Millennium Development Goals”. In deze jongerencampagne ligt voor Dark & Light het accent op het gebruik van nieuwe media en sociale netwerken om jongeren te bereiken.

Doel ruim behaald

Daarnaast lopen er nog twee bestaande programma’s in Bangladesh en Afghanistan met financiering van de Europese Commissie waarin Dark & Light als partner deelneemt. De Dark & Light programmacoördinatoren ondersteunen de partners in bijvoorbeeld het documenteren van geleerde lessen, en het toegankelijk

maken van een voedselzekerheidprogramma voor vrouwen met een beperking. In de Filippijnen en Indonesië zijn actief institutionele donoren bezocht met de lokale partner. In december hebben twee directieleden van lokale partner CDD uit Bangladesh een cursus voorstellen schrijven voor de Europese Commissie gevolgd in Brussel.

Leer- en verbeterpunten Er is veel tijd gestoken in het aanvragen van MFS-2 subsidie. Hierdoor is tijd en energie voor het begeleiden van lokale partners om samen institutionele donoren te benaderen in de knel gekomen. In 2011 zal dit meer aandacht krijgen en in samenwerking met de programmacoördinatoren met de lokale partners worden opgepakt. De toekenning van EC subsidie voor het inclusief onderwijs programma in Zuid-Soedan betekent dat Dark & Light juist tijdens de opstartfase zal moeten investeren in tijd om de partners te ondersteunen. Nieuwe programma-ideeën zullen tijdig worden uitgewerkt met de lokale partners om de slagingskans bij institutionele donoren te verhogen.

Noodhulp Naar aanleiding van de humanitaire ramp in Pakistan is Dark & Light gestart met het werven van fondsen voor een noodhulp- en rehabilitatieproject. Geld werven voor noodhulp is geen kerntaak van Dark & Light, maar is in dit geval op uitdrukkelijk verzoek van lokale partners tot stand gekomen. De

57


partnerorganisaties hebben eerstelijns medische zorg verleend en gezorgd voor aanvullend voedsel, schoon drinkwater en onderdak. Giftgevers zijn persoonlijk schriftelijk geĂŻnformeerd over de bereikte resultaten. Naast particuliere giften zijn ook donaties binnengekomen van nationale en internationale hulporganisaties.

Verantwoording naar donoren Voor iedere gift vanaf â‚Ź 50,- is een bedankbrief verzonden. Giften vanaf â‚Ź 450,- werden toegewezen aan een specifiek project, zodat interim- en eindrapportages van dat project aan de donateur konden worden verzonden.

Voorlichting Voorlichting is een statutaire doel-

58

stelling van Dark & Light. De stichting ziet voor zichzelf een rol weggelegd om het Nederlandse publiek te informeren over de positie van mensen met een handicap in ontwikkelingslanden. Doel is om mensen bewust te maken van de problematiek en te motiveren om in actie te komen. Hierna volgt een globaal overzicht van activiteiten vanuit het proces Voorlichting.

Dark & Light Journaal Het Dark & Light Journaal is dit jaar vier keer verschenen. Doelgroep is de achterban van Dark & Light. In totaal zijn er 88.456 exemplaren verzonden. Het blad bevat informatie over internationale ontwikkelingen, bereikte resultaten in de projecten, levensverhalen en artikelen over opvallende fondswervende acties. Publicatie

van dit blad wordt het komende jaar voortgezet.

Digitale nieuwsbrief De digitale nieuwsbrief verschijnt 10x per jaar en heeft 4.321 abonnees. Deze nieuwsbrief is bedoeld om actuele en urgente zaken te communiceren. Ook is het een middel om de offline uitingen (Dark & Light Journaal) en online uitingen (website) met elkaar te verbinden. Er is een duidelijke trend zichtbaar dat de digitale nieuwsbrief minder wordt gelezen. Dat is aanleiding om het bestaansrecht van de nieuwsbrief het komende jaar te evalueren.

Website De website is een belangrijk medium om donateurs en belangstellenden te informeren over de activiteiten van de


Tabel 3.1 Website bezoek Bedrijven

Doel

Aantal bezoeken* 2010

darkandlight.org

Nederlandstalige website 59.423

Aantal bezoeken* 2009 43.212

darkandlight.eu

Engelstalige website

79.095

3.140

gratisoogtest.nu

Gratis doneren

4.711

n.v.t. **

* onder een ‘bezoek’ wordt verstaan een sessie die door een bezoeker is gestart. ** de website gratisoogtest.nu is in de tweede helft van 2010 gelanceerd.

Tabel 3.2 Overige aantallen Omschrijving

Aantal 2010

Aantal 2009

Nieuwsberichten op website

95

60

Aanwezigheid op evenementen

6

6

Gegeven presentaties

19

14

Uitgevoerde musicals op basisscholen

7

9

Posters verzonden naar oogpoli’s

131

-

Cd-rom stopperadvertenties naar media

38

-

Verstuurde persberichten

17

7

stichting. Van drie websites zijn statistieken bijgehouden (zie tabel 3.1). De toekenning van Google Grants heeft een enorme impuls gegeven aan het website bezoek. Dark & Light kan via het donatieprogramma gratis tekstadvertenties op de website van Google vertonen.

Aanwezig op ‘Sociale Media’

‘Sociale media’ is het toverwoord van dit moment. Dark & Light voelt de noodzaak om aanwezig te zijn op sociale netwerken zoals Twitter, Hyves en Facebook. De eerste stappen zijn gezet, maar het is

nog onduidelijk welke plek dit gaat krijgen in de communicatie tussen gever en ontvanger van hulp. Vanuit de achterban komen geen signalen dat er behoefte is aan meer interactie. Echter, de jongeren van vandaag zijn de donateurs van morgen en vereisen wellicht een andere manier van communiceren.

Jaarverslag Zie de Leeswijzer over de verschillende manieren waarop het jaarverslag beschikbaar is als communicatiemiddel naar donateurs en belangstellenden.

Media Er is beleid geformuleerd ten aanzien van contacten met de media. Zo is er een handleiding voor het schrijven van persberichten en er zijn

afspraken gemaakt wie namens Dark & Light het woord mag voeren. Dit laatste is intern geoefend in het verslagjaar. Hoogtepunten qua media-aandacht waren dit jaar: • Uitzending ‘Nederland Helpt’ over het bezoek van twee jongerenambassadeurs aan Bangladesh (januari); • Nominatie voor en de uiteindelijke tweede plaats bij de ‘ANBO MAX Goede Doelen Prijs 2010’ (november); • De eerste plaats in de ‘Trouw top50 van goede doelen op het gebied van gezondheidszorg’ (november). Dark & Light werd tientallen keren genoemd in landelijke en lokale media, onder andere over noodhulp in Pakistan. Exacte aantallen zijn niet bekend.

59


4. Bestuur en organisatie


Bestuur Bestuursverslag Het bestuur, onder voorzitterschap van drs. H.C. van der Eijk, is vijf keer in vergadering bijeen geweest waarbij beleidsontwikkeling en strategiebepaling de belangrijkste agendapunten waren. Er is gewerkt aan een nieuw strategisch beleidsplan ‘Samen Sterker’ voor de jaren 2011-2015. Het nieuwe beleidsplan is in december 2010 aanvaard. De doelstellingen van Dark & Light hebben vorm gekregen in een verruimde missie, visie en strategie waarbij naast de inclusie van blinden en slechtzienden aandacht wordt gegeven aan mainstreaming disability. Daarnaast heeft de financiële commissie twee maal vergaderd. In 2010 heeft het bestuur het jaarverslag 2009, almede de begroting en het jaarplan voor 2011 goedgekeurd. Het bestuur is verheugd over de groei van de organisatie waardoor structureel meer kan worden gedaan voor de doelgroep. In de decembervergadering heeft het bestuur mandaat verleend aan accountantsbureau Ernst & Young te Ede de jaarrekening 2010 van de stichting samen te stellen. Twee bestuursleden brachten een werkbezoek aan verschillende projecten.

Samenstelling bestuur Het bestuur streeft naar een multidisciplinaire samenstelling. Naast een algemeen profiel voor de leden van het bestuur zijn er specifieke profielen

voor onder meer een juridisch deskundige, een financieel deskundige en deskundigen op het gebied van oogheelkunde, marketing en ontwikkelingssamenwerking. Het bestuur bestond per 31 december 2010 uit zeven personen (tabel 1). In het verslagjaar is mevrouw Mr. M. van Dasselaar tot het bestuur toegetreden. Mevrouw Mr. M. Aantjes-Cozijnsen heeft na twaalf jaar afscheid genomen. De stichting is haar veel dank verschuldigd voor haar enorme betrokkenheid en inzet. Dr. M. Cozijnsen, de oprichter van Dark & Light en erevoorzitter, heeft enkele malen de bestuursvergaderingen bijgewoond.

Bestuursmodel Het bestuur heeft in de verslagperiode formeel gefunctioneerd volgens het ‘instructiemodel’, met dien verstande dat de directeur van het bestuur een vergaande algemene volmacht heeft gekregen voor de dagelijkse leiding van de stichting, de beleidsvoorbereiding en beleidsuitvoering. De volmacht is ten behoeve van derden ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. De directietaken en bevoegdheden zijn nader uitgewerkt in het directiereglement. Hierin is tevens vastgelegd voor welke zaken de directie voorafgaande toestemming nodig heeft van het bestuur en hoe het bestuur geïnformeerd moet worden zodat het in staat is zijn controlerende bevoegdheden uit te oefenen. Per

Tabel 4.1 Samenstelling bestuur Naam,woonplaats, functie

(Neven)functies

In bestuur Herbenoemd Aftredend

Drs. H.C. van der Eijk, Putten, Voorzitter

Manager Control Operatie ProRail en penningmeester van Het Passion

1999

2009 - 2013

2017

Mevrouw Mr. M. van Dasselaar, Ede, Secretaris

Coach en adviseur bij Effectief Idealisme, Training en Advies

2010

2014

2022

Dhr L.J. van der Herberg, Baarn, Lid

Gepensioneerd marketing adviseur

2009

2013 - 2017

2021

Drs. P.F.C. van der Hoeven, Oegstgeest, Lid

Gepensioneerd arts Voorzitter Albert Schweitzer fonds

2003

2008 - 2012

2016

Dr. F. Lion, Nijmegen, Lid

Oogarts

2006

2010 - 2014

2018

J. Kaemingk, Zeist, Lid

Chairman Optiver

2002

2011

2015

Mr. S. Wynia, Veenendaal, Penningmeester

Fiscalist

2006

2010 - 2014

2018

61


vergadering is aangegeven welke stukken er besproken worden zodat een adequate risicobeheersing mogelijk is. Het bestuur stelt het beleid vast, geeft hieraan richting en houdt toezicht op de uitvoering. Het bestuur heeft de eindverantwoordelijkheid voor het besturen van de rechtspersoon. Intern is afgesproken dat het bestuur de aan de directeur gemandateerde taken niet zelf zal uitoefenen en niet lichtvaardig zal terugnemen. Bij deze structuur zijn de juridische verhoudingen duidelijk, terwijl de directie voldoende armslag heeft om de stichting te leiden. In het verslagjaar is het functioneren van de directie geëvalueerd door een delegatie van het bestuur. Van dit gesprek is een verslag gemaakt en in het bestuur besproken. Vastgesteld werd dat de directie goed heeft gefunctio-

62

neerd en de samenwerking met het bestuur goed is.

Code Goed Bestuur Als uitgangspunt voor goed bestuur hanteert Dark & Light de Code Goed Bestuur voor Goede Doelen zoals de Vereniging voor Fondsenwervende Instellingen (VFI) die in 2005 heeft vastgesteld op basis van het advies van de Commissie Wijffels.

Verantwoordings­ verklaring Deze verklaring is opgesteld conform de nieuwe ‘Richtlijn 650’ voor fondsenwervende instellingen van de Raad voor de Jaarverslaggeving. De verantwoordingsverklaring (zie bijlage 2) is onderdeel van de nieuwe richtlijnen van het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF).

Drie principes Het bestuur van Dark & Light onderschrijft de volgende principes: 1. Binnen de instelling dient de functie ‘toezicht houden’ (vast­ stellen of goedkeuren van plannen, en het kritisch volgen van de organisatie en haar resultaten) duidelijk te zijn gescheiden van het ‘besturen’ dan wel van de ‘uitvoering’. 2. De instelling dient continu te werken aan een optimale besteding van middelen zodat effectief en doelmatig wordt gewerkt aan het realiseren van de doelstelling. 3. De instelling streeft naar optimale relaties met belanghebbenden, met gerichte aandacht voor de informatieverschaffing en de registratie en verwerking van wensen, vragen en klachten.


Principe 1. Toezicht houden en Besturen Intern toezicht op bestuurlijke en/of uitvoerende taken Het bestuur van Dark & Light is het hoogste orgaan van de stichting en is eindverantwoordelijk voor de gang van zaken in de organisatie. Aangezien het bestuur een groot aantal taken en verantwoordelijkheden heeft gemandateerd aan de directeur van Dark & Light, heeft het een grotendeels toezichthoudende taak gekregen. In een door het bestuur vastgesteld directiereglement is omschreven welke besluiten de directeur rechtsgeldig kan nemen en welke besluiten de goedkeuring van het bestuur nodig hebben. Deze zijn ook in een volmacht verwoord in het register van de Kamer van Koophandel. Het bestuur vergadert minimaal vier maal per jaar in aanwezigheid van de directie. Het bestuur houdt toezicht door tijdens deze vergaderingen het jaarplan, de begroting, de jaarrekening en het jaarverslag vast te stellen. Bovendien wordt elke bestuursvergadering begonnen met een bezinnend onderwerp wat direct te maken heeft met de missie van Dark & Light. Gedurende het jaar heeft de directie regelmatig contact met de voorzitter, penningmeester en de secretaris van het bestuur. Het bestuur ontvangt vier maal per jaar een directieverslag wat een samenvatting geeft van alle lopende zaken van de primaire processen. Samenstelling van het bestuur Bij mutaties in het bestuur wordt op grond van de samenstelling en aan de hand van de vastgestelde bestuursprofielen en op basis van analyse van voor Dark & Light belangrijke ontwikkelingen, besloten tot het werven en selecteren van een nieuw bestuurslid. Volgens een vastgestelde procedure wordt bij een vacature een profielschets opgesteld. Kandidaten worden gezocht via het netwerk of het plaatsen van een advertentie in landelijke dagbladen. Tijdens de selectieprocedure worden met de kandidaten gesprekken gevoerd door verschillende bestuursleden in samenwerking met de directie. Het bestuur van

Dark & Light bestaat uit ten minste vijf personen. Benoeming tot bestuurslid geschiedt voor een periode van vier jaar. Er bestaat de mogelijkheid om twee keer te worden herbenoemd. Enkele feiten over het bestuur van Dark & Light: • Leden van het bestuur van Dark & Light ontvangen geen vergoeding; • Leden van het bestuur hebben geen zakelijke relaties met Dark & Light, zodat er geen sprake is of kan zijn van belangenverstrengeling; • Het bestuur hanteert vaste maanden waarin de relevante jaarstukken ter bespreking en goedkeuring worden geagendeerd en door de directeur worden aangeleverd. Evaluatie van het functioneren van directie en bestuurders • Jaarlijks wordt door twee leden van het bestuur, op grond van binnen het bestuur verzamelde informatie, een beoordelings- en functioneringsgesprek met de directeur gehouden. Dan wordt zonodig eveneens een wijziging in de bezoldiging van de directeur aangebracht. Tevens worden specifieke afspraken gemaakt voor het nieuwe jaar.

Gezocht via het netwerk

• Jaarlijks vindt er een besloten bestuursvergadering plaats en wordt het functioneren van de bestuursleden geëvalueerd. In deze vergadering komt tevens het functioneren van de directeur aan bod ter voorbereiding op het jaarlijkse beoordelingsgesprek. • De voorzitter spreekt bestuursleden aan indien er sprake is van meervoudige afwezigheid op vooraf geplande vergaderingen, of indien sprake is van disfunctioneren zoals thans beschreven is in het bestuursreglement en bestuursprofielschetsen.


Principe 2. Optimale besteding van middelen Het benoemen van richtinggevende doelstellingen op alle relevante gebieden en niveaus Door het vaststellen van het meerjarenbedrijfsplan en meerjarenbegroting en de daaruit voortvloeiende jaarplannen en begrotingen geeft het bestuur richting aan de doelstellingen van Dark & Light. Monitoring en evaluatie van de uitvoering van de interne processen Het monitoren en evalueren van de uitvoering van

Principe 3. Optimale relaties met belang­hebbenden Belanghebbenden van Dark & Light De achterban van Dark & Light in Nederland kan worden opgedeeld in de doelgroepen: particulieren, vermogensfondsen, bedrijven, kerken, serviceclubs, enz. Daarnaast worden Prisma, het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de Europese Commissie gezien als speciale relaties waarmee een duurzame samenwerking is opgebouwd. Inhoud en kwaliteit van de aan belanghebbenden verstrekte informatie Om de verschillende belanghebbenden goed te informeren biedt Dark & Light naast algemene infor­matie ook maatwerkrapportages aan per doelgroep. De inhoudelijke en financiële rapportages worden daarbij aangepast naar de behoeften en wensen van de belanghebbende. Wijze van informatieverstrekking De informatieverstrekking vindt plaats via verschillende uitingen: website, (digitale) nieuwsbrieven, sponsorrapportages, beurzen, folders, persberichten, kwartaal-

activiteiten vindt plaats door een kritische beoordeling van het jaarverslag en de koersrapportage die elk kwartaal wordt samengesteld. Ook het directieverslag geeft daarvoor informatie. Wat betreft de interne processen steunt het bestuur in belangrijke mate op de bevindingen van de directie en de penningmeester, de accountant, de ISO-certificeerder, het Ministerie van Buitenlandse Zaken en andere evaluatoren. In werking stellen van aanpassingen naar aanleiding van de evaluaties Verbeterpunten al dan niet op advies van de directie, accountant, ISO-certificeerder en andere evaluatoren worden in de bestuursvergaderingen behandeld.

magazine, beleidsplan en jaarverslag. Donoren krijgen door middel van halfjaarlijkse rapportages inzicht in de voortgang en bestedingen van de projecten die door hen worden ondersteund. Relevantie, duidelijkheid en toegankelijkheid van de informatie Om goed in te kunnen spelen op de informatiebehoeften van de belanghebbenden, zijn de diverse uitingen ondergebracht bij specialisten op de afdeling Fondsenwerving en voorlichting. De afdeling beschikt over twee doelgroepcoördinatoren en laat zich extern adviseren. Ideeën, opmerkingen, wensen en klachten van belanghebbenden Het marketing- en communicatiebeleid wordt voor een belangrijk deel door de belanghebbenden zelf bepaald. Met regelmaat vinden evaluaties, brainstormsessies en onderzoeken plaats om de behoeften en tevredenheid van elke doelgroep te kunnen inventariseren. Dark & Light is met andere woorden constant in dialoog met haar achterban om vraag en aanbod nog beter op elkaar af te kunnen stemmen. Klachten worden via de klachtenprocedure afgehandeld.


Organisatie Personeel Dark & Light spant zich in om de betrokkenheid en passie van de medewerkers te handhaven en waar mogelijk te verbeteren. Voor alle medewerkers zijn er persoonlijke ontwikkelingsplannen zodat zij kunnen groeien in die competenties die nodig zijn voor een organisatie die groeit. Ook in 2010 is gewerkt aan de implementatie en verankering van competentiemanagement. De personeelsomvang bedroeg in 2010 12,4 fte. Ook dit jaar kenmerkte de sfeer op kantoor zich door een goede teamgeest. Met veel passie is er gewerkt om de gestelde doelstellingen te behalen. Het verzuimpercentage is laag en bedroeg slechts 1,8%. De man/ vrouw verhouding is ongeveer gelijk.

66

Tabel 4.2 Overzicht medewerkers Naam

Functie

Omvang dienst­ verband in fte

Dhr. Drs. K. Aikes

programmacoördinator

1,00

Dhr. E. Akkerboom

hoofd marketing en fondsenwerving 1,00

Mw. Drs. B. Bos

programmacoördinator

0,90

Mw. M. van den Brink

interieurverzorgster

0,17

Mw. Drs. P. Bruijn-Rietveld programmacoördinator

0,90

Mw. Drs. V. Hendriks

junior programmacoördinator

0,90

Mw. K. Hol

secretaresse directie en programma’s

0,90

Dhr. G. Th. ten Hove

directeur

1,00

Dhr. B. Lont

communicatiemedewerker

1,00

Dhr. Ir. M. Nederveen

hoofd afdeling programma’s

1,06

Mw. Drs. M. Rijerse

junior programmacoördinator

0,90

Dhr. Ir. S. Schot, MBA

programmacoördinator / relatie­ beheer institutionele donoren

1,00

Mw. A. Thijssen

projectsecretaresse

0,67

Dhr. A. van Veldhuisen

financieel–administratief medewerker

1,00


Organigram

Bestuur

Directie Financiële administratie

Directiesecretariaat

Afdeling Programma’s

Afdeling Fondsenwerving en voorlichting

Projectsecretariaat

Een keer per maand is een teamvergadering gehouden waarbij algemene zaken werden besproken en personeelsleden elkaar op hoofdlijnen informeerden over hun werkzaamheden. Dark & Light typeert zichzelf als lerende organisatie.

Arbeidsvoorwaarden Dark & Light volgt de CAO Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening. Voor uitzonderingen op deze CAO geldt de eigen rechtspositieregeling. Medewerkers worden beloond op basis van een functiewaarderingssysteem en een inschaling conform de CAO. In 2008 is er een nieuwe CAO afgesloten die een looptijd heeft tot 2011. De afgesproken verhogingen zijn in 2010 doorgevoerd. De directeur wordt bezoldigd conform schaal 14 van de arbeidsvoorwaardenregeling. De totale

salariskosten van de directeur bedroegen € 91.000,- inclusief sociale lasten, pensioenlasten en overige lasten. De directeur is bestuurder van een vermogensfonds in Den Haag wat geen betrekking heeft op of een risico vormt voor de werkzaamheden bij Dark & Light.

Stagiaires Linda Versteegh heeft voor de afdeling Programma’s een model ontwikkeld voor het maken van contextanalyses. Laura Hofenk heeft stage gelopen op de afdeling Fondsenwerving en voorlichting.

Vrijwilligers

Kwaliteit en Interne controle

Dark & Light beschikt over enkele enthousiaste vrijwilligers die presentaties geven bij scholen en kerken, meehelpen bij evenementen of administratieve taken uitvoeren op kantoor. Er is een beleidsnotitie over het werken met vrijwilligers. Uitgangspunten bij dit beleid zijn een betere borging van de belangen van de vrijwilligers en een versterking van hun rechtspositie, onder meer door de invoering van een vrijwilligersovereenkomst. Dit maakt ook duidelijk wat er van beide partijen wordt verwacht.

Dark & Light heeft in 2010 veel inspanningen verricht om de administratieve organisatie en interne controle te versterken, met name de verbetering van het risicomanagement. Doel is om de toevertrouwde middelen zo effectief en efficiënt mogelijk te besteden ten bate van de doelstelling. Een adequate planning & controlecyclus is dan ook onontbeerlijk. De basis van de planning en controlecyclus wordt gevormd door het meerjarenbeleidsplan en de daarin geformuleerde risico’s.

67


In de risicoanalyse zijn de risico’s geïdentificeerd die het behalen van de belangrijkste doelstellingen in de weg zouden kunnen staan. Tevens is vastgesteld welke beheersingsmaatregelen beschikbaar zijn om zo veel mogelijk te voorkomen dat deze risico’s zich daadwerkelijk voordoen. Er heeft in 2010 een externe audit plaats gevonden door Ernst & Young om deze processen te toetsen. De aanbevelingen zijn besproken en verwerkt.

ISO-certificering Dark & Light is volgens de ISO 9001 norm gecertificeerd. Deze certificering stroomlijnt de interne en externe primaire processen die regelmatig worden getoetst en bijgesteld. Processen, procedures, werkinstructies en standaarddocumenten zijn opgenomen in het kwaliteits-

68

handboek dat de basis vormt voor het kwaliteitsbeheersingssysteem ISO 9001. Sander Schot was in de verslagperiode de kwaliteitsmedewerker die tot taak heeft de interne processen te bewaken en waar nodig aan te scherpen. In het verslagjaar is het handboek in zijn geheel herzien. In oktober heeft er een interne en externe audit plaats gevonden.

Klachten In 2010 zijn drie klachten geregistreerd tegen twee in 2009. De klachten zijn conform de klachtenprocedure afgehandeld, welke is opgenomen in het kwaliteitshandboek.

Milieu en maatschappelijke verantwoordelijkheid Dark & Light heeft geen apart beleid op het gebied van milieu of maatschappelijke verantwoordelijkheid

voor het kantoor in Veenendaal. Wel is het streven zo zuinig mogelijk om te gaan met energie en kantoormaterialen. Oud papier en restafval worden gescheiden. Het scheiden van plastic afval is niet gelukt, daar de gemeente niet inzamelt op het bedrijventerrein waar Dark & Light is gevestigd. Op kantoor worden fairtrade en biologische producten gebruikt. Dienstreizen in Europa worden zoveel mogelijk met de trein gedaan en vliegreizen worden CO₂ gecompenseerd door Climate Neutral Group.

Risicoanalyse Hiernaast worden de belangrijkste risico’s genoemd op het gebied van strategie, veiligheid, reputatie, operationaliteit, financiën en het voldoen aan wet- en regelgeving. Aan ieder risico is een interne beheersingsmaatregel gekoppeld.


Risicoanalyse Strategie Risico: Dark & Light werkt uitsluitend samen met lokale partnerorganisaties. Gebrek aan interne capaciteit is een risico voor succesvolle implementatie van de programma’s. Interne beheersing: er is een model ontwikkeld waarbij op vier niveaus wordt bepaald wat het ontwikkelings­ niveau van een organisatie is. Hierop kan een passend trainingstraject worden aangeboden. Als de interne capaciteit beperkt is wordt er gebruik gemaakt van consultants. Er is een netwerk van deskundigen die op meerdere terreinen worden ingezet.

Veiligheid Risico: interventies in (post-)conflictgebieden brengen risico’s met zich mee voor wat betreft de veiligheid van medewerkers. Interne beheersing: voor het werken in (post-)conflictgebieden is een beleidsdocument geschreven op het gebied van veiligheid dat voor elke reis wordt doorgenomen. Er is een veiligheidshandboek samengesteld wat bij calamiteiten in werking treedt. Minimaal een keer per jaar wordt er een casus geoefend.

Reputatie Risico: Dark & Light hecht veel belang aan het behoud van een goede reputatie. Het is goed om stil te staan bij het risico dat het geld niet wordt besteed waarvoor het is bedoeld. Dit kan tot imagoschade leiden. Interne beheersing: in het interne kwaliteitssysteem zijn procedures uitgewerkt om fraude actief tegen gaan. Ook voor de aanname van nieuwe

programma’s gelden criteria die dit voorkomen. Bij werkbezoeken wordt hier gestructureerd naar gekeken en worden de financiële en administratieve organisaties gecontroleerd. Bij projecten met een budget hoger dan € 68.000 is een accountantsrapport verplicht. Bij grotere partners worden de financiële systemen geanalyseerd door een financieel adviseur uit Nederland.

Operationaliteit Risico: door politieke spanningen, maatschappelijke omstandigheden of door een zeer slechte infrastructuur is het soms niet of in onvoldoende mate mogelijk om hulp te verlenen in de projectlanden. Interne beheersing: Dark & Light werkt uitsluitend met lokale partnerorganisaties die optimaal op de hoogte zijn van de lokale omstandigheden. Het kantoor in Nederland heeft regelmatig met hen contact om de operationaliteit te waarborgen voor zover dat kan. Risico: de thematische focus van de overheid, waarbij gehandicapten niet als kwetsbare groep worden aangemerkt, vormt een bedreiging in de continuïteit van financiering door overheidsinstanties. Interne beheersing: Dark & Light is lid van de Dutch Coalition on Disabil­ ity and Development (DCDD), een netwerkorganisatie die er hard aan werkt om de positie van mensen met een handicap onder de aandacht van de overheid te krijgen. Binnen de ICCO-alliantie pleit Dark & Light actief voor opname van mensen met een handicap in alle programma’s op het gebied van ontwikkelings­ samenwerking.

Financiën Risico: Om de programma’s te financieren zijn inkomsten nodig. Inkomsten kunnen tegenvallen of zelfs wegvallen met het risico dat de continuïteit van de programma’s gevaar loopt dan wel stagneert. De concurrentie op de fondsenwervingsmarkt is zwaar. Interne beheersing: Om deze financiële risico’s zoveel mogelijk te beperken, richt het beleid zich op spreiding van inkomsten uit de diverse groepen donoren. Door gedreven en slagvaardig te werk te gaan en door het leveren van kwaliteit wordt dit risico beperkt. Daarnaast is het besluit genomen een financiële buffer aan te leggen. Bovendien richt Dark & Light zich expliciet op doelgroepen die een duidelijke affiniteit hebben met de missie van de stichting. Om de inkomsten van de overheid te continueren wordt actief deelgenomen aan netwerken die beleidsbepalend zijn. Het financieel systeem genereert maandelijks de benodigde managementinformatie voor een adequate aansturing.

Wet- en regelgeving Risico: Er worden veel eisen gesteld aan goede doelen organisaties. Het is van eminent belang om de processen met betrekking tot het naleven van normen, gedragscodes, etc. te borgen binnen de organisatie. Interne beheersing: Dark & Light hecht grote waarde aan het behoud van het CBF-keurmerk en de ISOcertificering. Deze onafhankelijke toetsing door externe partijen inzake fondsbesteding en procesmatig werken versterkt het vertrouwen in Dark & Light bij bestaande en potentiële donoren.


5. Samenwerking

Wereldwijd is een trend waarneembaar dat organisaties niet meer op zichzelf staand hun werk doen, maar streven naar het leveren van toegevoegde waarde binnen grotere samenwerkingsverbanden. Dark & Light hecht grote waarde aan strategische partnerschappen teneinde de doelstellingen te realiseren en de effectiviteit van de organisatie te verhogen. Hierna volgt het overzicht van strategische partnerschappen.

Dutch Coalition on Disability and Development (DCDD) DCDD is een unieke en innovatieve Nederlandse netwerkorganisatie die streeft naar naleving van rechten en de emancipatie van mensen met een handicap in ontwikkelingslanden.

70

Deze organisatie wil dat er beleidsmatig rekening gehouden wordt met de behoeften van mensen met een handicap. Om meer bewustwording te creĂŤren, organiseert DCDD bijeenkomsten met deskundigen en beleidsmakers. Dark & Light participeert in twee werkgroepen van DCDD.

International Disability and Development Consortium (IDDC) IDDC is een Europees consortium van ontwikkelingsorganisaties die mensen met een handicap ondersteunen in meer dan 100 landen. In mei 2010 is Dark & Light volledig lid geworden


IDDC. Voorheen participeerde de stichting ook al, door vertegenwoordiging via DCDD en LICHT FÜR DIE WELT Oostenrijk.

International Centre for Eye Health (ICEH) Dark & Light ondersteunt het International Centre for Eye Health (ICEH) van de London School of Hygiene & Tropical Medicine. Deze organisatie zet zich in om de kwaliteit van oogzorg in arme landen te verhogen. ICEH voorziet oogheelkundig medewerkers in ontwikkelingslanden van

medische vakinformatie, voornamelijk via het vakblad Community Eye Health Journal. Ook doet zij onderzoek naar de preventie en behandeling van blindheid en stelt deze kennis beschikbaar voor de gehele beroepsgroep.

LICHT FÜR DIE WELT Om effectiviteit en efficiëntie te verhogen is er in de verslagperiode in een aantal projectlanden nauw samengewerkt met de Oostenrijkse organisatie LICHT FÜR DIE WELT. Dark & Light heeft daarin de algehele

coördinatie in Nepal en Soedan. LICHT FÜR DIE WELT Oostenrijk coördineert de programma’s in Ethiopië en Pakistan. Het voordeel van deze samenwerking kwam in 2010 tot uiting in de aanpak van noodhulp in getroffen gebieden in Pakistan. LICHT FÜR DIE WELT Oostenrijk coördineerde daarin de hulp met de plaatselijke partners en zorgde voor de communicatie en rapportage naar Dark & Light. Begin maart 2010 is er een bezoek gebracht aan LICHT FÜR DIE WELT Oostenrijk om ook op het gebied van fondsenwerving nauwer

71


samen te werken. In de bestuursvergadering van december 2010 is besloten om de samenwerking te formaliseren door toe te treden tot de confederatie LIGHT FOR THE WORLD, waar LICHT FÜR DIE WELT Oostenrijk deel van uitmaakt.

Prisma Dark & Light is lid van vereniging Prisma. Dit is een koepelorganisatie van christelijke ontwikkelingsorganisaties die armoedebestrijding als gemeenschappelijk doel hebben. In dit samenwerkingsverband worden gemeenschappelijke thema’s besproken. Ook komt Prisma op voor de belangen van de lidorganisaties. Via Prisma is Dark & Light vertegenwoordigd in Partos, de brancheorganisatie voor ontwikkelingssamenwerking. Met regelmaat maakt Dark & Light gebruik van trainingsmogelijkheden die worden aangeboden.

ICCO-alliantie De ICCO-alliantie is een samenwerking van ICCO, Edukans, Share People, KerkinActie, Oikocredit en Prisma. Via Prisma ontvangt Dark & Light subsidie van de Nederlandse overheid voor projecten op het gebied van basisgezondheidszorg. De subsidie in het kader van MFS-1 liep in 2010 af. De aanvraag voor overheidsfinanciering voor de periode 2011-2015 (MFS-2) is in het verslagjaar goedgekeurd.

Personele Samenwerking met Ontwikkelingslanden (PSO) Vereniging PSO richt zich op capaciteitsopbouw van maatschappelijke organisaties in ontwikkelingslanden. PSO werkt hieraan door Nederlandse

72

organisaties en hun partners in ontwikkelingslanden te ondersteunen met kennisontwikkeling, dienstverlening en financiering. In 2010 heeft Dark & Light een voorstel voor een Thematisch Leerprogramma (TLP) ingediend bij PSO op het gebied van inclusie van mensen met een handicap in de programma’s van andere Nederlandse ontwikkelingsorganisaties. Dit TLP zal een belangrijk onderdeel uitmaken van de nieuwe strategie van Dark & Light in de komende jaren.

Regional Alliance for Inclusive Societies and Empowerment (REALISE) De REALISE-alliantie bestaat uit de organisaties VSO, Heifer, stichting Dir en Dark & Light. De aanvraag van REALISE voor overheidsfinanciering voor de periode 2011-2015 (MFS-2) is in het verslagjaar afgewezen. Ook het ingediende bezwaar door de penvoerder van deze alliantie, VSO Nederland, is in oktober 2010 definitief afgewezen. Om het bestaande plan toch doorgang te laten vinden, wordt er nu naar andere donoren gezocht.

VISION2020 VISION2020 is een wereldwijd initiatief van de Wereldgezondheidsorganisatie en de International Agency for the Prevention of Blindness om vermijdbare blindheid de wereld uit te helpen. In 2020 moet vermijdbare blindheid compleet zijn uitgebannen. Met financiële steun van Dark & Light voert VISION2020 wereldwijd lobby bij overheden om werk te maken van deze doelstelling. In diverse landen levert Dark & Light een

bijdrage aan het nationale oogzorgprogramma.

European network of Christian Organisations in Relief and Development (EU-CORD) Dark & Light is lid van EU-CORD, een platform van 22 christelijke ontwikkelingsorganisaties in Europa. EU-CORD vertegenwoordigt haar leden bij netwerkorganisaties VOICE en CONCORD vergaderingen. Zij vormt tevens een belangrijke schakel tussen de leden en EU-vertegenwoordigers en verschaft belangrijke informatie betreffende mogelijkheden voor subsidieaanvragen. Dark & Light participeert in de werkgroep Technical & Vocational Education & Training om het belang van vaktraining bij de Europese Commissie onder de aandacht te brengen. EUCORD is lid van IDDC en ondersteunt de lobby voor inclusie van mensen met een handicap in de ontwikkelingsprogramma’s van de EU.

Europese Commissie (EC) Dark & Light heeft verschillende programma’s in samenwerking met en gefinancierd door de Europese Commissie (EC). In Bangladesh is een voedselzekerheidprogramma opgezet, samen met ICCO en Leprazending voor de periode 2009-2013. Daarnaast heeft partnerorganisatie SERVE in Afghanistan een door de EC gesubsidieerd programma voor drie jaar. In september 2010 werd een voorstel goedgekeurd voor inclusief onderwijs in Zuid-Soedan samen met de lokale partners in het gebied. Tenslotte, in oktober 2010 ontving Dark & Light de goedkeuring voor


een voorlichtingscampagne om het belang van mensen met een handicap binnen de Millenniumontwikkelingsdoelen te onderstrepen. In dit driejarig programma neemt LIGHT FOR THE WORLD de leiding en wordt samengewerkt met DCDD en enkele andere Europese organisaties.

Ministerie van Buitenlandse Zaken Via de ICCO-alliantie ontvangt Dark & Light MFS-1 en MFS-2 subsidie. Dark & Light participeert in de werkgroep onderwijs in postconflict gebieden die

is opgericht ter gelegenheid van de ondertekening van de Schoklandakkoorden. In deze werkgroep wordt intensief nagedacht en onderzocht hoe in deze gebieden het onderwijs opgezet kan worden. Daarnaast participeert Dark & Light in de werkgroep vaktraining (Learn4Work). De inbreng van Dark & Light in de werkgroepen is het verbeteren van de toegang voor gehandicapten binnen onderwijs en vaktrainingen.

Leprastichting Dark & Light heeft met Leprastich-

ting in Nigeria een gezamenlijk oogzorgprogramma opgezet tot eind 2014.

Micha Nederland Micha Nederland ondersteunt kerken en (groepen) christenen in Nederland om vanuit het geloof in Christus hun verantwoordelijkheid te nemen voor armoede en onrecht in deze wereld, dichtbij en ver weg en samen een duurzamer levensstijl te ontwikkelen. Sinds 2010 steunt Dark & Light de activiteiten van Micha Nederland.

73


6. FinanciĂŤn


In 2010 is het werk van Dark & Light gegroeid. De totale besteding aan de doelstelling was ruim € 5,5 miljoen. Daarvan is € 5,1 miljoen (91 %) direct besteed aan de projecten in Afrika en Azië. De groei van de baten van € 4,3 miljoen in 2009 naar ruim € 5,0 miljoen in 2010 is verheugend al was het niet voldoende om de groei van het werk bij te houden. Het nadelig resultaat over 2010 is daardoor bijna € 502.000.

Kasstroomoverzicht

Bedragen x € 1.000

Kas en banktegoeden op 1 januari 2010

2.082

Inkomende kasstroom afschrijvingen bestemde fondsen particulieren

5 1.186 629

kerken

88

legaten en nalatenschap

12

onbestemde fondsen scholen

3 19

serviceclubs

59

optiekbranche

49 124

verkoop obligaties

85

rente

22

overheidssubsidie

De inkomende kasstroom bedroeg in 2010 € 4,7 miljoen en de uitgaande kasstoom was € 5,0 miljoen. In het kasstroomoverzicht staan de inkomende en de uitgaande kasstromen.

443

bedrijven

diversen

Kasstromen

Het werk is gegroeid

882

EU subsidie

374

bijdrage collega organisaties

784

Totaal inkomende kasstroom

4.764

Totaal beschikbaar

6.846

Uitgaande kasstroom kantoorkosten loonkosten huisvestingkosten

80 813 29

vooorlichtingskosten

129

fondswervingskosten

244

bestuurskosten projecten trainingen reiskosten buitenland

2 3.576 9 59

seminar

17

evaluatie en capaciteitsopbouw

60

Totaal uitgaande kasstroom

5.018

Kas en banktegoeden op 31 december 2010

1.828

Van de ontvangen middelen is bijna een kwart afkomstig van bestemde fondsen. De bijdragen van de overheid en de EU omvatten samen eveneens een kwart van de inkomsten. Met name de toekenning van een subsidie van de EU is een verheugende ontwikkeling die enige compensatie biedt voor de teruglopende bijdragen van de Nederlandse overheid. De genoemde bijdragen van collega organisaties houden verband met de gemaakte afspraken met LICHT FÜR DIE WELT Oostenrijk.

75


Fondsenwerving

Budget per land Het budget van de middelen aan de projecten per land staat in de onderstaande grafiek:

Afghanistan

Nederland

Bangladesh

Nigeria

Cambodja

Pakistan

Ethiopië

Filippijnen

Indonesië

Soedan

Myanmar (Birma)

Tanzania

Nepal

Landenoverstijgend

Budget per soort activiteit Het budget van de middelen kan ook worden ingedeeld naar soort activiteit. De volgende grafiek geeft dat aan:

Een belangrijk deel van de inkomsten is afkomstig van particulieren, bedrijven, kerken en bestemde en onbestemde fondsen. Deze betrokkenheid is en blijft van groot belang voor de projecten in Afrika en Azië. De betrokkenheid van de donateurs is groot en daardoor zijn de inkomsten, ook in een moeilijk economisch jaar als 2010, op peil gebleven. Ook in de toekomst zullen de donaties van particulieren, fondsen, kerken en bedrijven meer dan ooit nodig zijn om de continuïteit van het werk te verzekeren. De kosten van fondsenwerving in het jaar 2010 bedroegen € 238.000. Dat is 7,2 procent van de inkomsten die door middel van fondsenwerving zijn ontvangen. Dit getal is 1,9 procent lager dan in het voorgaande jaar. Het door het bestuur vastgestelde streefgetal voor Dark & Light is maximaal 10 procent. De realisatie ligt hier dus ruim onder en is veel lager dan de door het CBF genoemde 25 procent als maximum.

Beheer en administratie De kosten voor beheer en administratie waren in 2010 € 94.000. Dat is 6,5 procent van de totale kosten voor de organisatie in Nederland.

Stelselwijziging

Capaciteitsopbouw

Slechtziendheid

Oogzorg

Medisch

Onderwijs

Revalidatie

Voedselzekerheid

Onderzoek

Tot 2010 had Dark & Light de gewoonte om verplichtingen als een last op te nemen in de jaarrekening zodra de overeenkomst met de partner organisatie werd getekend. Meestal is de uiteindelijke uitvoering en betaling van het project pas in het daaropvolgend jaar. Vanaf 2010 wordt een projectverplichting pas opgenomen in de staat van baten en lasten als de

uitvoering van het project loopt en er daadwerkelijk betalingen gedaan worden aan de partnerorganisatie in Afrika of Azië. Deze wijziging heeft eenmalig gevolgen voor de cijfers op de balans en voor het resultaat. De reserve neemt hierdoor toe tot ruim € 1,9 miljoen. Het resultaat over 2010 is door deze aanpassing wel eenmalig nadelig beïnvloed. De aanpassing is gedaan in overleg met de accountant om ieder jaar de lopende inkomsten en de lopende uitgaven beter met elkaar te kunnen vergelijken.

Resultaat Het beleid van Dark & Light is gericht op evenwicht tussen de inkomsten en uitgaven. In 2010 is het nadelige resultaat bijna € 502.000. Dat heeft voor een belangrijk deel te maken met de stelselwijziging die hierboven is beschreven. Door dezelfde stelselwijziging is de stand van de reserve per einde 2010 ruim € 1,9 miljoen. De doelstelling van het bestuur is om geleidelijk een continuïteitsreserve op te bouwen. De algemene richtlijn van de Vereniging voor Fondsenwervende Instellingen (VFI) is dat de continuïteitsreserve maximaal 150 procent van de jaarlijkse uitgaven van de werkorganisatie mag bedragen. Het bestuur hanteert deze richtlijn als streefdoel. Een belangrijke randvoorwaarde bij de vorming van een dergelijke reserve is het uitgangspunt dat de lopende uitvoering van de doelstelling hieronder niet te lijden mag hebben. Dit onderstreept het belang van een groei van de bijdragen aan Dark & Light.


Treasurybeleid De middelen van de continuïteitsreserve en andere tijdelijk beschikbare middelen worden uitsluitend belegd op een spaarrekening of depositorekening van een Nederlandse bank. Met deze middelen worden baten gerealiseerd die ten goede komen aan het werk van de projecten en wordt het risico van verlies op de hoofdsom welhaast uitgesloten. Dankzij belegging in deposito’s bij gerenommeerde banken heeft kredietcrisis geen effect gehad op de waarde van de beleggingen. De portefeuille met beursgenoteerde obligaties met een omvang van € 85.000 is in 2010 verkocht. De directeur heeft de van het bestuur gedelegeerde bevoegdheid om overboekingen tussen de rekening courant en de depositorekening uit te

voeren. Daarmee wordt bereikt dat tijdelijk overtollige middelen op een administratief eenvoudige manier snel rentedragend kunnen worden belegd.

Uitgangspunten voor de jaarrekening Bij de opstelling van de jaarrekening worden de volgende uitgangspunten gehanteerd. • Gelden die zijn toegezegd aan projecten worden verwerkt in de staat van baten en lasten zodra het project is gestart en er daadwerkelijk betaling worden gedaan. • Het verschil tussen de baten uit de fondsenwerving en de aan de doelstelling bestede middelen wordt toegevoegd (bij een overschot) dan wel onttrokken (bij een tekort) aan

het vrij besteedbaar vermogen. • Nalatenschappen worden opgenomen in de jaarrekening zodra de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld. • De baten worden toegerekend aan het jaar waarin deze zijn ontvang­ en. De lasten aan het jaar waarop ze betrekking hebben. De staat van baten en lasten geeft inzicht in welke kosten toegerekend worden aan de fondsenwerving, de kosten van beheer en administratie en de kosten van het realiseren van de algemene doelstelling. In bijlage 4 treft u de goedkeurende accountantsverklaring aan. De gecomprimeerde Staat van baten en Lasten en een beknopte versie van de balans is in bijlage 5 opgenomen.

77


7. Toekomstige ontwikkelingen

Beleid In december 2010 is het nieuwe beleidsplan ‘Samen Sterker’ 20112015 door het bestuur aanvaard. Dit document bevat een analyse van de huidige positie van Dark & Light en er worden strategische kaders neergezet voor de komende vijf jaar op het gebied van: organisatie, programma’s, voorlichting, fondsenwerving, samenwerking en financiën. In het jaarplan 2011 wordt het nieuwe beleidsplan als uitgangspunt genomen.

Internationale samenwerking In 2011 zal Dark & Light toetreden tot LIGHT FOR THE WORLD, een

78

confederatie van Europese ontwikkelingsorganisaties op het gebied van oogzorg en inclusie van mensen met een handicap in ontwikkelingslanden. Het doel is samenwerken in programma’s, verhogen van effectiviteit en efficiëntie en het stimuleren van leren in netwerkverband. De leden van de confederatie kunnen gebruik maken van elkaars expertise. LICHT FÜR DIE WELT Oostenrijk is bijvoorbeeld sterk in lobby bij overheden, de Europese Commissie en de Verenigde Naties. Dark & Light zal bijdragen aan de confederatie met de expertise op het gebied van advisering van collegaorganisaties over inclusie van mensen met een handicap in reguliere hulp-

programma’s. Als uitvloeisel van de toetreding zal Dark & Light haar organisatienaam wijzigen naar LIGHT FOR THE WORLD Nederland per 1 januari 2012.

Programma’s In 2011 wordt gestart met verbetering van de kennisontwikkeling en het kennisbeheer van Dark & Light. Binnen de LIGHT FOR THE WORLD confederatie wordt beleid ontwikkeld op het gebied van bescherming van kinderen en preventie van misbruik. Daarnaast wordt beleid gemaakt voor fraudepreventie. Waar nodig worden verbeteringen in de interne systemen doorgevoerd.


In samenwerking met de ICCO-alliantie en andere Prisma-leden wordt het gezamenlijke programma opgestart dat door de Nederlandse overheid wordt gefinancierd.

Gestart met het verbeteren

In Afghanistan en Bangladesh zullen nulmetingen worden uitgevoerd. Daarmee kan na vijf jaar de impact van de programma’s worden gemeten. In Zuid-Soedan wordt een

nulmeting voor het door de Europese Commissie gefinancierde project voor inclusief onderwijs uitgevoerd. Er zal meer aandacht worden besteed aan het ondersteunen van partnerorganisaties bij het versterken van hun eigen organisatie. Daarvoor zullen partners geholpen worden om organisatieanalyses uit te voeren om sterke en zwakke punten in kaart te brengen en verbeteringen in gang te zetten.

FinanciĂŤn Dark & Light wordt geconfronteerd met een aanmerkelijke verlaging van de subsidie van het Ministerie van

Buitenlandse Zaken. De aanvraag voor MFS-2 via de ICCO-alliantie is weliswaar toegewezen, maar voor een lager bedrag dan was gehoopt. In de aanvraag was al rekening gehouden met een forse bezuiniging door de Nederlandse overheid. De uiteindelijke toekenning was echter 42% lager dan onder MFS-1. Concreet betekent dit dat in 2011 een aantal projecten wordt geschrapt of met een aanmerkelijk lager budget te maken krijgt. Dark & Light betreurt de bezuinigingen en zal waar mogelijk de pijn voor de projecten evenredig verdelen. Waar mogelijk wordt naar alternatieve financiering gezocht.

79


Bijlage 1 Projecten 2011

80

Project nr.

Partner

Land

Thema

0227-1-ICO

International Council of Opthalmology - Task Force on URE

Nigeria

Medical

Budget € 73.354

0250-1-D&L Sudan

Dark & Light coordination office Sudan

Sudan

Medical

€ 61.000

0261-1-CDD

Centre for Disability in Development

Bangladesh

Capacity building

0210-2-DLBC

Dark & Light Blind Care

Bangladesh

Comprehensive

0239-1-D&L Sudan

Dark & Light coordination office Sudan

Sudan

Education

€ 107.097

0242-1-Perdhaki

Perdhaki

Indonesia

Medical

€ 153.781

0243-1-NNJS

Nepal Netra Jyoti Sangh

Nepal

Capacity building

€ 5.000

0245-1-LAICO

LAICO

Bangladesh

Capacity building

€ 8.492

0255-1-DLBC

Dark & Light Blind Care

Netherlands

Capacity building

€ 20.000

0135-2-KCCO

Kilimanjaro Centre for Community Ophthalmology

Tanzania

Medical

€ 8.873

0148-2-Serve

Serve

Afghanistan

Medical

€ 229.877

€ 6.000 € 8.000

0160-2-TSDCBD

Technical & Skill Development Center f.t. Blind & Disabled

Nepal

Education

0177-2-CMA

Christian Mission Aid

Sudan

Medical

€ 550.000

€ 137.132

0196-2-DLBC

Dark & Light Blind Care

Netherlands

Capacity building

€ 136.573

0198-1-LSHTM

LSHTM/ ICEH

United Kingdom

Medical

€ 30.000

0200-1-CSF

Child Sight Foundation

Bangladesh

Medical

€ 25.678

0202-1-AAA

Arkangelo Ali Association

Sudan

Medical

€ 101.894

0204-1-TFS

Together for Sudan-Bishop Mubarak Fund

Sudan

Medical

€ 75.066

0205-1-TFS

Together for Sudan-Bishop Mubarak Fund

Sudan

Medical

€ 31.501

0206-1-ABC

Association of the Blind in Cambodia

Cambodia

Rehabilitation

€ 50.000

0207-1-Krousar Thmey

Krousar Thmey

Cambodia

Low Vision/Refraction

€ 15.307

0208-2-Caritas Nepal

Caritas Nepal

Nepal

Comprehensive

€ 61.451

0210-2-Mitra Netra

Yayasan Mitra Netra

Indonesia

Education

€ 63.333

0211-2-Mitra Netra

Yayasan Mitra Netra

Indonesia

Capacity building

0212-2-RBI

Resources for the Blind Inc.

Philippines

Comprehensive

0213-1-ECS

Episcopal Church of Sudan, Diocese of Yei

Sudan

Medical

€ 43.846

0214-1-Serve

Serve

Afghanistan

Rehabilitation

€ 57.692

€ 5.738 € 105.000


Project nr.

Partner

Land

Thema

0216-1-Effata

Effata

Nigeria

Medical

Budget € 12.250

0218-1-IRIS

IRIS

Cambodia

Medical

€ 85.862

0219-1-ENOVIB

Ethiopian Network of Organisations of/for the Visually Impaired and the Blind

Ethiopia

Capacity building

€ 15.000

0220-2-RBI

Resources for the Blind Inc.

Philippines

Comprehensive

€ 93.133

0221-1-Salu

Salu Self Help Blind & Handicapped Association

€ 12.500

Ethiopia

Rehabilitation

0222-2-Ruang Bermain Ruang Bermain/Veronica Sutedja

Indonesia

Education

€ 3.188

0224-1-Maya Thomas

India

Capacity building

€ 2.000

Dr. Maya Thomas

0230-3-CHEF Afgh

CHEF Afghanistan

Afghanistan

Medical

€ 43.538

0232-2-KCCO

Kilimanjaro Centre for Community Ophthalmology

Tanzania

Low Vision/Refraction

€ 69.301

0233-1-RBI

Resources for the Blind Inc.

Philippines

Medical

€ 18.657

0234-1-NLR

Leprastichting Nigeria

Nigeria

Medical

€ 61.818

0240-1-SEM

Sudan Evangelical Mission(SEM)

Sudan

Rehabilitation

€ 63.462

0241-1-SEM

Sudan Evangelical Mission(SEM)

Sudan

Medical

€ 55.724

0245-1-CSF

Child Sight Foundation

Bangladesh

Medical

€ 27.315

0246-2-CHIP

Civil Society HID Programme

Pakistan

Rehabilitation

€ 51.207

0247-1-RDRS

RDRS Bangladesh

Bangladesh

Food Security

€ 485.765

0251-1-Grarbet

Grarbet Tehadiso Mahber

Ethiopia

Medical

€ 90.000

0252-1-D&L Sudan

Dark & Light coordination office Sudan

Sudan

Capacity building

€ 79.892

0253-1-DLBC

Dark & Light Blind Care

Netherlands

Capacity building

€ 120.882

0254-1-DLBC

Dark & Light Blind Care

Netherlands

Capacity building

€ 20.000

0258-1-Bhakti Luhur

Yayasan Bhakti Luhur

Indonesia

Education

€ 71.201

0259-1-CDD

Centre for Disability in Development

Bangladesh

Capacity building

€ 59.152

0261-1-CSF

Child Sight Foundation

Bangladesh

Capacity building

€ 8.656

0263-1-CHEF

CHEF International

Pakistan

Emergency Relief

€ 160.000

0264-1-IAM

International Assistance Mission

Afghanistan

Capacity building

€ 46.000

81


Bijlage 2 Verantwoordingsverklaring Deze verklaring is opgesteld conform de nieuwe ‘Richtlijn 650’ voor fondsenwervende instellingen van de Raad voor de Jaarverslaggeving. De verantwoordingsverklaring is onderdeel van de nieuwe richtlijnen van het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF). In dit bestuursverslag is de verantwoordingsverklaring integraal opgenomen.

Drie principes Het bestuur van Dark & Light onderschrijft de volgende principes: 1. Binnen de instelling dient de functie ‘toezicht houden’ (vaststellen of goedkeuren van plannen, en het kritisch volgen van de organisatie en haar resultaten) duidelijk te zijn gescheiden van het ‘besturen’ dan wel van de ‘uitvoering’. 2. De instelling dient continu te werken aan een optimale besteding van middelen zodat effectief en doelmatig wordt gewerkt aan het realiseren van de doelstelling. 3. De instelling streeft naar optimale relaties met belanghebbenden, met gerichte aandacht voor de informatieverschaffing en de registratie en verwerking van wensen, vragen en klachten.

82

1. Principe Toezicht houden en Besturen Hoe is intern toezicht op bestuurlij­ ke en/of uitvoerende taken geor­ ganiseerd en hoe wordt daaraan uitvoering gegeven? Het bestuur van Dark & Light is het hoogste orgaan van de stichting en is eindverantwoordelijk voor de gang van zaken in de organisatie. Aangezien het bestuur een groot aantal taken en verantwoordelijkheden heeft gemandateerd aan de directeur van Dark & Light, heeft het een grotendeels toezichthoudende taak gekregen. In een door het bestuur vastgesteld directiereglement is omschreven welke besluiten de directeur rechtsgeldig kan nemen en welke besluiten de goedkeuring van het

bestuur nodig hebben. Deze zijn ook in een volmacht verwoord in het register van de Kamer van Koophandel. Het bestuur vergadert minimaal vier maal per jaar in aanwezigheid van de directie. Het bestuur houdt toezicht door tijdens deze vergaderingen het jaarplan, de begroting, de jaarrekening en het jaarverslag vast te stellen. Bovendien wordt elke bestuursvergadering begonnen met een bezinnend onderwerp wat direct te maken heeft met het werkveld waarbinnen wij opereren. Gedurende het jaar heeft de directie regelmatig contact met de voorzitter, penningmeester en de secretaris van het bestuur. In 2010 heeft het bestuur vier maal vergaderd. Daarnaast vonden vier voorbesprekingen plaats tussen de bestuursvoorzitter en de directeur, onder meer ter


vaststelling van agendapunten van de bestuursvergaderingen. Naast het goedkeuren van de jaarstukken (jaarverslag, jaarrekening en jaarplan) en het bedrijfsplan 2011-2015 zijn onder meer de volgende onderwerpen in het bestuur aan de orde gekomen: • Bespreking en goedkeuring diverse beleidsnotities. • Bespreking van de werkbezoeken en gehouden evaluaties • Personeelszaken en ontwikkelingen binnen de CAO • Voortgangsrapportages ieder kwartaal: financieel en uitvoering jaarplan. • Bespreking en goedkeuring extern evaluatierapport en financiële eindrapportage accountant. • Bespreking van het Medefinancieringsstelsel (MFS) • Bespreking van de samenwerking met overige stakeholders. • Rekruteren van een nieuw bestuurslid • Toetreding tot de Confederatie Light for the World Het bestuur ontvangt 4 maal per jaar een directieverslag wat een samenvatting geeft van alle lopende zaken van de primaire processen. Hoe wordt er gewerkt aan een opti­ male samenstelling van het bestuur en een eventueel toezichthoudend orgaan? Bij mutaties in het bestuur wordt op grond van de samenstelling en aan de hand van de vastgestelde bestuursprofielschetsen en op basis van analyse van voor Dark & Light belangrijke ontwikkelingen, besloten tot het werven en selecteren van een nieuw bestuurslid. De werving geschiedt via eigen netwerk en /of via advertentie

in een krant. Het rooster van aftreden is te zien in hoofdstuk 4. Het bestuur van Dark & Light moet uit ten minste vijf personen bestaan. Benoeming tot bestuurslid geschiedt voor een periode van vier jaar. Er bestaat de mogelijkheid om twee keer te worden herbenoemd. Het overzicht in hoofdstuk 4 toont de samenstelling van het bestuur in 2010. Enkele feiten over het bestuur van Dark & Light op een rij: • Leden van het bestuur van Dark & Light ontvangen geen vergoeding. • Leden van het bestuur hebben geen zakelijke relaties met Dark & Light, zodat er geen sprake is of kan zijn van belangenverstrengeling. • Het bestuur hanteert vaste maanden waarin de relevante jaarstukken ter bespreking en goedkeuring worden geagendeerd en door de directeur worden aangeleverd. Hoe wordt het functioneren van directie, bestuurders en eventuele toezichthouders geëvalueerd? • Jaarlijks wordt door twee leden van het bestuur, op grond van binnen het bestuur verzamelde informatie, een beoordelings- en functioneringsgesprek met de directeur gehouden. Dan wordt zonodig eveneens een wijziging in de bezoldiging van de directeur aangebracht. Tevens worden specifieke afspraken gemaakt voor het nieuwe jaar. Dit gesprek heeft plaats gehad in december 2010. • Jaarlijks vindt er een besloten bestuursvergadering plaats en wordt het functioneren van de bestuursleden geëvalueerd. In deze vergadering komt tevens

het functioneren van de directeur aan bod ter voorbereiding op het jaarlijkse beoordelingsgesprek. • De voorzitter spreekt bestuursleden aan indien er sprake is van meervoudige afwezigheid op vooraf geplande vergaderingen, of indien sprake is van disfunctioneren zoals thans beschreven is in het bestuursreglement en bestuursprofielschetsen. In 2010 heeft de voorzitter geen bestuursleden hoeven aan te spreken op dit punt.

2. Principe Optimale besteding van middelen Hoe worden de richtinggevende doelstellingen op alle relevante gebieden en niveaus benoemd? Door het vaststellen van het meerjarenbedrijfsplan en meerjarenbegroting en de daaruit voortvloeiende jaarplannen en begrotingen geeft het bestuur richting aan de doelstellingen van Dark & Light. Hoe wordt de uitvoering van de interne processen gemonitord en geëvalueerd? Het monitoren en evalueren van de uitvoering van activiteiten vindt plaats door een kritische beoordeling van het jaarverslag en de koersrapportage die elk kwartaal wordt samengesteld. Ook het directieverslag geeft daarvoor additionele informatie. Wat betreft de interne processen steunt het bestuur in belangrijke mate op de bevindingen van de directie en de penningmeester, de accountant, de ISO-certificeerder, het Ministerie van Buitenlandse Zaken en andere evaluatoren.

83


Hoe worden de aanpassingen in werking gesteld naar aanleiding van de evaluaties? Verbeterpunten al dan niet op advies van de directie, accountant, ISOcertificeerder en andere evaluatoren worden in de bestuursvergaderingen behandeld.

3. Principe Optimale relaties met belanghebbenden Wie zijn de belanghebbenden van Dark & Light? De achterban van Dark & Light in Nederland kan worden opgedeeld in vier specifieke doelgroepen: particulieren, vermogensfondsen, bedrijven, kerken, service clubs, enz. Daarnaast worden Prisma en het Ministerie van Buitenlandse Zaken gezien als speciale relaties waarmee een duurzame financiering en samenwerking is opgebouwd. Wat is de inhoud en kwaliteit van de aan belanghebbenden verstrekte informatie? Om de verschillende belanghebbenden goed te informeren, biedt Dark &

84

Light naast algemene informatie ook maatwerkrapportages aan per doelgroep. De inhoudelijke en financiële rapportages worden daarbij aangepast aan de behoeften en wensen van de belanghebbende. Op welke wijze wordt informatie verstrekt? De informatieverstrekking vindt plaats via verschillende uitingen: website, (digitale) nieuwsbrieven, sponsorrapportages, beurzen, folders, musical, persberichten, kwartaalmagazine, jaarplan en jaarverslag. Donoren krijgen door middel van halfjaarlijkse rapportages inzicht in de voortgang en bestedingen van de projecten die door hen worden ondersteund. Is de communicatie zodanig inge­ richt dat de informatie relevant, duidelijk en toegankelijk is voor belanghebbenden? Om goed in te kunnen spelen op de informatiebehoeften van de belanghebbenden, zijn de diverse uitingen ondergebracht bij specialisten op de afdeling marketing en communica-

tie. De afdeling beschikt over twee doelgroepcoördinatoren en laat zich extern adviseren. Op welke manier gaat Dark & Light om met ideeën, opmerkingen, wensen en klachten van belangheb­ benden? Het marketing- en communicatiebeleid wordt voor een belangrijk deel door de belanghebbenden zelf bepaald. Met regelmaat vinden evaluaties, brainstormsessies en onderzoeken plaats om de behoeften en tevredenheid van elke doelgroep te kunnen inventariseren. Dark & Light is met andere woorden constant in dialoog met haar achterban om vraag en aanbod nog beter op elkaar af te kunnen stemmen. Klachten worden conform ISO-richtlijnen nauwgezet genoteerd en afgehandeld via de procedure klachtenbehandeling. In 2010 zijn er 5 geregistreerde klachten ontvangen van donateurs. Henk van der Eijk Voorzitter bestuur Stichting Dark & Light Veenendaal, 20 juni 2011


Bijlage 3 Begroting 2011

Rubriek

Omschrijving

40

Kantoorkosten

41

Personeelskosten

42

Huisvestingskosten

Bedrag 72.000 886.300 28.130

43

Kosten voorlichting

181.000

44

Kosten fondswerving

325.000

45

Algemene kosten

46

Diverse activiteiten

50/51

80/85

2.000 63.000

Projecten

4.190.000

Totaal Generaal uitgaven

5.747.430

Inkomsten algemeen

3.395.000

86

Ontvangen renten

88

Ontvangen subsidies

2.549.000

Totaal Generaal ontvangsten

5.994.000

Toevoeging aan reserves

50.000

246.570

85


Bijlage 4 Accountantsverklaring Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: het bestuur en de directie van Stichting Dark & Light Blind Care, Veenendaal Arnhem, 28 juni 2011 Bijgesloten samengevatte jaarrekening, bestaande uit de samengevatte balans per 31 december 2010, de samengevatte staat van baten en lasten voor het jaar geëindigd op 31 december 2010 met bijbehorende toelichtingen, zijn ontleend aan de gecontroleerde jaarrekening van Stichting Dark & Light Blind Care. Wij hebben een goedkeurend oordeel verstrekt bij die jaarrekening in onze controleverklaring van 28 juni 2011. De samengevatte jaarrekening bevat niet alle toelichtingen die zijn vereist op basis van RJ 650 ‘Fondsenwervende instellingen’ uit de Richtlijnen voor de Jaar­ verslaggeving. Het kennisnemen van de samengevatte jaarrekening kan derhalve niet in de plaats treden van het kennisnemen van de gecontroleerde jaarrekening van Stichting Dark & Light Blind Care.

Verantwoordelijkheid van het bestuur Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van een samenvatting van de gecontroleerde jaarrekening in overeenstemming met de grondslagen zoals beschreven in de toelichting bij de samengevatte jaarrekening.

Verantwoordelijkheid van de accountant Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de samengevatte jaarrekening op basis van onze werkzaamheden, uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands Recht, waaronder de Nederlandse Standaard 810, ‘Opdrachten om te rapporteren betreffende samengevatte financiële overzichten’.

Oordeel Naar ons oordeel is de samengevatte jaarrekening in alle van materieel belang zijnde aspecten consistent met de gecontroleerde jaarrekening 2010 van Stichting Dark & Light Blind Care en in overeenstemming met de grondslagen zoals beschreven in de toelichting. Ernst & Young Accountants LLP w.g. drs. P.H. van der Veen RA

86


Bijlage 5 Samengevatte jaarrekening 2010 Inhoudsopgave Balans per 31 december 2010 87 Staat van baten en lasten over 2010 88 Model C over 2010 89 Activiteiten van de stichting 90 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling in de jaarrekening 91

Balans per 31 december 2010 (na resultaatbestemming)

Activa

2010

2009

Materiële vaste activa Vorderingen en overlopende activa

189.678 1.004.214

Effecten Liquide middelen

183.691 482.981

85.376

1.827.999

2.082.130

Totaal activa

Passiva

2.832.213

2.650.487

3.021.891

2.834.178

2010 €

2009

Reserves Bestemmingsreserve projecten Bestemmingsreserve activa bedrijfsvoering Overige reserves Continuïteitsreserve Bestemmingsfonds projecten Kortlopende schulden Totaal passiva

278.941

189.678

183.691

458.333

(234.749)

1.500.000

— 2.148.011

227.883

137.103

2.285.114

227.883

736.777

2.606.295

3.021.891

2.834.178

87


Staat van baten en lasten over 2010 2010 €

Begroot 2010 €

2009

Baten Baten uit eigen fondsenwerving Baten uit acties van derden Subsidies van overheden Baten uit beleggingen

2.609.261

2.941.000

2.620.425

788.855

700.000

397.064

1.628.418

928.500

1.222.459

33.004

50.000

75.241

Som der baten

5.059.538

4.619.500

4.315.189

5.104.347

4.050.652

4.471.878

Lasten Besteed aan doelstellingen Ten behoeve van blinden en slechtzienden in de derde wereld Werving baten Kosten eigen fondsenwerving Kosten beleggingen

362.124

321.084

358.140

180

334

362.304 Beheer en administratie

94.615

Som der lasten Resultaat

321.084

358.474

77.995

88.182

5.561.266

4.449.731

4.918.534

(501.728)

169.769

(603.345)

Resultaatbestemming Toevoeging/onttrekking aan: Bestemmingsreserve projecten Bestemmingsreserve activa bedrijfsvoering Overige reserves Bestemmingsfonds projecten

5.987

(5.921)

(644.818)

169.769

(22.782)

137.103

(574.642)

(501.728)

169.769

(603.345)


Model C over 2010 De kosten van publicatie en communicatie

ving (80,0%). De overige publicatie- en

afschrijving en rente zijn verdeeld over de

bestaan uit kosten van fondsenwerving

communicatiekosten zijn volledig besteed

doelstelling (73,5%), eigen fondsenwer-

(â‚Ź 237.507) en overige publicatie- en com-

aan de doelstelling.

ving (17,1%) en beheer en administratie

municatiekosten (â‚Ź 206.113). De kosten

(9,4%). Deze verdeling is gebaseerd op de

van fondsenwerving zijn verdeeld over de

De personeelskosten, huisvestingskos-

doelstelling (20,0%) en eigen fondsenwer-

ten, kantoor- en algemene kosten en

feitelijke tijdsbesteding van het personeel.

Specificatie en verdeling kosten naar bestemming Bestemming

Doelstelling

Werving baten

Beheer en administratie

Totaal 2010

Begroot 2010

Totaal 2009

Tbv blinden en slechtzienden in de derde wereld

Eigen fondsenwerving

Beleggingen

4.110.927

-

-

-

4.110.927

3.163.501

3.623.646

Afdrachten

-

-

-

-

-

-

-

Aankopen en verwervingen

-

-

-

-

-

-

-

Uitbesteed werk

-

-

-

-

-

-

-

Publiciteit en communicatie

253.614

190.006

-

-

443.620

456.500

446.642

Personeelskosten

641.138

149.163

-

81.996

872.296

719.100

726.041

17.001

3.955

-

2.174

23.131

21.800

23.008

Kantoor- en algemene kosten

63.078

14.675

-

8.067

85.821

63.000

72.533

Afschrijving en rente

18.588

4.325

180

2.377

25.470

25.830

26.664

5.104.347

362.124

180

94.615

5.561.265

4.449.731

4.918.534

Lasten

Subsidies en bijdragen

Huisvestingskosten

Het totaal van de bestedingen aan de doelstelling in procenten van het totaal van de baten bedraagt 100,9% (2009:104,0%). En de kosten van eigen fondsenwerving in procenten van het totaal van de baten bedraagt 7,2% (2009: 9,1%). Het totaal van de bestedingen aan de doelstelling als percentage van het totaal van de lasten bedraagt 92% (2009: 90,1%).


Activiteiten van de stichting De belangrijkste activiteit van de stichting Dark & Light Blind Care is versterking en

• onderwijs en vaktraining voor blinden en slechtzienden;

Stichting Dark & Light heeft deelgenomen

ondersteuning van lokale organisaties in

• verstrekken van hulpmiddelen; en

aan het fragile states and education pro-

ontwikkelingslanden bij de hulp aan blin-

• trainen van lokale partners.

ject onder het Schokland akkoord. Dark

den en slechtzienden. De hulpprojecten

& Light heeft geen fondsen ontvangen

richten zich op:

Een belangrijk doel is om alle vermijdbare

onder dit project maar heeft een in-kind

• preventie en behandeling van

blindheid voor het jaar 2020 uit te bannen!

bijdrage geleverd ter waarde van € 37.889

Maar liefst 75% van alle blindheid wereldwijd

over de periode maart 2008-oktober 2010.

oogaandoeningen;

90

is te voorkomen met eenvoudige middelen.


Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling in de jaarrekening Algemeen

De belangrijkste reden voor deze

Effecten

De stichting heeft de jaarrekening opge-

stelselwijziging is verbetering van het

Gezien het beleid van de stichting om obli-

steld overeenkomstig de Richtlijn voor de

inzicht in de cijfers door de baten en lasten

gaties aan te houden tot de uitloting worden

jaarverslaggeving 650 ‘Fondsenwervende

beter te matchen. Deze wijziging van de

deze gewaardeerd tegen aflossingswaarde.

instellingen’.

waarderingsgrondslagen heeft geleid tot

Voor een verbeterd inzicht zijn in de jaarrekening enkele vergelijkende cijfers aan-

een positieve mutatie van € 2.558.959 in

Liquide middelen

het eigen vermogen per 1 januari 2010.

De liquide middelen worden gewaardeerd tegen nominale waarde.

gepast. Deze aanpassingen hebben geen

Valutaomrekening

effect op het vermogen per 31 december

De jaarrekening luidt in euro’s, hetgeen

Schulden

2009 en het resultaat over 2009.

de functionele en presentatievaluta van

Schulden worden gewaardeerd tegen

de stichting is.

nominale waarde, tenzij anders is bepaald.

Blind Care is eveneens het bestuur van

Een transactie in vreemde valuta wordt

Baten

Stichting Open Oog. In de jaarrekening

bij de eerste verwerking gewaardeerd

Baten uit eigen fondsenwerving

2010 van Stichting Dark & Light Blind Care

tegen de functionele valutakoers op

Baten uit nalatenschappen worden

zijn geen geconsolideerde cijfers opgeno-

transactiedatum. Monetaire balansposten

opgenomen in het boekjaar waarin

men waarin het resultaat en het vermogen

in vreemde valuta worden omgerekend

de omvang betrouwbaar kan worden

van Stichting Open Oog zijn betrokken

tegen de functionele valutakoers op de

vastgesteld. Voorlopige uitbetalingen in

omdat de betekenis van deze stichting op

balansdatum.

de vorm van voorschotten worden ver-

Het bestuur van Stichting Dark & Light

antwoord in het boekjaar waarin deze

het geheel te verwaarlozen is.

Stelselwijziging

Koersverschillen die optreden bij de

worden ontvangen.

afwikkeling dan wel de omrekening van

Met ingang van 1 januari 2010 worden

monetaire posten in vreemde valuta

De overige baten worden toegerekend

de subsidieverplichtingen ten laste

worden verwerkt in de staat van baten

aan het jaar waarop zij betrekking hebben.

van het boekjaar gebracht waarin de

en lasten.

projectactiviteiten worden uitgevoerd.

Lasten

Tot en met boekjaar 2009 werden

Materiële vaste activa

de subsidieverplichtingen in het

De materiële vaste activa worden gewaar-

Subsidieverplichtingen worden ten

boekjaar verantwoord waarin het

deerd tegen de verkrijgingsprijs, verminderd

laste gebracht van het boekjaar waarin

besluit tot toekenning schriftelijk was

met een lineaire afschrijving gebaseerd op

het besluit tot toekenning schriftelijk is

meegedeeld aan de subsidieontvanger,

de verwachte economische levensduur.

meegedeeld aan de subsidieontvanger,

ongeacht in welk boekjaar de subsidie

Besteed aan doelstelling

ongeacht in welk boekjaar de subsidie

fondsenwerving, acties van derden en

Vorderingen en overlopende activa

subsidies van overheden voor specifieke

Vorderingen en overlopende activa wor-

Overige lasten

projecten worden toegerekend aan

den gewaardeerd tegen nominale waarde

De overige lasten worden toegerekend

het jaar waarin de subsidieverplichting

onder aftrek van voorzieningen wegens

aan het jaar waarop zij betrekking hebben,

ten laste van het resultaat is gebracht.

oninbaarheid.

uitgaande van historische kosten.

werd uitgekeerd. De baten uit eigen

wordt uitgekeerd.

91


Verklaring van afkortingen/termen Afkorting / term

Verklaring

Afkorting / term

Verklaring

ABC

Association for the Blind in Cambodia

ISO

International Organization for Standardization

AIDS

Acquired Immune Deficiency Syndrome

JUTH

Jos University Teaching Hospital

BBM

Bangladesh Blind Mission

KCCO

BMIS

Baptist Mission Integrated School

Kilimanjaro Centre for Community Ophthalmology

C&D

Church & Development

LAICO

CAO

Collectieve Arbeidsovereenkomst

Lions Aravind Institute of Community Ophthalmology

CBF

Centraal Bureau Fondsenwerving

CBR

Community Based Rehabilitation

Lobby en advocacy

CDD

Centre for Disability in Development

Het werk van organisaties die zich inzetten voor de rechten van bepaalde groepen, bijv. vrouwen, minderheden, kinderen of mensen met een handicap

CDN

Consortium of Dutch NGOs

MFS

CHEF

Comprehensive Health & Education Forum

Medefinancieringsstelsel (Ministerie van Buitenlandse Zaken)

NCDO

CHIP

Civil Society Human and Institutional Development Programme

Nationale Commissie voor internationale samenwerking en Duurzame Ontwikkeling

NNJS

Nepal Netra Jyoti Sangh

CMA

Christian Mission Aid

CSF

Child Sight Foundation

Outcome mapping

CSS

Christian Service Society

Methodiek om resultaten van complexe programma’s en programma’s die bedoeld zijn om sociale verandering te stimuleren beter zichtbaar te maken.

DCDD

Dutch Coalition on Disability and Development

Programma

Mainstreaming disability

Het doorlichten en verbeteren van een reguliere (niet specifiek op mensen met een handicap gerichte) organisatie, op aspecten van toegankelijkheid in de eigen organisatie, haar beleid en de projecten voor mensen met een beperking

Een meerjarige activiteit om een bepaalde doelstelling te realiseren, eventueel met meerdere projecten en partnerorganisaties in meerdere landen

Project

Een in de tijd begrensde activiteit om een bepaalde doelstelling te realiseren met één partnerorganisatie in één land

PSO

Personele Samenwerking met Ontwikkelingslanden

EC

Europese Commissie

ECDD

Ethiopian Center for Disability and Development

RBI

Resources for the Blind Inc.

ENOVIB

Ethiopian Network of Organisations for the Visually Impaired and the Blind

RDRS

Rangpur Dinajpur Rural Service

REALISE

EU

Europese Unie

Regional Alliance for Inclusive Societies and Empowerment

EU-CORD

European network of Christian Organisations in Relief and Development

SEM

Sudan Evangelical Mission

SHO

Samenwerkende Hulporganisaties

TLM-B

The Leprosy Mission Bangladesh The Leprosy Mission International

FTE

Fulltime-equivalent

Health Equity Fund

Een soort ziekenfonds

TLM-I TLP

Thematisch Leerprogramma

HIV

Human Immunodeficientie Virus

TSDCBD

IAM

International Assistance Mission

Technical & Skill Development Center for the Blind & Disabled

ICCO

Interkerkelijke organisatie voor ontwikkelingssamenwerking

UNICEF

United Nations Children’s Fund

VFI

ICEH

International Centre for Eye Health

Vereniging voor Fondsenwervende Instellingen

ICO

International Council of Ophthalmology

VN

Verenigde Naties

IDDC

International Disability and Development Consortium

VSO

Voluntary Services Overseas

WHO

IRIS

International Resources for the Improvement of Sight

World Health Organization (Wereldgezondheidsorganisatie)


Bronvermeldingen Geraadpleegde bronnen voor de statistieken per land in hoofdstuk 2. • Available data on Blindness – WHO Programme for the prevention of blindness (1994) • Bangladesh National Blindness and Low Vision Survey – VISION2020 • Community Eye Health Journal, VISION2020, March 2007 • Curable Blindness, http://www.curableblindness.org/ region/south-asia/nepal.html • Fred Hollows, HP • http://www.medindia.net/health_statistics/general/ blindness.asp • Human Development Report 2010, UNDP • IOVS, Investigative Ophthalmology and Visual Science, http://www.iovs.org/content/50/5/2033.full • Joint Annual Report 2004,

WHO Sudan and Federal Ministry • National Five-Year Strategic Plan for Eye Care in Ethiopia (2006-2010), Federal Ministry of Health, Addis Ababa:2006 • National Plan for Eye care Sudan (March 2006) • Ophthalmological Meeting, January 2009 lt. eMail Babar Qureshi • ORBIS • Sight Savers • Survey of Blindness 1995; VISION2020 • The World Almanac and Book of Facts 2011 • VISION2020 - Report of an Intercountry Consultation on Development of Regional Strategies Jakarta, 14- 17 February 2000 • WHO Country Office Pakistan, Survey on Blindness and Low Vision 2002-2004


Colofon Statutaire naam Stichting Dark & Light, statutair gevestigd te Zeist d.d. 16 december 1982. Adresgegevens

Bankgegevens

ComitĂŠ van Aanbeveling

Bezoekadres: Vendelier 13,

Giro: 131

Drs. A.A. Aanbeek van der Meijden

3905 PB Veenendaal

IBAN: NL10INGB0000000131

Jhr. Dr. P.A.C. Beelaerts van Blokland

BIC: INGBNL2A

Dhr. F. Brink

Postadres: Postbus 672,

Dr. Mr. Th.G.J.M. van de Burgt

3900 AR Veenendaal

Prof. Dr. A. de Reuver

Stichting Dark & Light is ingeschreven in het stichtingenregister van de

Dhr. G.J. Schutte

Tel: 0318-586 358

Kamer van Koophandel te Utrecht

Prof. Dr. J. Stilma

Fax: 0318-586 359

onder nummer 41180500.

Mr. O.W.A. Baron van Verschuer E-mail: info@darkandlight.org Concept en ontwerp

Website: www.darkandlight.org

V1 Communicatie, Ermelo

Twitter: @darkandlightbc

Jaarverslag Dark & Light 2010  

Jaarverslag Dark & Light 2010

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you