Page 1

2017

JAAR OVERZICHT PSYCHIATRISCH CENTRUM SINT-AMANDUS

passend evenwicht tussen afstand en nabijheid

PC Sint-Amandus, Reigerlostraat 10, 8730 Beernem - Tel. 050 79 95 00 sint.amandus@fracarita.org - www.st-amandus.be


2I

INHOUD 3 Voorwoord 4 PC Sint-Amandus anno 2017 5 In cijfers 6 Kort nieuws 8 PatiĂŤnten- en bewonerszorg 10 In beeld 12 Wetenschappelijk onderzoek 14 PatiĂŤnten- en bewonerszorg 16 Ondersteunende departementen 18 Medewerkersbeleid 20 Inzoomen: stafmedewerker accreditatie, zorgprocessen en algemeen beleid

JAAROVERZICHT 2017

Deze voorziening behoort tot de vzw Provincialaat der Broeders van Liefde.


VOORWOORD I 3

Beste lezer In de annalen van 2017 kunnen we vele grotere en kleinere evoluties/ gebeurtenissen optekenen. Een aantal ervan vindt u terug in dit jaaroverzicht dat niet de ambitie heeft van volledig te zijn. In ieder geval hopen wij dat het doornemen van dit jaaroverzicht u een beeld kan geven van wat er allemaal leefde en gebeurde in ons centrum.

Patrick Penders Algemeen directeur

Na de verhuis van een bewoner kregen we deze mooie foto!

Bedankt aan alle medewerkers van “De Stek” voor hun jarelange inzet voor Hans in naam van gans de familie vanuit zijn nieuwe stek

Graag blik ik zelf met u even terug op een proces dat zich de afgelopen jaren in ons centrum aan het voltrekken was en in 2017 werd afgesloten. Voor vele van onze meest kwetsbare bewoners én voor de medewerkers die deze bewoners soms al enkele tientallen jaren ondersteunden met een warme zorg betekende het een afscheid. De laatste bewoners van De Stek, het psychiatrisch verzorgingstehuis (PVT) met uitdovend statuut, vonden dankzij een aanhoudende en heel intensieve samenwerking met de nog betrokken familieleden, met verschillende VAPH-voorzieningen, met de administratie van het VAPH en last but not least met het PVT van het psychiatrisch centrum Sint-Jan-Baptist te Zelzate allemaal een nieuwe woonomgeving buiten PC Sint-Amandus. De ingewijden in het thema ‘persoonsvolgende financiering’ zullen het ongetwijfeld met mij eens zijn dat de realisatie van deze onafwendbare sluiting echt een huzarenstukje is geweest. Het allermooiste aan dit verhaal is onze overtuiging dat de nieuwe ondersteuners van onze ex-bewoners minstens dezelfde warme en kwaliteitsvolle ondersteuning kunnen geven. Maar, zoals ik al zei, ook voor de medewerkers van De Stek was dit afscheid en deze sluiting een belangrijke en emotionele gebeurtenis. Tijdens de officiële sluiting waarop alle betrokkenen waren uitgenodigd, kwamen de meest prachtige verhalen over De Stek naar boven. Ze getuigden van een intense betrokkenheid jegens de bewoners. Iemand van de medewerkers vertrouwde mij toe dat ze een aantal bewoners langer en wellicht ook minstens zo goed kende als haar eigen kinderen… Alle medewerkers hebben ondertussen ook hun nieuwe werkplek gevonden. De loopbaangesprekken die in het licht van deze sluiting enkele jaren voordien met elkeen waren opgestart hebben hier meer dan hun nut bewezen. Ook de personeelsdienst leverde hierbij puik werk! Een (klein) aantal medewerkers heeft PC Sint-Amandus verlaten, maar de grote meerderheid heeft een engagement opgenomen in een andere werking van het centrum. Bedankt aan deze medewerkers en hun verantwoordelijken voor dit puike parcours. En zo zijn er nog wel wat verhalen te vertellen over 2017, maar hiervoor verwijs ik graag naar de verdere inhoud van dit jaaroverzicht. Veel leesplezier!

JAAROVERZICHT 2017


4 I PC SINT-AMANDUS ANNO 2017

Wie zijn we?

Wat bezielt ons?

Lees de identiteitsverklaring van PC Sint-Amandus op www.st-amandus.be In onze werking ervaren we 5 cruciale sleutels tot kwaliteit van zorg. Dit vertaalde zich in de slogan:

Een open geest, mensgerichtheid, begeestering, engagement en deskundigheid:

M en sg er ic

Beg

ht he id

ees E

teri

a ng

ge

ng

me

Ge

en

es

t

un

Op

nt d

Wij bieden behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met een psychische kwetsbaarheid en focussen hiermee op herstel en kwaliteit van leven voor deze mensen. Het ziekenhuis is enerzijds een algemeen psychiatrisch ziekenhuis voor volgende doelgroepen: verslavingszorg, psy-

ei

Wat doen we?

chosezorg en sociaal-psychiatrische zorg waarbij crisiszorg, kortdurende en voortgezette residentiële behandeling en dagbehandeling aangeboden worden. Het ziekenhuis is anderzijds een categoraal psychiatrisch ziekenhuis met een aanbod voor crisiszorg, kortdurende en voortgezette residentiële behandeling en dagbehandeling voor volgende doelgroepen: psycho-organische zorg, psychomentale zorg, forensisch psychiatrische zorg en gerontopsychiatrische zorg. Ten slotte zijn er in het psychiatrisch ziekenhuis 2 afdelingen voor intensieve behandeling (IB) voor de doelgroepen: psychose gecombineerd met verslaving en persoonlijkheidsstoornissen gecombineerd met verslaving. Sinds 2014 wordt ook mobiele forensische zorg verleend door ons mobiel forensisch behandelteam. Sinds 2016 verleent een ander mobiel team (DIAMO-team) zorg in de provincie West-Vlaanderen voor mensen met een verstandelijke beperking en ernstige psychiatrische problemen.

gh

Het psychiatrisch centrum Sint-Amandus bestaat uit een psychiatrisch ziekenhuis met 459 bedden/plaatsen en een psychiatrisch verzorgingstehuis (PVT) met 120 bedden. In het psychiatrisch ziekenhuis worden mensen tijdelijk opgenomen. Tijdens de opname werken we een behandel- en ondersteuningsplan uit samen met hen en hun (familiaal) netwerk én we starten dit plan op. Het psychiatrisch verzorgingstehuis biedt gespecialiseerde woonondersteuning aan voor mensen met een psychische kwetsbaarheid die geen behandeling (meer) nodig hebben in een psychiatrisch ziekenhuis, maar (nog) niet zonder directe ondersteuning alleen kunnen wonen. (60 PVT-bedden van het PVT) zijn gelokaliseerd op onze campus in Torhout. Samen met verschillende partners uit de regio maakt PC Sint-Amandus deel uit van het netwerk GGZ regio Noord-West-Vlaanderen.

di

Wie zijn we?

De

sk

onze sleutels tot kwaliteit van zorg

Mensgerichtheid

Begeestering

Engagement

Open geest

Deskundigheid

De sleutel die ons voor ogen houdt waar het in al ons handelen, denken en zijn om gaat: dat zorgvragers en zorgverleners in hun unieke menszijn erkend en in hun verdere menswording gerespecteerd mogen worden.

De sleutel die verder bouwt op de religieuze wortels van waaruit onze werking ontstaan is, onder de vorm van enthousiasme, bevlogenheid, geestdrift, geïnspireerdheid … voor ons de sleutel om dit soort werk met kracht, dynamiek en liefde te blijven doen.

De sleutel die borg staat voor continuïteit en een belangrijke factor in de zorgrelatie: de telkens te hernieuwen keuze om er samen werk van te maken en hierin ook standvastig te blijven op momenten dat het minder gemakkelijk loopt.

De sleutel om telkens weer mogelijkheden te zien, kansen te bieden en creatief met mensen op weg te blijven gaan en in ons denken en handelen telkens opnieuw de macht der gewoonte en andere evidenties in vraag te durven stellen.

De sleutel die ons helpt om steeds de meest passende zorg te blijven bieden, gebaseerd op wat de rijke ervaring uit de zorgpraktijk ons leert én telkens opnieuw getoetst aan de inzichten die de wetenschappelijke wereld ons bijbrengt.

JAAROVERZICHT 2017


IN CIJFERS I 5

Cijfergegevens ZIEKENHUIS 137,351 134,054 131,384

ZIEKENHUIS 2015

87,70 %

2016

85,38 %

2017

83,91 %

Patiënten en bewoners op 31/12

Aantal (eerste) opnames 800 700 600 500 400

GEREALISEERDE DAGEN

300

TOTALE BEZETTINGSGRAAD

De voorbije 6 jaar… in het vermaatschappelijkingsparadigma. Een aantal van onze bestaande doelgroepen krijgen terecht toegang tot zorg vanuit de eigen thuiscontext, vandaar onze strategische keuze om ziekenhuisbedden om te zetten naar deze nieuwe zorgvormen. Echter, bepaling van de randvoorwaarden voor verdere omzetting door de overheid loopt serieuze vertraging op. Dit zorgt voor een (tijdelijke) verdere daling van onze bezetting..

200 100 2015

2016

2017

2015   

2016

2017

Totaal Aantal patiënten Aantal bewoners Aantal Opnames Waarvan aantal eerste opnames

2015

105,8 %

De stijgende trend in aantal opnames van de voorbije jaren werd niet voortgezet in 2017. Onze verwachting naar verdere dynamisering op dat vlak werd/wordt gehinderd door de onduidelijkheid die blijft bestaan omtrent de randvoorwaarden voor een verdere uitrol van mobiele teams en intensifiëring van de ziekenhuiswerking.

48.177

2016

101,9 %

AANTAL GEDWONGEN OPNAMES PER PROCEDURE

44,904

2017

99,90 %

PVT 58.586

GEREALISEERDE DAGEN

TOTALE BEZETTINGSGRAAD

De bezettingsgraad van ons PVT alsook de gerealiseerde dagen blijven verder dalen in 2017. Zoals aangekondigd werd afdeling De Stek, waar (bijna) alle PVT-bewoners met een ‘uitdovend’ statuut verbleven, in september 2017 definitief gesloten. De resterende 7 bewoners vonden elk een geschikte nieuwe verblijfplaats. Dit verklaart de scherpe val in gerealiseerde dagen voor het grootste stuk. We hopen in 2018 opnieuw aan te pikken met een bezetting van minstens 100%.

2015

GEWONE PROCEDURE

SPOED PROCEDURE

TOTAAL

% SPOEDPROCEDURE

38

127

165

77%

2016

35

147

182

81%

2017

40

120

160

75%

Het recordjaar 2016 werd niet herhaald in 2017. We vielen ongeveer terug op het niveau van 2014 en 2015. Opvallend is de stijging van het aantal gewone procedures ten koste van het aantal spoedprocedures. Dit is een gunstige trend gezien het bedoelde uitzonderlijk karakter van een spoedprocedure. Intussen is het wachten op nieuwe wetgeving die de regelgeving, procedures en het statuut an sich wenst te hervormen.

FINANCIEEL RESULTAAT Bij het ter perse gaan van dit jaaroverzicht zijn de financiële resultaten helaas nog niet definitief. We kunnen wel al meegeven dat de positieve trend van de voorbije jaren bestendigd wordt. We verwachten weliswaar een significant lagere geconsolideerde winst, maar die is van hogere kwaliteit dan in 2015 en 2016, aangezien significante uitzonderlijke elementen ontbreken. We verwachten onze interne rendementsdoelstelling te halen alsook onze capaciteit om schulden af te betalen op korte en lange termijn te versterken. De voorbije jaren werd een financiële buffer aangelegd die broodnodig is om belangrijke, toekomstige investeringen in infrastructuur (ziekenhuis en PVT) en technologie te kunnen dragen. JAAROVERZICHT 2017


6 I KORT NIEUWS

TELEX Verlenging erkenning voor PVT In april 2017 kreeg het psychiatrisch verzorgingstehuis (PVT) de inspectie over de vloer. Op basis van het verslag van 23 augustus 2017 kreeg het PVT een verlenging van de erkenning van 120 PVT-plaatsen.

Prijs voor inclusie Een aantal bewoners van psychiatrisch verzorgingstehuis De Knop bewerkte samen met de vrijwilligers van Natuurpunt een stukje land in natuurgebied Bulskampveld. Deze samenwerking leverde een nominatie op voor de shortlist van de Prijs voor Inclusie Beernem. Het project viel buiten de prijzen, maar dankzij de Beernemse Seniorenraad kregen medewerkers en bewoners toch een mooie beloning: ze konden genieten van een ontspannende en verbindende activiteit in natuurgebied ’t Zwin.

Ardéfoo 6 Noord-West-Vlaamse partners, waaronder PC Sint-Amandus, bundelden de krachten en ondertekenden in 2017 een samenwerkingsovereenkomst voor het sociaal-artistiek project Ardéfoo. Ardéfoo is een kunstatelier en wil mensen met een gestabiliseerde psychische kwetsbaarheid een platform bieden om hun artistieke talent te uiten.

Filmdag Van 1 oktober tot 10 oktober 2017 loopt de tiendaagse van de geestelijke gezondheid. Tijdens deze tiendaagse wordt iedereen uitgenodigd om stil te staan bij zijn of haar geestelijke gezondheid en die van anderen. Op de werelddag van de geestelijke gezondheid organiseerde het centrum een filmdag. 2 films waren geprogrammeerd. Er was telkens een inleiding over de psychiatrische problematiek die aan bod kwam in de film en de mogelijkheid om achteraf vragen te stellen.

PVT De Stek sloot de deuren! In 2017 sloot psychiatrisch verzorgingstehuis (PVT) De Stek de deuren. In PVT De Stek woonden volwassen mannen met een matige tot ernstige verstandelijke beperking en soms bijkomende gedragsproblemen. Sinds 2011 verbleven jaar na jaar steeds minder bewoners in het PVT. In 2011 waren er nog 58 bewoners, verdeeld over 5 leefgroepen. Begin 2017 verbleven er nog 10 bewoners. Eind september 2017 verhuisde de laatste bewoner. Onze bewoners van weleer verblijven nu in voorzieningen die hen met een warm hart hebben ontvangen en hen nu begeleiden. De geleidelijke afbouw had niet alleen een grote impact op het dagelijkse leven en de toekomst van de bewoners, maar ook op de medewerkers. Een kwaliteitsvolle woonomgeving en een deskundig team met een diversiteit aan competenties stonden voorop. Alle medewerkers vonden een nieuwe werkplek! Op 22 november bedankte de directie tijdens een receptie alle medewerkers voor hun continue inzet. Ook alle betrokken partners werden uitgenodigd en bedankt voor de wijze waarop dit ‘sluitingsproces’ tot een goed einde is gebracht.

Tweede congres over Open Dialogue Het Zorgcircuit Psychose Noord-West-Vlaanderen, met PC Sint-Amandus als mede-initiatiefnemer, organiseerde op 19 en 20 oktober 2017 een tweede congres met ook workshops over Open Dialogue. Aanvullend waren er ook masterclasses voor artsen, beleidsmakers en de Open Dialogue Academie. Open Dialogue is een doelgericht systeem van psychiatrische zorg en behandeling om zo snel mogelijk verbinding en samenspraak met alle betrokkenen te organiseren via brede gesprekken waarin open naar de verschillende ervaringen en perspectieven wordt geluisterd. Op die manier kunnen we ook zoeken naar mogelijke doelen, krachten, hulpbronnen en andere oplossingen. Na de eerste verkenning, studie en praktijkwerk, was dit tweede congres ‘Op weg met Open Dialogue’ een belangrijke volgende stap. Samen met 450 anderen verzamelden we verdere inspiratie en extra daadkracht. Sinds het congres proberen we om zoveel mogelijk Open Dialogue - praktijken waar te maken. Daarnaast bereiden we gerichte training over Open Dialogue voor. Meer info op www.verbindendsprekenmetpsychose.com

Mobiele equipes Sinds 2017 kunnen afdelingen een beroep doen op een mobiele logistieke medewerker bij een ongeplande afwezigheden. Ook afdelingen die tijdelijk enkele logistieke opdrachten willen uitvoeren, maar geen logistieke medewerker in het team hebben, kunnen de mobiele logistieke medewerker inzetten. Naast de mobiele logistieke medewerker, zijn er ook een aantal mobiele verpleegkundigen én een mobiele ergotherapeut. In 2018 focussen we op een ondersteunende informaticatool en takenpakketten op de vaste standplaatsen van de mobiele medewerkers.

JAAROVERZICHT 2017


KORT NIEUWS I 7

Intervisie in woonzorgcentrum Medewerkers van de afdelingen Oase 1 en Oase 2, waar ouderen met een psychiatrische problematiek opgenomen zijn, begeleiden intervisie in het nabijgelegen woonzorgcentrum Amphora te Wingene. Aan de hand van casussen is er een uitwisseling van kennis en kunde over de omgang met bewoners met een psychische kwetsbaarheid. De mogelijke achterliggende problematiek wordt besproken.

Moeilijkheden, maar vooral ook mogelijkheden in de benadering van bewoners en hun context komen aan bod. De uitbouw van een vertrouwensrelatie, aansluiting zoeken bij de belevingswereld van de bewoner en de zoektocht naar een zinvolle daginvulling krijgen bijzondere aandacht. Reflectie over het eigen handelen als hulpverlener wordt gestimuleerd. De medewerkers van het woonzorgcentrum ervaren de intervisie als meerwaarde voor hun dagelijkse zorg en ook voor de begeleiders is dit verruimend en inspirerend.

Eerste stappen in uitvoering masterplan groen- en omgevingsaanleg In 2016 werkte het Landschapsbureau Andy Malengier een masterplan groen- en omgevingsaanleg af. Dat masterplan bevat een langetermijnvisie voor een groene campus. Een belangrijk uitgangspunt in dit masterplan is de evolutie naar een ecologisch en pesticidevrij beheer van het vele groen op de campus. In 2017 zijn de eerst stappen gezet in de uitvoering van dit masterplan: heel wat groen is verwijderd, uitgegroeide struiken zijn weggehaald, perkjes zijn opgeruimd en de grote rododendrons en sierboompjes langs de centrale laan op de campus zijn uitgegraven. Waar mogelijk zijn ook verhardingen weggenomen. Deze struiken, perken, boompjes en verhardingen zijn vervangen door gras en bodembedekkers. Dankzij deze inspanningen zijn in 2017 geen pesticiden meer gebruikt voor het onderhoud van de campus van PC St-Amandus.

Bijkomende expertise in AMPS Sinds kort zijn er 4 AMPS-therapeuten in PC Sint-Amandus. In 2017 investeerde het centrum bijkomend in de opleiding van 2 ergotherapeuten. AMPS (Assessment of Motor and Proces Skills) is een gestandaardiseerd assessment dat ergotherapeuten afnemen. Het assessment meet de uitvoering van dagelijkse persoonlijke en huishoudelijke handelingen. Elke vaardigheid wordt gescoord op de mate van onhandigheid of fysieke inspanning, efficiënt gebruik van tijd en ruimte, het veiligheidsrisico en de noodzaak van hulp. AMPS wordt gebruikt om • competentie en efficiëntie te bepalen • de zelfredzaamheid van mensen te vergelijken met leeftijdsgenoten • te voorspellen welke hulp nodig zal zijn als een patiënt naar huis gaat of naar een andere woonomgeving • te beoordelen of er gedragsverandering is tijdens de behandeling.

Aangepaste omgeving ondersteunt veilige zorg Aanpassingen aan de infrastructuur maken deel uit van het beleid rond ‘veilige zorg’: zoeken naar en voorzien van extra, bijkomende troeven voor een afdelingswerking om met specifieke risico’s bij de patiënten om te gaan, zoals opbouw van stress en controleverlies. Zo deden enkele afdelingen ervaring op met een comfortroom of retreatroom om patiënten in andere ‘fysieke’ omstandigheden te ondersteunen. Een comfortroom is een prettig ingerichte kamer die op vrijwillige wijze door een patiënt gebruikt kan worden in opbouw van een crisis, of wanneer hij angstig, onrustig of boos is. Op twee afdelingen is er technische ondersteuning gericht op valpreventie en dwaalgedrag (bedscan DAZA). De inzet van dergelijke investeringen is heel gericht op basis van de doelstellingen om vrijheidsbeperkende maatregelen te voorkomen.

De aanpassingen zijn steeds het resultaat van gesprek en overleg vanuit de kernvraag: wat kan toegevoegde waarde bieden voor deze specifieke doelgroep rekening houdend met de bestaande infrastructuur? Patiëntenparticipatie is inherent aan de voorbereiding en uitwerking van een comfortroom: een voorstelling van het project (informeren), inspraak over wat zij belangrijk, helpend vinden in een dergelijke ruimte, een bezoek aan één van de comfortrooms, advies na een testperiode van specifiek materiaal en mee helpen kiezen. Het is telkens een unieke samenwerking tussen het departement patiëntenzorg en het facilitair departement. Op 18 december 2017 hield de werkgroep veilige zorg ook een themavergadering om goede praktijken te delen en inspiratie te bieden voor geplande projecten. JAAROVERZICHT 2017


8 I PATIËNTEN- EN BEWONERSZORG

van links naar rechts op de foto Eline Gombeir, Sofie Braekevelt, Yenka Joije, Arthur Langouche, Rafaël Rubio, Saar Vanhove, Emma De Gersem, An Gitsels

Patiëntenparticipatie: een continue evenwichtsoefening Patiëntenparticipatie is een leidend principe bij deskundige, kwaliteitsvolle patiëntenzorg. De patiënt centraal stellen én actiever betrekken kan op verschillende manieren, op verschillende niveaus. Het is continu zoeken naar evenwicht, is vaak een mooie aaneenschakeling van succesverhalen, maar ook een confrontatie met knelpunten. Afdeling Wegwijs 1, afdeling voor personen met een niet-aangeboren hersenletsel, zette al stappen vooruit. Hun ervaringen beschrijven ze hieronder. “Dat er in het begin weerstand is bij verandering, is normaal,” aldus afdelingshoofd Kris Vancouillie. Iedereen die voor een langere periode op een bepaalde plaats werkt, ontwikkelt een zekere routine. Vaak is het die routine die voor weerstand zorgt, maar we moeten die routine durven in vraag te stellen. In de inspiratiegids van de collega’s van Kliniek Sint-Jozef (Pittem) vonden we een handig en ondersteunend hulpmiddel om de patiënt meer te betrekken.”

Ervaringsdeskundigen “Wil je de stem van patiënten meer laten meetellen, dan betekent werken met ervaringsdeskundigen zeker een meerwaarde,” vult Kris aan. “Deze ervaringskennis kan voor zorgverleners

een eyeopener zijn. De input van hun kennis kan bovendien verduidelijken hoe de samenleving tegenover een bepaalde problematiek staat.” Een patiënt doorliep tijdens zijn opname de 10-daagse vorming tot ervaringsdeskundige. Hij bracht al een aantal getuigenissen en lichtte onze doelgroep én onze werking toe.”

Psycho-educatie “Eind 2016 startten we met een familiegroep”, vertellen verpleegkundige Maarten Deraeve en Jorijn Verhaeghe. “Voor veel mensen is een niet-aangeboren hersenletsel (NAH) nog een onbekende aandoening. Één van de eerste stappen is dus de mensen in de omgeving van de patiënt informeren.

Met onze familiegroep richten we ons tot alle betrokkenen in het netwerk of in de directe omgeving van de betrokken patiënt. Dat kunnen zowel familieleden, vrienden, kennissen,…zijn. Op de thema-avonden spreekt altijd een medewerker van het interdisciplinair team én er zijn ook altijd heel wat geëngageerde medewerkers aanwezig! De ‘informele’ contacten worden zowel door de naasten als door ons als bijzonder waardevol ervaren! “De familie informeren is een belangrijke stap bij psycho-educatie. Psycho-educatie is een methodiek in de hulpverlening voor personen met een langdurige beperking die verwijst naar een reeks opvoedkundige interventies om personen te leren omgaan met hun beperkingen.

Extra centrale nachtdienst in cluster crisiszorg Naar aanleiding van de aanbevelingen uit het auditverslag (Zorginspectie) breidde de equipe van de centrale nachtdienst uit. Het team bestaat nu uit drie medewerkers. De verpleegkundigen van de centrale nachtdienst zijn verbonden aan de twee ziekenhuisafdelingen van de cluster Crisiszorg. Ze werken op de afdeling crisisinterventie, maar verlenen hulp en bijstand aan drie omliggende afdelingen als dat nodig is.

JAAROVERZICHT 2017


I9

Door het verwerven van kennis over hun beperking en het aanleren van vaardigheden in de omgang krijgt de betrokkene meer zelfvertrouwen door psychologische verwerking.”

Hoe verder? “In een volgende inhoudelijke intervisie met de collega’s van Kliniek Sint-Jozef (Pittem) gaan we dieper in op de aanwezigheid én participatie van patiënten op de teamvergadering”, sluit het afdelingshoofd af.

Spiegelgesprekken “We hielden ook een eerste spiegelgesprek in 2018. Bij een spiegelgesprek werken we in twee kringen: een binnenkring met patiënten en een gespreksleider en een buitenkring met medewerkers. Een spiegelgesprek duurt ongeveer 45 minuten en de binnenkring mag gedurende een half uur spreken. De buitenkring luistert actief, maar mag niets zeggen en mag ook niet inpikken op de gespreksmaterie. De gespreksleider begint het gesprek met het stellen van een open vraag. De patiënten krijgen de kans om hun mening te uiten. De gespreksleider stelt vragen met nog meer diepgang om de mening van de patiënt nog beter te begrijpen. Het laatste kwartier krijgt de buitenkring de kans om bijkomende gerichte vragen te stellen. Ze kunnen ook rechtstreeks aan de patiënt zelf ondersteunende adviezen vragen. De buitenkring geeft geen onmiddellijke feedback maar neemt een schat aan informatie mee voor het traject van de patiënt.” Het was best moeilijk en confronterend voor de buitenkring om niets te mogen zeggen,” vertelt afdelingshoofd Kris Vancouillie. Voor de patiënten is het ongetwijfeld heel aangenaam dat er echt geluisterd wordt naar hun opname-ervaring.”

Project hoog-risicomedicatie afgerond Hoog-risicomedicatie is sinds 2013 een prioritair thema in het kwaliteits- en veiligheidsbeleid van PC Sint-Amandus. Hoog-risicomedicatie is een verzamelnaam voor geneesmiddelen met een verhoogd risico op ernstige tot zeer ernstige schade bij de patiënt bij verkeerd gebruik van de medicatie. De projectfase met te behalen criteria uit het meerjarenplan kwaliteit en patiëntveiligheid werd in 2017 afgerond. Per productgroep werd een protocol opgemaakt, bestemd voor de artsen, verpleegkundigen en patiënt. Daarnaast werden per productgroep ook patiëntenfolders gemaakt. Ten slotte werd een vormingspakket uitgewerkt en werden vormingssessies georganiseerd. Samen met eerdere verbeteracties worden hierdoor de risico’s op verkeerd gebruik van deze geneesmiddelen tot een minimum herleid. Het thema zal in de toekomst verder geborgd worden binnen de NIAZ-accreditatie.

Suïcidepreventiebeleid In juni presenteerde de voorzitter van de projectgroep suïcidepreventie de belangrijkste elementen van het suïcidepreventiebeleid van PC Sint-Amandus. Op basis van actuele richtlijnen en eigen goede praktijken ontwikkelde de projectgroep een visietekst met het behandeltraject voor suïcidale personen. Als onderdeel van de deelname aan VIP² (Vlaams Indicatorenproject voor Patiënten en Professionals), werd het suïcidepreventiebeleid ook onderworpen aan een audit. Zowel het ziekenhuis als het psychiatrisch verzorgingstehuis scoorden goed op 8 van de 10 indicatoren, vooral de aandacht voor het suïcidale proces, de bespreekbaarheid met de patiënt én het mee betrekken van zijn netwerk, met blijvende nadruk op het belang van de openheid en nabijheid, werden door de auditoren als opvallende sterktes benoemd. voor 2 van de 10 indicatoren is een extra inspanning nodig: de organisatie van veiligheidsrondes en een specifieke samenwerkingsovereenkomst met andere partners.

JAAROVERZICHT 2017


10 I IN BEELD De klokkentoren van PC Sint-Amandus is al sinds 1928 een referentiepunt langs de Reigerlostraat. In 2015 was de toren in heel slechte staat. Een grondige renovatie was noodzakelijk. Bij de start van de werken in mei 2017 bleek de aantasting van het hout ernstiger dan verwacht; veel grote dragende elementen moesten vervangen worden. De klokkentoren stond een half jaar in de steigers, maar is nu opnieuw in volle glorie hersteld.

VOOR

NA

Op 9 mei ging de theatervoorstelling ‘Kortsluiting in mijn hoofd’ door, een organisatie in samenwerking met vzw Te Gek?! en een aantal partners uit de regio. Een 1000-tal mensen woonden de voorstelling bij. ‘Kortsluiting in mijn hoofd’ verbindt 2 verhalen: de monoloog van Brenda Froyen over haar behandeling in de psychiatrie van nu en de monoloog van Stefaan Baeten over de behandelingen in de psychiatrie van vroeger. 2 verhalen, verbonden door muziek om de kennis over psychose te vergroten en het taboe over geestelijke gezondheid te doorbreken.

Tijdens de Beernemse ‘Week van de Zorg’ stelden patiënten en bewoners werken tentoon op de tentoonstelling ‘Grenzeloze Kunst’! JAAROVERZICHT 2017


IN BEELD I 11 PC Sint-Amandus got talent! Zo bleek op 24 oktober. Tweejaarlijks kan iedereen het podium op, alleen of in groep met muziek, dans, poëzie,… Op de foto geeft Errafiy Salah het beste van zichzelf op zijn gitaar!

Op dinsdag 25 april was bisschop Lode Aerts te gast in PC Sint-Amandus.

NA

VOOR

PC Sint-Amandus verbouwde een aantal sanitaire ruimtes. Mooi resultaat waarbij met tal van vereisten rekening werd gehouden: gemakkelijk onderhoud, legionella-preventie, patiëntveiligheid (o.a. antislipvloerbekleding), antisuïcidale maatregelen, goede ventilatie,… JAAROVERZICHT 2017


12 I WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK

In PC Sint-Amandus doen een arts en een medewerker een doctoraatsstudie. 2 portretten. de hersenen, die beide bij de ziekte aangetroffen worden. Dit zou dan verantwoordelijk zijn voor het ontwikkelen van glaucoom. Interessant is dat er steeds meer wetenschappelijke evidentie bestaat dat er bij AD al glaucoomachtige afwijkingen in het oog aanwezig zijn nog voor AD zich klinisch manifesteert. De ogen als spiegel van de ziel of ‘the eye as a window to the brain’ blijkt hier wetenschappelijke ondersteuning te krijgen.

Dr. Peter Wostyn

“De ziekte van alzheimer en glaucoom: look-alike neurodegeneratieve aandoeningen” “Mijn doctoraat onderzoekt de link tussen de ziekte van Alzheimer (AD) en glaucoom. Wereldwijd is glaucoom één van de belangrijkste oorzaken van blindheid.” “Verschillende studies rapporteren een verhoogd voorkomen van glaucoom bij Alzheimerpatiënten AD en glaucoom vertonen heel wat overeenkomsten: beide zijn traag evoluerende, neurodegeneratieve aandoeningen met een leeftijdsgebonden frequentie. In een experimenteel rat glaucoom model toonde men aan dat chronisch verhoogde oogdruk tot een opstapeling van het AD-gerelateerde eiwit amyloïd-beta in het netvlies leidt. Op welke wijze beide aandoeningen zich precies tot elkaar verhouden, is nog onduidelijk. Verder onderzoek is bijzonder boeiend omdat dit tot nieuwe inzichten over de oorzaak en behandeling van beide ziektes kan leiden.”

Ogen als spiegel van de ziel In mijn doctoraat onderzoek ik de hypothese dat AD mogelijks via een verlaagde intracraniële druk tot glaucoom kan leiden. Recent onderzoek toont aan dat patiënten met glaucoom een lagere intracraniële druk hebben. Een lage intracraniële druk leidt net zoals een hoge oogdruk tot een verhoogde drukgradiënt over de oogzenuw en zou zo via barotrauma schadelijk kunnen inwerken. Volgens onze hypothese zou een verlaagde intracraniële druk zich bij AD kunnen manifesteren door een verminderde productie van cerebrospinaal vocht (CSV) en/of door verschrompeling van JAAROVERZICHT 2017

Mijn studie omvat naast een klinisch luik (in het ZNA Middelheim en het Universitair Ziekenhuis Antwerpen) ook een proefdierkundig luik (in het Instituut Born-Bunge te Antwerpen). De klinische studie veronderstelt een CSV-drukmeting via lumbaalpunctie, oftalmologisch onderzoek, MRI, neuropsychologisch testonderzoek en biomarkeronderzoek op CSV. Verdere inclusie van patiënten en verwerking van de resultaten zijn nog lopende.

Nieuwe verklaring voor ontstaan van glaucoom en oogproblemen bij astronauten “Eigen interpretatie van de literatuur resulteerde in een nieuw verklarend model voor het ontstaan van glaucoom waarbij de beschadiging van de oogzenuw mogelijks optreedt tgv falende CSV circulatie met opstapeling van neurotoxines rond de oogzenuw. Voor deze nieuwe theorie werd recent evidentie gevonden. Daarnaast beschreef onze recente paper als eerste de mogelijke rol van het glymfatisch systeem in het ontstaan van glaucoom met de mogelijkheid dat een disfunctie van dit systeem verantwoordelijk is voor de link tussen AD en glaucoom. Het glymfatisch systeem werd in 2012 ontdekt in de hersenen en bestaat uit een netwerk van kanaaltjes rond de bloedvaten waarlangs het CSV stroomt en hierbij toxines elimineert. Een disfunctioneel glymfatisch systeem blijkt mede aan de basis te liggen van AD. Via internationale samenwerking konden wij via postmortem onderzoek als eerste dergelijke perivasculaire kanaaltjes aantonen in de menselijke oogzenuw. Dit laatste kreeg recent een vermelding in The Washington Post maar dient uiteraard nog bevestigd te worden via verder onderzoek.” “In een recente paper postuleerde ik dat een disfunctioneel glymfatisch systeem in het oog mogelijks ook aan de basis ligt van papiloedeem bij astronauten. Een verklaring vinden voor dit oogprobleem is momenteel een topprioriteit voor NASA gezien dit het welslagen van toekomstige missies naar Mars ernstig in gevaar kan brengen. Mijn hypothese kreeg positieve feedback van het NASA oftalmologisch team en werd voor verdere investigatie opgenomen in hun ‘Evidence Report’. “


WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK I 13 uitdaging. Op dat moment werd in Vlaanderen nog geen onderzoek verricht naar de behandeling van plegers. Dat leek een grote meerwaarde.” “Ik nam contact op met professor Verhaeghe van de UGent aangezien hij een voorstander was van procesonderzoek en deel uitmaakte van een forensische interfacultaire studiegroep. Hij was meteen gewonnen om een doctoraatsonderzoek te starten naar het bevorderen van affectregulatie in therapie bij seksuele plegers. Ondertussen werd een onderzoeksdesign ontwikkeld. PC Sint-Amandus gaf mij gesteund door het fonds voor wetenschappelijk onderzoek van de vzw Provincialaat der Broeders van Liefde - de kans om deeltijds als onderzoeker aan de slag te gaan.”

Leerrijk, spannend, boeiend en inspirerend titatenwerk Ellen Gunst

“Collega’s wereldwijd inspireren” “Ik werk al twintig jaar in PC Sint-Amandus als psycholoog en experiëntiële psychotherapeut op de afdeling FIDES, afdeling voor plegers van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Na een korte passage in het Penitentiair Complex in Brugge had ik de smaak voor forensische psychologie te pakken. Ik kreeg de kans om als therapeutisch coördinator samen met een gemotiveerd team vorm te geven aan residentiële behandeling voor seksuele plegers.” “We baseerden ons op het hervalpreventiemodel vanuit de cognitieve gedragstherapie. Daaraan voegden we een experiëntieel spoor toe dat zich voornamelijk richt op het verwerken van trauma en hechtingsproblematiek. Seksuele plegers hebben immers vaak een verstoorde affectregulatie, wat een rol speelt in het ontstaan van problematisch gedrag.” “Een zestal jaar geleden voelde ik de nood aan een nieuwe

“Het was erg boeiend om een grondige literatuurstudie te maken van affectregulatie als factor bij seksuele plegers: in hun ontwikkeling, in het ontstaan van het misbruik en in hun therapieproces. Daarin werd ik bijgestaan door prof. Watson (University of Toronto) als expert op het vlak van affectregulatie en experiëntiële psychotherapie.” “Ondertussen hebben we van elf cliënten longitudinale data verzameld van enkele maanden voor de start van de therapie tot een zestal maanden na ontslag. De verwerking van alle data is een titanenwerk, maar bijzonder leerrijk en inspirerend. Van vier cliënten schrijf ik de verandering tijdens het therapieproces volledig uit. Ik heb geluk dat ik voor de statistische data-analyse kan terugvallen op de Universiteit Gent. “ “Als onderzoeker, maar ook als team, is het spannend om jezelf op dergelijke manier een spiegel voor te houden en na te gaan hoe cliënten rapporteren over hun verandering via vragenlijsten en interviews. Mijn grote missie is echter collega’s wereldwijd te inspireren over het belang van het werken met de betekenisvolle emotionele laag bij elke cliënt, ook zij die ernstige misdaden hebben begaan. Zo kunnen ze opnieuw voeling krijgen met wat ze werkelijk nodig hebben en dit op een prosociale manier proberen in te vullen in hun verdere leven.“

Wetenschappelijk onderzoek op De Palissant Samen staan we sterk !?

De Palissant is een afdeling voor volwassenen met een verstandelijke beperking en een bijkomende geestelijke gezondheidsproblematiek. Er liep drie jaar een wetenschappelijk onderzoek om informatie te verzamelen over de mogelijkheden en beperkingen van het psychiatrische aanbod en zo concrete aanbevelingen te geven over de verdere uitbouw van een gedeeld zorgaanbod. Drie residentiële afdelingen van een psychiatrisch centrum verspreid over Vlaanderen werkten dit onderzoek uit in samenwerking met de UGent. Het onderzoek bestond uit een literatuurstudie, een kwantitatief en kwalitatief onderzoek. Het kwantitatieve onderzoek bracht de aanmeldingen in kaart en de ondersteuning die patiënten voor, tijdens en na een opname kregen. De interviews (kwalitatief onderzoek) leerden ons wat werkt tijden een behandeling en wat verbeterpunten zijn in de samenwerking met VAPH-partners. Via het onderzoek kregen we een beter beeld van deze kwetsbare doelgroep. De groep opgenomen patiënten is gemiddeld jong en heeft een specifiek profiel: een verstandelijke beperking in combinatie met psychische en/of gedragsproblemen die zich uiten op een belangrijk moment in hun jonge leven. Familie en huisarts zijn, naast organisaties binnen het VAPH, de belangrijkste partners. Zorg op maat is noodzakelijk. Tegelijk is er een tendens van korte opnames. Van de opgenomen patiënten verblijft 75% minder dan drie maanden op de afdeling. In die periode moeten we alle partners betrekken, de problematiek correct inschatten, de behandeling opstarten, evalueren en eventueel bijsturen in afstemming met de professionele en familiale context. Dit vereist naast expertise, flexibiliteit en engagement van alle betrokken hulpverleners.

JAAROVERZICHT 2017


14 I PATIËNTEN- EN BEWONERSZORG

Deskundige zorg = warme zorg Warme zorgverhalen Op 6 juni 2017 deed België voor het eerst mee aan de internationale “What matters to you?”-dag. De bedoeling van deze dag is om zorgverleners te stimuleren om speciale aandacht te hebben voor de kleine dingen die belangrijk zijn voor patiënten of bewoners. Deze dag sloot perfect aan bij de missie van het Centrum, nl. mensgerichte zorg bieden aan mensen met een psychiatrische problematiek in samenwerking mét hen én met hun omgeving. Wij grepen deze actiedag niet aan om een nieuw initiatief op poten te zetten, maar focusten op initiatieven die al ingebed zijn in de zorg van elke dag. We bundelden een aantal mooie, warme zorgverhalen!

Huifkartochten In Psychiatrisch Centrum Sint-Amandus biedt het hippotherapieteam huifkartochten aan voor patiënten en bewoners van verschillende afdelingen. De huifkar wordt getrokken door één van de vier trouwe therapiepaarden, Annabel. De huifkartocht biedt mogelijkheden aan personen die voor de actieve therapie niet in aanmerking komen. De ritten zorgen voor een ontspannen manier van buiten zijn. Het ‘samen op weg zijn’ biedt de kans om op een ongedwongen manier van gedachten te wisselen. Er is steeds een warme sfeer in de huifkar, van gezellig keuvelend, over liedjes zingend, tot in stilte genietend van de hoeven van het paard en de natuur. De deelnemers aan de huifkartochten ervaren de tocht als volgt … Zittend op de huifkar … … voel ik mij ontspannen … heb ik een leuke namiddag … voelt het alsof we op minitrip waren … hebben we een gezellige babbel met elkaar … zingen we liedjes … voel ik mij relaxed … hoef ik aan niets te denken … sluit ik mijn ogen en geniet van het geluid van Annabel haar hoeven … stop ik met piekeren … kom ik tot rust … heb ik een moment om naar uit te kijken. JAAROVERZICHT 2017

Herstelwerkgroep Tijdens één van de bijeenkomsten vertelde een deelnemer stralend dat hij het centrum kon verlaten en dat hij een appartement had gevonden. Teleurgesteld vertelde hij dat zijn meubels geleverd zouden worden en dat er hem hierbij niemand kon helpen. De groep stelde spontaan voor om hem te helpen. We sleurden samen met zware meubels, monteerden kasten en bedden. De week daarna ging de herstelwerkgroep door op het volledig geïnstalleerde appartement, met een fiere gastheer als gespreksleider. Samen kunnen we meer! Op vraag van de groep worden succesjes van de afgelopen week gedeeld. Aanvankelijk was hier wat weerstand tegen, maar het is een moment om uit te pakken met iets wat goed loopt in plaats van problemen te herkauwen en dat werkt aanstekelijk. De bijeenkomsten steken de leden aan: ze nemen initiatieven, maken plannen en nemen stappen om hun situatie te veranderen.”


PATIËNTEN- EN BEWONERSZORG I 15

Familiegroep Afdeling De Bron – opname- en behandelafdeling voor mensen met een psychotische kwetsbaarheid – heeft een familiegroep. Die familiegroep is eigenlijk meer een zelfhulpgroep, waar ook psycho-educatie aan bod komt. In de familiegroep wisselen familieleden en hulpverleners ervaringen uit en vinden we steun bij elkaar. Als mens hanteren we woorden en logica om een gebeurtenis te begrijpen. In een psychose ontkoppelt men zich van de werkelijkheid, de taal en de logica. Begrijpen wordt dan nog moeilijker en alle houvast gaat verloren. Niet alleen de patiënt staat soms alleen met zijn/haar excentrieke beleving, ook familieleden worden geconfronteerd met een eenzaamheid in wat hen overkomt. Voor familieleden lijkt het een verademing dat er nog mensen zijn die dit gevoel kennen. Ze ontmoeten elkaar steeds op een ander moment in hun eigen proces en helpen elkaar met verwerken en betekenis geven. Sinds de opstart van de familiegroep zien wij dat familieleden elkaar blijven ondersteunen en anderen die voor het eerst in aanraking komen met psychose ‘warm omarmen’. Ook wij, hulpverleners, vinden bij familie vaak een nieuwe insteek met een verhaal waar de patiënt net zijn woorden heeft verloren en waarbij een breuk met de realiteit en anderen is ontstaan. Hoe moeilijk situaties en interacties soms kunnen zijn, de band met familie is essentieel voor het herstel van de patiënten. Wij willen het gesprek met familieleden blijven aangaan, onder welke omstandigheden dan ook.

’t Lopend Vuur Bram en Willy zijn redactieleden van ’t Lopend Vuur. ‘t Lopend Vuur is een tijdschrift van én voor patiënten en bewoners. Het tijdschrift bestaat dit jaar 20 jaar en verschijnt 3 keer per jaar.

Samenwerken rond een thema “Op de redactieraad wisselen we ideeën uit met veel respect voor elkaar,” aldus Bram. “Ik mag er mijn eigen mening zeggen en niemand wijst me terecht. Ik mag er zijn wie ik ben. Sinds kort ben ik secretaris en maak ik het verslag van de redactievergadering. Het maakt me trots dat ik deze rol kan opnemen in de groep. Wat een dag omtovert tot een goede dag? Als ik het gevoel heb dat wat ik te zeggen heb ook echt gehoord wordt of een duwtje in de rug van een begeleider om me te overhalen om een wandeling te maken of even te gaan fietsen.” “Ik breng vaak verzonnen verhalen aan,” vertelt Willy. “Als ik een leuk en goed verhaal heb afgewerkt, voel ik me goed. Soms dwalen mijn gedachten wat af tijdens de redactievergadering of ben ik een beetje afwezig. De andere redactieleden roepen me dan bij de les. We hebben heel veel inspraak in de samenstelling van het tijdschrift: we werken samen naar een mooi eindresultaat. Daar fleur ik van op. Wanneer ik vergeet dat ik ziek ben? Als ik op uitstap ben, een goede begripvolle babbel heb, als de zon schijnt en ik structuur en regelmaat ervaar.”

JAAROVERZICHT 2017


16 I ONDERSTEUNENDE DEPARTEMENTEN

Wetenschappelijk onderbouwde poetsprogramma’s Afgestemd op de noden van de afdelingen Deskundigheid slaat op alle diensten, ook op de huishoudelijke dienst. In de huishoudelijke dienst worden een aantal vernieuwingen doorgevoerd: nieuwe poetsprogramma’s, wetenschappelijk onderbouwd mét nadruk op kwaliteit, afgestemd op de noden én met meer verantwoordelijkheid voor de medewerkers! Met ‘The Cleaning System’- software organiseren we het volledige poetsbeheer in de organisatie. Ilse Coene, adjunct-diensthoofd huishoudelijke dienst: “Na de invoer van een digitaal bouwplan, bepalen we in overleg met het afdelingshoofd met welke frequentie een ruimte gepoetst wordt. Na indeling van het gebouw in verschillende poetsprogramma’s toont het systeem de werklast zodat we die evenredig kunnen verdelen over alle medewerkers. Op die manier komen we tot evenwichtig verdeelde poetsprogramma’s.” “Iedereen houdt van een nette werken woonomgeving. Kwaliteit van het poetsen is een subjectieve beleving, maar toch is het noodzakelijk om dit meetbaar te maken en dit te gaan objectiveren. In een volgende fase, na de volledige introductie van de nieuwe poetsprogramma’s, zullen we kwaliteitscontroles uitvoeren. Die zijn in eerste instantie bedoeld om na te gaan of de frequentie en het programma tegemoetkomen aan de noden van de afdeling.” JAAROVERZICHT 2017

Afstemmen op de noden “Wij motiveren onze medewerkers om na de opstart in dialoog te gaan met het interdisciplinair team zodat ze de weekplanning van het poetsprogramma optimaal kunnen afstemmen op de dagelijkse werking van de afdeling. Ruimtes krijgen soms een andere functie, er zijn wijzigende noden binnen een afdeling,… Dankzij de eenvoudig aanpasbare werkplanning blijft het programma steeds up-to-date!”

Bewust en resultaatgericht poetsen “Niet meer routinematig een vast programma uitvoeren, maar bewust gaan nadenken over poetsen is de boodschap. poetsen wat nodig is, heeft de hoogste prioriteit. Het doen van zinvol werk, geeft namelijk meer voldoening. De poetsdames krijgen een grotere verantwoordelijkheid toebedeeld, omdat zij door middel van het maandelijks, periodiek plan zelfstandig hun opdrachten kunnen inplannen. Hiervoor wordt een beroep gedaan op hun deskundigheid. Meer resultaat, meer kwaliteit in minder tijd door doordacht en efficiënt te werk te gaan.”

Dienst boekhouding werkt met nieuwe software De dienst boekhouding van PC SintAmandus bestaat uit 4 voltijdse medewerkers en 1 deeltijdse medewerker (32/38). Samen staan zij in voor de opmaak van de jaarlijkse begroting, de opvolging ervan en zorgen zij voor de correcte verwerking van alle inkomende en uitgaande facturen van het ziekenhuis, het PVT en Beschut Wonen 4Veld. Om deze facturatie te optimaliseren, werken we sinds februari 2017 met nieuwe software: CPT-win. Dankzij deze software kunnen we werken met automatische factuurstromen, hebben we meer inzicht in de inkomende factuurstroom, hebben we direct zicht op waar de factuur zich bevindt en door de digitale verwerking beschikken we over een volledig digitaal archief.


ONDERSTEUNENDE DEPARTEMENTEN I 17

Éen centrale dienst veiligheid en milieu Betere en efficiëntere taakverdeling en samenwerking Om het hoofd te kunnen bieden aan steeds toenemende eisen op het vlak van milieu en veiligheid, koos PC Sint-Amandus voor een centrale dienst Veiligheid en Milieu. Dankzij deze nieuwe dienst is het mogelijk om alle taken en opdrachten efficiënter te verdelen, uit te voeren en op te volgen. Op 1 juli 2017 ging een nieuwe dienst van start in het facilitair departement: de dienst Veiligheid en Milieu. Elsie Dauwe, diensthoofd: “De dienst bestaat uit de preventieadviseurs, vier veiligheidsmedewerkers en twee tuinmannen. Ik ben behalve diensthoofd ook milieucoördinator en preventie-adviseur. Samen staan we in voor medewerkersveiligheid, milieu, omgevingswerken, mobiliteit, groenaanleg en -onderhoud.

Centralisatie groenaanleg en –onderhoud “Aangezien ik ook al enkele jaren insta voor de organisatie van de groenaanleg en het onderhoud op de campus zijn ook de tuinmannen ondergebracht

onder de dienst veiligheid en milieu. Hierdoor hebben zij één aanspreekpunt! Als bijkomend voordeel kan de technische dienst nu weer meer focussen op de technisch gerichte kerntaken.”

Logische evolutie “De veiligheidsmedewerkers, die tot voor kort deel uitmaakten van de technische dienst, voeren de laatste jaren steeds meer taken uit op vraag van de preventieadviseur. Zo spelen zij onder andere een heel belangrijke rol bij het brandpreventiebeleid, helpen ze mee bij de uitvoering en opvolging van de beheersplannen rond legionella, voeren ze periodieke controles uit op arbeidsmiddelen, pictogrammen en signalisatie,… Ook als milieucoördinator deed ik in het verleden vaak een beroep op hen.” “Het was dan ook een logische keuze om de veiligheidsmedewerkers samen met de preventieadviseurs en de milieucoördinator in één dienst onder te brengen. Dit zorgt voor een betere en efficiëntere verdeling van de vele taken en opdrachten, zodat we aan de steeds toenemende en belangrijker wordende eisen op het vlak van veiligheid en milieu kunnen voldoen.”

Dieter Demilde maakt als tuinman deel uit van de dienst Veiligheid en Milieu.

Dienst IT De dienst IT bestaat uit 4 medewerkers en biedt ondersteuning aan de medewerkers op de verschillende campussen van het centrum en Beschut Wonen 4Veld. Daartoe beheert de dienst een 400-tal computers, meer dan 70 printers, 2 datacenters en een berg aan eerder onzichtbare netwerkapparatuur, camera’s, noodstroombatterijen,… Om snel en accuraat medewerkers te ondersteunen, is er ook een helpdesk. Die biedt hulp op afstand of ter plaatse als dat nodig is. In 2017 behandelde de dienst 1199 meldingen.

Naast de ondersteuning van medewerkers worden ook tal van projecten uitgevoerd. De laatste jaren is er meer en meer aandacht voor informatieveiligheid. Nieuwe wetgeving zoals GDPR brengt heel wat uitdagingen met zich mee. De verwachtingen die Europa, het federale en het Vlaamse niveau opleggen, zijn niet min. In dat kader liet het Centrum in 2017 een PEN-test uitvoeren: ethical hackers brengen de kwetsbaarheden van computersystemen in kaart. De resultaten van deze tests vormen de basis voor tal van nieuwe projecten om de informatieveiligheid nog te verbeteren.

JAAROVERZICHT 2017


18 I MEDEWERKERSBELEID

Coachend leiderschap “Zelfinzicht als startpunt” PC Sint-Amandus is een grote organisatie met ruim uitgebouwde overlegstructuren. We nemen de zorg op voor mensen met complexe problematieken en soms ook beperkte mogelijkheden. Deze elementen hebben invloed op het tempo en vragen afstemming. Het vraagt ook flexibiliteit om mee te bewegen in een organisatie die zelf ook voortdurend in verandering is. Dit alles vraagt om een passend leiderschap. In PC Sint-Amandus kiezen we voor coachend leiderschap. Alle medewerkers nemen leiderschap op, maar leidinggevenden hebben een cruciale rol op te nemen. Om hen te ondersteunen om die rol nog beter te kunnen vervullen, loopt voor alle leidinggevenden een traject ‘coachend leiderschap’.

In het najaar breiden we een vervolg aan het traject. We gingen een dag buitenshuis en tijdens die dag ging Rik De Wulf dieper in op de eigen coachingsstijl en het versterken daarvan. Iedere vormingsdag werd afgesloten met een ontmoetingsactiviteit.” Op het einde vroegen we aan elke aanwezige welk opleidingsnoden hij/zij voelt. Op basis van die input, organiseren we aangepaste vorming zodat iedereen het traject zelf kan invullen.” “Kernteams van afdelingen, die bestaan uit het afdelingshoofd, de therapeutisch coördinator en de psychiater, kregen de opdracht om samen aan de slag te gaan met de persoonlijke profielen. Zij leiden immers als team gezamenlijk de afdeling. We vroegen hen om hun persoonlijk profiel met elkaar te delen en te overleggen over hoe ze elkaar kunnen aanvullen, versterken, rekening houdend met elkaars talenten en zwaktes om samen tot resultaat te komen.” “In 2018 werken we verder en volgen alle betrokkenen individuele vormingen.”

ND

OE

EL

Dynamisch Enthuosiast Overtuigend Expressief Optimistisch

T

GR

Wilskrachtig Prestatiegericht Veeleisend Vastberaden Doelbewust

GE

HE LD ER CH

Een projectgroep leidt het traject in goede banen. Anita Scheepmans, vormingscoördinator en lid van het projectteam: “ in mei 2016 werd het startschot gegeven van het leiderschapstraject, met de toelichting van de ‘visie op coachend leiderschap’. De projectgroep koos ervoor om op individueel niveau op een ontwikkelingsgerichte manier te vertrekken vanuit een zeker zelfinzicht. Iedere leidinggevende kreeg een vragenlijst om in te vullen “de insights-discoverybevraging” om inzicht te verwerven in de eigen leiderschapsstijl en coachingsvaardigheden. Elke leidinggevende kreeg een persoonlijk leiderschapsprofiel.”

Zorgzaam Relatiegericht Harmonieus Ontspannen Geduldig

ZA

Zelfinzicht als startpunt

Voorzichtig Nauwkeurig Analytisch Gedetailleerd Objectief

VU RI G OD RO

PC Sint-Amandus nam Rik De Wulf onder de arm als trajectcoach. Rik is organisatiepsycholoog van opleiding en in zijn huidige rol een bevlogen spreker en trainer van groepen en teams. Hij is auteur van het boek ‘Soulmade, met bezieling naar het werk’.”

W AU BL

N

ST

RA

LE

‘De insights-discovery-bevraging geeft elkeen inzicht in/informatie over zijn of haar aanwezige krachten en talenten die kunnen ingezet worden bij het coachen en aansturen van medewerkers. Voor velen is het niet evident om vanuit (eigen) krachten te vertrekken binnen de dagdagelijkse opdracht, omwille van de nog prille of juist jarenlange ervaring.

Versterken van de eigen coachingsstijl “Op 31 mei ging een vervolgopleiding door, begeleid door Rik De Wulf. We kregen met zijn allen een ‘handleiding’ om aan de slag te gaan met het persoonlijk profiel. JAAROVERZICHT 2017

Deze persoonlijke kennis wordt een nieuwe stap in de ontwikkeling van het leiderschapstraject.’


CIJFERS I 19

Cijfers 207

228 322

343

Medewerkers (550) aantal vrouwen I aantal mannen

Contracttype voltijdse medewerkers deeltijdse medewerkers

1.617

102 6.443,5

30 418

Voltijdse equivalenten (VTE) Departement patiĂŤnten/bewonerszorg Administratief departement Facilitair departement

12.113

VTO-cijfers voor 2017 Totaal aantal uren: 13.730,25u. Aantal uren extern I Aantal uren intern Aantal uren intern door interne opleiders 232 stageperiodes

Betere opvolging van medewerkers na ziekte Opstart Sociaal-Medisch team

Sinds 2017 moet de werkgever maatregelen treffen om medewerkers na een afwezigheid sneller en gepaster te reĂŻntegreren. Daartoe overlegt een Sociaal-Medisch Team (SMT) periodiek over ziekteverzuim. Het SMT bestaat uit leden van de departementele directie, de arbeidsgeneesheer en de verantwoordelijke van de personeelsdienst. Het SMT formuleert beleidsadviezen die de aanwezigheid of inzetbaarheid van de medewerker bevorderen en biedt ondersteuning aan medewerkers die dreigen uit te vallen. Tot slot bepaalt het SMT ook het terugkeertraject van de medewerker. Leidinggevenden kregen een toelichting over de werking van het SMT. Zij kunnen nu sneller anticiperen op mogelijke uitval of bij een terugkeer gepaste maatregelen nemen op de werkplek.

JAAROVERZICHT 2017


20 I RUBRIEK

“Ik ben Liesbet Hatse, stafmedewerker accreditatie, zorgprocessen en algemeen beleid. Tot in 2017 werkte ik 8 jaar als therapeutisch coördinator en psycholoog op afdeling Wegwijs 2. Dat is een afdeling voor volwassenen met een niet-aangeboren hersenletsel door langdurig overmatig alcoholmisbruik. In 2017 maakte ik de overstap naar een staffunctie. In het ziekenhuis zijn we gestart met een deelaccreditatietraject voor 2 ziekenhuisafdelingen. De coördinatie en begeleiding van dit traject bepaalt het grootste deel van mijn jobinhoud. Accreditatie is een kwaliteitslabel. Een externe, onafhankelijke organisatie komt op basis van een aantal maatstaven beoordelen in welke mate het ziekenhuis kwaliteitsvolle en veilige zorg aanbiedt aan de patiënten. Ziekenhuizen kunnen dit label krijgen voor een beperkt aantal jaren. Wij werken samen met het Nederlands Instituut voor Accreditatie in de zorg (NIAZ). 2017 was een uitdagend en intensief jaar! Ik heb mijn vertrouwde uitvalsbasis verlaten en daarmee ook de directe patiëntenzorg en kwam in een andere omgeving terecht met nieuwe collega’s, nieuwe verwachtingen en uitdagingen. We zetten ook belangrijke stappen in het accreditatietraject: de ondertekening van het contract met NIAZ, talrijke voorbereidende vormingsmomenten, zelfevaluaties en actieplannen,… Ik volgde in 2017 ook de opleiding tot externe auditor en deed een eerste (externe) proefaudit. Deskundigheid, professionaliteit, kwaliteit en veiligheid van zorg zijn speerpunten binnen de accreditatie en ze inspireren mij dagdagelijks om ons traject vorm te helpen geven en blijvend onze zorg te verbeteren. De uitdaging? Samen met alle betrokkenen op een bedachtzame, creatieve en pragmatische manier op zoek gaan naar duurzame verbeterinitiatieven om de zorg (direct en indirect) te ondersteunen.”

JAAROVERZICHT 2017

Jaaroverzicht 2017 PC Sint-Amandus  
Jaaroverzicht 2017 PC Sint-Amandus  
Advertisement