Page 1

JAAR VERZICHT 2015 PSYCHIATRISCH CENTRUM SINT-AMANDUS

focus op herstel en kwaliteit van leven

Identitei tsspiege l:

focus op gelijkwaardigheid en actief burgerschap

focus op zorgzaam omgaan met kwetsbaarheid

oog voor eigenheid, kansen en grenzen

waarderende samenwerkingsrelatie met andere partners

inzetten op gespecialiseerde zorg

passend evenwicht tussen afstand en nabijheid

waarderende samenwerkingsrelatie met teamgenoten

doen we ... wat we zeggen?

waarderende samenwerkingsrelatie met zorgvrager

PC Sint-Amandus, Reigerlostraat 10, 8730 Beernem - Tel. 050 79 95 00 sint.amandus@fracarita.org - www.st-amandus.be

oog voor kwaliteit van dialoog en communicatie

waarderende samenwerkingsrelatie met omgeving

respect voor tempo en tijd


Voorwoord Beste lezer, Onderliggend jaaroverzicht biedt u de mogelijkheid een glimp te ontwaren van het reilen en zeilen in PC Sint-Amandus. “Een glimp” omdat de hoeveelheid activiteiten, vergaderingen, beleidsbeslissingen, beschikbare informatie… uiteraard niet te vatten zijn in een jaarverslag van een twintigtal pagina’s. Wat wij wel hopen te bereiken is u, vanuit een beperkte, maar toch heel diverse artikelenselectie, te kunnen laten connecteren met het centrum. Graag vestig ik uw bijzondere aandacht op het artikel over de identiteitsspiegel. De ongeveer 750 medewerkers van het centrum proberen elke dag opnieuw het beste van zichzelf te geven. Het kompas dat ze daarvoor gebruiken is onze identiteitsverklaring. Hierin staat wat we als centrum doen, wat we willen betekenen voor patiënten, bewoners, collega’s,… en wat hierbij onze centrale waarden zijn. De vraag die we echter regelmatig van de medewerkers kregen, was hoe ze nu eigenlijk konden weten/nagaan of hun concrete handelen of hun beslissingen ook daadwerkelijk samen sporen met de identiteitsverklaring. Een identiteitsverklaring is immers een plechtige verklaring met mooi geformuleerde ambities, maar is niet altijd even gemakkelijk te vertalen naar de dagdagelijkse praktijk. De ontwikkeling van een identiteitsspiegel probeert een antwoord op deze vraag te geven. Na zeggen wat we doen (identiteitsverklaring) … gaan we met behulp van de identiteitsspiegel ook na of we doen wat we zeggen. De reacties die wij krijgen na de implementatie van de identiteitsspiegel zijn in ieder geval veelbelovend. Ik zou u willen aanmoedigen om zeker niet op te houden met lezen na het artikel over de identiteitsspiegel! Alle andere bijdragen in dit jaarverslag verdienen het immers ook om met uw aandacht weg te lopen. Veel leesplezier! Patrick Penders Algemeen directeur

INHOUD 2 Voorwoord 3 PC Sint-Amandus 4 Identiteit 6 Algemeen beleid: Intensifiëringsproject De Palissant 8 Kwaliteit: Remediëring audit ziekenhuis Stand van zaken na 1 jaar 9 Algemeen beleid: Innovatieproject Toekomstfonds 12 Algemeen beleid: PVT Afbouw PVT De Stek 13 Kort nieuws 14 Algemeen beleid: Brugwonen Nieuwe woonvorm tussen Beschut Wonen en PVT 15 Kort nieuws 18 Cijfers en grafieken 20 Inzoomen: Vakgroep maatschappelijk werk 2

JAAROVERZICHT 2015

Deze voorziening behoort tot de vzw Provincialaat der Broeders van Liefde.


PC SINT-AMANDUS

Wie zijn we? Wie zijn we?

Het psychiatrisch centrum Sint-Amandus bestaat uit een psychiatrisch ziekenhuis met 459 bedden/plaatsen en een psychiatrisch verzorgingstehuis (PVT) met 136 bedden. Het psychiatrisch verzorgingstehuis beschikt over 4 PVT-afdelingen, waar mensen kunnen wonen met gespecialiseerde ondersteuning. 60 PVT-bedden zijn gelokaliseerd op de campus in Torhout. Samen met verschillende partners uit de regio maakt PC Sint-Amandus deel uit van het netwerk GGZ regio Noord-West-Vlaanderen.

Wat doen we?

Het ziekenhuis is enerzijds een algemeen psychiatrisch ziekenhuis voor de doelgroepen verslavingszorg,psychosezorg en sociaal-psychiatrische zorg waarbij crisiszorg, kortdurende en voortgezette residentiële behandeling en dagbehandeling aangeboden worden.Anderzijds staat het ziekenhuis in voor een

categoraal aanbod met crisiszorg, kortdurende en voortgezette residentiële behandeling en dagbehandeling voor volgende doelgroepen: psycho-organische zorg, psychomentale zorg, forensisch psychiatrische zorg en gerontopsychiatrische zorg. Daarnaast zijn er 2 afdelingen voor intensieve behandeling (IB). In totaal zijn er 16 ziekenhuisafdelingen. Sinds 2014 wordt ook ambulante forensische zorg verleend door het mobiel forensisch behandelteam. Als partner in het netwerk GGZ regio Noord-WestVlaanderen zet PC Sint-Amandus medewerkers in voor het Mobiel Behandelteam, het Mobiel Crisisteam en MVIP (= Mobiele VroegInterventie Psychose.)

Wat bezielt ons?

Lees de identiteitsverklaring van PC Sint-Amandus op www.st-amandus.be In onze werking ervaren we 5 cruciale sleutels tot kwaliteit van zorg. Dit vertaalde zich in de slogan:

Een open geest, mensgerichtheid, begeestering, engagement en deskundigheid: Mensgerichtheid

De sleutel die ons voor ogen houdt waar het in al ons handelen, denken en zijn om gaat: dat zorgvragers en zorgverleners in hun unieke menszijn erkend en in hun verdere menswording gerespecteerd mogen worden.

onze sleutels tot kwaliteit van zorg Open geest

Begeestering

De sleutel die verder bouwt op de religieuze wortels van waaruit onze werking ontstaan is, onder de vorm van enthousiasme, bevlogenheid, geestdrift, geïnspireerdheid … voor ons de sleutel om dit soort werk met kracht, dynamiek en liefde te blijven doen.

De sleutel om telkens weer mogelijkheden te zien, kansen te bieden en creatief met mensen op weg te blijven gaan en in ons denken en handelen telkens opnieuw de macht der gewoonte en andere evidenties in vraag te durven stellen.

Deskundigheid

Engagement

De sleutel die borg staat voor continuïteit en een belangrijke factor in de zorgrelatie: de telkens te hernieuwen keuze om er samen werk van te maken en hierin ook standvastig te blijven op momenten dat het minder gemakkelijk loopt.

De sleutel die ons helpt om steeds de meest passende zorg te blijven bieden, gebaseerd op wat de rijke ervaring uit de zorgpraktijk ons leert én telkens opnieuw getoetst aan de inzichten die de wetenschappelijke wereld ons bijbrengt.

JAAROVERZICHT 2015

3


IDENTITEIT

Doen we wat we zeggen?

Identiteitsspiegel In PC Sint-Amandus werd in 2015 een identiteitsspiegel gemaakt. De identiteitsspiegel is een logische tweede stap na de eerdere ontwikkeling van de identiteitsverklaring (= missie) van het Centrum. Daar waar de identiteitsverklaring kernachtig verwoordt wat we als centrum doen, wat we willen betekenen voor patiënten, bewoners, medewerkers, en wat hierbij onze waarden zijn, wil de identiteitsspiegel een hulpmiddel zijn om af te toetsen of de keuzes die we in het Centrum samen maken sporen met de identiteitsverklaring van het Centrum. Na zeggen wat we doen … gaan we met behulp van de identiteitsspiegel ook na of we doen wat we zeggen! •TEKST Liesbet Werbrouck

Historiek

Hoe werkt de identiteitsspiegel?

In 2011 ontwikkelde PC Sint-Amandus de identiteitsverklaring (= missie) in het spoor van de ruimere missie van de Broeders van Liefde. De identiteitsverklaring is het eindresultaat van een lang proces van interne dialoog over de fundamentele keuzes die we als werkgemeenschap maken en over de waarden die we cruciaal achten voor onze werking.

De identiteitsspiegel bevat 12 open vragen. Door open vragen te stellen stimuleert de spiegel om vanuit verschillende invalshoeken naar een project, keuze, omgangsvorm, ..te kijken en erover met elkaar in dialoog te gaan. Samen met de identiteitsspiegel werd ook een oefenblad ontwikkeld waarop de open vragen zijn opgenomen. Voor elk van de vragen werd ook een herkenbaar icoontje ontwikkeld.

Traject

Voorstelling van de identiteitsspiegel aan de werkgemeenschap De Identiteitsspiegel werd eind september tijdens een infosessie voorgesteld aan alle leidinggevenden, stafmedewerkers, vakgroepvoorzitters, … van het Centrum. Alle leidinggevenden kregen een identiteitsspiegel en na de voorstelling gadgets voor alle medewerkers van hun afdeling/dienst als ondersteuning om duiding te geven bij deze identiteitsspiegel.

Ontwikkeling van de identiteitsspiegel De kerngroep identiteit is een projectgroep binnen PC Sint-Amandus, die in 2015 één van de projecten uit het Algemeen Beleidsplan heeft uitgewerkt. Het afgelopen jaar werd in de schoot van deze kerngroep een Identiteitsspiegel ontwikkeld. Die identiteitsspiegel is een hulpmiddel, een referentiekader om af te toetsen of de keuzes die we samen maken sporen met de missie van het centrum en daarover met elkaar in dialoog te gaan.

Waarvoor gebruiken? De identiteitsspiegel kan gebruikt worden om een werking, project, keuze of omgangsvorm af te toetsen aan de richtwaarden. De identiteitsspiegel kan ook expliciet gebruikt worden om sterke punten en groeipunten van een werking, ... te benoemen en te bespreken. En individueel kan de spiegel ook gewoon gebruikt worden voor persoonlijke reflectie over de eigen opdracht binnen het Centrum.

4

JAAROVERZICHT 2015

Richtwaarden ...

?

Noteer hier het nummer van de richtwaarde.

Verwoord hier je persoonlijke inschatting in welke mate een gegeven project, keuze of gedrag de richtwaarde realiseert.

In welke mate getuigt dit project, deze keuze of dit gedrag in de therapeutische en/of samenwerkingsrelatie van ...

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

... focus op herstel en kwaliteit van leven? ... inzetten op gespecialiseerde zorg? ... focus op zorgzaam omgaan met kwetsbaarheid? ... focus op gelijkwaardigheid en actief burgerschap? ... oog voor eigenheid, kansen en grenzen? ... respect voor tempo en tijd? ... een passend evenwicht tussen afstand en nabijheid? ... een waarderende samenwerkingsrelatie met zorgvrager? ... een waarderende samenwerkingsrelatie met teamgenoten? ... een waarderende samenwerkingsrelatie met omgeving? ... een waarderende samenwerkingsrelatie met andere partners? ... oog voor kwaliteit van dialoog en communicatie?

Teams, projectgroepen, vakgroepen,… die de identiteitsspiegel al wilden gebruiken, kunnen daarbij gebruik maken van een oefenblad. Bij het gebruik van de identiteitsspiegel kan het oefenblad helpen voor de voorbereiding van de dialoog.


1. Als je zelf als leidinggevende voor deze spiegel gaat staan, van welke aspecten vind je dan dat je hier al erg op bedacht bent? En van welke vind je dat ze van jouw kant meer aandacht verdienen? 2. Als je de werking van jullie team bekijkt vanuit deze spiegel, van welke aspecten vind je dan dat jullie hier als team al erg op bedacht bent? En van welke vind je dat ze binnen jullie team meer aandacht verdienen? Probeer kort toe te lichten wat je bedoelt. 3. Als je vanuit deze spiegel naar het beleid voor ons hele centrum gaat kijken, wat ervaar je dan als sterkte punten? En van welke aspecten vind je dat ze meer aandacht verdienen? Probeer kort toe te lichten wat je wil zeggen.

Samen voor de identiteitsspiegel staan: reflecteren Aangezien één van de doelstellingen van de identiteitsspiegel is om een cultuur van reflectie te ondersteunen, werden de leidinggevenden tijdens de infosessies uitgenodigd om stil te staan bij de werking van het centrum, om die werking van op afstand te bekijken en te reflecteren over volgende vragen in het licht van de identiteitsspiegel:

De reflecties werden gebundeld en aan de leidinggevenden teruggekoppeld.

Verdere acties 1. Het thema identiteit en de identiteitsspiegel werden verder ‘warm’ gehouden via opname in het vormingsprogramma. Er werden extra infosessies voor basismedewerkers georganiseerd.

woners, familieleden,… om ook op die manier nog eens duidelijk te maken wat zij mogen verwachten. Deze affiches worden binnenkort verspreid. 3. De identiteitsspiegel en het thema identiteit zal nog meer geïntegreerd worden in het inscholingspakket van nieuwe medewerkers. De kerngroep identiteit sloot intussen dit project af. Een eerste evaluatie van de identiteitsspiegel in het najaar van 2016.

De Identiteitsspiegel en de verdere opbouw van dit jaaroverzicht In de pagina’s hierna willen we inzoomen op een aantal belangrijke realisaties, keuzes, projecten, … uit 2015. Deze thema’s zijn een uiting van de identiteit van het centrum. Ze sporen samen met één of meerdere richtwaarden uit de identiteitsspiegel en ze zijn stuk voor stuk stappen om dat waar we als centrum voor gaan nl. herstel en kwaliteit van leven voor mensen met een psychische kwetsbaarheid na te streven.

2. Er werd ook een affiche gemaakt als visuele voorstelling voor patiënten, be-

Affiche om de identiteit ook zichtbaar te maken op de campus JAAROVERZICHT 2015

5


ALGEMEEN BELEID

Gespecialiseerde zorg op maat

Intensifiëringsproject De Palissant Binnen het GGZ-landschap is het niet evident om in het bestaande residentiële behandelaanbod een gepaste behandeling te vinden voor personen met een verstandelijke beperking en een bijkomende psychiatrische problematiek. Vandaar de keuze van Minister Jo Vandeurzen om 240 000 euro per jaar te investeren in drie bestaande en specifiek gespecialiseerde residentiële GGZ-ziekenhuisafdelingen voor deze doelgroep. Een van deze afdelingen is De Palissant (PC Sint-Amandus - Beernem). Daarnaast krijgen ook afdeling De Meander (PC Caritas, Melle) en afdeling De Zeilen (PZ Asster, Sint-Truiden) een subsidie voor maximaal drie opeenvolgende jaren. De beoogde doelstelling van dit project is de uitwerking van een intensief behandelaanbod in een regionaal intersectoraal zorgnetwerk. Daarnaast wordt ook een wetenschappelijk onderzoek gevoerd. Gudrun Gheysen, therapeutisch coördinator, licht het intensifiëringsproject op afdeling De Palissant toe. •TEKST kernteam De Palissant

Zorg op maat Integratieve beeldvorming door een interdisciplinair team PIJLER 1

PIJLER 2

PIJLER 3

PIJLER 4

PIJLER 5

Dagstructuur

Therapeutisch programma

Onvoorwaardelijke ondersteuningsrelatie

Psychiatrische behandeling oa medicamenteuze therapie

Samenwerken

De Palissant: voorstelling afdeling De Palissant is een opname– en behandelafdeling voor personen met een verstandelijke beperking (tot bovengrens matig verstandelijke beperking) en een bijkomende psychiatrische problematiek. Op de afdeling wordt ingezet op zorg op maat in samenwerking met de context (natuurlijk en professioneel netwerk). De hoofdzorgfuncties zijn observatie, diagnostiek, behandeling en nazorg. Dit wordt aangeboden door een interdisciplinair team (opvoedkundigen, (psychiatrisch) verpleegkundigen, ergotherapeut, psycho-motorisch therapeut, orthopedagoog, maatschappelijk werker, psycholoog, psychiater). Naast het aanbieden van een dagstructuur en een therapeutisch aanbod gaat er veel aandacht naar de uitbouw van een therapeutische relatie, de psychiatrische behandeling (o.a. medicamenteuze therapie) en intersectorale samenwerking.

Inzet financiële middelen Dankzij de extra Vlaamse financiële middelen kon het team van De Palissant uitgebreid worden (3,2 voltijdse equivalenten (FTE)): een opbouw van de aanwezigheid van de maatschappelijk werker en de ergotherapeut en 3 aanwervingen met name 1 psychiatrisch verpleegkundige, 1 sociaal verpleegkundige en een ortho-agoog. Deze keuzes werden gemaakt omwille van de 6

JAAROVERZICHT 2015

inhoudelijke versterking in het therapieaanbod en de focus op personen met een verstandelijke beperking, omwille van de uitbouw van de outreachfunctie, omwille van de optimalisering van de intersectorale samenwerking,…

Wetenschappelijk onderzoek Een van de doelstellingen van het project is het opzetten van een prak-

tijkgericht wetenschappelijk onderzoek dat beleidsrelevante informatie moet aanleveren. Het onderzoek stelt zich dan ook tot doel om aanbevelingen te formuleren inzake de verdere uitbouw van het principe van de ‘gedeelde zorg’ voor personen met een verstandelijke beperking en een bijkomende psychiatrische en/of gedragsstoornis en dit vanuit de beide sectoren, nl. GGZ en VAPH.


Verder mikt het onderzoek op het formuleren van aanbevelingen inzake het effect van de zorgvernieuwing op de tot stand gebrachte samenwerkingsverbanden. Tegelijk wordt gepoogd om de knelpunten in kaart te brengen (inzake noodzakelijke afstemming, hiaten in de op te zetten trajecten van cliënten, …). Om een antwoord te bieden op bovenstaande onderzoeksvragen wordt er enerzijds een kwantitatief deelonderzoek en anderzijds een kwalitatief deelonderzoek opgezet in de drie GGZ-afdelingen. Bij beide deelonderzoeken wordt de literatuurstudie als vertrekpunt genomen. Ook werd geopteerd om een gezamenlijk onderzoek uit te voeren met de drie betrokken afdelingen samen. Via het kwantitatieve deelonderzoek pogen we in de eerste plaats in kaart te brengen welke patiënten worden aangemeld in de drie voorzieningen, van waar zij komen en welke ondersteuning zij voor, tijdens en na een opname krijgen. Via het kwalitatieve deelonderzoek pogen we de positieve, werkzame factoren in de samenwerking tussen de VAPHvoorziening en de afdeling vanuit de GGZ en daarnaast ook de mogelijke verbeterpunten of barrières in de samenwerking in kaart brengen. Er wordt gewerkt met een kwalitatief rijk interview bij 15 verschillende teams vanuit VAPH- voorzieningen met wie wordt samengewerkt (5 teams per deelnemende afdeling). Voor het verwerken en uitwerken van de verzamelde data wordt er samengewerkt worden met de Universiteit Gent, Faculteit Psychologie (professor dr. Vanheule) en Pedagogische Wetenschappen (professor dr. Van Hove).

Effect op de afdelingswerking Sinds de opstart van het intensifiëringsproject zijn er zowel kwalitatieve als kwantitatieve veranderingen in de werking.

We denken hierbij aan: - Opname van dames sinds januari 2015; - Bepaalde therapiegroepen worden nog eens opgesplitst in subgroepen, zodat de begeleiding nog nabijer kan zijn en sneller kan inspelen op interacties; - Sommige therapiegroepen worden dubbel bezet, zodat de patiënten die meer individuele begeleiding nodig hebben in de specifieke therapie kunnen deelnemen; - Actieve ontspanning: aanbod wordt uitgebreid en gediversifieerd, vaak een actief/sportief (fietsen, wandelen, wandelzoektocht) en een belevingsgericht (koken, film, verzorgingsnamiddag,..) aanbod. Dit wordt ook aangevuld met activiteiten meer gericht op de interesses van de dames; - Meer aandacht voor ondersteuning bij de dagelijkse hygiëne (wassen, douchen, tanden poetsen...). Daarnaast is er nu ook ruimte voor het aanleren van het wassen, drogen en strijken van de eigen kledij. Op die manier kan de zelfstandigheid van de patiënten worden vergroot; - Groepsgesprek wordt voorbereid rond een bepaald thema aan de hand van specifiek ontwikkeld of aangepast (spel-)materiaal voor de doelgroep; - Sinds de start van het intensifiëringsproject is er voor de persoonlijk begeleider meer ruimte om individuele activiteiten gericht op het bereiken van de behandeldoelstellingen te ondernemen. Dit komt niet alleen het bereiken van de behandeldoelstellingen ten goede maar zeker ook de onvoorwaardelijke ondersteuningsrelatie tussen de patiënt en zijn/haar persoonlijk begeleider; - Daarnaast is er nu meer de mogelijkheid om bij een ontslag van een patiënt een overdracht te voorzien, waarbij de persoonlijk begeleider

meegaat om de patiënt en de toekomstige begeleiders te ondersteunen bij de overgang. In het nazorgtraject kan ook opgenomen worden dat de persoonlijk begeleider nog eens een informatieoverdracht voorziet in het team waar de patiënt terecht komt samen met de psycholoog of orthoagoog; - Er zijn nu ook meer mogelijkheden om bij de overlegmomenten rond de patiënt aan te sluiten, zodat de persoonlijk begeleider het volledige behandeltraject kan opvolgen. Vóór de invoering van het intensifiëringsproject moest er langere tijd worden gezocht naar een geschikt overlegmoment waar de persoonlijk begeleider op kan aansluiten, terwijl die overlegmomenten nu sneller kunnen worden georganiseerd. Daarnaast hebben persoonlijk begeleiders nu ook meer tijd om overlegmomenten grondig voor te bereiden met de patiënt en daarna ook een uitgebreide terugkoppeling te geven naar de patiënt; Samenwerken staat centraal in de behandeling van alle patiënten. Hierbij denken we eerst en vooral aan de samenwerking met de patiënt. Er wordt zoveel mogelijk in dialoog gegaan met de patiënt; Zijn/haar wensen, verlangens en dromen worden steeds meegenomen in de behandeling. Daarnaast is er ook een nauwe samenwerking met de patiënt zijn/haar context en/of verwijzers; - Bij een opname wordt ook steeds in kaart gebracht welke ondersteuningspartners er ondersteuning bieden of geboden hebben. Er wordt met alle partners contact opgenomen. Deze informatie wordt gebundeld en meegenomen voor het uitwerken van het behandeltraject. Deze partners blijven betrokken tijdens de opname en tijdens de fase voor ontslag is er frequenter contact.

Gespecialiseerde zorg Dankzij bijkomende financiële middelen kon PC Sint-Amandus in 2015 de werking van ziekenhuisafdeling De Palissant intensifiëren. De doelgroep van de afdeling – personen met een verstandelijke beperking met een bijkomende psychiatrische problematiek - is heterogeen, complex en middelenintensief. Alle opgenomen patiënten en hun omgeving (familie en/of verwijzer) zijn vastgelopen. Voor de behandeling van deze mensen is zorg op maat noodzakelijk om terug beweging te krijgen in de vastgelopen situatie en de persoon en zijn/haar context een nieuw perspectief te bieden. PC Sint-Amandus kiest ervoor om de zorg voor deze specifieke doelgroep te intensifiëren.

JAAROVERZICHT 2015

7


IDENTITEIT Zorginspectie?

Eind 2014 kwam de Zorginspectie langs in PC Sint-Amandus voor een inspectie van het psychiatrisch ziekenhuis, met uitzondering van De Palissant. Iedere 5 jaar krijgt het ziekenhuis de Zorginspectie op bezoek in functie van de verlenging van de erkenning van het ziekenhuis. Bij de inspectie staat de kwaliteit van zorg die aangeboden wordt centraal. De zorginspectie hanteert een referentiekader. Dat referentiekader beschrijft de verwachtingen waaraan het ziekenhuis moet voldoen. In het referentiekader zijn zowel wettelijke verwachtingen opgenomen als verwachtingen op basis van goede praktijken.

Auditverslag

Op basis van de bevindingen tijdens het inspectiebezoek, maakte de Zorginspectie een auditverslag. Het auditverslag bevat een aantal sterke punten van het ziekenhuis, maar uiteraard bevat het verslag ook een aantal aanbevelingen en op te volgen verbeterpunten.

Opvolging verbeterpunten In 2015 werd hard gewerkt aan de opvolging van de verbeterpunten. Voor elk van deze verbeterpunten moet het ziekenhuis in een verslag aantonen hoe dit verbeterpunt binnen het ziekenhuis aangepakt zal worden. PC Sint-Amandus moet alle verbeterpunten wegwerken binnen een termijn van 2 jaar (februari 2017). De directie is – samen met de staf patiëntenzorg, kernteams, apotheker,…- volop bezig met de opvolging van die verbeterpunten. Tot nog toe verstuurde PC Sint-Amandus al drie verslagen naar het Agentschap Zorg en Gezondheid (Vlaamse overheidsinstantie).

Stand van zaken na 1 jaar Voor heel wat verbeterpunten aanvaardde het Agentschap Zorg en Gezondheid reeds het voorgestelde plan van aanpak.

Een aantal verbeterpunten met betrekking tot medicatiedistributie en vrijheidsbeperkende maatregelen zijn tot nog toe nog niet aanvaard, omdat de Zorginspectie momenteel zelf bezig is om het referentiekader ( = criteria waaraan moet voldaan worden) te actualiseren. Pas als dit vernieuwde referentiekader klaar is, verwacht het Agentschap Zorg en Gezondheid een nieuw verslag voor deze verbeterpunten. 8

JAAROVERZICHT 2014 2015

ALGEMEEN BELEID

Ziekenhuisinspectie: stand van zaken na 1 jaar

Verlenging van erkenning na inspectie Na een grondige audit eind 2014, werd de erkenning van het ziekenhuis verlengd voor de periode 2014-2018. We zoomen hieronder en op de volgende blz. in op 3 verbeterpunten, de acties die ondernomen werden en de reactie van de overheid op het voorgestelde plan van aanpak: klachtenmanagement, organisatie van het centraal aanbod en het behandelen begeleidingsplan. •TEKST Hans Pauwels: stafmedewerker patiëntenzorg (Klachtenbeleid), Alain De Clippel: inhoudelijk coördinator De Lichter (Centraal aanbod) en Geert Van Cluysen: systeemverpleegkundige (behandel- en begeleidingsplan)

1. Klachtenbeleid Verbeterpunt De interne klachtenprocedure ‘procedure voor het omgaan met meldingen van ontevredenheid van patiënten’ moet worden herzien a.h.v. de knelpunten die zijn weergegeven in het auditrapport. Deze procedure moet voldoende gekend zijn bij de medewerkers van het ziekenhuis.

2. Informeren van het Agentschap Zorg & Gezondheid over de interne werking m.b.t. het informeren van de medewerkers over de klachtenprocedure: • Inscholing nieuwe medewerkers (departement zorg): De klachtenprocedure is een vast item van de informatie die elke nieuwe medewerker krijgt tijdens het

Acties die genomen werden Er werden verschillende acties ondernomen om de tekortkoming over het klachtenbeleid weg te werken: 1. Aanpassen van de procedure voor het omgaan met meldingen van ontevredenheid van patiënten. Hoewel algemeen wordt aanbevolen om patiënten te stimuleren om hun klachten rechtstreeks te bespreken met de betrokken zorgverlener(s), kan de patiënt evenwel zelf bepalen om zijn/ haar klacht meteen bij de ombudspersoon te melden. Dit kwam volgens de auditoren onvoldoende naar voren in de procedure. De procedure werd daarom aangepast met de expliciete vermelding dat de patiënt er ook voor kan kiezen om meteen de externe ombudspersoon te contacteren.

oog voor kwaliteit van dialoog en communicatie We willen open en transparant communiceren over de zorg- en dienstverlening. In het kader van deze openheid willen we – 1 jaar na de inspectie – een stand van zaken geven van de aanpak van de verbeterpunten die opgenomen waren in het inspectieverslag.


individueel onthaalmoment met de medewerkers van de personeelsdienst. Er wordt verwezen naar info die te vinden is op het intranet en in de onthaalbrochure voor nieuwe medewerkers. Dit gebeurt voor de start van de tewerkstelling. De klachtenprocedure en de patiëntenrechten maken onderdeel uit van de verplichte inscholing ‘visie op zorg’ en wordt 2x per jaar georganiseerd. • Brede communicatie over klachtenbeleid: De klachtenprocedure wordt aan alle sleutelfiguren van het Centrum onder de aandacht gebracht tijdens de voorstelling van het jaarverslag van de externe ombudsfunctie. Minstens jaarlijks brengen we het thema patiëntenrechten, ombudsfunctie en klachtenprocedure onder de aandacht van alle medewerkers via De Koerier, de wekelijkse interne e-nieuwsbrief.

Opvolging Het verbeterpunt wordt geschrapt en de nieuwe werkwijze moet verder intern opgevolgd worden.

Toekomstige acties Een klachtenprocedure is er in de eerste plaats op gericht om een klacht of uiting van ontevredenheid van een patiënt (of familie, vertrouwenspersoon, …) op een professionele en mensgerichte manier af te handelen en te zoeken naar een gepast antwoord. Klachtenbeleid heeft echter duidelijk ook een preventieve opdracht. Immers, uit de meldingen en de besprekingen met de betrokkenen kunnen aanbevelingen worden geformuleerd om de kwaliteit van zorg te verbeteren en in de toekomst klachten te vermijden. Ook de intern gemelde klachten (gericht aan medewerkers, leidinggevenden en directie) willen we net als de externe ombudsfunctie verwerken, analyseren en aanwenden als bron binnen het kwaliteitsbeleid van het

ziekenhuis. De uitwerking hiervan zal in nauwe samenwerking gebeuren met de externe ombudspersoon en de staf patiëntenzorg.

2. Centraal aanbod Verbeterpunt Patiënten moeten toegang krijgen tot het centrale aanbod. De mogelijkheden zijn momenteel zeer verschillend per afdeling.

Acties die genomen werden Centraal aanbod? “In 2014 werd het centraal aanbod opgestart. De beleidsnota ‘het centrale aanbod in het PC Sint-Amandus’ beschrijft hierbij de constructie waarbij interdisciplinaire teams de organisatorische hoeksteen vormen voor de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van het behandel- en ondersteuningsplan. Dankzij het centrale aanbod kan de beperking met betrekking tot de diversificatie van aanbod binnen een interdisciplinair team opgeheven worden. Door middel van deze aangepaste organisatiestructuur kunnen patiënten een kwaliteitsvoller behandel- en ondersteuningsplan krijgen, kunnen medewerkers hun specifieke expertise ten dienste stellen van een groter aantal patiënten en kan het centrum zelf haar investeringen veel gerichter en daardoor diepgaander uitvoeren. Concreet stelt deze centrale organisatiestructuur expertise, behandel -en ondersteuningsactiviteiten, accommodaties en materiaal ter beschikking van de interdisciplinaire werkingen. Streven naar een gedifferentieerd aanbod Het centrale aanbod moet door middel van een gedifferentieerd aanbod een toegevoegde waarde creëren in het behandelplan-en ondersteuningsplan van de patiënt. Differentiatie betekent het ontwikkelen van een breed programma, opgebouwd rond verschillende levensdomeinen en zorgfuncties, vertaald in

een breed continuüm van behandel- en ondersteuningsactiviteiten gaande van ondersteunende dagdagelijkse activiteiten tot een gespecialiseerd therapeutisch aanbod. Eerst… inventariseren In 2015 werd het reeds bestaande aanbod, de expertise binnen het centrum en de vragen en noden van de teams gedeeltelijk geïnventariseerd. Daarna zorgen voor … een duidelijk, zichtbaar en gekend aanbod We merkten dat het voor teams niet evident is om een beroep te doen op mogelijkheden buiten de eigen werking, als dit betekenisvol en haalbaar is in het traject van de patiënt. Om hen toe te leiden naar dit centrale aanbod hebben we een statusfiche gemaakt. De statusfiche beschrijft een specifiek onderdeel van het centrale aanbod, zodat het team én de patiënt over alle essentiële informatie beschikken. De statusfiches zijn consulteerbaar via het intranet. En … een aanvraagformulier creëren in het EPD In het elektronisch patiëntendossier kan men een aanvraagformulier invullen om een beroep te doen op centrale dienstverlening. Deze aanvraag zet een proces in gang, waardoor de deelname aan een onderdeel van het centraal aanbod opgevolgd en geëvalueerd kan worden en zichtbaar is in het trajectplan van de cliënt. Uiteindelijke doelstelling Het is de bedoeling dat één of meerdere onderdelen van het centrale aanbod – vanuit een dialoog met de patiënt- geïntegreerd worden in het behandel- en ondersteuningsplan van de patiënt.”

Opvolging Het verbeterpunt wordt geschrapt en de nieuwe werkwijze moet verder intern opgevolgd worden.

••De eerste goede praktijken met betrekking tot inzet van interdisciplinaire middelen in het centrale aanbod werden in 2015 realiteit. •• JAAROVERZICHT 2015

9


ALGEMEEN BELEID

3. Behandel- en begeleidingsplan Verbeterpunt Er is een behandel- of begeleidingsplan (+ doelstellingen) opgesteld voor alle patiënten

Acties die genomen werden (1) Het behandelplan is tijdens de marathonzittingen (managementoverleg tussen directie en kernteams) aan bod gekomen a.d.h.v. concrete vragen: • Op welke manier is de betrokkenheid en inbreng van de interdisciplinaire teamleden georganiseerd bij het opstellen, uitvoeren en evalueren van het behandelplan? • Op welke manier is de betrokkenheid en inbreng van de patiënt georganiseerd bij het opstellen, uitvoeren en evalueren van het behandelplan? • Op welke manier is de betrokkenheid en inbreng van het netwerk (professioneel en niet- professioneel) van de patiënt georganiseerd bij het opstellen, uitvoeren en evalueren van het behandelplan? 10 JAAROVERZICHT 2014

Ieder kernteam bevestigt dat voor elke opgenomen patiënt van de afdeling een behandelplan opgemaakt is. Wat betreft de participatie van de patiënt en de context zijn verbeterpunten opgenomen in het beleidsplan van de diverse afdelingswerkingen. (2) Het behandelplan als interdisciplinair richtpunt binnen het traject van de patiënt wordt nogmaals benadrukt tijdens overlegmomenten met artsen, Therapeutisch coördinatoren en afdelingshoofden. (3) Tussen 1 okt. en 30 nov. 2015 => steekproefgewijs opvolgen of er voor iedere patiënt een behandelplan aangemaakt is. (4) Terminologie en opbouw generiek houden voor alle patiëntendossiers. De eenvormige terminologie moet er voor zorgen dat elke hulpverlener in om het even welk dossier weet waar het ‘trajectplan’ (behandelplan) te vinden is. Binnen het EPD voorzien we in dit generieke ‘trajectplan’ verschillende dossierelementen die de inhoud van het trajectplan weergeven:

• mogelijkheden, sterke punten, hulpbronnen van de patiënt. • doelstelling van de patiënt • kwetsbaarheden en problemen waar patiënt en omgeving tegenaan lopen • actieplan met concrete tussenstappen voor elke betrokkene • patiënt geïnformeerd op (datum) • evaluatie van dit actieplan • volgende bespreking (datum) Besluit: We staan op een belangrijk kruispunt wat betreft het uitwerken van goed zorgplan voor elke patiënt. Hierin neemt het elektronisch patiëntendossier een cruciale, ondersteunende rol in. Het is een instrument dat een weerspiegeling is van de actuele, geleverde en toekomstige zorg in het gezondheidstraject van de patiënt. Hierbij zijn niet alleen technische en inhoudelijke aspecten belangrijk maar ook een constante evaluatie van de manier waarop medewerkers met deze elektronische toepassing omgaan.

Opvolging Het verbeterpunt wordt geschrapt en de nieuwe werkwijze moet verder intern opgevolgd worden.


ALGEMEEN BELEID

Gezamenlijke zoektocht naar duurzame samenwerking

Partner in innovatieproject Toekomstfonds Het Toekomstfonds Beernem is ontstaan uit een samenwerking van Vzw Bejaardenzorg (nu Curando), Schakel vzw en HoGent. Hun centrale vraag: welke rol kan een stuk akkerland, gelegen op het domein van een woonzorgzone in Beernem, spelen in het activeren van samenwerking tussen buurt en zorginstellingen? Schakel vzw is initiator en procesbegeleider in dit gestructureerd maar creatief en sociaal verankerd veranderingsproject. Hieronder vind je een tijdsplanning van het innovatieproject en schetst Johan Neyt, diensthoofd Centraal Aanbod, het project en de rol van PC Sint-Amandus. Toekomstfonds 1: - zoektocht naar een nieuwe bestemming voor het kasteeldomein Patershof. - Schakel vzw organiseert inspiratiesessies voor buurtbewoners “Wa soeter keu’n gebeur’n in de Poaters under’n hof” - Eerste project: het Plukhof Beernem, Boer Martin kweekt biologische groenten in de kloostertuin van het Patershof. In deze zelfoogsttuin kweekt de boer, de buurt oogst.

Eind 2014

Focus wordt uitgebreid naar een ruimer gebied van 30 ha dat een bestemming krijgt in het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP). Het oorspronkelijke terrein geeft te weinig mogelijkheden om betrokkenheid van de verschillende betrokkenen te creëren. Verschillende partners slaan de handen in elkaar om een zorg- en recreatiezone co-creatief uit te bouwen samen met de buurt en de gemeente: Toekomstfonds 2 Toekomstfonds 2 wordt getrokken door vzw Schakel in samenwerking met Maat Ontwerpers en volgende partners: Curando, PC Sint-Amandus, Beschut Wonen 4Veld, Aude Aerdemolen (Brocap), Maaltecenter (De Palmenaer) en de Gemeente Beernem.

Januari 2015

Focus op gelijkwaardigheid en actief burgerschap We willen werken aan herstel en kwaliteit van leven. Dat betekent ook dat we samen met de patiënt op zoek gaan naar zinvolle dagbesteding, geschikte vrijetijdsactiviteiten, zodat ze in een zorgzame samenleving de kans krijgen om actief hun rol opnieuw op te nemen.

Haalbaarheidsstudie Verder … ?

2016

Meewerken aan de haalbaarheidsstudie “Momenteel loopt de haalbaarheidsstudie. Samen met Schakel vzw en de andere partners, zoeken we uit of we op de site mogelijkheden kunnen creëren op het vlak van zorg, recreatie, dagbesteding voor mensen met een beperking, ouderen, mensen met een psychische kwetsbaarheid. We gaan ook na of er woonvormen met assistentie mogelijk zijn. Als psychiatrisch Centrum engageren we ons graag om mee te denken in dit project. Werken aan herstel en kwaliteit van leven betekent ook dat we mensen met een psychische kwetsbaarheid willen ondersteunen bij hun herstel. We doen dit onder andere door te zorgen voor activiteiten, zinvolle dagbesteding… Op de site zou een activiteiten- en ontmoetingscentrum ontwikkeld kunnen worden, waarbij bestaande activiteitenconcepten zoals Hoeve Hangerijn (Brugge) of de Borgwalhoeve ( Gavere-Vurste) inspirerend kunnen zijn. Als er woonvormen op de site ontwikkeld zouden worden, dan kan PC Sint-Amandus zeker ondersteunen en adviseren. In het Centrum is er een werkgroep opgericht om de deelname aan dit project inhoudelijk voor te bereiden. Als de haalbaarheidsstudie afgerond is , zullen de directie en de Raad van Bestuur zich over verdere engagementen beraden.” Johan Neyt, diensthoofd Centraal Aanbod

JAAROVERZICHT 2015

11


ALGEMEEN BELEID

Zorgvuldig en waarderend samenwerken met partners

Afbouw PVT De Stek Erkenning op 1/1/2016

136 plaatsen

PVT Sint-Amandus

PVT De Stek dooft uit en zal uiteindelijk sluiten. Erik Timmerman, PVT-coördinator geeft een overzicht: waar vinden de bewoners een nieuw onderkomen? Met welke externe partners werkt PC Sint-Amandus hiervoor samen, wat is de impact op bewoners, familie, medewerkers,…?

60 plaatsen

•TEKST Erik Timmerman, PVT-coördinator

60 plaatsen

Ontslagperspectieven

16 plaatsen

1. Woonzorgcentra:

PVT De Knop - PVT De Loot PVT de Ent

PVT De Stek

PVT Sint-Amandus Het psychiatrisch centrum SintAmandus heeft een erkenning voor 120 PVT-plaatsen. PVT de Ent biedt de helft van deze plaatsen aan op een campus in Torhout. PVT de Loot en PVT de Knop richten de overige 60 plaatsen in op de campus te Beernem. Een buitenbeentje is PVT de Stek. Deze afdeling biedt begeleiding aan personen met een verstandelijke beperking. Speciaal aan deze afdeling is dat er geen nieuwe opnames gerealiseerd worden. De afdeling bevindt zich in een ‘uitdovende’ situatie.

± 1950 Ontstaan uit een fusie van 2 afdelingen voor mensen met een verstandelijke beperking sommige bewoners verblijven reeds 60 jaar in PVT De Stek

2010 60 bewoners

Begin 2015 43 bewoners

Medio 2016 ± 15 bewoners

2018 Nog even en afdeling De Stek zal zijn laatste bewoners zien vertrekken om dan definitief de deuren te sluiten.

Gelet op de lange verblijfsduur van deze bewoners in het centrum hebben de meeste bewoners een hoge leeftijd. De deskundige en gespecialiseerde zorg zal daar ook niet vreemd aan zijn. Het is dan ook een logische piste om één van ontslagperspectieven te zien in de ouderenzorg. Vanuit PVT De Stek, en in het bijzonder door de maatschappelijk werkster, is er contact gelegd met verschillende woonzorgcentra. Deze waardevolle contacten zullen in de toekomst ook nuttig zijn voor andere afdelingen van het centrum.

2. VAPH-voorzieningen: Voor een kleine groep van 9 bewoners vond het kernteam van PVT De Stek dat zij enkel een toekomstig verblijf konden krijgen in een VAPH-voorziening. Door de lange wachtlijsten is dit geen evidente opdracht. Gelukkig is PC Sint-Amandus onderdeel van een groter geheel en hebben we met de collega’s van de orthoagogische zorg van de groep Broeders van Liefde en tal van andere collega’s uit de VAPH-sector intensieve samenwerking opgezet en een engagement gevraagd om deze groep bewoners verder te begeleiden in de voor hen passende voorzieningen. Deze engagementen kunnen maar gerealiseerd worden mits instemming van het Vlaams fonds voor Personen met een Handicap.

3. Samenwerking met PC Sint Jan-Baptiste: Een grote groep bewoners (om en bij de 25) kunnen we een toekomst aanbieden in Zelzate (PVT het Anker) en in Wachtebeke (PVT de Warande). Dit laatste verzorgingstehuis richt zich specifiek op de doelgroep die op PVT De Stek verblijft.

Met deze voorziening hebben we een intense samenwerking opgezet. Alle bewoners die tot op de dag van vandaag de overgang hebben meegemaakt kunnen er hun leven gelukkig voortzetten. Dit is maar mogelijk geweest door een intensieve voorbereiding van vele medewerkers in beide voorzieningen. In het bijzonder de mentoren, de ortho-agogen en de maatschappelijk werkers spelen hierbij een belangrijke rol. Waar nodig bieden we de ontvangende afdeling ondersteuning aan door de persoonlijk begeleider, na de overplaatsing van de bewoner, mee te laten werken op deze afdeling. Outreach is dus niet enkel iets voor het ziekenhuis!

4.Overlijden: Gelet op de hoge leeftijd van de bewoners is het onvermijdelijk dat er ook een aantal bewoners het afgelopen jaar zijn gestorven.

Familie en Medewerkers Niet alleen voor de bewoners is de nakende sluiting van PVT de Stek een ingrijpende gebeurtenis. De familieleden worden nauw betrokken in de planning van de toekomstperspectieven. Dit proces wordt met de nodige voorzichtigheid en deskundigheid uitgetekend. Er worden verschillende overlegmomenten gepland, plaatsbezoeken worden georganiseerd, …. Ook voor de groep medewerkers staat een ingrijpende verandering in de loopbaan te wachten. De voorbije jaren zijn er loopbaangesprekken opgestart. Deze gesprekken lopen nu nog verder en krijgen hun resultaat in het invullen van openkomende vacatures binnen PC SintAmandus. Een aantal medewerkers heeft ook werk gevonden buiten het centrum.


Waarderende samenwerkingsrelatie met zorgvrager, omgeving, andere partners en teamgenoten Afdeling PVT De Stek ‘dooft uit’. Dat betekent dat de afdeling zal sluiten: ooit verbleven er 60 bewoners, nu is PVT De Stek nog een thuis voor een 15-tal bewoners. Bij de zoektocht naar een nieuwe woonomgeving houden we rekening met de eigenheid van iedere bewoner. Heel veel partners zijn betrokken in het verhaal van De Stek: de bewoner in de eerste plaats, maar ook familieleden, medewerkers voor wie hun loopbaan een nieuwe wending krijgt, ggzpartners, woonzorgcentra en VAPH-voorzieningen waar bewoners terecht kunnen,… Met al deze betrokkenen nemen we tijd en ruimte voor gesprek, afstemming,… zodat deze ingrijpende verandering ‘zorgvuldig en waarderend’ gebeurt.

KORT NIEUWS

Spiegel im Spiegel

tentoonstelling over de grenzen van de psychiatrie Van 10 oktober tot 12 december liep op de campus van PC Sint-Amandus de tentoonstelling ‘Spiegel im Spiegel’. De kunsttentoonstelling was een organisatie van het PC St.-Amandus, het PAK Platform voor actuele kunst te Gistel en het Museum Dr. Guislain te Gent. •TEKST Anita Scheepmans, werkgroep beeldvorming

We gaan er steeds van uit dat de vermaatschappelijking er één is van ‘binnen naar buiten’. Waarom keren we de rollen niet om en brengen we de creativiteit van ‘buiten naar binnen’, wetende dat het nooit zal kunnen gaan om een éénrichtingsverkeer. Iemand verklaarde ooit de klaarblijkelijke band tussen de kunstenaar en de psychiatrie met de stelling dat de vermeende hypersensiviteit van de psychiatrische patiënt vergelijkbaar was met de gevoeligheid die de doorsnee kunstenaar zou kenmerken. Deze uitspraak is misschien betwistbaar, maar toch lijkt het dat de kunstenaar zich telkens weer aangetrokken voelt tot de barsten en scheuren in het verhaal van iedere mens. Vanuit deze gedachte is de tentoonstelling ontstaan. Na vele pogingen om als sector naar buiten te treden, vroegen we aan een aantal kunstenaars om tentoon te stellen op de campus van het Psychiatrisch Centrum. Dit resulteerde in een tentoonstelling waarin 20 nationale en internationale kunstenaars ons een spiegel voorhielden.

•• Dit project is ongelooflijk belangrijk omdat ze een gesloten groep ontsluiten, mensen naar buiten brengen en een realiteit tonen die niet altijd even mooi is maar die wel een onderdeel is van de maatschappij en toch nog teveel verstopt en genegeerd wordt. •• Citaat van Tinka Pittoors, deelnemende Belgische kunstenaar JAAROVERZICHT 2015

13


ALGEMEEN BELEID

Brugwonen: nieuwe woonvorm tussen Beschut Wonen en PVT Oog voor eigenheid, kansen en grenzen PC Sint-Amandus ondersteunt het project Brugwonen dat een leegte opvult tussen PVT en Beschut Wonen: iedere mens met een psychiatrische problematiek is anders, iedere situatie is anders, … We hebben oog voor eigenheid en zoeken naar een woonvorm die het best aansluit bij de mogelijkheden. We kiezen – in afstemming met de patiënt en zijn netwerk – naar een geschikte thuis: zelfstandig waar het kan, met ondersteuning indien nodig. Brugwonen is een mooie aanvulling op de reeds bestaande woonvormen in het ggz-landschap.

“Waar kunnen onze kinderen wonen?” “Als je in je directe omgeving te maken krijgt met psychische problemen, weet je niet wat je overkomt en wordt je wereld op zijn kop gezet. Het doet pijn om je kind, broer of zus, partner of ouder zo te zien veranderen. Je voelt je machteloos en kwaad, en je weet niet hoe je er mee om moet gaan en je maakt je uiteraard zorgen over je familielid. Ook als ze stabieler worden en opnieuw toekomstplannen beginnen te maken ... en zeggen dat ze alleen willen gaan wonen .... Dan slaat de schrik opnieuw rond je hart: Het gaat nu goed, gaat alles wel goed blijven lopen in een eigen woning? Zal het lukken om alleen te wonen, gaat hij zijn leven op orde krijgen en houden? Zullen zijn financies niet in het honderd lopen? Zal hij zijn afspraken niet vergeten? Gaat hij gezond eten? Naar de kapper en de tandarts gaan? Zijn pillen innemen? Niet te eenzaam worden?” Bezorgde ouders van kinderen met een psychische kwetsbaarheid

Zelfstandig ondersteund wonen voor psychisch kwetsbare mensen •TEKST Liesbet Werbrouck

Brugwonen is een project dat tot stand kwam op initiatief van enkele familieleden van personen met een psychische kwetsbaarheid. Het project werd geselecteerd als één van de zes te realiseren projecten in het kader van de oproep van de Vlaamse Overheid ‘proeftuin woonzorg in de geestelijke gezondheidszorg’. Ter voorbereiding van de overgang naar nieuw beleid wil de Vlaamse overheid het mogelijk maken om in een regelluwe context ervaring op te doen met flexibele woonzorgvormen voor personen met een langdurige psychiatrische problematiek. Bezorgde familieleden gingen op zoek naar een geschikte woonvorm. Binnen de geestelijke gezondheidszorg bestond enkel de keuze tussen Beschut Wonen en PVT. Tussen deze beide woonvormen situeert zich het project Brugwonen als het ware dus een “Beschut Wonen + “ of een “PVT -”. Brugwonen is in die zin een aanvulling ten aanzien van het bestaande GGZ-landschap. Het vult een ruimte in op het woonzorgcontinuüm, op een vernieuwende wijze, die volledig in lijn ligt van de lange termijn-strategie van de betrokken overheden (inclusie, vermaatschappelijking van de zorg, …). Brugwonen richt zich tot mensen met een gestabiliseerde psychische problematiek die enkel zelfstandig kunnen wonen mits een ruime, dagelijkse aanwezigheid van begeleiders.

In april 2016 nemen de eerste personen hun intrek in de huisjes in Brugge (Lodewijk Gilliodtsplein).

Financiering? Voor het project Brugwonen is er een tijdelijke projectfinanciering voor 2 jaar die voorzien wordt door de Vlaams Overheid. Eind 2017 wordt het project geëvalueerd.

Wie is “Brugwonen” ? Brugwonen is een samenwerkingsverband tussen - Brugse Maatschappij voor Huisvesting - Beschut Wonen - Beernem (vzw 4Veld) - Beschut Wonen - Brugge - Familiehulp - Zorgregio Brugge - PZ Onze-Lieve Vrouw - Brugge - PC Sint-Amandus - Beernem - Similes - Uilenspiegel - OCMW Brugge

Meer info? www.brugwonen.be Je vindt er onder andere een folder met een beknopte omschrijving van het project. Een televisieploeg van FocusWTV maakte al een reportage. Bekijk zeker het filmpje op de website van Brugwonen.


KORT NIEUWS Op de volgende bladzijden ‘Kort nieuws’ volgt maar een selectie uit de vele initiatieven, projecten, keuzes, resultaten, … die 2015 mooi en de moeite waard hebben gemaakt: zo werd in 2015 ook hard gewerkt aan een inscholingspakket voor artsen, werd een beheersplan voor legionella ontwikkeld, nam de cluster crisiszorg een voorzichtige start, organiseerde de vakgroep kine/psychomotoriek een ‘start moving’-reeks, werden 70 nieuwe medewerkers verwelkomd, liepen stagiairs samen 3400 uur stage, gingen tal van opleidingen door - gaande van brandpreventie tot een infosessie ‘Op safari naar je werk, blijven werken met de glimlach’ voor 50-plussers, ...

Netwerk GGZ regio Noord-West-Vlaanderen •TEKST Elise Pattyn, netwerkcoördinator

Op het vlak van vroegdetectie en vroeginterventie vonden 1665 mensen de weg naar het Psychiatrisch Expertiseteam. Het Mobiel Crisisteam volgt maandelijks een 31-tal mensen op en het Mobiel Behandelteam begeleidt ongeveer 320 mensen met een psychische kwetsbaarheid. Er zijn twee kleinschalige mobiele behandelteams opgestart in de regio’s Oostende en Veurne die - in afwachting van de verdere uitrol - reeds 84 personen begeleiden. De website www.actievelink.be - een activiteitenkalender voor personen met een psychische kwetsbaarheid – werd gelanceerd; de haalbaarheidsstudie voor de invulling van de Patershofsite in Beernem ging van start (lees ook blz. 11) en PC Sint-Amandus, PZ OLV Brugge en WOK zijn een samenwerking opgestart voor een gemeenschappelijk arbeidszorgproject. Voor de residentiële zorg lag de nadruk in 2015 op het hertekenen van de keten crisiszorg en het uitwerken van het zorgpad alcohol. Ook vanuit de werkgroep wonen werd een nieuw project opgestart: brugwonen (lees meer blz. 14). In 2015 organiseerden ervaringsdeskundigen en mantelzorgers patiëntenfora en familiefora om hun stem te laten horen en mee hun stempel te drukken op de GGZ-vernieuwing.

Veiligheidsincident meld- en leersysteem (VIMELS): decentraal melden en leren •TEKST Hans Pauwels, stafmedewerker patiëntenzorg en Bart Deconinck, kwaliteitscoördinator

Sinds de jaren negentig beschikt PC Sint-Amandus over een centraal meldsysteem waarbij medewerkers op een papieren formulier incidenten melden zoals brand, agressie, suïcidepoging, schade, ... Een pilootproject met betrokkenheid van 4 afdelingen verruimde dit meldsysteem tot een Veilig(heids)Incident Meld- En LeerSysteem ‘VIMELS’. In 2015 startten 4 afdelingen en 2 diensten in een eerste uitrolfase. In dit decentraal systeem melden en analyseren we veiligheidsincidenten binnen de (veiligheid van) de afdeling/dienst. Het opvolgen en afhandelen van elk incident gebeurt met alle betrokkenen: de patiënt, de zorgverlener(s) en de leidinggevende. Daarnaast gaat bijzondere aandacht naar het antwoord op de vraag ‘hoe kan dergelijk incident in de toekomst voorkomen worden?’ Een trapje hoger op de cultuurladder Starten met VIMELS omvat het gebruik van een softwaretoepassing (Infoland), een vormings- en opleidingstraject voor medewerkers en artsen en intervisiesessies met de leidinggevenden. Ons VIMELS brengt het PC St-Amandus op de tweede reactieve trede van de veiligheidscultuurladder: we reageren op elk incident waarbij de patiënt schade opliep (nl. het openlijk bespreken, erkennen van gaatjes in de plakjes ‘Swiss cheese’, samenwerken aan opvang en oplossingen). Hierdoor stimuleren we het veiligheidsbewustzijn en werken we aan de randvoorwaarden om hoger op de ladder te klimmen.

Cultuurladder (Parker en Hudson) JAAROVERZICHT 2015

15


KORT NIEUWS

VIP2: Streven naar continue verbetering van zorgkwaliteit •TEKST Liesbet Werbrouck

PC Sint-Amandus tekende de engagementsverklaring voor VIP2 – GGZ en het ziekenhuis engageert zich voor 2 indicatoren en de Vlaamse patiëntenpeiling. VIP2– GGZ staat voor Vlaams Indicatorenproject voor Patiënten en Professionals – Geestelijke gezondheidszorg. Het indicatorenproject wil kwaliteitsverbetering van zorg stimuleren in de brede sector van de Vlaamse geestelijke gezondheidszorg. Indicatoren zijn hierbij een krachtig hulpmiddel. Deze indicatoren laten toe om de kwaliteit van een welbepaald onderdeel van het zorgproces te meten en uit te drukken in een cijfer. Op die manier is ook een vergelijking met de resultaten van andere ziekenhuizen mogelijk. Het doel van de indicatoren is om de kwaliteit van de ziekenhuizen te meten en te verbeteren. Vanuit de sector zelf werden volgende 5 kwaliteitsindicatoren ontwikkeld: •Tijdig ambulant contact na ontslag •Inzetten van ervaringsdeskundigen •Volledigheid van het geneesmiddelenvoorschrift •Volledigheid van het suïcidepreventiebeleid •Vlaamse patiëntenpeiling PC Sint-Amandus engageert zich voor de 2 in groen aangeduide indicatoren en de Vlaamse patiëntenpeiling. Meer info: www.zorg-en-gezondheid.be/kwaliteitsindicatoren-voor-de-geestelijke-gezondheidszorg

Van alleen naar …samen met netwerkpartners! •TEKST Johan Neyt, diensthoofd Centraal aanbod

In 2005 stond het licht op groen voor Vleugelpop, een muziekfestival op de campus van het centrum. Voor de eerste editie in 2006 werd Lucy Loes gestrikt, kwam Raymond Van Het Groenewoud voor een ‘vriendenprijs’ en presenteerde Nathalie Meskens het geheel. Wat volgde, waren 10 geslaagde festivals voor patiënten, bewoners, medewerkers en andere muziekliefhebbers! In 2015 ging de laatste editie van Vleugelpop door. In tijden van intensere samenwerking in netwerken wil het Centrum het einde van Vleugelpop aangrijpen om samen met partners nieuwe (muzikale) initiatieven te nemen. Als eerste initiatief kunnen we al het optreden van niemand minder dan Axl Peleman en Annelies Brosens (Laïs) aankondigen, in het kader van een nieuwe ‘Open Geest – toernee’ van Te Gek?! Op 12 oktober 2016 organiseert PC Sint-Amandus, samen met ggz-partners uit de regio Noord-West-Vlaanderen een nieuw ‘Open Geest- optreden’! Van harte welkom!

Wetenschappelijk onderzoek •TEKST Ellen Gunst

Eind 2012 werd in FIDES, een intensieve behandelafdeling voor plegers van seksueel misbruik, een wetenschappelijk onderzoek opgestart om de behandeling verder te onderbouwen. De motivatie voor de focus van het onderzoek op emotionele verandering is drieërlei. Ten eerste blijken (negatieve) emoties en gebrekkige regulatie ervan een rol te spelen in het ontstaan van seksueel misbruik. Ten tweede wijst algemeen psychotherapie-onderzoek op het belang van emotionele expressie en reflectie om het effect van therapie te vergroten. En ten derde is onderzoek rond behandeling van seksuele plegers tot nu toe hoofdzakelijk gericht op cognities. Via een multimethodisch design (zelfrapportering, observaties, interviews en cortisolmetingen) wordt nagegaan of bevordering van affectregulatie mogelijk is onder invloed van intensieve psychotherapie en een behandelaanbod gericht op de beleving van de pleger. Diverse proces- en effectmetingen zullen in hun onderlinge interactie bekeken worden en aangevuld worden met een grondige kwalitatieve analyse van cliënt- en therapeutrapportages. Op die manier wordt bestudeerd hoe het veranderingsproces zich precies voltrekt en welke de werkzame therapie-ingrediënten en cruciale cliënt- en therapeutvariabelen zijn. Twintig cliënten worden gevolgd van bij de intake, doorheen de wachtfase (zes maanden) en de verschillende behandelfasen (anderhalf jaar) tot een follow-up periode (zes maanden). Vier individuele trajecten zullen in detail beschreven worden. De afgelopen drie jaar werden data verzameld. Intussen hebben enkele cliënten reeds het hele traject afgerond zodat de data-analyse kan aanvangen. Meer lezen over het onderzoek? (https://osf.io/tkdv5/).

16 JAAROVERZICHT 2015


Solidair met partner in het Zuiden •TEKST Liesbet Werbrouck

PC Sint-Amandus heeft een partnerschap met het psychiatrisch ziekenhuis Caraes (Rwanda). In 2015 kon het centrum 5000 euro schenken. Het ziekenhuis in Rwanda kon – dankzij financiële steun van de Belgische overheid en de NGO Fracarita Belgium – binnenkort starten met de broodnodige renovatie van hun keuken. De schenking van PC Sint-Amandus werd gebruikt om materiaal te kopen voor de inrichting van de keuken. Het partnerschap tussen beide ziekenhuizen houdt een langdurige band in tussen de twee voorzieningen en betekent dat PC Sint-Amandus de ontwikkeling van haar partner in het zuidelijke halfrond materieel of met advies steunt. Deze schenking was mogelijk dankzij de opbrengst van tal van acties (zoals een wijn-, computer- en kaartenverkoop, een solidariteitsmaaltijd, …) die het PC Sint-Amandus de voorbije jaren organiseerde.

Bodemsaneringswerken •TEKST Elsie Dauwe, milieucoördinator

Door lekken in enkele oude stookolietanks was de bodem op de campus op verschillende plaatsen verontreinigd met minerale olie. In 2015 werden - na de uitvoering van de vereiste bodemonderzoeken - bodemsaneringswerken uitgevoerd door de firma Ghent Dredging. In totaal zijn werden vijf zones aangepakt. Op deze plaatsen werd de verontreinigde grond afgegraven en werd het grondwater gezuiverd door een mobiele waterzuiveringsinstallatie. Voor de uitvoering van de werken was een nauwe samenwerking noodzakelijk tussen de firma Ghent Dredging, de technische dienst en de milieucoördinator. De technische dienst zorgde niet alleen voor aansluitingen van elektriciteit en voor de nodige lozingspunten voor het gezuiverde water. Ze hebben er ook op toegezien dat de talrijk aanwezige nutsleidingen en kabels onder de grond niet werden beschadigd tijdens het uitvoeren van de graafwerken. Door de nodige omleidingen, afkoppelingen en aansluitingen hebben ze ervoor gezorgd dat de graafwerken op een veilige manier konden uitgevoerd worden zonder veel hinder te veroorzaken voor de dagelijkse werking van het centrum.

Brochure bij gedwongen opname •TEKST Dag Van Wetter, stafmedewerker patiëntenzorg

Mensgerichte zorg is ook een kwestie van dialoog, klare, duidelijke taal en laagdrempelige informatie, ook bij een gedwongen opname. Een gedwongen opname is voor een patiënt en zijn omgeving een ingrijpende gebeurtenis. De confrontatie met het statuut ‘gedwongen opname’ is voor een patiënt vaak verwarrend en onduidelijk. Ook voor zijn naaste omgeving en netwerk is de confrontatie hard en vaak onbegrijpelijk. Daarom ontwikkelde de werkgroep ‘gedwongen opname’ een nieuwe brochure, met meer eenduidige, toegankelijke, heldere en laagdrempelige informatie over een gedwongen opname. Deze brochure wordt door de maatschappelijk werker doorgenomen samen met de patiënt, kort na de opname als de gezondheidstoestand van de patiënt het toelaat. De maatschappelijk werker is ook het aanspreekpunt voor de familie. De brochure is een hulpmiddel voor de patiënt en zijn naaste omgeving om – samen met het interdisciplinair team van de afdeling - de procedure rond gedwongen opname mee op te volgen. Inhoudelijk bevat de brochure alle informatie rond de duurtijd, contact met vrederechter, al dan niet verlenging, mogelijkheden tot opstart van beroepsprocedure,… JAAROVERZICHT 2015

17


CIJFERS EN GRAFIEKEN

Cijfergegevens MEDISCHE VERBLIJFSDUUR BIJ ONTSLAG IN ZIEKENHUIS MEER DAN 3 JAREN

2015 2014

1 TOT EN MET 3 JAREN

2013 3 MAANDEN TOT 1 JAAR 1 TOT 3 MAAND 8 DAGEN TOT 1 MAAND 2 TOT EN MET 7 DAGEN 0 TOT EN MET 1 DAG 0%

5%

10%

15%

20%

25%

30%

35%

40%

We zien geen uitgesproken trends op vlak van medische verblijfsduren. Het lager aandeel lange verblijfsduren (> 1 jaar) van de voorbije jaren blijft gehandhaafd en de hogere rotatie verschuift naar de heel korte verblijfsduren (< 1 week). Strategisch kiest PC Sint-Amandus, naast de ondersteuning van de verdere uitbouw van niet-residentiële geestelijke gezondheidszorg, voor intensifiëring van haar ziekenhuiswerkingen. Dit moet zich vertalen in een verkorting van de behandeling in het ziekenhuis en verdere verknoping met de voor- en natrajecten van onze patiënten.

GEREALISEERDE DAGEN

ZIEKENHUIS

142.946 142.946

2013 2013

140477 140477

2014 2014

137.351 137.351

2015 2015

89,67 % 89,67 %

TOTALE BEZETTINGSGRAAD

87,90 % 87,90 % 87,70 % 87,70 %

De voorbije vier jaar worden gekenmerkt door een lichte daling van de bezettingsgraad. Enerzijds zet de meer dynamische opname- en ontslagpolitiek druk op de bezettingsgraad en anderzijds evolueert de sector naar een nieuwe evenwichtsbezetting in het vermaatschappelijkingsparadigma.

GEREALISEERDE DAGEN

PVT

59.745 59.745

2013 2013

58.586 58.586 54.647 54.647

2014 2014 2015 2015

TOTALE BEZETTINGSGRAAD 105,9 % 105,9 % 105,8 % 105,8 % 105,8 % 105,8 %

De bezetting handhaaft zich op een hoog niveau. Het aantal gerealiseerde ligdagen daalt echter aanzienlijk. Dit wordt verklaard door de aanzienlijke daling van de uitdovende PVT-bedden door een geïntensifieerde zoektocht naar een nieuwe verblijfplaats voor onze PVT-bewoners in dit specifieke statuut. In de loop van 2015 doofden 16 PVT-bedden uit in PC Sint-Amandus waardoor het jaar beëindigd werd met 16 uitdovende bedden. 18 JAAROVERZICHT 2015


CIJFERS EN GRAFIEKEN

AANTAL PATIËNTEN EN BEWONERS OP 31 DECEMBER

AANTAL OPNAMES

WAARVAN AANTAL EERSTE MEDISCHE OPNAME

ZIEKENHUIS 800 700 600 500 400

Totaal Aantal patiënten Aantal bewoners

300 200 100 2013

2014

2015

2013

2014

2015   

Aantal opnames Waarvan aantal eerste opnames

Na een jarenlange daling van het aantal opnames, wordt er opnieuw een stijging opgetekend sinds 2013. Tevens stijgt het aandeel van de eerste medische opnames.

AANTAL GEDWONGEN OPNAMES PER PROCEDURE GEWONE PROCEDURE

SPOEDPROCEDURE

TOTAAL

% SPOEDPROCEDURE

2013

40

79

119

66%

2014

26

137

163

84%

2015

38

127

165

77%

Het hoge aantal gedwongen opnames van 2014 (+37% t.o.v. 2013) zette zich door in 2015. Deze opmerkelijke stijging kunnen we m.a.w. niet beschouwen als een éénmalig gegeven of overlaten aan het toeval. Anderzijds is het nog te vroeg om pertinente verklaringen en trends te ontwaren.

FINANCIEEL RESULTAAT PC Sint-Amandus sloot het boekjaar 2015 af met een positief geconsolideerd resultaat van € 1.678.997,29. Dit resultaat overtrof de verwachtingen maar wordt gekleurd door een aanzienlijke uitzonderlijke opbrengst. Ons bedrijfsresultaat, een zuiverder indicator voor structurele winstgeneratie, bedroeg € 821.530,43. Globaal genomen, kunnen we stellen dat PC Sint-Amandus een financieel gezonde organisatie is. We beschouwen dit als een noodzakelijke voorwaarde om kwaliteitsvolle zorg te leveren enerzijds en om gewapend te zijn voor de vele uitdagingen in onze sector anderzijds.

JAAROVERZICHT 2015

19


Karen

Ryckewaert

Rosi

’t Kindt

Ilse

Vermeire

Sylvie

De Muynck

Ingrid

Evert

Van Quathem

Gabriels

Carine

Huys

Staan niet op de foto: Christine Brauwers, Kathy Dezutter, Sarah Heimans, Bianca Lecomte

Samenwerken “2015 betekende voor de vakgroep maatschappelijk werk een ommekeer nl. op het vakgroepoverleg focussen we op inhoudelijke thema’s: de wijzigingen in de sociale zekerheid, de vermaatschappelijking van de zorg, netwerking, juridische ontwikkelingen, …. zodat we ons kunnen verder ontplooien als inhoudelijke experts, ook al werken we allemaal met een verschillende doelgroep. Als één van ons langdurig afwezig is of vakantie neemt, … neemt een ander vakgroeplid even over. Het vergt wat extra afspraken, maar we vinden het belangrijk om op die manier vanuit de vakgroep samen te werken. We willen nieuwe collega’s zo veel mogelijk helpen. Daarvoor hebben we in 2015 een informatiebundel gemaakt over de rol van de maatschappelijk werker in het ziekenhuis. We proberen nieuwe collega’s optimaal te ondersteunen in hun zoektocht naar afspraken, procedures, werkwijzen, etc… Een maatschappelijk werker is generalistisch en handelt methodisch. Iedere maatschappelijk werker vult dit op zijn eigen manier in, maar in de vakgroep delen we ook ervaringen, ondersteunen we elkaar, luisteren we naar elkaar,… Naast een focus op inhoudelijke expertise, willen we ook aandacht hebben voor het welbevinden van onze collega’s van het ‘vakgroepteam’. We zijn ervan overtuigd dat deze manier van samenwerken ons als vakgroep sterker maakt.” Evert Van Quathem, vakgroepvoorzitter maatschappelijk werk

Ann

Vanhalewyn

Ann

Valette

Elisa

Vandaele

PC Sint-Amandus - Jaaroverzicht 2015