Issuu on Google+

e v a H e d n e v Le

Stalkalender paarden en pony’s


Hoe is deze stalkalender te gebruiken?

Deze praktische kalender is ontwikkeld voor de houder van paarden en pony’s. In de vakjes van de kalender is ruimte voor eigen aantekeningen, zoals behandelingen, dekkingen of geboortes. Bij iedere maand geeft de kalender een aantal aandachtspunten en tips. Aan deze stalkalender werkten mee: Jinke Hesterman (eindredactie), Hanneke van Horen/Rozzrood (vormgeving) en Jan Smit/Dierenbeeldbank (fotografie). Disclaimer Hoewel aan deze stalkalender uiterste zorg is besteed, aanvaarden redactie noch uitgever enige aansprakelijkheid voor schade ontstaan door handelingen en/of beslissingen gebaseerd op informatie uit de stalkalender. Š Stichting Levende Have, 2009 www.levendehave.nl

Wist u dat: E en paard een kilo hooi in gemiddeld veertig minuten wegwerkt en daarbij 2500 kauwbewegingen maakt? Een paard heel goed aanvoelt wat er in mensen omgaat? E en paard tien spiergroepen heeft om neus, lippen en mond te bewegen en daarmee het gezicht vele uitdrukkingen kan geven?


januari ----------- 1

12

23

2

13

24

3

14

25

4

15

26

5

16

27

6

17

28

7

18

29

8

19

30

9

20

31

10

21

11

22

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


Ruwvoer en krachtvoer

P

aarden hebben veel ruwvoer nodig. Daarop kunnen ze lekker kauwen. Dat doen ze graag, zo’n zestien uur per etmaal. Dat kauwen is nodig om speeksel aan te maken. Over een kilo hooi doet een paard ongeveer veertig minuten. Daarbij maken ze ruim tweeduizend kauwbewegingen. Van gras eet een paard doorgaans vier tot vijf keer zoveel als van hooi. Paarden die redelijk tot veel arbeid verrichten, hebben krachtvoer nodig als aanvulling op het rantsoen van gras en hooi. Er zijn allerlei soorten op de markt. Op de verpakkingen staat meestal een advies over het rantsoen, maar geef eerder minder dan meer. Bij de aanschaf van krachtvoer is het ook belangrijk goed te letten op de samenstelling. Veel krachtvoer bevat te hoge calcium- en seleengehaltes, en dat is schadelijk voor de gezondheid van het paard. Geef zowel ruw- als krachtvoer in porties verspreid over de dag.

Hoe oud is mijn paard? Paarden kunnen wel 30 tot 35 jaar oud worden. Sommige zelfs nog ouder. Een Shetlander van 40 is zeker geen uitzondering. Het paardengebit zegt veel over de leeftijd van het paard. De verschillende tanden en kiezen komen op verschillende leeftijden door. De tanden van het melkgebit worden in etappes gewisseld. Als een paard tussen de drie en zes jaar oud is komen de definitieve tanden door. Vervolgens raken deze tanden gevuld. Pas op een leeftijd van circa acht jaar is het paardengebit voltooid. De tanden blijven doorgroeien, waardoor ze verder naar voren op elkaar komen te staan; de hoek die de boven- en ondertanden maken, zal dan langzaam scherper worden.

Dracht van het paard

D

e draagtijd van merries is ongeveer 11 maanden. Een drachtige merrie draagt één veulen; de zeldzame tweelingdrachten verlopen vrijwel altijd problematisch. Blijft nieuwe hengstigheid uit, dan is de kans zeer groot dat de dekking is geslaagd. Echte zekerheid geeft een scan of echo, mogelijk vanaf een week of drie na de dekking of inseminatie. Hierbij kunnen ook afwijkingen worden vastgesteld, zoals baarmoederproblemen of tweelingdrachten. Drachtige merries mogen zeker niet te dik worden. Dit verhoogt de kans op geboorteproblemen. Sommige merries willen maar niet drachtig worden. Dat kan komen door een baarmoederontsteking.

Afrastering controleren

Conditie bepalen van het paard

B

ij een paard dat in een goede conditie verkeert, zijn de ribben voelbaar en van een afstand nog net zichtbaar. Ook de wervelkolom en de heupbeenderen zijn voelbaar. Van achteren bekeken vormt de ruggengraat het hoogste punt. Maak bij het beoordelen van de conditie een onderscheid tussen vet en spieren. Zit er vet op achterwerk, hals en rug, dan is het paard te dik. Er zijn uiteraard verschillen in ras en type. Wil je weten of het paard voldoende vocht opneemt? Knijp dan in de huid van de nek. De huid moet direct ’terugspringen’. Gebeurt dat niet, dan is het paard uitgedroogd.

D

e meeste paarden en pony’s staan in de wei achter een afrastering met stroomlint. Controleer geregeld of de afrastering nog overal in orde is, of overal voldoende stroom op de draad staat, of er geen stroom ‘weglekt’. Een stroomdraad moet goed geaard zijn. Bij een bodem die erg droog is, kan het noodzakelijk zijn een extra aarding aan te brengen of de aardpen te vervangen door een extra lange.


februari -------------- 1

12

23

2

13

24

3

14

25

4

15

26

5

16

27

6

17

28

7

18

29

8

19

9

20

10

21

11

22

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


Stalondeugden

L

Paard in wintervacht

P

uchtzuigen, weven, kribbenbijten – het zijn allemaal vormen van stereotiep gedrag. Er is een samenhang tussen dit gedrag, voeding (weinig ruwvoer, afwezigheid van stro, veel krachtvoer) en huisvesting (stallen die weinig sociaal contact toelaten). Stalondeugden of stalgebreken ontstaan vaak op jonge leeftijd (tussen de vijf en vijftien maanden). Er zijn mogelijk ook erfelijke factoren in het spel. Waarschijnlijk bestaat er geen specifieke genetische basis voor stalondeugden, maar wel voor temperament. Een meer zenuwachtig paard zal eerder stalondeugden ontwikkelen in een situatie waarin hij zich niet prettig voelt, dan een rustig paard.

aarden kunnen goed tegen kou, mits ze een wintervacht hebben. Zorg er daarom voor dat paarden die ’s winters buiten staan, de gelegenheid krijgen een dergelijke wintervacht te ontwikkelen. Die vacht biedt bescherming tegen lage temperaturen en ook tegen langdurige regen. Gebruik van een deken voorkomt dat het paard een dikke vacht krijgt. Een paard zonder wintervacht kan beter binnen worden gehouden. Paarden die het hele jaar buiten lopen, mogen in de herfst en winter niet teveel geborsteld worden, omdat ze dan teveel haar verliezen en de waterafstotende laag wordt aangetast.

Drinkwater

Rhinopneumonie Naast het influenzavirus (zie oktober) is een infectie met het rhinopneumonie-virus de belangrijkste oorzaak van neusverkoudheid en hoesten bij paarden. Het virus komt wijdverspreid voor. Tenzij de dieren niet in contact komen met soortgenoten, raken vrijwel alle paarden eens of meerdere malen in hun leven geïnfecteerd, waardoor zij in meer of mindere mate de verschijnselen kunnen krijgen. Er zijn drie vormen van rhinopneumonie: de verkoudheidsvorm, de abortusvorm en de neurologische vorm met verlammingsverschijnselen. Regelmatig vaccineren tegen de verkoudheidsvorm zou enige bescherming bieden. Ook zou een intensieve vaccinatie leiden tot minder abortus. Garanties worden niet gegeven.

H

Invlechten

H

et vlechten van manen en staarten is een leuke bezigheid. Zo geven draden in de nationale kleuren rood, wit en blauw de manen een extra vrolijk tintje. Paarden worden vaak versierd; voor de keuring, voor wedstrijden en demonstraties. Dat gebeurt niet alleen om ze er mooier uit te laten zien, maar ook om minpuntjes te maskeren of een fraaie halslijn te accentueren. Het vlechten van staart en manen begint met deze in een goede conditie te brengen. Borstelen is voldoende. Wassen kan achterwege blijven. Het haar is makkelijker te vlechten als het niet te schoon is. Een paardenstaart wordt zelden helemaal tot het einde gevlochten. Het vlechtwerk eindigt meestal onderaan de staartwortel.

oeveel paarden drinken is afhankelijk van hun grootte, hun voer, de weersomstandigheden en de inspanning die ze moeten plegen. Een groot paard drinkt dagelijks gemiddeld tussen de 25 en 30 liter. Zorg ervoor dat er altijd water aanwezig is. Het is aan te raden de waterbakken geregeld schoon te maken. Door water in een lichtgekleurde bak aan te bieden, is vervuiling beter waar te nemen. Als het vriest kan de bak ‘s ochtends met koud water (warm water bevriest sneller) worden gevuld. Herhaal dit een aantal keren als overdag de vorst aanhoudt. Leg eventueel een bal in het water. De beweging van het water zorgt ervoor dat het minder snel bevriest. Zet de bak zo mogelijk in de zon en gooi het water ‘s avonds weg, zodat de waterbak ’s morgens niet één grote ijsklomp is. Voeg geen zout toe.


maart ---------- 1

12

23

2

13

24

3

14

25

4

15

26

5

16

27

6

17

28

7

18

29

8

19

30

9

20

31

10

21

11

22

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


Wormen

Hengst wordt ruin

H

P

engsten zijn vaak moeilijk samen te houden. Het testosteronhormoon dat in de teelballen wordt geproduceerd, zorgt voor dominant gedrag en wordt vaak als lastig ervaren door eigenaren. Een oplossing kan zijn om hengsten te castreren. Dit kan meestal vanaf een leeftijd van 1 a 1 1/2 jaar. Je kunt dit in een kliniek onder zeer steriele omstandigheden laten doen. Maar castratie in de stal is ook mogelijk. Een castratie onder volledige narcose is prettiger voor het paard en veiliger voor de dierenarts.

aarden kunnen drager zijn van diverse soorten wormen: strongyliden, spoelwormen, lintwormen, longwormen. Resistentie tegen ontwormingsmiddelen dreigt. Daarom is het van groot belang het juiste ontwormingsmiddel in de juiste dosering te verstrekken. Het is mogelijk volwassen paarden zeer beperkt te ontwormen, mits ze geregeld van wei verwisselen, de mest dagelijks uit de stal en de wei wordt verwijderd en er mestonderzoek wordt gedaan. Een heftige lintworminfectie kan ernstige gevolgen hebben en zelfs koliek veroorzaken. Het advies is eenmaal per jaar een anti-lintwormmiddel te geven. Nieuwe paarden kunnen worminfecties meebrengen. Houd ze daarom een tijdje in quarantaine.

S

pringen, draven en dressuur – een paard is tot veel in staat en kan in wedstrijdverband grote prestaties leveren. De Nederlandse sportpaarden staan wat dat betreft internationaal in hoog aanzien. Maar vinden paarden het ook leuk om samen met hun berijder oefeningen te doen, een bosrit te maken of het strand op te rennen en de zee in te gaan? Ze doen niets liever. Paard en mens vormen al eeuwen een combinatie waarvoor geen berg te hoog lijkt. Je hebt werkpaarden en luxepaarden, zeggen ze wel eens. Eigenlijk klopt dat niet. Want een paard dat weinig hoeft te doen, is allesbehalve een bevoorrecht dier. Paarden willen graag leren, werken, bewegen. Liefst elke dag.

Werkpaarden en luxepaarden

Beweging bij hoefbevangenheid Hoefbevangen paarden en paarden die gevoelig zijn voor hoefbevangenheid, moeten sober gehouden worden. Dat wil zeggen dat ze niet te veel suikers mogen binnenkrijgen. In de praktijk betekent dit dat deze paarden slechts beperkt in de wei mogen grazen (eventueel met grasmasker) en de rest van de dag alleen kleine porties grofstengelig hooi krijgen. Zet ze echter niet op stal, maar in een paddock of in een stal met grasloze uitloop. De beste manier om de opgebouwde suikers te verbranden is via beweging. Als de gezondheid van het hoefbevangen paard het toelaat, is een beetje (grond)werk met het paard ook heel goed. Op www.levendehave.nl staan meer tips voor hoefbevangen paarden.

Paarden die bijten

E

en paard dat zijn verzorger bijt, is verkeerd opgevoed of verkeerd behandeld. Het gedrag kan zijn aangeleerd door uit de hand te voeren of door ’iets lekkers’ uit de jaszak te halen. Een paard bijt vaak om aandacht te krijgen, om bij zijn eigenaar/verzorger in de smaak te vallen, maar het kan ook voortkomen uit wantrouwen door slechte ervaringen. Hengsten zijn meestal happerig om de leiderspositie te duidelijk te maken. Het is van belang de oorzaak van het bijtgedrag te achterhalen. Probeer het paard te corrigeren, voordat het wil gaan bijten.


april -- ----- 1

12

23

2

13

24

3

14

25

4

15

26

5

16

27

6

17

28

7

18

29

8

19

30

9

20

10

21

11

22

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


De geboorte

Hengsten en merries

P

aarden zijn al op een leeftijd van circa een jaar geslachtsrijp. Vanaf die leeftijd kunnen hengstveulens hun moeders en vrouwelijke kuddegenoten dekken. Ze moeten voor die tijd dus uit elkaar worden gehaald. Het is voor de ontwikkeling van een merrie niet verstandig om haar vóór het derde jaar te laten dekken. Merries kunnen gedurende het hele jaar om de 3 tot 4 weken vruchtbaar (hengstig) zijn, maar het duidelijkst tussen de maanden februari en augustus. Bij de meeste kleinschalige paardenhouders vinden de dekkingen van de merries plaats op de natuurlijke manier, dus via dekking door de hengst, maar ook kunstmatige inseminatie is een mogelijkheid.

Vlak voor de geboorte breekt het vruchtwater. De merrie staat te plassen en daar lijkt geen einde aan te komen. Sommige merries gaan meteen al liggen bij de weeën, maar er zijn er ook die steeds weer opstaan. Na het water komen de hoefjes tevoorschijn. Bij een normale geboorte ligt het hoofdje naar voren gestrekt tussen de voorbenen. Als alles goed gaat, komt al snel het neusje tussen de voorbenen mee naar buiten. Geleidelijk zal steeds meer van het veulen zichtbaar worden, totdat hij of zij er helemaal uitglijdt. De navelstreng moet zolang mogelijk verbonden blijven met de placenta. Zo krijgt al het bloed uit de placenta de kans naar het veulen te stromen. De navelstreng breekt op gegeven moment vanzelf af door bewegingen van de merrie en het veulen. Laat de merrie zo veel mogelijk haar eigen gang gaan. Controleer wel meteen of mond en neus van het veulen niet bedekt zijn door het vlies. Veulens kunnen daardoor stikken.

K

ort na de geboorte zal de merrie het veulen helemaal schoon likken. Het likken is een soort massage die de doorbloeding van het veulen stimuleert, maar het helpt ook mee om het veulen een eerste poging te laten doen om te gaan staan. Laat dit allemaal rustig gebeuren. Bemoei je de eerste uren zo weinig mogelijk met het veulen. Onderzoek heeft aangetoond dat dit stress veroorzaakt. Ook de merrie kan er erg nerveus van worden. In de inprentingsfase – 24 tot 36 uur na de geboorte – is contact tussen mens en veulen wel belangrijk, maar knuffelen is beslist af te raden. Het is verstandig om op de dag van de geboorte de dierenarts te laten komen om moeder en veulen even na te kijken en het dier een prikje tegen veulenziekte en andere infecties te geven.

Het veulen

Adoptie

Schuilstal

P

aarden moeten kunnen schuilen in een droge, tochtvrije stal. Daar kunnen in de winter ook hooi en stro worden aangeboden. Is het niet mogelijk de paarden naar de stal bij huis te halen, dan is de aanwezigheid van een schuilstal in de wei gewenst. Informeer bij de gemeente. Is er volgens het bestemmingsplan een ontheffing mogelijk, maak daar dan gebruik van. Soms moet eerst het bestemmingsplan worden gewijzigd. Eenvoudig is het niet en soms kan het enige tijd duren, maar gemeenten hebben zeker mogelijkheden serieus naar de plaatsing van een schuilstal te kijken. Steeds meer gemeenten zijn bovendien gevoelig voor het argument van dierenwelzijn. Op www.levendehave.nl is een brochure te vinden over schuilstallen in het buitengebied.

H

et mooiste is als het veulen opgroeit bij de eigen moeder. Maar soms gaat er iets fout bij de geboorte en overlijdt de merrie. Met een beetje geluk is er een andere merrie in de buurt die op het punt staat een veulen te krijgen. Door het moederloze veulen in te smeren met het vruchtwater, is de kans groot dat de merrie het veulen accepteert. Ook merries zonder veulen, kunnen een weesveulen adopteren. Verder is er een adoptiecentrale voor moederloze veulens.


mei ------ 1

12

23

2

13

24

3

14

25

4

15

26

5

16

27

6

17

28

7

18

29

8

19

30

9

20

31

10

21

11

22

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


Jacobskruiskruid

J

acobskruiskruid staat meestal in de zomer volop in de belangstelling, maar vormt pas in de winter een echt probleem. Tenminste, als het in het hooi zit. Het paard kan dit kruid in gedroogde vorm niet goed herkennen en er al gauw teveel van eten. Dit leidt op den duur tot schade aan de lever. Herhaalde opname van de giftige stoffen kan uiteindelijk tot de dood leiden. Is de herkomst van het hooi onbekend en bestaat er twijfel over de aanwezigheid van jacobskruiskruid, laat het dan onderzoeken. Pas in dit jaargetijde ook op met snoeiafval. Is er in de wei onvoldoende goed voedsel voor handen, dan kunnen paarden gaan knabbelen aan bomen en struiken. Buxus en taxus zijn berucht, maar er zijn meer heesters die beter uit de buurt van paarden worden gehouden, zoals de rododendron en de liguster .

Kudde

Paarden zijn kuddedieren. Onderling - en ook naar mensen toe - tonen paarden allerlei vormen van communicatie. Dat doen ze veelal met lichaamstaal. Een groepje paarden vormt een hechte eenheid. De individuen binnen de groep herkennen elkaar feilloos en elk paard kent zijn plaats in de hiërarchie. Behalve een rangorde, heeft elke kudde ook een leider. Dit paard grijpt in als er conflicten zijn. Voor veulens is het belangrijk dat ze in de groep opgroeien. Daar leren ze dingen die wij ze nooit kunnen leren. Paarden staan ook bekend om hun innige vriendschapsbanden. Ze doen hun best om de relatie goed te houden. Een paard alleen lijdt en is onzeker. Zo’n eenzaam dier kan allerlei gedragsproblemen ontwikkelen. Is er geen ander paard voorhanden? Dan kan een geit dienen als gezelschapsdier.

Clickertraining

Vervoer van paarden

Omweiden

D

P

aardenhouders zijn verplicht bij het vervoer van hun dieren te letten op dierenwelzijn. Worden er meer dan twee paarden tegelijk vervoerd of vindt er een transport plaats over meer dan 65 kilometer, dan kan het zijn dat de transportverordening van toepassing is (zie www.levendehave.nl). Zieke en wrakke dieren mogen niet worden vervoerd, tenzij ze naar de dierenarts moeten.

H

et begon bij dolfijnenshows en veroverde de hondensport: clickertraining. Ook paarden kunnen betrekkelijk eenvoudig ‘kunstjes’ leren via de clicker. Een clicker is een klein apparaatje, dat bij indrukken een korte klik te horen geeft. Begin met het paard zomaar te belonen met iets lekkers als je een klik maakt. Wanneer het paard snapt dat de klik betekent dat er een worteltje of snoepje volgt en zijn versnapering komt opeisen, is het tijd om alleen nog te klikken als het dier ‘per ongeluk’ gewenst gedrag laat zien. Als het dier eenmaal doorheeft dat het krijgen van een klik (en daarmee een beloning!) samenhangt met zijn eigen gedrag, zal hij dat gedrag gaan opzoeken. Dan volgt het shapen: de klik wordt steeds langer uitgesteld, waardoor het paard steeds meer zijn best gaat doen nóg braver te zijn.

oor geregeld een stuk weide rust te geven, voorkomt men overbegrazing en kale plekken. Paarden op een kale weide kunnen teveel zand binnen krijgen. Dit zand hoopt zich op in de darmen waar het tot diarree, gewichtsverlies en koliek kan leiden. Onderbegrazing moet eveneens worden voorkomen. Paarden op een te rijke wei worden al gauw te dik, met alle gezondheidsrisico’s vandien. Het kan daarom nodig zijn om in het voorjaar een gedeelte van de weide af te zetten en te maaien. Omweiden is ook goed tegen worminfecties. Omdat paarden vrijwel altijd drager zijn van ingekapselde wormen die schone weides snel kunnen herbesmetten, zal wormbestrijding bij paarden nooit alleen op beweidingschema’s kunnen berusten. Echter door paarden af en toe naar een schone weide over te plaatsen (dat is een weide die dit jaar nog niet is begraasd door paarden) kunnen zware infecties worden uitgesteld. Verwijder regelmatig uitwerpselen uit de paardenwei.


juni ----- 1

12

23

2

13

24

3

14

25

4

15

26

5

16

27

6

17

28

7

18

29

8

19

30

9

20

10

21

11

22

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


Prikje tegen veulenziekte

Via de openstaande navel kunnen bacteriĂŤn het lichaam van het pasgeboren veulen binnendringen en de zogenoemde veulenziekte veroorzaken. Het gaat veelal om een infectie met streptokokken, die leidt tot een ontsteking in een of meer gewrichten. Deze is vaak slecht te behandelen en kan leiden tot sterfte of blijvende gewrichtsschade. Het is dus zaak om veulens in een zo schoon mogelijke omgeving ter wereld te laten komen en de navel na de geboorte te ontsmetten. De biest (eerste melk) van de merrie bevat doorgaans voldoende antistoffen om infectie te voorkomen. Extra veiligheid geeft de zogenoemde veulenprik. Die moet dan wel binnen 24 uur gegeven worden.

O

Schaduw in de wei

O

p warme dagen zullen paarden als het even kan de schaduw opzoeken. Een mooie oplossing voor het creĂŤren van schaduw is het planten van bomen in de wei. Een notenboom biedt zeer veel schaduw en zou ook vliegen weren.Er zijn handige boomkorven op de markt die voorkomen dat paarden de bomen aanvreten. Zijn er geen bomen, dan kan een sleepstal uitkomst bieden. Dit is een eenvoudige, verplaatsbare schuilgelegenheid, die ook beschutting geeft tegen regen en wind.

Hooien

m te kunnen hooien moet het minimaal vijf dagen warm en zonnig weer zijn. Als het hooi na maaien en schudden goed droog is, kan het bij elkaar worden geharkt. Hierna kan de loonwerker de balen persen. Dit kan het beste voor het begin van de avond gebeuren. Door dauw in het gras kan het hooi iets vochtig worden, waardoor het gaat schimmelen. Het gras kan na het maaien ook worden verpakt in plastic. Dat noemen we kuilen. Natte kuil is minder geschikt voor paarden. Maar de zogeheten voordroogkuil (half gedroogd gras) kan goed aan paarden worden gevoerd. De kwaliteit en voederwaarde van kuilvoer zijn afhankelijk van de bemesting van het weiland, het maaistadium van het gras en het stadium van drogen bij het inpakken. Voor paarden is kuil van onbemest of weinig bemest weiland het meest geschikt. De vitaminen en mineralen blijven in kuil langer houdbaar dan in hooi. Bovendien is kuil stofvrij.

Insecten

P

Poetsen

aarden houden ervan elkaar te poetsen. Daarbij raspen ze met ontblote tanden over de vacht van een ander paard. Dat doen ze altijd paarsgewijs en synchroon: als het ene paard de rug van de ander poetst, doet de ander dat op dezelfde manier en dezelfde plek terug. Het poetsgedrag wordt vaak gezien als methode om van parasieten af te komen, maar het is bij paarden veel meer dan dat. Paarden poetsen vooral degenen met wie ze innige vriendschapsbanden onderhouden, maar ook wel andere leden van hun eigen groep. Dit zou de sociale banden binnen de groep verstevigen. Paarden poetsen elkaar ook als ze kort daarvoor een aanvaring hebben gehad. Het poetsen werkt dan als een gebaar van verzoening

Paarden kunnen erg veel last hebben van vliegen, muggen, horzels en dazen. Vliegen zijn vooral hinderlijk en veroorzaken onrust. Muggen en knutten brengen ziektes over, zoals Afrikaanse paardenpest en West Nijlvirus. Staart- en maneneczeem, ofwel zomereczeem, staat ook in verband met de aanwezigheid van knutten. Dazen zijn bloedzuigende steekvliegen. Horzels bijten of steken niet, maar leggen hun eitjes in de huid van een paard. Het paard likt de eitjes op, waarna ze zich in het lichaam ontwikkelen tot larven, die met de mest worden uitgescheiden. Horzellarven kunnen ontstekingen in mond en maag veroorzaken. Insectenwerende middelen en vliegendekens helpen de kwelgeesten op afstand te houden.


juli ---- 1

12

23

2

13

24

3

14

25

4

15

26

5

16

27

6

17

28

7

18

29

8

19

30

9

20

31

10

21

11

22

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


Hooianalyse

W

Staart- en maneneczeem

S

taart en maneneczeem (SME), ook wel zomereczeem genoemd, is duidelijk seizoensgebonden en wordt veroorzaakt door een insect. De klachten beginnen meestal voor de zomer en eindigen ergens tussen september en december. Knutten brengen bij paarden de vervelende aandoening teweeg, die met het klimmen der jaren vaak steeds ernstiger vormen aanneemt. Sommige houders van paarden die lijden aan SME, houden hun dieren binnen, omdat ze daar minder risico lopen op een knuttenbeet. De knut blijft immers graag buiten. Hoe vaker het dier wordt gepikt, hoe meer de allergie toeneemt. Is de allergische reactie eenmaal opgetreden, dan blijft deze aanwezig. Dieren met staart-enmaneneczeem die toch naar buiten gaan, krijgen eventueel een speciale jas aan. Zolang er geen therapie bestaat, is dat een effectieve methode om de dieren te beschermen.

ilt u weten of uw hooi voldoende kwaliteit heeft? Er zijn bedrijven die voor u een hooianalyse kunnen maken. Goed ruwvoer is niet te oud, ruikt lekker en heeft een beetje ‘prik’ als gevolg van lange vezelige delen. Is het hooi te vroeg in het jaar gewonnen, dan zal er weinig structuur in zitten, weinig kalk en veel onbestendig eiwit. Ruwvoerwinning gaat goed samen met de natuurdoelen van redelijk voedselrijk grasland. Voldoende structuurrijk materiaal is noodzakelijk voor paarden. Voer waar lang op gekauwd moet worden, aardenhoeven worden bij voorkeur dagelijks uitstimuleert de speekselprogekrabd. De hoeven van onze huispaarden slijten ductie. Om een kilo hooi weg onvoldoende af, zeker als ze voornamelijk op stal of in de te werken, maakt een paard wei staan. Daarom moeten ze geregeld worden bijgewerkt. al gauw 2500 kauwbeweginHet bekappen van de hoeven van paarden kan gedeeltelijk gen. Voorkom dat het hooi door de eigenaar zelf worden gedaan, maar hulp van de Jacobskruiskruid bevat. hoefsmid is onontbeerlijk. Hoe vaak een paard of pony bekapt moet worden, hangt af van het ras, de leefomstandigheden, de ondergrond waar het dier op loopt,

P

Teken

Teken hebben het niet speciaal voorzien op paarden, maar ze kunnen wel degelijk ziektes overbrengen op deze dieren, zoals de ziekte van Lyme. Koorts, gebrek aan eetlust, sloomheid, spierpijn en oedeem aan de achterbenen, duiden op anaplasmose. Risico lopen paarden die in de wei staan en die een buitenrit maken in het bos en de duinen. Inspecteer daarom een paard na een buitenrit op de aanwezigheid van teken. Een snelle opsporing en verwijdering van de teek werkt nog altijd het beste.

Hoefverzorging

het werk dat het moet verrichten en de hoefverzorging. Overleg met de hoefsmid voor een bekapschema op maat. Invetten van de hoeven is niet nodig. Het staat wel chic, maar eigenlijk trekt het alleen maar vuil aan waardoor de hoef niet meer kan ademen.

Regels

E

r gelden allerlei wetten en regels voor het houden van paarden en pony’s. De belangrijkste is de Wet Dieren (voorheen Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren). Daarin staat onder meer dat je goed voor dieren moet zorgen en dat je moet voorkomen dat dieren onnodig pijn hebben. Verder is er een meststoffenwet, maar die geldt pas als je veel paarden houdt (voor precieze aantallen en berekeningen, zie brochure Hobbydierhouders en het mestbeleid op www.levendehave. nl). Ook hebben paardenhouders te maken met het Diergeneesmiddelenbesluit. Dit houdt onder andere in dat ze voor ontwormingsmiddelen een recept van de dierenarts nodig hebben. Voor de regels over paspoort en chip: zie augustus.


augustus ------------ 1

12

23

2

13

24

3

14

25

4

15

26

5

16

27

6

17

28

7

18

29

8

19

30

9

20

31

10

21

11

22

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


Paspoort en chip

P

aarden hebben niet alleen een paspoort nodig, ze moeten ook gechipt worden. Het paspoort is het identiteitsbewijs van het paard en moet dus altijd bij het paard blijven. Bij verkoop gaat het paspoort met het paard mee. De houder/vervoerder is ervoor verantwoordelijk dat het paspoort altijd bij het paard aanwezig is. Alle paspoorten moeten aan de aangepaste EU-regels voldoen. Dit houdt in dat paspoorten een hoofdstuk bevatten over de medische behandeling van het paard. In het paspoort moet ook zijn aangegeven of het paard bestemd is voor menselijke consumptie.

Paardenbijters

Droes

D

e meest voorkomende vorm van droes is een infectie van de kaaklymfeklieren. De ziekte komt vooral voor bij jonge paarden. De lymfeklieren van de onderkant van de kaak gaan ontsteken. De klieren raken gezwollen en er ontstaat abcesvorming (‘droesbult’), waardoor het paard moeilijk slikt. Soms wil het paard helemaal niet eten. De hals wordt vaak in een gestrekte positie gehouden. Er loopt taai slijm uit de neusgaten. De lichaamstemperatuur loopt op tot 41 graden Celsius. Droes is zeer besmettelijk. Paarden met droes moeten dan ook geïsoleerd worden van andere paarden. Verzorgers van met droes besmette paarden doen er goed aan zich te verkleden voor ze andere paarden gaan verzorgen. Vaccinatie tegen droes is lang niet altijd zinvol. Het paard kan ondanks vaccinatie toch ziek worden. Ook helpt het vaccin lang niet tegen alle droesstammen.

Anders dan de naam doet vermoeden vormen paardenbijters geen bedreiging, maar eerder een verlossing voor paarden. Deze zes centimeter grote libel jaagt niet op de paarden, maar op de dazen en vliegen die rond paarden aanwezig zijn. Op afstand lijkt het alsof het paard wordt aangevallen, maar het tegendeel is waar. Paardenbijters zijn in de nazomer volop aan te treffen. Ze zitten regelmatig langs bosranden en op andere beschutte warme plekken, maar ook bij stilstaand of langzaam stromend water. Daar jagen ze op insecten. De paardenbijters kunnen enorme afstanden afleggen en van de ene op de andere dag massaal aanwezig zijn.

Weidegang

H

et paard is een grazer, een kuddedier en een vluchtdier. Weidegang, voldoende gezelschap en beweging komen het welzijn van paarden ten goede. Voor het behoud van een goede weide is het aan te bevelen de weide niet alleen te laten begrazen door paarden. Het beste is het weiden af te wisselen met maaien of het gras-

ven Vrienden voor het le

P

aarden kunnen innige vriendschappen opbouwen met andere paarden. Het gaat meestal om duo-vriendschapsbanden; paarden hebben een beste vriend(in) waar ze het liefst mee rennen en spelen, die ze in hun persoonlijke ruimte (op minder dan 1,5 meter afstand) dulden, waar ze naast gaan staan als de ander gaat liggen, die ze verdedigen tegen andere paarden en die ze veelvuldig likken en poetsen. Paarden die zo’n maatje hebben, zullen elkaar vaak nog moeiteloos herkennen als ze jaren gescheiden zijn geweest.

land te laten begrazen door schapen. Een heuveltje in de wei wordt door de paarden zeer op prijs gesteld. Ze vinden het fijn om op de uitkijk te staan. Het is lang niet overal mogelijk paarden in de wei te houden. Een paddock is in die gevallen een alternatief. In een bewegingsstal hebben paarden eveneens volop mogelijkheden hun natuurlijke gedrag te uiten. Belangrijk is dat paarden weg kunnen lopen als er eentje dominant gedrag vertoont. Zorg dat er geen hoeken in het terrein zitten, maak met de afrastering een ronde ruimte en zet niet teveel paarden op een te klein terrein.


september ---- ------------ 1

12

23

2

13

24

3

14

25

4

15

26

5

16

27

6

17

28

7

18

29

8

19

30

9

20

10

21

11

22

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


Hyperlipaemie Bij paarden en pony’s komt een aandoening voor die bekend staat als hyperlipaemie (‘te veel vet in het bloed’). Dieren die aan deze aandoening lijden, eten en drinken niet. De ziekte kan levensbedreigend zijn, doordat het zeer moeilijk is om ze weer aan het eten te krijgen. Voorkomen is beter dan genezen. Laat een paard of pony niet te snel vermageren. Hou vooral de voeding in de winter en bij drachtige dieren goed in de gaten: niet te veel en niet te weinig. Pony’s zijn sobere dieren. Zij kunnen met weinig voedsel van beperkte kwaliteit toe. Controleer regelmatig of de dieren ook daadwerkelijk eten en drinken. De wormbestrijding is eveneens een punt van aandacht. Acute worminfecties kunnen net het zetje geven, waardoor het met de voedselopname en de vetstofwisseling verkeerd kan gaan.

Naar de tandarts

G

ebitsafwijkingen in de vorm van haken en te lange snijtanden kunnen problemen veroorzaken bij het voeren en rijden. Gezien de eet- en leefomstandigheden van het moderne paard is een bezoek van een keer per jaar aan de paardentandarts aanbevolen. Regelmatige mondcontrole door de eigen dierenarts kan ook. Heeft het paard door gebitsproblemen tijdelijk moeilijkheden met eten, geef het dan aangepast voer. Op www. levendehave.nl staat een video over de paardentandarts.

Voeding van oudere paarden

V

oor een oud paard is het eten van ruwvoer net zo belangrijk als voor jongere paarden. Bij een verminderde werking van het maagdarmkanaal - een veelvoorkomend probleem bij oudere paarden - kan het gebeuren dat hooi en gras niet meer optimaal worden opgenomen. Het dier vermagert of wordt zwakjes. Ook een slecht gebit vraagt om een aangepaste voeding. Het bijvoeren van producten met veel ruwe celstoffen is voor veel oude paarden geen overbodige luxe. Ze houden de darmen actief. Je kunt bij dergelijk ruwvoer denken aan eiwitrijke grasbrok of luzerne of aan eiwitarme bietenpulp, snijmaïs en havermoutbrok. Het is een beetje uitproberen wat het oude dier graag eet. In de meeste gevallen wel vooraf laten wellen. Om verstoppingen te voorkomen (oude paarden kauwen hun voer niet meer zo goed): kleine hoeveelheden op meerdere momenten op de dag verstrekken.

De oren van het paard

A

an de oren van het paard valt veel af te lezen. Staan ze mooi naar voren? Dan voelt het paard zich meestal wel prettig. Maar deze stand van de oren kan ook nieuwsgierigheid uitdrukken. Veel paarden doen hun oren tijdens een moeilijke oefening naar achteren. Dit betekent dat ze zich concentreren. Liggen de oren plat in de nek, dan kan het paard boos zijn of pijn hebben. Met de oren kan een paard ook geluiden van soortgenoten en stemmen van mensen onderscheiden. Ze kunnen er afstanden mee inschatten, beter nog dan met hun ogen. Vooral op langere afstand moet een paard het hebben van z’n gehoor. Op grote afstand nemen ze zachte geluiden zelfs beter waar dan een mens. De geluiden die een paard produceert, kunnen overigens diverse betekenissen hebben. Zo kan een paard door hard te hinniken een ander paard of een mens begroeten, maar ook frustratie of angst uitdrukken.

Het normale paard

D

e temperatuur, de pols en de ademhaling geven een goede indicatie of een paard gezond is. Temperatuur: 37 tot 38 graden Celcius Pols: 38 tot 40 slagen per minuut (te voelen aan de binnenkant van de onderkaak) Adem: 12 tot 16 ademhalingen per minuut


oktober ------------- 1

12

23

2

13

24

3

14

25

4

15

26

5

16

27

6

17

28

7

18

29

8

19

30

9

20

31

10

21

11

22

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


Paard te koop

H

et aanbod is groot en het lijkt zo makkelijk. Toch komt er bij de aanschaf van een paard heel wat kijken. Het allerbelangrijkste is je af te vragen waarvoor je het paard wilt gebruiken. Het ene paard is bijvoorbeeld meer geschikt voor dressuur dan het andere. Je eigen karakter, ervaring en kundigheid spelen eveneens een belangrijke rol bij de keuze van een paard. Bekijk het paard op stal en ook als het in de wei staat tussen soortgenoten. Laat het paard los lopen, aan de lijn en onder het zadel. Informeer naar de jeugd van het paard. Volgende stap is de veterinaire keuring. Elke dierenarts mag een paard keuren, maar aan een rapport van een erkende keuringsdierenarts hechten verzekeringsmaatschappijen meestal meer waarde.

D

Warmbloed, koudbloed en volbloed

e termen warmbloed en koudbloed zeggen iets over het temperament van een paard. Koudbloeden zijn veelal de zwaardere, rustige paarden, geschikt als werk- en trekpaard. Volbloeden zijn temperamentvolle paarden, zoals de Arabische of Engelse Volbloed. Warmbloedpaarden zitten tussen de koudbloeden en de Arabische of Engelse Volbloeden in. Hoe meer Arabisch of Engels bloed, hoe meer temperament. Onder de warmbloedpaarden bestaat dus veel variatie. Zo is er een groot verschil tussen een Groninger paard en een Hackney.

Koliek

De dikke darm van een paard is wel zes tot acht meter lang. In die darm zorgen bacteriën voor de vertering van het voedsel. Een verstoring van het bacterieel evenwicht, bijvoorbeeld door worminfecties, kan koliek veroorzaken. Er kan ook sprake zijn van een verstoppingkoliek of een zandkoliek. Een paard met koliek eet niet meer, is onrustig, veegt met de voorbenen over de grond, ligt te rollen, schopt naar z’n buik, begint te zweten, heeft een versnelde ademhaling en koorts. Als de verschijnselen van koliek niet snel verdwijnen, is de komst van een dierenarts noodzakelijk. Ook kan een slecht gebit koliek in de hand werken. Andere factoren die een rol kunnen spelen: verandering in dieet, kribbenbijten en luchtzuigen.

Een nieuw paard in de groep

H

et introduceren van een nieuweling in een bestaande groep kan grote problemen geven, vooral wanneer er voor het nieuwe dier geen mogelijkheden zijn om een goed heenkomen te zoeken. Probeer de dieren afleiding te geven door op diverse plaatsen wat hooi neer te leggen. Ook kan het handig zijn de dieren rustig aan elkaar te laten wennen door ze eerst in aangrenzende stukken weiland te zetten. De nieuweling zal in elk geval een plek in de hiërarchie moeten zien te verwerven. Daarmee treden de andere paarden lang niet altijd even zachtzinnig op; trap-, duw en bijtgedrag kan zorgen voor flinke verwondingen en kreupelheid. Toch is het verstandig als mens niet in te grijpen als er een conflict over de hiërarchie is. De dieren zullen het zelf moeten uitvechten.

Vaccinatie tegen tetanus en influenza

P

aarden worden meestal ingeënt tegen tetanus. De kans dat een paard met tetanus een dergelijke infectie overleeft, is namelijk erg klein en de ziekte is bovendien voor het betreffende dier zeer pijnlijk. Reden voldoende om te proberen tetanus te voorkomen. De tetanusinjectie wordt meestal gecombineerd met vaccinatie tegen paardengriep. Herhaling van de influenza- en tetanusvaccinatie is noodzakelijk. Overigens is er naast de bescherming van het betrokken dier nog belangrijk argument voor vaccinatie tegen influenza. Bij een eventuele infectie neemt de verdere verspreiding van het virus sterk af.


november ---------------- 1

12

23

2

13

24

3

14

25

4

15

26

5

16

27

6

17

28

7

18

29

8

19

30

9

20

10

21

11

22

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


Pas op met hoefteer

P

Halsters en hoofdstellen

H

alsters en hoofdstellen zijn er in vele soorten en maten. Een goed passend halster is van belang voor de veiligheid van mens en dier. Een hoofdstel dient om het paard te kunnen berijden. Voor dressuur, springen, mennen en endurance bestaan verschillende hoofdstellen. Vaak zijn onderdelen van een hoofdstel los verkrijgbaar, zodat het geheel op maat kan worden gemaakt. Vooral in de neusriemen is er nogal wat variatie: er zijn lage en hoge, gecombineerde en koordneusriemen. Ze werken verschillend in op het neusbeen. Belangrijk is dat het bit op de goede plaats komt te hangen, zodat het geen tanden of kiezen raakt. Bij een speciaal endurance hoofdstel kan het bit er zelfs met een knipsluiting eenvoudig af worden gehaald. Er bestaan ook bitloze hoofdstellen.

Mestregels

aardenhoeven met rotstraal worden vaak met hoefteer ingesmeerd. Het idee is dat er dan geen bacteriën van buitenaf meer in de door rotstraal aangedane hoef kunnen dringen. Het gebruik ervan is omstreden, omdat de in de hoef aanwezige bacteriën ook niet meer naar buiten kunnen. Ze kunnen zich dan in de aangetaste hoeven gaan vermenigvuldigen en de kwaal verergeren. Teer moet daarom alleen gebruikt worden op superschone hoeven. Uitkrabben is niet voldoende, een grondige reiniging met een daarvoor geschikt bacteriedodend middel (vaak een zinksulfaatoplossing) is nodig. Egyptische zalf, een desinfecterende en droogmakende zalf die ook het hoorn versterkt, is een goed alternatief voor hoefteer. Prop een hiermee doordrenkt gaasje of lapje in de rotstraalholtes en ververs dit dagelijks.

Het spelende veulen

G

edomesticeerde veulens die dag en nacht in de wei staan, draven en galopperen even veel als hun wilde soortgenoten. Die beweging is belangrijk voor de ontwikkeling van spieren en botten. Veulens spelen in hun eerste levensmaand veel alleen. Als ze wat ouder zijn, spelen ze vooral met elkaar. De bewegingen die ze daarbij maken, zijn ook weer van belang voor hun fysieke ontwikkeling. Naarmate ze ouder worden, besteden veulens steeds minder tijd aan draven en galopperen en meer aan grazen. Veulens die te weinig draven en galopperen, kunnen later klachten krijgen. Laat daarom veulens die veel binnen staan, met de merrie meedraven als zij weer in training gaat.

Boeren moeten voldoen aan de Meststoffenwet. Hobbyboeren vallen daar grotendeels buiten, omdat zij hun dieren niet of slechts zeer beperkt voor winst- of gebruiksdoeleinden houden. Als leidraad geldt dat een dierhouder als hobbymatig wordt gezien wanneer zijn dieren samen per jaar niet meer stikstof produceren dan 350 kg. De meeste kleinschalige dierhouders zullen dat niet halen. Ter oriëntatie: een gemiddelde koe produceert jaarlijks 68,2 kg stikstof per jaar, een paard 28,6 kg, een ezel 18,6 kg, een hert 9,6 kg, een varken 9,4 kg, een emoe 7,8 kg, een schaap 7,4 kg, een geit 5,6 kg, een gans 3,2 kg en een kip 0,4 kg stikstof per jaar. Meer info op www.levendehave.nl.

Wat weegt m’n paard?

E

en paard kun je wegen met een meetlint. Vermenigvuldig de borstomvang met 4,3 en de schofthoogte met 3. Tel dit bij elkaar op en trek hier 785 vanaf. De uitkomst is een schatting. Wil je precies weten hoeveel je paard weegt? Maak dan gebruik van een weegbrug in de paardenkliniek.


december ---------------- 1

12

23

2

13

24

3

14

25

4

15

26

5

16

27

6

17

28

7

18

29

8

19

30

9

20

31

10

21

11

22

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


Pezen

E

Zorse

K

ruisingen tussen een zebra en een pony geven sterke dieren: de zogeheten zorse. In Kenia worden ze gebruikt als lastdier. Dergelijke kruisingen staan erom bekend dat ze onvruchtbaar zijn, hoewel daarover niets met zekerheid valt te zeggen. Zebra’s kunnen samen met paarden en pony’s in de wei, mits de omstandigheden gunstig zijn. Allerbelangrijkste is dat ze voldoende de ruimte hebben. Een waarschuwing is wel op z’n plaats: tussen zebra’s en paarden doen zich dominantiegevechten voor, waarbij de dieren elkaar kunnen verwonden.

en pees verbindt een spier met een bot. Het is een redelijk elastische band die bij overbelasting kan scheuren. De meeste peesbeschadigingen ontstaan door een plotselinge sterke overbelasting of door geringe langdurige overbelasting. Het rijden op onregelmatige ondergrond of het snel rijden met vermoeide paarden vergroot het risico op blessures. Peesletsel geneest heel moeizaam. Bovendien blijft het punt van de aanhechting van het stuggere littekenweefsel aan de gezonde pees vaak een zwakke plek.

Likstenen

Er zijn in de handel diverse likstenen verkrijgbaar. Er zijn likstenen die bijna uitsluitend uit zout bestaan (97% NaCl). Bij deze likstenen nemen de dieren alleen zout op wanneer ze het nodig hebben. Dat is beter dan wanneer het zout wordt toegevoegd aan het voer, want dat kan de opname van het voer negatief beïnvloeden. De zoutbehoefte kan per ras, maar ook per dier, behoorlijk verschillen. Er zijn ook mineralenblokken op de markt. Verder bestaan er speciale koeken met vitaminen en mineralen. Wordt er brok gevoerd, dan is het verstrekken van extra mineralen niet nodig. Overigens is het goed voor de opname van vitamines als paarden ook in de winter zo nu en dan kunnen grazen in de wei.

Rijden in de winter

E

en paard kan prima werken in een koude omgeving. Een bevroren bodem levert echter wel een gevaar op. De kans op blessures is dan ten gevolge van oneffenheden vele malen groter. Zijn de weersomstandigheden heel slecht en moet een paard noodgedwongen stil staan, hou er dan rekening mee dat na een week of twee de conditie al snel achteruit gaat. Een week stilstand betekent twee weken werken aan herstel. Een paard met wintervacht, dat zich onder koude omstandigheden in het zweet werkt, hoeft daar geen hinder van te ondervinden. De verdamping en afkoeling hebben plaats aan de buitenzijde van de vacht. Let erop dat de vacht snel opdroogt. Gebeurt dat niet, dek deze dan af met een zweetdeken. Een paard zonder wintervacht heeft na een behoorlijke inspanning beslist een zweetdeken nodig.

Rolplaatsen

P

aarden houden ervan om te rollen. Gras, zand en stro waarderen ze daarbij minder als rolplaats dan droge aarde. De aanleg van een aparte rolplaats in de wei heeft een gunstig effect op de grasmat. Het rollen veroorzaakt namelijk schade aan het weiland en verkleint het grasaanbod. Vooral als er meerdere paarden in een kleine wei worden gehouden, kan dat een probleem vormen. Door in de wei een aarden rolplaats aan te brengen, blijft deze in betere conditie. Dat is belangrijk om te voorkomen dat de wei te zanderig wordt, want dat kan weer gezondheidsklachten, zoals koliek, veroorzaken.


ij b e j e o d n e l Kennis de ve Levende Ha www.levendehave.nl Fotografie: www.dierenbeeldbank.nl Vormgeving: www.rozzrood.nl

Levende Have M A G a Z I N E v o o r h o b b y d ie r h o u d e r s


Paardenkalender