Issuu on Google+

Levende Have

Jaargang 2

Augustus 2012

n e p p i k r e v o s e l Al e e v m i u l p r e d n en a

Chaamse hoenders weer springlevend

Marian en Gerard Bos: ‘Kippen brengen leven in de brouwerij’

Brandgans spreekt tot de verbeelding


Verdunnen van voer verbetert gedrag hennen

O

Zwarte huid Zijdehoen gevolg genetische verandering

E

pfokhennen en leghennen die vezelrijker en energiearmer voer krijgen, besteden meer tijd aan eten. Daardoor neemt tijdens de opfokperiode de schade door verenpikken duidelijk af. Voeding lijkt een sleutelfactor te zijn als het gaat om het tegengaan of verminderen van verenpikgedrag. Als kippen meer en langer bezig zijn met de opname van voer dan vermindert het verenpikgedrag. Kippenvoer waaraan vezels zijn toegevoegd of die gemengd zijn met vezelrijke producten, houden kippen langer bezig, zo blijkt uit onderzoek van Wageningen UR Livestock Research. Tijdens het onderzoek kregen de kuikens en de hennen voer dat verdund was met vezelrijke grondstoffen. Een deel van de tarwe en het sojaschroot uit het voer was vervangen door gerst en zonnebloemzaadschilfers. Er werd gewerkt met drie soorten voer: onverdund, 7,5 procent en 15 procent verdund. Het verdunde voer zorgt ervoor dat de dieren meer voergericht gedrag vertonen, waardoor ze minder op elkaar zijn gericht en elkaar minder pikken.

Uitstel verbod silicapoeder

en complexe genetische verandering ligt ten grondslag aan de zwarte huid en kam van het Zijdehoen. Dat blijkt uit internationaal onderzoek van universiteiten in Zweden, de Verenigde Staten en China. De genetische verandering heeft geleid tot meer activiteit van het gen Endothelin 3, verantwoordelijk voor de groei van pigmentcellen. De zwarte huid en kam worden ook wel fibromelanosis genoemd. Kippen met deze kenmerken hebben tevens zwarte organen. Ze komen niet alleen voor bij het Zijdehoen, maar ook bij de Naakthalskip en de Zweedse Bohuslän-Dals svarthöna. Al deze rassen vertonen dezelfde mutatie. Aannemelijk is dat de mutaties allemaal te herleiden zijn tot een mutatie in het Zijdehoen. Dit ras is immers de hele wereld over gegaan.

Het verbod op het gebruik van silicapoeder tegen bloedluis bij leghennen is uitgesteld tot 2014. Dat heeft het College van toelating gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) besloten. In de eerste instantie zou het Ctgb de Regeling Uitzondering Bestrijdingsmiddelen, waarin het gebruik van silicapoeder is geregeld, per 1 juli van dit jaar intrekken. Dat gaat niet door. Houders van kippen hopen dat voor 2014 een alternatief middel tegen bloedluis bij leghennen is ontwikkeld. Het Productschap Pluimvee en Eieren (PPE) vreest grote negatieve gevolgen als het Ctgb het gebruik van silicapoeder als middel tegen bloedluis gaat verbieden. Een middel als silicapoeder voldoet niet aan de eisen die Europa stelt aan toelatingen. Inademen van silicapoeders is zeer gevaarlijk, het kan kankerverwekkend zijn. De producent van Finecto+ heeft om deze reden al eerder gekozen voor een farmaceutische siliciumvorm, met toevoeging van een zeer natuurlijk hechtmiddel.

S

tadskippen worden in de Verenigde Staten steeds populairder. Consumenten kiezen ervoor hun eigen biologische, vrije-uitloopeieren te produceren. Initiatiefnemer is “kippenfluisteraar” Andy Schneider. Vier jaar geleden begon hij in 2008 via de website meetup.com een groep voor stadskippenhouders in Atlanta. De groep telt ondertussen meer dan 1700 leden. Ook in andere steden zijn de stadskippen in opkomst: Austin, Chicago, New York, Portland, Oregon en San Francisco. In Austin en Dallas zijn er zelfs speciale kippenhoktours, voor mensen die naar de kippenhokken van anderen willen kijken. Stadskippen produceren niet alleen elke dag een eitje, ze maken met hun mest de grond vruchtbaar en ze voorkomen plagen omdat ze insecten eten. Behoefte aan zelfvoorziening, willen weten waar het voedsel vandaan komt, ontevredenheid over de bio-industrie dat alles ligt ten grondslag aan de opkomst van de stadskip.

Stadskippen VS winnen aan populariteit

Alles over kippen en ander pluimvee

pag 5


Tekst: Jinke Hesterman Foto’s: Jan Smit/Dierenbeeldbank

In de kippentuin van Marian en Gerard Bos

‘Kippen brengen leven in de brouwerij’ “Home sweet home”, is de lijfspreuk van Marian Bos. Binnen, boven de kachel, staat op de muur geschreven: “I like this place, and willingly could waste my time in it.” Veelzeggend, deze ode aan huiselijk geluk. De kippen spelen daarin een belangrijke rol: “Ze zorgen voor ontspanning, gezelligheid”, zegt Marian. Gerard: “Kippen zijn gewoon leuk. Ze brengen leven in de brouwerij.”

pag 6

Marian en Gerard Bos: ‘Fokken met kippen is leuker dan met honden’


A

ls Marian Bos haar man Gerard op zijn werk belt om te vertellen dat ze een leuk hok heeft gezien, weet hij precies wat hem te doen staat. Zo haalden ze inmiddels bij twee collega-kippenliefhebbers unieke dierenverblijven op. Marian heeft er een neus voor. Zelfgebouwde paleisjes die na een likje verf en een paar kleine verbouwingen helemaal aan hun wensen voldoen. Meest in het oog springt een prachtige, achthoekige ren die op een schaduwrijke plek in hun tuin aan een tweede leven is begonnen. Dit kippenpaleisje kwam niet zo maar in hun bezit. Voordat de vorige eigenaar het aan hen wilde afstaan, moesten ze op audiëntie verschijnen. Uiteindelijk werden de kippenliefhebbers uit Westerhaar goedgekeurd en mochten ze de ren meenemen. “Er moest nog heel wat aan worden opgeknapt”, vertelt Gerard. “Het was half verrot. Er straat nu een nieuwe duiventil op en binnen heb ik een nachthok met bordes gemaakt.”

penhok met uitloop. Beetje gewoontjes, maar “Gratis mee te nemen”, liet de aanbieder via Marktplaats weten. “Hier laten we het voorlopig even bij”, zegt Marian. “Want elk nieuw kippenhok betekent vijf kippen erbij. Op een gegeven moment trapt Gerard op de rem. We gaan nu eerst de boomgaard zo inrichten dat de kippen daar ook los kunnen lopen.” [tussenkop]’Altijd iets aparts’ Iets minder dan de helft van de tuin, zo’n achthonderd vierkante meter, behoort toe aan de kippen. Centraal staat de volière waar het ooit mee begon, een overblijfsel van de vorige bewoner. Het doet nu dienst als onderkomen van de foktomen en de kuikens. Cochinkrielen, grote Cochins, Zijdehoenders , dat zijn de rassen waartoe Marian en Gerard zich

Mariannehoeve De achthoekige ren is het pronkstuk van de tuin. Hoewel, het “kippendorp” mag er ook wezen. Vooral de cottage-achtige “Mariannehoeve” – zo heette het hok al toen Marian Bos het op Marktplaats onder ogen kreeg (“Het stond er nog maar net op toen ik het zag”) – spreekt tot de verbeelding. Hier woont een gezinnetje Cochins. De buren, ook Cochin maar van een andere kleurslag, verblijven in een iets eenvoudiger, maar niet minder knus onderkomen, door Gerard eigenhandig en

Cochinkuikens

Het kippendorp

in stijl van de Mariannehoeve gebouwd. De voordeur is hoog genoeg om er zelf naar binnen te kunnen voor het rapen van eitjes en het verversen van het strooisel. De kippen gaan in en uit via de zijdeur, met daarboven een afdakje voor het geval het regent. Even verderop staat de meest recente aanwinst: een kip-

beperken. Er scharrelen ook nog een paar Brahma’s en een enkele Orpington tussendoor. “Als je met Brahma’s wilt fokken, heb je meerdere hanen nodig en dat is hier vanwege de buren niet haalbaar”, licht Marian toe. “Met de Orpingtons zijn we niet verder gegaan, want dat was niet echt ons ras. Ze gingen overal heen. We konden ze niet goed in de hand houden.” In totaal 35 volwassen kippen en circa honderd kuikens bevolken de hokken en de uitloop in de tuin. Al met al een omvangrijke hobby. “Als ik iets leuk vind, blijft het nooit bij één”, merkt Marian op. “Ik wil altijd wel iets aparts. Ik verdiep me er ook in. Vroeger fokte ik met cavia’s. Ik had er wel zestig. Nu met de kippen hou ik me nog in.” Ze moet wel, want de ruimte achter het huis laat niet meer toe. Er lopen ook nog twaalf honden op een groot betegeld stuk. Shih Tzu`s, om precies te zijn. Een enkele Shih Tzu zou nog wel samen met de kippen kunnen, maar een hele roedel is vragen om problemen. Dus staat er een hekwerk tussen de wereld van de honden en de kippen. Foktomen Het kippendomein is zo ingedeeld dat de verschillende foktomen begeleid door hun hanen gescheiden van elkaar kunnen rondscharrelen. “Het is wel leuk die vlaflipkleuren, maar in de fokkerij heb je er niets aan”, zegt Marian. Dubbel gaas voorkomt dat de hanen elkaars koppen door het raster trek-

Alles over kippen en ander pluimvee

pag 7


Tekst: Kaat Olsson en Jinke Hesterman Foto’s: Jan Smit/Dierenbeeldbank

Kippen eten eigen eieren

Beginnen kippen eenmaal hun eigen eieren op te eten, dan is het eind vaak zoek. Behalve technische oplossingen, zoals de vervanging van legnesten door speciale valnesten, wordt ook nog wel eens voorgesteld om de eieren te vullen met een mix van mosterd en sambal. Een kip die haar snavel eenmaal in zo’n ei heeft gestoken, zou het “eitjes pikken” definitief afleren. Dit blijkt echter niet erg effectief: vogels zijn namelijk ongevoelig voor capsaïcine, een stof die er bij mensen voor zorgt dat we hitte, pijn, of een branderig gevoel ervaren. Wie een eind wil maken aan het “eitjes pikken” zal dus de legnesten anders moeten inrichten of de eieren een paar keer per dag moeten rapen. Het schijnt dat kapot geslagen nep-eieren ook nog wel eens helpen. De kippen zullen gauw met het pikken stoppen, omdat er enkele smaak aan zit.

Eerste Hulp Bij Kropproblemen

Kropproblemen bij kippen komen voor als de spieren in de krop verlamd raken of doordat er bij een té gulzige kip een verstopping ontstaat. Er kan sprake zijn van een zogenaamde zachte, weke krop of harde krop. Een weke krop bevat een brijachtige, gistende massa, die een ontsteking aan het slijmvlies van de kopwand veroorzaakt. Eerste Hulp Bij Kropproblemen (EHBK)

wordt met een lichte massage toegepast, als je de kropinhoud richting snavel masseert, terwijl de kip op haar rug ligt met de kop naar beneden. Een harde krop ontstaat bijvoorbeeld na het nuttigen van stro, hooi, gras of veren. De hoeveelheid vaste stof hoopt zich op, terwijl er relatief weinig vocht en/of gasvorming optreedt. Voor de massage kun je eventueel wat olijfolie toedienen; let er bij het masseren wél goed op dat je dat in de richting van de maag doet. In beide gevallen is het advies de kip apart te zetten en tenminste 48 uur geen eten te geven, wél water.

Serama

Het kleinste kipje ter wereld – de Serama – weegt niet meer dan zo’n vierhonderd gram. Hoe komen ze zo klein?, vraag je je af. Ze zijn zo gefokt, luidt het simpele antwoord. Erg bevredigend is dat antwoord niet, want het zegt nog niets over het waarom. De reden van hun geringe omvang moet worden gezocht in het land van herkomst: Maleisië. Daar heeft de voorkeur voor kipjes die makkelijk te houden zijn in stedelijke gebieden en als huisdier, geleid tot het minikipje. Fokker Wee Yean Een experimenteerde als kind al met verschillende rassen om een zo klein mogelijke kip te creëren. In 1988 toverde hij een kipje van minder dan vijfhonderd gram tevoorschijn. Hij noemde het ras Serama, naar Raja Sri Rama, de mythische figuur uit een poppenspel met schaduw- en lichteffecten.

Alles over kippen en ander pluimvee

pag 13


Preview Alles over kippen augustus 2012