Issuu on Google+

ถอดเทปงานเสวนาเรื่อง “พลังนา้ พลังคน และการจัดการ นา้ ในอนาคต” วันที่ ๑๗ ธันวาคม ๒๕๕๔ ณ ร้ านหนังสือริมขอบฟ้า วงเวียนอนุสาวรี ย์ประชาธิปไตย

ผู้ร่ วมเสวนา ศ.พิ เ ศษ ศรี ศักร วัล ลิโ ภดม ที่ ป รึ ก ษามูลนิ ธิ เ ล็ก ประไพ วิริยะพันธุ์ คุณหาญณรงค์ เยาวเลิศ ประธานมูลนิธิการบริ หาร จัดการนํ ้าแบบบูรณาการ และคุณณัฐวัฒน์ ชันอิ ้ นทร์ งาม นายก อบต. บางระกํ า อ.บางเลน จ.นครปฐม โดยมี คุณ สุด ารา สุจฉายา เป็ นผู้ ดําเนินรายการ


คุณสุดารา สุจฉายา

เรื่ องนี ้ดิฉนั คิดว่าเป็ นเรื่ องสําคัญ ซึง่ วันนี ้หลายๆ คนคงคิดว่า เราคงจะต้ องมาคุยกันว่า เมื่ อนํา้ ท่วมปี นี ้ ปี หน้ า หรื อปี อื่นๆ จะ ท่วมอี ก หรื อ เปล่า แล้ ว เราจะอยู่กับ นํ า้ ได้ อ ย่ า งไร หรื อ เราจะมี วิธีการอย่างไร ที่วนั นี ้หลายๆ คนบอกว่าเราเป็ นคนกลัวนํ ้าแล้ ว แต่ ว่ า เราจะกลั ว นํ า้ อย่ า งนี ต้ ่ อ ไปเรื่ อยๆ หรื อเปล่ า ในเมื่ อ สภาพแวดล้ อมก็มีการเปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ ชดั เรารู้อยู่แล้ วว่า ปั ญหาโลกร้ อนที่เกิดขึ ้นมีผลกระทบต่อธรรมชาติอย่างมาก และ สิ่งเหล่านี ้มีแนวโน้ มว่าจะเกิดขึ ้นเรื่ อยๆ เมื่อมันเกิดขึ ้นแบบนี ้แล้ ว


เราจะหนีไปไหน ไปสร้ างเมืองใหม่หรื อเปล่า หรื อเราจะอยู่กบั นํ ้า อย่างไร ก็คงเป็ นเรื่ องที่ต้องพูดคุยกัน นํ า้ ท่ว มคราวนี เ้ ราเห็น พลังของนํ า้ ขณะเดียวกันเราก็ เห็น พลังของคนด้ วย ไม่ว่าจะเป็ นพลังของคนในชุมชนบางชุมชนที่เขา อยู่ได้ เขาป้องกันได้ เราจะเห็นว่าหลายชุมชนที่ป้องกันได้ เป็ น การร่ วมมือกัน ไม่มีใครสามารถที่จะเป็ นคนเดี่ยวๆ คนเดียวที่จะ ป้องกันอยู่ได้ ไม่ว่าจะมีงบประมาณขนาดไหน ในที่สดุ พลังนํา้ ก็ พังทลายไปทัง้ หมด พลังนํา้ จะอยู่คู่ไปกับพลังคนได้ จะมีวิธีการ อย่างไร เนื่องจากว่าผู้พูดอีกสองท่านยังมาไม่ถึง เพราะรถติดและ เป็ นวันศุกร์ ด้วย แต่เพื่อไม่ให้ เวลาเนิ่นนานออกไป ดิฉัน คิดว่าเรา จะเริ่ มคุยกันไปก่อน เพราะมีทา่ นวิทยากรอาวุโสของเราที่สามารถ พูดคุยไปพลางๆ ก่อนได้ คือท่านอาจารย์ศรี ศกั ร วัลลิโภดม ส่วน อีกสองท่าน ที่เราจะพูดถึงพลังคน เราก็จําเป็ นที่จะต้ องเชิญชุมชน ที่สามารถจะอยู่ร่วมและแก้ ไขปั ญหานี ้ได้ ทงชุ ั ้ มชน คือ อบต.บาง ระกํ า แต่ อบต.บางระกํ า นี ไ้ ม่ ใ ช่ บ างระกํ า โมเดลที่ ท่ า นนายก


กล่าวถึงนะคะ เพราะบางระกํ าโมเดลนัน้ อยู่ทางพิษณุโลก แต่ อบต.บางระกําที่สามารถร่วมกับชุมชนรับมือกับนํ ้าได้ คือที่ อ.บาง เลน จ.นครปฐม แต่ถึงแม้ ว่าจะมีวิธีการเตรี ยมตัวรับมือ เขาเองก็ ถูกปั ญหานํ ้าท่วม แต่ปัญหานํ ้าท่วมไม่ใช่ปัญหาที่คนในชุมชนรู้สกึ เคร่ งเครี ยด เดี๋ยวเราคงจะได้ พูดคุยว่าเขาอยู่และรั บมืออย่างไร เขาไม่ เ คร่ ง เครี ย ดเมื่ อ ผลผลิ ต การเกษตรของเขาเสี ย หายได้ อย่างไร แล้ วเขามองอนาคตในการจัดการพื ้นที่นี ้อย่างไร ท่านผู้นี ้ คือคุณณัฐวัฒน์ ชัน้ อินทร์ งาม นายก อบต. เป็ นผู้นําอย่างเป็ น ทางการของชาวบางระกํา คุณณัฐวัฒน์ไม่ได้ แค่ จดั การชุมชนใน เรื่ องปั ญหานํ ้าท่วมเท่านัน้ แต่คณ ุ ณัฐวัฒน์ ยงั เป็ นคนที่สร้ างความ เข้ มแข็งให้ ชุมชนตังแต่ ้ ก่อนหน้ านัน้ จะได้ ดกู ันว่ามีการสร้ างพลัง ชุมชนได้ อย่างไร ส่วนอีกท่านหนึ่งคือคุณหาญณรงค์ เยาวเลิศ ช่วงนํ ้าท่วมคง จะเห็นคุณหาญณรงค์ออกทีวีอยู่บ่อยๆ เหมือนกัน เพราะว่าเรื่ อง นํ ้าท่วมจะพูดเฉพาะแค่กรุ งเทพฯ นนทบุรี หรื อปทุมฯ คงจะไม่ได้ เพราะปั ญหานํา้ ท่วมเราเห็นแล้ วว่านํ า้ ที่หลากลงมาผ่านหลาย


พื ้นที่มาก เพราะฉะนันการแก้ ้ ปัญหาเรื่ องนํา้ คงจะต้ องมองแบบ องค์รวม จึงเชิญคุณหาญณรงค์ในฐานะเป็ นประธานมูลนิธิเพื่อ การบริ ห ารจัด การนํ า้ แบบบูร ณาการ คือ รู้ เรื่ อ งเกี่ ย วกับ ลุ่ม นํ า้ ทังหมด ้ เราลองมาคุยกันดูว่าเราจะมีวิธีบริ หารจัดการนํ ้าอย่างไร เราคงไม่ได้ มองเฉพาะการจัดการทางเทคนิคเท่านัน้ แต่รวมถึง การจัดการสัง คม วิ ถี ชี วิ ต ผู้คนอย่ า งไร ไม่ใ ช่ แ ค่เ รื่ อ งเศรษฐกิ จ เท่านัน้ อย่างวันนี ้ที่รักษาแต่แหล่งเศรษฐกิจ แต่ไ ม่คิดรักษาชุมชนที่ อยู่อ าศัย อย่ า งเราด้ ว ย แล้ ว คนส่ ว นใหญ่ จ ะอยู่ร อดได้ อ ย่ า งไร ก่อนที่จะเริ่ ม ดิฉัน อยากจะให้ เห็นภาพบรรยากาศนํ า้ ท่วมก่ อน หลายๆ ภาพหลายท่านคงจะได้ เห็นมาบ้ างแล้ ว เป็ นภาพที่แสดง อยู่ในเว็บไซต์หลายๆ อัน ปั ญหานํ ้าท่วมตังแต่ ้ เดือนกรกฎาคมมา กินพื ้นที่อย่างกว้ างขวางมาก กินพื ้นที่ถึง ๑๗ จังหวัด ไม่ใช่แค่ใกล้ ตัวเราที่เห็นอย่างกรุ งเทพฯ นนทบุรี ปทุมธานี แต่จริ งๆ แล้ วกิน พื ้นที่มานานมาก เราจะพบว่าพื ้นที่ประสบภัยของเรามีผ้ เู ดือดร้ อน มากถึง ๑ ล้ านครัวเรื อน ซึ่งไม่ใช่จํานวนน้ อยๆ ส่วนผู้เสียชีวิตถึง


๗๒๘ ราย โดยส่วนใหญ่ เกิดจากถูกไฟดูด เราจะเห็นว่ามี หลายๆ อย่างที่ปัญหานํ ้าท่วมครัง้ นี ้ทําให้ เราเห็นระบบการจัดการ ระบบ โครงสร้ างของเรา เราเสียพื ้นที่เกษตรไป ๑๑ ล้ านกว่าไร่ แรงงาน ลูก จ้ า งต่ า งๆ ตกงาน ๘ แสนกว่ า คน โรงงานถึ ง ๘๓๘ แห่ ง ที่ ประสบ ซึ่งพวกนีไ้ ม่ใช่โรงงานที่อยู่ในนิคมอุตสาหกรรม แต่เป็ น โรงงานย่อยๆ แถวอ้ อมน้ อย อ้ อมใหญ่ ซึ่งเรารู้ สึกว่าไม่ใช่พืน้ ที่ เศรษฐกิจ เพราะเรามัวแต่รักษาพื ้นที่นิคมอุตสาหกรรม แต่โรงงาน เหล่านี ้เป็ นโรงงานขนาดเล็กหรื อ SME ที่มีการผลิตต่างๆ ด้ วย เช่ น กั น ตอนนี ม้ ี ก ารสรุ ป มู ล ค่ า ความเสี ย หายเบื อ้ งต้ นจาก เหตุการณ์อทุ กภัยครัง้ นี ้มากถึง ๑ ล้ านล้ านบาท ภาพนี ้ดิฉันถ่ายจากวัดธรรมาราม ตรงข้ ามกับวัดสวนหลวง สบสวรรค์ ตรงเกาะเมือง พระนครศรี อยุ ธยา พระที่เป็ นท่านเจ้ า อาวาสก็ต้องสู้กบั นํ ้าด้ วยการสร้ างพนังขึ ้นมา ใช้ ราคาสูงมากเป็ น ล้ านๆ ไม่ใช่แค่รักษาวัด แต่ท่านบอกว่าต้ องการรักษาชุมชนด้ วย ถ้ าชุมชนอยู่ไม่ได้ วัดก็อยู่ไม่ได้ วัดอยู่ติดริ มนํ ้า ท่านจึงลงทุนทํา ขึ ้นมา ถ้ าไปที่อยุธยาเราจะเห็นว่าวัดที่อยุธยาหลายๆ แห่งมีเงิน


มหาศาลจากการค้ าต่างๆ ในเรื่ องของพุทธพาณิ ชย์ แต่วัดนีไ้ ม่ ได้ มาจากพุทธพาณิ ชย์ เลย แต่เป็ นเงิ นที่ได้ มาจากการเทศน์ สั่ง สอนชาวบ้ าน เชื่อหรื อไม่ว่าถึงท่านจะลงทุนไปเป็ นล้ านๆ ก็ตาม ท่านก็เอาไม่อยู่เช่นกัน ครัง้ นี ้เป็ นเรื่ องที่น่าแปลกมากๆ ที่อยุธยา ที่ไม่เคยท่วมในเมือง แต่วนั นี ้ท่วมทังหมด ้ ดิฉันไปดูหลังจากที่นํ ้า ลดลงแล้ ว ปรากฏว่านํ ้าท่วมสูงถึงคอ สูงมากนะคะในเกาะเมือง อย่างในมหาวิทยาลัยราชภัฏอยุธยาเสียหายมาก อาคาร อุปกรณ์ การเรี ยนการสอนถูกตังกองทิ ้ ้งไว้ นะคะ อย่างที่ไปมาเหมือนกับว่า ไปในเมืองที่เพิ่งผ่านการรบ เพราะร้ างมาก เต็มไปด้ วยฝุ่ น กอง ขยะ ผู้คนไม่ค่อยมี เงียบเหงามากในช่วงหลังนํ ้าลดที่อยุธยา ซึ่ง ลัก ษณะที่ อ ยุธ ยานี เ้ ชื่ อ ว่า ทุก ๆ แห่ง น่ า จะประสบในลัก ษณะนี ้ เช่ น กัน นอกจากภาพนี แ้ ล้ ว เราก็ ได้ เ ห็ น บรรยากาศ นอกจาก มนุษย์ได้ รับผล มีสตั ว์เลี ้ยงต่างๆ ประสบภัยนํา้ ท่วมเช่นกัน แล้ ว เราจะมี ส ติใ นการจัดการนํ า้ ได้ อ ย่ า งไร ซึ่ง ตรงนี จ้ ะให้ อ าจารย์ ศรี ศกั รได้ พดู ถึงเรื่ องการจัดการนํ ้า


เราจะเห็นว่า นํา้ ท่วมครัง้ นี ้ เราไม่ค่อยเข้ าใจถึ งลักษณะภูมิ ประเทศของเรา เราไม่เข้ าใจธรรมชาติของนํ ้านะคะ เราเกิดกร���ี นํ ้าท่วมนิคมอุตสาหกรรม เป็ นไปได้ อย่างไรที่นิคมอุตสาหกรรมไป ตังอยู ้ ่บริ เวณที่เป็ น “ทุง่ ” ซึง่ เป็ นพื ้นที่รับนํ ้า เราเรี ยนประวัติศาสตร์ มา พื ้นที่อยุธยาเป็ นพื ้นที่รับนํ ้า แล้ วเหตุใดอุตสาหกรรมจึงเข้ าไป อยู่ และอยากให้ อาจารย์ ศรี ศักรได้ พูดด้ วยว่าเราขาดความรู้ ใน เรื่ องภูมิวฒ ั นธรรมอย่างไร แล้ วเราจะจัดการให้ อยู่ร่วมกับนํา้ ได้ อย่างไรในอนาคต


อ.ศรี ศักร วัลลิโภดม

สวัสดีครั บท่านผู้มีเกี ยรติ ที่เรามาพู ดกันวันนี ้ เพราะมันมี ภาวะที่ว่าการขาดสติทางวัฒนธรรม (Culture shock) และสิ่งที่ เราเห็นขณะนี ้ กําลังเดือดร้ อนขณะนี ้ คือหลังจากนํา้ ลดแล้ ว เรา จะอยู่ร อดด้ ว ยวิ ธี อ ะไร นี่ เ ป็ นเรื่ อ งใหญ่ ยิ่ ง กว่ า นํ า้ ท่ ว มเสี ย อี ก เพราะชุมชนมันแหลกหมดเลย ไม่ร้ ูจะทําอย่างไร นํ ้าท่วมครัง้ นี ้ทํา ให้ เราเรี ยนรู้วา่ ภาคกลางที่พฒ ั นาเมืองในช่วงพัฒนาสังคมเกษตร เป็ นอุ ต สาหกรรมที่ เ ริ่ ม สมัย จอมพลสฤษดิ์ ความเป็ นอยู่ข อง ประชาชนไม่มีชมุ ชน ร้ อยพ่อพันแม่เข้ าไป นี่คือการเปลี่ยนแปลงที่


ทํ า ลายสั ง คมโดยตรงเลย ซึ่ ง ถ้ าหากย้ อนหลั ง ไปก่ อ นจอม พลสฤษดิ์ซึ่งเป็ นสังคมเกษตรกรรม เขาอยู่กันมา นํ า้ มาไม่เห็น เดือดร้ อนเลย ผมก็เป็ นคนรุ่ นหนึ่งที่อยู่ก่ อนที่สมัยจอมพลสฤษดิ์ ถามว่าอะไรมันเกิดขึน้ ขณะนีท้ ี่นํา้ ท่วม ผมแบ่งคนออกเป็ นสอง กลุ่ม คือ พวก Culture

shock

คือ พวกที่มาจากสังคม

อุ ต สาหกรรม เห็ น ได้ จากพวกบ้ านจั ด สรร คอนโดฯ นิ ค ม อุ ต สาหกรรม พวกนี อ้ ยู่ ใ นสภาพที่ ไ ม่ มี ที่ พึ่ ง แย่ ห มดเลย แต่ ขณะเดียวกันก็ยังมีชุมชนอีกกลุ่มหนึ่งที่เคยอยู่กับนํา้ มา ถึงแม้ ชุมชนเขาจะถูกกระแทกแหลกลาญ แต่เขาก็ ยังมีหลงเหลืออยู่ แถวนครชัยศรี เยอะนะ พวกนี ้ไม่กลัวนํ ้า ผมเฝ้าดูทีวี บางคนบอกว่ามาแล้ วมันก็ไป เขาไม่กลัว เขาทํา ใจ ถามว่าเพราะอะไร ก็เพราะเขาเกิ ดความเคยชิน แต่คนกลุ่ม ใหญ่จํานวนมากที่มาจากสังคมอุตสาหกรรมนี ต้ ื่นตระหนกหมด เลย ที่พินาศหมดคือพวกบ้ านจัดสรร แถบนนทบุรี ราคาหลังละ หลายสิบล้ าน แล้ วสภาพที่น่ากลั วที่สุดคืออาหารการกิ นก็ ไม่มี แล้ วพวกที่มาจากสังคมอุตสาหกรรม บ้ านจัดสรร คอนโดฯ ไร้ ที่พงึ่


หมด ยังเห็นว่ามีคนแก่ถกู ทิ ้ง ในชุมชนมีขโมยขโจรอีก สิ่งเหล่านี ้ ไม่เคยมีในสังคมลุ่มนํา้ เจ้ าพระยา เพราะชุมชนเขาดูแลกันเอง สมัยก่อนคนที่อยู่ตามท้ องถิ่นหมู่บ้าน แล้ วคนเขามีค วามสัมพันธ์ กัน เวลานํ ้ามาเขาก็จดั การ เวลาเดือดร้ อนเขาช่วยกันเอง แต่นี่ไร้ ที่ พึง่ นี่คือการเปลี่ยนแปลง แล้ วถามว่าสิ่งที่เกิดในวันนี ้ แล้ วปี ต่อไป เรายังคิดอย่างนีอ้ ยู่จะทําอย่างไร ผมสังเกตวันนีห้ ลายคนเริ่ มมี ความคิดริ เริ่ มแล้ ว เริ่ มทําเรื อของตนเอง แล้ วคนที่เคยอยู่ กับนํ ้าก็ ปรับได้ ทําแพทําอะไรต่างๆ ผมมองว่า หลายคนถ้ าคราวหน้ า นํ ้า มาเขาไม่กลัวแล้ ว เขาเตรี ยมแล้ ว ทําตลาดนํ ้าขึ ้นมา เป็ นลอยเรื อ เอาของไปขาย ไม่ต้องอดตาย ถ้ าอ่านบทความ Culture shock เห็นว่าคนที่อยู่ในสังคม อุ ต สาหกรรมจะปรั บ ตั ว ได้ อย่ า งไร การเปลี่ ย นแปลงสั ง คม เกษตรกรรมให้ เป็ นสังคมอุตสาหกรรม ขณะนี ้กรุงเทพฯ กลายเป็ น สังคมอุตสาหกรรม ไม่ใช่สงั คมเกษตรกรรมแล้ ว ทัง้ ๆ ที่ภูมิหลัง ของเรานี ้เป็ นสังคมที่อยู่กบั นํ ้า โดยเฉพาะเขตของกรุงเทพฯ อยู่ใน เขตที่เรี ยก Young delta หรื อดินดอนสามเหลี่ยมใหม่ที่เกิดขึ ้น


เป็ นนิเวศลุ่มนํ ้าลําคลองท้ องทุ่งทัง้ นัน้ แล้ วเส้ นทางคมนาคมเป็ น เส้ นทางทางนํ ้าทังนั ้ น้ ที่เกิดขึ ้นคุณไปสร้ างถนนหนทาง เป็ นสิ่งกีด ขวางทังนั ้ น้ เป็ นสังคมอุตสาหกรรม แล้ วถ้ าหากว่าคุณไม่เข้ าใจ ตรงนี ้ คุณจะปรับไม่ได้ ผมฟั งแล้ วรัฐบาลไม่เข้ าใจ ยังสนับสนุน อุตสาหกรรมอีก ทําไมไม่หนั ไปทบทวนการเป็ นเกษตรกรรมที่อยู่ กับนํ ้า ที่นี่ผมจะหวนไปพูดถึงภูมิหลังที่เกิดขึ ้นในภาคกลาง คนเริ่ ม ไม่เข้ าใจภูมิวัฒนธรรมของลุ่มนํ า้ เจ้ าพระยาตอนล่าง ในลุ่มนํ า้ เจ้ าพระยาทังหมดเมื ้ ่อมีการสร้ างเขื่อนขึ ้นมา เหตุการณ์นี ้เกิด ขึ ้น ในสมัยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ แล้ วก็คนที่เกิดในรุ่ นใหม่นี ้ พวกนี ้ เกิ ดหลังการสร้ างเขื่ อ น แต่ก่ อนที่ มี ก ารสร้ างเขื่ อ นภูมิพล ภาค กลางมีหน้ าแล้ งกับหน้ านํ ้า ผมจําได้ ว่าผมอยู่กรุ งเทพฯ หน้ าแล้ ง นํ ้าเจ้ าพระยาที่คลองบางกอกน้ อยแห้ งเลย ผมต้ องนัง่ เรื อจ้ างไป วัดเสาประโคน นํ ้าขุ่นเชียว แต่ปัจจุบนั ไม่มี นํ ้า หลังจากการสร้ าง เขื่ อ นภู มิ พ ลนํ า้ ทรงอยู่ ต ลอดเวลา มั น ไม่ ใ ช่ ล ดตํ่ า แบบนั น้ เพราะฉะนันสมั ้ ยก่อนเวลาหน้ านํ ้ามันท่วมท้ นขึ ้นมา อย่างอยุธยา


กลายเป็ นเมื อ งลอยนํ า้ ไปเลย แต่อ ย่ า งตัว เกาะเมื อ งนํ า้ ไม่เ ข้ า เพราะว่ามีกําแพงเมือง มีคลองระบายนํ ้า แต่หลังสร้ างเขื่อนภูมิ พล ระดับนํ ้ามันเปลี่ยน พวกคูคลองตื ้นขึ ้น แล้ วไม่ได้ ขดุ ลอก พวก สวะมากมาย มัน เปลี่ ยนวิ ถี ชี วิ ตของคน คุณ เห็น ไหมว่า คลอง น้ อยลง สร้ างถนนสร้ างแหล่งอุตสาหกรรม แล้ วคุณสร้ างบ้ านแบบ ไม่ใช่แบบเดิม แบบเดิมต้ องเสาสูง แบบเขาอยู่กบั นํ ้าแล้ วจะมีเรื อ อยู่ประจํา แต่ปัจจุบนั หลังจากสร้ างเขื่อนภูมิพลแล้ ว เกิดบ้ านแบบ ที่ติดพื ้น ถามพวกสถาปนิก ผังเมือง คุณสร้ างบ้ านแบบใหม่ คุณ ไม่เข้ าใจ Landscape ของมัน นี่คือปั ญหาที่เกิดขึน้ ถ้ าเราไม่ ทบทวนอย่างนี ้นะ มันก็แก้ กนั ไม่ได้ ในกรุ ง เทพฯ ฝั่ งธนฯ ในสมั ย จอมพลสฤษดิ์ คนวิ่ ง เข้ า กรุ งเทพฯ มากเลยในฝั่ งธนฯ อย่างเวลาผมไปฝั่ งธนฯ เมืองนนท์ ต้ องนัง่ เรื อแท็กซี่ ๒ ชัว่ โมง แต่พอมาสมัยจอมพลสฤษดิ์ ในยุคนัน้ มี เ รื อ หางยาวเกิ ด ขึ น้ มา อัน นี น้ ่ า สนใจ เพราะตัว เรื อ หางยาว เปลี่ยนการคมนาคมทางนํ ้าที่เกิดขึ ้นในสมัยจอมพลสฤษดิ์ มันทํา ให้ ค นจํ า นวนมากแห่ เ ข้ า มาอยู่ใ นฝั่ ง ธนฯ เข้ า มาอยู่ ต ามสวน


เพราะในพื ้นที่ทางด้ านพระนครไม่มีที่อยู่ ก็อยู่ในสวนแล้ วใช้ เรื อ หางยาวเป็ นพาหนะวิ่งเข้ ามา แล้ วในสมัยจอมพลสฤษดิ์มีการ สร้ างถนนหนทางมากขึน้ เริ่ มไปรุ กพืน้ ที่ที่เป็ นสังคมที่อยู่กับนํ า้ เริ่ มเป็ นโรงงานอุตสาหกรรม เกษตรอุตสาหกรรม

นับตังแต่ ้ สมัยจอมพลสฤษดิ์เรื่ อยมา โครงสร้ างที่เกิดขึ ้นใหม่ เป็ นการทํ า ลายชุม ชนเก่ า อย่ า งบางแห่ง ที่ เ สนา ประชาชนอยู่ ประมาณสั ก ๔,๐๐๐ คน เพิ่ ม เป็ น ๒ หมื่ น คน มี โ รงงาน อุตสาหกรรมเข้ าไป สิ่งเหล่านี ้ความรู้ ที่จะอยู่กบั นํ ้าไม่มีเลย มีแต่ ถนนหนทาง นี่ คื อ ปั ญ หาที่ เ กิ ด ขึ น้ มาตามลํ า ดับ เกื อ บ ๕๐ ปี จนกระทั่ง มาถึ ง ภาวะที่ เ กิ ด ขึ น้ ตรงนี ้ แล้ ว รั ฐ บาลไม่ เ คยเข้ า ใจ ยกตัวอย่าง อย่างผมไปอยุธยา ทําไมอยุธยาถึงท่วมถึงกรุ งเทพฯ ระดับนํา้ อยุธยาที่ท่วม ๓ เมตร ส่วนกรุ งเทพฯ ผู้ว่า ราชการการ กทม. บอกสู้นํ า้ ได้ ๒.๕๐ ม. ทํ า พนัง นํ า้ เผอิ ญ นํ า้ ๒.๗๐ ม. เพราะว่านํ า้ ทะเลหนุน นํ า้ เลยเข้ ามาเลย ต่อไปอาจขึน้ เป็ น ๓


เมตรนะ พอๆ กับสึนามิทะลักเข้ ามา เห็นไหมว่าคนจะไปสู้กบั นํ ้า ได้ อย่างไร คราวนี ้รอด แต่อยุธยาไม่รอด แปลกใจมาก

เพราะก่ อ นที่ นํ า้ จะท่ ว มอยุธ ยา ผมเข้ า ไปดูกับ เจ้ า หน้ า ที่ มูลนิธิฯ ตรงหน้ าวัดกษัตรา มันขึน้ ทําพนังกัน้ นํา้ สัก ๒.๕ เมตร หน้ าเจดีย์ศรี สรุ ิ โยทัย ถนนที่อยู่ที่หน้ าเจดีย์ศรี สรุ ิ โยทัยเป็ นกําแพง เมืองโบราณครับ แต่ก่อนอยุธยามีกําแพงล้ อมรอบสูง เวลานํ ้ามา มันเข้ า ไม่ถึง แล้ วหน้ าที่ของกํ าแพงเมืองมันปกป้องนํ า้ ท่วม ไม่ เฉพาะการป้องกันศัตรู อย่างเดียว แล้ วตัวอย่างของกําแพงเมือง กันนํ า้ ท่วมเห็นได้ ชัดที่แพร่ เดี๋ยวนี ย้ ังอยู่ แพร่ เป็ นสังคมที่สร้ าง เมืองอยู่กับ นํา้ อยู่ริมแม่นํา้ ยม สร้ างกํ าแพงเมืองสูงมาก ดังนัน้ เวลานํ ้ามาก็จะไม่เข้ าเมืองเพราะมาเจอเข้ ากับกําแพง จนกระทัง่ กรมศิลปากรไปเจาะถนน นํ ้าท่วมเมืองแพร่ ชาวบ้ านเมืองแพร่ ก็ ด่าให้ ผมก็ ว่าเมืองต่างๆ เหล่านี ม้ ีการจัดการอยู่แล้ ว อยุธยาก็ เช่นเดียวกัน พอนํ ้ามาก็เข้ าไม่ถึง แล้ วเขามีประตูปิดเปิ ด ที่นี ้ที่ผม ไปดูมา วันที่ไปดูนํ ้าสูง ๒.๕๐ ม. แล้ วนะ หน้ าวัดกษัตรา แล้ วสอง


วันให้ หลังนํ ้าเข้ าที่หน้ าวัดราชประดิษฐ์ ซึ่งเป็ นคลองเดิม คือผู้ว่าฯ ไม่เ คยเข้ า ใจ นํ า้ มันเข้ าตามคลองครั บ แล้ ว พรวดเดีย วมัน เต็ม เมืองทันทีเลย แล้ วมีลกู น้ องผมคนหนึ่งอยู่ที่คลองสระบัว มันสร้ าง บ้ านสูง ๒.๗๐ ม. ปรากฏว่าประมาณไม่ถึงชัว่ โมง นํ ้าขึ ้น ๒.๗๐ ม. เอาตัวรอดไม่ทนั อะไรเกิดขึ ้นที่อยุธยา เพราะไม่เคยสูงถึงระดับนี ้ ถ้ าเหตุ ก ารณ์ แ บบนี เ้ กิ ด ขึ น้ ที่ ก รุ ง เทพฯ ไม่ ร อดหรอกครั บ กรุงเทพฯ ยังกันได้ ๒.๕๐-๒.๗๐ ม. แต่ถ้าสูงขึ ้นมา... ปั ญหาอยู่ที่ ทําไมมันสูงที่อยุธยา ถ้ าหากไปดูภมู ิวฒ ั นธรรมแต่เดิมของอยุธยา เขากระจายนํา้ เข้ าทุ่ง อยุธยาแวดล้ อมด้ วยทุ่ง ทุ่งกุมพี ทุ่งภูเขา ทอง ทุง่ บ้ านกลาง ตลอดเลย เขาผลักนํ ้าเข้ าทุง่ แล้ ว กระจายไปตามคลองลัด คลองต่างๆ นํ ้าจะไม่เข้ าตัวอยุธยา แต่ครั ง้ นี ไ้ ปถล่มอยุธยา แล้ วถ้ า มองออกไปหลายๆ ทุ่งนํา้ ไม่สูง ครับ เพราะอะไร


เห็นได้ ชดั ว่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ ้น นํ ้าท่วมคราวนี ้ไม่ใช่เป็ นธรรมชาติ เพราะมันมีการเปลี่ยนแปลงทิศทางของนํ ้าไม่เหมือนเก่า ผมต้ อง ไปดูอีกแห่งหนึ่งที่นํ ้าที่ถล่มกรุ งเทพฯ ไม่ใช่นํ ้าจากเจ้ าพระยา แต่ เป็ นลํานํา้ ป่ าสัก ถ้ าคุณดูลํานํา้ ป่ าสัก คุณจะรู้ ว่าป่ าสักแยกเป็ น สามแคว เป็ นสามแพรก ผ่านทางอําเภออุทยั แล้ วลงไปบ้ านข้ าง ลงคลองโพรง อันที่ ๒ คือลํา

นํ ้าป่ าสักซึง่ เข้ ามาที่ตวั เมืองอยุธยา แล้ วจะมีอีกสายหนึ่ง อัน นันเป็ ้ นลูกของแม่นํ ้าป่ าสัก เราไม่ได้ ดแู พรกที่เข้ ามาที่อทุ ยั ตรงนัน้


มันมีที่รับนํ ้าที่เรี ยกว่าทุ่งพระอุทยั แล้ วทุ่งพระอุทยั จะเทนํ ้าลงมา ผ่านวังน้ อย ลงมาตรงที่เป็ นวิหารแดง สมัยรั ชกาลที่ ๕ มีการขุดคลองระพีพัฒน์ เข้ าไปแล้ วลงทุ่ง พระอุทยั ผมรู้ ว่านํ ้าท่วมสูงมาก แถวๆ วังน้ อยมันเกิดนิคมโรจนะ ได้ อย่างไร มันเข้ าไปสร้ างที่ทงุ่ พระอุทยั ครับ ที่เป็ นที่รับนํ ้าโดยตรง แล้ วตัวนิคมโรจนะนํ ้าสูงกว่า ๓ เมตรนะ เราเลยเห็นชัดว่าเมื่อคุณ สร้ างบ้ านแปงเมือง คุณไม่เข้ าใจพื ้นที่ของเขา คุณสร้ างโครงสร้ าง อุตสาหกรรมเข้ าไปบล็อก แล้ วบล็อกเป็ นระยะเลย อย่างนิคมโรจ นะ ตํ่าลงมาบางปะอิน นวนคร เพราะฉะนันเวลาคุ ้ ณผันนํา้ ออก คุณเทไม่ออก แล้ วทุกคนก็เริ่ มเห็นแก่ตวั คือซีกตะวันออกนี ้ไม่ได้ เน้ นเรื่ องเกษตรอุตสาหกรรม แต่เน้ นเรื่ องอุตสาหกรรมโดยตรง แล้ วนอกจากมีโครงสร้ างอุตสาหกรรมแล้ ว ยังมีหมู่บ้านจัดสรรนับ ไม่ ถ้ วน ภาวะที่ เ กิ ด ขึ น้ นี เ้ ห็ น ชั ด ที่ อ ยุ ธ ยา มัน กลายเป็ นเมื อ ง อุตสาหกรรมโดยตรง ทังที ้ ่เป็ นเมืองรับนํา้ แต่ด้านตะวันตกเป็ น พื ้นที่ที่มีเกษตรอุตสาหกรรมเยอะ เพราะว่ามีการกักที่ทํานาเยอะ มันก็มีจุดอ่อนเยอะนะครับ เพราะฉะนัน้ จะเห็นว่าตัง้ แต่อยุธยา


ตํ่ากว่าอ่างทองลงมานี่ มาถึงโผงเผง มันเป็ น แพรกของแม่นํ ้าน้ อย เข้ าไปถึงเขตสุพรรณบุรีเลย แต่ก่อนนี ้มันสัมพันธ์ ที่คคู ลอง แม่นํ ้าลําคลอง แล้ วก็ขุดลอก เป็ นประจํ า ที่ นี ก้ ่ อ นที่ จ ะเกิ ด เหตุก ารณ์ ค รั ง้ นี ผ้ มเคยเข้ า ไปดู ชาวบ้ านที่ อ ยุธ ยา เขาบอกทํ า ไมนํ า้ เขาไม่เ คยท่ว ม เหตุที่ ท่ว ม เพราะ ๑. นํ ้ามาจากเขื่อนป่ าสักชลสิทธิ์ เขื่อนพระราม ๖ ทังสอง ้ เขื่อนอยู่ที่แม่นํ ้าป่ าสัก แล้ วกรมทางหลวงดัดจริ ตสร้ างถนนเข้ าไป อีก กรมทางหลวงนี ้แย่ที่สดุ เลยผมจะบอกให้ เพราะถ้ าคุณดูสอง ฝั่ งแม่นํ ้าเจ้ าพระยาไปถึงชัยนาท เขาจะสร้ างถนนอยู่ขนาบแม่นํ ้า ทังสองฝั ้ ่ ง เป็ นเวลาเกือบ ๑๐ ปี ที่ทํามา แล้ วเมื่อแม่นํ ้าเจ้ าพระยา มา นํา้ มันไม่ออกทุ่ง มันไปติดถนน แล้ วชาวบ้ านที่อยู่ทงสองฝั ั้ ่ง นํา้ มันถูกกันมิดมานานแล้ ว แล้ วสิ่งที่มันจม มันไม่ใช่แค่ชั่วครั ง้ ชัว่ คราว แต่มนั แช่แข็ง ท่วมอยู่เป็ นเดือน เป็ นนํ ้าเน่า ชาวบ้ านก็บ่น ว่าเรารั ก ษาเฉพาะกรุ ง เทพฯ ที่ จ ริ ง คนเหล่ า นัน้ ทุก ข์ ท รมานมา ตลอด อย่างก่อนที่จะท่วมผมไป อ. เสนา นํา้ ก็เข้ าที่ริมนํ า้ ทาง เสนานี่เป็ นไร่ นาหมดเลย แต่มีหลายแห่งที่นํา้ ไม่เข้ า โดยเฉพาะ


แถวๆ ตะวันออกของแม่นํ ้าสุพรรณบุรี ทําไมนํ ้าไม่มี เราจําเป็ นที่ จะต้ องเอาข้ อมูลจากคนที่มีประสบการณ์ มารวบรวม รัฐบาลไม่ ค่อยมีข้อมูลครั บ ที่เห็นรู้ เรื่ องอยู่คนเดียวมีแค่ อ.เสรี เท่านัน้ ที่ เหลือดํานํ ้าหมดเลย ดูแต่ภาพถ่ายทางอากาศ เป็ น Bird’s eye view มันไม่มองออกไปดู ทุกวันนี ้จะอยู่ได้ ข้อมูลต้ องมี อย่างที่ เรามาประชุมกันวันนี ้ ต้ องสร้ างข้ อมูลว่านํ ้ามันมาทางไหน ถามว่าสมัยก่อนการจัดการนํ ้าเขาจัดการกันอย่างไร เขาแคร์ พื ้นที่ที่อยู่อาศัยครับ พื ้นที่ของชุมชน แล้ วชุมชนดูแลกันเอง ตังแต่ ้ ต้ นนํ ้าถึงท้ ายนํ ้า ผมเคยทํางานวิจยั ที่คลองเจ้ าเจ็ด คลองเจ้ าเจ็ด เป็ นคลองที่เชื่อมไปถึงคลองบางยี่หน ลํานํ ้านันเขาแบ่ ้ ง ถ้ านํ ้าผ่าน ย่านท้ องถิ่นนี ้ เขาดูแลกันเอง เขาจะรู้ ว่าระดับเท่าไหร่ แล้ วถ้ ามี เรื่ องเดือดร้ อนเขาจะช่วยกัน มันเป็ นชุมชนแบบเดิม แต่ปัจจุบนั นี ้ เปลี่ยนเป็ นสังคมอุตสาหกรรมหมด ปั ญหาว่าขณะนี เ้ ราเห็นแล้ วว่า ถ้ าเราจะอยู่รอดต่อไป เรา ต้ องทบทวนอดีต แต่สิ่งที่สําคัญคือมีชมุ ชนหรื อเปล่า แล้ วจะสร้ าง ชุมชนได้ หรื อไม่ หัวใจคือชุมชน ชุมชนจะต้ องเกิดขึ ้น แต่ชมุ ชนที่


รัฐบาลทํามันไม่ได้ เกิดขึ ้นเป็ นชุมชน แต่มนั เป็ นพื ้นที่อยู่อาศัยที่ไม่ มีความสัมพันธ์กนั หัวใจของชุมชนคนจะต้ องรู้จกั กัน ท่านอย่าลืม นะว่ า ลํ า นํ า้ ทั ง้ สายมั น ไม่ ไ ด้ ชื่ อ เดี ย วกั น ตลอด คํ า ว่ า แม่ นํ า้ เจ้ าพระยามันไม่ได้ ตลอดสาย ถิ่นใครถิ่นมัน แต่ละถิ่นที่นํ ้าผ่าน ไปเขามีสํานึกร่วม สมมุติวา่ แม่นํ ้านครชัยศรี คือแม่นํ ้าท่าจีนใช่ไหม แต่ไปดัดจริ ตเรี ยกแม่นํ ้าท่าจีนตลอดสาย ต้ นนํ ้าอยู่คลองมะขาม เฒ่า ถัดไปคือลํานํ ้าสุพรรณบุรี ถัดไปคือนครชัยศรี ท่าจีน มันอยู่ ปลาย ผ่ า นท้ อ งถิ่ น เขาให้ ความสํ า คัญ แล้ ว นํ า้ ที่ ผ่ า นเป็ นของ ชุมชนท้ องถิ่นที่เขาจัดการกันไป ลํานํ ้าเรามองว่าเป็ นของรัฐ รัฐจะจัดการอย่างไรก็ได้ แต่โดย อดีตนํ ้าเป็ น Common property เป็ นพื ้นที่ที่ว่า socioeconomic สังคมทํามาหากินอยู่ด้วยกัน สิ่งเหล่านี ้ยังมีหลงเหลืออยู่ที่ภาค อีส าน เขาจะดูแลกัน เอง อัน นี ค้ ือ สิ่ ง ที่ ข าด เมื่ อเราเปลี่ ย นเป็ น สังคมอุตสาหกรรม ร้ อยพ่อพันแม่ ขาดความรู้เรื่ องทิศทางของนํ ้า ถามว่ารัฐบาลเขาช่���ยได้ ไหม เขาไม่มีความรู้ ครับ ปั ญหาที่เรามา คุยกันนี่ ทางรอดของเรานี่สงั คมจะต้ องดูแลกันเอง เราจะต้ องเอา


บทเรี ยนมาช่วยวางแผนต่อไปว่า ปี ต่อไปนํ ้ามาแน่ แล้ วจะแรงด้ วย คราวนี ้อยุธยาแตก คราวหน้ ากรุงเทพฯ แตก เพราะฉะนันเวลาคน ้ สติแตกจะทําอย่างไรรู้ ไหม หนีไปหาที่สงู ไปอยู่คอนโดแถวชะอํา แถวเพชรบุรี มันไปแน่นที่โน่น แล้ วก็ไม่อยู่กรุ งเทพฯ แต่คนที่เขา อยู่แต่เดิมมากับนํ ้านี่ เขาสู้ ผมเห็นว่าชุมชนแบบนี ้อยู่แถวนครชัย ศรี เยอะ เราสามารถอาศัยสิ่งเหล่านีม้ าทําความเข้ าใจ แต่หวั ใจ ของมันคือชุมชน แต่จะสร้ างชุมชน ในกลุ่มที่เป็ นคอนโดฯ บ้ าน จั ด สรรได้ อย่ า งไร? หั ว ใจในการสร้ างชุ ม ชน คุ ณ ต้ องสร้ าง โครงสร้ างสังคม เราไม่มี อันนีเ้ ป็ นการวางแผนผิดมาตังแต่ ้ สมัย จอมพลสฤษดิ์ เราไม่มีการศึกษาความเป็ นชุมชนเลย ชุมชนเลย เป็ นพื ้นที่ที่เกิดขึน้ จากเขต เขตการบริ หาร อย่างกรุ งเทพฯ ไม่ใช่ เขตของกทม. เขตโน้ นเขตนี ้ แต่เป็ นพืน้ ที่ที่เรี ยกว่า “ย่าน” เป็ น พื ้นที่ทางวัฒนธรรม ที่คนเหล่านันต้ ้ องดูแลกันเองเพราะฉะนัน้ นํ ้า ที่ผ่านไปในพื ้นที่สาธารณะเป็ นส่วนรวม ไม่ใช่รัฐที่จะไปปู้ยี ้ปู้ยํา นี่ คือปั ญหาที่เกิดขึ ้น


ผมพูดเป็ น Background

ว่าครั ง้ นี ท้ ี่เกิ ดขึน้ เป็ นเพราะ

รั ฐบาลมองพืน้ ที่ทางเศรษฐกิ จ ไม่เคยมองพืน้ ที่ทางที่อยู่อาศัย แล้ วโครงสร้ างการปกครองที่เป็ น Top-Down เป็ นรวมศูนย์นีฉ้ ิบ หายหมดเลย มี ศปภ. ช่วยอะไรไม่ได้ คนอดตายหมด ต้ องปล่อย ให้ ท้องถิ่นเขาดูแลกันเอง คราวหน้ ามาสบายมาก จัดตลาดนํ ้า ผม บอกว่าจะร่ วมด้ วย จะซื ้อเรื อเอี๊ยมจุ๊นสักลํา ลอยลําเลย แล้ วไป กวาดซื ้อพวกมาม่ามาไว้ ตนุ ๓ บาทขาย ๔ บาท ผมว่าคราวหน้ า คนบางคนอยู่รอด บางคนอยู่ไม่รอด แต่นํา้ ท่วมคราวนี ท้ ําให้ เกิดปฏิกิริยา หลายๆ กลุ่มเกิดแนว ร่ วมขึ ้นมาว่าจะแก้ วิกฤตอย่างไร แต่เราต้ องให้ ความรู้ เขา ซึ่งเป็ น เรื่ องใหญ่เลย เพราะฉะนันผมจะสรุ ้ ปความเห็นของผมว่า ที่มนั ถูก ขยี ้ครัง้ นี ้ ในแง่โครงสร้ างทางการเมืองการปกครอง เรารวมศูนย์ มันต้ องกระจายท้ องถิ่น แล้ วมันทําได้ ไหม อันที่สอง โครงสร้ างทาง เศรษฐกิ จ ที่ เ ป็ นทุน นิ ย ม ซึ่ง นํ า ความเป็ นปั จ เจก ฉิ บ หายหมด คอนโดฯ บ้ านจัดสรร แล้ วคอยดูคราวหน้ าบ้ านจัดสรรทางฝั่ งธนฯ ยับเยินเลย พวกวิลล่าต่างๆ ฉิบหายหมด แต่จะแห่สร้ างคอนโดฯ


แต่ถามว่าคอนโดฯ อยู่ได้ ไหม คนจํานวนมากมาอยู่ คุณไม่ใช่นก แล้ วเมื่อนํา้ มาคุณบินออกได้ หรื อเปล่า คุณก็ต้องลงมา แล้ วเมื่อ สร้ างคอนโดฯ คุณก็ต้องสร้ างที่จอดรถและถนนรองรับ ฉิ บหายอีก ผมจึงว่าเรามาถึงทางตัน แล้ วจะทําอย่างไรให้ ความรู้ ส่สู งั คมและ คนในท้ องถิ่น เราไม่มี แล้ วอย่างในวันนี ้ต้ องเลิกพึ่งรัฐ จะต้ องมา ทบทวน เพราะรั ฐ ไม่ เ คยแคร์ พื น้ ที่ อ ยู่ อ าศั ย เขามองพื น้ ที่ อุตสาหกรรมและเกษตรอุตสาหกรรมเท่านัน้ แต่ว่าเราจะแก้ ต้อง แก้ ตรงที่สร้ างชุมชน ท่ามกลางคอนโดฯ บ้ านจัดสรร ต้ องทําหรื อ สร้ างกลไกอย่างไรให้ เกิดความเป็ นชุมชน แล้ วก็ดแู ลตัวเองนี่เป็ น เรื่ องใหญ่นะครับ ที่ผมพูดให้ เห็นภาพโครงสร้ างการเมืองการปกครองที่รวม ศูน ย์ และโครงสร้ างเศรษฐกิ จ ซึ่ ง ทํ า ลายโครงสร้ างทางสัง คม ยับเยิน คราวนี ้เห็นภาพเลยว่ามันไม่มี ชมุ ชน หนีตายกัน แถมยังมี โจรผู้ร้ายอีก เห็นคนใจบาปหยาบช้ ามากมายเหลือเกิน ที่แย่ที่สดุ คือสู้ตามนํ ้า อย่างผู้ว่า ฯ กทม.สู้แค่ ๒.๕๐ ม. ถ้ านํ ้ามา ๓ ม. ฉิบ หายเลย


คุณสุดารา สุจฉายา อาจารย์ได้ เปิ ดประเด็นให้ เห็นภาพกว้ างๆ ว่าถึงสุดท้ ายแล้ ว การจะพึ่งพาในเรื่ องของรัฐคงจะเป็ นเรื่ องยาก ซึ่งสิ่งเหล่านีเ้ ราได้ เห็นในครัง้ นี ้ว่าเราพึ่งพารัฐได้ แค่ไหนนะคะ ทุกวันนี ้เอาแค่ว่าการ จัดการ การกระจายสิ่งของก็ แทบไม่เห็นบทบาทของรัฐแล้ วนะคะ ทุกวันนีส้ ิ่งที่กระจายออกไป ถ้ าเราไม่มีหน่วยงาน อย่างตอนนีท้ ี่ กลายเป็ นพระเอกที่สุดคือคุณสรยุทธ์ อะไรอย่างนี ้ ที่กลายเป็ น พระเอกพาสิ่งของเข้ าไปสู่ชุม ชนเล็ก ชุม ชนน้ อยทัง้ หลายนะคะ โดยที่เรามองหากระทรวงที่ดูแลเกี่ยวกับเรื่ องทรัพยากรมนุษย์ ก็ ไม่ได้ หรื อกระทรวงมหาดไทยก็ไม่ร้ ูว่าเป็ นอย่างไร แต่คราวนี ้ทาง รอดที่เราบอกว่าเราต้ องมีข้อมูลในการเรี ยนรู้ นะคะ อีกด้ านหนึ่ง ที่ วันนี ้เราเชิญคุณณัฐวัฒน์มา ซึ่งเป็ นนายก อบต.บางระกํา ที่นคร ชัยศรี เราอยากได้ ความรู้ ว่าทําไมที่บางระกํา มีแนวคิดอย่างไรถึง ได้ เ ป็ นตัว อย่ า ง ถึ ง แม้ ว่ า จะเอาชนะนํ า้ คราวนี ไ้ ม่ ไ ด้ แต่ มี ก าร


เตรี ยมการและก็ผ่านการเรี ยนรู้ ในเรื่ องของนํ ้าท่วมตัง้ แต่ปี พ.ศ. ๒๕๓๘ พ.ศ.๒๕๔๙ มานะคะ เขาเรี ยนรู้ จากบทเรี ยนนี อ้ ย่างไร แล้ วตอนนี ้จะจัดการในอนาคตได้ อย่างไรด้ วยนะคะ ก็ขอเชิญเลย นะคะ มาแลกเปลี่ยนให้ เราฟั ง

คุณณัฐวัฒน์ ชัน้ อินทร์ งาม

ขอแจ้ งข้ อมูลนิดหนึ่งครั บ บางระกํ าของผมอยู่ อ.บางเลน ครับ เพราะบางระกําของผมมี ๒ แห่ง มีทงที ั ้ ่นครชัยศรี และที่บาง


เลน แต่คนจะรู้ จกั ที่นครชัยศรี เยอะ เป็ นอําเภอใหญ่ ส้ มโอหวาน แต่บางระกํ าของผมอยู่ลุ่มนํา้ ท่าจีน เรื่ องนํา้ นีผ้ มเกิ ดมาทัง้ ชีวิต บ้ านผมอยู่ริมนํ ้า เห็นนํ ้าท่วมมาตังแต่ ้ เด็ก ๆ นัง่ เรื อไปโรงเรี ยน มา ไม่กี่ปีนี ้เองที่นํ ้าท่วมแล้ วคนทําตื่นตระหนกตกใจ ผมเคยคุยกับรุ่น เก่ า ๆ ในพื น้ ที่ เ ขาเคยเป็ นเรื่ อ งปกติ แต่ ต อนหลัง มี ข องแจก มี ชดเชย พอมีเรื่ องโน้ นเรื่ องนี ้เข้ ามา ชาวบ้ านก็เริ่ มไม่เป็ นไร นํ ้าท่วม ก็ มาจะได้ ได้ ของชดเชย ได้ ของแจก ระเบียบวินัยที่ เคยมี ที่เคย ช่วยเหลือกันก็หายไป ย้ อนไปนิดหนึง่ ที่บางระกําของเราเป็ นพื ้นที่ที่โดนนํ ้าท่วม เมื่อ ปี ๒๕๓๘ ก็ ถื อ ว่า หนัก หนาสาหัส แต่ ช าวบ้ า นก็ อ ยู่กัน อย่ า งมี ความสุข ผมก็ยงั ทํางานรับราชการอยู่ ชาวบ้ านเขาก็เฉยๆ กัน แต่ เริ่ มมีเงินไปช่วยเหลือแล้ ว แต่พอมาปี ๒๕๔๙ ชัดเจนเลย บ้ านนํ ้า ท่วมต้ องชดเชยเท่านัน้ พืน้ ที่ไร่ เกษตรต้ องชดเชยเท่านี ้ คนเริ่ ม รู้ สึก ว่ า ถ้ า นํ า้ มาเมื่ อ ไหร่ น ะ น่ า จะให้ ท่ ว มนะ อย่ า งปี นี ผ้ มกล้ า ยืนยันได้ เลยว่า ปี นี ้นํ ้าท่วมหนักหนาสาหัสมากในพื ้นที่บางระกํา มากที่สดุ ตังแต่ ้ เคยเห็นมา เพราะว่าพื ้นที่ ๙๐ เปอร์ เซ็นต์เสียหาย


ทังหมด ้ จากการเรี ยนรู้เมื่อปี ๒๕๔๙ ตอนนันผมเป็ ้ นนายก อบต. สมัยแรกนะครับ ก็เห็นว่าปี นันเหนื ้ ่อยมาก เหนื่อยเรื่ องอะไรรู้ ไหม ครั บ เหนื่ อ ยเรื่ อ งการจั ด การคนเอาถุ ง ยั ง ชี พ ไปแจก ทุ ก คน อยากจะไปแจกด้ วยตนเอง ทุกคนอยากไปเจอบ้ านโน้ นบ้ านนี ้ อย่างนํามา ๒๐๐ ชุด ไปแจกเอง แต่ปรากฏบ้ านที่นํ ้าท่วมฝั่ งนันมี ้ ๓๐๐ อีก ๑๐๐ เขาด่าใครรู้ ไหมครับ เขาก็ด่า นายก ไอ้ บ้านนันได้ ้ บ้ านนันไม่ ้ ได้ คือจากระบบการจัดการของคุณ ปี นี ้นํ ้ามาเยอะแน่ ผมบอกว่ า ถ้ านํ า้ ท่ ว มพิ ษ ณุ โ ลกเมื่ อ ไหร่ ของเราท่ ว มแน่ น อน ชาวบ้ านก็บอกว่าไม่ท่วมหรอก ระบบการจัดการดี มีเขื่อนกัน้ ผม บอกว่ า เชื่ อ ผมเถอะ ปี นี ร้ ั บ ประกัน ว่ า ท่ ว มแน่ น อน แต่ ว่ า ที่ เ รา คาดการณ์ ไว้ นีก้ ะว่าท่วมไม่เกิน ๒ เมตร บอกชาวบ้ านให้ เตรี ยม เลย วางแผนแนวป้องกัน ของเราไม่มีบิ๊กแบ๊ กนะ เรามีแต่คนั ดิน ป้องกันสองฝั่ งแม่นํา้ เพื่อไม่ให้ นํา้ เข้ าไปท่วมในทุ่ง ด้ วยความที่ ชาวบ้ านอยากเห็นพื ้นที่แห้ งให้ ทํามาหากินได้ ปรากฏว่าไม่มีนํา้ มาจากแม่ นํ า้ ท่ า จี น เลย พี่ บ รรหารของผมป้ องไว้ อ ย่ า งดี ม าก ปรากฏว่านํ ้าจากพี่น้องที่ไทรน้ อย บางบัวทอง ส่งมาให้ ผ มเต็มที่


เลย คืนวันที่ ๒๗-๓๐ ตุลาคม เป็ นคืนที่วิกฤตของบางระกํา สี่วนั เท่านัน้ บางระกํ าพังราบเป็ นหน้ ากลอง ทัง้ ที่เราวางแผนศึกษา ข้ อมูลอย่างดี ทําคันคลองตรงโน้ นตรงนี ้ ทําอย่างดีมาก อย่างปี นี ้เราวางแผนเร็ วมาก สิงหาคมก็เริ่ มป้องกันแล้ ว แต่ ถ้ าล่มแล้ วเอาอย่างไรต่อ ผมเลยบอกว่าถ้ าเอาไม่อยู่ต้องมีแผน สอง ผมเลยตัดสินใจเปิ ดโรงครัว ผมไม่รอใครมาแจกหรอก แต่รอ อย่างเดียวใครเอาข้ าวสารมาให้ ทําโรงครัว ใครมีของให้ ผมก็ทําโรง ครั วสดๆ แล้ วให้ ชาวบ้ าน เพราะท่า นต้ องคิดแล้ วว่าอย่างมาม่า ปลากระป๋ อง ที่ไปให้ บ้ านที่นํา้ ท่วม เตาแก๊ สก็หมด ถ่านก็หมด เขาก็ ทํ า มาหากิ น ไม่ไ ด้ แต่ถ้ า เราทํ า โรงครั ว สดซึ่ง เป็ นวิ ธี ก ารที่ ช่วยเหลือพี่น้องในชุมชน ตอนนีก้ ็ยังทําโรงครัวอยู่ ท่านอาจฟั ง ข่าวว่านํา้ ไม่ท่วมแล้ ว หมดแล้ ว แต่บางระกํายังท่วมอยู่ จะท่วม แล้ วก็อีกนาน คือของเราจะต้ องรับนํ ้าจากทุกทางที่ส่งมา อย่างจะ ให้ บางบั ว ทองแห้ งก็ ส่ ง มา จะให้ ทางอยุ ธ ยาแห้ งก็ ส่ ง มา เพราะฉะนันลุ ้ ่มนํ ้าท่าจีนลุ่มนี ้มันจะท่วมและนาน เมื่อปี ๒๕๔๙ ท่วมนานถึงเดือนมีนาคม


ปี นี ก้ ็ ค าดการณ์ อ ย่ า งนี ้ ประชุ ม สัม มนา เรี ย กทางกรม ชลประทานมาคุยเลย อย่างกรมชลประทานเวลาออกสื่อก็ดีนะ บอกเอาเครื่ อง ๖๐ ตัวมาลง ผมเลยพาสื่อไปดูเลย เดี๋ยวคืนนี ้ออก ข่าวสามมิติ เขาคงโกรธผมแน่ เพราะเขามีเครื่ องมาแค่ ๘ ตัว แล้ ว คุณออกข่าวว่ามี ๖๐ ตัว ผมบอกว่าอีกฝั่ งไม่มีเลย เตรี ยมมา ๑๒ ตัวมาลง ผมก็รอจน ๕ โมงเย็น ที่ผมมาช้ าเพราะรอเครื่ องนะ นี่ก็ ยังไม่มา เพราะระบบราชการมันเป็ นอย่างนี ้ ผมก็บอกว่าเอาอย่าง นี ้ได้ ไหม ต่อไปปี หน้ าเครื่ องสูบนํา้ คุณสร้ างมาติดตรงประตูเลย เดี๋ยวทางท้ องถิ่นดูแลให้ แต่ไม่ได้ หรอก เพราะกรมชลประทาน ขึน้ อยู่กับกระทรวงนัน้ ไม่ได้ ขึน้ กับกระทรวงมหาดไทย ผมเลย บอกว่าไม่เป็ นไร แล้ วคุณจะเอาเครื่ องสูบนํ ้ามาลงเมื่อไหร่ แล้ วนํ ้า จะแห้ งเมื่อไหร่ วันนี เ้ ขาก็ บอกว่าไม่เกิ นวันที่ ๒๕ ธันวาคม ผม บอกว่าเอาอย่างนี ้ ฉลองวันวาเลนไทน์ละกัน นํา้ แห้ ง ผมขอ ๑๔ กุมภาพันธ์ บางระกํานํ ้าแห้ งได้ ไหม เขาก็ร้ ู สึกหงุดหงิดนิดหน่อย เพราะพูดต่อหน้ าสื่อ เดี๋ยวจะออกสื่อ TPBS พรุ่งนี ้


ตามจริ งระบบการจัดการนํ ้า ถ้ ารัฐพร้ อมจะให้ ชมุ ชนท้ องถิ่น เข้ าไปช่วย มันมีวิธีการเยอะแยะมากมาย เช่น อย่างที่แม่นํ ้าท่าจีน ท่านเคยดูข่าวเด่นไหมเรื่ องการผลักดันนํ ้าออกทะเล เพื่ออะไร เพื่อ ว่านํา้ มาแล้ วต้ องพร่ องนํ ้าออกก่อน เพื่อให้ นํา้ ออกทะเลเร็ วที่สุด นํ ้าบนมา ความเสียก็ลดลง ไปขอก็ไม่ให้ เลยตังกองทุ ้ นเอง ก็คยุ กันไม่กี่คน มันไม่ค่อยมีคนได้ ยินนะ แต่พอทีวีไปทําข่าวปุ๊ บ คนได้ ยินเยอะนะ เงินไหลมาเทมา เข้ ามา...ได้ เงินมาประมาณล้ านกว่า บาท เราก็ทําเรื่ องผลักดันนํ ้า พอเราทําเรื่ องผลักดันนํ ้า ศปภ. รู้สกึ ว่าเขาเสียหายหรื อเสียหน้ าไม่แน่ใจ ประกาศวันรุ่ งขึ ้นอีกวันหนึ่ง ว่ายินดีสนับสนุนนํ ้ามัน พอประกาศเสร็ จเรารอประมาณครึ่งเดือน ถึงจะมา นี่เป็ นระบบที่เกิดขึ ้น ของเราที่ บ างระกํ า ตอนนี ้ เราคิ ด ไปไกลถึ ง ว่ า เราจะ เพาะปลูกกันอย่างไร จึงชวนเพื่อนๆ ตําบลท้ องถิ่น คือก่อนนํ ้าท่วม ผมจะมีเครื อข่ายตําบลท้ องถิ่นต่างๆ ประมาณ ๒๐ กว่าแห่งที่นํ ้า ไม่ทว่ ม ให้ ช่วยผมได้ ไหม ไม่ขอถุงยังชีพ แต่ขอหมู ไก่ ข้ าวสาร ผม จะทําโรงครั ว ของไข่ไก่ ขอผักที่คุณมี เขาก็ ขนกันมาเยอะมาก


ขนาดบางวันผมไม่ต้องทําอะไรเลย เพราะตอนนัน้ รถเข้ าไม่ได้ ต้ องใช้ เรื อ วิ่งเรื อ ๓ รอบ ๔ รอบ ชาวบ้ านเขาก็ไม่ร้ ู ว่าไปเอาผักที่ ไหนมา บางทีมาพร้ อมๆ กันหลายคณะ กระจายไม่ทันอีก ต้ อง บอกให้ ชาวบ้ านเอาผักสดไปทํา กันเอง เพราะฉะนัน้ ผมว่าการ ช่วยเหลือด้ วยเครื อข่ายท้ องถิ่นด้ วยกันจะเร็วมาก และได้ ผลมาก ตอนนี ผ้ มตั ง้ เกณฑ์ ใ หม่ ผมขอตะไคร้ เพราะพื น้ ที่ ผ ม หมดแล้ วตะไคร้ ผมขอต้ นรัก ผมขอกะเพรา โหระพา ขอทุกอย่าง ที่คณ ุ มีในชุมชน ปรากฏเสียงตอบรับ ต้ นรักมาแสนกิ่ง ปั ญหาคือ ผมจะมีรถไปขนหรื อเปล่า ตะไคร้ อี กห้ า พันกอง หมื่น กอง ของ เหล่านี ้เขามีอยู่แล้ วตามราชบุรีที่เขาไม่ท่วม เขาพร้ อมจะให้ เพราะ มูลค่าเขาไม่กี่บาท ชาวบ้ านอยากได้ มากกว่าถุงยังชีพ ณ ชัว่ โมง นี ้ ยกเว้ นถุงยังชีพช่อง ๓ ที่อยากได้ กันมาก มันเป็ นความใฝ่ ฝั น ของคน ถุงยังชีพที่ไหนจะแจกก็ไม่เป็ นไร จะเล่าให้ ฟังว่า ความจริ ง วันนี ้ช่อง ๓ จะไปแจกถุงยังชีพ เขามาโดยไม่ได้ บอกเรา เขาโทร. มาหาผมตอนบ่ายโมง ถุงจะมาเวลาบ่ายสองโมง ขึ ้นหอกระจาย ข่าวแป๊ บเดียว เรากะว่าคนคงไม่เยอะหรอกเพราะว่ามันแป๊ บเดียว


แต่คนมากันเยอะ เพราะว่าเขาโทร.บอกกัน กลายเป็ นว่าทุกคน อยากมาเห็นช่อง ๓ ผมถามว่าของในถุงสนใจไหม เขาบอกว่าไม่ สนใจ สนใจถุงช่อง ๓ ผมเลยคิดวิธีออกว่าจะเอาถุงปุ๋ยมาสกรี น ตราช่อง ๓ ถ้ าไม่พอไม่เป็ นไรไปยืมถุงแล้ วจ้ างร้ านสกรี น แล้ วเอา ของอะไรใส่ไป นี่แสดงให้ เห็นว่าสื่อมวลชนมีความสําคัญ ดังนันวั ้ นนี ้ผมกําลังบอกว่าคนบางระกํากําลังคิดต่อว่าจะทํา โครงการบิ๊ก คลีนนิ่ง เดย์ ประมาณเดือนกุมภาพันธ์ วิธีการของ ผมคือจะทํา ๓ วัน ชวนตําบลต่างๆ มาช่วยกัน วิธีการคือจะทํา สถานที่ราชการก่อน ๑ วัน วันที่ ๒ ทําบ้ านใครบ้ านมัน วันที่ ๓ ใครที่ทําบ้ านได้ สะอาดมารับรางวัล รางวัลของเราไม่ มีอะไร คือ ตะไคร้ โหระพา กะเพรา ที่พี่น้องเตรี ยมมาให้ เพราะฉะนันทุ ้ กคน พร้ อมแล้ วที่จะทํา เพราะสิ่งพวกนีป้ ลูกได้ และจะได้ เงินเร็ วที่สุด ส่วนข้ าวกว่าจะได้ สตางค์ ๔ เดือน ยิ่งต้ นไม้ ระยะยาวกว่าจะได้ เงิน ๒ ปี ๓ ปี และก็ไม่ร้ ูวา่ ปี หน้ าจะท่วมอีกหรื อเปล่าก็ไม่ร้ ู ฉะนันสิ ้ ่งที่ ต้ องการเร็ วที่สดุ ก็คือสิ่งของเหล่านี ้ ถ้ าพวกเราจะมีของไปบริ จาค ให้ บางระกํา ไปหาได้ เอาตะไคร้ ให้ เราแค่คนละกอสองกอก็ดีใจ


แล้ ว อันนี ้คือเรื่ องจริ งที่ชาวบ้ านอยากได้ มาก เพราะปลูกไม่กี่เดือน ได้ พวกใบกะเพรา พริ ก มะเขือ เขาอยากได้ มาก ฉะนัน้ เราก็คิด เรื่ องกองทุนพันธุ์พืชเกิดขึ ้น เราจะต้ องเยียวยาต่อ เพราะชาวบ้ าน ไม่มีรายได้ ก็เลยวางแผนว่าจะให้ ชาวบ้ านอบรมอาชีพ คือจะหา กองทุนสักก้ อนให้ เป็ นรายได้ ของเขา ในครอบครัวเขาสัก ๑๐๐ ต่อ วัน แต่ว่าจะให้ ฟรี ๆก็ง่ายไป คุณต้ องมาอบรมกันก่อน อย่างเช่น เราเพาะถั่วงอก เพาะเห็ด อะไรก็ได้ ที่เป็ นอาชีพเสริ ม หรื อแม้ แต่ เด็กๆ เยาวชนก็ไม่ต้องทําอะไร แค่มาช่วยกันทําความสะอาดตาม สถานที่ราชการ ถนนหนทาง สิ่งที่ต้องทําต่อในปี หน้ า เราคิดถึงปี หน้ าแล้ วว่าสถานการณ์ นํา้ ท่าทางจะหนักแน่ ผมกํ าลังรวมเครื อข่ายพี่น้องลุ่มนํา้ เพื่อ ต่อรองว่าพร้ อมที่จะท่วม แต่คณ ุ วางแผนที่จะดูแลเราอย่างไรบ้ าง เช่ น ถ้ า นํ า้ มาเราเก็ บ เกี่ ย วไม่ ทัน คุณ ชดเชยเป็ นไร่ ไร่ ล ะหมื่ น เสียหายน้ อยกว่าท���่คณ ุ ไปทําแบบนีท้ กุ วัน เพราะพื ้นที่เราเป็ นพื ้นที่ ราบลุ่ม เขาเรี ย กว่ า ที่ ร าบลุ่ม พระพิ ม ล มี พื น้ ที่ อ ยู่ เ ป็ นแสนไร่ ฉะนัน้ คุณปล่อยให้ มันท่วมไป แต่คุณต้ องบอกว่าแสนไร่ คุณจะ


ชดเชยอย่างไร อย่างนํ ้าท่วมอยู่ ๓ เดือน คุณจะช่วยอะไรได้ บ้าง ชาวบ้ านไม่อยากได้ ถุงยังชีพ อยากได้ อาหารที่มันทานได้ เลยมี ไหม อะไรต่างๆ ผมเชื่อว่าคุยกันแบบนี ้ กทม.ก็ไม่ต้องเหนื่อย วันนี ้ กทม. เสียบิ๊กแบ๊ กไปตังเท่ ้ าไหร่ ค่าบิ๊กแบ๊ กที่เสียไป เอาเงินมาจ่าย พวกที่ราบลุ่มนี่ เหลือเฟื อเลย ถนนหนทางก็ไม่เสียหาย พอนํ ้ามา ปุ๊ บเราจะได้ ไ ม่ ป้ อง ปล่ อ ยให้ นํ า้ เข้ า เลย วัน นี ผ้ มว่ า การแก้ ไ ข ปั ญหาโดยศูนย์กลางอยู่ที่คนคนเดียว กลุม่ เดียว มันเป็ นการแก้ ไข ที่ดูดี แต่มันอาจไม่ถูกต้ องเสียหมด ดังนัน้ จึงต้ องมาช่วยกันคิด แบบภาพรวม องค์รวม โดยใช้ ชมุ ชนท้ องถิ่นที่มีประสบการณ์เรื่ อง นํ ้า ผมเองก็มีประสบการณ์เรื่ องนํ ้า บ้ านผมนํ ้าก็ท่วมทุกปี ปี นี ้ก็ ท่วมทังที ้ ่ป้องกันอย่างนี ้ สุดท้ ายต้ องอพยพไปอยู่ที่สํานักงาน พอ ไปได้ ๓ วันนํ ้าก็ทว่ มอีก แล้ วจะทํายังไง ผมกับลูกน้ องจึงคิดที่จะกู้ อบต. ชาวบ้ านก็ช่วยกัน เพราะบอกว่ากลัวไม่มีที่วางถุงยังชีพเวลา คนเขาเอามาแจก กู้วดั กู้โรงเรี ยน กู้ อบต. กันไว้ เป็ นที่วางถุงยัง ชี พ เราก็ นึ ก ว่ า ห่ ว งนายกฯ ไม่ ใ ช่ เ ลย ฉะนัน้ นี่ เ ป็ นสิ่ ง ที่ จ ะเป็ น


บทเรี ยนกับเราที่เราเจอมา ตัง้ แต่ปี ๒๕๔๙ จนปั จจุบัน อย่างปี หน้ าเราก็วางแผนแล้ วว่าปล่อยให้ ท่วม แต่ที่เราเสียขวัญมีเรื่ อง เดียวคือไม่ร้ ู ว่าจะได้ เงินชดเชยหรื อไม่ ชาวบ้ านบอกว่าเกษตรได้ ชดเชยเท่านัน้ เท่านี ้ แต่บ้านชดเชยได้ ไม่กี่หลังเท่า นัน้ ของบาง ระกํา ๑,๒๕๔ ครัวเรื อนที่ท่วม เพิ่งได้ ไป ๓๙๕ ครัวเรื อน ตอนนี ้ รัฐบาลประกาศว่าแจกหมดแล้ วบ้ านละ ๕,๐๐๐ บาท แต่ที่จริ ง แล้ วชาวบ้ านยังรออยู่ เขายังต้ องการเงินก้ อนนี ้อยู่ แต่ถามว่าเงิน ไปซ่อมบ้ าน ๕,๐๐๐ บาท ไม่มีใครซ่อมบ้ านหรอกครับ เพราะเงิน แค่นี ้เขาเอาไปใช้ ดํารงชีวิตอีกสามเดือน ธันวาคมถึงกุมภาพันธ์ นี่ เป็ นปั จจัยหลักให้ คิดต่อ เพราะไม่มีที่ดินแห้ งให้ ทํามาหากิน แต่มี โชคดีอ ย่างหนึ่งที่ช าวบางระกํ ารวย คือ คนปลูก ผัก บุ้งในแม่นํ า้ ตอนนีใ้ ครจะท่วมฉันก็ไม่สน ฉันมีผักบุ้ง ฉะนันปี ้ หน้ าจะทะเลาะ กัน เพราะพื ้นที่ปลูกผักบุ้งในแม่นํา้ มีจํากัด คนก็เริ่ มมองแล้ วว่า ทําไมฉันไม่ทําอะไร แล้ วเริ่ มแย่งกันแล้ ว อันนีค้ ือสิ่งที่เกิดขึน้ ใน บางระกํา ยํ ้าบางระกํา อ. บางเลน ครับ ขอบคุณครับ


คุณสุดารา สุจฉายา ก็จะเห็นว่าเป็ นอีกชุมชนหนึ่งนะคะ อยากทราบว่าการได้ รับ ความร่ วมมืออย่างเช่นทุกวันนี ้ กว่าที่จะได้ รับความร่ วมมือ คนใน ชุมชนผ่านขัน้ ตอนอย่างไรคะ ถึงได้ เริ่ มเป็ นเสียงเดียวกันว่าจะ ร่ ว มกัน ทํ า หรื อ ตอนนี เ้ ขาเข้ า ใจ มัน นานไหมคะ แล้ ว มี วิ ธี ก าร อย่างไรถึงจะสร้ างพลังให้ ชมุ ชนเห็นร่วมกับเราด้ วย

คุณณัฐวัฒน์ ชัน้ อินทร์ งาม จริ งๆ ก็ต้องยอมรั บว่าเป็ นอานิสงส์ ตงั ้ แต่ผ้ ูบริ หารท่านเก่ า เป็ นกํ านันที่ผมนับถือมาก ท่านเริ่ มตังกลุ ้ ่มออมทรั พย์ ตงแต่ ั ้ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๐ กว่าๆ พยายามให้ คนบางระกําทุกหมู่บ้านมีกลุ่ม ออมทรั พ ย์ ผมโชคดี เ ป็ นกํ า นัน ต่ อ จากท่ า น ก็ ส านต่ อ ในเรื่ อ ง สวัสดิการ แล้ วก็มาทําเรื่ องจิตอาสา เพราะหลังๆ มานี ้ จิตอาสา น้ อยลงไป เราจึงใช้ โครงการค้ นหาคนจิตอาสา และมีการยกย่อง เชิดชู วิธีการยกย่องเชิดชูคือให้ ใบประกาศเกียรติบตั ร ทุกคนรู้ สึก ว่าเมื่อเขามีจิตอาสาแล้ ว มีอะไรที่มาช่วยเหลือให้ เขาสามารถยืน


อยู่ไ ด้ ในสัง คม เขาไม่ ต้อ งการเงิ น ไม่ต้ อ งการค่า ตอบแทน ไม่ ต้ องการเป็ นผู้ใหญ่บ้าน สมาชิก อบต. แต่เขาต้ องการมีจิตอาสา เราต้ องยกย่องเชิดชู เพราะฉะนันทุ ้ กปี เราจะมีโครงการค้ นหาจิต อาสา คนดีศรี บางระกํา พอทําทุกปี ๆ คนรู้สกึ ว่าฉันมีจิตอาสาแล้ ว คนนับหน้ าถือตา แต่เรื่ องจิตอาสานี ้ไม่จําเป็ นว่าจะต้ องเป็ นคนดี ในทุกเรื่ อง บางคนยังดื่มเหล้ า แต่เขาก็มีความขยัน บางคนเล่น ไพ่ตอง เขาก็อาจมีจิตอาสาเรื่ องอื่น ดังนันจิ ้ ตอาสาในที่นี ้ไม่ต้องดี พร้ อมทุกเรื่ อง แต่วา่ มีเวลาว่าง

อ.ศรี ศักร วัลลิโภดม เขามีสํานึกท้ องถิ่น เพราะเขาสืบสายกันมาใช่ไหม เป็ นคน ท้ องถิ่นที่อยู่มานานตังแต่ ้ รุ่นปู่ ย่าตายาย ไม่เหมือนคอนโดฯ บ้ าน จัดสรร ที่ร้อยพ่อพันแม่


คุณณัฐวัฒน์ ชัน้ อินทร์ งาม อันนีเ้ รื่ องจริ ง เพราะเรายังใช้ ชีวิตแบบชนบทและเราจะรั ก ห่วงแหนชุมชนหมู่บ้าน บัง เอิญ เราไปทํากิ จกรรมเรื่ องของการ ส่งเสริ มให้ คนรวมตัวกันทํากิจกรรมสิ่งแวดล้ อม มีอีกเรื่ องที่สําคัญ ผมทําเรื่ องนีม้ าตังแต่ ้ ปี พ.ศ. ๒๕๔๗ โครงการรั กษ์ คูคลองบาง ระกํา เราให้ เงินเขาไปบางส่วนเล็กๆ น้ อยๆ ไปให้ ดแู ลคลองวิธีการ ดูแลคลอง ไม่ต้องใช้ เครื่ องจักร ใช้ คนในนัน้ รวมตัวพูดคุยกัน แล้ ว ที่สําคัญอีกส่วนหนึ่งคือ เราจะมีกิจกรรมให้ คนทําต่อเนื่อง แรกๆ คนมาร่ วมกิจกรรมน้ อยมาก เพราะคนมาร่ วมคิดว่ามีตงั ค์ไหม มี ของแจกไหม แต่ตอนหลังนี ้ต้ องให้ เขาเกิดวิกฤต อย่างปี ๒๕๔๙ นํ ้าท่วม ก็เชิญชวนคนมาทําเรื่ องโน้ นเรื่ องนี ้ เพราะเขารู้ สึกว่าถ้ า เขาไม่ทํา หมู่บ้านเขาก็จะไม่พฒ ั นา โดยเฉพาะเรื่ องคูคลอง ผมก็ พยายามทําแข่งขันเรื่ องประกวดคูคลอง เพราะฉะนันคนจะรั ้ กคู คลอง การที่จะรั กคูคลองได้ ก็จ ะต้ องมานั่งคุยกัน พอคุยกันก็ มี เรื่ องอื่นเข้ ามาเสริ ม เช่น เกษตรอินทรี ย์ จิตอาสา เรื่ องสุขภาพ ชุมชนอะไรต่างๆ ตอนหลังบางระกําเลยมีเรื่ อง ๗ ระบบสร้ างสุข


ของคนบางระกํ า ทํ า ๗ เรื่ อ งพอ คื อ เรื่ อ งจิ ต อาสา เรื่ อ ง สิ่งแวดล้ อม เรื่ องเกษตรอินทรี ย์ เรื่ องสุขภาพ เรื่ องเศรษฐกิจและ สวัสดิการ เรื่ องเด็กและเยาวชน และเรื่ องธรรมาภิบาล ๗ เรื่ องพอ เพราะคิดว่าทําให้ ครบ ๗ เรื่ อง ชาวบางระกําอยู่ได้ แล้ ว ตอนหลัง เราโชคดีที่มาทําเรื่ องเด็กและเยาวชนด้ วย ผมใส่ชื่อโครงการว่า “โครงการรั กษ์ บ้านเกิ ด ” วิธีการคือเอาหลักสูตรไปสอน สอนให้ รู้จกั ว่าใครเป็ นกํานัน ใครเป็ นนายกฯ ใครเป็ นผู้ใหญ่บ้าน

อ.ศรี ศักร วัลลิโภดม อันนี ้สอนในโรงเรี ยนหรื อเปล่า

คุณณัฐวัฒน์ ชัน้ อินทร์ งาม สอนในโรงเรี ยนครับ มีหนังสือเล่มหนึ่งที่เราเขียนกันขึน้ มา เราให้ ครู ไปสอนว่า คุณรู้ อเมริ กา ยุโรป แล้ วคุณรู้ไหมว่าบางระกํา ของเรามีหมู่บ้านหนึ่งชื่ อหมู่บ้านบางขโมย หมู่บ้านบางขโมยมี


ประวัติอย่างไร ผมไปเล่าให้ เด็กฟั งว่าประวัติศาสตร์ เป็ นอย่างไร ผมเองยังไม่เคยรู้ เลยว่าบางระกํามีที่มาที่ไปอย่างไร ผมเลยนึกว่า เด็กรุ่นนี ้คงไม่เคยรู้ ครูไม่เคยสอน พอเอามาสอนเขาก็ร้ ูว่าหมู่บ้าน ฉั น ชื่ อ บางขโมย ต.บางระกํ า อี ก ต่ า งหาก อ.บางเลน มั น มี ความสุขเหลือเกิน แต่แรกๆ เด็กๆ ก็คิดว่าหมู่บ้านฉันบางขโมยได้ อย่างไร ก็ไม่มีขโมย พออ่านประวัติก็เข้ าใจว่า เมื่อก่อนเป็ นที่รวม เสือที่เขาไปขโมยของมาจากที่อื่นแล้ วมาแบ่งกันที่นี่ ส่วนที่เหลือก็ เอามาช่วยเหลือชุมชน พอเล่าความจริ งรุ่ นเก่ าๆ ให้ ฟัง เขาก็ร้ ู สึก ว่าคนเก่าๆ เขาทําอะไรมากับหมูบ่ ้ านบางระกํา บางขโมยมา

อ.ศรี ศักร วัลลิโภดม อย่างที่คลองด่าน มีหมู่บ้านบางเหี ้ย เขาก็มีสํานึกร่ วมความ เป็ นบางเหี ้ย บางขโมยนี่ก็น่าสนใจ


คุณณัฐวัฒน์ ชัน้ อินทร์ งาม อัน นี ก้ ็ เ ลยต้ อ งพยายามใส่เ ข้ า ไป บัง เอิ ญ เราโชคดีที่ มี ที ม นักวิชาการ นักวิจัย ลงไปทํางานในพืน้ ที่ผมเยอะ เลยมีหนั งสือ อะไรต่างๆ ที่เขาพยายามเขียนเล่าเรื่ องราวมา ให้ เด็กๆ ไปอ่าน เรื่ องราวเหล่านี ้ เพราะฉะนันไม่ ้ ต้องทําหนังสืออะไรใหม่ บางทีไป ทําหนังสืออะไรที่มนั แปลกๆ ใหม่ๆ ส่วนกลางทําไป อ่านไปเรี ยน ไป เด็กก็ไม่ได้ ใช้ อะไร บางทีเรี ยนไปเรี ยนมาก็ทะเลาะกันเอง ทํา ให้ ชมุ ชนแตกแยก ฉะนันก็ ้ โครงการสํานึกรักบ้ านเกิด ผมพยายาม ทําทุกปี

คุณสุดารา สุจฉายา จะเห็ น ว่ า กว่ า ที่ จ ะมาเป็ นอย่ า งนี ไ้ ด้ ผ่ า นช่ ว งเวลา ผ่ า น บทสรุ ปจากบทเรี ยนจากแต่ละพื ้นที่มาในระยะเวลายาวนาน นี่ก็ เป็ นชุ ม ชนหนึ่ ง ในลุ่ ม นํ า้ ท่ า จี น นะคะ ถ้ ามองอั น นี เ้ ป็ นการ พยายามของแต่ละชุมชน สร้ างชุมชนที่เข้ มแข็งขึ ้นมาและจัดการ ในพื ้นที่ของตนเอง และถ้ ามองในภาพของการแก้ ไขปั ญหาในเรื่ อง


ของนํ า้ ก็ ค งจะไม่ ส ามารถมองแค่พืน้ ที่ ข องตนเองได้ ถ้ า มอง ขยายเครื อข่ายออกไปทังลุ ้ ่มนํ ้า หรื อว่ามันควรจะมีวิธีการอย่างไร โดยเฉพาะที่คณ ุ หาญณรงค์ทํา ที่เป็ นลักษณะการมองภาพกว้ าง โดยรวม มันจะเข้ ามาในเรื่ องการจัดการหรื อว่าดูแลกันอย่างไร ใน เรื่ องของการรับพลังนํ ้าที่อาจจะต้ องมามากขึ ้นในอนาคตนะคะ

คุณหาญณรงค์ เยาวเลิศ


สวัสดีครั บทุกๆ ท่าน ผมคิดว่าที่จริ งอาจคุยเรื่ องสาเหตุนํา้ ท่วมปี นี ้ ปริ มาณนํา้ ถ้ าเทียบกับปี พ.ศ. ๒๕๓๘ ไม่มากกว่ากัน เท่าไหร่ แต่เรามีอุปกรณ์ มากกว่าปี ๒๕๓๘ คือปี ๒๕๓๘ ไม่มีบิ๊ กแบ๊ ก ไม่มีกระสอบทราย ไม่มี อบต. จะทําคันดินต้ องไปของบ จากส่วนกลางนะ ท้ องถิ่นทําคันดินเองไม่ได้ แต่วนั นี ้ผมเชื่อว่าส่วน หนึ่งที่มนั เกิดปั ญหา เพราะมีคนทําเยอะ แล้ วก็ไม่ร้ ูว่าใครทําอะไร กันบ้ าง คําว่าทํา ยกตัวอย่างเช่น เรามีอย่างที่อาจารย์ ศรี ศกั รว่า คื อ เรามี โ ครงสร้ างการบริ หารที่ ร วมอํ า นาจอยู่ ศู น ย์ ก ลาง หน่ ว ยงานทุก หน่ ว ยงานบอกว่า ฉัน ของเป็ นเจ้ า ของโครงการนี ้ ยกตัว อย่ า งที่ แ ม่ นํ า้ ท่ า จี น มี ป ระตู บ างประตู ไ ปขวางทางนํ า้ ชาวบ้ านบอกว่าทุบ เขาบอกไม่ เป็ นทรัพย์ สินของราชการ แต่ว่า ในประเทศนี ไ้ ม่เคยสร้ างประตูเท่ากับแม่นํา้ ประตูต้องเล็กกว่า แม่นํา้ ทุกประตู แม่นํา้ กว้ าง ๓ เมตร ประตูต้องเหลือ ๑.๕ เมตร แม่นํา้ ๕ เมตร ประตูเหลือ ๓ เมตร ผมก็ไม่เข้ าใจว่าประตูทําไม มันเท่ากับแม่นํ ้าไม่ได้ พอประตูมนั ไม่เท่ากับแม่นํ ้า มันก็บีบถูกใช่ ไหมครั บ ขยะก็จะมากองอยู่ที่ประตู ชาวบ้ านบอกให้ ทุบประตู


ศปภ.ก็โทร.ไปบอกว่าเป็ นทรั พย์ สินของราชการ โดยเฉพาะของ กรมชลประทาน เพราะฉะนันแนวคิ ้ ดอย่างที่ท่านนายกว่านะครับ แต่มนั ใช่กบั ทุกที่หรื อเปล่า แล้ วเขาจะสร้ างเพิ่มอีกนะ ประตูนํ ้าฝั่ ง คลองพระพิมล ฝั่ งคลองพระยาบันลือ นํ ้าที่จะปล่อยมาในทุ่งบาง ระกําของท่านนายกนะครับ เขาจะสร้ างเพิ่มอีกนับสิบประตู งบอีก เป็ นพันล้ าน คือในกระบวนการสาเหตุของการเกิ ดนํา้ ท่วม ผมว่าเพราะ ๑) เราสร้ างถนนขวางทางนํา้ เราสร้ างอุปกรณ์ ขวางทางนํา้ ทุก อย่างที่ขวางทางนํ ้า ถ้ านํ ้าเท่ากับปี ๒๕๓๘ ต้ องสาเหตุมาจากสิ่ง กีดขวาง ๒) คนมาจัดการมองไม่เห็นทุกจุดทุกอณูของสิ่งก่อสร้ าง เหล่านัน้ แล้ วจะสัง่ ให้ เปิ ดอย่างไร แล้ วลองตามไปดู มีมติให้ เปิ ด ประตู เปิ ดแค่ ๒ ประตู อีก ๒๐ ไม่เปิ ด แล้ วถามว่า ทําไมไม่เปิ ด บอกว่ามีคนสั่งไม่ให้ เปิ ดอีกคนหนึ่ง หมายความว่าต้ องมี คนที่มี อํานาจเหนืออีกคนหนึ่งที่สงั่ ไม่ให้ เปิ ด ผมเห็นว่านํ ้ามาเท่ากันในปี หน้ า จะท่วมหนักกว่าเดิม ม.รังสิต ก็จะมีคนั อีก ๗ เมตร เพราะมัน ท่วมอยู่ประมาณ ๔ เมตร โรจนะตอนนี ้อยู่ที่ประมาณ ๕.๘๐ เมตร


แต่ จ ะทํ า สูง ไปอี ก เป็ น ๗ เมตร ต่อ ไปเขาจะทํ า แบบนี ้ ป้ องกัน ตัวเองกันหมด หน่วยงานราชการทํา นิคมอุตสาหกรรมทํา เอกชน ทํา มันไปไหน มันเข้ าบ้ านผม เข้ า บ้ านที่ไม่มีรัว้ ไม่มีกําแพง คือ กําแพงมันมาจากกําแพงริ มแม่นํ ้าแล้ ว เราคิดว่ามีกําแพงริ มแม่นํ ้า แต่มนั บีบให้ นํ ้ามากรุ งเทพฯ เร็ วขึ ้น ถนนที่อาจารย์ศรี ศกั รว่าก็คือ ส่วนหนึ่งของเจตนาไม่ให้ นํ ้าออก แล้ ววันนี ้สร้ างถนนเขาไม่ต้องมี สะพาน เพราะถ้ าสร้ างสะพานมันจะแพง ฉะนันอย่ ้ าไปทํามันเลย สร้ างแต่ถนน ตรงไหนที่เป็ นทางนํ ้า ที่ล่มุ เขาจะทําสะพาน วันนี ้ เราเรี ยนโครงสร้ างหรื อเรี ยนการช่าง พวกวิศวะเราเรี ยนแบบใหม่ ออกแบบใหม่ก็ไม่ต้องมีสะพาน ท่อก็อย่าไปทํา ทําเล็กๆ พอ เมื่ อ ก่ อ นต้ องคํ า นวณว่ า นํ า้ ไหลมาเท่ า ไหร่ เป็ นที่ รั บ นํ า้ เท่าไหร่ ท่อต้ องสร้ างขนาดเท่าไหร่ แต่ปัจจุบนั ไม่ต้อง แล้ วก็ท่วม แล้ ว ค่ อ ยมาแก้ ที ห ลัง วัน นี ถ้ ้ า ถามว่ า เราเดิ น ไปข้ า งหน้ า มอง อนาคต ผมคิ ด ว่ า อะไรที่ ทํ า ให้ เ กิ ด ทุก ข์ ถ้ า มองว่ า สิ่ ง ก่ อ สร้ าง เหล่ า นี เ้ ป็ นสิ่ ง กี ด ขวาง มัน จะต้ อ งไปขยาย แต่ ไ ม่ มี ใ ครสร้ าง สะพานกับถนนใหม่เลย มีแต่จะยกถนนให้ สงู ขึ ้นอีก แล้ วที่บ้านผม


มันท่วมอยู่ประมาณ ๑.๕ เมตร ปี หน้ ามันท่วม ๑.๘ แน่เลย ถ้ ายก ให้ สูง ขึ น้ อี ก ฉะนัน้ วัน นี ผ้ มคิ ด ว่ า เราไม่ ไ ด้ ก ลับ ไปสู่แ นวทางที่ อาจารย์ ว่า การที่ใช้ ระบบธรรมชาติแก้ ธรรมชาติ คือว่าเส้ นทาง ไหนที่ดวู ่าเป็ นทางนํ ้าไหล หรื อช่องที่เราพูดว่า Flood way แต่เรา มัวแต่พูด แต่เราไม่ได้ อาศัยปั จจัยนัน้ ให้ เป็ นทางนํา้ ผ่าน ไม่ต้อง ยาก ถนนที่มีก็ให้ มีเหมือนเดิม แต่ว่าคุณไปสร้ างสะพานให้ มัน กว้ างขึ ้น นํ า้ ไหลมาทัง้ หมดประมาณฝั่ ง ซ้ า ยสามสิ บ จากแม่ นํ า้ เจ้ าพระยาไปท่าจีนนะ บางจุดสี่สิบ รวมแล้ วสองข้ างประมาณหก สิ บ แต่ คุ ณ มี ล งแม่ นํ า้ เจ้ าพระยาไม่ ม ากพอ ทั ง้ หมดเราเอา กระสอบทรายไปปิ ด นํา้ ก็ท่วมข้ างบน คือวันนีเ้ ราคิดบริ หารนํ า้ ตามปริ ม าณที่เ มื่ อ เพิ่ง คํานวณได้ ถ้ านํ า้ มาผ่ า นทุ่ง เขาคํา นวณ ไม่ได้ ปี นี ้ที่นํ ้าท่วม เพราะเขาไม่เข้ าใจนํ ้าทุ่ง ไม่เข้ าใจเลยว่านํ ้าทุ่ง คืออะไร เราได้ ยินคําพยากรณ์ ที่แม่นํา้ เจ้ าพระยาที่นครสวรรค์ ผ่ า นมาแม่ นํ า้ ท่ า จี น แต่ ไ ม่ เ คยบอกเลยว่ า ทุ่ง แถวชัย นาทมัน เท่าไหร่ แล้ วทุกวันนํ ้าหายไป ๕,๐๐๐ หายไปเลย ๓,๐๐๐ คือเข้ า


ทุ่ง ๒,๐๐๐ มันสะสมทุกวัน แต่ไม่เคยคํานวณ แล้ วถามว่าทําไม ต้ องปิ ดกระสอบทราย เขาคํานวณนํ ้าให้ มนั รู้ว่านํ ้ามันไหลหน้ าตัด ต่อแม่นํา้ เท่าไหร่ ทําไมถึงปิ ดคลองทวีวัฒนา ทําไมถึงปิ ดประตู ระบายนํา้ ฉิมพลี เพราะอยากคํานวณนํ ้า แล้ วเอากระสอบทราย มาวางยาวเลยให้ เหลือแต่ประตูนํา้ ไอ้ นํา้ หลากอย่างนี เ้ ขาเลย คํานวณไม่ถกู ผมเป็ นประชากรแฝงอยู่แถวบางใหญ่ ปรากฏว่านํ ้ายังไม่ลด นะครับท่านนายก ในคลองยังไม่ลด ลดแต่ในบ้ าน แต่เข้ าบ้ านผม ไม่ได้ จนถึงวันนี ้ยังเข้ าไปอาศัยในบ้ านไม่ได้ เพราะกลิ่นมันไม่ต่าง จากท่อระบายนํ ้าที่อยู่ข้างล่างเลย ผมคิดว่าถ้ ายังเป็ นอย่างนี ้อยู่ รัฐบาลอยู่เฉยๆ ประชาชนจัดการตัวเองได้ แล้ ว เพราะว่ายิ่งจัดการ ยิ่งมีปัญหา ถ้ าท่านนายกอยา���จัดการ เขามีโครงการใหม่มานะ คือขุดคลองลัดแม่นํ ้าท่าจีน วันนี ้มีคนบอกว่าไม่อยากให้ แม่นํ ้าท่า จีนลด เพราะเขาอยากเสนอคลองลัด คนที่รูปร่ างไม่สูงน่ะ เขา อยากเสนอคลองลัดมานานแล้ ว ผมถามว่ามีประโยชน์อะไร คลอง ลัดมีประโยชน์กว่าปกติเพียง ๑๔ เปอร์ เซ็นต์ คือคิดง่ายๆ นํ ้าท่วม


ปี ๒๕๔๙ หนึ่งร้ อยวัน นํ ้าจะท่วม ๗๖ วัน มันต่างอะไรกัน ใช้ งบ หมื่นล้ านนะ แต่ถ้าทําแบบเครื่ องสูบนํ ้าดันนํ ้าอย่างที่ท่านนายก (นายก อบต. บางระกํา) ทํา ปี หนึ่งไม่ถึง ๑๐ ล้ าน นํ ้าก็จะท่วม ถ้ า ไม่ ดัน นํ า้ ตัง้ แต่ เ ดื อ นกรกฎาคม ถ้ าไม่ ดัน นํ า้ จะท่ ว มพร้ อมกั บ ชัยนาท แต่ไม่ท่วมเพราะเราดันนํา้ ออกไปก่อน ใช้ งบไม่ถึง ๑๐ ล้ าน แต่เขาไม่เอา เขาจะเอางบหมื่ นล้ าน ซึ่งวิธีอย่างนีผ้ มว่าถ้ า การจัดการเหล่านี ข้ ึน้ อยู่กับงบประมาณ ขึน้ อยู่กับว่าการเสนอ โครงสร้ างเหล่านี เ้ ป็ นหน้ าที่ของกระทรวง ทบวงไหนที่มีอํานาจ แล้ วประชาชนแบบพวกเราที่ทําอยู่ที่กําลังส่งเสริ มการมีส่วนร่ วม ของชุมชน อย่างพวกผมมูลนิธิการบริ หารจัดการนํ ้าแบบบูรณา การ เราต้ องการดูตงแต่ ั ้ ต้นนํา้ กลางนํา้ ปลายนํา้ ว่าเขาจัดการ อย่างไร ลุ่ม นํ า้ ท่ า จี น มี ส ภาลุ่ม นํ า้ ท่ า จี น มี ช มรมรั ก แม่ นํ า้ ท่ า จี น ทังหมดนี ้ ้ผนึกกันไว้ แต่เวลาผนึกกัน การจัดการนํา้ เขาปล่อยมา จากข้ างบน ปี ๒๕๔๙ เจอนํ ้าเชิงนโยบาย คือเพิ่งสร้ างสนามบิน หนองงูเ ห่ า (สนามบิ น สุว รรณภูมิ ) เสร็ จ ก็ ไ ม่ใ ห้ ไ ปท่ ว มฝั่ ง โน้ น


เพราะระบบลําคลองยังไม่เสร็ จก็ให้ มาท่วมฝั่ งนี ้ แต่ก็นํา้ ท่วมไม่ หนัก แต่ปีนี ้นํา้ ไม่ได้ มาจากนํ ้าในแม่นํา้ ท่าจีนตอนบน แต่ทะลัก มาจากไทรน้ อ ย ลาดหลุม แก้ ว บางบัว ทอง ซึ่ง ผมคิ ดว่า ถ้ า เรา อยากจัดการ เหมือนว่าประเทศไทยเราให้ หน่วยงานราชการบาง กรมที่มีหน้ าที่หลักรับเหมา แล้ วประชาชนมีหน้ าที่ดแู ลเฉยๆ ผม กลับไปล้ างบ้ านเมื่อวานซืน ผมชวนทังซอยล้ ้ างพร้ อมกัน เพราะ โคลนมาอยู่หน้ าบ้ านประมาณคืบกว่า โคลนที่มนั สี เดียวกับที่ท่อ ระบายนํ ้านะครับ ถ้ าล้ างบ้ านผมแล้ วอีกบ้ านไม่อยู่ก็ไม่ได้ ดังนัน้ จึงต้ องชวนกันล้ างหมดทังซอย ้ เขาถามว่าคุณมาชวนนี่ เป็ น อบต. หรื อ ผมบอกว่าไม่ได้ เป็ น ชวนกันมาล้ าง บ้ านไหนเจ้ าของไม่อยู่ เราล้ างให้ เราโกยโคลน เจ้ าของบ้ านกลับมางงว่าทําไมไปทําให้ เขา แล้ วซอยอื่นมาดูซอยเราแล้ วบอกว่าไปช่วยซอยโน้ นหน่อย ผม เลยถามว่าทําไมไม่รวมกันเอง ผมจึงคิดว่าการจัดการไม่ควรเป็ นการรับเหมา ผมเห็น กทม. รับเหมา หรื ออดีตนายกรัฐมนตรี คนหนึ่งที่เคยเป็ นผู้ว่า กทม. บอก ว่าต่อไปประชาชนไม่ต้องจัดการ กทม.จะจัดการเอาขยะไปรวมให้


ผมว่าวิธีคิดแบบนี ก้ ็ ไม่ค่อยถูกต้ องเท่าไหร่ นัก แทนที่จะบริ หาร จัดการแบบกระจาย แต่กลับว่าต่อไปเราจะรวมศูนย์ให้ อย่างวันนี ้ เรามีการกระจายสู่ท้องถิ่นก็จริ ง แต่กระจายไม่หมด ท้ องถิ่นดูได้ แค่บางเรื่ อง แต่เรื่ องที่ เป็ นงบใหญ่ส่วนกลางจะเป็ นผู้ตงั ้ งบแล้ ว ฟาดลงไปเลย แต่ต่อไปถ้ าชุมชนไหนเข้ มแข็งขึ ้นก็สามารถโต้ แย้ ง ได้ วา่ โครงการนี ้ไม่น่าจะเหมาะสม ไม่น่าจะดําเนินการได้ ปี นี ท้ ี่ มัน ต่ า งจากปี อื่ น เพราะว่ า นํ า้ มัน มากกว่ า ประมาณ เกือบ ๒ หมื่นล้ าน ลบ/ม. ที่คํานวณได้ นะ แล้ วนํ ้าลงทุกวันตลอด สามเดือนที่ผ่านมา วันละประมาณ ๓๐๐ –๕๐๐ ล้ าน ผมคิดว่า นํ ้าที่อยู่ในทุ่งนี ้น่าจะเกินปี ใหม่ ถ้ ายังใช้ ท่อพญานาคดูดนํ ้ากันอยู่ อย่างนี ้ แม่นํา้ ท่าจีนวันนี ้ คิดว่าแม่นํา้ สูงกว่าในทุ่งประมาณ ๑๑ เซนติเมตร ถ้ าจะให้ นํ ้าไหลลงเร็ วขึ ้น คุณคํานวณนํ ้าที่ระบายนํ ้า ได้ มาจากท่อ จากเครื่ องสูบ แต่เมื่อก่อนนํา้ ก็จะลงในลํานํา้ ใหญ่ โดยทุก จุด ลงได้ ห มด อัน นี ค้ ื อ ที่ ไ ม่ ส ามารถคํ า นวณได้ น ะ โดย ธรรมชาติของเขา แต่วนั นี ้ประตูนํ ้าที่สามารถไหลลงได้ เนื่องจาก แม่นํ ้าสูงกว่าข้ างใน เขาก็ปิดประตูแล้ วใช้ เครื่ องสูบอย่างเดียว ถ้ า


จะทํ า ให้ นํ า้ ไหลลงได้ เ หมื อ นปี ๒๕๔๙ จะต้ อ งไปดัน นํ า้ ในแม่ นํ า้ ท่า จี น ให้ นํ า้ ไหลลงเร็ วขึน้ แล้ ว ให้ แ ม่นํ า้ ท่า จี น ลดลง เลิ ก ใช้ เครื่ องสูบนํา้ นํา้ ก็จะลงทันที แต่ถามว่ าต้ องสูบไหม ก็ไอ้ เรื อพัน กว่าลําเขากลับไปตังแต่ ้ วนั แรกแล้ ว เพราะว่าถ้ าลําไหนไม่มา เขา ไม่ต่อทะเบียนเรื อให้ แล้ วมีกติกาว่าลําหนึ่งได้ นํ ้ามัน ๒๐๐ ลิตร พอทุกคนกลับหมด ได้ นํา้ มัน แต่ที่นี่ไม่กลับ แต่มีเงินเดือน ๗-๘ แสน แต่ดันตลอดเวลา ถามว่าทําไมเขาไม่มาสนับสนุนอย่างนี ้ เป็ นการสร้ างภาพในสถานการณ์ อ ย่ างนี ห้ รื อ เปล่า อัน นี ก้ ็ เ ป็ น ปั จจัยเหมือนกันนะครับว่าทําไมไม่ทําอย่างนัน้ เพราะคุณไปสร้ าง กติกาอะไรให้ เขาเยอะแยะไปหมด แล้ ววันนีม้ ีเครื่ องดันนะ เป็ น เครื่ อ งแบบที่ต้อ งใช้ ม อเตอร์ ไฟฟ้า เอาเรื อมาแบบเก่ าไม่มีแล้ ว เพราะเราไม่มีกําลังจะทํา แต่ถ้าเราจะให้ แม่นํ ้าฝั่ งตะวันตกลดเร็ ว ขึ ้น ลําพังใช้ เครื่ องสูบอย่างเดียวกับแม่นํ ้าท่าจีนลด แต่ผมว่าแม่ นํ า้ ท่ า จี น มี โ อกาสจะลดเร็ ว กว่ า ทั น ปี ใหม่ แต่ ถ้ ารอเครื่ อ ง พญานาคไม่มีปาฏิหาริ ย์อะไรเลย เพราะนํ ้าไม่ออกไป มันอยู่ในท่อ อย่างเดียว


วันนี ้ผมไปนัง่ ดูงบประมาณของกรรมาธิการ ผมถูกอุปโลกน์ ให้ ดเู รื่ องการจัดการนํ ้า ปรากฏเรามีงบที่ดเู รื่ องนํ ้า โดยเฉพาะกรม ชลประทานประมาณ ๔๓,๐๐๐ ล้ านบาท งบของกรมนํ ้า ๕,๐๘๘ ล้ านบาท ถามว่าคุณแปรญัตติงบประมาณมาแล้ ว นํ ้าท่วมปี นี ้ยัง ไม่บอกงบที่จะนําไปแก้ ไขปั ญหาสถานการณ์นํ ้าท่วมด้ วย เขาบอก ว่าเนื่องด้ วย สส. แปรญัตติมาแล้ ว สว. ไม่มีสิทธิ์ตดั ไม่มีสิทธิ์เพิ่ม มีอย่างเดียวคือพูด comment ไว้ เท่านันเอง ้ แล้ วค่อยมาตังงบกั ้ น ใหม่ วันนี ้ตังงบใหม่ ้ ทําอะไรรู้ไหม ถมถนนอีก อีกอันคือสร้ างประตู ระบายนํ ้าอีกแล้ ว แล้ วตกลงมีที่แก้ ไขปั ญหานํ ้าที่จะมาปี หน้ าไหม ไม่มี ตอนนี ้มีอย่างเดียวกับอาจารย์ศรี ศกั รคือ พยายามซื ้อเรื อแล้ ว ก็ลอยไว้ อีกอันหนึง่ คือผมคิดว่าคอนโดฯ คนจองเยอะมากนะครับ อาจารย์ คือคิดว่าจะหลีกหนีจากหมูบ่ ้ านจัดสรรไปอยู่คอนโดฯ อีก แบบหนึ่งคือหนีจากกรุ งเทพฯ ไปอยู่ต่างจังหวัด ผมเองก็ตงใจจะ ั้ ไปต่างจังหวัดเหมือนกัน บางคนอาจไปอยู่เมืองใหม่ที่นครนายก ในโซนที่นํา้ ไม่ท่วม แต่ไม่แน่ใจว่าต่อไปนํา้ ท่วมจะกว้ างมากขึน้ หรื อเปล่า


ถ้ าถามว่าทางออก ทางรอด ผมคิดว่าในช่วงที่สถานการณ์ นํา้ ท่วม ผมมีเพื่อนเป็ นนายก อบต. มีเพื่อนเป็ นเครื อข่าย อย่าง เพื่อนผมคนหนึ่งเป็ นนายก อบต. อยู่ที่ศาลายา นํ ้าท่วมได้ สามวัน เขาบอกว่าชาวบ้ านไม่ไปเนื่องจากชาวบ้ านเป็ นคนถิ่นเดิม ไม่ไป หรอก แต่นํ ้าไม่มีกิน เขาถามว่าจะทําอย่างไร ผมโทร.ไปหาเพื่อนที่ อยู่แม่กลอง จ.สมุทรสาคราม เนื่องจากเขาอยู่ที่หอการค้ า แล้ วมี บริ จาคนํ ้าทุกวัน ก็เรี ยกรถสิบล้ อมาเลย บอกว่าขอนํ ้าสักสองร้ อย แพค มาแจกที่นี่หน่อย แล้ วอีกสองวันบอกว่าต้ องการเรื อ เพราะ ไม่มีเรื อพายไปแจกของ โทร.ไปเครื อข่ายที่เขาบริ จาคเรื อ ก็เอาเรื อ มาให้ วันนี ้ที่อยู่ได้ จากเครื อข่ายแบบนี ้ทัง้ หมดเลยนะ ก็ไม่ถึงกับ จะเรี ย กว่ า เป็ นชุ ม ชนเข้ มแข็ ง แต่ ถ้ าท่ า นนายก อบต. ไม่ มี เครื อ ข่ า ���ที่ ทํ า งานกั บ องค์ ก รชุ ม ชน ถ้ า ผมไม่ มี เ ครื อ ข่ า ยที่ จ ะ ทํ า งานกั บ พี่ น้ องตามลุ่ ม นํ า้ ใครจะมาแจกของเรา ถ้ าไม่ ไ ด้ เครื อข่ายอย่างนี ้รอรัฐบาล ถามว่าทําไมไม่ทํา เขาบอกว่าไม่มีมติ ครม. ให้ ทํา อย่างมติ ครม.ที่เขาชีแ้ จงมาเป็ นอาทิตย์ ๆ แต่ไม่มี เรื่ องให้ สํารวจว่า ผมยกตัวอย่างแถวบางใหญ่ที่ถกู นํ ้าท่วมทังหมด ้


ที่นนทบุรี สํารวจว่าในตําบลนีม้ ีคนอยู่กี่คน ย้ ายออกไปอยู่ข้าง นอกกี่คน ศูนย์อพยพตังได้ ้ เมื่องบหมดก็ปิดศูนย์ แต่มีศนู ย์อพยพ ราชการเข้ าไปช่วยนะ แจ้ งมาว่ามีคนกี่คน ผมถามคนที่เป็ นองค์กร ปกครองส่วนท้ องถิ่น ไม่เชื่อลองถามท่านนายก อบต. ดูว่าเขาสัง่ ให้ สํารวจไหม มหาดไทยไม่เคยสัง่ เลย ว่าใครช่วยตัวเองได้ กี่คน ต้ องแจกของกี่คน แล้ วไปอยู่ในศูนย์กี่คน ไม่ร้ ูข้อมูลเหล่านี ้เลย แต่ เก็ บ ทรายกี่ ตัว รู้ โรงเรี ย นยัง ไม่ไ ด้ ทัน เปิ ดรู้ เลยว่ า งบประมาณ หนังสือหายไปกี่เล่ม รู้แล้ ว แต่วา่ อย่างอื่นยังไม่ร้ ู อย่างลูกผมเรี ยน ป.๕ ป.๖ นํา้ ท่วมบ้ านผม วันที่ ๒๐ วันที่ ๒๓ อยู่ต่างจังหวัด ผมให้ เข้ าโรงเรี ยนเลย ผมถือว่าหลักสูตรเป็ น หลักสูตรเดียวกันทังหมด ้ ผมก็ให้ สมั ภาษณ์ไปหลายครัง้ ว่าทําไม รัฐมนตรี กระทรวงศึกษาธิการ ปรากฏว่าไม่เกิน ๑ อาทิตย์ รู้เลยว่า จะต้ อ งซ่ อ มโรงเรี ย นกี่ ห ลัง ตัง้ งบประมาณเรี ย บร้ อย แต่ เ รื่ อ ง การศึกษาเด็กทําไมไม่คิด ผมถามว่าจะให้ ความหวังกับสิ่งเหล่านี ้ หรื อเปล่า ผมคิดว่าถ้ าไม่พึ่งพาตนเองกับเครื อข่ายที่มี กับคิดถึง พื ้นฐานของคนที่เคยอยู่กับนํ ้า เช่นว่าก่อนหน้ านี ้ที่นํ ้าจะท่วมเคย


จัด เวที ที่ อ ยุธ ยา สิ ง ห์ บุรี คนพวกนัน้ เขาเคยถูก นํ า้ ท่ ว ม เขามี บทเรี ยนแล้ ว รู้วา่ ตรงไหนสมควรมีเรื อกี่ลํา ปี นี ้คนลพบุรีถึงนํ ้าท่วม ประตูระบายนํ ้าบางโฉมศรี จะพัง แต่เขาเดือดร้ อนน้ อยกว่า เพราะ เขาเพิ่งเจอเมื่อปี ที่แล้ ว เขามีแผนว่าจะย้ ายไปอยู่ตรงไหน มีเรื อกี่ ลํา นี่คือแผนของชุมชนที่อยู่กบั นํ ้า เขาต้ องทําแผนแบบนี ้ ผมว่าต่อไปมีหลายหน่วยงานที่ไปสนับสนุนแต่ละตําบลแต่ ละชุมชนให้ ทําแผนแบบนี ้ เพื่อ ช่ว ยตัว เอง แต่คนที่ ช่ว ยตัว เอง ไม่ได้ คือคนที่อยู่ที่หมู่บ้านจัดสรร อย่างเพื่อนบ้ านเพิ่งมาคุยกัน เมื่อตอนที่นํา้ มันกํ าลังจะมานะ เราไม่ได้ ข้อมูลจากราชการเลย ชาวบ้ านก็คิดว่าผมเป็ นผู้จดั การนํ ้า คือว่าผมไปออกสื่อบ่อย ผมก็ บอกว่าผมบอกได้ แต่ต้องวิ่งไปดูประตูก่อนนะว่ามันจะพังหรื อ เปล่า เพื่อนก็โทร.บอกว่าประตูพงั ชาวบ้ านก็ถามผมว่าประตูพงั แล้ วบ้ านป้าล่ะ ผมก็บอกว่าให้ เก็บของชันหนึ ้ ง่ ผมก็บอกในซอยว่า ให้ เ ก็ บ ของขึ น้ จากชัน้ หนึ่ ง เขาก็ บ อกว่ า ไม่ ท่ ว มหรอก เมื่ อ ปี ๒๕๓๘ ไม่ถึงเข่าเลย ไม่เข้ า ไม่ท่วมหรอก ผมบอกว่านํ ้ามันล้ อม สามด้ า นเลยนะ หมู่บ้ า นเราน่ ะ แต่ ห มู่ บ้ า นของเรา สจ. เป็ น


เจ้ าของ เขาล้ อมกระสอบทรายไว้ หมดแล้ ว ไม่ท่วม ๆ ผมเลยบอก ว่ามาช่วยผมยกตู้เย็นขึน้ ชัน้ สองก่อนดีกว่า ที่รัฐบาลประกาศไว้ ๕๐ ซม. คุณยกของขึ ้นเลย ๑.๕ เมตร ปรากฏว่าบ้ านผมท่วม ๑.๔ เมตรได้ ทัง้ หมู่บ้านมีหนึ่งพันกว่าหลัง เหลืออยู่ไม่ถึง ๒๐ บ้ าน หลังนํ ้าท่วม ข้ อมูลที่เราได้ ต้องคอยตรวจสอบข้ อมูลนะ ผมถามว่าทําไม คนจึงไปออกันที่ป ระตูนํา้ เพราะต้ องเชื่ อตัวเอง ไม่เชื่ อข่าวสาร อะไรเลย ถ้ าอยากรู้ต้องไปดูเอง แล้ วก็ไปอออยู่ที่ประตูนํ ้า ถามว่า มาทําไม เขาบอกกันว่า อยากมาดูด้วยตัวเองว่าจะพังตอนไหน จะได้ วิ่ง กลับไปบ้ าน ไปขนของทัน อย่า งนี เ้ ห็นว่ากระบวนการ สื่อสารยังไม่ถึงประชาชน อย่างเมื่อกี ้ท่านนายก อบต. ได้ กล่าวถึง สื่ อ บางท่ า น คื อ วั น นี ห้ ลายที่ ยั ง ไม่ แ ห้ งนะ แม้ แต่ วั น ที่ นายกรัฐมนตรี ไปบอกว่านครสวรรค์แห้ ง ผมก็รีบโทร.ไปหาคนที่ นครสวรรค์ รู้ ว่าที่แห้ งเพราะว่าเขาสูบออก เขาเอาบิ๊กแบ๊ กไปกัน้ ตรงคั น ที่ พั ง ไปร้ อยกว่ า เมตรแล้ วก็ สู บ นํ า้ ออก ส่ ว นแม่ นํ า้ เจ้ าพระยาสูงกว่าคันอยู่สองเมตรกว่า ไม่ได้ บอกว่านํ ้าเจ้ าพระยา


มันลดนะ ที่เขาเข้ าไปอยู่บ้านได้ นายกฯ ก็เลยแนะนําให้ ที่อื่นทํา โดยไปกู้เ ทศบาลตนเอง แต่ ใ นบางที่ ก็ ท่ ว มแบบไม่ ร้ ู ว่า จะช่ ว ย อย่างไร ฉะนันผมว่ ้ าบางทีสื่อก็สื่อไม่หมด นี่ก็เป็ นประเภทหนึ่ง เวลา ที่สื่อเป็ นเจ้ าของหรื อเป็ นผู้บริ จาคเสียเอง อันนี ้จะแย่ และไม่คิดว่า ตนเองเป็ นสื่อเดียวที่ทํา แต่พอสื่ออื่นที่กระจายเข้ าไปไม่ได้ ไปทํา ข่าวเขา บางคนไม่ได้ อยากเป็ นข่าวนะ แต่คนที่ช่วยคนอื่นไม่ใช่แค่ ทีวีช่องเดียว หน้ าที่สื่อคือไปทําข่าวอย่างนี ้ให้ แล้ วเวลารายงานที่ น่าแปลกที่ สุด คือ เอาภาพเก่ า มารายงาน จุดนี น้ ํ า้ มัน แห้ ง แล้ ว ชาวบ้ านก็ จําจุดได้ แต่ทําไมนํา้ ยังท่วมรถอยู่เลย เพราะเขาเอา ภาพเก่าเมื่ออาทิตย์ที่แล้ วมาฉาย ซึง่ ไม่ลงทุนเลยที่จะไปถ่ายภาพ ใหม่ในจุดรายงานว่านํ ้ามันแห้ ง แล้ วคนดูจะงงไหม ท่านอยู่ที่บ้าน อย่างบ้ านผมอยู่ที่ซอยวัดลาดปลาดุก บางใหญ่ ผ่านมาเมื่อวาน ฝุ่ นตลบ แต่ทําไมทางรายการทีวียงั มีนํ ้าอยู่ตงครึ ั ้ ่งรถ หมายความ ว่าไปเอาภาพเก่ามาออกหรื อเปล่า อันนี ้ผมว่าแม้ แต่สื่อเองก็ต้อง ตรวจสอบเลยนะครับอาจารย์ ผมว่าลําบากที่จะให้ เรากลับมา มี


อย่างเดียวตอนนี ้คือพลังของคนที่จะมาช่วยกัน คือผมตรวจสอบ ไม่ใช่ เ พื่อ จะไปเอาความผิ ดจากรั ฐ แต่ผ มรู้ สึก ว่ารั ฐไม่ได้ สร้ าง กระบวนการไว้ วางใจให้ กบั เราที่จะมาบอกว่าโครงการนี ้จะทําได้ ผมยกตัวอย่างอาจารย์ อีกข้ อเดียว ตังกรรมการแก้ ้ ไขปั ญหา นํ ้าระดับชาติ ผมเคยอยู่กรรมการสี่ฝ่ายที่มาบตาพุด ถ้ าอยากจะมี มติอะไรออกมาต้ องฟั งประชาชนก่อน นี่เ ขาไม่ฟัง สัง่ คนมาสร้ าง คลองใหญ่ สร้ างแม่นํ ้าเจ้ าพระยาหนึ่ง เจ้ าพระยาสอง ผมถามว่า แล้ วประชาชนจะให้ ฟังตอนไหน ฟั งเมื่อสูตรออกมาเสร็ จ มีอย่าง เดียวคือไปค้ าน แต่ถ้าฟั งตอนที่ยังไม่ มีสูตรออกมาเสร็ จมีอย่าง เดียวคือประชุม แต่ตอนนี เ้ ขาประชุมกันตอนไหนเราไม่ร้ ู เขา... ออกมาเป็ นสูตรสําเร็จมาแล้ ว แล้ วในกระบวนการเหล่านี ้ไม่มีภาค ประชาชนมีสว่ นร่วมเลย เอาแต่นกั เทคนิค นักการเงินการธนาคาร แล้ วก็ ที่ปรึ กษาบริ ษัทสร้ างเขื่อนเต็มไปหมด ไม่ค้ ุมเลยที่บริ ษัท เหล่านี ้จะมาทําโครงการการก่อสร้ าง วันนีผ้ มยืนยันว่าโครงการก่อสร้ างไม่ใช่ตวั ที่แก้ ไขปั ญหาได้ นะครับ อีกอันหนึ่งเขื่อนแก่งเสือเต้ น ถึงจะสร้ างเขื่อนแก่งเสือเต้ น


หรื อ เขื่ อ นอื่ น ๆ นะ แล้ ว นํ า้ ลงมาถึ ง ข้ า งล่ า ง ไอ้ ค ลองที่ เ ป็ นตัว ระบายนํา้ โดนบุก รุ ก โดยนายทุนให้ คลองจาก ๑๐๐ เมตรเหลือ ๒๐ เมตร ไม่มีทางระบายนํา้ ได้ ปั ญหานํา้ ท่วมก็ไม่ได้ แก้ ถ้ าจะ ถามว่าปั ญหานํ ้าท่วมจะแก้ อย่างไร การอนุรักษ์ แม่นํ ้าคูคลองต้ อง มี ตามจริ งแล้ วมีวนั อนุรักษ์ คคู ลองแห่งชาติ ต้ องเปิ ดทางนํ ้า วันนี ้ เวลาเปิ ดทางนํ ้าพระราม ๒ ผมไปเจอ ผมถามว่าคนที่รุกคลองคือ ใคร บอกว่าเป็ นอดีตผู้ว่าราชการจังหวัด พวก กทม. ไม่กล้ ารื อ้ เพราะเคยเป็ นรองผู้ว่าฯ ถามว่าใครมารื อ้ ชาวบ้ านก็ไม่กล้ าชี ้ เรา บอกอย่างนันให้ ้ รถทหารมาเลย มาขุดเลย เพราะมันเป็ นอย่างนี ้ ทังหมด ้ แล้ วคลองใหญ่ถกู บุกรุ ก ขวางทางนํ ้า วันนี ้ไปทุกที่เราจะ เจอเหตุการณ์อย่างนี ้ วาระที่จะต้ องทําผมว่า ๑) เปิ ดทางนํ ้าให้ นํ ้า ไหลตามระบบธรรมชาติ อันนี ้ผมว่าเป็ นทางหนึ่ง ๒) เรามีระบบที่ นํา้ ผ่าน แต่เราบุกรุ กตัง้ สถานที่ราชการ หาที่อื่นไม่ได้ ก็เอาพืน้ ที่ สาธารณะ ก็สร้ างมัน สร้ างมหาวิทยาลัย สร้ างศาลากลาง อย่าง ศาลากลางแห่งใหม่ที่ จ. บึงกาฬ นี่ ก็สร้ างในหนองนํา้ นะครับ ที่ อื่นมีเยอะแยะไปหมด แต่สร้ างในหนองนํ ้า แล้ วมหาวิทยาลัยบาง


ที่ ถามว่าทําไมนํ ้าเข้ า เช่น ทุ่งกะโล่ อุตรดิตถ์ นํ ้าเข้ าไม่ได้ เพราะ ไปสร้ างมหาวิทยาลัยไว้ แล้ วจะมีประมาณกว่า ๒๐ หน่วยงาน ราชการไปสร้ างอยู่ใ นหนอง เนื อ้ ที่ ๗,๐๐๐ กว่าไร่ แต่ใช้ ไปสัก ๔,๕๐๐ ไร่ ปั จจุบนั ทําเป็ นคันดินล้ อมรอบนํ ้าก็เข้ าไม่ได้ แต่ถ้านํ ้า เข้ าไปในนี ้จะมีนํ ้าเก็บอยู่ถึงประมาณเกือบ ๒๐ ล้ าน ลบ.ม. ก็จะ กระจายไปทัว่ ในเนื ้อที่ขนาดนี ้ ทุก วัน นี เ้ รามี ร ะบบหนองนํ า้ ที่ สูญ เสี ย สภาพไปมาก เรามี พื ้นที่รับนํ ้าแบบนี ้กว่า ๓๖,๐๐๐ ตร.กม. นะ ถ้ านํ ้าสูง ๑ เมตร จุนํ ้า ได้ หนึ่งล้ าน ถ้ าสามหมื่นกว่า ตร.กม. ก็จุนํ ้าได้ สามหมื่นกว่าล้ าน ถ้ าเอาแค่ครึ่งเดียว นํ ้ากว่าหนึ่งหมื่นกว่าล้ านจะเข้ าไปอยู่ในหนอง นํ ้าพวกนี ้ได้ ตอนนี ้หายไปเกือบหมดแล้ ว เพราะเราใช้ ประโยชน์ไม่ เป็ น เรามีพืน้ ที่หนอง แต่เราไปสร้ างอุตสาหกรรม สร้ างหมู่บ้าน จัดสรร ซึง่ ไม่สมควรสร้ างหมู่บ้านจัดสรร เวลาท่านนัง่ เครื่ องบินไป ดอนเมือง เวลาเครื่ องจะลงจากธรรมกายมานะ นัน่ คือรังสิตหมด เป็ นหมู่บ้านจัดสรรทังแปลง ้ มันเกิดอะไรขึ ้น วันนี ้ถ้ ารื อ้ กลับไปนะ คงรื อ้ ได้ แต่มีวิธีหนึ่งคือต้ องรื อ้ แม่นํ ้าคูคลองส่วนหนึ่งให้ กลับคืน


มา และจั ด การเรื่ องการออกเอกสารสิ ท ธิ์ ที่ ไ ปบุ ก รุ ก พื น้ ที่ สาธารณะ ที่เหลือผมเห็นด้ วยกับท่านนายก อบต. ณัฐวัฒน์ ว่า เราต้ องช่วยตัวเองมากขึ ้น ก็ลองกลับเข้ ามานัง่ คุยในชุมชนว่าจะ ช่วยกันอย่า งไร แล้ ว ก็ ห่ว งแต่ก รุ งเทพมหานครที่อาจจะไม่เป็ น ชุมชนอีกแล้ ว มีอย่างเดียวคือต้ องไปพึ่งพาคอนโดฯ แถวชะอํา แถวหัวหิน อันนีแ้ บบชั่วคราว ปี หนึ่งวิ่งทีหนึ่ง ผมว่ามันก็ไม่ไหว เหมือนกันนะ ถ้ าจะป้องกันอย่างนี ้ไปตลอด ผมว่ามันจะหนักบาง จุดที่ไม่สามารถป้องกันได้ แล้ วเราก็ไม่อยากให้ มีโครงสร้ างที่สร้ าง แล้ วมันได้ เพียงแค่ระยะหนึ่ง แต่ระยะยาวมันไม่ได้ แก้ ปัญหา แล้ ว ปรากฏการณ์ อย่างนีผ้ มว่ามันจะเกิ ดเยอะขึน้ นะ เขาบอกว่า ๔ ชัว่ โมง นํ ้าท่วมอําเภอบางอําเภอ ฝนตกนํ ้าไม่สมควรท่วมนะ ที่ อ. เกาะสมุย เพราะเราสร้ างถนนรอบเกาะ มันก็ติดถนน อ.หัวหิน อ. ชะอํา ไม่ควรท่วมแต่ก็ท่วมหมด ต่อไปแม้ แต่มหาชัยก็จะท่วมนะ เพราะเราสร้ างถนนสูงกว่านํา้ ที่จะไหลลง เป็ นสิ่งที่ผมเห็นว่าเรา เห็นได้ ผมพูดมาตังนานแล้ ้ ว ตอนนํ ้าท่วมปี ๒๕๓๘ มีการศึกษา เรื่ องถนนเป็ นตัวขวางทางนํ ้า แต่เมื่อศึกษาเสร็ จไม่มีใครไปรื อ้ ถนน


หรื อสร้ างสะพานให้ เลย อันนีผ้ มว่ามันก็มีแต่ข้อมูล แต่ไม่มีการ นําไปสู่การปฏิบตั ิ รัฐบาลมองหรื อตังงบประมาณ ้ ก็ตงแบบเดิ ั้ ม ตามภารกิจเดิมก็จบกัน

คุณสุดารา สุจฉายา เมื่อฟั งแล้ วนะคะ เราคงจะต้ องกลับมาช่วยตัวเราเองแน่นอน เพราะฟั งดูแล้ วโครงสร้ างต่างๆ ในสิ่งที่คณ ุ หาญณรงค์พดู มีการ คุยกันมาแล้ วนับครัง้ ไม่ถ้วน ไม่ใช่เฉพาะครัง้ นี ้เท่านัน้ แล้ วเราก็วน กลับไปในการแก้ ปัญหาที่จดุ เดิมๆ อยู่ตลอดเวลา แต่ก็ไม่สามารถ แก้ ได้ น ะคะ ซึ่ ง ทํ า แล้ ว กลายเป็ นว่ า ความหวัง ในการที่ จ ะอยู่ ร่ วมกับนํา้ ต้ องพึ่งตัวเองจริ งๆ คราวนีเ้ ราจะทําอย่างไรกันดี ใน ลักษณะที่เมื่อพึ่งตัวเองได้ โดยเฉพาะต่างจังหวัดอาจจะดี การที่ จะสร้ างกลุ่ม สร้ างเครื อ ข่ า ยจากคนเมื อ ง คนเมื อ งจะต้ อ งทํ า อย่างไรดีคะ โดยเฉพาะคนที่อยู่ตามหัวเมืองต่างๆ ตามเมืองต่างๆ แทบที่จะไม่มีชมุ ชน กรุงเทพฯ ชุมชนที่พดู ๆ กันนี ้เป็ นชุมชนในเขต การปกครอง แต่ มัน ไม่ มี ก ารรวมตัว กัน เข้ ม แข็ ง จริ ง ๆ ทุก วัน นี ้


ปั ญหาที่รวมตัวกันได้ เป็ นการรวมตัวของชุมชนที่ได้ รับผลกระทบ ที่ต้องไปต่อสู้เรื่ องที่ทํากิน เรื่ องการถูกตัดถนนหนทางอะไรอย่างนี ้ แต่ถ้าเป็ นชุมชนบ้ านจัดสรรยิ่งแล้ วใหญ่ ช่วยตัวเองไม่ได้ เลย ครัง้ นี ช้ ุม ชนบ้ า นจัด สรรช่ ว ยตัว เองไม่ ไ ด้ ทุก คนจะต้ อ งหนี มัน จะ เป็ นไปได้ อย่ างไรที่ จะต้ องหนี ไปเรื่ อยๆ มัน สามารถทํา อะไรได้ หรื อไม่ คนในเมืองสามารถที่จะรวมตัวกลับมาได้ ไหม หรื อมันไม่มี ทางเลย จะต้ องวิ่งรอกออกไปเวลาเจอเหตุการณ์ หรื อจริ งๆ แล้ ว เราควรจะอพยพมันออกไปทังหมด ้ แล้ วปล่อยให้ พื ้นที่ที่จริ งๆ แล้ ว เป็ นพื ้นที่ที่เป็ นที่ราบลุม่ อยู่แล้ ว มันเป็ นพื ้นที่รับนํ ้าของมันไป คือจริ งๆ ก็อยากจะให้ ทุกคนได้ พูด เพราะเราก็อยู่ในชะตา กรรมเดียวกัน เราน่าจะลองมาหาหนทางอย่างที่ท่านวิทยากรทัง้ สามท่านพูด มันเป็ นแนวทางให้ เห็นว่ามันเป็ นอย่างไร แต่การที่จะ หาแนวทางแก้ ไขมันคงต้ องร่ วมกันจริ งๆ ว่าเราต้ องทําอย่ างไร อย่างทางของท่านนายก อบต. ท่านก็มีวิธีการของท่าน อาจจะ เป็ นบทเรี ย นที่ เ อามาปรั บ ใช้ แต่ ว่ า ในแต่ ล ะพื น้ ที่ ก็ มี ค วาม แตกต่างกัน โดยเฉพาะคนในเมืองที่ตอนนีก้ ารแก้ ไขปั ญหาเป็ น


การรวมศูนย์จริ ง กทม.ให้ ฟัง กทม. แต่อย่างเดียว เราไม่สามารถที่ จะจัดการหรื อรู้ ได้ เลย แล้ วก็กลายเป็ นปั ญหาว่าทุกวันนี ้ในแต่ละ พื ้นที่ต้องมาทะเลาะเบาะแว้ งในเรื่ องของนํา้ เวลาที่เกิดนํา้ ท่วม แล้ วมีการทะเลาะกัน เพราะไม่มีใครรู้จริ งในเรื่ องอะไรทังสิ ้ ้น ด้ านหนึ่งก็คงอยากเปิ ดเวทีในการแลกเปลี่ยน ซึง่ วิทยากรทัง้ สามท่ า นก็ อ าจจะเพิ่ ม เติ ม หรื อ ว่ า พู ด คุ ย กั น เพื่ อ ที่ จ ะมาหา แนวทางหรื อว่าหาวิธีการที่จะอยู่กบั นํ ้าให้ ได้ พื ้นที่ที่เป็ นที่ราบลุ่ม นํ ้า เมื่อเรามาสร้ างบ้ านสร้ างเมืองอยู่ที่นี่แล้ ว เราจะทําอย่างไร

ผู้ร่วมฟั งเสวนา


ผม...เกรี ยงไกร ก็กรณี ที่ทางรั ฐบาลหรื อว่า ศปภ. ไปเที่ยว กําหนดบอกว่า ทุกคนต้ องอพยพอย่างเดียว ผมว่ามันจะปั ญญา อ่ อ นหรื อ เปล่ า คื อ ควรจะกํ า หนดนะครั บ ว่ า ชุม ชนไหนที่ เ ขา สามารถที่จะช่วยเหลือตนเองได้ ก็ให้ เขาช่วยเหลือตนเองไป ใช่ ไหมฮะ จากบางชุมชนที่ช่วยเหลือตนเองไม่ได้ ก็มาศูนย์อพยพที่ ทางราชการกําหนดไว้ บางชุมชนหรื อว่าบางครอบครัวเขาอาจจะ สามารถอยู่ของเขาได้ ก็ให้ เขาอยู่ คือ เขาอาจจะมีการเตรี ยมการ อะไรต่างๆ ไว้ ว่าเขามีบ้านชันสอง ้ ข้ าวปลาอาหารนํ ้าดื่ม เรื อก็มี พร้ อมแล้ ว เขาสามารถจะอยู่ได้ อาจจะในระดับปั จเจกก็ได้ บ้ าน เขาสามารถอยู่ได้ หน่วยราชการหรื อ อบต. ไปสํารวจดูว่าในถิ่น ของเขามีบ้านไหนที่อยู่เองได้ แล้ วเราอาจจะไปช่วยส่งปั จจัยให้ อาทิตย์ละครัง้ อีกอันหนึง่ คือมันมีตวั อย่างชุมชนคลองมหาสวัสดิ์ เขาอยู่กนั ได้ คือชุมชนเขาเข้ มแข็งไง คนมารวมกันแล้ วก็อยู่กนั ได้ มารวมกัน ในจุดนี ้ มีข้าวปลาอาหาร คนไหนจะคลอดลูกเขาก็มีเรื อ สามารถ พาไปส่งสถานพยาบาลอะไรต่างๆ ได้ ชาวบ้ านคนไหนมีข้าวปลา


อาหารก็เอามารวม มีหน่วยครัว มาช่วยกันทํา แจกจ่ายกันไป อัน นี ้รัฐบาลก็เพียงแต่���อยสนับสนุนเขาก็พอ อย่างชุมชนคลองมหา สวั ส ดิ์ นี อ้ ยู่ ไ ด้ แล้ วฉั น จะสนั บ สนุ น นํ า้ งบประมาณ อาหาร เครื่ องดื่มอะไรต่างๆ มาให้ แล้ วก็ดวู ่าชุมชนชาวคลองมหาสวัสดิ์ อยู่ได้ อยู่ได้ เพราะอะไร แล้ วเผยแพร่ ไปทุกจังหวัดว่าเราสามารถ ทําได้ ไหม ถ้ าได้ ต่อไปปี อื่นเราก็ทําเลย รัฐบาลเพียงแต่ว่าควรดูก็ พอ ไม่ใช่กําหนดให้ อพยพทัง้ เขต ทัง้ จังหวัด แล้ วดูแลไหวไหม เหมือนไปคิดว่าเขาเป็ นชุมชนง่อยเปลี ้ยเสียขาไปทังหมด ้ เลยต้ อง พึง่ รัฐบาล แต่พอพึ่งรัฐจริ งๆ รัฐบาลก็ช่วยเขาไม่ไหว จึงต้ องทําให้ ชุมชนเข้ มแข็ง นอกจากเป็ นบางราย บางชุมชน ภาระจะได้ ไม่ หนักด้ วย ขอบคุณครับ


ผู้ร่วมฟั งเสวนา

จากสุ พ รรณบุ รี ผมเคยรั บ ราชการอยู่ ที่ เ ทศบาลเมื อ ง สุพรรณบุรี เราเคยพยายามที่จะป้องกันเรื่ องนํา้ ไม่ให้ เข้ าในเขต เทศบาล แต่ปัจจุบนั เขตเทศบาลโชคดีที่ไม่สร้ างสิ่งขวางทางนํ ้า ปี นี ้ตังแต่ ้ เดือนมิถนุ ายน นายกเทศมนตรี เข้ าก็จ้างนักโทษไปลอกท่อ นํา้ ในเขตเทศบาลเมืองสุพรรณบุรี พอเดือนกรกฎาคมก็สูบนํ า้ ออก นํ า้ ที่ อ ยู่ใ นท่ อ ที่ ช าวบ้ า นเขาใช้ อ ยู่ เราก็ คิ ด ถึ ง กรุ ง เทพฯ เหมือนกันว่าปิ ดท่อระบายนํ า้ ไม่ได้ ที่นํา้ ท่วมก็ เ พราะว่าปิ ดท่อ ระบายนํ า้ ไม่ได้ ถ้ ากรุ งเทพฯ สามารถปิ ดท่อระบายนํา้ ได้ อย่าง


สุพรรณบุรี ก็สามารถที่จะสูบนํ ้าออกโดยที่นํ ้าไม่ท่วมในเขต ที่ปิด ไม่ได้ เพราะอะไร เพราะว่านํ ้าที่ใช้ แต่ละวันลงมาเท่าไหร่ เราต้ อง ต่อสู้กบั นํ ้าที่เราใช้ อยู่ด้วย เราปล่อยลงไปทุกวันๆ ก็ต้องเป็ นภาระ ที่จะสูบนํ ้าพวกนี ้ออก ผมก็ติดตามดูสภาพอากาศ ผมก็ห่วงเรื่ องพายุเข้ า แล้ วก็ฟัง ข่าวแม่นํา้ บางขาม เมื่อเดือนมิถุนายน เดือนกรกฎาคม นํา้ เสีย ปลาตาย ไม่มีนํ ้าไหลไปเลย แล้ วฟั งดูเขาบอกว่ าประตูระบายนํ ้า บางโฉมศรี กนไว้ ั ้ ได้ ๕ เมตร ๖ เมตรแล้ ว ท่านไม่ร้ ู ว่านํ ้ามีนํ ้าหนัก นํ ้าลูกบาศก์เมตรมีหนึ่งพันกิโลกรัม เมื่อถูกกันไว้ มากๆ มันก็จะพัง ลงมา พอประตู นํ า้ บางโฉมศรี พัง ผมไม่ ค่ อ ยรู้ จั ก สภาพภู มิ ประเทศบริ เวณนันเท่ ้ าไหร่ แต่ผมก็สงสัยว่าทําไมมันท่วมแต่บ้าน หมี่ กับ บ้ า นวุ้ง ในขณะเดีย วกัน ฝั่ ง ตะวัน ตก แม่นํ า้ น้ อ ยไม่มี นํ า้ สุพ รรณบุรี ใ นช่ ว งแรกไม่ มี นํ า้ เราสัง เกตในเขตเทศบาลเมื อ ง สุพรรณบุรี นํ ้าในแม่นํ ้าท่าจีนไหลแรงเมื่อไหร่ ไม่ท่วม แล้ วช่วงนัน้ นํ ้าก็ยงั ไหลแรงอยู่ ผมเข้ ากรุงเทพฯ รถไปทางบางเลน ผมก็ดีใจคิด ว่าบางเลนยังไม่ท่วม เพราะถ้ าบางเลนไม่ท่วม สุพรรณบุรีไม่ท่วม


เพราะถ้ า บางเลน นครชัย ศรี ท่ว มเมื่ อ ไหร่ สุพรรณก็ เ รี ย บร้ อย เพราะเมื่อนํา้ เข้ าไปอัดตรงนัน้ เมื่อไหร่ สุพรรณบุรีนํา้ ท่วม แต่ก็ แปลกนะ เพราะเขาบอกว่าประตูระบายนํ ้าพลเทพเปิ ดเพียง ๕๐ ซม. ตลอดปี ตลอดชาติก็เปิ ดเท่านัน้ อาจจะคนตัวเตี ้ยๆ ที่ว่ากลัว นํ ้าจะไปท่วมบึงฉวาก คลองส่งนํ ้าชลประทานมะขามเฒ่า -อู่ทอง ไม่มีนํ ้า เดี๋ยวนี ้ดอนเจดีย์ ไม่มีนํ ้ามา ในขณะที่ที่อื่นท่วม ผมว่านํา้ ท่วมคราวนีต้ ้ องโทษ สส. ลพบุรี รู้ กัน กันไม่ให้ นํา้ ท่วมทางสุพรรณบุรี นํ ้าก็เลยพังประตูระบายนํ ้าบางโฉมศรี บ่ามา ทางฝั่ งตะวันออกของแม่นํ ้าเจ้ าพระยา ไม่เคยเลยที่นํ ้าจะท่วมทาง ฝั่ งตะวันออกของแม่นํ ้าเจ้ าพระยา ประตูนํ ้าแห่ง หนึ่งที่เราไม่ค่อย พูดถึงกันคือประตูนํ ้าพระรามหก ไม่เคยมีใครพูดถึงว่านํ ้ามากนํ ้า น้ อยอย่างไร แล้ วผมก็ยงั มองอีกนะว่าเราจัดสรรนํ ้าไม่ถกู นะ ยังมัว ไปห่วงนํ ้าท่วมที่โน้ นที่นี่ มันก็จะเกิดกรณีอย่างนี ้ขึ ้นมาอีก นํ ้าท่วม ไร่ ท่วมนาผมพูดมาหลายครัง้ แล้ ว เมื่อมันผ่านมาแล้ วมันก็ผ่านไป ปี ต่อไปเราก็ ทํานาได้ แต่ถ้าเมื่อไหร่ เข้ าไปท่วมสวน อย่างน้ อย ที่สดุ ๕-๖ ปี กว่าที่จะฟื น้ ตัวได้ ควรจะให้ นํ ้าไปทางไหน ลงทุ่งหรื อ


ว่าจะเข้ าเมือง ก็ควรจะปล่อยให้ นํา้ ลงทุ่ง ผมขอเรี ยนว่านํา้ ท่วม ครัง้ นี ้ไม่ใช่ภยั ธรรมชาติ แต่เป็ นภัยที่มนุษย์สร้ างขึ ้น

ผู้ร่วมฟั งเสวนา

จากที่ฟังมาโดยตลอด ผมมองตลอดคือเรื่ องจะทําอย่างไรให้ เกิดชุมชนมากกว่า ที่จริ งเรื่ องนํ ้าเป็ นเรื่ องของธรรมชาติ นํ ้ายังไง มันก็ต้องมาตามภูมิศาสตร์ ที่มนั เป็ น ทําอย่างไรชุมชนถึงแข็งแกร่ ง ในมุมมองของผม มองว่าทําไมอุตสาหกรรมทําลายชุมชน คือเรา ไม่เคยคิดกันว่า อย่างที่ฟังมาตลอด ชุมชนจะเกิดขึน้ ได้ อย่างไร แล้ วทําไมอุตสาหกรรมจึงทําลายชุมชน บ้ านจัดสรรไม่มีชมุ ชนจริ ง


หรื อ สิ่งที่ผมเห็นอย่างหนึ่งคือ บ้ านจัดสรรที่ไม่มีชุมชน จะมีสิ่ง หนึง่ ที่เหมือนกันหมดคือไม่มีการแลกเปลี่ยน ชุมชนที่จะเป็ นชุมชน ได้ ต้ องมี ก ารแลกเปลี่ ย นระหว่ า งคนระหว่ า งบ้ าน ชุ ม ชน ต่า งจัง หวัด ที่ มี ก ารเคลื่ อ นย้ า ยคนเข้ า มาสู่ภ าคอุต สาหกรรมก็ เพราะชาวบ้ านเหล่ า นั น้ ปลู ก พื ช เหมื อ นๆ กั น อยู่ ใ นระบบ อุตสาหกรรมเหมือนๆ กัน ทังหมู ้ ่บ้านปลูกข้ าวก็ปลูกเหมือนๆ กัน ปลูกยาง ปลูกผักทังหมู ้ ่บ้าน ผลคือไม่เกิดการค้ าขายแลกเปลี่ยน ด้ วยกันเอง พึ่งพากัน เมื่อไม่มีการแลกเปลี่ยนกัน สภาพของการ เป็ นชุม ชนจะเปลี่ ย นเป็ นคู่แ ข่ ง มัน จึ ง ทํ า ให้ เ กิ ด ระบบปั จ เจก บุคคล ผมอยากให้ ท่านอาจารย์ ศรี ศกั รช่วยขยายว่ามุมมองของ ผมถูกต้ องหรื อไม่ครับ ขอบคุณครับ

ผู้ร่วมฟั งเสวนา ผมเป็ นคนจากที่ อื่ น ที่ไปอยู่สุพรรณบุรี ครั ง้ แรกสุดผมไปอยู่ใ น หมู่บ้านหนึ่ง ตอนนี ้สภาพในอดีตไม่เหลืออยู่แล้ ว คือบ้ า นผมเขา สร้ างแบบบ้ านไทยนะครับ คือ ชานบ้ านปิ ดทังหมด ้ ขึ ้นบันไดเดียว


ลงบันไดเดียว ตอนแรกก็ไม่ได้ สงสัยว่าทําไมเขาทําอย่างนี ้ คื อที่ บ้ านบางแม่ม่าย ผมไปที่บ้านจระเข้ สามพัน ผมเป็ นนักโบราณคดี สมัครเล่น เข้ าไปเห็นสภาพบ้ านอย่างนี ท้ ี่เหลือไม่กี่หลังแล้ ว เขา บอกว่าเมื่อก่อนทังหมู ้ ่บ้าน บ้ านจะเชื่อมกันหมด ขึ ้นบันไดเดียว ลงบันไดเดียว แล้ วมีเรื ออยู่ ก็แปลว่าเมื่อหน้ านํ ้าท่วม เขาก็อยู่กนั อย่างสบายโดยที่ไม่ต้องลงที่พื ้นดิน ผมยังไปทันที่บางลี่ บางลี่ พอหน้ านํ ้า ๔-๕ เดือน เราจะขนของจากชันล่ ้ างขึ ้นไปชันบน ้ บน เหล่าเต๊ ง แล้ วเดินไปเดินมาบนเหล่าเต๊ งขายของ คนที่จะมาซื ้อ ของมาจากต่างจังหวัด เขาก็พายเรื อมาซื ้อ แต่มาปั จจุบันนีเ้ มื่อ บ้ านแบบบังกะโลมันเกิดขึน้ บ้ านชันเดี ้ ยวมันเกิดขึ ้น คนก็แห่ขาย บ้ านไปหมด แล้ วมาสร้ างบ้ านแบบฝรั่งอยู่ชนเดี ั ้ ยว พอมารุ่ นหลัง เขาบอกว่า จะส่งเสริ มฟื น้ ฟูประเพณีตกั บาตรทางนํ ้า ผมก็ถามว่า บ้ านใครเดี๋ยวนี ้หันหน้ าลงแม่นํา้ บ้ าง ไม่มี เพราะเราใช้ ถนน เขต เทศบาลสุพรรณบุรีโชคดีที่ใช้ ถนนเลี่ยงเมือง เพราะนายบรรหาร เขาไปสร้ างถนนเลี่ยงเมืองไว้ เพื่อกันไม่ให้ นํ ้าไหลเข้ าเขตเทศบาล


สุพรรณบุรี แต่คนอยู่นอกเขตตอนนี ้ท่วมนะ ยังไม่แห้ ง ที่ท่วมก็ ท่วมอยู่ ที่ไม่มีนํ ้าทํานาก็มีอยู่

อ.ศรี ศักร วัลลิโภดม ผมขอตอบเรื่ องถนนเลี่ยงเมือง เวลานีท้ ี่ทําถนนผิดจากวิธี โบราณ โบราณเขาทําถนนอย่างที่หาญณรงค์พดู คือเขามีสะพาน ให้ นํ ้าออก คือสมัยก่อนผมอยู่อยุธยา ผมวิ่งไปวังน้ อย จากอยุธยา ไปวังน้ อย ถนนไปสิ ้นสุดที่นนั่ จากวังน้ อยผ่านสะพานนับไม่ถ้วน ตัว ถนนเป็ นตัว ชะลอนํ า้ กระจายนํ า้ เขาไม่ ไ ด้ กั น้ นํ า้ แต่ ไ ม่ มี สะพาน ก็กลายเป็ นเขื่อนไป สมัยโบราณใช้ ถนนเป็ นตัวชะลอนํ ้า กระจายนํ ้า แต่วนั นี ้ไม่ใช่ นี่คือปั ญหาที่เกิดขึ ้น สิ่งเหล่านี ้ผมเห็นที่ เวียดนาม ใครจะไปดูการแก้ ปัญหาบ้ านเมื องที่ตัง้ อยู่ใน Delta ต้ องไปดูที่เวียดนาม ตรงแถวๆ เลยโฮจิมินห์ออกมา มีถนน สังคม เขาอยู่กบั นํ ้า เขามีสะพาน แล้ วสะพานไปเชื่อมกับลํานํ ้า เพราะว่า แต่ก่อนในท้ องทุ่งมีลํารางนับไม่ถ้วนเลย พอคุณทําถนนผ่านท้ อง ทุ่ง คุณต้ องทําสะพาน เพื่อรักษาลําราง ชาวบ้ านเขาเข้ าใจ ทีนี ้


สมัยก่ อนคนเขารู้ พืน้ ที่ แต่เดี๋ย วนี ม้ ันตรั สรู้ คืออย่างท่านกํ านัน (นายก อบต.บางระกํา) เป็ นตัวอย่างของผู้บริ หารที่เป็ นคนท้ องถิ่น ทําให้ อบต. กลายเป็ นอันหนึ่งอันเดียวกับบ้ าน แต่ที่อื่นไม่ใช่ มัน แยกกันไปเลย แล้ วปั ญหาขณะนี ้ผมคิดว่าอย่างเมื่อกี ้ที่คณ ุ พูด คือ เราขาดความเป็ นชุมชน ชุมชนเป็ นองค์กรประชาสังคม ย้ อนไป ถึง ตอนที่ เราเคยเป็ นกรรมการ กปร. แล้ วเคยเสนอให้ กระจาย อํานาจสู่ อปท. (องค์ การปกครองส่วนท้ องถิ่ น)

อปท. ก็จะ

ประกอบด้ วย อบต. อะไรต่างๆ มันต้ องสร้ างองค์กรประชาสังคม คือ หมู่บ้าน แต่ไม่ใช่บ้านที่เป็ นเขตบริ หาร แต่เป็ นบ้ านที่มีวดั เป็ น ศูนย์กลาง เคยมีองค์กรแบบเดิมของเขาอยู่นะ เป็ นองค์กรประชา สัง คมที่ ต่อ รองกับ อปท. อีก ที ห นึ่ง กรรมการชุดนัน้ ไม่เ อา เอา เฉพาะการกระจายอํานาจสู่ อปท. มันก็จบสิ แล้ วตัวที่เป็ นองค์กร ประชาสัง คมนี ้ เป็ นฐานของชุม ชน เพราะว่า เขาอยู่ร่ วมกัน มี ความสัมพันธ์ทางสังคม อย่างเช่นกํานันเป็ นส่วนหนึ่งขององค์กร ประชาสังคม พ่อแม่ปยู่่ าตายายเขาอยู่มา อย่างคุณเป็ นเขยเข้ า บ้ าน คุณก็กลายเป็ นส่วนนัน้ ตรงนัน้ คือบ้ านเกิดของเขา ที่คุณ


รอดเพราะว่ามีสํานึกบ้ านเกิด ท่ามกลางความหลากหลายเรื่ อง ชาติ พัน ธุ์ ถ้ า อยู่จ นถึ ง ลูก หลาน มี ค วามรู้ สึก ว่ า จะต้ อ งอยู่ร อด ร่วมกัน เพราฉะนัน้ ลํานํา้ ต่างๆ นีเ้ ราต้ องดูแล ความฉิ บหายนี ม้ ัน เกิดขึ ้นสมัยคุณคึกฤทธิ์ที่ผนั เงินเข้ าไป เคยจะร่ วมมือกันทํา ก็ฉิบ หายหมด พอตอนหลังชาติชาย (นายชาติชาย ชุณหะวัณ) ก็เรื่ อง ที่ดิน เกิดฉิบหายนิยมเกิดขึ ้นทัว่ ราชอาณาจักร ตอนนี ้ก็เป็ นแบบ นี ้ มันเพิ่มพูนขึ ้นมา แล้ วหัวใจคือเราจะนําชุมชนกลับมาได้ อย่างไร แล้ วผมจะถามว่าชุมชนทําไมจําเป็ นต้ องมี เพราะเราเป็ นมนุษย์ ครับ มนุษย์เป็ นสัตว์สงั คม ต้ องอยู่รวมกันเป็ นกลุม่ เป็ นเหล่า จึงจะ อยู่รอด เพราะฉะนัน้ ชุมชนที่มันเป็ นประชาสังคม มันเป็ นพืน้ ที่ วัฒ นธรรม หมู่บ้ า นแต่ เ ดิ ม มี วัด เป็ นศูน ย์ ก ลาง วัดกับ บ้ า นชื่ อ เดียวกัน คนในเท่านันนะครั ้ บที่จะรู้วา่ ขอบเขตมันแค่ไหน ใครเป็ น ใคร แต่ไม่ใช่หน้ าของคนนอก แต่ปัจจุบนั นี ้เราจัดการโดยคนนอก เพราะฉะนันคนนอกที ้ ่จดั การโดยรัฐบาล จึงมีเขตพื ้นที่การบริ หาร หมู่ ๑ หมู่ ๒ นี่ไม่ใช่แล้ ว แล้ วอย่างกรุงเทพฯ แทนที่จะเป็ นย่าน ซึง่


เป็ นพืน้ ที่ทางวัฒนธรรม แต่เสือกเป็ นพืน้ ที่เขต ผู้ว่าฯ สั่งอย่าง หนึง่ ก็ไม่ทํา อย่างเครื่ องสูบนํ ้านี่ มันก็ไม่ทํา เพราะฉะนันทุ ้ กอย่าง เราขาดสิ่งเหล่านี ้ เพราะเราไม่แก้ ปัญหาท้ องถิ่นขึน้ มา ไม่เข้ าใจ ตรงนี ้ จําเป็ นต้ องแก้ อย่างที่คณ ุ ว่า ถ้ าคุณแก้ ให้ มนั มีองค์กรตรงนี ้ ขึ ้นมาได้ มันจะเกิดพลังขึ ้นมา ขณะนี ้ยังมีเครื อข่ายทางสังคมสูง มากเลยคราวนี ้ แต่ไม่มีองค์กรที่เป็ นผู้ได้ เสีย มันต้ องสร้ างขึ ้นมา แต่การสร้ างไม่ยาก เพราะขณะนี ้มันวิกฤต ทุกคนเริ่ ม บ้ านจัดสรร บางแห่งอาจเป็ นชุมชนขึน้ มาก็ได้ เพราะมันมีสํานึกร่ วมกันแล้ ว มัน ต้ อ งต่ อ สู้ร่ ว มกัน บ้ า นกํ า ลัง ล้ ม เมื่ อ เร็ ว ๆ นี ท้ ี่ ผ้ ูนํ า เป็ นรอง อธิบดี ไปอัดรัฐบาล มันเกิดขึน้ แล้ วใช่ไหมครับ เป็ นจุดที่ดี แต่จะ ทํ า ได้ ถ้ าเรามี ก ารถอดบทเรี ย นจากชุม ชนที่ เ ขาอยู่ ว่ า เขาอยู่ อย่ า งไรที่ ภู มิ ป ระเทศต่ า งกั น อั น นี ม้ ัน เป็ นเรื่ อ งที่ สํ า คัญ ครั บ เพราะฉะนัน้ ถ้ ายังไม่มีความเป็ นชุมชนท้ องถิ่น ไม่มีทางเลย จะ ทําได้ อย่างไร ทีนีห้ ัวใจความเป็ นชุมชนเป็ นโครงสร้ างสังคม คุณอยู่ในนี ้ คุณ ต้ อ งรู้ จัก กัน ความเป็ นชุม ชนไม่ได้ เ กิ ดขึน้ แบบบ้ า นจัดสรร


เกิดขึ ้นปี เดียวก็หมด ไม่มีทาง ชุมชนมันจะเกิดได้ ต้องอยู่สืบเนื่อง ไม่ตํ่ากว่า ๒ generation รู้ จกั ใครเป็ นใคร อันนี ้จําเป็ น แล้ วเรา ต้ องสร้ างกลไกที่จะเกิดความเกาะเกี่ยวทางสังคมขึน้ ต้ องสร้ าง กลไกขึ น้ มา แล้ ว เมื่ อ มี ก ารเกาะเกี่ ย วจะเกิ ด สํ า นึ ก ร่ ว ม social solidarity เราไม่เคยศึกษาอันนี ้ เพราะหลังจากที่พฒ ั นาประเทศ ในสมัยจอมพลสฤษดิ์ ขาดความเข้ าใจตรงนี ้ ซึ่งต่างประเทศยังมี ถามว่าต่างประเทศมีคอนโดฯ มีบ้านจัดสรร ทําไมสร้ างชุมชนได้ เพราะมีสํานึกร่ วม แต่ของเราทําไม่ได้ ทําไม่ได้ เพราะอะไร นี่คือ ปั ญหา ขณะนี ม้ ันก็ มี ผมว่าวิกฤตครั ง้ นี ไ้ ม่ยากหรอก ถ้ าเราฟื ้น จากข้ างล่าง ถอดบทเรี ยน พูดคุย แต่อย่าหวังพึง่ รัฐครับ คอนโดฯ บ้ านจัดสรรที่รัฐทํ าอยู่ บ้ า นจัดสรรคือ คอกสัตว์ ต่างคนต่า งอยู่ คอนโดฯ คือรังนกรังกา ตายสักเจ็ดวันยังไม่ร้ ูว่าใครเป็ นใคร แล้ วที่ เลวกว่ามากคือนิคมอุตสาหกรรม มาบตาพุดเห็นไหมครั บ ฉิ บ หายหมดเลย เดี๋ยวนี ้จะกินลงไปภาคใต้ หมด พวกนี ้ไม่เป็ นมนุษย์ อยู่ เดรัจฉานอยู่ทงนั ั ้ น้ ผมไม่ด่าคนที่อยู่ตรงนัน้ นะ เขาถูกทําให้ เป็ นเดรัจฉาน เพราะมันไม่มีความสัมพันธ์ทางสังคม หัวใจมันอยู่


ตรงนี ้ เพราะฉะนัน้ กทม. มันมีย่านของเขาอยู่ เสือกไปทําเป็ นเขต เอาง่ายๆ เราเป็ นกรรมการ กปร. บางแห่ง กทม. ไปทําลายเขา อย่างป้อมมหากาฬ แล้ วบางแห่งวัดทําลาย อย่างวัดยานนาวา วัดกัลยาฯ แล้ วพูดๆ ไปด่าพระอีกแล้ วสิ พอแล้ ว

ผู้ร่วมฟั งเสวนา

ขอร่ ว มแสดงความเห็ น ด้ ว ยคนนะครั บ ผม...กมล เป็ น ตัวแทนของคนชัน้ กลาง อยู่ในวัย ๕๐ ปี คืออยู่ระหว่างอาจารย์ ผู้ใหญ่ กับเด็กๆ รุ่นใหม่ ที่เราเป็ นผู้ร่วมชะตากรรม ผมเป็ นหนึง่ ใน


ผู้ที่ได้ รับผลกระทบจากบ้ านจัดสรรอย่างที่อาจารย์ว่า จากที่ฟังทัง้ สามท่านแสดงความเห็นต่างๆ ผมมีความคิดว่า สิ่งที่เกิดขึ ้นมาถ้ า มองภาพใหญ่ ผมขอแนะนํานิดหนึ่งว่า เรื่ องธาตุดิน นํา้ ลม ไฟ จากโบราณ เป็ นจุดหนึ่งที่สร้ างสังคมขึน้ มา เกิดองค์ความรู้ ใหม่ ขึน้ มา ผมขอขอบคุณ นํา้ ที่ทําให้ เราได้ ความคิด ได้ ความรู้ ต่างๆ ขึน้ มามากมาย ขอบคุณทางมูลนิ ธิ ฯ ที่ได้ จัดวัน นี ข้ ึน้ มา ผมนั่ง มอเตอร์ ไซค์ จ ากบ้ า นฝั่ ง ธนฯ เพื่อ มาฟั ง ผมเชื่ อ ว่า ปั ญหาที่เ รา สัมผัสแบ่งเป็ น ๓ ส่วนด้ วยกัน ส่วนหนึ่งคือโครงสร้ างที่อาจารย์วา่ โครงสร้ างรัฐ โครงสร้ างสังคม โครงสร้ างหมู่บ้าน โครงสร้ างเมือง ในวันนีม้ ันไม่เป็ นระบบ เป็ นความคิดส่วนตัว อาจจะผิดก็ได้ น ะ ครั บ จะเห็นด้ วยหรื อไม่ ไม่เป็ นไร ผมแค่ขอแสดงความเห็นเท่า นันเอง ้ จากโครงสร้ างที่อาจารย์วา่ ตังแต่ ้ สมัยจอมพลสฤษดิ์ขึ ้นมาได้ เปลี่ยนจากสังคมเกษตรกรรมเป็ นสังคมอุตสาหกรรม ผมรับทราบ ความจริ ง อย่ า งหนึ่ ง ว่ า สั ง คมมั น เปลี่ ย นแปลงไป ผมเคารพ ความคิดของอาจารย์ ศรี ศกั รนะครับ แต่ผมเป็ นคนกลาง ผมเป็ น


คนรุ่ นใหม่ ผมเชื่อว่าความจริ งเป็ นอย่างนัน้ สังคมต้ องเดินหน้ า การคิดล่วงหน้ า ๕๐ ปี ในการสร้ างผังเมือง ในการสร้ างสิ่งต่างๆ ขึ ้นมาของไทย ผมไม่ทราบว่าแผน ๔ ปี สร้ าง ๕ ปี สร้ างจะได้ ผล หรื อเปล่า แล้ วผมไม่เห็นด้ วยกับโมเดลบางระกํา หรื อโมเดลบ้ าน ประดับดาว หรื อโมเดลบ้ านหมอยง ซึ่งเป็ นเรื่ องส่วนตัว เป็ นเรื่ อง เฉพาะการณ์ แต่ผมเห็นด้ วยกับโมเดลประเทศไทย สร้ างโมเดล ขึน้ มาว่าประเทศไทยในสิบปี ข้ างหน้ า มันจะลอยนํ า้ หรื อจมนํ า้ อย่างไร นํ ้าจะมาได้ อย่างไร สาเหตุป ระการสํ า คัญ ที่ ผ มคิ ด คื อ ผมก็ ติ ด ตามอาจารย์ ศรี ศกั รมาเรื่ อยๆ ผมก็จําได้ ว่า ผมคิดว่าสาเหตุที่ทําให้ นํา้ ท่วมที่ ท่านวิท ยากรได้ แนะนํ าว่า ส่วนหนึ่งเกิ ดจากคน จากธรรมชาติ และเกิ ดจากระบบการจัดการที่ผิดพลาด ผมคิดว่าอันนัน้ ก็เป็ น ส่วนหนึ่ง แต่เห็นว่าจริ งๆ แล้ ว เราคิดเผื่อล่วงหน้ าไปได้ หรื อไม่ ว่า ถ้ าเขื่อนพังขึ ้นมา นํ ้าจะท่วมหรื อไม่ ถ้ าฝนตกผิดขึ ้นมา ไม่ได้ เกิด จากคน เกิดจากอะไร นํ ้าจะท่วมได้ ไหม แล้ วจะแก้ ปัญหาอย่างไร อันนีเ้ ป็ นโจทย์ เพิ่มเติมนะครั บ ผมมองกว้ างให้ เห็นว่าเมืองไทย


ต่อไปข้ างหน้ า เราคิดเพียงแต่ที่เห็นอยู่ แต่เราต้ องคิดถึงข้ างหน้ า อนาคต ว่าเราจะสร้ างบ้ านจัดสรร สร้ างคอนโดฯ อะไรหลายๆ อย่างจะต้ องเกิดขึ ้นมา สังคมไทยจะต้ องเป็ นเมืองไปเรื่ อยๆ ทุกวัน แล้ วจะต้ องเป็ นมากขึ ้น และต้ องอยู่กบั มัน ผมเชื่ออย่างนันนะครั ้ บ แล้ วจะทําอย่างไรให้ หาสาเหตุให้ เจอ นํ ้าไหลครัง้ หนึ่งที่เกิดจากแม่ นํ ้าท่าจีน ที่เราบอกกัน ครัง้ นี ้นํ ้าไหลจากอยุธยาเข้ ามา ต่อไปเกิด จากเขื่อนพัง ต่อไปเกิดจากฝนตก ซึ่งเกิดขึ ้นได้ ทงหมด ั้ คือสาเหตุ ที่ควรจะคิดเพิ่มเติม อันที่สองคือ ถ้ านํา้ ท่วมขึน้ มาแล้ วเราจะทําอย่างไร โมเดล บางระกําที่ช่วยตัวเองได้ ผมขอชมเชย แต่เป็ นแค่อตั ตะ เฉพาะกิจ เฉพาะตัว เฉพาะส่วน แต่ควรคิดถึงภาพรวมโมเดลของประเทศ ไทยว่าถ้ านํ ้าท่วม ควรทําอย่างไร คูคลองต่างๆ ที่มีเครื่ องขัดขวาง จะมี ท างแก้ ได้ ไหม จะขุ ด เพิ่ ม เติ ม เพื่ อ ให้ นํ า้ ไหลผ่ า นไปทาง ธรรมชาติของมันได้ ไหม ออกกฎหมาย ออกระเบียบมา คุณสร้ าง เขื่อนกัน้ สร้ างกําแพง สร้ างคันดิน ผิดกฎหมายนะ กันนํ ้ ้าคุณเอา ตัวรอด แต่ส่วนรวมจมหมด เสียหายหมด มันถูก ต้ องไหม เราคิด


อย่างว่าถ้ าทุกคนกัน้ บ้ านตัวเอง บ้ านเรารอด บ้ านอื่นจมหมด มี การพังเขื่อน ทะเลาะกัน มันถูกต้ องหรื อเปล่า อันที่สาม แนวทางแก้ ไขที่พดู กันมาว่า คนตัวเล็ก คนตัวใหญ่ ผมไม่สนใจ หลังจากที่ฟังอภิปรายในสภาเรื่ องนํ ้าท่วม คําแรกถ้ า เป็ นนายกรัฐมนตรี พดู คือ ขอโทษทุกคน คําพูดที่สองในที่ประชุม รัฐสภาคือขอให้ ทกุ คนร่วมมือกันแก้ ปัญหาให้ มนั ผ่านไปได้ โดยเร็ ว ที่สดุ คําพูดที่สามก็คือว่าไม่เกินกี่วนั นํ ้าจะหมด นี่คือคําพูดที่ผ้ นู ํา ของโลกควรจะทํา แต่ผมไม่ได้ ยินคําพวกนีจ้ ากใครเลยก็แล้ วแต่ นอกจากนํา้ ตาที่สะท้ อนถึงบางอย่างของประเทศชาติว่ามีผ้ ูนํา เป็ นอย่างไร แล้ วที่เห็นตามมาคือเมื่ออภิปรายแล้ วการแก้ ปัญหา นํ ้าท่วม เป็ นงบประมาณและนโยบายฟื น้ ฟู จะฟื น้ ฟูทําไมเมื่อนํ ้า ยังไม่ลด มันเห็นอะไรบางอย่าง นํ ้าท่วมยังไม่จบเลย งบประมาณ มาแล้ วว่า โรงเรี ยนต้ องใช้ งบอะไร เท่าไหร่ อย่างไร ซึ่งมันไร้ สาระ มาก แล้ วเป็ นเรื่ องเดียวที่ถ้าชาวบ้ านฟั งก็ร้ ูนะ แต่พดู ไม่ได้ มันควร หาสํานึกร่วมของประชาชน พวกเราร่ วมกันว่าจะทําอย่างไร จะให้ นํ ้าที่มนั จะท่วมต่อไปอีก มันผ่านไปโดยเร็ วที่สดุ แล้ วเราจะอยู่กบั


มันได้ อย่างไรให้ มีความสุข สร้ างจิตสํานึกร่ วมกันในชุมชน และ ไม่เห็นแก่ตวั อย่างทุกวันนี ้ ผมไม่อยากจะพูดว่าปั ญหาที่เกิ ดขึน้ ทัง้ หมดเป็ นเพราะตัว บุคคลนะครั บ แต่เกิดจากกิ เลสของคน คอร์ รัปชั่น อะไรหลายๆ อย่างที่เป็ นเรื่ องจริ ง แต่เมื่อเราเป็ นมนุษย์คนหนึ่งที่ต้องอยู่กบั มัน ต้ องยอมรับในจุดนี ้ ถ้ านํ ้าท่วมก็ต้องท่วม แล้ วเราจะแก้ ปัญหามัน ได้ อย่างไร อันนี ค้ ือสามส่วนที่ผมมอง เป็ นภาพที่ผมเสนอให้ ทุก คนมีความคิดเห็นร่ วมกันว่า เราจะสร้ างจิตสํานึกการมีส่วนร่ วม สร้ างโมเดลของประเทศชาติได้ อย่างไร ขอบคุณครับ

อ.ศรี ศักร วัลลิโภดม ที่จริ งแล้ ว เราคุยกันในกรรมการ กปร. เราเห็นเชิงโครงสร้ าง สังคมมันพัง โครงสร้ างสังคมแบบนี ้คือโครงสร้ างสังคมของรัฐและ อุตสาหกรรมใช่ไหมครับ ทีนี ้โครงสร้ างสังคมมีไหม มันไม่มี สังคม ของเราแบบเดิม เป็ นสังคมเกษตรกรรมที่อยู่กับนํา้ แต่มันถูกทับ ด้ วยโครงสร้ างอุตสาหกรรม เราจะทําอย่างไร ที่เราพูดคือไม่ได้


หมายถึ ง ให้ ก ลับ ไปเป็ นสัง คมเกษตรกรรมแบบเดิม ต้ อ งมี ก าร ต่อรองให้ เกิดดุลยภาพ สิ่งที่ไม่เห็นดุลยภาพคืออะไรก็ตาม Topdown ทังนั ้ น้ ใช่ไหมครับ แต่สิ่งที่เราพูดในวันนี ้ ต้ องสร้ างความรู้ การเคลื่ อ นไหวจากข้ างล่ า งมาต่ อ รองข้ า งบน แต่ ไ ม่ ไ ด้ ส ร้ าง movement ขึ ้นเพื่อปะทะเขานะ ไม่ใช่ครับ เพราะฉะนันสิ ้ ่งเหล่านี ้ ต้ องพัฒนาจากข้ างล่าง จากคนในถิ่นต้ องรู้ จักตัวเองก่อน นิเวศ ของตนเองว่าอยู่กันอย่างไร แล้ วหลายถิ่นมารวมกัน เพื่อจะอยู่ ร่ วมกัน ข้ างบนมองเรื่ องเศรษฐกิจเท่านัน้ แต่คนในท้ องถิ่ นมอง เรื่ องจะมีชีวิตรอดร่วมกัน เรื่ องอาหารการกิน วันนี ้ผมอยากจะให้ จดุ เล็กๆ ของเราสร้ าง movement ขึ ้นมา เป็ น Social movement เป็ นการเคลื่อนไหวทางสังคม ซึง่ เห็นว่า ท้ องถิ่นมีศกั ยภาพในการที่จะมีชีวิตรอดร่ วมกัน อย่างบางระกํานี ้ เขามีความรู้ แต่เดิม เขารู้ ว่าเขาจะอยู่อย่างไร ข้ างนอกมันรู้ ได้ อย่างไร วิธีการที่รัฐรู้ จากข้ างนอกมอง มองแบบ Bird’s eye view มองแบบนก มันก็เห็นว่าจะทําอย่างไรแบบนักวิชาการราชการที่ เอาแต่ภาพถ่ายทางอากาศ มันลงไปแบบหนอนหรื อเปล่า นี่เราคือ


ชุมชนของพวกหนอน รู้วา่ มันร้ อนหนาวอย่างไร นํ ้าอย่างไร ความรู้ สองอย่างนีม้ ันจะใช้ ในการต่อรองกัน สมมุ ติว่าโครงสร้ างตัง้ แต่ ข้ างบนลงมา คนท้ องถิ่ น บอกเขาจะต้ องอยู่รอด เขาก็ต่อรองได้ ถามว่ามีไหม ไม่มีครับ อย่างที่คณ ุ บอกว่าใน generation รุ่นคุณนี ้ ไม่ร้ ู เลย เพราะเขาขาดความรู้ แล้ วจะนําไปสู่การฆ่าความรู้ แล้ ว สิ่งที่ท่านกํานัน (นายก อบต.บางระกํา) พูดนี ้ ความรู้ เอาไปสอน ในโรงเรี ย นใช่ ไ หมครั บ แต่โ รงเรี ย นมัน ทํ า หรื อ เปล่า กระทรวง ศึกษามัว่ ไปหมดเลย คนโง่หมด แล้ วก็ดถู กู คนท้ องถิ่น ผมถึงบอก ว่าเวลานีร้ ัฐบาลคิดว่าคนในท้ องถิ่นเขาโง่นะ แต่เขาก้ าวหน้ าไป นานแล้ ว เพราะฉะนัน้ สิ่ ง เหล่ า นี ม้ ัน จะต้ อ งเคลื่ อ น แต่ เ ขาไม่ ย อม เคลื่ อ น เพราะเขาเสี ย ผลประโยชน์ มัน ต้ อ งเคลื่ อ นโดยอัน นี ้ วิ ธี ก ารนี ้ กระบวนการนี ต้ ่ า งประเทศเขาก็ ม อง เรี ยกว่ า Localization เกิด “ท้ องถิ่นวัฒนา” ขึ ้นมาต่อรอง อันนี ้จําเป็ นต้ อง ทํา แต่ว่า ถ้ ารอให้ รัฐทํา ไม่มีทางครั บ แต่เราจะทํ าได้ เราต้ องมี ความรู้ เป็ นความรู้ ที่ ไ ม่ ใ ช่ รั ฐ จัด การ ไม่ ใ ช่ นั ก วิ ช าการจัด การ


เพราะคุณรู้ จากประสบการณ์ในท้ องถิ่นกันเอง ที่ผมบอกว่าทําไม ต้ องทบทวน กรุ ง เทพฯ เป็ นสั ง คมที่ อ ยู่ กั บ นํ า้ เป็ นเมื อ งฝั่ ง ตะวันออกซึง่ อยู่กบั นํ ้า ใช้ แม่นํ ้าลําคลองเป็ นเส้ นทางคมนาคม แต่ ว่าวิธีการพัฒนาเป็ นเมืองที่อยู่บนบก เราเห็นจุดเปลี่ยนในสมัย รัชกาลที่ ๕ แล้ วใช่ไหมที่ถมคลอง แล้ วเริ่ มทําถนน ในสมัยรัชกาล ที่ ๕ เรากํ า ลัง เปลี่ ย นเป็ น urban สมัย ใหม่ แต่ ไ ม่ เ ข้ าใจ ผม ยกตัวอย่าง อย่างเช่น อังกฤษ เมื่อได้ พม่าแล้ ว ทําไมเขาไม่สร้ าง เมืองใหญ่ที่หงสาวดีหรื อมัณฑะเลย์ ทําไมถึงไปที่ย่างกุ้ง ย่างกุ้ง เป็ นเมืองศาสนา เป็ นภูเขา มันเป็ นเนินดินสูงตํ่า นํ ้าท่วมไม่ถึง นัน่ ล่ะตัว urban เวลาเราส่งคนไปเรี ยนเมืองนอก เป็ นดอกเตอร์ ดอก ตีน รู้ เรื่ องเมืองนอก แต่ไม่ร้ ู landscape ของท้ องถิ่น มันฉิ บหาย หมด อย่างที่ผมพูด ไม่ต้องให้ นํ ้าท่วมมาจากข้ างนอก นํ ้าฝนตกก็ ขังอยู่แล้ ว แล้ วมันดัดจริ ตทําแบบนัน้ ตัว landscape ต่างกันครับ แล้ วมาตอนนี ้เกิดจะย้ ายเมือง มีทีวีมาถามผม มติชนมาถาม ผม จะย้ ายเมืองไปนครนายก มึงฉิ บหายอีก ที่ที่จะย้ ายเมืองอยู่ อาศัยใหม่ เห็นทางทิศตะวันออก เหนือชลบุรีไปสัตหีบโน้ น ระยอง


เป็ น landscape ที่สามารถตังอุ ้ ตสาหกรรม นํ ้าท่วมไม่ถึง แต่คณ ุ จัดการนํ ้าโดยใช้ tank system ใช้ อ่างเก็บนํ ้า แต่เราเป็ นสังคมนํ ้า นํ า้ มี ต ลอด แต่ เ ดื อ ดร้ อนไม่ มี นํ า้ ใช่ เพราะนํ า้ เสี ย นํ า้ เน่ า เพราะฉะนัน้ เวลานี ต้ ้ อ งเคลื่ อ นไหว แล้ ว ในภาคประชาชน ใน ท้ องถิ่น จบการศึกษาดีๆ มีความรู้ดีกว่าพวกที่อยู่ในรัฐบาลอีก เรา มีสติปัญญาพอ จะต้ องเคลื่อน นําเอาตัวการจากหลายๆ ฝ่ ายมา คุย เราต้ องสร้ างความรู้ แต่ต้องแต่ละท้ องถิ่นนะ แต่ละถิ่นมีสภาพ ต่างกัน ผมจึงได้ แนวคิดว่า ท้ องถิ่ นคือนิเวศวัฒนธรรม ในนิเวศ วัฒนธรรมนัน้ แลเห็นความสัมพันธ์ ระหว่างคน-คน อยู่เป็ นกลุ่ม เป็ นเหล่า เพราะฉะนันคนไหนเป็ ้ นตระกูลไหน พอจะเลือก อบต. จะต้ องรู้ ว่าเขาเป็ นลูกใคร ไม่ใช่เอาจากคะแนนเสียง ที่ได้ มาเป็ น นักการเมืองทังนั ้ น้ อันนี ้คือความสัมพันธ์ทางสังคม อันที่ สอง ความสัม พัน ธ์ ระหว่างคนกับ ธรรมชาติ ต้ องรู้ ว่า ธรรมชาติ สภาพแวดล้ อมเป็ นอย่ า งไร ไม่ ใ ช่ เ อาโมเดลจาก ต่ า งประเทศมาใส่ ทั ง้ ๆ ที่ พื น้ ที่ มั น ไม่ ใ ช่ นี่ เ รื่ องใหญ่ เ ลย


ยกตัวอย่างไม่ร้ ู ธรรมชาติ แล้ วเอาบ้ านเมืองแบบฝรั่งมาสร้ างใน กรุงเทพฯ ก็ฉิบหายเลย อันที่สาม คนกับสิ่งเหนือธรรมชาติ สังเกตไหมครับ สังคมใน ตะวันออก เขายังมีความสัมพันธ์ แบบนี ้อยู่ แต่เราไม่มีเลย พื ้นที่ที่ อยู่ของเรา มีพื ้นที่ที่ศกั ดิ์สิทธิ์ มีพื ้นที่ทวั่ ไป พื ้นที่ที่ศกั ดิ์สิทธิ์นนละ ั้ เว้ น อย่ า ไปแตะต้ อง พื น้ ที่ เ หล่ า นั น้ เป็ นแหล่ ง ขุ ม ทรั พ ยากร เยอะแยะ อย่ า งในภาคตะวั น ออกเฉี ย งเหนื อ มี ป่ า มี ค วาม หลากหลาย เพราะฉะนัน้ พื น้ ที่ บ างอย่ า งเขาไม่ ทํ า แต่ เ วลาที่ รั ฐ บาลทํ า ไปละเมิ ด พื น้ ที่ ศัก ดิ์ สิ ท ธิ์ พื น้ ที่ ส่ ว นรวม แล้ วพื น้ ที่ ศักดิ์สิทธิ์เขามีสิ่งศักดิ์สิทธิ์เป็ นเจ้ าของ การเป็ นเจ้ าของ ทําให้ คน ในท้ องถิ่นอยู่ภายใต้ อํานาจนัน้ มันจะคุมได้ สิ่งเหล่านี ้เราขาด ใน แผนพัฒนาฯ ไม่มีเลย แต่เห็นว่าในท้ องถิ่นหลายแห่งกําลังเริ่ มทํา นําเอาสิ่งศักดิส์ ิทธิ์ขึ ้นไปใช่ สมมุติให้ ผมทําโฉนดรวม ผมไม่ทํา แต่ ผมจะยกพื ้นที่ตรงนัน้ ให้ พระธาตุหรื อผี แล้ วบอกว่าเป็ นของนี ้นะ แล้ วคนมันกลัวนะ กฎหมายทําอะไรไม่ได้ เท่า อํ านาจศักดิ์สิท ธิ์ สมัยก่อนถึงมีคะลํา การทําสิ่งเหล่านี ้เป็ นอัปมงคล สุพรรณบุรีเป็ น


อัปมงคล มันเตี ้ยลงๆ ทําศาลมังกรแข่งกับพระบรมธาตุ ใครเขา ทําครับ กรุ งเทพฯ มันซวยเพราะมีคอนโดฯ สองอันคํา้ วัดอรุ ณฯ สมัยก่อนเขามีกาลเทศะ เพราะฉะนันถ้ ้ าเราไม่ทํา สิ่งเหล่านี ้ ยาก ครับ ผมเสนอแค่นี ้ แล้ ว Landscape ต่างกันนะ ภาคอีสานไม่ เหมือนภาคกลาง การจัดการนํ ้าของภาคเหนือคือ ฝาย เราไปดูที่ ใกล้ เคียงอย่างเวียดนาม ผมอยากให้ ไปดูเวียดนาม สังคมเขาก็ เป็ นอุตสาหกรรมด้ วย เป็ นเมืองด้ วย เป็ นเกษตรด้ วย แม่นํา้ ลํา คลองเป็ นที่ขนถ่ายสินค้ าได้ ดีกว่าถนนอีก ไม่ต้องเปลืองนํ ้ามัน ไป ดูสิครับ

คุณหาญณรงค์ เยาวเลิศ ผมคิดว่าในช่วงที่นํา้ ท่วมปี นี ้ ที่เห็นในช่วง ๒ เดือนมานี ้ คิว มอเตอร์ ไซค์สามารถเปลี่ยนเป็ นคิวเรื อได้ คนที่ไม่เคยขับเรื อเป็ นก็ ขับเรื อเป็ นมากขึ ้น แล้ วผมเห็นว่าชุมชนที่อยู่ที่เจอกับนํ ้าปี นี ้ ปี หน้ า เขาจะรวมเป็ นกลุ่มกันมากขึ ้น คงไม่ใช่แค่บางระกํา แต่อย่างเพิ่ง เรี ยกว่า บางระกํ าโมเดลนะ เพราะท่านนายก อบต. จะต้ องรี บ


ปฏิเสธทันทีว่าคนละอันกับบางระกําโมเดลแบบที่พิษณุโลก แล้ วที่ พิษณุโลกแค่ขึน้ ป้าย เคยถามว่าพวกคุณมีอะไรบ้ างหลังจากมี บางระกําโมเดล เขาบอกว่าก็ไม่ได้ มีอะไรครับ ก็มีบางระกําโมเดล เท่านัน้ คือเป็ นโมเดลแจกของแบบบางระกําหรื อเปล่า ผมว่ามัน รี บเป็ น คือโมเดลในมุมมองผมคือต้ นแบบนะ แต่รัฐบาลนี ม้ อง อย่างไรผมไม่ร้ ู นะ ทําอะไรนิดหน่อย เดินไปบ้ านใคร ก็เป็ นโมเดล หมด ผมว่ามันเวอร์ เกินไปหรื อเปล่า เลอะเทอะเกินไปหรื อเปล่า อย่างกรณีของท่านนายกณัฐวัฒน์ ผมว่ามีองค์กรชุมชนทัง้ ประเทศเริ่ มขยายมากขึ ้นที่ต้องการพึง่ พาตนเอง แบบมานัง่ คิดกัน ว่าการจัดการทรัพยากรโดยชุมชนคืออะไร จัดการปั ญหาที่เกิดขึ ้น คืออะไร อันนีผ้ มว่าเรื่ องนีค้ วรสนับสนุนให้ เขาเกิ ดกระบวนการ เหล่านีม้ ากขึน้ แล้ วที่เหลือจะจัดการอย่างไรก็เป็ นบ้ านเขา เขา ดูแลของเขาเอง มันเป็ นระบบเครื อญาติ ไม่ใช่อย่างที่อาจารย์ บอก ที่เป็ นระบบซื ้อคะแนนเสียง ผมคิดว่าผมทํา งานร่ ว มกับ เครื อ ข่า ยหลายเครื อ ข่า ย แล้ ว ตอนนี ช้ ุ ม ชนมี แ บบในการจั ด การตนเองแล้ ว แต่ พ อมาถึ ง


โครงสร้ างการวางแผนของนั ก การเมื อ งมัน ซับ ซ้ อ นเกิ น เขา วิเคราะห์ ไม่ออก เราอาจไม่ช่วยเขาวิเคราะห์ ในบางเรื่ อง ที่จริ ง เรื่ องนี ้ไม่ได้ คิดจะไปด่าใครนะ แต่เรารู้ ว่าพวกนี ้หมกเม็ดโครงการ ไว้ เพราะผมอ่านงบประมาณมาทุกปี มีวิธีเขียนแปลกนะโครงการ นี ้ เช่นบางที่ขดุ ลอกหนอง มีงบอยู่สามปี นะ พอปี ที่สี่ไปแตกงบ มี งบอยู่ ๑,๐๐๐ ล้ าน ปี ที่ ๑ ใช้ แค่ ๑๐๐ กว่าล้ าน ปี ที่ ๒ ใช้ ๒๐๐ กว่าล้ าน พอปี ที่ ๓ ใช้ ไป ๘๐๐ ล้ าน พอถึงปี ที่ ๓ แตกไปปี ที่ ๔ อีก ๑๐๐ ล้ าน พอปี ที่ ๕ ไม่หมดอีก แตกเป็ น ๗ ปี ปรากฏว่าทังหนอง ้ ขุดกันอยู่ ๑๐ ปี ทัง้ ๑,๐๐๐ ล้ าน มันขุดอะไรกันนักหนา งบมันก็ จะถมแบบนี ้ นี่ คื อ วิ ธี ที่ จ ะหมกเม็ ด ด้ ว ยกระบวนการอย่ า งนี ้ เพราะฉะนันบางเรื ้ ่ อง เขาจึงมองว่าเป็ นเรื่ องลับ ไม่เปิ ดเผย แต่ที่ จริ ง ไม่ใช่ มันยัง หาจุดลงตัว ไม่ได้ แต่ถ้า องค์ ก รชุม ชนตัง้ ขึน้ มา อย่างวันนีช้ ุมชนที่อยู่ริมนํา้ มีงบภัยพิบตั ิให้ ชุมชนไปคิดกัน แล้ ว ต้ องทําเครื อข่าย เมื่อกีท้ ี่ผมมาช้ า มีงานวิจยั ร่ วมกับชาวบ้ านที่ทํา ๑๐ กว่าที่ ให้ เขามารายงานว่า เขาทําไปถึงไหน รายงานนีก้ ็คือว่า ให้ ชุมชน


เที ย บจากข้ อมูล ตนเองว่ า มี ท รั พ ยากรอย่ า งไร แล้ ว ต่ อ ไปจะ วางแผนยัง ไง เอาชุ ม ชนเหล่ า นี เ้ ป็ นต้ น แบบ ไม่ต้ อ งพึ่ง จากรั ฐ ส่วนกลาง เพราะผมคิดว่าวันนีเ้ ราทํากันจุดเล็กๆ ให้ ชุมชนเกิ ด ความเข้ มแข็ง แล้ วในชุมชนรู้ ว่านํ า้ จะไปทางไหน ระบบจะวาง ยัง ไง ทรั พยากรไหนมีบ้ าง อัน นี ต้ ้ อ งส่งเสริ ม ต่อ ไป นี่ คือ แบบที่ จะต้ องเป็ นในอนาคตข้ างหน้ าให้ ได้ แบบใหญ่ก็ให้ ค นใหญ่เขาไป ว่า กัน วัน นัน้ ถ้ า สภาเปิ ดนํ า้ ลายท่ ว มสภาอี ก แต่ วัน นัน้ เขาปิ ด เพราะนํ ้ามันท่วม คือพูดแบบทุกคนต่างต้ องการปกป้องพื ้นที่ของ ตนเอง แต่บางทีก็เกินไปนะ ถ้ าจะทําในอนาคตข้ างหน้ า ป้องกัน ได้ แต่อย่าป้องกันทัง้ เมือง แล้ วบอกว่าให้ เชื่อใครเพียงคนเดียว สุดท้ ายก็ ท่วม แล้ ว เวลาอธิ บายมีอยู่ ๓ แบบ คือ อธิ บายแบบ การเมือง พูดแบบอย่าให้ คนตกใจ ถามว่าท่วมไหม ตอบไม่ ท่วม แล้ ววันที่สองมาขอโทษ มาขอโทษทําไม ไม่บอกตังแต่ ้ วนั แรก แล้ ว อุตสาหกรรมของญี่ ปนุ่ ที่ผมทราบมาคือพวกญี่ปนเขาโกรธมาก ุ่ นะครับ เขาบอกว่าผู้เชี่ยวชาญเรื่ องนํ ้ามีเยอะไปหมด ทําไม่คุณ ไม่เรี ย กมาใช้ นํ า้ มาเท่าไหร่ ทํ า ไมคุณตอบไม่ได้ ถ้ า ตอบไม่ได้


ญี่ ปุ่นเขาไม่ให้ เคลมประกัน เพราะถื อว่าคุณป้องกันไม่ถึงที่สุด สองคือ เชื่ อ รั ฐ บาลมากเกิ น ไป แล้ ว เวลาผมพู ด ตรงๆ ก็ โ ดนด่ า อย่างนํ ้าท่วมรังสิต ผมบอกว่านํ ้ามาทางดอนเมือง ทางเส้ นวิภาวดี แล้ วก็เข้ าดินแดงลงอุโมงค์ แล้ วก็ไปสูบออก แล้ วก็มาจากคลอง บางบัว เข้ าพหลโยธิน ท่วมถึงอนุสาวรี ย์ เขาบอกว่าผมมัว่ แล้ ว สุดท้ ายท่วมเกือบถึง ดีที่ปิดประตูเสียก่อน เวลาที่วิเคราะห์แบบที่ พวกเราวิเคราะห์ ตรงเกินไปเขาก็หาว่าเอาข้ อมูลมาพูดมากเกิน ฉะนัน้ เวลาเรามองวันนี ้ ผมว่าการพยากรณ์ เรื่ องนํา้ การอธิ บาย เรื่ องนํ ้า ยังไม่ถือว่าเป็ นมาตรฐานให้ เราเชื่อถือได้ เราต้ องปรับปรุง มากกว่านี ้ แล้ วข้ อปรับปรุ งผมอยากให้ ช่วยกันเสนอแนะ เวลาผม เสนอแนะคนเดียว เขาก็จ้องมาที่ผมคนเดียว ก็อยากจะให้ จ้อง หลายๆ ท่านบ้ าง แบ่งๆ กันไป อยากให้ ช่วยกันเล็กๆ น้ อยๆ ก็ได้ นะครับ


คุณณัฐวัฒน์ ชัน้ อินทร์ งาม อย่างผมเขาไม่เรี ยกว่าบางระกําโมเดล เขาเรี ยกบางระกํ า โนเนมมากว่า จริ งๆ ก็ไม่มีอะไรมาก เราทําแบบนีโ้ ดยที่เราไม่ได้ ตังใจที ้ ่จะไปสื่อภายนอก คือเราต้ องการที่จะเอาตัวรอดของเรา คือ ชุมชนคิดอย่ า งเดีย วว่า ปี ๒๕๔๙ นํ า้ ท่ว ม ปี ๒๕๕๐ จะทํ า อย่างไรให้ ตวั รอด คือเราคิดแบบนี ้ แล้ วชุมชนแบบนี ้เริ่ มจะเกิดขึ ้น เยอะขึ ้น วิกฤตครัง้ นี ้ใน กทม. เกิดชุมชนแบบนี ้ขึ ้นหลายหมู่บ้าน คือญาติของผมเขาอยู่หมูบ่ ้ านนิศา เขาไม่เคยคุยกันเลย แต่ตอนนี ้ รักกันดี ถามว่ากรรมการหมู่บ้านคือใคร เรี ยกประชุมกัน คุยกัน แล้ วโทร.มาปรึกษาผมว่าเวลาจะประชุมกันมันต้ องทําอย่างไร คือ มันเริ่ มเกิดขึ ้น แล้ วต่อไปนี ้เขาบอกว่าจะไม่แบ่งแยก จะทําครัว ลง ขันกัน แล้ วก็มีหมู่บ้านหนึ่งแถวชานเมือง เขาก็เล่าให้ ฟังว่าเขาก็มี ความสุขขึ ้น เพราะว่าเขาไม่อพยพ นํ ้าท่วมไหม ท่วม ก็ทําครัวกัน เขาก็ ดูรู ป แบบและปรึ ก ษาผมตลอดเวลา สุด ท้ า ยนํ า้ ท่ ว มเป็ น วิกฤตที่ได้ โอกาส ผมได้ โอกาสเมื่อปี ๒๕๔๘ ชุมชนผมที่จริ งก็ ไม่ได้ รักกันเท่าไหร่ ทุกคนก็ต่างคนต่างอยู่เหมือนกัน ต่างทํามาหา


กิ น พอปี ๒๕๔๙ นํ า้ ท่ ว มคิ ด ว่ า จะต้ อ งดูแ ลกัน อย่ า งไร พอปี ๒๕๕๐ นํ ้าท่วมอีก เราต้ องจับมือกันวางแผน ทํากิจกรรมอะไรที่ ทําให้ คนร่ วมใจ หากองทุนพันธุ์พืชได้ ไหม ตัง้ ธนาคารขึน้ ผมมี ธนาคารเองนะ พอชาวบ้ านเดือดร้ อนมากู้เงินที่นี ้ เรามีธนาคาร หมุนเวียน เงินหมุน ๒๐ กว่าล้ าน เปิ ดไม่กี่ปี เพราะว่าคนในบาง ระกํ า เรายั ง มี เ งิ น เยอะ พอผมทํ า กิ จ การเรื่ อ งธนาคารก็ ร้ ู ว่ า ธนาคารสมควรรวย เพราะว่ า ดอกเบี ย้ ฝากกั บ ดอกเบี ย้ กู้ มัน ต่างกันเยอะมาก แล้ วไม่สนใจขูดรี ดค่าปรับมหาศาล แต่เราไม่ได้ ทําเรื่ องค่าปรับเลย มีแต่ช่วยกัน อย่างนํ ้าท่วมเรายกเลิกดอกเบี ้ย หมด เพราะประโยชน์จากกําไรเรามีอย่างเดียว คือไปทําสวัสดิการ ให้ ชมุ ชน ทําให้ ธนาคารเราอยู่แบบสบายๆ จ้ างเจ้ าหน้ า ที่แค่สอง คน เป็ นธนาคารเลย ผมตังชื ้ ่อว่า สถาบันการเงินในชุมชน มีสมุด บัญชีเหมือนธนาคารทัว่ ไปทุกอย่าง มีระบบการเงินออนไลน์ กัน อย่างดี เพราะว่าเราต้ องการทําชื่อเสียงของชุมชน วัน นี ผ้ มจึงสรุ ป ว่า ชุมชนจะเข้ ม แข็ งหรื อไม่ใ นช่ วงวิก ฤต มี โอกาส แต่โอกาสนี ้ท่านจะทําโอกาสหลุดไปเท่านันเอง ้ ถ้ าปี หน้ า


ไม่ท่วม เลิกกันไม่ได้ แต่ต้องทํากิ จกรรมต่อเนื่ อง มีส่วนช่วยให้ ชุมชนเข้ มแข็ง ผมฝากสุดท้ ายว่าวันนี ้ท่านกําลังขยายเรื่ องชุมชน ออกไป เรื่ อง อปท. ผมเองก็ไม่ค่อยชอบใจกระทรวงมหาดไทยนัก เรื่ อ งมาให้ ค่ า ตอบแทนมากขึ น้ ให้ เพิ่ ม ขึ น้ จนทํ า ให้ ค นตาโต สมาชิ ก ไม่ ไ ด้ ทํ า อะไรเลย เพิ่ ม ให้ เ ป็ น ๘,๐๐๐-๙,๐๐๐ บาท ผู้ใหญ่บ้านเพิ่มแต่ไม่เคยให้ ความรู้ เขา ผมเคยเสนอว่าวันนี ้ถ้ าจะ เป็ นผู้ใหญ่บ้านจะต้ องอบรมกันสักเดือน คนไม่ค่อยรู้นะว่าจะต้ อง ทําอย่างไร คุณจะเป็ นสมาชิก อบต. คุณต้ องไปอบรมก่อนนะ จึง จะได้ รับใบประกาศ คุณจะเป็ นนายก อบต. นายกเทศบาล คุณ ต้ องอบรมก่อนนะ ถามว่ามีกระทรวงอบรมไหม มี แต่ส่วนใหญ่ไม่ ไปหรอก ที่ไปก็มีแต่พวกนายก อบต. ใครจะสอนก็สอนไป แต่ฉัน จะเอาเงินไปเที่ยว ไปเล่น ไปกิน คือหลักสูตรมันไม่เหมาะ ถ้ าวันนี ้ กกต. ประกาศว่า ถ้ าสมัครต้ องผ่านหลักสูตรนี ้ เพื่อเพิ่มความรู้ ความเข้ าใจ ผมเคยเรี ย กร้ อง แต่ สิ่ ง ที่ เ รี ย กร้ องไปสถาบั น พระปกเกล้ ารับแล้ ว แต่พระปกเกล้ าบอกว่าบังคับไม่ได้ ผมเลย เรี ยกร้ องให้ มีกฎหมายบังคับ นี ้เราก็พยายามพัฒนาตัวเอง ฝาก


เรื่ องชุมชนท้ องถิ่นในความหมายของผม ผมไม่ได้ หมายถึง อปท. คื อ ที่ อ าจารย์ พูด มาถู ก ต้ อง ทุ ก คนที่ อ ยู่ ใ นนัน้ เรี ย กว่ า ชุ ม ชน ท้ องถิ่ น แต่คนภายนอกเข้ าใจชุมชนท้ องถิ่ นผิ ดคิดว่าคือ อบต. อบต.ต้ องใหญ่ที่สดุ ในความหมายของผมไม่ใช่จริ งๆ ผมพยายาม สร้ างสภาองค์กรชุมชนที่ ต้องใหญ่เท่ากับ อบต. มีคนตรวจสอบ ช่วยกันดูแล ถ่วงดุลกัน อย่าให้ นายก อบต. เหลิง เพราะถ้ าเหลิง คนอื่นก็จะทุจริ ตคอร์ รัปชัน่ มากมายมหาศาล อันนี ้คือสิ่งที่ผมคิด ครับ

อ.ศรี ศักร วัลลิโภดม นี่คือตัวอย่าง ถ้ ามีอย่างที่ท่านนายกพูดนะ ผมจะกระจาย งบประมาณ คือไม่ต้องไปแจกของ ถ้ าไม่จดั การองค์กรชุมชนก็เช็ก บิลกันเอง ถ้ าท่านเป็ นคนมาจากที่อื่นไม่ใช่คนในท้ องถิ่น เอาไปก็ หน้ าด้ านใช่ไหมครับ ถ้ าคุณเป็ นลูกหลาน คุณอยู่ได้ อันนี ้สําคัญ ผมถึงบอกว่า อปท. อบต. เป็ นอันหนึ่งอันเดียวกับประชาสังคม มันไม่มีปัญหา แต่เดี๋ยวนีม้ นั ไม่ใช่ บางทีได้ มาเป็ นนายกฯ ก็ซื ้อ


เสียงอีก ระหว่างคนในกับคนนอกนี ้สําคัญ ถ้ าคนที่รับหน้ าที่เป็ น อบต. เป็ นคนใน ก็เป็ นอันหนึง่ อันเดียวกัน ถ้ าเป็ นคนนอกจบ

คุณสุดารา สุจฉายา การคุยในวันนี ้ก็คงจะเป็ นแค่การจุดประกายเล็กๆ นะคะ ว่า เราควรจะหันมามองและร่วมกันได้ อย่างไร สิ่งเหล่านี ้ที่ทงสาม ั้ ท่านพูด จริ งๆ แล้ วกลไก โครงสร้ างใหญ่ คงยากที่จะแก้ ไขอะไรได้ แต่ในเมื่อเราเป็ นคนเล็กๆ เราเป็ นเหมือนหนอนตัวหนึง่ เราจะ เกาะเกี่ยวหนอนเหล่านี ้เข้ าด้ วยกันอย่างไร เพือ่ ที่จะเข้ าไปแก้ ไข กลไกใหญ่ นี่คอื จุดสําคัญ ว่าสิ่งที่เกิดขึ ้นในชุมชนต่างๆ มหันตภัย ครัง้ นี ้อาจเป็ นโอกาสที่จะทําให้ เป็ นสิ่งที่จะช่วยรื อ้ ฟื น้ สิ่งเหล่านี ้ให้ กลับมาได้ เพียงแต่วา่ อย่าให้ สิ่งเหล่านี ้กลายเป็ นบทเรี ยนแล้ วผ่าน ไป ควรจะต้ องเป็ นบทเรี ยนแล้ วต่อเนื่องที่ทําให้ เกิดตัวหนอนที่ รวมตัวกันหลาย��� ตัว เพื่อที่จะเกาะเกี่ยวกันไว้ วันนี ้ขอขอบคุณ ท่านวิทยากรทังสามท่ ้ านที่ได้ มาร่ วมคุยกัน และทุกๆ ท่านที่ มาร่วมฟั งในครัง้ นี ้ ขอบคุณค่ะ


ถอดเทปเสวนาเรื่อง....