Page 1

การจัดการดูแลสุขภาพกับสภาพสังคม และความเชื่อของคนลุมน้ําหมัน สภาพทางกายภาพของชุมชนลุมน้ําที่มีลักษณะเฉพาะตัว ถือเปนหนึ่งในหลายปจจัยสําคัญที่จะ สงตอผลวิถีการดํารงชีวิตดานตางๆ รวมทั้งระบบสาธารณสุขดวยเชนกัน กลาวคือ ทําใหการเดินทางของ คนลุมน้ําหมันในสมัยกอนเปนไปดวยความลําบากยิ่ง จะไปที่ไหนๆ ก็ตองเดินเทา แมแตจะไปธุระเมือง เลยหรือหลมสักก็ตองเดินเทา ใชเวลาเดินทางถึง ๒-๓ วัน อยางดีก็ใชชาง มา ลอ เกวียน เปนพาหนะ ดังนั้นเมื่อยามเจ็บไขไดปวยจึงตองอาศัยภูมิปญญาทองถิ่นเขาไปจัดการ ไมวาจะเปนเรื่องของหมอยา พื้นบาน พืชสมุนไพรรอบบาน หมอตําแย รวมไปถึงระบบความเชื่อตางๆ อาทิ ความเชื่อเรื่องผีตางๆ ที่ สงผลในดานภาวะจิตใจเปนอยางสูง จากความเชื่อผีและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตางๆ นี้เอง อํานาจหรืออิทธิฤทธิ์ของผีจึงเขามามีบทบาทตอชีวิต จิตใจของคนลุมน้ําหมันมาก โดยเฉพาะอยางยิ่งผูที่เจ็บไขไดปวย มักจะคิดวามีสาเหตุมาจากผีเปนสวน ใหญ ผูที่เจ็บปวยดวยโรคตางๆ เมื่อรักษาดวยยาสมุนไพรแลวยังไมหาย ดังนั้นคนในบานก็จะมุงประเด็น ไปหาผีทันที จะตองมีการไปหาสาเหตุของการปวยจากหมอยาม และหมอยามนี้มักจะมีอ ยูแทบทุก หมูบาน เปนตน ตอมาเมื่อชุมชนไดรับการพัฒนาจากภาครัฐ โดยเฉพาะในชวงหลัง พ.ศ. ๒๕๐๐ เริ่มสรางถนน หนทาง ความเจริญจากตางถิ่นเริ่มเขามา ไดสงผลทํา ใหคนลุมน้ําหมันมีการพึ่งตนเองของทองถิ่นมี รูปแบบที่หลากหลายมากขึ้น เชน มีความเชื่อวายาแผนปจจุบันสามารถรักษาโรคไดหายขาดและทันใจ และยาที่ใชสวนใหญจะเปนพวกยาถายพยาธิ ยาแกปวด ยาใสแผลสด ยารักษาโรคฟนผุ เปนตน ขณะเดียวกันก็มีหมอเถื่อนซึ่งเปนคนทองถิ่นอื่นที่พอมีความรูทางดานการแพทยบาง รวมทั้งเริ่ม มีรานขายยาแผนปจจุบัน จําหนายยาใหกับคนในทองถิ่น และจัดจําหนายยาเปนชุดๆ เชน ยาแกปญหา การปวดขอและปวดหลัง เปนตน สวนการคลอดลูกยังพึ่งพาหมอตําแยเหมือนเดิม แตหมอพื้นบานที่ใช สมุนไพรเริ่มมีบทบาทนอยลง และความเชื่อสาเหตุของความเจ็บปวยคอยๆ เปลี่ยนไป เนื่องจากปาไม ลดลง คนท อ งถิ่ น เริ่ ม ได รั บ การศึ ก ษามากขึ้ น ประการสํ า คั ญ ยั ง มี ข า ราชการจากท อ งถิ่ น อื่ น เข า มา ปฏิบัติงานในดานซายมากขึ้นเชนกัน โดยเฉพาะทหารและตํารวจที่เขามาตอสูกับคอมมิวนิสต ผลของการพัฒนาดังกลาว ทําใหความรูในการดูแลสุขภาพตนเองของทองถิ่นที่เปนความเชื่อ เชนสมัยกอนเริ่มเปลี่ยนไป คือชาวบานหันมาใหความสําคัญกับการดูแลสุขภาพที่อาศัยความรูการแพทย แผนปจจุบันมากขึ้น แตก็ยังไมไดรับการพัฒนาที่ดีพอ คือมีสถานบริการสาธารณสุขที่มีบุคลากรจํากัด กระทั่งป พ.ศ. ๒๕๒๐ อําเภอดานซายอยูในพื้นที่ที่มีการสูรบระหวางทหารฝายรัฐบาลกับคอมมิวนิสต จึง ไดรับการคัดเลือกใหตั้งโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราช อันเปนผลพวงของนโยบายของภาครัฐที่ตองการ จะทําใหชาวบานที่อ ยูในทองถิ่นดัง กลาวมีความศรัทธาตอรัฐบาล เปนสวนหนึ่งของสงครามแยง ชิง ประชาชน บริการพื้นฐานหลายอยางมาพรอมๆ กัน เชน ไฟฟา ถนนลาดยางใชไดทุกฤดูกาลติดตอกับ


จังหวัดเลย เพชรบูรณ พิษณุโลก เปนตน ทําใหคุณภาพในการบริการประชาชน การเขาถึงดีขึ้นมาก นอกจากนี้ยั ง มี การสร างสถานี อนามัยตามตํา บลต างๆ ใหบ ริก ารสุข ภาพขั้น พื้น ฐาน มีร ะบบการให ภูมิคุมกันโรคที่ดีขึ้น อยางไรก็ตาม การพัฒนาอยางกาวกระโดดในลุมน้ําหมันเชนนี้ ทําใหชาวบานมีความศรัทธาตอ ระบบบริการที่รัฐจัดใหเปนอยางมาก และละเลยตอการดูแลสุขภาพของตนเอง หมอตําแยและหมอ พื้นบานเริ่มมีบทบาทลดลง สวนการดูแลสุขภาพยุคปจจุบันหรือหลัง พ.ศ. ๒๕๓๐ การพึ่งตนเองของชาวบานนอยลง ความรู ในการดูแลสุขภาพไมไดรับการสานตอจากคนรุนกอน โดยเฉพาะวิถีชีวิตที่สัมพันธกับธรรมชาติกลับไมได รับความสําคัญ เมื่อยามเจ็บปวยมักใชบริการรานขายยา และมีความเชื่อวาสุขภาพที่ดีจะตองไดรับการ รักษาพยาบาลที่ดี ดังนั้นชาวบานจึงละเลยที่จะปฏิบัติตนใหมีสุขภาพดี เพราะมีความเชื่อวาถาสุขภาพ เสียก็สามารถใชบริการของรัฐแกได ขณะเดียวกัน หมอเถื่อนไดปรับเปลี่ยนรูปแบบเขาไปรักษาในทองที่ทุรกันดาร ระบบธุรกิจขาย ตรงที่เกี่ยวกับสุขภาพเริ่มเขามาในทองถิ่นที่มีรายไดเพิ่มขึ้น ทั้งหมดเปนเพราะวากระบวนการสืบทอด ความรู การประยุกตใชความรู การเรียนรูของคนในทองถิ่นตอกระแสการติดตอจากภายนอกไมไดรับการ จัดระบบที่ดีพอจากคนในทองถิ่น เพราะสวนใหญมีเจาหนาที่รัฐเปนผูดําเนินการชี้นําและจัดการเกี่ยวกับ สุขภาพ โดยขาดการมีสวนรวมของทองถิ่น ดังนั้น ความสัมพันธระหวางชาวบานและสถานบริการจึง เปลี่ยนไปในแงของความหางเหินระหวางกัน

8dansai7  

การจัดการดูแลสุขภาพกับสภาพสังคม และความเชื่อของคนลุมน้ําหมัน

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you