Page 1

‫دالیا دزەیی‪:‬‬

‫ل‪8‬‬

‫«ئەگەر كەسێك سەردانی‬ ‫پسپۆری دەروونی بكات پێی‬ ‫دەڵێن تەواو نییە‪ ،‬بەاڵم پێی‬ ‫ئاساییە بچێتە الی فاڵچییەكان»‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪106‬‬

‫باڵوکراوه‌یه‌کی ئازاده‌ یه‌کێتی الوانی دیموکراتی کوردستان مانگی دوو جار ده‌ری ده‌کات‪ .‬سێشه‌ممه‌ ‪2010/3/16‬‬

‫لوقمان عه‌بدولقادر‪ :‬ئەو پڕۆژانەی كە‬ ‫حكوومەت بۆ هه‌ڵه‌بجه‌ی كردون وەك ئەوە وایە‬ ‫(كەسێك دەستی شكابێت و قاچی ببەسترێ) ل‪2‬‬

‫ڕێككەوتنامەی ‪11‬ی ئادار‪...‬‬ ‫نەخشەی ڕێگای پێكەوە ژیان ل‪8‬‬

‫سەرۆكی لیستی هاوپەیمانی كوردستانی لە هەولێر‬

‫«هەڵبژاردن لە كەش و هەوایەكی زۆر یاسایی و‬ ‫دیموكراسی بەرێوەچوو‪ ،‬هیچ جۆرە ساختەكارییەك نەكرا»‬ ‫پێشبینی ئەوە دەكەم لە عێراقدا حكومەتێك‬ ‫پێكدێت كە نوێنەری هەموو پێكهاتەكانی‬ ‫ت��ێ��دای��ە‪ .‬چونكە وەزع���ی ع��ێ��راق قبوڵی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن و فەرمانڕەوا ناكات‪ .‬لەبەر ئەوەی‬ ‫عێراق وەزعێكی سیاسی و ئەمنی ئاڵۆزی‬ ‫هەیە‪ ،‬پێم وایە هەم عێراقییەكان خۆیان‪ ،‬هەم‬ ‫ئەمریكاش فشاردێنێت بۆ ئەوەی لە عێراق‬ ‫حكومەتێكی نیشتیمانی بنكە فراوان دروست‬ ‫بكرێت‪ ،‬ئەگەر بێتو الیەنی شیعە یان سووننە‬ ‫یان كورد بەسداری حكومەت نەكات‪ ،‬ئەوا ئەو‬ ‫حكومەتە زۆر زوو هەڵدەوەشێتەوەو ناتوانێ‬ ‫ئەركەكانی خۆی بەجێبگەیەنێت‪ .‬ل‪2‬‬

‫په‌رله‌مانتاران بۆ پڕۆژه‌ی بودجه‬ ‫ته‌پڵ لێبده‌ن بۆ پڕۆژه‌یه‌کی هونه‌ری‬ ‫ره‌نگ ‌ه سه‌ما بک ‌ه ‌ن‬ ‫ل‪3‬‬

‫الوان بەرامبەر بە لیستە براوەكان‬ ‫هەڵوێست وەردەگرن‬ ‫بە پێی تێڕوانینی الوان ئاسایی‬ ‫ب��ووە كە لە م��اوەی بانگەشەدا‬ ‫لیستە ك��وردی��ی��ەك��ان ملمالنێی‬ ‫یەكترییان كردووە‪ ،‬بەاڵم ئیتر دەبێ‬ ‫ئەو ملمالنێیە بگوازنەوە بۆ نێو‬ ‫پەرلەمانی عێراق و لە كوتلەیەكی‬ ‫كوردستانیدا یەكبگرن و بەرامبەر‬ ‫ب��ە ع���ەرەب (شیعە و سووننە)‬ ‫سەنگەر بگرن و ملمالنێ لە نێوان‬ ‫كورد و عەرەب‪ ،‬وەكو دوو نەتەوەی‬ ‫سەرەكی عێراق بێتە ئ��اراوە‪ ،‬بۆ‬ ‫زیاتر بە دەستهێنانی مافە نەتەوەیی‬ ‫و چارەسەری دۆزی كورد‪ .‬ل‪4‬‬

‫سۆپەر ماركێتەكان بە رۆژی روناك فێڵ‬ ‫لە كڕیاران دەكەن ل‪5‬‬

‫راپەڕین چی بە كورد‬ ‫بەخشی؟‬ ‫ل‪4‬‬ ‫سوپەرماركێتەكان بوونەتە‬ ‫هەوارگەی دڵداری كچان و كوڕان‬

‫زۆربەم���ان بینیومان��� ‌ه‬ ‫و بیس���توومان ‌ه ك���ە‬ ‫داش���كاندێكی گ���ەورە‬ ‫دەكرێت‪ ،‬كەرس���تەیەك بۆ‬ ‫‪ 50%‬دادەشكێنرێ‪ ،‬لێرەدا‬ ‫گومان دروس���ت دەبێ كە‬ ‫ئایا هۆی چیە؟‬

‫ساقی بارزانی‪:‬‬

‫به‌ڕای من دانانی نوێنه‌رانی ده‌ره‌وه‌‌ی‬ ‫حیزبه‌کان به فێرۆدانی بودجه‌یه‬

‫هاواڵتیان بێزارن لە كلیپی گۆرانییە نوێكان‬ ‫«لە كلیپە نوێیەكاندا سووكایەتی بە ئافرەت دەكرێت»‬

‫ل‪5‬‬

‫به‌ختیار هه‌ڵه‌بجه‌یی‪ ،‬پەیكەرتاش‪:‬‬

‫خەڵكی جوتێ پێاڵو بە ‪ 200‬دۆالر ئەكرێ‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نایەت تابلۆیەك بكرێ‬

‫ل‪6‬‬


‫‪2‬‬

‫‪www.lawanikurdistan.com‬‬

‫‪106‬‬

‫‪pirspirs@yahoo.com‬‬

‫سامی شۆڕش‪،‬‬

‫‪25‬ی ره‌شه‌مم ‌ه ‪2709‬ی كوردی ‪16 -‬ی مارسی ‪2010‬ی ز‬

‫سەرۆكی لیستی هاوپەیمانی كوردستانی لە هەولێر‬

‫«هەڵبژاردن لە كەش و هەوایەكی زۆر یاسایی و دیموكراسی بەرێوەچوو‪ ،‬هیچ جۆرە ساختەكارییەك نەكرا»‬ ‫بە گشتی پرۆسەی دەنگدان لە هەرێمی كوردستان چۆن‬ ‫بەرێوەچوو؟‬ ‫بەشێوەیەكی رێك و پێك بەرێوەچوو‪ ،‬خەڵكی ناحەز‬ ‫لە دەرەوە‪ ،‬چاوەرێیان دەكرد پشێوی لە ناو كوردستان‬ ‫دروست ببێت و تەقینەوەو‬ ‫رووب������ەروو ب��وون��ەوە‬ ‫ل��ە ن��ێ��وان پێكهاتە‬ ‫سیا سییە كا نی‬ ‫ك�����وردس�����ت�����ان‬ ‫رووب�����دات‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەمانە رووی نەدا‪،‬‬ ‫بگرە بەپێچەوانەوە‪،‬‬

‫هەڵبژاردن لە كەش و هەوایەكی زۆر یاسایی و دیموكراسی‬ ‫ب��ەرێ��وەچ��وو‪ ،‬ئ��ەوەن��دەی م��ن ئ��اگ��ادارب��م هیچ جۆرە‬ ‫ساختەكارییەك لەو هەڵبژاردنەدا نەكرا‪ ،‬ئەگەر خروقاتیش‬ ‫هەبووبێ ئەوەندە كەم بوون كە نەبوونە مایەی ناڕەزایی‬ ‫هیچ الیەنێكی سیاسی‪ .‬دەنگدەرانیش بە رادەیەكی زۆر‬ ‫بە دڵخۆشییەوە بەشدارییان كرد‪ .‬دەرەنجامەكانیشی بە‬ ‫شێوەیەك دەبێت كە تەعبیر لەو رێك و پێكییە دەكات‪.‬‬ ‫كورد بە چوار لیستی جیاوازەوە دەچێتە پەرلەمانی‬ ‫عێراق‪ ،‬ئایا ئەمە كاریگەری نابێت لەسەر پێگەو دەسەاڵتی‬ ‫كورد لە بەغدا؟‬ ‫خۆزگە كورد بەیەك لیست دەچووە پەرلەمانی عێراق‪،‬‬ ‫بەاڵم من پێموایە هێشتا زەرەرمان نەكردووە‪ ،‬چونكە مەیدان‬ ‫فراوانە بۆ ئەوەی لە بەغدا یەكهەڵوێستی لە نێوان ئەو‬ ‫لیستانەدا دروست ببێت‪ ،‬ئەگەر توانیمان كوتلەیەكی‬ ‫كوردی لە چوار لیستە كوردستانییەكە دروست‬ ‫بكەین لە پەرلەمانی عێراق ئەوا كارێكی باش‬ ‫دەكەین و جێبەجێ كردنی ئەركەكانمان ئاسانتر‬ ‫دەبێت و كەمتر تووشی گرفت دەبین‪.‬‬ ‫گرنگ ئەوەیە یەكهەڵوێست بین‪ ،‬ئەو كات‬ ‫كێشەی چوار لیستیمان نابێت‪ ،‬بە پێچەوانەوە‬ ‫ئەو چوار لیستییە دەبێتە خاڵی بەهێز بۆ‬ ‫ئێمە‪.‬‬ ‫كورد یان هاوپەیمانی كوردستانی لەسەر‬ ‫چ��ی بنەمایەك ب��ەش��داری ل��ە حكومەتی‬ ‫ئاییندەی عێراقدا دەكات؟‬ ‫ئەو هێزە عێراقییانەی كە دەیانەوێ لەگەڵ‬ ‫كورد هاوپەیمانی بكەن‪ ،‬دەبێ باوەڕیان بە‬ ‫جێبەجێ كردنی م��اددەی ‪ 140‬و دەستووری‬

‫عێراق و دیموكراسی و ئاشتەوایی نیشتیمانی هەبێت‪ .‬ئەم‬ ‫خااڵنە بنەمای سەرەكین بۆ هەر الیەنێكی عێراقی ئەگەر‬ ‫بیەوێ هاوپەیمانێتی لەگەڵ كورد دروست بكات‪.‬‬ ‫ئەگەر هاتوو هاوپەیمانی كوردستانی بەشداری حكومەتی‬ ‫كرد و لیستە ئۆپۆزسیۆنەكانی كوردستان بەشداریان‬ ‫نەكردو بوونە ئۆپۆزسیۆن لە حكومەتی عێراقی‪ ،‬ئەوكات‬ ‫چی روودەدات بە نسبەت كوردەوە؟‬ ‫من پێم وایە ئەوە روونادات‪ .‬من پێشبینی ئەوە دەكەم لە‬ ‫عێراقدا حكومەتێك پێكدێت كە نوێنەری هەموو پێكهاتەكانی‬ ‫تێدایە‪ .‬چونكە وەزع��ی عێراق قبوڵی ئۆپۆزسیۆن و‬ ‫فەرمانڕەوا ناكات‪ .‬لەبەر ئەوەی عێراق وەزعێكی سیاسی‬ ‫و ئەمنی ئاڵۆزی هەیە‪ ،‬بۆیە من پێم وایە هەم عێراقییەكان‬ ‫خۆیان‪ ،‬هەم ئەمریكاش فشاردێنێت بۆ ئەوەی لە عێراق‬ ‫حكومەتێكی نیشتیمانی بنكە فراوان دروست بكرێت‪ ،‬ئەو‬ ‫بنكە فراوانییەش هەموو پێكهاتە سەرەكییەكانی تێدا‬ ‫دەبێت‪ .‬ئەگەر بێتو الیەنی شیعە یان سووننە یان كورد‬ ‫بەسداری حكومەت نەكات‪ ،‬ئەوا ئەو حكومەتە زۆر زوو‬ ‫هەڵدەوەشێتەوەو ناتوانێ ئەركەكانی خۆی بەجێبگەیەنێت‪.‬‬ ‫باس لەو دەكرێت كە رێكەوتنێكی نهێنی لە نێوان پارتی‬ ‫و یەكێتی هەیە بۆ ئەوەی پارتی چەند كورسییەك لە هەولێر‬ ‫بدات بە یەكێتی و لەبەرامبەریشدا یەكێتی چەند كورسییەك‬ ‫لە سلێمانی بدات بە پارتی؟‬ ‫من ئاگاداری ئەو دەنگۆیانە نیم و هیچ لەوبارەیەوە نازانم‪.‬‬ ‫بەاڵم هەڵبژاردن زەحمەت جێگەی ئەو جۆرە شتانەی تێدا‬ ‫دەبێتەوە‪ ،‬لەبەر ئ��ەوەی كۆمیسیۆنی بااڵی هەڵبژاردن‬ ‫بەرپرسە و دەنگەكان الی ئەوون‪ .‬بۆیە من پێم وایە دەنگ‬ ‫ناگۆڕدرێت‪.‬‬ ‫خەڵكی كوردستان گلەیی زۆریان لە پەرلەمانتاران و‬ ‫نوێنەرانی كورد هەبوو لە بەغدا لەو خولەی كە رۆییشت‪،‬‬

‫لوقمان عه‌بدولقادر‪ ،‬سەرۆكی كۆمەڵەی قوربانیانی كیمیابارانی هەڵەبجە‬

‫دیمان‬

‫ە‪ :‬فەرەیدون بێوار‬

‫«ئەمریكا فشاردێنێت بۆ ئەوەی لە‬ ‫عێراقدا حكومەتێكی نیشتیمانی بنكە‬ ‫فراوان دروست بكرێت»‬ ‫ئایا ئێوە جیاواز دەبن لە ئەوان و نموونەی باشتر وجوانتر‬ ‫پێشكەش دەكەن؟‬ ‫من پێم وایە ئەوانەی پێش ئێمە كاری باشیان كرد‪ .‬ئێمە‬ ‫هەوڵدەدەین ببین بە تەواوكەری ئیش وكارەكانی ئەوان‪،‬‬ ‫لەهەمانكاتدا هەوڵدەدین ئەگەر كەم و كورتییەك لە ئیش و‬ ‫كارەكانی ئەواندا هەبووبێ‪ ،‬ئەوە ئێمە ئەو كەم و كورتییانە‬ ‫پڕ بكەینەوەو هەنگاوی باشتر بهاوین بۆ پێشەوە‪ .‬ئێستا‬ ‫خەریكە ئەزموونی سیاسی لە عێراق پێدەگات و پەرلەمان‬ ‫دەبێتە پەرلەمانێكی رێك و پێكتر‪ .‬ئەو برادەرانەی پێشتر‬ ‫لە ناو هەل و مەرجێكی ئەمنی وسیاسی زۆر خراپ كاریان‬ ‫دەكرد‪ ،‬رەنگە ئێستا ئەو وەزعە بۆ ئێمە هەندێك باشتر‬ ‫بووبێ‪ .‬بۆیە رەنگە ئێمە هەندێك بەئازادتر لە ئەوان بتوانین‬ ‫كارەكان رابپەرێنین‪ .‬پێم وایە هەر دووكمان تەواوكەری‬ ‫یەكترین‪.‬‬

‫«لە عێراقدا حكومەتێك پێكدێت‬ ‫كە نوێنەری هەموو پێكهاتەكانی‬ ‫تێدایە‪ ،‬چونكە وەزعی عێراق قبوڵی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن و فەرمانڕەوا ناكات»‬

‫ئەو پڕۆژانەی كە حكوومەت بۆ شارەكەی كردون وەك ئەوە وایە (كەسێك دەستی شكابێت و قاچی ببەسترێ)‬ ‫لوقمان عه‌بدولقادر سەرۆكی كۆمەڵەی قوربانیانی كیمیابارانی‬ ‫هەڵەبجە لەدیمانەیەكی پرسدا‪ ،‬سەبارەت بە بە جینۆساید‬ ‫ناساندنی كەیسی هەڵەبجە و كەم و كوڕیەكانی پڕۆژەكانی ئەو‬ ‫شارە كەبەپێی پێویست ئاوڕلەخەڵكی نادرێتەوە دەدوێت‪ ،‬سەرەتا‬ ‫لە بارەی ناساندنی كارەساتی هەڵه‌بجە بە جینۆسیاد گوتی‪:‬‬ ‫ئەوە یەكێك بوە لە ئاواتە سەرەكیەكانی ئەم كۆمەڵەو كەس‬ ‫وكاری قوربانیان بەگشتی و گەلی كورد‪ ،‬چونكە ناساندنی ئەو‬ ‫كەیسە بەجینۆساید دەبێتە بنەمایەك بۆ كاركردن لەسەر چەند‬ ‫تەوەرەیەك‪ ،‬كەئەوانە بۆ خۆی هەریەك كاریگەری خۆی هەیە‪،‬‬ ‫بەتایبەتیش كە بوەتە قەڵغانێك بۆ پاراستنی كیانی كوردی‪،‬‬ ‫خاڵێكی تریش قەرەبوكردنەوەی كەس وكاری قوربانیانی هەڵه‌بجەو‬ ‫قەرەبوكردنەوەی هەموو سنورەكەیە‪ ،‬كە دەتوانرێ لەسەر ئەم‬ ‫زەمینەسازیەی كەبۆی ڕەخساوە كار بكرێت‪ ،‬بەقەناعەتی ئێمە‬ ‫وەكو كەسو كاری قوربانیان ئەمە یەكەم بڕیار بوە كە ئەوەندە‬ ‫كەسوكاری شەهیدان دڵخۆش بكات و بتوانرێت لەڕووی مەعنەوی‬ ‫وجەستەییەوە باری گرانی كەسوكاری شەهیدان سوك بكات‪،‬‬ ‫ناساندنی ئەو تاوانە هەست كردنە بەو قوربانیانە هەست كردنە‬ ‫بەو دڕندەیەی كەبەرامبەر بەم شارە كراوە‪.‬‬ ‫ناوبراو لە بارەی قەرەبووكردنەوەی كەس و كاری قوربانیان‬ ‫گوتی‪ :‬لەپەڕلەمانی عێراقی بڕیارێك دەرچوە بۆ ئەو كەسانەی‬ ‫كەبەدەستی ڕژێم لەساڵی ‪ 1968‬وە تاكو ڕووخاندنی ڕژێم بەهەر‬ ‫شێوەیەك لەشێوەكان زیانیان لێ كەوتوە‪ ،‬دەبێت حكومەتی‬ ‫عێراقی پابەند بێت بەقەرەبو كردنەوەیان كەخۆشبەختانە ئەم‬ ‫بڕیارە ئێمەش دەگرێتەوە‪ ،‬ئەگەر ئەم جینۆسایدە كاری لەسەر‬ ‫بكرێت دەتوانرێت قەرەبویەكی درێژ خایەن بەشاری هەڵەبجە‬ ‫بكات‪ ،‬ئەوەش دەبێتە بنەمایەك بۆ بوژاندنەوەی ئابوری ئەم‬ ‫سنورە لەهەموو ڕویەكەوە‪ .‬زۆر بەداخەوە حكومەتی هەرێمی‬ ‫كوردستان یان حكومەتی عێراقی ئێستا بەپێی نسبەتی نیشتە‬ ‫جێبون خزمەتگوزاری پێشكەش دەكات‪ ،‬لەهەمان كاتدا دەبوایە‬ ‫ڕەچ��اوی زیانەكانی بكرایە لەشوێنە كارەسات بارەكان وەكو‬ ‫هەڵه‌بجە و گەرمیان‪ ،‬هەڵەبجەیش بەپێی ئەو ڕێژەیە تەعامولی‬ ‫لەگەڵدا كراوە بۆیە تەمەننا ئەكەین كارێكی وابكرێت ڕەچاوی‬ ‫وێرانی و نەبونی و دەرفەتی كار بكرێت بۆ ئەم سنورە‪.‬‬ ‫ناوبراو لە بارەی نەبوونی نەخۆشخانەیەكی تایبەت بە هەڵەبجە‬ ‫گوتی‪ :‬زۆر زۆر بەداخەوە دوای ‪22‬س��اڵ بەسەر كیمیابارانی‬ ‫هەڵەبجە خزمەتێك بەبریندارەكان ك��راوە‪ ،‬بەاڵم خزمەتەكە‬

‫خاوەنی ئیمتیاز‪:‬‬ ‫ئومێد خۆشناو‬

‫سەرنووسەر‪ :‬ئاڤان حه‌مه‌ ساڵح‬ ‫‪avanpirs@yahoo.com‬‬ ‫‪0750-493 7487‬‬

‫لەبازنەیەكی داخ���راودا ب��ووە‪ ،‬دەب��وای��ە پێش هەموو الیەك‬ ‫حكومەتی هەرێمی كوردستان كاری بكردایە بۆ چارەسەركردنی‬ ‫نەخۆشەكانی كیمیاباران‪ ،‬چونكە بەڕاستی كەسێك ئەگەر‬ ‫ماڵیشی هەبێت گەورەترین سەرمایەداریشی هەبێت كە نەخۆش‬ ‫دەكەوێ هەموو شتەكان دەگۆڕێتەوە بەعیالجێك‪ ،‬دەبینین ‪22‬‬ ‫ساڵە ئەو كەسانەی بریندارن بەداخەوە چارەسەرێكی بنەڕەتی‬ ‫یان بۆ نەكراوە‪ ،‬ئەوەشی كەكراوە بەهەوڵو تێكۆشانی كۆمەڵەی‬ ‫ئێمە كراوە لەڕێگەی خەڵكانی دڵسۆز و سەرۆكایەتی هەرێمی‬ ‫كوردستان و ئەنجومەنی وەزی��ران كەدەبوایە حكومەت پالنی‬ ‫هەبوایە نەك ئێمە ڕامان بكردایە‪..‬‬ ‫لە بارەی بەدواداچونی ئەو مندااڵنەی كە لە ساڵی ‪ 1988‬وە بێ‬ ‫سەروشوێنن ناوبراو گوتی‪ :‬لەسەرەتاوە یەكێك لەخواستەكانمان‬ ‫گەڕان بووە بەدوای ئەو مندااڵنە‪ ،‬كەزۆر جار ئەو داواكاریانەمان‬ ‫كردوە‪ ،‬ئەتوانم بڵێم لە الیەن دەسەاڵتەوە زۆر بەبێ ئەهمێتانە‬ ‫سەیری ئەو ڕاستیانەیان كردوە‪ ،‬دواجار ئەوە بو خۆشبەختانە‬ ‫توانرا كەسێك بدۆزرێتەوە ئەو كەسە ببێتە پاڵپشتێك و دەلیلێك‬ ‫بۆ بەدواداچونی ئەو گرفتە‪ ،‬ئێمە داوام��ان كردوە حكومەتی‬ ‫هەرێمی كوردستان هەستێت بەوەرگرتنی عەینەی ئەو كەسانەی‬ ‫كەمناڵیان ون بوە لەالی خۆیان بیپارێزن‪ ،‬هەركەسێك ڕۆژێك‬ ‫سەر هەڵبداتەوە لەڕێگەی ئەو پشكنینانەوە ئەبینرێتەوە‪ ،‬ئەبێ‬ ‫حكومەتی هەرێم لەگەڵ حكومەتی كۆماری ئیسالمی ئێران بتوانێت‬ ‫كارێك بكات بەخشین بداتە ئەو كەسانەی كەئەو منااڵنەیان الیە‬ ‫تا ئامادەبن مناڵەكان بگێڕنەوە‪ ،‬كاتێك ئاوارە بوین بینیمان‬ ‫ئەو دایك وباوكانەی كەشەهید بون لەنەخۆشخانەكانی ئێران بێ‬ ‫كەس بوون و دواجار ئەومنااڵنە چیان لێ هات‪.‬‬ ‫ناوبراو لە ب��ارەی دانانی ‪ 6‬پ��رۆژە لە بودجەی ئەو ساڵ‬ ‫بۆ هەڵه‌بجە گوتی‪ :‬من وەك قائیمقام ناتونم وەاڵم بدەمەوە‪،‬‬ ‫بەاڵم وەكو كەسوكاری قوربانیان‪ ،‬تاكو ئێستا یەك پڕۆژە بۆ‬ ‫كەسوكاری قوربانیان كراوە‪ ،‬ئەویش ئاو و ئاوەڕۆی گەڕەكی‬ ‫شەهیدانی كیمیا بارانە‪ ،‬دیارە ئەو نەخۆشخانەی كەلەساڵی‬ ‫‪ 2007‬بەردی بناغەی دانراوە تائێستا لە‪ %15‬كارەكانی تەواوبووە‬ ‫كەئەوە پێویستترین كارە بۆ بریندارەكانی كیمیاباران‪ ،‬ئەو‬ ‫پڕۆژانەی كەكراون وەك ئەوە وایە (كەكەسێك دەستی شكابێت‬ ‫و قاچی ببەسترێ) لەشوێنی خۆی وەكو پێویست نین ‪.‬‬ ‫پرسیمان ئاخۆ خەڵكی هەڵه‌بجە مافی خۆیان نییە ‪3 /16‬‬ ‫بكرێتە پشوی رەسمی ئەو دەڵێ‪ :‬ئێمە لەگەڵ ئەوەنین ‪3/16‬‬

‫جێگری سه‌رنووسه‌ر‪ :‬شاخه‌وان عومه‌ر سلێمان‬ ‫‪shaxawanlawan@yahoo.com‬‬ ‫‪0750-448 0225‬‬

‫بكرێتە پشوی ڕەسمی چونكە ئەگەر ئەو ڕۆژە بكرێتە پشو‬ ‫خەڵكانێك هەڵدەستن بەئاهەنگ و دەرچون لەشارو وەكو سەفرە‬ ‫سەیری رۆژەك��ە دەك��ەن‪ ،‬بەاڵم پێم باشە بكرێتە‬ ‫ڕۆژی ماتەمینی و بتوانرێت لەئاستی قوتابخانەكان‬ ‫دامودەزگاكانی حكومەت كار بكرێت بۆ ناساندنی‬ ‫كارەساتەكە بە ن��ەوەك��ان‪ ،‬تاوەكو بزانرێت ئەم‬ ‫ئازادی و سەربەستیەی ئەمڕۆ لەدەرئەنجامی خوێنی‬ ‫شەهیدان بوە‪ ،‬بۆ ئەوەی نەوەی داهاتو فێربكرێت‬ ‫ڕێز لە قوربانیەكان بگرێ‪.‬‬ ‫بەو جۆرە سەرۆكی كۆمەڵەی قوربانیانی هەڵه‌بجە‬ ‫كۆتایی بە قسەكانی هێنا‪ ،‬ئێمە دەست خۆشی‬ ‫لەڕاگەیاندنەكان دەكەین بەتایبەتی ڕاگەیاندنەكانی‬ ‫هەڵەبجە كە دەوری كاریگەریان هەبوە‪ ،‬تەمەننا‬ ‫ئەكەین بتوانن زیاتر ببنە سەنگی مەحەك بۆ هەموو‬ ‫الیەك بۆ ئەوەی بزانرێت خزمەتكردنی كەسوكاری‬ ‫قوربانیەكان كاردەكاتە سەر سەر كەوتنیان و‬ ‫ناڕەزایی كەسوكاری قوربانیەكان كاردەكاتە سەر‬ ‫هەموو پڕۆسەكان وە تەمەننا ئەكەین حكومەتی‬ ‫هەرێمی كوردستان بە چاوێكی‬ ‫واقیعانە سەیری ئ��ەم تاوانە‬ ‫بكات ئەو كەسانەی كەلە ‪3/16‬‬ ‫لەهەڵه‌بجەو سنورەكەی زیانیان‬ ‫لێ كەوتوە بتوانرێت لیژنەیەكی‬ ‫تایبەت دروست بكرێت بۆ ڕوو‬ ‫بەڕوو كردنەوەی ئەو گرفتە بۆ‬ ‫پەڕلەمانی عێراقی و زیانەكانی‬ ‫ش���اری ه��ەڵ��ەب��ج��ە بەگشتی‬ ‫ه��ەڵ��ب��س��ەن��گ��ێ��ن��رێ‪ ،‬دواج����ار‬ ‫حكومەتی عێراقی قەرەبویان‬ ‫بكاتەوە ئەو كەسانەش كەلە‬ ‫‪ 3/16‬بریندار بون حكومەتی‬ ‫هەرێمی كوردستان پابەند بێت‬ ‫بەبڕینەوەی موچەیەكی تایبەت‬ ‫بۆ ژیانیان‪.‬‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری نووسین‪ :‬فەرەیدون بێوار‬ ‫‪f_bewar@yahoo.com‬‬ ‫‪0750-414 1910‬‬

‫تایپیست‪ :‬جه‌الل ئه‌حمه‌د به‌رزنجی‬ ‫نه‌خشه‌ساز‪ :‬فوئاد یوسفی‬

‫دیدار‪ :‬ئاری‬

‫عوسمان‪ /‬هه‌ڵه‌بجه‌‬

‫ناونیشان‪ :‬هەولێر‪ -‬بارەگای مه‌کته‌بی‬ ‫سکرتارییه‌تی یەكێتی الوانی دیموكراتی‬ ‫كوردستان–پشت ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران‬


‫‪106‬‬

‫‪pirspirs@yahoo.com‬‬

‫‪25‬ی ره‌شه‌مم ‌ه ‪2709‬ی كوردی ‪16 -‬ی مارسی ‪2010‬ی ز‬

‫په‌رله‌مانتاران بۆ پڕۆژه‌ی بودجه ته‌پڵ لێبده‌ن بۆ پڕۆژه‌یه‌کی هونه‌ری ره‌نگ ‌ه سه‌ما بکه‌ن‬

‫‌ئەندامێكی پەرلەمان‪ 17 :‬ساڵ لە واڵتی نەرویج بووم‪ ،‬لەپەرلەمانی ئەوێ دەوامم كردووە‪ ،‬كەچی تا ئێستا شتی وا رووی نەداوە‬ ‫راپۆر‬

‫ت‪ :‬زیاد ئیسماعیل‬

‫شیالن عەبدولجەبار ئەندامی پەرلەمانی كوردستان‪ ،‬باسی لەو حالەته‌ كرد كەچۆن توشی‬ ‫شۆك بوو‪“ ،‬ئەوكاتەی ئەمە روویدا من توشی شۆك بووم‪ ،‬پێشبینی ئەمەم نەدەكرد‪ 17 ،‬ساڵ‬ ‫لە واڵتی نەرویج بووم لەپەرلەمانی ئەوێ دەوامم كردووە كەچی تا ئێستا شتی وارووی نەداوە‪ ،‬راست و دروست بڕوات ئیشی حكومەت تەنها خزمەتكردنی میللەتەكەیەتی‪ ،‬باموعارەزە‬ ‫هەرچەندە ئەو واڵتە فرە حیزبیە چەندین ساڵە ئۆپۆزسیۆنی هەیە وە چاالكیشە” گوتیشی هەبێت‪ ،‬بەاڵم با بۆ رێكالم كردن نەبێت‪.‬‬ ‫“دژی ئۆپۆزسیۆن نیم پێم باشە هەبێت‪ ،‬چونكە لەواڵتی دیموكراتی دەبێت ئۆپۆزسیۆن‬ ‫شێروان حەیدەری سەرۆكی لیژنەی یاسایی پەرلەمانی كوردستان ئەم حاڵەتە بەحاڵەتێكی‬ ‫هەبێت” ئەوكاتەی دەستكرا بە تەپەتەپ من وشك بووم چونكە بۆمن شتێكی تازەبوو‪ ،‬شیالن ناتەندروست دەزانم‪ ،‬چونكە ئەوان دەیانتوانی بەشێوەیەكی تر بیرو رای خۆیان دەرببڕن نەك‬ ‫بەباشی دەزانی كەئۆپۆزسیۆن بە شێوەی دیالۆگ و رەخنە و قسەكردن و بیرو بۆچونی خۆیان بەتەپڵ لێدان‪ ،‬دواتر ئەمە لەسەر ئەوە بوو سەرۆكی پەرلەمان ناونوسی ئەندام پەرلەمانانی‬ ‫دەرببڕن نەك بەشێوەی دەستكوتان لە مێزی بەردەمیان‪ ،‬ئاماژەی بەوەشكرد كەلەوەتەی ئەو كردبوو كاتێكی دانا كە ‪ 3‬خولەك بوو ئەوان پێیان وابوو ئەمە كە سەرۆكایەتی پەرلەمان‬ ‫كردارەی بینیوە پێشبینی هەموو روداوێكی تری نائاسایی دەكات‪ ،‬لەدرێژەی قسەكانی شیالنی كردیان بە ‪ 5‬خولەك تەپڵلێدانی ئەو بەرێزانە لەسەر ‪3‬خولەك و ‪ 5‬خولەك بوو‪ ،‬لەهەموو‬ ‫ئەندام پەر لەمان هیوای دووبارەنەبوونەی ئەو حاڵەتەی خواست وپێوابوو كە دەبێت ئەوان پەرلەمانی دوونیا سەرۆكایەتی كاتەكە دیاری دەكات ئەگەر ژمارەی قسەكەر زۆربێت كات كەم‬ ‫دوور بن لەو جۆرە كردەوانە چونكە دەبێت ئەوان ببن بە پێشەوا بۆ ئەوانەی دوای خۆیان‬ ‫دەبێت بە پێچەوانەوەش‪ ،‬من پێموانیە بۆ كاتی قسەكردن پێویست بە تەپڵ لێدان بكات‪،‬‬ ‫ناگەیەنێت‬ ‫ئەڤین عومەر ئەندامی پەرلەمانی كوردستان خۆپێشاندان وەكو ئۆپۆزسیۆن ئەوە‬ ‫تەپڵەكەش لە سەر موناقەشەی بوجەكە نەبووە‪ ،‬ئەمە بۆ یەكەمین جارە لە مێژوی پەرلەمانی‬ ‫كەلەسەر شتێكی زۆر بچوك هەرا بنێنەوە ئێمە ئەوە دەزانین كاتەكە لەكاتی سەرقاڵی كوردستان رووب��دات س��ەرەڕای ئەوەی بەچەندین قۆناغی جیاجیا تێپەڕیوین‪ ،‬هەرچەندە‬ ‫پڕوپاگەندەی هەڵبژاردن بوو بۆیە ئەمەش چوە ئەم قاڵبەوە‪ ،‬وە خۆی لەوە دابینیەوە كە لەپەرلەمانی دوونیا شەڕو پێكدادان روودەدات‪ ،‬بەاڵم ئێمە تا ئێستا وەزعی پەرلەمانی خۆمان‬ ‫جۆرێك لەرێكالمكردن بۆ خۆیان بكەن لەنێو پەرلەمانی كوردستان كەگوایە نابێت بوجە راگرتوە تا دوور بێت لەو جۆرە دیاردە توندو تیژیانە‪ ،‬شێروان حەیدەری سەرۆكی لیژنەی‬ ‫لەتاریكی موناقەشەبكرێت‪ ،‬بەاڵم ئەگەر شەقامی كوردی بیەوێت راستی بزانێت كە هەركەسێك یاسایی پەرلەمانی كوردستان ئاماژەی بەوەدا كە بەدووری نازانێت ئەم حاڵەتە لە داهاتوو‬ ‫بیەوێت بچێتە پەرلەمان دەبێت رەفتارێكی هێمنانە بكەیت‪ ،‬ئەوەشی خستەروو لە‪ 26/1‬دوبارە بێتەوە” بەدووری نازانم ئەمە دووبارە بێتەوە “ ئەمە نیزام لە ناو پەرلەمان تێك‬ ‫راپۆرتی بوجە لەحكومەتی هەرێم گەیشتە پەرلەمان تا ئێمە هاوكاریان بكەین وە كەمو دەدات كە نیزامیش تێكبدات بە دڵنیایەوە دژی پەیڕەوی ناوەخۆیە” گوتیشی ئۆپۆزسیۆن‬ ‫كوڕەكانی بۆچاك بكەین‪ ،‬خاڵە گرنگەكانی بۆ ئیبرازبكەین‪ ،‬سەرجەم لیژنەو فراكسیۆنەكان چەسپاندنی دیموكراسیە وە دەبێت بەشێوەی تر لەناو پەرلەمان قسە بكەن‪ ،‬بەاڵم ئەوان‬ ‫بەژداربوون تێیدا هەركەسەو بە پێی پسپۆڕیەتی خۆی‪ ،‬چونكە بوجەی تەشغیلی بڕاوەتەوە قسەیان كردو تەپڵیشیان لێدا‪.‬‬ ‫شەماڵ نوری شارەزا لەئابوری لەم بارەیەوە رای خۆی هەبوو‪ ،‬مەسەلەی بوجە لەالی‬ ‫كەسانی سادەو ئابوری ناسانیش شاراوەنیە كە داهاتو خەرجیەكانی حكومەتەو بۆ‬ ‫هاواڵتیانە‪ ،‬زۆر ئاساییە بە شەفافیەت و ئاشكرا و موناقەشەی لەسەر بكرێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دوربێت لە موزایەدەو وەتەنیەت فرۆشتن و قسەی زلو باق و بریقەوە‪ ،‬بەڵكو دەبێت‬ ‫كەسانی شارەزا پێش ئەوەی موناقەشەی جدی لەناو پەرلەمان بكەن لیژنەكانی پەیوەندی‬ ‫دار موناقەشەی بكەن نەك ببێت بە تەپڵلێدان ببێت بەمەسەلەیەك ئاڵۆزی بخەنە ناو‬ ‫بوجەكە و دوابخرێت پێشئەوەی بوجەكە بێتە پەرلەمان هەندێك الیەنەكانی ئۆپۆزسیۆن‬ ‫هەاڵی ئەوەیان نایەوە كە حكومەت الوازە و بوجە لەكاتی خۆی بەرزناكاتەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫كاتێك كەگەیشت بەهەمان شێوە دیسان دواخرایەوە كەواتە دواخستنی بودجە زیانەكانی‬

‫ئەگەر تا چەند مانگێكی تر بوجە دوابخرێت ئەوا بێ‬ ‫بازاڕیەك دروست دەبێت كەرتی تایبەتیش دەگرێتەوە‬ ‫و بەهەزاران كەس كاری لەدەست دەچێت و زۆربەی‬ ‫بازرگانەكانیش واز لەكارەكانیان دەهێنن‬ ‫لەبوجەی وەبەرهێنان ‪ 100‬ملیاری بۆ پڕۆژە بەردەوامەكانە كە لەكابینەی پێنجەم كردویەتی‬ ‫هێشتا لەبواری جێبەجێكردنە‪ ،‬ئەوەی مایەوە ‪ 900‬ملیار بوو كە پڕۆژەی تازەی پێ دروست‬ ‫بكرێت‪ ،‬هەرچەندە كەمو كوڕی تێدابوو ئێمە لەگەڵ ئەوەبوین وەكاری ئێمە لەگەڵ لیژنەكان‬ ‫چاككردنەوە و راستكردنەوەی ئەو كەموكوڕیانه‌ و كردوشمانە‪ ،‬بەاڵم كە هاتوینە هۆڵی‬ ‫پەرلەمان زۆر سەیر بوو كەئەو قسانەیان كرد ئەندامان وەاڵمیان پێ بوو‪ ،‬بەاڵم خۆیانگرت‪،‬‬ ‫ئێمە كاتێك ببینین فڕاكسیۆن تەداخول بكات لەكارەكان بەبێ ئەوەی لە لیژنەكان بێت ئەوە‬ ‫وەك ئزدیواجیەت دەیبینین‪ ،‬لە رێكالمی هەڵبژاردن دەچێت رێزم بۆ برادەرانی لیستی گۆڕانە‬ ‫هەیە‪ ،‬چونكە ئەوان وا خۆیان نیشاندا كە بەنهێنی كار ناكه‌ن تەنهاوەكو فڕاكسیۆن كاردەكەن‬ ‫ئەڤین ئەمەی بە رێكەوت نەزانی و گوتی “ ئەمە بەبەرنامە كرا بوو بەپێی پەیڕەوی ناوەخۆی‬ ‫پەرلەمان سەرۆكی پەرلەمان دەبێت تەنزیم و دیاری كردنی كاتەكان و كارگێڕی دانیشتنەكان‬ ‫بكات‪ ،‬ئەوە مافی خۆی بوو كە ‪ 5‬خولەكەكەی دیاری كرد‪ ،‬چونكە ‪ 25‬كەسن هەریەكە ‪5‬‬ ‫خولەك قسەبكات دەكاتە زیاتر لە‪2‬كاتژمێر ئەمە بۆ راپۆرتێكی پێویست ناكات ئەم هەمووە‬ ‫موناقەشەیەیی لەسەر بكرێت “ ئەڤین بەدوری نازانێت بۆ هەڵبژاردنی پارێزگاكان دیسان‬ ‫پێویستیان بەجۆرێك لە رێكالمكردن دەبێت” لەدواین قسەكانی ئەڤین گوتی ئێمە هەرچەندە‬ ‫لیژنەی یاسادانانین‪ ،‬بەاڵم چاودێری حكومەتیش دەكەین‪ ،‬ئێمە پێشی ئەوان وەكو فراكسیۆنی‬ ‫كوردستانی وتومانە لەحكومەت خۆشنابین كە ئێمە پێكمانهێناوە‪ ،‬هەڵەبكات‪ ،‬ئێمە پێشی‬ ‫ئەوان دەست دەخەینە سەر هەڵەكان وە ئەركی ئێمەیە دەبێت وابكەیت حكومەت بەڕێگایەكی‬ ‫وەرگێڕانی‪ :‬هەردی ئەنوەر‬ ‫مرۆڤ لە دوو پێكهاتەی سەرەكی پێكهاتووە كە ئەویش‬ ‫روح و جەستەیە‪ :‬ئەو روحە خاوێنەی كە خوای گەورە‬ ‫لەروحی پاكی خۆی بە بەر مرۆڤیدا كردووە‪ ،‬بۆیە پاكە‪،‬‬ ‫بەاڵم دوای لە دایك بوونی و هاتنی بۆ سە رزەوی‪ ،‬هۆكاری‬ ‫دەروبەر كاری تێدەكات و لەو پاكییەتییەی خۆی دەردەچێ‬ ‫و كەسانێك هەرەسی پێدێنن‪ ،‬هەر وەك چۆن كێوێكی‬ ‫داپۆشراو بە بەفر‪ ،‬بەفرەكەی هەرەسی دێنێ‪ .‬ئەو پاكێتییە‬ ‫دەتوانرێ تارادەیەك بێتە دی بۆ سەركەوتن لە ژیاندا و‬ ‫ئاسوودەی دڵ و دەروون‪ ،‬بە جێگەیاندنی ئەم چەند خاڵەی‬ ‫خوارەوە‪ ،‬كە بریتین‪:‬‬ ‫* هەموو كات پێبكەنە و دەم بە پێكەنین بە‪.‬‬ ‫* كاتەكانت رێك و پێك بكە و بەرنامە بۆ كاتەكانی‬ ‫ژیانت دابنێ‪.‬‬ ‫* لەكاتی ئێستاو ئەمڕۆدا بژی‪.‬‬

‫ئەوە دەبێت كە وا ئەو خەرجی و داهاتەی لە بەردەست نابێت بۆ ئەوەی لە پڕۆژە خزمەت‬ ‫گوزاریەكان و پڕۆژەكانی كەرتی گشتی بەتایبەتی خزمەتگوزاری ئاو كارەباو شارەوانی و‬ ‫تەندروستی خوێندن سەرفی بكەیت‪ ،‬بۆیە حكومەت ئەو توانایەی الواز دەبێت تا ئەمە یەكالیی‬ ‫دەبێتەوە‪ ،‬بەاڵم كێشەی كورد لەوەدایە كە دەسەاڵت و ئۆپۆزسیۆنیش راستیەك نازانن كە‬ ‫بوجە پارەی حكومەت نیە‪ ،‬بەڵكو پارەی هاواڵتیە بۆیە لەالیەنی شارەزا و پسپۆڕ موناقەشەی‬ ‫لەسەر بكرێت دوای ئەوەی هەموار دەكرێت ئینجا بكەونە ئەوەی كە ئایا رەزامەندی لەسەر‬ ‫بدرێت یان نا نەك بەهەاڵ‪ ،‬لەسەر ئەم بوجەیە رۆژانە لێدوان دەدرێت بەبێ ئامارو راستی‬ ‫مەسەلەكە ئەمە ئاڵۆزی دروستدەكات و نامانگەیەنێتە ئەو رادەیه‌ی سود لەو بوجەیەوەر‬ ‫بگیرێت‪ ،‬لەواڵتانی پێشكەوتوو هەرگیز هاواڵتیان دژی حكومەتەكەی خۆیان هان ناده‌ن‪ ،‬بەڵكو‬ ‫هاواڵتیان وا پیشاندەدەن كەحكومەت موڵكی هاواڵتیە و مافی ئۆپۆزسیۆنیشە ئەمڕۆ لەسەر‬ ‫دەسەاڵت نیە سبەی لەحكومەتە بۆیە كلتورێكی وا دروست ناكات هاواڵتی دژی حكومەت بێت‪،‬‬ ‫دەبێت گەمەبە شوعوری هاواڵتی نەكرێت ئابوری ناسەكانیش حەزدەكەن هێمنانە گفتوگۆی‬ ‫لەسەر بكرێت بۆ بەر ژەوەندی گشتی تا بێبازاڕی دروست نەبێت‪ ،‬چونكە من پێشبینی ئەوە‬ ‫دەكەم ئەگەر تا چەند مانگێكی تر بوجە دوابخرێت ئەوا بێ بازاڕیەك دروست دەبێت كەرتی‬ ‫تایبەتیش دەگرێتەوە و وە مەترسیداریشە بەهەزاران كەس كاری لەدەست دەچێت زۆربەی‬ ‫بازڕگانەكانیش واز لەكارەكانیان دەهێنن‪ ،‬چونكە ئێمە كەرتێكی بەرهەمهێنمان نیە كەرتی‬ ‫بەكاربەرین‪ ،‬بۆیە دەبێت رێژەیەكی زۆر تر بۆ وەبەر هێنان دابینبكرێت‬

‫‪www.lawanikurdistan.com‬‬

‫‪3‬‬

‫كابینەی پێنجەم کابینه‌ی‬ ‫ئاوه‌دانی بوو‪،‬‬ ‫به‌اڵم کابینه‌ی شه‌شه‌م؟‬ ‫سەنعان سورچی‬ ‫هەر نیشتیمانپەروەرێك ئەگەر سەیری پێش كابینەی پێنجەم‬ ‫بكات‪ ،‬ئەوا دەزانێت چ گۆڕانكاریەك بەسەر كوردستان هاتووە‬ ‫لەگشت بوارەكان كە رۆژ بە رۆژ توانیان كارێكی وا بكەن‬ ‫میللەتی كورد‪ ،‬لە جیهان بناسرێت و داواش بكەن كە كورد‬ ‫خاوەن خاك و نیشتمان و سامانی خۆی بێ‪.‬‬

‫ه��ەروەه��ا ئ��ەم كابینەیە كوردستانی لەالدێیەكی‬ ‫خاپووركراوە كردە هەرێمێك كە لە خەون دەچوو‪ ،‬ئەمە‬ ‫لەالیەك لەالیەكی ترەوە چەند ئاماژەیەكی گرنگ هەیە‬ ‫كە پێویست دەكات روون بكرێتەوە‪ ،‬لەوساتەوە هەرێمی‬ ‫كوردستان رۆژ بە رۆژ پتر دەبێتە جێی گرنگیدانی‬ ‫دیبلۆماسی و ئابووری واڵتانی دنیا وەك چۆن نیشانەی‬ ‫ئەوەشە كە سەركردەی ئەو كابینەیە نەك لە ئاستی‬ ‫عێراق و ناوچەكە بەڵكو لە ئاستی دونیادا ڕێزو پێگەی‬ ‫تایبەتی خۆی هەبوو‪ ،‬لەو ڕێگەیەشەوە گرنگیدانی واڵتانی‬ ‫دنیا بە مەسەلەی گەلەكەمان فراوانترو روونتر دەبوو‪ ،‬من‬ ‫دەمەوێت كەمێك ئاماژە بە ئابووری كوردستان بكەم لەو‬ ‫كابینە بەڕێزە كە گرنگی ت��ەواوی بە خاوەن پیشەكان‬ ‫دەداو بانگهێشتی كۆمپانیا بیانیەكانی دەكرد كە بێن لە‬ ‫كوردستان وەبەرهێنان ئەنجام بدەن‪ ،‬لە گشت بوارەكان‬ ‫لە بواری تەندروستی گرنگی تەواو درا بە گشت بوارەكانی‬ ‫چارەسەركردن و ناردنە دەرەوەی نەخۆش و پێداویستی‬ ‫تەندروستی باش دەهێنرایە كوردستان‪ ،‬ڕێگەم پێبدەن كە‬ ‫ناوی پیاوێكی لێهاتوو لەو كابینەیە بێنم كە بەڕێز دكتۆر‬ ‫(نوری عوسمان) سەرۆكی دیوانی ئەنجوومەنی وەزیرانە كە‬ ‫بەراستی جێگای شانازییە بۆ گەلەكەمان كەسێكی شارەزاو‬ ‫خاوەن ئەزموون لەو كابینەیە بەڕێزیان بوو كە بەراستی‬ ‫لەهاوكاری نەخۆش و چارەسەری و ناردنە دەرەوەی بۆ‬ ‫واڵتان درێغی نەكرد‪ ،‬ئەم كابینەیە هەر بەمە نەوەستاو‬ ‫بەردەوام بوو بۆ هێنانی وەبەرهێنەری زۆر لە بوارەكانی‬ ‫تری ژیان و هەر واڵتێكیش كە تازە گەشە بسێنێ ئەوا‬ ‫پێویستی بە سی تا چل ساڵ هەیە‪ ،‬بەاڵم ئەم كابینەیە‬ ‫ڕێگای چل ساڵی كرد بە چوار ساڵ كە ئەمەش جێگای دڵ‬ ‫خۆشیە كە واڵتێك لەوێرانیەوە ڕزگاری بكرێت بەم ماوە‬ ‫كورتە بێگومان گرنگیدان بە ژێرخانی ئابووری كۆمەڵگەو‬ ‫بوژاندنەوەی كۆمەاڵیەتی و رێنینسانسی رۆشنبیری و‬ ‫باڵوبوونەوەی كولتووری لێبوردەیی و یەكدی قەبوڵكردن و‬ ‫جیاوازیەكان و بەرزبوونەوەی ئاستی خزمه‌تگوزارییه‌کان و‬ ‫ئاستی داهاتی تاك و بونیادنانی دامەزراوە شارستانیەكانی‬ ‫دەوڵ��ەت و گوڕینی سیستەمی پ��ەروەردە و خوێندن و‬ ‫ناردنی قوتابی بۆ دەرەوەی واڵت و فێربوونی زمانەكانی‬ ‫تر لەم كابینەیە دەبینران‪ ،‬لەم رونگەیەوە دەگەینە ئەو‬ ‫ئەنجامگیرییەو دەبێژین كە كرانەوەی سیستەم و چەسپاندنی‬ ‫بنەما دیموكراتیەكان لە كۆمەڵگەو سەرهەڵدانی كۆمەڵگای‬ ‫شارستانی وادەكات تەواوی چەمكەكانی سەردەم بەكردنی‬ ‫نەك رووكەشانە شوێنی راستەقینە و تەندروستی خۆیان‬ ‫وەدەست بهێنن‪ ،‬ئەم ڕەوشە نوێیەش حكومەتەكانی ناچار‬ ‫ك��ردووە كە نەتەوەكان‪ ،‬گرووپەكان‪ ،‬مرۆڤەكان بكارن‬ ‫لەژێر فشارە جۆراو جۆرەكاندا بەشداری پێبكەن‪ ،‬رۆڵی‬ ‫راستەقینەی خۆیان بگێڕن‪ ،‬كە ئەمەش بە ئایندەیەكی‬ ‫گەش و درەوشاوە دێتە ناسین و بۆ تەواوی مرۆڤەكان‬ ‫بێ جیاوازی‪.‬‬

‫ئامۆژگاری بۆ سەركەوتن لە ژیاندا‪..‬‬ ‫* ئامانجی خۆت زۆر بە شەفافانە دیاری بكە‪.‬‬ ‫* هیچ كات خۆت بە زەلیلی نیشان مەدە‪.‬‬ ‫* لە بەرامبەر ناخۆشییەكانی ژیان وەك بەردی سەنگین‬ ‫وابە‪.‬‬ ‫* چاوت لە عەیب و كەمی خەڵك نەبێت‪.‬‬ ‫* گوێڕایەڵی شەیتان مەبە‪.‬‬ ‫* ناخۆشی و نارەحەتییەكانی هەموو سەر زەوی لە‬ ‫مێشكدا كۆمەكەوە‪.‬‬ ‫* لە هەڵبژاردنی بڕیارەكاندا لەدوای چاو پیاخشان و لێ‬ ‫وردبوونەوە‪ ،‬غیرەت و عیزەتت هەبێ‪.‬‬ ‫* باوەڕت خودی خۆت هەبێ‪.‬‬ ‫* لە ژیاندا كە تووشی كێشەو ناخۆشی بووی عاجز مەبە‬ ‫و‪ ،‬هاوار مەكە‪.‬‬ ‫* دڵت لە بوغز و كینە بە دوور بگرە‪.‬‬

‫* زمانت با لەسەر یادی خوا ڕابێت‪.‬‬ ‫* عەقڵی تۆ لەسەر فەزڵ و گەورەی خوا لە رۆژێكدا‬ ‫نزیكە ‪ 600‬جار بیركردنەوەی نوێ دروست دەكات‪ ،‬بۆیە لە‬ ‫سوود وەرگرتنی ئەم توانایی عەقڵەدا بەردەوام بە‪.‬‬ ‫* هیچ كات لە ژیاندا توڕە مەبە‪.‬‬ ‫* بۆ جێگیر بوونی ئەو روحییەی كەچەندێك لێتەوە‬ ‫دوورە! بەشێك لە رۆژ بە خوێندنی قورئان بەسەر بەرە‪.‬‬ ‫* بڕیار مەدە تا لە هەموو رووەكان دڵنیا نەبی‪.‬‬ ‫* هەندێك لە زانایان دەڵێن»كەسێك كە بەشوێن عەیب‬ ‫و عاری خەڵكییەوەبێ‪ ،‬وەك ئەو زەردەواڵەیە وایە كە تەنها‬ ‫لە سەر برینەكان دەنیشێ‪.‬‬ ‫* لە ژیاندا وەك میروولە بێ وچان بە‪.‬‬ ‫* ویستت لە ژیانتدا شتێك لە رابردوو بە بیری خۆت‬ ‫بێنیتەوە‪ ،‬رابردووی خۆش و شیرینت بە بیر خۆت بێنەوە‬

‫تاوەكو دڵخۆش بی‪.‬‬ ‫* ئاگادار بە‪ ،‬نارەحەتییەكانی ژیان و ناخۆشییەكان زۆر‬ ‫كارت تێنەكەن‪.‬‬ ‫* كەسێك كە لە ژیاندا بواری خوێندن و خوێندنەوەی بۆ‬ ‫بڕەخسێ‪ ،‬شادمانە‪ .‬چونكە خوێندن دڵ خۆشحاڵ دەكات و‬ ‫روح ئارام دەكاتەوەو سنگ كراوەو فكر گەورە دەكات‪.‬‬ ‫* بە ئیش و ك��اری چاك خۆت خەریك بكە‪ ،‬و لە‬ ‫كەسانی تر لەم كارەدا سوود وەرگرە‪.‬‬ ‫* لە ژیاندا هەموو كات كاریگەر بە!‬ ‫* مامناوەند و قسە خۆش بە‪ ،‬تا بە هۆیەوە بچیتە ناو‬ ‫دڵی خەڵكییەوە‪.‬‬ ‫سەرچاوە‪ :‬ئینتەرنێت‬


‫‪4‬‬

‫‪www.lawanikurdistan.com‬‬

‫‪pirspirs@yahoo.com‬‬

‫‪106‬‬

‫‪25‬ی ره‌شه‌مم ‌ه ‪2709‬ی كوردی ‪16 -‬ی مارسی ‪2010‬ی ز‬

‫راپەڕین چی بە كورد بەخشی؟‬ ‫راپەڕین دووژمنانی كوردی ئاگادار كردەوە بەوەی كە‬ ‫چی تر گەلی كورد زووڵم و زۆرداری قبول ناكات و كاتی‬ ‫ئەوە هاتووە كە دووژمنانی كورد لەبەردەم ئەم گەلەدا‬ ‫چۆك ب��دەن‪ .‬هەروەها هەر بەهۆی راپەڕینەوە توانرا‬ ‫هاواری كورد بە جیهان بگەیەنرێت و جیهان لەبەشێك‬ ‫لە مەینەتییەكانی ئەم گەلە ئاگاداربێت‪ ،‬وە راپەڕین بووە‬ ‫هەوێنێك بۆ بەدیهێنانی بەشێكی زۆر لەخەونەكانی گەلی‬ ‫كورد كە چەندین ساڵە خەونی پێوە دەبینی‪ .‬ئەم ئازادییەی‬ ‫ئەمرۆ لە كوردستان هەیەو ئەم حكومەتەی ئەمرۆ هەیە لە‬ ‫دەستكەوتە دیارو گرنگەكانی راپەڕینن‪.‬‬ ‫بێستون نوری‪ ،‬سەرنوسەری هەفتەنامەی سڤیل‪ ،‬هەر‬ ‫لە كۆتاییدا فوئاد زاری وتی «راپەڕین ئەو جەژنە پیرۆزە‬ ‫چه‌ندە خۆی بەشداری لە راپەڕیندا نەكردووە‪ ،‬بەمجۆرە‬ ‫بوو كە گەلی كورد بەرپای كرد لە پێناو سەربەخۆیی‬ ‫لە بارەی راپەڕینەوە دووا «من خۆم لەكاتی راپەڕینەكەدا‬ ‫كوردستان‪ .‬پێموایە لەو رۆژەی كە راپەڕین بەرپابوو‪،‬‬ ‫تەمەنم ‪14‬ساڵ بوو‪ ،‬بۆیە بەداخەوە یەكێك نەبوومە لەو‬ ‫تێكرای جیهان كوردی ناسی و زانی كورد میللەتێكە كە‬ ‫جەماوەرە راپەڕیوەی كە هێرشی بردە سەر دام و دەزگا‬ ‫داپلۆسێنەرەكانی بەعس‪ ،‬بەاڵم زۆر باشم بەبیردێت كە ئەو‬ ‫خەڵكە بە چ حەماسەتێك و رقێكەوە هێرشی دەركردە سەر‬ ‫مونەزەمەی بەعس‪ .‬بێگومان ئەو رق ئەستوریەی خەڵك لە‬ ‫ئەنجامی كەڵەكەبوونی غەدرو زوڵم و چەوسانەوەیەكی زۆری‬ ‫بەعسیەكان بوو‪ ،‬كە هەموو بەها ئینسانی و ئەخالقیەكانیان‬ ‫خستبووە ژێرپێ و لە دڕندایەتییدا گەیشتبووە لوتكە»‪.‬‬ ‫هەروەها ئەوەشی وت «ئ��ەم راپەڕینە دەستكەوتی‬ ‫دڵشاد ئەحمەد وتی «ئەگەر بە ویژدانەوە بدوێین دەبێ‬ ‫گەورەی بەدەستهێنا‪ ،‬ئەوەی بەرچاوە ئازادبوونی بەشێكی ئەو ڕاستیەش بڵێین كە لەسایەی راپەڕینەوە دەستكەوتی‬ ‫زۆری كوردستان و دروست بوونی پەرلەمان و حوكمەتی زۆر باش بە دەستهاتوون‪ ،‬ئازادی‪ ،‬ئەو ئەمن و ئاسایشەی‬ ‫هەرێم و چەندین دامەزراوەی دیكەیە‪ .‬لەالهەمووی گرنگتر كە لەهەرێمی كوردستان بەرقەرارە لەهیچ شارێكی تری‬ ‫راپەڕین ئازادی هێنا‪ ،‬ئەو ئازادییەی كە بەدرێژایی ماوەی عێراق بەرقەرار نییە‪ .‬ئەمەش لەسایەی حكومەتی هەرێم و‬ ‫پێش راپەڕین بوونی نەبوو‪ ،‬ئازادی دوای راپەڕین بووەتە سەركردایەتی كورد بەدەستهاتوون»‪.‬‬ ‫واقیعەتێك كە هەرگیز جارێكی تر تاكی كوردی ژێر دەستی‬ ‫ناوبراو ئاماژەی ب��ەوەدا كە «لەراپەڕینە مەزنەكەی‬ ‫قبوڵ نەكات‪ ،‬هەروەها نەوەیەك لەو ئازادییە پێگەیشتوون بەهاری ‪1991‬سەرۆك بارزانی دەورێكی زۆر كاریگەری‬ ‫كە چاوكراوەو ئازادن و جارێكی تر هیچ دیكتاتۆرێك ناتوانێ بینی و ئەو بووە هۆی ئەوەی كە زۆر لە دەستكەوتی‬ ‫بە ئاسانی سیاسەت و ئایدیۆلۆژیای خۆی بسەپێنێ‪ .‬سیاسی و ئابوری و كۆمەاڵیەتی بەدەستبهێنین‪ .‬دەتوانم‬ ‫بێگومان لەبواری كرداریدا‪ ،‬لەهەرێمی كوردستان چەند بڵێم لەو رۆژەی كە راپەڕین بەرپابوو جەژن دەستی پێكرد‬ ‫دامەزراوەیەك هەن كە بەرهەمی ئەو راپەڕینەن‪ ،‬ئەوانیش و گەیشتینە خۆشی و شادیی و ئازادی»‪.‬‬ ‫پەرلەمان‪ ،‬حكومەت‪ ،‬سەرۆكایەتی هەرێم‪ ،‬هەروەها‬ ‫لەماوەی دوای راپەڕینەوە تا ئێستا چەند جارێک هەڵبژاردن‬ ‫سەگڤان یوسفی‪ ،‬نوسەر‪ ،‬لە بارەی دەستكەوتەكانی‬ ‫ئەنجامدراوە و هۆشیاری سیاسی تارادەیەك پێشكەوتنی‬ ‫بەخۆیەوە بینیوە‪ ،‬هەروەها ژیانی خەڵكیش لەهەموو‬ ‫روویەكەوە باشترە‪ ،‬لە بواری ڕۆژنامەگەریشدا ئازادیەكی‬ ‫بەرچاو هەیە و بەباشی رێكخراوە‪ ،‬پێشكەوتنی كۆمەاڵیەتی‬ ‫و ئابوری لەكوردستان زۆر بە ئاسانی هەستی پێدەكرێ‬ ‫و زۆر دەستكەوتی دیكەش‪ ،‬بەاڵم نابێ ئەوە لەبیر بكەین‬ ‫كە ئەو دەستكەوتانەش بێ كەموكوڕی نەبوونە و رەنگە‬ ‫هەندێ سلبیات جۆرێك لە ناڕەزایی و گلەیشی دروست‬ ‫كردبێ‪ ،‬وەك دروست بوونی دیوارێكی ئەستور لە نێوان‬ ‫خەڵك و بەرپرسان‪ ،‬بوونی گەندەڵی‪ ،‬دەوڵەمەندبوونی‬ ‫كەسانێك لە سەر بەاڵنسی خەڵك‪ ،‬شەڕی ناوەخۆ‪ ،‬نارێكی‬ ‫لە سیاسەتی حوكمڕانی و كۆمەڵێك دیاردەی تر‪ ،‬كە ئەوانە‬ ‫كەم وكوڕین لە ژیانی سیاسی لە دوای راپەڕین»‪.‬‬ ‫لە درێژەی قسەكانیدا وتی « لەسەر ئاستی مافەكانی‬ ‫كورد هێشتا هەندێ ناوچە ماون بگەرێنەوە ژێر ركێفی‬ ‫هەرێمی كوردستان‪ ،‬ئەوانە ئەگەرچی لە دەستوری‬ ‫هەمیشەیی عێراق چارەسەریان دیاری كراوە‪ ،‬بەاڵم تائێستا‬ ‫جێبەجێ نەكراوە‪ ،‬كەواتە دەتوانم بڵێم راپەڕین پڕە لە‬ ‫دەستكەوت بۆ هەرێم‪ ،‬كەبەالی منەوە گرنگترینیان ئازادی‬ ‫بوو»‪.‬‬

‫راپەڕینەوە بەمجۆرە رای خۆی دەرب��ڕی «دەستكەوتی‬ ‫سەرەكی پێكهێنانی حكومەت و دروستبوونی پەرلەمان‬ ‫و ئازادكردنی زۆرینەی كوردستانی باشوور بوو‪ .‬هەروەها‬ ‫بەرجەستە بوونی ئازادییەكان و دیموكراسی بەشێوەیەكی‬ ‫بەرچاو‪ ،‬بەاڵم ئەوانەی كە تائێستا بەدەست نەهاتوون‪،‬‬ ‫نەگەڕانەوەی ئەو ناوچانەیە كە دابڕاوون لەكوردستان و‬ ‫پارچەیەكن لە كوردستان‪ ،‬دەخوازین بگەرێنەوە سەرهەریمی‬ ‫كوردستان و وەكو هەرێمی كوردستان خەڵكەكەی شادبێت‬ ‫بە ئاوەدانكردنەوەی»‪.‬‬

‫راپۆر‬

‫ت‪ :‬شێروان شێخانی‬

‫چیتر ژێر دەستی و چەوسانەوە قبوڵ ناكات‪ ،‬بۆیە ئێمە‬ ‫دەبێ رێزێكی زۆر لەم رۆژەبگرین‪ ،‬چونكە لەسایەی ئەم‬ ‫رۆژەوە گەیشتووینەتە ئەمڕۆ‪.‬‬

‫«راپەڕین ئەو جەژنە پیرۆزە‬ ‫بوو كە گەلی كورد بەرپای‬ ‫كرد لە پێناو سەربەخۆیی‬ ‫كوردستان»‬

‫الوان بەرامبەر بە لیستە براوەكان هەڵوێست وەردەگرن‬ ‫بەپێی دەرنجامە بەراییەكان هەر یەك لە لیستەكانی (هاوپەیمانی كوردستانی‪ ،‬بە تایبەتی پارتی و یەكێتی‪ )،‬و (لیستی گۆڕان) و‬ ‫(لیستی یەكگرتووی ئیسالمی) و كۆمەڵی ئیسالمی) توانیوییانە چەند كورسییەك بە دەست بێنن و بچنە پەرلەمانی عێراقەوە‪ .‬بە‬ ‫پێی تێڕوانینی الوانی بەشداربووی ئەم راپۆرتە‪ ،‬ئاسایی بووە كە لە ماوەی بانگەشەدا لیستە كوردییەكان ملمالنێی یەكترییان كردووە‪،‬‬ ‫بەاڵم ئیتر دەبێ ئەو ملمالنێیە بگوازنەوە بۆ نێو پەرلەمانی عێراق و لیستە كوردییەكان لە كوتلەیەكی كوردستانیدا یەكبگرن و بەرامبەر‬ ‫بە عەرەب (شیعە و سووننە) سەنگەر بگرن و ملمالنێ لە نێوان كورد و عەرەب‪ ،‬وەكو دوو نەتەوەی سەرەكی عێراق بێتە ئاراوە‪ ،‬بۆ‬ ‫زیاتر بە دەستهێنانی مافە نەتەوەیی و چارەسەری دۆزی كورد‪.‬‬ ‫عەلی حەسەن‪ ،‬قوتابی زانكۆ‪،‬‬ ‫بەمجۆرە سەبارەت بە لیستە براوە‬ ‫كوردییەكان دووا «ئیتر سەردەمی‬ ‫ملمالنێ و هێرش كردنە یەكتری‬ ‫و دروشمبازی كۆتایی پێهات‪،‬‬ ‫پێویستە لەمەودووا لە پەرلەمانی‬ ‫عێراقدا تێبكۆشن ب��ۆ م��اف و‬ ‫ویستەكانی گەلی كوردستان‬ ‫و ملمالنێی حزبی و ئیدۆلۆژی‬ ‫وەالوە بنێنن‪ .‬ئ��ەو لیستەی‬ ‫خزمەتی میللەتەكەی نەكات‪ ،‬ئەوا‬ ‫لە هەڵبژاردنی ئاییندەدا زەرەر‬ ‫دەك��ات و متمانەی میللەت لە‬ ‫دەست دەدات»‪.‬‬ ‫ف��ەرم��ان��ب��ەرێ��ك ب���ە ن���اوی‬ ‫خ��ات��وو شەیما ك����اروان‪ ،‬وتی‬ ‫«هیوادارم لیستەكان وەفاداری‬ ‫بەڵێنەكانیان بن و لە ئاستی ئەو‬ ‫بەرپرسیارێتییەدابن كە پێیان‬ ‫ب��ەخ��ش��راوە‪ .‬ئێستا سەردەمی‬ ‫دروش���م ب��ەس��ەرچ��ووەو ن��ۆرەی‬ ‫ك����ردەوەو ك��ار ك��ردن��ە‪ ،‬ئومێد‬ ‫دەكەم بەهەڵە دەنگم نەدابێت و‬ ‫پەشیمانی نەكێشم‪ ،‬هەر لیستێكی‬ ‫كوردی دژی ویستی كوردستانییان‬ ‫بوەستێتەوە‪ ،‬ئ��ەوا گ��ەل سزای‬ ‫دەدەات و لە هەڵبژاردنی ئاییندەدا‬

‫هەڵوێستی بەرامبەر وەردەگرن»‪.‬‬ ‫هەروەها خاتوو نازدار مەحمود جەختی لەسەر ئەوە كردەوە‬ ‫كە پێویستە لیستە كوردییەكان لە پەرلەمانی عێراقدا یەكبگرن‬ ‫و كار بۆ پرسە نەتەوەییەكان و كێشە هەڵواسراوەكانی نێوان‬ ‫حكومەتی هەرێم و حكومەتی عێراقی بكەنەوە‪ .‬ناوبراو ئەوەشی‬ ‫وت «پێویستە ئەو پۆستە وزاریانەی كەبەر كورستان دەكەوێت بە‬ ‫پێی رێژەی كورسییەكان لە ناو لیستە كوردییەكان دابەش بكرێت‬ ‫و هیچ لیستێكی كوردی لە حكومەتی ناوەندی بێ بەش نەكرێت‪،‬‬ ‫هەرچەندە بە لیست جیاوازبن‪ ،‬بەاڵم هەموویان هەر كوردن و‬ ‫یەك ئامانجیان هەیە و نوێنەرایەتی یەك نەتەوە دەكەن‪ ،‬ئەویش‬ ‫نەتەوەی كوردە»‪.‬‬ ‫هاواڵتی بێستون ئەسعەد‪ ،‬رەخنەی لە ئەدای نوێنه‌رانی پێشووی‬ ‫كورد لە حكومەتی عێراقی گرت و هیوای خواست كە هەمان‬ ‫ئەزموون دووبارە نەبێتەوە‪ .‬لە درێژەی قسەكانیدا وتی «نوێنەرانی‬ ‫ئەمجارە دەبێ چاالك و بەكار بن و هەر خەریكی كاری حزبی و‬ ‫بەرژەوەندی شەخسی نەبن‪ ،‬دەنا بەرنەفرەتی گەل دەكەون»‪.‬‬ ‫قوتابییەكی تر بەناوی هاوكار یوسف ئەوەی خستەروو كە‬ ‫پەیدابوونی فرەلیستی دەرەنجامی هەبوونی دیموكراسی لە‬ ‫كوردستان و ئازادی رادەربڕینەوە‪ ،‬بۆیە خوازیار بوو «پێویستە‬ ‫لیستەكان ئەم ئازادی و دیموكراسییەی كوردستان لەبەر چاو‬ ‫بگرن و بە چاوێكی دوژمنكارانەوە نەڕواننە لیستی دەسەاڵت‪،‬‬ ‫چونە ئەم دەستكەوتانە لە هیمەت وسایەی لیستی دەسەاڵتەوە‬ ‫بووە‪ ،‬بۆیە دەخوازم هەر چوار لیستەكان لە پەرلەمان و حكومەتی‬ ‫عێراقی بە یەكهەڵوێستی و یەكدەنگی كاربكەن بۆ بەدێهێنانی‬ ‫ماف و ویستەكانی گەلی كوردستان و ملمالنێی حزبی و ئایدۆلۆژی‬ ‫وەالوە بنێنن‪ ،‬ئەگەرنا گەلی كورد زەرەر دەكات»‪.‬‬ ‫ئاوات محەمەد داوای كرد كە لیستەكان بەڵێنەكانیان وەدی‬ ‫بێنن و كار بكەن و بۆ ئەو كارنامە سیاسییەی كە بانگەشەیان‬ ‫بۆ دەكرد‪ .‬هەروەها ئەوەشی خستەروو «مەسەلەكانی پێشمەرگەو‬ ‫گرێبەستە نەوتییەكان و سنوری كوردستان و كەركوك و ناوچە‬ ‫دابرێنراوەكان و جێبەجێكردنی ماددەی ‪ 140‬و هەموار كردنی‬ ‫دەستوور و دەسەاڵتەكانی هەرێم و بودجەو قەرەبووكردنەوەی‬ ‫كەسو كاری قوربانییانی كارەساتەكانی كوردستان‪ ،‬دەبێ لە‬ ‫ئەوەلییاتی كوتلەی كوردیدا بێت»‪.‬‬ ‫هەرمان ئەیوب‪ ،‬قوتابی زانكۆ‪ ،‬ئەوەی بەكارێكی مەترسیدار و‬

‫راپۆرت‪ :‬شااڵو‬

‫هەر لیستێكی كوردی دژی‬ ‫ویستی كوردستانییان‬ ‫بوەستێتەوە‪ ،‬ئەوا گەل سزای‬ ‫دەدەات و لە هەڵبژاردنی‬ ‫ئاییندەدا هەڵوێستی بەرامبەر‬ ‫وەردەگرن»‬

‫خیانت دایە قەڵەم ئەگەر بێتو لیستێكی كوردی لەگەڵ الیەنێكی‬ ‫عەرەب كە دژی دۆزی كوردبێت‪ ،‬هاوپەیمانی بكات‪ .‬ناوربراو درێژە‬ ‫بە قسەكانی دەدات و دەڵێت «هەروەكو ئیسماعیل بێشكچی‬ ‫دەڵێت (خراپترین حكومەتی ك��وردی‪ ،‬لە باشترین حكومەتی‬ ‫داگیركەر‪ ،‬باشترە) بۆیە تكام وایە هیچ لیستێكی كوردی لەگەڵ‬ ‫هیچ الیەنێكی عەرەبی شۆڤینی هاوپەیمانی نەبەستێت كە دژی‬ ‫داواكارییە دەستوورییەكانی كورد بێت»‪.‬‬ ‫لە كۆتاییدا كەریم رێبین پێی وایە كە نەخشەی سیاسی و‬ ‫سیستەمی حكومڕانی عێراق گۆڕانی بەسەر دادێت‪ ،‬بۆیە داوا‬ ‫دەكات كە لیستە كوردییەكان لە یەك كوتلەی كوردستانیدا خۆیان‬ ‫رێكبخەن‪ .‬هەروەها ناوبراو دەڵێت «لە ناو كوردستاندا ئۆپۆزسیۆن‬ ‫بە هەر جۆرو شێوەیەك بەرامبەر بە حكومەتی كوردی و حزبی‬ ‫دەسەاڵتدار رەفتار و قسان بكات ئاساییە‪ ،‬بەاڵم لە حكومەت و‬ ‫پەرلەمانی عێراقدا نابێت لیستە ئۆپۆزسیۆنە كوردییەكان دژی‬ ‫حكومەتی هەرێمی كوردستان و لیستی دەسەاڵتی كوردستان‬ ‫رەفتار و قسان بكەن‪ ،‬ئەمە بە زیانی كوردستانیان و پرسی‬ ‫نەتەوەییمان تەواو دەبێت»‪ .‬ئەوەشی راگەیاند «ئەو حەماسییەت‬ ‫و رەخنانەی كە ئۆپۆزسیۆن لە حكومەتی كوردستانی هەیە‪،‬‬ ‫پێویستە بیگوازێتەوە بۆ حكومەت و پەرلەمانی عێراق و ئینجا‬ ‫لەوێ شەڕ بكەن لە پێناو میللەتی كورددا‪ ،‬دەنا گەل بەرامبەریان‬ ‫هەڵوێست وەردەگ��رێ��ت و لە هەڵبژاردنی ئاییندەدا سزایان‬ ‫دەدات»‪.‬‬


‫‪106‬‬

‫‪25‬ی ره‌شه‌مم ‌ه ‪2709‬ی كوردی ‪16 -‬ی مارسی ‪2010‬ی ز‬

‫‪pirspirs@yahoo.com‬‬

‫‪www.lawanikurdistan.com‬‬

‫‪5‬‬

‫سۆپەر ماركێتەكان بە رۆژی روناك فێڵ لە كڕیاران دەكەن‬

‫خاوه‌ن کۆمپانیایه‌ک‪ :‬ئه‌وه‌ی ده‌ڵێ داشکاندن ده‌که‌م راست ناکات‬ ‫زۆربەم���ان لەڕێگای تەلەفزی���ۆن و ڕادی���ۆو تەنانەت گۆڤارو‬ ‫رۆژنامەكانیش���ەوە‪ ،‬ئەوم���ان بینی���وە كە داش���كاندێكی گەورە‬ ‫دەكرێت‪ ،‬واتا نرخی ‪ 100%‬ی كەرستەیەك بۆ ‪ 50%‬دادەشكێنرێ‪،‬‬ ‫لێ���رەدا گومان دروس���ت دەبێ ك���ە ئایا هۆی چی���ە بەبێ هیچ‬ ‫پێورەێك سۆپەرماركێتەكان ئەو نرخانە یاری پێدەكەن‪ ،‬ئێمەش‬ ‫وەكو رۆژنامەی (پرس) بە پێویس���تمان زانی لەم بارەیەوە ئەم‬ ‫ڕاپۆرتە ئەنجام بدەین‪ ،‬بۆئەوەی لە نزیكەوە ئاگاداری نهێنی ئەو‬ ‫داشكاندنانە بین كە لەو شوێنانە دەكرێت‪.‬‬ ‫سەرەتا س���ەردانی س���وپەرماركێتی ماجید مۆڵمانكرد‪ ،‬كە‬ ‫ئێستا بە گەورەترین سوپەرماركێت لە شاری هەولێر و كوردستان‬ ‫دادەنرێت‪ ،‬بەداخەوە بەڕێوەبەری سوپەرماركێتەكە ئامادەنەبوو‬ ‫قس���ەمان بۆ بكات‪ ،‬بەاڵم توانیمان یەكێك لە سەرپەرش���تیاری‬ ‫كەلوپەلەكان بدوێنین‪.‬‬ ‫(ڕزگار مەحمود) یەكێك بوو لەو گەنجانەی كە سەرپەرشتی‬ ‫فرۆش���تنی بەش���ێك لە كەلوپەلەكانی نێو ئەو سوپەرماركێتەی‬ ‫دەكرد‪ ،‬ئەو لەوبارەوە گوتی‪ :‬من وەكو سەرپەرش���تیاری ئێرە‪،‬‬ ‫كە بەش���ەكەی ئێمە تایبەتە بە فرۆش���تنی ی���اری مندااڵن‪ ،‬كە‬ ‫هەموو جۆرە یارییەكی لەخۆگرتووە‪ ،‬ئێمە بەپێی ئەو زانیاریانە‬ ‫كەلوپەل���ەكان دەفرۆش���ین كە لەالیەن بەڕێوەب���ەری خۆمانەوە‬ ‫بەدەستمان دەگات‪ ،‬بۆنموونە دەبینی ئەمڕۆ نرخی پایسكیلێكی‬ ‫من���دااڵن (‪ )100‬دۆالرە‪ ،‬كەچی دوای چەند ڕۆژێك ڕاس���تەوخۆ‬ ‫نرخەك���ە دەگۆڕدرێت‪ ،‬ئینجا یان بەرز دەكرێتەوە یان‬ ‫كەم دەكرێتەوە‪..‬‬ ‫هەر لە هەمان شوێن (بەناز كاروان)یش كە یەكێك‬ ‫بوو ل���ەو ئافرەتانەی خەریكی كڕین���ی كەلوپەل بوو‬ ‫لەنێو ئەو س���وپەرماركێتە‪ ،‬ئەویش لەوبارەوە گوتی‪:‬‬ ‫من سەردانی زۆر سوپەرماركێتم كردووە‪ ،‬هەریەكەیان‬ ‫بەجۆرێك و شێوەیەك نرخ نیشان دەدەن‪ ،‬بەاڵم ئێرە‬ ‫جی���اوازە‪ ،‬بۆنموونە هەن���دێ كەلوپەل نرخەكەی زۆر‬ ‫هەرزان و باش���ە‪ ،‬بەاڵم هەندێ كەلوپەلی تریان زۆر‬ ‫زۆر گرانە‪ ،‬بۆنموونە‪ ،‬نرخی یەك كیلۆ گۆشت دەگاتە‬ ‫(‪ )18000‬ه���ەژدە هەزار دینار‪ ،‬كەچ���ی هەر هەمان‬ ‫گۆش���ت لەبازاڕ دەیكڕیت بە (‪ )10‬ت���ا (‪ )12‬هەزار‬ ‫دینار‪ ،‬یان تاكە پایسكیلێكی مندااڵن لێرە بە (‪)250‬‬ ‫دۆالرە‪ ،‬كەچی هەمان پایس���كل لە ب���ازاڕ خزمەكانم‬ ‫كڕیویانە بە (‪ )150‬دۆالر‪.‬‬

‫بەناز خان هەر سەبارەت بە نرخ و داشكاندن‪ ،‬گوتی‪ :‬ماوەیەك‬ ‫لەمەوبەر لە س���وپەرماركێتی ماكس���ی مۆل مێردەكەم ویس���تی‬ ‫قاتێك بۆخ���ۆی بكڕێت‪ ،‬بەاڵم كاتێك كە س���ەیری نرخەكانمان‬ ‫ك���رد زۆر زۆر گرانبوو‪ ،‬نەمان توانی هیچ ش���تێك بكڕین‪ ،‬نرخی‬ ‫تەنها یەك قاتی پیاوان (‪ )320‬دۆالر بوو‪ ،‬بەاڵم دوای ئەوەی كە‬ ‫ماوەیە چووینەوە بۆ ئەوێ لەگەڵ مێردەكەم‪ ،‬بینیمان نرخەكان‬ ‫داش���كاندنی بۆ كرابوو‪ ،‬ئەو قاتەی ئێمە ویس���تمان بیكڕین كە‬ ‫نرخەك���ەی (‪ )320‬دۆالربوو‪ ،‬نرخەكەی داش���كاندنی بۆ كرابوو‪،‬‬ ‫ببوو ب���ە (‪ )140‬دۆالر‪ ،‬بەالمانەوە زۆر س���ەیربوو‪ ،‬لەبەرئەوەی‬ ‫هەمان قات لەبازاڕ پێش���تر و ئەوكاتیش ب���ە (‪ )120‬دۆالربوو‪،‬‬ ‫كە ئەوان بە هاواڵتیان دەفرۆش���ت ب���ە (‪ )320‬دۆالر و بەناوی‬ ‫داشكاندنیش���ەوە كردبوویان ب���ە (‪ )140‬دۆالر‪ ،‬ئیتر نازانم ئەمە‬ ‫چۆن چۆنییە‪.‬‬ ‫(هێرش) كە ناوی كەس���ێكی خوازراوە‪ ،‬ئ���ەو جیا لەهەموو‬ ‫بۆچوونەكان���ی تر لەوبارەوە زۆر بە ڕاش���كاوانە دواو گوتی‪ :‬من‬ ‫دە ڕۆژ لەمەوبەر لە س���وپەرماركێتی نیوستی بووم‪ ،‬بەاڵم وازم‬ ‫هێناو ئێس���تا بەنیازم بچمە سوپەرماركێتێكی دیكە‪ ،‬لەالی ئێمە‬ ‫نرخ���ەكان زۆر جیاواز ب���وون‪ ،‬بۆنموونە كراس���ێك دەهاتە نێو‬ ‫س���وپەرماركێتەكەمان بە س���ێ هەزار و پێنج سەد‪ ،‬بەاڵم ئێمە‬ ‫ب���ە دەهەزار دەمان فرۆش���ت‪ ،‬دوای ماوەیەك‪ ،‬ئینجا ڕێكالممان‬ ‫ب���ۆی دەكرد كە هەركەس���ێ پارچەیەك بكڕێ���ت پارچەیەكیش‬

‫بەدی���اری وەردەگرێت‪ ،‬ئیدی بەو هۆیەوە ژمارەیەكی یەكجار زۆر‬ ‫لە هاواڵتیان س���ەردانیان دەكردین و ڕێژەیەكی زۆریش لە كەلو‬ ‫پەلەكانمان دەفرۆشرا‪.‬‬ ‫ئەوان زۆر س���ەیرن‪ ،‬هەر ناوە ناوە دەبینی جۆرە تاكتیكێكی‬ ‫سەیرو سەمەرە دەبیننەوە بۆ كریارەكان‪ ،‬بۆنموونە هەر مانگەو‬ ‫ش���تێك دەنوس���ن‪ ،‬مانگی یەكەم دەبینی بە فلیكسێكی گەورە‬ ‫نوسراوە (هەراجە بۆ ماوەیەكی كاتی)‪ ،‬دوای مانگێك ئەمجارەیان‬ ‫دەبینی نوس���راوە‪ ،‬دوكانەكە فرۆشراوە هەموو كەلو پەلەكانمان‬ ‫هەراج دەكەین‪ ،‬دوای ماوەیەكی تر دەبینی هەمان سوپەرماركێت‬ ‫نەداخراوە نە فرۆشراویش���ە‪ ،‬كەچی ئەمجارە نوس���راوە‪ ،‬نرخی‬ ‫سەرجەم كەلوپەلەكانمان داشكاند بە ڕێژەی (‪ ،)%50‬كە ئەمەش‬ ‫ڕێژەكەی زۆر زۆرە‪ ،‬بەاڵم بە نس���بەت ئەوانەوە ئاساییە‪ ،‬چونكە‬ ‫كراس���ێك بە (‪ )10000‬دە هەزار دینارە‪ ،‬ئەوان بە (‪ )5000‬هەزار‬ ‫پێت دەفرۆش���ن‪ ،‬كەچی لە راس���تیدا نرخەكەی خۆی هەر پێنج‬ ‫هەزارەو لەهەر كراسێك (‪ )1500‬تا (‪ )1250‬دینار قازانج دەكات‪،‬‬ ‫بەاڵم من زۆر جار لە خاوەن س���وپەرماركێتەكانم پرسیوە بۆچی‬ ‫ئ���ەو كارە دەكەن‪ ،‬ئەوان لەوەاڵمدا گوتویانە‪ ،‬ئەگەر ئەوها نەبێ‬ ‫قازانج ناكەین‪ ،‬ئەی چۆن پ���ارەی ئەو هەموو كارمەندو كارەباو‬ ‫كرێی دوكان و‪.....‬هتد بدەین‪.‬‬ ‫یەكێك لە خ���اوەن كۆمپانیاكانی هێنانی كەلوپەل بۆ زۆربەی‬ ‫زۆری سوپەرماركێت و مینی ماركێتەكان‪ ،‬ئەو كە نەیویست ناوی‬

‫ئاش���كرا بكرێت‪ ،‬بەاڵم ئەو لەوبارەوە گوتی‪ :‬ئێمە سەرجەم ئەو‬ ‫كەلوپەالنەی بۆ س���وپەرماركێت و مینی ماركێت و بازاڕیش كە‬ ‫دەیان هێنین‪ ،‬س���ەرجەمیان ماركەن و لەسەر شێوەی ستانداری‬ ‫جیهانی���ن‪ ،‬بەاڵم نرخەكانیان بەو ش���ێوەیەش نیی���ە كە ئەوان‬ ‫دەیفرۆش���ن‪ ،‬بۆنموونە قاتێكی توركی دەرەجە یەك كە بریتییە‬ ‫لە س���ێ پارچە‪ ،‬ئێمە دەیدەینە ئەوان بە (‪ )70‬دۆالر‪ ،‬هەروەها‬ ‫هەمان قاتیش هەیە كە جەلەبی پێ دەڵێن بە (‪ )25000‬دینارە‪،‬‬ ‫هەردووكیش���یان توركین و قوماشەكەش���یان وەكو یەكە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەویان جەلەبی دووراوە و ئەوەی تریش���یان بە جوانی دووراوە‪،‬‬ ‫كەچی دەبینی لەهەندێ س���وپەرماركێت هەمان قات كە لە بازاڕ‬ ‫نوس���راوە بە (‪ )80000‬هەزار دینار لە س���وپەرماركێتەكان بەم‬ ‫شێوەیە دەفرۆشرێت (‪ )80‬دۆالر‪ )100( ،‬دۆالر‪ )99( ،‬دۆالر‪.‬‬ ‫بەبڕوای من ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی كە هیچ كەس���ێك‬ ‫واتە رەقابەیەك نییە كە لێپێچینەوە لەگەڵ ئەو سوپەرماركێتانە‬ ‫بكات كە بۆچی ئەو كەلوپەالنە بەم نرخانە دەفرۆش���ن‪ ،‬هەندێ‬ ‫سوپەرماركێت هەیە كەلوپەل راستەوخۆ بۆخۆی دەیهێنێ بۆناو‬ ‫س���وپەرماركێتەكە‪ ،‬تەنانەت ئەو سوپەرماركێتانەی كە نوسراوە‬ ‫(‪ )3000 ،2000 ،1000 ،500‬و ‪.....‬هتدیش‪ ،‬ئەوانەش هەمان نرخن‬ ‫كە لە بازاڕەكان دەفرۆشرێن‪ ،‬دەتوانم بڵێم‪ :‬ئەو نرخ و شیعارانەی‬ ‫كە ئاراس���تەی هاواڵتیان دەكرێت لەالیەن سوپەرماركێت و مینی‬ ‫ماركێتەكانەوە هەموویان ناڕاستین و هیچ واقیعی نییە‪ ،‬داشكاندن‬ ‫نییە لە كوردستان‪ ،‬ئەوەی كە دەڵێ داشكاندن دەكەم‬ ‫راست ناكات‪ ،‬چونكە برۆ لەبازاڕ بپرسە ئینجا دەزانی‬ ‫و بۆت دەردەكەوێ ئەو داشكاندنە چۆن چۆنییە‪ ،‬من‬ ‫بۆخۆم بینیومە‪ ،‬پێاڵو فرۆش���ێك لە بازاڕی ئیسكان‬ ‫نوسیویەتی داش���كاندن لە (‪)%50‬یە‪ ،‬واتە پێاڵوێك‬ ‫بە (‪ )80‬ه���ەزار بووبێت كراوەتە (‪ )40‬هەزار دینار‪،‬‬ ‫بۆ مەعلوماتی ئێوە‪ ،‬چ���ووم هەمان پێاڵو بگرە زۆر‬ ‫باش���تریش بوو جۆرەكەی لە بازاڕی نیشتیمان كڕیم‬ ‫بە (‪ )25‬هەزار دینار‪ ،‬ئیدی ئێوەش كەیفی خۆتانە‪.‬‬ ‫زۆر هەوڵمان���دا بۆئ���ەوەی بەڕێوەب���ەری‬ ‫سوپەرماركێتەكان بدوێنین‪ ،‬بەاڵم ئەوان هیچ كەسێك‬ ‫ئامادەی���ی خۆیان دەرنەبڕی كە قس���ەمان بۆ بكەن‪،‬‬ ‫تەنان���ەت هەندێكیان وەك���و بەڕێوەبەرێكی كارتۆنی‬ ‫دانرابوون و نەیان دەتوانی بەبێ پرس بە س���ەرووی‬ ‫خۆیانەوە هیچ قسەیەكیش بكەن‪.‬‬

‫سوپەرماركێتەكان بوونەتە هەوارگەی دڵداری كچان و كوڕان‬ ‫یەكێك لەو دیاردە ناشیرین و ناشازانەی كە ئەمڕۆ لە زۆربەی‬ ‫س���وپەرماركێت و شوێنە گش���تییەكان دەبینرێ‪ ،‬ئەویش ئەوەیە‬ ‫كە كوڕانی هەرزەكار‪ ،‬دوو دوو و س���ێ سێ بەیەكەوە‪ ،‬دەوەستن‬ ‫و توان���ج لە كچە هەرزەكارەكان دەدەن‪ ،‬بەتایبەتی لەس���ەر ئەو‬ ‫شوێنانە دەوەستن كە كچان هات و چۆی پێدا دەكەن‪ ،‬بەتایبەتیش‬ ‫س���ەركەوتن بەسەر پەیژەكاندا‪ ،‬كە زۆرجار بەهۆی شەرمەوە زۆر‬ ‫لە كچان و ژنان بەردەبنەوە‪ ،‬ئێمەش وەكو رۆژنامەی (پرس) بە‬ ‫پێویس���تمان زانی ئەم ڕاپۆرتە ئامادە بكەین‪ ،‬و س���ەردانی چەند‬ ‫ش���وێنێك بكەین بۆئەوەی لە نزیك���ەوە بتوانین ئەو كچ و كوڕانە‬ ‫بدوێنین‪.‬‬ ‫سەرەتا ڕوومان له‌ یه‌کێک له‌ سۆپه‌رمارکێته‌کانی شاری هه‌ولێر‬ ‫ک���رد‪( ،‬فەرمان)مان دواند بەو ش���ێوەیە قس���ەی بۆ كردین‪ :‬من‬ ‫هەم���وو ڕۆژێ لە گەڕەكی برایەتییەوە بەپ���ێ دێم بۆ ئێرە‪ ،‬هەر‬ ‫چەندە ڕێگەكەش زۆر دوورە‪ ،‬بەاڵم هەر خۆم دەگەیەنمە ئێرە‪.‬‬ ‫لەگ���ەڵ دوو س���ێ هاوڕێم ب���ەردەوام لەبەردەم���ی پەیژەكان‬ ‫ڕادەوەس���تین‪ ،‬ئەویش بۆئەوەیە سەیری كچان بكەین‪ ،‬رۆژێكیان‬ ‫دوو ك���چ زۆر جوان ب���وون ئەوان هاتن بۆئەوەی س���ەركەون بۆ‬ ‫س���ەرەوە‪ ،‬یەكێكی���ان كابۆیەك���ی لەبەردابوو ئەوەی تریش���یان‬ ‫تەنورەیەك‪ ،‬بەاڵم زۆر جوان ب���وون‪ ،‬تەمەنیان لە دەوری (‪)18‬‬ ‫بۆ (‪ )19‬س���اڵی بوو‪ ،‬كاتێك پێیان خس���تە سەر پەیژەی یەكەم‬ ‫راس���تەوخۆ یەكێكی���ان كەوتە خ���وارەوە‪ ،‬ئیدی هەم���وو گیانی‬ ‫دەرك���ەوت چونكە تەنوورەی لەبەردابوو‪ ،‬زۆر دڵم پێ خۆش بوو‪،‬‬ ‫كاتێك هەڵس���ایەوە هەردوو كچەكان دەستیان كرد بە پێكەنین‪،‬‬ ‫منیش كەوتمە دوایانەوە‪ ،‬دوای ئەوەی زۆر گەڕان و سوڕان‪ ،‬ئینجا‬ ‫چوون بۆئەوەی سەر بكەون بۆ قاتی سەرەوە‪ ،‬من لەپێش ئەوان‬ ‫چووم لە بەردەمی پەیژەكە راوەستام چونكە زانیم سەردەكەون‪،‬‬ ‫ئەمجارەش���یان هەمان كچ كە تەنوورەی لەبەردابوو كەوتە س���ەر‬ ‫ئەرزەكە‪ ،‬هەمدیس���ان هەموو لەش و الری بەدیار كەوت‪ ،‬بەاڵم بە‬ ‫فێڵ���ی ئەوەی كە تەلەفۆن دەكەم لە ڕێگەی مۆبایلەكەم بە ڤیدیۆ‬ ‫وێنە گرت‪ ،‬پاشانیش بە بلوتووس دامە هاوڕێكانم‪.‬‬ ‫یەكێك���ی تر ل���ەو گەنجانەی ك���ە تەمەنی (‪ )19‬س���اڵ بوو‪،‬‬ ‫ئەوی���ش ماوەیەكی زۆرب���وو خەریكی ئ���ەم ج���ۆرە كارانەبوو‪،‬‬ ‫ژمارەیەك چیرۆكی زۆر س���ەیرو س���ەمەرەی دەزانی‪ ،‬لەو بارەوە‬ ‫بۆم���ان دواو گوتی‪ :‬من لە ش���وێنە قەرەباڵغەكان خۆم لە كچان‬ ‫دەخش���ێنم‪ ،‬بەاڵم دوو هاوڕێم هەیە‪ ،‬ئەوان بەردەوام لەبەردەمی‬

‫قادرمە كارەباییەكان رادەوەس���تن‪ ،‬یان لەڕێگا بەدوای ئەو كچ و‬ ‫ئافرەتان���ەوە دەگەڕێن كە بەتەنیان و جوان و سەرنجڕاكێش���ن‪،‬‬ ‫ئی���دی لە ڕێگەی مۆبایلەكانیانەوە ب���ە ڤیدیۆ وێنەیان دەگرن لە‬ ‫پشتەوە‪.‬‬ ‫یەكێ���ك لەو هاوڕێیانەم وێنەی دوو كچی گرتبوو‪ ،‬هەردووكیان‬ ‫كابۆیان لەبەردابوو‪ ،‬زۆر جوان و سەرنج ڕاكێش بوون‪ ،‬یەكێكیان‬ ‫لە ڕادەبەدەر جوان بوو‪ ،‬جس���مێكی جنس���ی جوانی هەبوو‪ ،‬ئەو‬ ‫هاوڕێی���ەم وێنەی ئ���ەو كچەی گرتبوو‪ ،‬هەم ب���ە ڤیدیۆ‪ ،‬هەمیش‬ ‫بە وێنە‪ ،‬بەاڵم زۆر پێم س���ەیربوو‪ ،‬چۆن ئەو كچە هەس���تی پێ‬ ‫نەكردبوو‪ ،‬لەبەرئەوەی لە پش���تەوەو لە پێشەوە بە ڤیدیۆ وێنەی‬ ‫گرتبوو‪ ،‬دوای���ش ئەو باڵوی كردەوە دای ب���ە هەموو هاوڕێكانی‬ ‫خۆی‪.‬‬ ‫هاوڕێیەكی تریش���م بە مۆبایل وێنەی ژنێك���ی گرتبوو‪ ،‬ژنەكە‬ ‫منداڵێكیش پێ بوو‪ ،‬بەاڵم زۆر جوان بوو‪ ،‬ئەو ڤیدیۆیەی لە ڕێگەی‬ ‫بلوتوس باڵو كردەوە بەسەر هەموو برادەرو هاوڕێكانی‪ ،‬تەنانەت‬ ‫رۆژێك بەو ڤیدیۆیە تووش���ی كێشەیەكیش بوو‪ ،‬كە كەسێك وتی‬ ‫ئەمە دەناسم و چۆن ئەو ڤیدیۆیەتان دەست كەوتووە‪ ،‬بەاڵم ئەو‬ ‫هەر چۆنێك بوو كێشەكەی دەبر كرد و نەیهێشت گەورەبێت‪.‬‬ ‫هەروەها (فاخیر) ی���ش كە ناوی خوازراوی گەنجێكە‪ ،‬ئەویش‬ ‫لەوبارەوە گوتی‪ :‬چیرۆكی زۆر س���ەیرو س���ەمەرەی كچان و ژنانم‬ ‫لەالی���ە‪ ،‬زیاتر لە (‪ )20‬ڤیدیۆی كچ���ان و ژنانم لەالیە‪ ،‬كە وێنەم‬ ‫گرتوونە لە ڕێگەی مۆبایلەكەمەوە‪ ،‬من تەنها بۆخۆمە‪ ،‬نایدەم بە‬ ‫هیچ كەس���ێك و باڵویشی ناكەمەوە‪ ،‬كچێك دوو هەفتە بەدواوەی‬ ‫ب���ووم‪ ،‬نەمتوانی بیبین���م‪ ،‬بەاڵم لێرە توانیم بیبینم و وێنەش���ی‬ ‫بگرم‪.‬‬ ‫هەن���دێ كچ و ك���وڕ هەنە لێرە یەكتری دەبین���ن و لە هەندێ‬ ‫ش���وێنی چۆڵیش���دا یەكتری ماچ دەكەن‪ ،‬برادەرێكم دوای ئەوەی‬ ‫خۆشەویس���تەكەی خۆی لێرە بینی‪ ،‬لە قاتی سەرەوە جێگایەكی‬ ‫لێبوو دەچوو بۆ (‪ )WC‬لەوێ بە پەلە خۆشەویس���تەكەی خۆی‬ ‫م���اچ كرد‪ ،‬دەتوانم بڵێم زۆر ش���تی لەم جۆرە ڕویداوە‪ ،‬بۆنموونە‬ ‫دووس���ێ برادەری ت���رم دوو كچیان هێنابوو بۆ ئێرە لە ش���ەوی‬ ‫سەری س���اڵ دوای ئەوەی بەیەكەوە زۆر گەڕان و سوڕان‪ ،‬ئەوان‬ ‫لە گەراجی پشتەوەدا كچەكەیان ماچ كردبوو‪ ،‬بۆیان نەگونجابوو‪،‬‬ ‫ئەگەرنا ئەیان گووت دەمان ویس���ت كاری سێكسیشیان لەگەڵدا‬ ‫بكەین‪ ،‬چونكە ئەوكات خەڵكەكە هەموویان س���ەرقاڵی ئاهەنگی‬

‫چییە ئەو كاغەزە لە جاتناكەتیان داوە‪ ،‬دوای ئەوەی پەیوەندیمان‬ ‫پێوەكرد‪ ،‬زانی پیاوم مۆبایلەكەی داخست‪.‬‬ ‫زۆرن ئەو كوڕانەی ئەوكارانە دەكەن‪ ،‬بەاڵم زۆربەیان كە دەیان‬ ‫زانی ئێمە رۆژنامەنوسین و دەمانەوێ بیكەینە راپۆرت‪ ،‬راستەوخۆ‬ ‫دەرۆیش���تن و قس���ەیان بۆ نەدەكردین‪ ،‬تەنان���ەت ئامادەنەبوون‬ ‫بەناوی خوازراویش���ەوە قس���ەمان بۆ بكەن‪ ،‬تەنیا ئەیان گووت‪:‬‬ ‫« س���ەرمان ناكەیت بەقوڕا‪ ،‬وازمان لێبێنن‪ ،‬بۆ نایەڵن بۆخۆمان‬ ‫جەوێك بگۆڕین؟»‪.‬‬

‫س���ەری س���اڵ بوون و گەراجەك���ەش چۆڵ ب���وو‪ ،‬جگە لەوەش‬ ‫س���ەیارەكەی ئەوان پرادۆی جام ڕەش بوو‪ ،‬ئەگەر بیان توانیایە‬ ‫ئەوا كاری سێكسیشیان لەوێ دەكرد‪.‬‬ ‫دەتوانم بڵێم لە (‪ )%80‬ئەو كچ و كوڕانەی سەڵتن كە دێن بۆ‬ ‫ئێرە بە مەبەستنی بینینی خۆشەویستەكانیان دێن‪ ،‬هەشە تەنیا‬ ‫بۆئ���ەوە دێت كە بتوانن كوڕان ببین���ن‪ ،‬یان كوڕان دێن بۆئەوەی‬ ‫كچان ببین���ن‪ ،‬زۆر لە كوڕان هەن دوعای ئەوە دەكەن بەڵكو ئێ‬ ‫كچێك بكەوێتە داوی خۆشەویستیانەوە‪ ،‬هەندێ كچیش بەهەمان‬ ‫ش���ێوە‪ ،‬بەاڵم شتێكی زۆر لەوە سەیرتر هەیە كە من بۆخۆم دوو‬ ‫س���ێ جار ئەو دیمەنەم ل���ە س���وپەرماركێتەكان بینیوە‪ ،‬زۆر لە‬ ‫كوڕان و كچان‪ ،‬ئەو كارە دەكەن‪،‬‬ ‫بەتایبەتی ك���وڕان‪ ،‬ژمارە مۆبایلی‬ ‫خۆیان لەس���ەر پارچ���ە كاغەزی‬ ‫بچووك بچووك دەنوس���ن و فڕێی‬ ‫دەدەنە س���ەر ئەرزەكە‪ ،‬ئەو رۆژە‬ ‫ش���تێكی س���ەیرترم بینی‪ ،‬لەسەر‬ ‫پارچەیەك لە كااڵكان لە لەس���ەر‬ ‫نرخەكە بە پارچە كاغەزێكی لەزگە‬ ‫ژمارە مۆبایلێك نوسرابوو‪ ،‬منیش‬ ‫نەمك���ردە نامەردی و راس���تەوخۆ‬ ‫پەیوەندیم پێیەوەكرد‪ ،‬ئەو وایزانی‬ ‫كچە‪ ،‬بەاڵم زۆر قسەم پێی گووت‬ ‫و شووشتمەوە‪ ،‬پاشان مۆبایلەكەی‬ ‫داخست‪ ،‬منیش لەزگەكەم لەسەر‬ ‫كااڵكە لێكردەوە‪.‬‬ ‫ئ���ەو ڕۆژە برادەرێكم ش���تێكی‬ ‫س���ەیرتری بۆباس���كردم‪ ،‬گوت���ی‬ ‫لەگ���ەڵ كچە پوورەكانم چووین بۆ‬ ‫سوپەرماركێتێک‪ ،‬ئەوێ زۆر‬ ‫قەڵەباڵغ وێنەو گرتەی ڤدیۆیی كچان‪ ،‬نووسینی ژمارەی‬ ‫بوو‪ ،‬كاتێك بە قادرمەكان سەركەوتین‪،‬‬ ‫بۆ سەرەوە یەكێك لە كچە پوورەكانم مۆبایل و فرێدانە بەردەم كچان رەفتاری كوڕانی‬ ‫بە لەزگە ژمارە مۆبایلی لە جانتاكەی‬ ‫هەرزەكارە‬ ‫دراب���وو‪ ،‬ئێمەش نەم���ان زانی تاوەكو‬ ‫س���ەركەوتین و ماوەیەك���ی پێ چوو‪،‬‬ ‫ئا الپه‌ڕه‌‪ :‬جەالل ئەحمەد بەرزنجی‬ ‫ئینجا خوشكە بچووكەكەی گوتی ئەوە‬


‫‪6‬‬

‫‪106‬‬

‫‪pirspirs@yahoo.com‬‬

‫‪www.lawanikurdistan.com‬‬

‫‪25‬ی ره‌شه‌مم ‌ه ‪2709‬ی كوردی ‪16 -‬ی مارسی ‪2010‬ی ز‬

‫هاواڵتیان بێزارن لە كلیپی گۆرانییە نوێكان‬ ‫«لە كلیپە نوێیەكاندا سووكایەتی بە ئافرەت دەكرێت»‬ ‫ڕاپۆرت‪ :‬توا‬

‫نا حوسێن شێخانی‬

‫بە مەبەستی وەرگرتنی ڕاوبۆ چوونی هاواڵتیان بەرامبەر بەو كلیپانەی‬ ‫كە ئێستا لەالیەن هونەرمەندەكانەوە بەرهەم دەهێنرێت ئەم راپۆرتەمان‬ ‫ئامادە كرد‪.‬‬ ‫لەدەسپێكدا دكتۆر مەسعود حسێن دەڵێت «زۆرێك لە كلیپەكانی ئێستا‬ ‫زەوقی بینەر تێكدەدەن‪ ،‬هەندێكیان وروژێنەرن و هەندێكیشیان مافی‬ ‫ئافرەت پێشێل دەكەن‪ .‬هەندێك لە گۆرانیبێژە هەررزەكارەكان كلیپی وا‬ ‫ئەنجام دەدەن كە بە هیچ شێوەیەك لەگەڵ داب و نەریتی كۆمەڵگای‬ ‫كوردی ناگونجێت‪ .‬چونكە كلیپ كردن خۆی لە خۆیدا دەبێت ناوەرۆكێكی‬ ‫باشی هەبێت و سینارۆیەكی باش و دەرهێنەرێكی باشی هەبێت‪ .‬واتە‬ ‫ئەم چەند خولەكەی كە كلیپەكە پەخش دەكرێت بینەر دەبێ لێی ‬ ‫تێبگات باسی چ دەكات و تێكست و سیناریۆكە یەك بگرنەوە»‪ .‬هەروەها‬ ‫ئەوەشی وت «پیشاندانی ئافرەتی رووت لەشاشەی تیڤیەكانمان كارێكی‬

‫ك��چ��ێ��ك‪ :‬ب����ەداخ����ەوە چ��ەن��د خانمە‬ ‫هونەرمەندێك پەیدا بوونە تەنها‬ ‫لەش و الری خۆیان پیشاندەدەن‬ ‫نائەخالقیە و خورەوشتی هەرزەكارەكانمان تێكدەدەن‪ .‬بەراستی ئەم‬ ‫بابەتە پێویستە لەالیەن توێژەرانی كۆمەاڵیەتییەوە توێژینەوەی لەسەر‬ ‫بكرێت‪ ،‬چونكە كلیپ كردنی ئەمڕۆ تەنها پیشاندانی جەستەی ئافرەتە‪.‬‬ ‫هەر لێرەوە داوا لەرێكخراوەكانی ئافرەتان دەكەین كە بەجدی بەپیل ئەو‬ ‫مەسەلەیەوە بچن‪ ،‬چونكە زۆرێك لەو كلیپانە لێدانی ئافرەت‪ ،‬كوشتنی‬ ‫ئافرەت و ئەشكەنجەدانی ئافرەت و نوقم كردنی ئافرەت لە ناو ئاو یان‬ ‫فرێدانی ئافرەت لەسەر شەقامی تێدایە‪ ،‬بۆیە پێویستە لەسەر رێخراوەكانی‬ ‫ئافرەتان كە خۆیان بەداكۆكیكار و خاوەنی كێشەی ئافرەتان دەزانن‬ ‫داكۆكیكی لەم جۆرە مافانەی ئافرەتان بكەن‪ ،‬چونكەپیشاندانی ئافرەت‬ ‫و چەوساندنەوەی بەم شێوەیە خۆی لە خۆیدا سووكایەتی كردنە بە‬ ‫ئافرەت و ماف خواردنیەتی‪ ،‬چونكە پیشاندانی ئافرەت بەم شێوەیە لە‬ ‫تیڤیەكان ئەندێشەكی توندو تیژ دروست دەكات سەبارەت بە ئافرەت‪.‬‬ ‫من نمونەیەك دەهێنمەوە‪ ،‬لەكلیپێك گۆرانی بێژەكە تیشێرتێكی لەبەردا‬ ‫بوو لەسەر تیشێرتەكە بە ئینگلیزی نووسرا بوو (من لە ژێرەوە هیچم‬ ‫لەبەردا نییە)‪.‬‬ ‫بەختیار حەمەئەمین پێوایە كە كلیپی كوردی پێشكەوتنێكی بەرچاوی‬ ‫بەخۆوە بینیوە‪،‬بەاڵم لەهەمان كاتیشدا هەندێك كلیپی كوردی هەیە‬

‫شیاوی پەخشكردن نییە‪،‬چونكە هیچ مەرجێكی هونەری تێدانییە‪.‬‬ ‫ئەوەشی وت « دەبێت لە هەموو تیڤییەك سانسۆر هەبێت و ڕێگە‬ ‫نەدەن هەموو كلیپێك پەخشبكرێت‪ ،‬چونكە كاردانەوەی خراپی هەیە‬ ‫بەسەر كۆمەڵگای كوردی‪ .‬هەموومان ئەوە دەزانین كە كۆمەڵگای ئێمە‬ ‫پابەندە بە ئایینی ئیسالمەوە‪ .‬هونەرمەندەكانیش هاوار دەكەن دەڵێن‬ ‫ئەكەر كلیپ ئافرەتی تێدا بەكار نەهێنرێت ئەوا لە تەلەڤیزۆنەكان‬ ‫پەخشی ناكەن‪ ،‬كەواتە هونەرمەندەكان بەشێوەیەكی سووك ئافرەت‬ ‫بەكاردەهێنن‪ ،‬لەالیەكی ترەوە هونەرمەندەكان دەچن كلیپ دەكەن لە‬ ‫گوند لە سیناریۆیەكەدا خەڵكی گوندەكە بە دواكەوتوو وەسف دەكەن‪،‬‬ ‫ئەمەیان زۆر هەڵەیە»‪ .‬لە درێژەی قسەكانیدا ئاماژەی بەوەشدا كە‬ ‫«هیچ كەسێك پاڵپشتی هونەرمەندان ناكات كە سیناریۆیەكی باشی‬ ‫بۆ دابنرێت‪،‬چونكە سیناریۆیەكانی ئێستا هیچی مانا نادات‪،‬ئەمە جگە‬ ‫لەوەی لە ڕووی ئاوازیشەوە بە شێكی زۆریان ئاوازی عەرەبی یان فارسی‬ ‫یان توركییە‪ .‬بەڕاستی ئەمە بەرەو پێش بردنی هونەری كوردی نییە‪.‬‬ ‫بۆیە داوا لە كەسانی پسپۆری هونەری دەكەم كە ئاگاداری كلیپی كوردی‬ ‫بن بۆئەوەی زیاتر تووشی شكست نەبێت»‪.‬‬ ‫هەر سەبارەت بەم بابەتە مامۆستا لوقمان رەفیق وتی «كلیپ‬ ‫لەسەردەمی پێش ڕاپەڕین كەم بوو‪ ،‬بەاڵم باشتر بوو لە كلیپی ئێستا‪،‬‬ ‫كلیپی ئێستا زۆر خراپە‪ ،‬چونكە ئافرەت بەشێوەیەكی خراپ بەكاردەهێنن‪،‬‬ ‫پێویستە لە تیڤییەكاندا جۆرە سانسۆرێك هەبێت باشترە‪ ،‬هەروەها‬ ‫هەندێك كلیپ هەیە كە پێویستی بە ئافرەت نییە‪ ،‬بەاڵم ئافرەتی تێدا‬ ‫بەكار دەهێنرێت‪ ،‬سەرەڕای ئەوەی كە هەندێك كلیپ هەیە هیچ مانایەكی‬ ‫نییەو تەنها بۆ الیەنی بازرگانی ئەو كلیپە دروستدەكرێت‪ ،‬بۆیە پێم‬ ‫باشە ئەو كەسانەی كە هونەری كوردی بەرەو خراپی دەبەن بە خۆیاندا‬ ‫بچنەوە»‪.‬‬ ‫لە كۆتایدا خاتوو گەشە شێرزاد كە كچێكی تەمەن ‪21‬سااڵن بوو بەم‬ ‫جۆرە ڕای خۆی خستەروو « من وەكو كچێك زۆر بێزارم لە كلیپی ئێستا‪،‬‬ ‫چونكە شایەنی ئەوە نییە كە كۆمەڵگا سەیری بكات‪،‬بەداخەوە لەو‬ ‫ماوەیەدا چەند خانمە هونەرمەندێك هاتنە مەیدانەوە كە هیچ مەرجێكی‬ ‫هونەریان تێدا بەدی ناكرێت‪ ،‬تەنها لەش و الری خۆیان پیشاندەدەن‬ ‫و كەسانێكی شیاونین و جۆرە جل و بەرگێكی وا لەبەر دەكەن كەوا‬ ‫دەزانن كوردنینە‪ .‬من رەخنەش لەو كەسانە دەگرم كە كاریان بۆ دەكەن‬ ‫و گرنگیان پێدەدەن كە كلیپی كوردی دەشێوێنن‪ .‬لە الیەن هەندێك‬ ‫هونەرمەندی پیاوەوە كاری باشكراوە‪ ،‬ئێمە لێرەوە نابێت تەڕو وشك‬ ‫بەیەكەوە بسوتێنین‪ ،‬ئەوانیش بە پەنجەی دەست دەژمێردرێن‪.‬‬

‫بەختیار حەمەئه‌مین‪:‬‬ ‫هونەرمەندەكان‬ ‫بەشێوەیەكی سووك‬ ‫ئافرەت بەكاردەهێنن‬

‫دكتۆر مەسعود‪:‬‬ ‫پیشاندانی ئافرەتی‬ ‫رووت لەشاشەی‬ ‫تیڤیەكانمان كارێكی‬ ‫نائەخالقیە‬

‫لوقمان رەفیق‪:‬‬ ‫كلیپ لەسەردەمی‬ ‫پێش ڕاپەڕین كەم‬ ‫بوو‪ ،‬بەاڵم باشتر بوو‬ ‫لە كلیپی ئێستا‬

‫بەختیار هەڵەبجەیی‪ ،‬پەیكەرتاش‬

‫بێ رتووش‬ ‫* لە هەڵبژاردنی ئەمجارە الیەنێك كە كەمترین كورسی‬ ‫بەدەست هێناوە‪ ،‬لەكاتی دانی مووچەی فەرمانبەرەكانی‬ ‫خۆی داوای كارتی زانیاری دەنگدانی كردووبوو‪ ،‬بزانێ‬ ‫دەنگیان داوە‪.‬‬ ‫(سوێند بدرێن باشترە)‬ ‫*رۆژنامەی هاواڵتی دەڵێ خەڵكی هەولێر و دهۆك زۆر‬ ‫بیرتەسكانە بیردەكەنەوە و لە هەڵبژاردنیش ساختەیان‬ ‫كردوو‪.‬‬ ‫(ج��ا ل���ەوەش زی��ات��ر ل��ە ش��ان و شەوكەتی هاواڵتی‬ ‫دەوەشێتەوە)‬ ‫*پارتیەك برادەرێكی یەكگرتووی هەبوو كە دەهاتە‬ ‫ماڵیان یەكسەر وێنە و مەنزەرەكانی دی��واری ماڵی‬ ‫لێدەكردەوە گوایە ئەو ماڵەی رەسم و پەیكەری لێ دانرا‬ ‫و هەڵواسرابێ فریشتەكانی خوا روی تێ ناكەن‪ ،‬كەچی لە‬ ‫كاتی پروپاگەندەی هەڵبژاردن بەخۆی وێنەی پاڵێوراوانی‬ ‫یەكگرتووی بەدیواری ماڵەكەی هەڵواسی بوو‪.‬‬ ‫(بەرژەوەندی باوكی هەموو شتێكە)‬ ‫*لە رۆژانی پروپاگەندەی هەڵبژاردن تەلەفزیۆنی ئازادی‬ ‫گوایە سرودی حەماسی لێدەدات‪ ،‬هەر بەپێوەری ساڵی ‪80‬‬ ‫كان سرودی تێكدەری جەنگاوەرین بۆ قەاڵی سەرمایەدار‬ ‫تێكدەرین تێكدەرین پەخشدەكرد‪.‬‬ ‫( هێشتا یەكێتی سۆفیەت هەڵنەوەشاوەتەوە)‬ ‫*لە یەكێك لە ئاواییەكانی كوردستان مەالیەك مردویەك‬ ‫تەڵقین دەدات‪ ،‬بە ئامادەبوونی كەس و كاری خەڵكەكە‬ ‫دەڵێ دنیای ئێستا كاتی یەو دنیای كۆتایی تا هەتاییە‪،‬‬ ‫مرۆڤی موسڵمان دەبێ بۆ ئەوكات كاربكات‪ ،‬ئەوێش لە‬ ‫سەر زەوی خۆشترە‪ ،‬كابرایەك كە لەوێ وەستابوو بە‬ ‫مەالیەكەی گوت‪ ،‬مامۆستا ئەگەر وایە بۆچی كە نەخۆشی‬ ‫دڵت هەبوو عەملیاتت كرد‪ ،‬وازت هێنابا بمردبای باشتر‬ ‫نەبوو‪.‬‬ ‫(كاكە ئەتو چیشت هەیە؟؟؟)‬ ‫*دەڵێن لە مزگەوتێكی كوردستان لە وتارێكی هەینی‬ ‫گوتبوی بچنە هەڵبژاردن و لە وێشدا دەنگ بە ‪.......‬‬ ‫بدەن‪ ،‬كەسێكیش دەچێت بە مەالیەكە دەڵێ مامۆستا‬ ‫تۆ چۆن قسەی وا دەك��ەی‪ ،‬كابرا لەسەر ئەو قسەیە‬ ‫تێهەڵدانێكی باشی پێ دەكەوێ‪.‬‬ ‫(حاقە مستی بێ)‬ ‫*لە بەرنامەیەكی تەلەفزیۆنی ‪ knn‬كە بۆ مەبەستی‬ ‫پێداهەڵگوتن و مەتح و سەنای سەركەوتنی لیستی گۆران‬ ‫پێشكەش دەكرا‪ ،‬كەسێك تەلەفۆنی كرد و گوتی(بەخوای‬ ‫پارتی لەگەڵ سینش لە هەڵبژاردن دابەزێت دەیباتەوە)‬ ‫(هەندێك بەرد لە دی��وار هەڵدەبەزێتەوە و بۆ خۆت‬ ‫دەگەرێتەوە)‬

‫دیمانە‪ :‬شەیدا مەعروف‬

‫خەڵكی لەو ئاستەدا نین بێن تابلۆیەكی جوان بكرن‪ ،‬ده‌چن جوتێ پێاڵو بە ‪ 200‬دۆالر دەكرن‪ ،‬نایەن تابلۆیەك بكرن‬ ‫بەختیار هەڵەبجەیی‪ ،‬خەڵكی ش��اری هەڵەبجەیەو لە‬ ‫سەرەتاكانی ساڵی ‪ 1990‬دەستی كردووە بەكاری هونەری‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم لە ساڵەكانی (‪ )1994-1993‬بە تایبەتی كاری‬ ‫پەیكەرتاشی ك��ردووەو وازی لەكاری وێنەكێشان هێناوە‪.‬‬ ‫ئێستا كاری پەیكەرتاشی ئەكات و زیاتر لە (‪ )24‬پێشانگای‬ ‫ك��ردووەو چەند پەیكەرێكی گ��ەورەی لەئێران و توركیاو‬ ‫هەولێرو لە سلێمانی و هەڵەبجە دروست كردووە‪ .‬ئێمەش‬ ‫بەم شێوە هێنامانە دواندن‪:‬‬ ‫پ‪ :‬خەڵك خوێندنەوەی بۆ كارەكانت چۆنە؟‬ ‫و‪ :‬باكەسێكی سادە هەر بڵێ ئیشەكانت جوانە‪ ،‬گرنگ‬ ‫ئەوەیە كە كەسێكی هونەرمەند بە ئیشەكەی تۆ بڵێ‬ ‫جوانە‪ ،‬ئەمە سەنگی مەحەكە كە تۆ بتوانی ڕایەك وەرگری‬ ‫لەبەرامبەر ئەوەی كە بتوانی كارەكەتی پێ هەڵسەنگێنی‪.‬‬ ‫چونكە كەسی سادە لە شیكاری لەشی مرۆڤەكان و گیانداران‬ ‫شارەزایی نییە‪ ،‬ئەو نازانێ ئەگەر جەستەیەك ناتەواو بێت‬ ‫شیكاری بكات و هەستی پێ ناكات‪ ،‬بەاڵم هونەرمەند هەستی‬ ‫پێ ئەكات‪ ،‬گرنگ ئەوە كەسە هونەرمەندەكان ئیشارەت بەن‬ ‫بە ئیشەكەی تۆ بڵێن ئیشەكەی تۆ باشە‪.‬‬ ‫پ‪ :‬لە هونەری وێنەكێشانەوە رووت ك��ردە هونەری‬ ‫پەیكەرتاشی‪ ،‬ئەمەیان بۆ؟‬ ‫و‪ :‬شێوەكاری چەند لقێكی هەیە‪ ،‬شێوەكاری وێنە كردن و‬ ‫شێوەكاری پەیكەر هەیە‪ ،‬پەیكەریش دوو بەشە‪ ،‬بەشێكیان‬ ‫پەیكەرسازییەو بەشێكی تریش پەیكەرتاشییە‪ .‬پەیكەرتاشی‬ ‫ئەوەیە كە لە ب���ەردودار ئەتاشرێ‪ .‬ب��ەاڵم پەیكەرسازی‬ ‫ئەوەیە كە لە چیمەنتۆو گالس و بلۆنس دروست ئەكرێ‪.‬‬ ‫بەشێكی تریشمان هەیە كە پێی ئەڵێن سیرامیك‪ ،‬ئەمیش‬ ‫جیاوازە‪ .‬بۆیە هونەری شێوەكاری زۆر بەرباڵوە‪ .‬بەرای من‬ ‫كەسێك ناتوانێ هەموو شتەكان بەیەكەوە بكات‪ ،‬باشتر‬

‫وای��ە تایبەتمەندیت هەبێ‪ .‬من كەسێكم پەیكەرتاشم و‬ ‫داخالەت لەكاری وێنەكێشان ناكەم‪ .‬من ئەمەوێ بەكاری‬ ‫پەیكەرتاشییەكە قاڵ بم و ئیشی پەیكەرتاشی بكەم‪.‬‬ ‫پ‪ :‬ئەو مادانەی كە لەكاری پەیكەردا بەكاریان ئەهێنی‪،‬‬ ‫چین؟‬ ‫و‪ :‬ئەوانەی كە لەكاری پەیكەردا بەكاریان دێنم زیاتر‬ ‫بەردن‪ ،‬چونكە من ئیشی بەردودار ئەكەم‪.‬‬ ‫پ‪ :‬ح���ەز ئ��ەك��ەی لەشاری‬ ‫سلێمانی كارگەی تایبەت بە بەرد‬ ‫هەبێ بۆئەوەی پەیكەری جوانتر‬ ‫پێشكەش بكەیت؟‬ ‫و‪ :‬كاری بەرد كارێكی قورس‬ ‫و گرانە بەهەموو كەس ناكرێ‪.‬‬ ‫بەداخەوە تائێستا لە زانكۆو‬ ‫پەیمانگاكانیش ك��اری بەرد‬ ‫ناخوێندرێ‪ .‬ئێمە كارگەی بەردمان هەیە‪ ،‬بەردێكی‬ ‫زۆریش هەیە لە كوردستاندا‪ ،‬بەاڵم كێ ئەتوانێ ئەو بەردە‬ ‫دەست نیشان بكات كە بۆ پەیكەر ئەبێ‪ .‬ئەوانەی كە لە‬ ‫كۆلێژو پەیمانگای هونەرە جوانەكان دەرئەچن هەر لە‬ ‫دهۆكەوە بگرە تاهەولێرو سلێمانیش وانەی پەیكەر ناخوێنن‬ ‫و مامۆستایان نییە كەسێك نییە كە شارەزا بێت لە ئیشی‬ ‫بەرد و دار‪ .‬من هەر بۆ خۆم لە سلێمانی بەرد دێنم و ئیشی‬ ‫لێ ئەكەم و زۆر جوانیش دەردەچێ‪.‬‬ ‫پ‪ :‬كاك بەختیار دەرچووی چی بەشێكە؟‬ ‫و‪ :‬دەرچووی ئامادەیی پەرستیاریم‪.‬‬ ‫پ‪ :‬پیشەكەت دوورە لە پسپۆری خۆتەوە‪ ،‬ئەمەیان بۆچی‬ ‫وایە؟‬ ‫و‪ :‬هەر لە سەرەتاییەوە من جیاواز بووم لە قوتابییەكانی‬

‫تر‪ ،‬هەستم ئەكرد هونەرم تێدایە‪ ،‬بەاڵم ئەو ساڵەی كە‬ ‫من لەسێی ناوەندی دەرچووم‪ ،‬ساڵی دوایی كیمیابارانەكەی‬ ‫هەڵەبجە روی��دا‪ ،‬ئێمەی خەڵكی هەڵەبجە لە پەیمانگای‬ ‫هونەرەجوانەكان و پەیمانگای مامۆستایان وەرنەگیراین‪،‬‬ ‫ل��ەب��ەرئ��ەوەی دەن��گ و باسی كیمیابارانەكەی هەڵەبجە‬ ‫باڵو نەبێتەوە لەناو خوێندكارەكان و كەس پێی نەزانێ‪،‬‬ ‫بەناچاری بۆئەوەی نەبرێم بۆ سەربازی‪ ،‬چوومە پەرستیاری‪،‬‬ ‫پەرستیاریشم تەواو كرد یەك دەرزیم لە خەڵك نەدا‬ ‫(بەپێكەنینەوە)‪.‬‬ ‫پ‪ :‬پ���ێ���ت ب����اش����ە كە‬ ‫ق��وت��اب��خ��ان��ەی��ەك��ت ه��ەب��ێ بۆ‬ ‫فێركردنی نەوەكانی ئەمڕۆ؟‬ ‫و‪ :‬م��ن گ��رووپ��ێ��ك��م هەیە‬ ‫بەناوی تەوەن‪ ،‬تایبەتە بەكاری‬ ‫پەیكەرتاشی‪ .‬خۆشبەختانەوە‬ ‫ئ��ەوە دوو ساڵە ل��ە وەزارەت���ی‬ ‫رۆشنبیری مۆڵەتمان وەرگرتووە‪ ،‬بەاڵم یارمەتی ماددیمان‬ ‫نییە‪ .‬خۆشبەختانە لەرێی ئەنجومەنی وەزیرانەوە كارئاسانیان‬ ‫بۆكردووین تا بتوانین ئیش بكەین و خەڵكی تریش فێری‬ ‫كاری پەیكەرتاشی بكەین لە بەرد و دار‪.‬‬ ‫پ‪ :‬لەزۆربەی وێنەكانتا زیاتر كەس بەكارهاتووە‪ ،‬بۆچی؟‬ ‫و‪ :‬ك��اری پەیكەرتاشی متمانە دەخاتە سەر م��رۆڤ و‬ ‫ئاژەڵ‪ ،‬ئەوەندەی متمانە لەسەر مرۆڤ و ئاژەڵە ئەوەندە‬ ‫متمانە لەسەر سروشت نییە‪ .‬بۆ كاری پەیكەرتاشی نایەت‬ ‫شاخ و ئاوێك دروست بكەیت بەڵكو سیگەر ئەكەی‪ ،‬لە‬ ‫سیگەرەكانیش مرۆڤ بەشی شێری بردووە‪.‬‬ ‫پ‪ :‬پەیكەری (گاڕەش)ی الی پاركی ئازادی زۆربەناوبانگە‪،‬‬ ‫خەڵكی شاری سلێمانی پێی سەرسامن‪ ،‬بۆچی ئەو پەیكەرەت‬

‫«خەڵكی ال‬ ‫ی‬ ‫خ‬ ‫ۆ‬ ‫م‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫ب‬ ‫ەت‬ ‫ا‬ ‫یب‬ ‫ەت‬ ‫ی‬ ‫گەنج‪،‬‬ ‫زۆر ئیشنەكەرن و‬ ‫مشەخ‬ ‫ۆرن‪ ،‬گەنجێكن حازر‬ ‫بخ‬ ‫ۆن وقسە ئەكەن»‬

‫دروستكرد؟‬ ‫و‪ :‬ساڵی (‪ )2004‬كە بەسەردان لە ئەوروپا گەڕامەوە‬ ‫بینیم خەڵكی الی خۆمان بەتایبەتی گەنج‪ ،‬گەنجێكن زۆر‬ ‫ئیشنەكەرن و مشەخۆرن‪ ،‬گەنجێكن حازر بخۆن وقسە ئەكەن‪،‬‬ ‫گەنجێكن بێداهات و هیچ ئەوتۆیەكیان نییە‪ ،‬لەبەرئەوە‬ ‫پەیكەری (گارەش)م دروستكرد‪ ،‬چونكە گا چەند سیفەتێكی‬ ‫جوانی هەیە‪ ،‬هەمیشە كار دەكات و بەهێزە‪ ،‬سوود بەخشە‬ ‫و سوود بە دەوروب��ەری ئەگەیەنێ‪ ،‬تەنانەت شیاكەكەی‬ ‫تا ئەگاتە شاخەكەی خەڵك سوودی لێ ئەبینێ‪ .‬من گام‬ ‫دروستكرد بۆئەوەی نەوەی نوێ چاو لە گا بكات و وەكو گا‬ ‫هەمیشە كار بكات و بەسەر خەڵكی ترەوە نەژیت‪ ،‬بەڵكو‬ ‫وەكو گا هەمیشە بەهێزبێ و هەمیشە ئارام بێ‪ .‬جگە لەو‬ ‫رەهەندە فەلسەفییەیەی كە فەلسەفەی یۆنان و فەلسەفەی‬ ‫هیندییەكان و فەلسەفەی زەردەشتی هەر یەك بە شێوەیەك‬ ‫باسی دەكات‪ .‬بەو ئومێدە دروستم كرد نەوەی نوێ چاو لە‬ ‫گا بكات و وەكو گا هەمیشە سوود و سۆز و ئارامی هەبێ‪.‬‬ ‫پ‪ :‬خاوەنی چەند ڕێزلێنانی؟‬ ‫و‪ :‬تا ئێستا دووجار ڕێزلێنانم وەرگرتووە‪.‬‬ ‫پ‪ :‬ئایا وەزارەتی رۆشنبیری هیچ ڕێزلێنانێكی پێشكەش‬ ‫كردووی؟‬ ‫و‪ :‬نەوەڵاڵ‪.‬‬ ‫پ‪ :‬دانانی گەلەرێكی ئاوا لەم شوێنەدا تاچەند بۆ تۆ‬ ‫سودبەخشە؟‬ ‫و‪ :‬سودێكی زۆر زۆری هەیە بۆمن‪ ،‬بەاڵم وەك ماددی‬ ‫سوودی نییە و كەس هاوكاریمان نەكات‪ ،‬خەڵكیش لەو‬ ‫ئاستەدا نییە بێت تابلۆیەكی جوان بكرێ‪ ،‬ئەچێ جوتێ‬ ‫پێاڵو بە ‪ 200‬دۆالر ئەكرێ‪ ،‬نایەت تابلۆیەك بكرێ‪.‬‬


‫‪106‬‬

‫‪pirspirs@yahoo.com‬‬

‫‪25‬ی ره‌شه‌مم ‌ه ‪2709‬ی كوردی ‪16 -‬ی مارسی ‪2010‬ی ز‬

‫‪www.lawanikurdistan.com‬‬

‫‪7‬‬

‫ساقی بارزانی‪ ،‬بەرپرسی ماڵپەری كاڵورۆژنە‬

‫به‌ڕای من دانانی نوێنه‌رانی ده‌ره‌وه‌‌ی حیزبه‌کان به فێرۆدانی بودجه‌یه‬

‫‪2-2‬‬ ‫*لەگەڵ دەستبەرکاربوونی بەرهەم ساڵح وەکو سەرۆکی‬ ‫حکوومەتی هەرێمی کوردستان‪ ،‬هەندێک بۆچونی وا هەیە‬ ‫دەڵێن پارتی ئامادەنییە وەکو ئەوەی هاوکاری نێچیرڤان‬ ‫بارزانی دەکرد لە سەر خستنی حکوومەت بەهەمان شێوە‪،‬‬ ‫هاوکاری بەرهەم ساڵحیش بکات‪ ،‬تۆ لەو روەوە چ رایەکەت‬ ‫هەیە؟‬ ‫ئه‌گه‌ر ئ �ه‌وه‌ ڕاس��ت بێ‪ ،‬زه‌ره‌رمه‌ندیی سه‌ره‌کی گه‌لی‬ ‫کورد ده‌بێ‪ .‬ده‌سته‌اڵت میراتی که‌س یان حیزب و الیه‌نێکی‬ ‫سیاسیی نییه و له سیستمی دیموکراسیدا ‪-‬که ئێم ‌ه به ناویش‬ ‫بێت بانگه‌شه‌ی بۆ ده‌که‌ین‪ -‬ده‌سته‌اڵت ده‌ستاوده‌ست و به‬

‫ئاشتییانه‌وه ده‌درێته‌وه ئه‌و حیزبه‌ی له هه‌ڵبژاردن ده‌باته‌وه‪.‬‬ ‫به‌رهه‌م ساڵح ئێستا سه‌رۆکی حکومه‌ته و ئه‌و به‌رپرس و‬ ‫كارمه‌ندانه‌ی له حكومه‌ت كارده‌كه‌ن و هاوکاریی ناکه‌ن‪ ،‬چی‬ ‫پارتیی و چی یه‌کێتی یان هه‌ر حیزبێکی تر بن‪ ،‬پێدڤییه‬ ‫لێپێچینه‌وه‌یان له گه‌ڵ بکرێت‪.‬‬ ‫به‌ڕێز نێچیرڤان بارزانی له دیمانه‌یه‌کی ڕۆژنامه‌ی هاوواڵتی‌دا‪،‬‬ ‫دانی به‌وه‌ناو‌ه که ده‌سته‌اڵتییان ب ‌ه سه‌ر هێزی پێشمه‌رگه و‬ ‫ئاسایش و پۆلیس نه‌بووه‪ .‬ئه‌مه له کاتی ده‌سته‌التی به‌ڕێز د‪.‬‬ ‫به‌رهه‌میش دووپات بووه‌ته‌وه‪ .‬ئه‌دی کێ ده‌سته‌اڵتی هه‌یه ئه‌گه‌ر‬ ‫سه‌رۆکی حکومه‌ت نه‌یبێ؟! ئه‌مه نیشانه‌ی یه‌کنه‌گرتنه‌وه‌ی‬ ‫هه‌ردوو حیزبی ده‌سته‌اڵتداره که به‌رژه‌وه‌ندیی ته‌سکی حیزبیی‬ ‫ده‌سه‌پێنن ‌ه سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیی نه‌ته‌وه‌یی‌یه‌وه‪.‬‬ ‫*پاش رۆیشتنی لە سەرۆکایەتی حکوومەت نێچیرڤان‬ ‫بارزانی وەکو جێگری سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان‬ ‫دان��را‪ ،‬زۆر الیەن پێیان وایە بوونی ناوبراو لەو پۆستەدا‬ ‫گۆرانکارییەکی باش لە پارتیدا دروست دەکات‪ ،‬وەک ئەوەی‬ ‫لە حکوومەت کردی رای ئێوە لەو بارەوە چییە؟‬ ‫کاک نێچیرڤان له کێماسییه‌کانی حیزب و حکومه‌ت ئاگاداره‬ ‫و‌گه‌ر خوازیار بێ‪ ،‬ده‌شێ ببێته سیمبۆڵ و داینه‌مۆی گۆڕان و‬ ‫پێشکه‌فتن چی له ناو حکومه‌ت و چی له ناو حیزبدا‪ .‬بێگومان‬ ‫خۆی گه‌یشتووه‌ته‌ ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی كه ده‌بێ گۆڕانكاری له ناو‬ ‫هه‌ناوی پارتی‌دا بكرێت‪ ،‬وه‌لێ تا چی ڕاده‌یه‌ك بڕوای پێی هه‌یه‬ ‫و ڕێگه‌ی پێده‌درێت؟ ئاگاداریشه‌گه‌ر ئه‌و گۆڕانکارییانه ده‌ست‬ ‫پێنه‌كه‌ن له ناو سه‌رجه‌م پێکهاته‌کانی پارتیی و نوێنه‌رانی‬ ‫ده‌ره‌وه‌ ‌ی حیزب‪ ،‬پارتی له ناو ده‌چێ و ده‌پووکێته‌وه‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌و به‌رپرسانه‌ی بوونه‌ته‌ سیمبۆڵی گه‌نده‌ڵیی و ناکارامه‌یی‬ ‫له کار النه‌برن و ڕێخۆش نه‌كات بۆ وه‌رگرتنی به‌ره‌یه‌کی‬

‫چۆن ژیانی هاوسەریت‬ ‫خۆشدەكەیت؟‬ ‫توانا حوسێن شێخانی‬ ‫هەندێكجار زۆربەی هاوسەران قسەی ناخۆش و‬ ‫جنێو بەكار دەهێنن بۆ بەدەست هێنانی شتێكی‬ ‫دیاریكراو وەكو پاڵە پەستۆیەك لەسەر الیەكەی تر‪،‬‬ ‫بەاڵم هەندێكجار كاردانەوەی دەبێت لەسەر ژیانی‬ ‫ئەو خێزانەدا و جاری وا هەیە دەبێتە هۆی ئەوەی‬ ‫كە پیاو لەماڵ دەربچێت و نەگەرێتەوە بۆ ماڵە‬ ‫و بەدوای شوێنێكی هێمندا بگەرێت تاوەكو ببێتە‬ ‫پەناگە بۆی‪.‬‬ ‫ئەمەش هۆكارێكی ترە بۆ ئەوەی پیاو بەدوای‬ ‫بەدیلدا بگەرێ‪ ،‬هەروەها كۆمەڵێك توێژینەوە‬ ‫دەریانخستووە كە ك��اردان��ەوەی خراپی لەسەر‬ ‫تەندروستی مرۆڤ پەیدا دەكات‪ ،‬كە دەبێتە هۆی‬ ‫تێكچونی شیرازەی ئەو خێزانە و ئەمەش لەئەنجامی‬ ‫زیاد بوونی پەستانی خوێن و سوری خوێندا دروست‬ ‫دەبێت‪ .‬دكتۆرەكان ئەوەشیان بۆ ئەوە گەڕاندۆتەوە‬ ‫كە زیادبوونی دەرداوەك��ان��ی (غ��دەی كزیە) كە‬ ‫هۆرمۆنی (االدرینالین)ە بەرپرسە لە زیادبوونی‬ ‫لێدانەكان كە كاردانەوەی خراپیش لەسەر دڵی ئەو‬ ‫كەسە پەیدا دەكات‪ .‬ئەوەشیان سەلماندووە ئەو‬ ‫كەسانەی كە زیاتر تووشی كێشەی خێزانی دەبنەوە‪،‬‬ ‫زیاتر تووشی نەخۆشیەكانی دڵ دەبنەوە‪.‬‬ ‫زۆرب��ەی ج��اران هەر دوو ال ئەو سیالحە دژی‬ ‫یەكتر بەكار دەهێنن‪ .‬زۆربەی جاران پیاو وادەزانێت‬ ‫هەركە ئافرەتەكەی لێ م��ارەك��را ئ��ەوا دەبێتە‬ ‫هەرچییەكی ل��ێ بكات‬ ‫م��وڵ��ك��ی ئ��ەوو‬

‫كەس بۆی نییە بڵێ وای لێ مەكە‪ ،‬وەكو ئەوە وابێت‬ ‫كە بووكە شوشەیەكی كڕیوە تەنها ئەوەندەی لەسەر‬ ‫بێت كە بەخێوی بكات و كاروباری ماڵی پێ بكات‬ ‫و ئەویش كاروباری دەرەوە بەرێوەببات‪ .‬ئەمەش‬ ‫زۆرج���اران ك��اردان��ەوەی خراپی لەسەر دەروونی‬ ‫ئافرەتەكە دەبێت كە لەوانەیە توشی كاری هەڵەشی‬ ‫بكات‪ .‬كۆمەڵێك لەزانایانی دەروونناسی لەسەر ئەوە‬ ‫كۆكن كەئافرەت لەتوانایدا هەیە بەرگەی هەمووشتێ‬ ‫بگرێت‪ ،‬بەمەرجێك لەبەرامبەردا پیاو قسەی خۆشی‬ ‫بۆ بكات‪ ،‬بەاڵم پیاو وادەزانێ ئەگەر هاتوو قسەیەكی‬ ‫خۆشی بۆ كرد ئەوا لەپیاوەتی كەم دەبێتەوە‪ .‬هیچ‬ ‫كاتێك بیركردنەوەی ئافرەتیان ال گرنگ نییە و‬ ‫هەر دەبێت خۆی گرفتەكان چارەسەر بكات‪ .‬ئەم‬ ‫گرفتە بچوكانەش وەكو دڵۆپی بارانە بەرەبەرە‬ ‫دەبێتە دەریایەكی گەورە‪ ،‬ئەمەش وادەكات كۆتایی‬ ‫بەپەیوەندی خێزانی بهێنێت‪.‬‬ ‫هەندێك ئافرەت هەیە دەتوانێت پیاوەكەی وەكو‬ ‫ئەنگوستیلەیەك لەدەستی خۆیدابێت‪ ،‬ئەویش بە‬ ‫رێنمایی كردنی لەجیاتی قسەی ناخۆش‪ ،‬لەكاتی‬ ‫كێشەو گرفتەكانیدا لەگەڵیدا بێت و نهێنیەكانی‬ ‫بپارێزێ‪ .‬ئافرەتی زیرەك ئەو ئافرەتەیە كەدەتوانێ‬ ‫خۆی بكاتە كلیلی ئەوشتە‪ ،‬چونكە زۆربەی جاران‬ ‫پیاوان وایان بەسەردا سەپێنراوە كەدەڵێت رەق‬ ‫بن و خۆیان توڕەو توند بنوێنن‪ ،‬بەحوكمی ئەو‬ ‫ك��ۆم��ەڵ��گ��ای��ەی‬ ‫كەئێمە تێدا‬ ‫دەژین‪.‬‬

‫نوێی گه‌نجی خوێنده‌وار و پێگه‌یشتوو‪ ،‬پارتی ده‌بێته به‌شێک‬ ‫له مێژوو‪ .‬چۆنكه گه‌ر ئۆرگانێکی سیاسیی‪ ،‬کۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫و ڕۆشنبیریی خۆی نه‌گۆڕێ‪ ،‬ب �ه‌ره‌و الوازی��ی و نه‌مان و‬ ‫په‌رته‌وازه‌ییی و له ئاكامدا پووچانه‌وه‌ ده‌چێت‪.‬‬ ‫* بۆچوونی ئێوه چییه به‌رامبه‌ر به نوێنه‌رانی ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫حیزبه‌کان و حکومه‌ت؟‬ ‫ب �ه‌ڕای من دانانی نوێنه‌رانی ده‌ره‌وه‌‌ی حیزبه‌کان به‬ ‫فێرۆدانی بودجه‌یه! هه‌ر وه‌ک سه‌رۆکی هه‌رێم بڕیاریان‬ ‫داوه‪ ،‬پێویسته نوێنه‌رایه‌تیی حیزبه‌کان له‌ ده‌ره‌وه نه‌مێنن و‬ ‫ته‌نیا نوێنه‌رایه‌تیی حکومه‌ت بمێنێ كه بێ هه‌اڵواردن و بێ‬ ‫جیاوازیی فیكریی و سیاسیی خزمه‌ت به دۆزی كورد بكه‌ن‬ ‫ودامه‌زراندنیان له سه‌ر بنه‌مای کارامه‌یی و خوێنده‌واریی‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫نوێنه‌رانی حیزب به تایبه‌ت له ئه‌مریكا تا ئێستا بێجگه‌‬ ‫له ترازاندنی ماڵی كوردیی و حه‌ساسییه‌ت و کێشه چێکردن‬ ‫بۆ ڕۆشنبیران و نووسه‌ران و چاالکڤانانی هه‌نده‌ران کارێکی‬ ‫ئه‌رێنی‌یان نه‌کردووه‪ .‬چاالکییه‌کانیان ته‌نیا چه‌ند بۆنه‌یه‌کی‬ ‫حیزبیی‌یه و به‌س‪ .‬کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌یی یان کردۆته قوربانی‬ ‫کورسییه‌کانیان كه پتر له ‪ 30‬ساڵه چۆلی ناكه‌ن‪ .‬له ترسی‬ ‫له كیس دانی کورسیه‌کانیان زه‌ره‌ری گه‌وره‌یان له دۆزی‬ ‫كورد داوه‪ .‬چۆنكه نه‌ك هیچ چاالكییان نییه‪ ،‬به‌ڵكو به‬ ‫عه‌قلییه‌تێكی ‪ 50‬ساڵ پێشه‌وه‌ ده‌ڕواننه كێشه‌ هه‌نووکه‌ییه‌کان‬ ‫و دیپلوماسییه‌تی نێونه‌ته‌وه‌یی‪.‬‬ ‫س�ه‌ب��اره‌ت به نوێنه‌رایه‌تیی حکومه‌تی هه‌رێمیش له‬ ‫ئه‌مریکا که پۆستێکی زۆر هه‌ستیاره‪ ،‬له س �ه‌ر توانا‬ ‫وکارامه‌یی‌یه‌وه دانه‌مه‌زراوێن‪ ،‬به‌ڵکو له ئه‌نجامی نپۆتیزم‬ ‫و خوالمه‌تیزمه‌وه‌یه‌‪ .‬هه‌ڵسوکه‌وتیان له گه‌ل کورده‌کانی‬

‫دیدار‪ :‬هۆگر ئازاد‬

‫ئێره‪ ،‬به‌ تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی خاوه‌ن بیروڕای جیاوازن‪ ،‬وه‌کو‬ ‫گروپی مافیایه! له پۆست و بودجه‌ی حكومه‌ت سوودی‬ ‫نابه‌جێ وه‌رده‌گرێن بۆ پرۆپاگه‌نده‌ی حیزبیی خۆیان و کێشه‬ ‫نانه‌وه‌ نێوان جالییه‌ی کوردی وکه‌سیش لێپێچینه‌وه‌ له کاره‌‬ ‫نابه‌جێیه‌کانیان ناکات‪ .‬سااڵنه بودجه‌یه‌کی زۆر و زه‌وه‌ندی‬ ‫کوردستانیان به فیڕۆ ده‌ده‌ن و کارێکی دیاریان بۆ کورد‬ ‫نه‌کردووه و پێشیان ناکرێ‪.‬ئێمه من له ئه‌مریکا تاهنووکه‌‬ ‫گوێبیستی هیچ چاالکییه‌کیان نه‌بوومه‪ .‬ئایا ئێوه‌ ئاگاداریی‬ ‫بوونه؟ بۆیه پێویسته گۆڕانکاری له نوێنه‌ران و كارمه‌ندانی‬ ‫حكومه‌ت بكرێ له ئه‌مریکا و گروپێكی ئه‌كادیمیی و به‬ ‫توانا دامه‌زرێنن تا بكارن خزمه‌ت به دۆزی کورد بكه‌ن و له‬ ‫ئاستێکی نێونه‌ته‌وه‌یی‌دا کاریگه‌ری بنوێنن‪.‬‬

‫«کاک نێچیرڤان له‬ ‫کێماسییه‌کانی حیزب و‬ ‫حکومه‌ت ئاگاداره و‌گه‌ر‬ ‫خوازیار بێ‪ ،‬ده‌شێ ببێته‬ ‫سیمبۆڵ و داینه‌مۆی گۆڕان‬ ‫و پێشکه‌فتن چی له ناو‬ ‫حکومه‌ت و چی له ناو‬ ‫حیزبدا»‬

‫قورسی ئەزموونە بەراییەكانی بەكالۆری‬ ‫قوتابیانی بێزاركردووە‬ ‫ئا‪ :‬محه‌مه‌د عوسمان‬ ‫ئەزموونە بەراییەكانی شەشەمی ئامادەیی ڕەخنەی زۆری الی قوتابیان‬ ‫لێ كەوتۆتەوە لە رووی گرانی پرسیارەكان لەم ئەزموونەدا‪ ،‬چونكە ئەو‬ ‫قوتابیانەی لەم ئەزموونە بەشدارن چەندین ساڵە لە خوێندن دابڕاون‬ ‫ئێستا دەیانەوێ بڕوانامەی پۆلی شەشەمی ئامادەیی بە دەست بهێنێ‬ ‫بۆ ئەم مەبەستە لە (پرس) رای چەند قوتابیەكمان وەرگرت‪.‬‬ ‫سەرەتا ئارام عوسمان لە شەشەمی ئەدەبی نزیكەی ‪ 3‬ساڵە لە‬ ‫خوێندن دابڕاوە بەم جۆرە لەبارەی ئەزموونەكان وتی‪ :‬پرسیارەكانی‬ ‫ئەزموونە بەراییەكان زۆرگ��ران بوون‪ ،‬بۆ ئەدەبیەكان نەدەبوو بەم‬ ‫شێوەیە بێت‪ ،‬چونكە ئێمە چەندین ساڵە لە خوێندن دابڕاوین دەبوایە‬ ‫ئاسانكاریمان بۆ بكەن لەبەر ئەمە من لە دوو وانە تاقیكردنەوەم‬ ‫نەكردوە ئەویش ئینگلیزی و ئابوورییە‪.‬‬ ‫هەروەها هەڵسوكەوتی بەڕێوەبەری هۆڵ زۆر توندبوو نەدەوێراین‬ ‫پرسیاری لێ بكەین ئەو مامۆستایەی وەكو چاودێر لەسەرمان بوون‬ ‫پرسیارێكی ئێمەیان وەاڵم نەدایەوە یان ڕوونكردووەمان بۆ بكەن‪ ،‬هیچ‬ ‫وانەیەكشان بۆ نەخوێندینەوە‪.‬‬ ‫جەبار مستەفا پۆلی شەشەمی ئەدەبیە نزیكەی‬ ‫‪ 27‬ساڵە لە خوێندن داب��ڕاوە لەم بارەیەوە وتی‪ :‬ئەم‬ ‫تاقیكردنەوەیە جیاوازی هەبوو لەگەڵ سااڵنی ڕابردوو‪،‬‬ ‫چونكە پرسیارەكان كەمێك گران بوو‪ ،‬هەروەها كەش‬ ‫و هەوای هۆڵەكە نالەباربوو توڕەبوونێكی پێوە دیاربوو‬ ‫ل��ەالی��ەن مامۆستایەكان پرسیار خوێندنەوە نەبوو‬ ‫پرسیاركردن نەبوو‪.‬‬ ‫وانەكانی ئابووری و جوگرافیا و عەرەبیش زۆر گران بوو‪،‬‬ ‫هیوادارم هەموومان داخیلی ئەزموونە گشتییەكان بكرێین‬ ‫چانسێكی تر بدرێت بە قوتابیان تا هەوڵ و كۆشش بكات‬ ‫لە ئەزموونە گشتییەكان‪.‬‬ ‫دوات��ر هێمن ق��ادر لە شەشەمی زانستی نزیكەی ‪7‬‬ ‫ساڵە لە خوێندن داب��ڕاوە لەم بارەیەوە وتی‪ :‬ئەمساڵ‬ ‫لە پرسیارەكان عەدالەت نەبوو پرسیارەكان قورس بوو‬ ‫نەدەبوو بەم شێوەیە بێت‪ ،‬ئەو پرسیارانە هیچ جیاوازیەكی‬ ‫نەبوو لەگەڵ ئەزموونە گشتییەكانی سەری ساڵ‪ ،‬لە‬ ‫هۆڵەكەش بە هیچ شێوەیەك پرسیار خوێندنەوە نەبوو‪،‬‬ ‫چونكە تێگەیشتنی پرسیار نیوەی وەاڵم��ە‪ ،‬وانەكانی‬ ‫كیمیاو بیركاری زۆر قورس بوو هیوادارم ئاسانكاریمان‬ ‫بۆ بكەن تا ئێمەش بەشداری لە ئەزموونەگشتییەكانی‬

‫سەری ساڵ بكەین‪.‬‬ ‫بارزان سەباح لە شەشەمی زانستی نزیكەی ‪ 9‬ساڵە لە خوێندن‬ ‫دابڕاوە وتی‪ :‬ئەمساڵ كەمێك پرسیارەكان گران بوو ئێمەش زۆربەمان‬ ‫فەرمانبەرین ئەو كاتەمان نەبووە بخوێنین‪ ،‬ئەو مامۆستایانەی وەكو‬ ‫چاودێر لەسەرمان بوون هیچ رونكردنەوەیان نەداینێ‪ ،‬وانەكانی بیركاری‬ ‫و ئەحیا زۆر گران بوو زۆر پێوە ماندووبووین‪ .‬هیوادارم هەموومان‬ ‫داخیل بكەن‪ ،‬چونكە ساڵێكی دیكە سیستەمی كۆرسات دەست پیێ‬ ‫دەكات‪.‬‬ ‫دواتر مامۆستا زاهیر یەكێك بوو لەو مامۆستایانەی كە لە دەستەی‬ ‫سەحدانی بابەتی عەرەبی بەشداربوو وتی‪ :‬سەبارەت بە وانەی عەرەبی‬ ‫بەتایبەتی هەموو وانەكان بەگشتی مامۆستایان هەوڵیان داوە لە‬ ‫كاتی سەحداندا دەستیان سووك كەن‪ ،‬بۆئەوەی زۆرترین قوتابی‬ ‫بەشداربن لە ئەزموونەكانی سەری ساڵ هەورەها ڕایگەیاند ماوەی‬ ‫سەحدانی دەفتەرەكان تەواو بووە لە ماوەیەكی نزیكدا ئەنجامەكان‬ ‫ڕادەگەیەنرێ‪.‬‬


‫دالیا دزەیی‪،‬‬

‫سەرۆكی رێكخراوی خزمەتگوزاری دەروونی‪:‬‬

‫ئەگەر كەسێك سەردانی پسپۆری دەروونی بكات پێی دەڵێن‬ ‫تەواو نییە‪ ،‬بەاڵم پێی ئاساییە بچێتە الی فاڵچییەكان‬ ‫نەخۆشی دەروون��ی یاخود تێكچووونی دەروون��ی ئەو‬ ‫نەخۆشییە كە لە هەموو جیهان باڵوە و كوردستانیش‬ ‫بێبەش نیە لێی‪ .‬بۆ قسەكردن لەسەر نەخۆشی دەروونی‬ ‫و جۆرەكانی و چارەسەری‪ ،‬پرسیارەكانمان ئاراستەی‬ ‫مامۆستا دالیا دەشتی دزەی��ی دەك��ەی��ن كە هەڵگری‬ ‫بڕوانامەی ماستەرە لە بواری دەروونی و سەرۆكی رێكخراوی‬ ‫خزمەتگوزاری دەروونییە‪.‬‬ ‫نەخۆشی دەروونی چیە؟‬ ‫نەخۆشییە دەروونیەكان‪ ،‬ئەم تێكچوونە دەروونییانەیە‬ ‫كە لەالیەن مرۆڤەوە دەكرێت‪ ،‬كە كاریگەری دەبێت لەسەر‬ ‫كاروباری ڕۆژان��ەی ئەو مرۆڤە‪ ،‬واتە ئەو مرۆڤە بەهۆی‬ ‫كێشەیەكی دەروونی یان تێكچوونێكی دەروونی ناتوانێ‬ ‫كاری رۆژان��ەی بەباشی ئەنجام بدات‪ ،‬بەڵكو پێویستی‬ ‫بەیارمەتیدەر هەیە‪.‬‬ ‫جۆرەكانی نەخۆشی دەروونی چین؟‬ ‫دوو جۆری سەرەكی هەیە‪ ،‬جۆری یەكەم نەخۆشی‬ ‫دەروونییە‪ ،‬جۆری دووەم نەخۆشی عەقڵییە‪ .‬ئەگەر بێتو‬ ‫جیاوازییەك بكەین لە نێوان نەخۆشی یەكەم و دووەم‪،‬‬ ‫بۆ یەكەمیان مرۆڤەكە دەزانێ نەخۆشی دەروونی هەیە و‬ ‫پێویستی بەیارمەتییە‪.‬‬ ‫ب���ەاڵم ن��ەخ��ۆش��ی ع��ەق��ڵ��ی‪ ،‬ك��ەس��ەك��ە ل��ە واقیعدا‬

‫دووركراوەتەوە‪ ،‬واتە لە وەهمێكدا دەژی‪ ،‬واهەستدەكات‬ ‫خەڵكانی تر ئەویان خۆشناوێت و هەموو خەڵك دژی ئەو‬ ‫كەسەنە‪ ،‬ئەم كەس وای لێهاتووە هۆشی الی خۆی نەماوە‪.‬‬ ‫هەرچەندە پێی بڵێی نەخۆشی دەروونیت هەیە پێویستیت‬ ‫بە یارمەتی هەیە‪ ،‬بەاڵم دووردەكەوێتەوە لەراستی‪.‬‬ ‫هۆیەكانی نەخۆشی دەروونی چیە؟‬ ‫دوو هۆكاری سەرەكی هەیە‪ ،‬یەكەمیان ویراسەیە‪،‬‬ ‫دووەمیان عزەوی‪ .‬ویراسی لەوانەیە لە كەسێكەوە بۆی‬ ‫هاتبیت بە هۆی جینات‪ ،‬یان لەناو مێشكی ئەو كەسە‬ ‫هەندێك هۆرمۆناتی تەواو نییە‪ ،‬ئەوا كاریگەر دەبێت لەسەر‬ ‫مزاجی ئەو كەشە كە لەوانەیە تووشی كەئابەی بكات‪.‬‬ ‫زۆربەی زۆری زانایانی دەروونی هۆكاری نەخۆشی دەروونی‬ ‫دەگەرێننەوە بۆ ژینگە‪ .‬ژینگە گریگترە لەالیەنی ویراسی یان‬ ‫الیەنی عزەویەكەی‪ .‬هۆكاری تریش هەیە مرۆڤ لەوانەیە لە‬ ‫تەمەنی هەرزەكاریدا كە تەمەنێكی زۆر ناسكە گۆڕانكاری‬ ‫فیسۆلۆجی ب��ەس��ەردا دێ��ت و گۆڕانكاری دەروونیشی‬ ‫بەسەردا دێت‪ ،‬بۆیە دەبێت ئاگاداری بین‪ .‬بەداخەوە دایك‬ ‫و باوكیش تەنها گرنگی بەگۆڕانكاری فیسۆلۆجی دەدەن‪.‬‬ ‫یەكێكی ترە لەو هۆكارانە الیەنی ئابوری مرۆڤەكەیە ئەگەر‬ ‫بێتو لە خێزانێكی پەرت و باڵو بێت توندوتیژی لەگەڵ‬ ‫بكرێت و پاڵە پەستۆی كاركردنی لەسەر بێت‪ ،‬بێگومان‬ ‫ك��اردان��ەوەی خۆی دەبێت بەسەر ئەو م��رۆڤ��ەدا‪ .‬بەاڵم‬ ‫هەندێك مرۆڤ هەیە رێژەی تەحەمولی‬ ‫زیاترە لە هەندێك مرۆڤیتر‪ ،‬ئەمەش‬ ‫دەگۆرێت بەپێی پەروەردە كردنی ئەو‬ ‫مرۆڤە و تارادەیەكیش فیسۆلۆجییەتی‬ ‫ئەو مرۆڤەش زۆر گرنگە‪.‬‬ ‫ه��ۆك��اری ن��ەخ��ۆش��ی دەروون����ی لە‬ ‫كوردستاندا چییە؟‬ ‫ئێمە لە واڵتێك داین كە بە ئاسانی‬

‫ده‌بێ خەڵكی‬ ‫هۆشیار‬ ‫بكرێتەوە كە‬ ‫سەردانی‬ ‫پزیشكی‬ ‫دەروونی‬ ‫یان پسپۆری‬ ‫دەروونی بكات‬

‫دیمانە‪ :‬توانا حوسێن شێخانی‬

‫نە گەیشتووینەتە ئەمرۆ‪ ،‬پێشتر كێشەی شەڕمان هەبووە‬ ‫لەگەڵ ڕژێمی بەعس و دەوروبەرمان و هەروەها تەنگەژەی‬ ‫ئابوریمان لەسەر بووە‪ ،‬كۆمەڵگای ئێمەش بەچەند قۆناغێك‬ ‫تێپەریوە تاوەكو گەیشتۆتە ئەمرۆ‪ ،‬دیارە شەڕ كاریگەری‬ ‫زۆری هەیە بەسەر الیەنی دەروون��ی مرۆڤەوە‪ .‬هۆكاری‬ ‫كۆچ كردن لە گوندەوە بۆ شار لەبەرئەوەی لە ژینگەیەكی‬ ‫سادەدا دەژیت‪ ،‬بێگومان ئەمانە كاریگەری زۆری دەبێت‬ ‫بەسەر ئەو تاكانەوە‪.‬‬ ‫نەخۆشی دەروونی لە كوردستاندا لەچ ئاستێكدایە؟‬ ‫م��ن ن��ات��وان��م ڕی��ژەی��ەك��ت پ��ێ��ب��دەم‪ ،‬چ��ون��ك��ە هیچ‬ ‫لێكۆڵینەوەیەكمان لەبەر دەستدا نییە‪ ،‬بەاڵم خەمۆكی‬ ‫هەیە كە لە جیهاندا بە پلەی سێیەم دێت كە هۆكاری‬ ‫مردنی مرۆڤە‪ ،‬الیەنی هەژاری لە كوردستان یەكێكە لە‬ ‫هۆكارەكان‪ ،‬هۆكارێكی تریش ڕاگەیاندن و مۆبایلە‪.‬‬ ‫چ بكرێت ب��ۆ ئ���ەوەی تێكچوونی دەروون����ی كەم‬ ‫بكرێتەوە؟‬ ‫كۆمەڵگای ئێمە پێویستی بە هۆشیاری هەیە لە هەموو‬ ‫بوارەكانی ژیان‪ .‬لەبەر ئەوەی هۆشیارییمان كەمە‪ ،‬واتە‬ ‫خەڵكی هۆشیار بكرێتەوە كە سەردانی پزیسشكی دەروونی‬ ‫یان پسپۆری دەروون��ی بكات و كێشەكەی خۆی بۆباس‬ ‫بكەات و پسپۆرەكە بەشێوەیەكی ڕاستیانە وەاڵمی‪،‬‬ ‫بەمشێوەیە تیكچوونی دەروونی كەم دەبێتەوە‪.‬‬ ‫چارەسەری چۆن دەكرێت؟‬ ‫چارەسەری بەپێی كەسەكە دەگۆرێت‪ ،‬لەوانەیە یەكێك‬ ‫بە یەك دانیشتن تەواو بێت‪ ،‬بەاڵم نەخۆشی تریش هەیە‬ ‫پێویستی بە ‪ 4‬تا ‪ 5‬دانیشتن هەیە‪ .‬ئەوانەی كە بەیەك‬ ‫قۆناغ تەواو دەبێت نەخۆشی نیە‪ ،‬بەڵكو كێشەیە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫هەندێك جاریش كێشەش لەوانەیە ماوەی بوێت‪ ،‬بەپێی‬ ‫كەسەكە چارەسەریان دەگۆڕێت‪ ،‬بۆنموونە كێشە هەبووە‬ ‫كچێك لەگەڵ برایەكەی لەسەر كۆنتڕۆڵ بەشەڕ هاتوونە‬ ‫لەئەنجامدا كچەكە تووشی نەخۆشی دەروونی بووە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەمە تەنها ئەو هۆكارە نەبووە‪ ،‬هۆكاری تر هەبووە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لەم ڕۆژەدا بەدیار كەوتووە‪ .‬بەاڵم خەمۆكی و واس واسی‬ ‫و دڵەڕاوكێ‪ ،‬ماوە درێژن‪.‬‬ ‫ئ��ەو ك��ەس��ان��ەی ك��ە س��ەردان��ت��ان دەك���ەن تاچەند‬ ‫چارەسەردەكرێن؟‬ ‫چارەسەردەكرێت ئەگەر بێتو بەردەوام بێت لەگەڵمان‪،‬‬ ‫بەاڵم كۆمەڵگای ئێمە هێشتا نەگەیشتۆتە ئەو ئاستەی‬ ‫كە باوەڕ بە پسپۆری دەروونی بكات‪ .‬من ناڵێم متمانەی‬ ‫پێناكات‪ ،‬بەڵكو شەرمی لێدەكات‪ .‬لە كۆمەڵگای ئێمەدا‬ ‫ئەگەر كەسێك سەردانی پسپۆری دەروونی بكات پێی دەڵێن‬ ‫تەواو نییە‪ ،‬بەاڵم پێی ئاساییە بچێتە الی فاڵچییەكان‪.‬‬

‫ئێران بڕوانامه‌ی تایبه‌ت ب ‌ه هاوسه‌رگیری ده‌دات ‌ه الوان‬ ‫كۆماری ئیسالمی ئێران‪ ،‬ب ‌ه نیازه‌ بۆ پرۆسه‌ی‬ ‫هاوسه‌رگیری بڕوانام ‌ه بداته‌ الوان و كار بۆ ئه‌وه‌ ده‌كرێت‬ ‫به‌ بێ ئه‌و بڕوانامه‌یه‌ الوان نه‌توانن هاوسه‌رگیری‬ ‫بكه‌ن‪.‬‬ ‫به‌ گوێره‌ی هه‌واڵێكی ئاژانسی (ف��ارس)ی ئێران‪،‬‬ ‫موحسین زه‌نگه‌ن ‌ه سه‌رۆكی ده‌زگای الوانی پارێزگای‬ ‫تاران گوتوویه‌تی‪« :‬خه‌ریكی دامه‌زارندنی سیته‌مێكی‬ ‫ئه‌لكترۆنین بۆ هاوسه‌رگیری و ئه‌و الوان �ه‌ی بتوانن‬ ‫خوله‌كان ب ‌ه سه‌ركه‌وتوویی ببه‌ن ‌ه سه‌ر‪ ،‬بڕوانامه‌ی‬ ‫تایبه‌تی هاوسه‌رگیریان پێده‌درێت»‪.‬‬ ‫زه‌نگه‌ن ‌ه گوتیشی‪« :‬هه‌روه‌ها كار بۆ ئه‌و‌ه ده‌كه‌ین تا‬ ‫‪ 2‬ساڵی داهاتوو ئه‌گه‌ر كوڕێك چووه‌ داخوازی كچێك‪،‬‬ ‫كچه‌ك ‌ه به‌ مه‌رجێك به‌و هاوسه‌رگیریی ‌ه رازی بێت ك ‌ه‬ ‫كوڕه‌ك ‌ه ئه‌و بڕوانامه‌یه‌ی هه‌بێت»‪.‬‬ ‫له‌مه‌ڕ وانه‌كانی خوله‌ك ‌ه ئاماژه‌ی به‌و‌ه كردوو‌ه ك ‌ه‬ ‫ئه‌لفوبێی ژیان فێری الوان ده‌كرێت و ئه‌و پێشنیازه‌ش‬ ‫ل ‌ه الیه‌ن چه‌ند مامۆستایه‌كی زانكۆ ئاراسته‌ی سه‌رۆك‬ ‫كۆماری ئه‌و واڵت ‌ه ك��راوه‌‪ ،‬بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی ئاستی‬ ‫جودابوونه‌وه‌ی هاوسه‌ره‌كان‪.‬‬

‫چاپخانه ی کاروان‬

‫ڕێككەوتنامەی ‪11‬ی ئادار‪...‬‬ ‫نەخشەی ڕێگای پێكەوە ژیان‬

‫‪ 40‬س����اڵ ل��ەم��ەوب��ەر‬ ‫ڕێككەوتنێك ل��ە نێوان‬ ‫س��ەرك��ردای��ەت��ی شۆڕشی‬ ‫مەزنی ئەیلوول بەڕابەرایەتی‬ ‫بارزانیی نەمرو حكوومەتی‬ ‫ع����ێ����راق م�����ۆرك�����را كە‬ ‫ب��ەڕێ��ك��ك��ەت��ن��ن��ام��ەی ‪11‬ی‬ ‫ئاداری ‪ 1970‬ناسراوە‪.‬‬ ‫رێككەوتننامەیە‬ ‫ئ��ەم‬ ‫ل��ە كاتێكدا ب���وو‪ ،‬ك��ە ‪ 9‬دڵشاد مستەفا وەسـانی‬ ‫ساڵ بەسەر هەڵگیرسانی‬ ‫شۆڕشی مەزنی ئەیلوول و ‪ 12‬ساڵیش بەسەر كۆتایی هاتنی‬ ‫رژێمی پاشایەتیدا تێپەڕی بوو‪ .‬ساڵی ‪ 1958‬بارزانیی نەمرو‬ ‫هەڤاڵەكانی لە یەكێتی سۆڤیەت گەڕانەوەو بۆ یەكەم جار بە‬ ‫شێوەیەكی روون و ئاشكرا ناوی كورد لە دەستووری عێراقدا‬ ‫هات و لە ماددەی سێی دەستووری ‪ 1958‬هاتبوو كورد و عەرەب‬ ‫لەونیشتمانەدا هاوبەشن‪ ،‬ئیدی ئەم گۆڕانكاریە زەمینەی كاری‬ ‫سیاسی خۆش كردو جموجۆڵی سیاسی پارتی دیموكراتی‬ ‫كوردستان تەوژمێكی دیكەی لە سایەی ئامادەبوونی بارزانیی‬ ‫نەمر لە بەغدا بەخۆوە بینی‪ ،‬پارتی دیموكراتی كوردستان‬ ‫حزبێكی سەرەكی بوو لە عێراقدا رۆڵی سەرەكیی لە مەیدانی‬ ‫كاری سیاسیدا هەبوو‪ ،‬بەاڵم بەرە بەرە بەغدا بەرامبەر بە كورد‬ ‫هەڵوێستی دەگۆڕێ و دۆخەكەی بەرەو ئاڵۆزی برد‪ ،‬بەناچاری‬ ‫كورد راپەڕی وشۆڕشی ئەیلوول بەرپابوو‪ ،‬لە ماوەی نێوان‬ ‫‪ 1961‬و ‪ 1970‬كە رێككەوتننامەی مێژوویی ‪11‬ی ئادار مۆركرا‪،‬‬ ‫چەندین گەڕی گفتوگۆ لە نێوان شۆڕشی كورد و بەغدا كران‬ ‫و سەركردایەتی شۆڕشی ئەیلوول هیچ دەرفەتێكی ئاشتیی لە‬ ‫دەست نەداوە‪ ،‬ئەگەرچی حكوومەتەكانی عێراق بۆ فڕو فێڵ‬ ‫و تەڵەكەبازی و كات بەسەر بردن تا خۆیان دەگرت ئامادەیی‬ ‫گفتوگۆیان پیشان داوە‪ ،‬بەاڵم بارزانیی نەمر خوازیاربوو لەڕێی‬ ‫ئاشتییەوە مافە ڕەواكانی كوردستان بێنێتە دی‪ ،‬رێككەوتنی‬ ‫‪11‬ی ئادار بەڵگەیەكی زۆر گرینگە‪ ،‬بەپێی ئەو رێككەوتنە بەغدا‬ ‫دان بە مافی خەڵكی كوردستاندا دەنێت‪ ،‬چونكە هەمیشە‬ ‫حكوومەتەكانی بەغدا تێكۆشەرانی كوردیان بەچەتەو رێگر‬ ‫دەناساند‪ ،‬رێككەوتننامەی ‪11‬ی ئادار دەروازەیەكی فراوانی‬ ‫بەرووی جیهانی دەرەوە دا كردەوە‪ ،‬راگەیاندنی رێككەوتنی‬ ‫نێوان كوردو بەغدا‪ ،‬هێندەی دی كوردی بە جیهان ناساند‪،‬‬ ‫لەنێوخۆی كوردستانیشدا بووە هۆی بەرزبوونەوەی ئاستی بڕوا‬ ‫بەخۆبوون و الیەنی مەعنەویی كورد‪ ،‬لەالیەكی دیكەشەوە ئەو‬ ‫رێككەوتنە بووە هۆی گرنگیدان بە زمان و كولتووری كورد‪،‬‬ ‫بۆ یەكەم جار كتێبی خوێندن بە زمانی كوردی بۆ قۆناغە‬ ‫جیاجیاكان چاپ كران و واقیعێكی رۆشنبیریی لە كوردستان‬ ‫سەری هەڵدا‪ ،‬دوای پەشیمان بوونەوەی بەغدا لەو رێككەوتنەو‬ ‫نسكۆی شۆڕشیش ئەو واقیعە رۆشنبیریە كاریگەری خۆی‬ ‫هەرمایەوە‪.‬‬ ‫رێككەوتننامەی ‪11‬ی ئادار دوای پەیمانی سیڤەر لە ‪1920‬‬ ‫بەڵگەنامەیەكی بایەخدارەو تەنانەت كاریگەریی رێككەوتنی‬ ‫‪11‬ی ئادار لەسیڤەر زۆرترە‪ ،‬چونكە دەوڵەتێكی داگیركەری‬ ‫كوردستان دانی بەمافی كوردا دا نا‪ .‬ئەگەرچی بەعس لەو‬ ‫رێككەوتنە پەشیمان بۆوەو لە ‪ 1991 -1975‬بە ئاگرو ئاسن‬ ‫كەوتە وێزەی خەڵكی كوردستان و خەڵكی كوردستان لەو‬ ‫ماوەیەدا جینۆسایدكرا‪ ،‬بەاڵم سەرەنجام كورد بەهێزەوە هاتەوە‬ ‫مەیدان و دوای راپەڕینی ‪ 1991‬واقیعی هەرێمی كوردستان بۆ‬ ‫دوای رووخاندنی رژێمی بەعس واقیعێك بوو پشتگوێ خستنی‬ ‫كارێكی نەكردە بوو‪ ،‬بۆیە لەرێی پەرلەمانی كوردستانەوە كە‬ ‫بەر لەرووخاندنی رژێمی سەدام بڕیاری فیدراڵی لە چوارچێوەی‬ ‫عێراق دابوو‪ ،‬پرۆسەی سیاسی درێژەی پێدرا‪ ،‬لە راستیدا‬ ‫ئەوەی ئەمڕۆ هەیە لەدووتوێی ماددەو بڕگەكانی رێككەوتنی‬ ‫‪11‬ی ئ���اداردا دەبیندرێ‪ ،‬بۆیە پێویستە ناسیونالیزمی‬ ‫عەرەبی هێندە پشت لە ئێستا و مێژووی عێراق نەكاو واقیع‬ ‫بخوێنێتەوە‪ ،‬ئەوەی ئەمڕۆ كورد دەیەوێ مافێكی زەوت كراوە‬ ‫و لەسەر حسابی خەڵكی تر نیەو ‪ 40‬ساڵ لەمەوبەریش‬ ‫هەر ئەوەی دەویست و ئەگەر ناسیونالیستانی عەرەب ئەو‬ ‫واقیعەی كوردستانیان رەچاوكردبا‪ ،‬ئەو هەموو كارەساتانەی‬ ‫بەسەر كوردستان و عێراقدا هاتن رووی��ان ن��ەدەدا‪ ،‬هەندێ‬ ‫ناسیونالیستی عەرەب زۆر بێباكانە هەڵیدەدەنێ و كورد لە‬ ‫نێو پرۆسەی سیاسی عێراقدا بە نامۆ دەبینن و دەیانەوێ‬ ‫عێراق بگێڕنەوە سەردەمی پێش ‪ ،1991‬پەند وەرگرتن لە‬ ‫رابردوو باشترین چارەسەرە بۆ عێراق‪ ،‬هەر ئەو هۆیەش بوو‬ ‫كە وای كرد بەپشت كردن لە رێككەوتننامەی ‪11‬ی ئادار‬ ‫كارەسات رووبدات و ئێستاش لە عێراقدا هەن دەیانەوێ پشت‬ ‫لە دەستوور بكەن‪ ،‬هەقە بۆ سوود وەرگرتن لە رابردوو چاوێك‬ ‫بە رێككەوتننامەی ‪11‬ی ئاداردا بخشێننەوە و بڵێن كاتی خۆی‬ ‫بۆ وامان كردو چیمان دەسكەوت؟‬

‫دابه‌شکردنی خانه‌ی سه‌هه‌ند‬

prs-106  

prss-106 prs-106`

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you