Page 1


JACHTHAVEN

1

, iz5&s, 111. â– ' C27

[g

I do

MET NETOOG OP: BORKUM a SCHIERMONNIKOOG. AMELAND. TERSCHELLING.

FRIESE MEREN EN GRONINGSE MAREN TELEFOON (0519) 34 90 40


WATERSPORTVERENIGING "LAUWERSZEE" voor Zoutkamp en Lauwersoog Opgericht 26 mei 1966 Goedgekeurd bij Koninklijk Besluit van 14 november 1968 - nummer 56 inschrijfnr.Ver. Reg. K.v.K.:40023570 Vereniging voor zeil-, motorboot-, kanovaarders en andere watersportbeoefenaren. Aangesloten bij de N.N.W.B. Erelid:

H.J. Bos

`3>

Winsum

mJAARBOEK 1996

24e jaargang

VAN DE REDAKTIE Als U dit Jaarboek in handen krijgt is het voorjaar in aantocht en beginnen we al weer aan varen te denken. In de tijd dat de redaktie alle artikelen, advertenties en informatie verzamelt voor een Jaarboek van de WSV Lauwerszee is het hartje winter. We hebben inmiddels gekonstateerd dat het winterprogramma (wat al eind september vastligt) dit jaar door het ijs aardig bekneld is geraakt: geen stromend water op het Clubschip, de Nieuwjaarsvisite door ijzel de mist ingegaan en de garnalen maar in de diepvries gelaten. Maar ach, in de winter varen we (meestal) niet. Dan krijgen we de kriebels: het is het tijd voor uitgestelde onderhoudsklusjes, schuren, lakken en schoonmaken. Daarna hopen we dan weer een zomer zoals we die het afgelopen jaar hadden tegemoet te zien. Want daar doen we het toch allemaal voor nietwaar? Heerlijk varen, liefst met een lopend windje, of heerlijk voor een walletje, of drooggevallen op het Wad. Genieten van de boot, de natuur, vrijheid. Ach vult U zelf maar in. Want genieten doen we, ieder op eigen manier. Dus veel mooi weer en veel vrijheid op Uw boot wensen wij U allen toe! REDAKTIE JAARBOEK 1996 Janny du Bois Fria Boom Fred Licht Ankie Salters

REDAKTIEADRES De Larix 20 9741 NS Groningen tel. 050-5719454


SAMENSTELLING BESTUUR W.S.V. "LAUWERSZEE" Voorzitter

: W.J. Laseur

Secretaris

: mevr. J. du Bois

Penn.meester : H.E.H. Schmitz Lid

: W. Appelboom

Lid

: S. Laméris

Lid

: M.H. Loos

Lid

: mevr. K.G. Pettinga

Lid

: mevr. A. Salters

Lid

: L.H. Timmer

CLUBSCHIP

Thorbeckelaan 11 9722 NA Groningen De Larix 20 9741 NS Groningen 0. Ebbingestraat 61-1b 9712 HD Groningen Grachtstraat 10 9991 BA Middelstum Prinsesseweg 22a 9717 BJ Groningen p/a Noordergat 1 9976 VR Lauwersoog Schaphalsterzijl 2 9951 CB Winsum Kerkpad 3 9884 PD Niehove U. Emmiussingel 19 9711 BB Groningen Noordergat 1 9976 VR Lauwersoog

tel. 050-5254304 tel. 050-5719454 tel. 050-3143126 tel. 0595-551885 tel. 050-3137370 tel. 0519-349248 tel. 0595-442225 tel. 0594-591428 tel. 050-3147272 tel. 0519-349154

De kontributie voor het jaar 1995 bedraagt 40 gulden per lid. Voor huisgenoot-leden 25 gulden per jaar. Gironr. vereniging: 1756950 t.n.v. Penningmeester W.S.V. "Lauwerszee".

COMMISSIES VAN DE WATERSPORTVERENIGING "LAUWERSZEE" Clubschipcommissie: Dineke Geling Tineke Joustra Tet Loos Kunnie Pettinga George Schmitz Marion Groenhorst

Fotocommissie: Menno Buiskool Sylvia Koopman Joop van Meggelen Ankie Salters

Jeugdcommissie: Willem Appelboom Gertrud Boelens Hugo de Meyer Rob Ratelband

Wedstrijdcommissie: Houkje Boonstra Jaap Heerma Wim Laseur Gerard Wagena

2


VAN DE VOORZITTER Een actieve club Het is een barre winter. IJs rond het clubschip, geen water uit de kraan, dus geen oliebollen met Nieuwjaar en geen Zeebanket. Gelukkig brandt de kachel wel zodat geklaverjast kan worden. Ook komen de kinderen van de asielzoekers in de zeilschool wekelijks in ons clubschip spelen. Op die manier worden zij door enkele leden geholpen de Lauwersoogse winter prettig door te komen. De video's op de najaarsvergadering voerden ons terug naar een topzomer. Een uittocht naar de Oostzee, overvolle havens aan de Westelijke Waddenzee en opvallend rustig op en rond het Oostelijke Wad. De zeehonden waren zeer ijverig: in ieder geval bij de voortplanting. De populatie en de gewenning aan de scheepvaart (?) nemen hand over hand toe. Haast elke dag kom je op het wad deze schilderachtige dieren tegen. Het wordt tijd om een aantal verboden gebieden weer open te stellen, vinden "De Wadvaarders" en wij zijn het daar roerend mee eens. Naast vreugde ook verdriet. Deze zomer stond in het teken van het afscheid dat wij moesten nemen van Nico Sol, een enthousiast lid met een eigen inbreng die we niet licht zullen vergeten. Enkele activiteiten konden niet doorgaan: geen Garnalenrace bij Oostenwind en geen Motorbehendigheid omdat juist dat weekend "Schier" zo aanlokkelijk was. Niettemin bleek de vereniging springlevend te zijn. Diverse nieuwe leden zetten zich in, samen met de vaste kern waarop al vele jaren het commissiewerk rust. Verse ideeen en opbouwende kritiek moeten de kans krijgen. Vandaar de enquete waarover elders in dit boekje gerapporteerd wordt. Deze was vooral bedoeld voor hen die niet op de eerste plaats aan de bar creatief zijn. Waar mogelijk zullen we iets met hun suggesties doen om de vereniging en het clubschip voor meer mensen aantrekkelijker te maken. Opvallend is dat menig lid graag een hand wil uitsteken bij evenementen, maar zich niet wil binden in commissies. Ik denk dat we dit signaal moeten oppikken. Kleine commissies kunnen activiteiten plannen en organiseren, mits zij bij de uitvoering kunnen rekenen op de hulp van anderen. De wedstrijdcommissie wil dit model gaan uitproberen. Als u dit boekje in handen krijgt, kijken we al maanden uit naar het volgende seizoen. Er gaat weer van alles gebeuren. Het is een CAMR-jaar en het lijkt erop dat dit keer veel Lauwersoogse zeilers gaan deelnemen. De dertiende juli wordt een grote dag, ook voor niet-deelnemers. Op het meer, het wad of de zee: ik wens u Goede Vaart. Wim Laseur


JAARVERSLAG 1995 Op 31 december 1995 bestond de vereniging uit 498 leden. De penningmeester en secretaris hebben het ledenbestand kritisch doorgenomen en onduidelijke adressen en niet-betalende leden uit het bestand verwijderd. Met als gevolg dat we per 31 december een aantal van 465 leden blijken uit te komen. Het bestuur bestond op 1 januari uit de volgende leden: Dhr. W. Laseur, voorzitter, Mw. A. Salters-Wortelboer, vice-voorzitter, Mw. J. du Bois-Minholts, secretaris, Dhr. W. de Vries, penningmeester, Dhr. W. Appelboom, Dhr. S. Lameris, Dhr. M.H. Loos, Mw. K.G. Pettinga, Dhr. L.H. Timmer. De heer De Vries moest echter, vanwege gezondheidsredenen, terugtreden uit het bestuur. Hij werd opgevolgd door Dhr. G. Schmitz. Mutaties in de diverse kommissies: Dhr. De Vries verliet de clubschipkommissie en ook hier volgde de nieuwe penningmeester hem op. Ook Mw. Groenhorst kwam deze kommissie versterken, terwijl Dhr. Klamer vertrok. Dhr. Stel verliet de fotokommissie. Mw. Boonstra werd de nieuwe secretaresse van de wedstrijdkommissie, terwijl haar man terugtrad uit de jeugdkommissie en Joh. Went kwam bij de wedstrijdkommissie. Volgens traditie begonnen we het verenigingsjaar met de Nieuwjaarsvisite en oliebollen. Maar helaas begon het die morgen te ijzelen zodat de kreet "ijs en weder dienende" uit de konvokatie door velen serieus genomen werd en de groep Nieuwjaarwensers klein bleef. De winteravondaktiviteiten zijn een bindend verenigings-element totdat het vaarseizoen weer losbarst. De Wadden-poĂŤzie-avond, met werk voorgedragen door en soms ontsproten aan de fantasie van, eigen leden was weer zeer geanimeerd. Heel sfeervol en heerlijk en uitstekend verzorgd was de Zeebanket-avond! Er was een avond over marifonie en we zagen in december een mooie diaserie over de Eems. De veiling in maart trok weer vele gegadigden voor een koopje en mensen die voor hen overbodig geworden zaken wilden recyclen op de watersportmarkt. Bovendien konden we weer genieten van goedgevulde snert. Reeds op de voorjaarsledenvergadering ontvingen veel leden het Jaarboek 1995, de anderen kregen het daarna toegestuurd. Het "boekje" had dit keer z'n maximale omvang en we streven ernaar om het de volgende keer weer van dezelfde kwaliteit te laten zijn. Na afloop van de vergadering zagen we vereniging met haar aktiviteiten op video, het resultaat van een jaar werken van de videokommissie. De jeugdkommissie liet van haar werk een mooie videoband zien. De wedstrijdkommissie startte haar aktiviteiten dit seizoen met de wedstrijd naar Borkum, maar de platbodems startten helaas niet. Omstreeks de langste dag was er weer de voorjaarsrace, met 's avonds een gezellige barbecue. De najaarsrace had wel veel deelnemers, maar helpers bij de organisatie betrekken bleek moeizaam. De behendigheidswedstrijd lukte dit jaar niet, verbazend gezien het enthousiasme van eerdere jaren, maar de volwassenen hebben zich danig geweerd in de Optimisten van de jeugd! 4


De Jeugdkommissie had weer een goed seizoen: volle lesgroepen, dit jaar met veel enthousiaste medewerkers, veelal ouders, die de kinderen de kneepjes van het zeilen hebben geprobeerd bij te brengen. En kennelijk, zo van buiten gezien, een gezellige bezigheid voor ieder. Spil van verenigingaktiviteiten blijft het voor onze vereniging en voor de jachthaven Lauwersoog karakteristieke Clubschip. De zorg voor voldoende mensen die dienst willen doen, blijft. Maar het is de kommissieleden toch gelukt om, soms met veel kunst- en vliegwerk, het Clubschip geopend te laten zijn. Op het Clubschip vond ook weer de afsluiting van het seizoen met gezellige barbecue plaats, georganiseerd door onze, zoals steeds zeer aktieve, Clubschipkommissie. Voor uitgebreidere informatie over aktiviteiten van de diverse kommissies verwijzen we naar de verslagen van deze kommissies. Gelukkig is het ons gelukt dit voorjaar een regeling te treffen met de sluisbeheerder te Lauwersoog over doorvaart op de zondagen in april en oktober. In de loop van de zomer bleek het soms bijna onmogelijk om op zondagen die sluis te passeren vanwege drukte. Hierover zijn in het najaar opnieuw kontakten geweest met de beheerders van de sluis. Onze vereniging is op het moment met drie personen vertegenwoordigd in de NNWB,; Dhr. A. Mulder, vice voorzitter, die veel vertegenwoordigingen in landelijke organisaties verzorgt, Dhr. M.H. Loos, die de voor onze vereniging zo belangrijke waddenzaken behartigt en Mw. Du Bois die zaken betrekking hebbende op de provincie Groningen bijhoudt. Janny du Bois

OFFICIAL

AUTODEALER VOOR NOORDWEST GRONINGEN OOK HETADRES VOOR AL UW SCHEEPSMOTOREN REPARATIES!

♌ c)

DE ZAAK MET DE BETERE SERVICE! ULRUM (0595) 40 12 12

BANIER 5


levensredders Reddingsvesten - Kadematic

volautomatisch opblaasbaar: zeer comfortabel en veilig onovertroffen in lichtgewicht diverse goedkeuringen Noodsignalen - Cornet

Personal EPIRB - Sea Marshall

voor hulp in noodsituaties: valschermsignalen, handstakellichten rooksignalen, seinpistolen

alarmeert bij man-over-boord: de drenkeling is snel en doeltreffend terug te vinden

mfetiw!

Noodrem - Emergency Guard

nieuw reddingssysteem: stopt automatisch uw schip bij man-over-boord voorkomt paniek

Vraag uw watersportwinkel!

voor inlichtingen Datema Delfzijl bv Delfzijl 0596-61 38 10 Rotterdam 010-436 61 88

Datema Delfzijl, Rotterdam

6

Delfzijl sinds 1955


VAN DE PENNINGMEESTER Beste leden, Tijdens de laatste algemene ledenvergadering is besloten de kontributie voor onze watersportvereniging van f 30,- naar f 40,- per lid per jaar te verhogen. Op deze plaats wil ik nog eens tekst en uitleg voor deze drastische maatregel geven, daar het over een verhoging van 30% gaat. De laatste kontributieverhoging vond plaats in 1981 en in de afgelopen 15 jaar zijn de algemene kosten zeker gestegen: Uit mijn berekeningen is gebleken dat de vaste kosten per lid in 1995 maar liefst f 35,87 bedroegen! Dit zijn de kosten die door de vereniging worden gemaakt voor porti, drukwerk, het jaarboekje, bijdrage NNWB, administratie- en bestuurskosten. De kosten voor het jeugdzeilen, nieuwe Optimist, fotokommissie, winteraktiviteiten e.d. zijn hier niet in meegenomen. Het tekort op de kontributies werd tot nu toe aangevuld door gebruik te maken van de inkomsten die wij uit de exploitatie van ons geliefde clubschip ontvangen. Op jaarbasis schat ik de financiele bijdrage van het clubschip aan de vereniging zo'n vijfduizend harde Nederlandse Guldens. Het clubschip wordt door vrijwilligers gerund: Het afgelopen jaar waren dat plm. 25 families, die door hun onbaatzuchtige inzet deze fantastische voorziening in stand hebben gehouden! (Bedankt, jongens & meisjes) 25 families, dat is slechts 5% van de leden die de vereniging rijk is, dragen voor meer dan 25% in de kosten van deze vereniging bij. Dit is mijn ogen een onverantwoorde scheefgroei. De vereniging moet zichzelf vanuit de kontributies kunnen dragen en de baten uit de exploitatie van het clubschip moeten naar het Fonds Vervanging Clubschip (FVC) vloeien, waar vijfduizend Guldens slechts een druppel op de gloeiende plaat is. Maar aangezien vele druppels een schip kunnen vullen is de aanpak van de kontributieverhoging zinvol: Of anders hebben wij over een aantal jaren geen clubschip meer of de vereniging moet geld lenen. Dan kunnen wij nog drastischer kontributieverhogingen tegemoetzien en daar wordt geen mens vrolijker van. Ik hoop dat deze uitleg voldoende is om het tientje kontributieverhoging te verantwoorden en wees er zeker van dat de volgende verhoging beslist geen 15 jaar op zich zal laten wachten. 05 december 1995

Behouden vaart, Georg Schmitz, penningmeester

7


8

Foto: Jan Heuff


MEDEDELINGEN VAN DE STICHTING JACHTHAVENS ZOUTKAMP EN LAUWERSOOG In november 1995 deelde de gemeente De Marne ons mede dat zou worden overgegaan tot de financiële afwikkeling van het raadsbesluit van juni 1994, handelend over de afstoting van de jachthaven Hunzegat in Zoutkamp. Hiermede zijn de financiën geregeld, maar de overdracht nog niet. Hopelijk zal dat binnenkort wel het geval zijn en daarna moeten de naam en de statuten van onze Stichting aangepast worden. Zoals U allen gemerkt zult hebben zijn de vijfde en zesde steiger verlengd. Door het grote aantal aanvragen voor ligplaatsen was dit een goede investering. Elektriciteit en watertoevoer moeten nog aangepast worden. Ook de elektriciteit op steiger drie en vier wordt aangepast aan de grotere behoefte: vooral in het hoogseizoen dreigen daar problemen te ontstaan. Op de eerste steiger zal een stroomkast geplaatst worden en ook op het caisson bij het Clubschip komt er één bij. De eisen op milieugebied gaan steeds verder. In overleg met Rijkswaterstaat is onze haven aangewezen als centraal punt voor afgifte van Chemisch afval. Wij zullen daarom in het voorjaar 1996 een zogenaamd milieustation bouwen waar men vuilwatertanks kan ledigen en waar bilgewater afgevoerd kan worden. Ook kunnen oude accu's, verfoverschotten en afgewerkte olie ingeleverd worden. Dit alles vergt een forse investering waarvan het grootste deel door Rijkswaterstaat gesubsidieerd wordt. In het voorjaar 1996 zal de aanlegsteiger bij het Clubschip vervangen worden, de oude is onbetrouwbaar door roestvorming en is niet te repareren. Aan de oostzijde van de haven komt een drijvende langssteiger waar men moet aanleggen om het milieustation te bereiken en om diesel te tanken. Voor de tweede keer in korte tijd moesten we een havenmeester aanstellen. We hopen met Harmannus van Oosterom "een blijver" aan boord te hebben. Tot slot wensen wij onze liggers een fraai seizoen 1996 toe. Het Stichtingsbestuur

STICHTING JACHTHAVENS ZOUTKAMP EN LAUWERSOOG Administratie : Kievitweg 34, 9765 JZ Paterswolde 050-3092920 Bankrelatie : Rabobank Leens, rek.nr. 33.52.02.799. Girorekening : 3418104. Stichtingsbestuur: Voorzitter Secretaris Penn.meester Lid Lid Havencommissaris Havenmeesters: "Noordergat" Loog Noordergat 1, 9976 VR Lauwersoog, tel. 0519-349040

: L.H. Timmer, Groningen. : N. Nieboer, Haren. : A. Bakema : H.J. Klamer, Roden. : W. Appelboom, Middelstum. : L. Berends, Paterswolde. : H.J. v. Oosterom E. Heerma

9


STICHTING COLIN ARCHER MEMORIAL RACE TE GRONINGEN Kontaktadres: M.H. Loos, Noordergat 1, 9976 VR Lauwersoog, tel 0519 349248 Voorzitter Leden

: M.H. Loos : L. Faber A. Katsman J.G. van Meggelen A. Mulder M.N. Venema J.L.G. van Vroonhoven G.J. Westenbrink

0°C2.co ,tr Lu n

1996 k ikRylic s i c, .*-

co o o 0 R ppk; s 44,4A:R:CiL A HItE N,i‘

COLIN ARCHER MEMORIAL RACE Op 13 juli 1996 is het weer zover Dan zullen naar alle waarschijnlijkheid een kleine 100 schepen over de startlijn gaan met als doel LARVIK in Noorwegen. De uitgebreide publiciteit heeft tot gevolg dat de belangstelling voor de race behoorlijk is toegenomen. Het aantal aanmeldingen is bij het uitkomen van dit Jaarboek aanzienlijk hoger dan vorige jaren. Het stichtingsbestuur verwacht dan ook een grote deelname dit jaar. De voorbereidingen zijn in een vergevorderd stadium. Ook is er een start gemaakt met het werven van de vrijwilligers. Naast de vrijwilligers die in de loop der jaren ons enthousiast ondersteund hebben, hopen we ook een beroep te kunnen doen op de nieuwe leden van de W.S.V. "Lauwerszee". Hebt U interesse, neem dan even kontakt op met Lena Faber, telefoon 050 3129057 (overdag) of 06 52 905531 ('s avonds en in het weekend). Onze sponsoren hebben ons ook voor deze race niet in de steek gelaten. Zonder hun betrokkenheid en de inzet van de vrijwilligers zou de C.A.M.R. niet hebben kunnen uitgroeien tot het grootste zeilevenement van Nederland. Het bestuur van de stichting C.A.M.R. hoopt van harte dat ook deze race voor alle deelnemers en clubleden van de W.S.V. "Lauwerszee" een evenement wordt waar met een glimlach op teruggekeken kan worden.

Bestuur stichting C.A.M.R. Lena Faber

FOTO-VIDEOCOMMISSIE Al doende leert men: dit geldt ook voor de filmende leden van de commissie, de opnamen zijn van een goede kwaliteit Het thema van het afgelopen jaar was: Optimisten. Dat heeft geresulteerd in een leuk verslag van de Optimisten-cursisten een dagje op het Wad met de Donger. Daarnaast zijn de wedstrijden in de Optimisten voor volwassenen uitgebreid in beeld gebracht doorspekt met kreten van de wal want staan daar niet de beste stuurlui ? De band, die een half uur duurt en op de voorjaarsvergadering vertoond wordt, is verder aangevuld met beelden en interviews van de voorjaarswedstrijden.

10


VAN HET ROODE HOOFT; DE CLUBSCHIPCOMMISSIE Afgelopen zomer heeft het Clubschip van buiten een metamorfose ondergaan: Van bruin naar fris rood, heel wat anders! En het is gelukt om het Clubschip de weekenden gedurende de vakantieperiode draaiende te houden. Ook komend vaarseizoen rekenen wij weer op Uw hulp. Want gezellig is het zeker als het Clubschip open is, voor de leden, maar ook voor de passanten die onze haven aandoen. Heeft U nog nooit Clubschipdienst gedaan en lijkt het U leuk om het een keer te proberen, aarzel dan niet en neem contact op met Tet Loos tel. 0519 349248. Misschien is het een idee om een dienst met meerdere mensen in te vullen. Bijvoorbeeld dat vier mensen twee keer een weekend voor hun rekening nemen. Dan kunnen taken en tijden verdeeld worden zodat de belasting minder zwaar wordt. Bent U geen vaste ligger in de haven, dan vergoeden wij ĂŠĂŠn ligplaats per dienst. Natuurlijk is het ook mogelijk tijdens de dienst gebruik te maken van de caravan. Aktiviteiten 1996:

13 april De voorjaarsschoonmaak. Wilt U ons helpen dan graag opgeven bij Tineke Joustra tel 058 2887119 (ook heren zijn van harte welkom!) Aanvang 10.00 uur. 30 april Feestelijke Oranjedag. Het Clubschip is dan open vanaf 12.00 uur. 21 sept. Na de najaarsrace organiseren wij weer de barbecue. Aanmelden met hoeveel personen U komt op de onderstaande strook. De Clubschipcommissie wil besluiten met:

Een ieder die betrokken is geweest bij het reilen en zeilen van het Clubschip een goed vaarseizoen toe te wensen. De Clubschipcommissie

11


WEERBERICHTEN MARIFOON A Nederlandse kustwateren en IJsselmeer Goes Rotterdam Scheveningen Haarlem

23 87 83 25

Wieringermeer 27 Continentaal Plat L7 84 West-Terschelling 78

Nes 23 Appingedam 27 Lelystad 83

Lokale tijden: 00.05u, 08.05u, 13.05u, 19.05u Stormwaarschuwing gelijk kan. 16 en na verkeerslijst Kustwacht Schiermonnikoog weerbericht kan.5: 0.30u, dan elke 2 uur Eemsrevier: kan. 18-20-21 10 min. voor elk uur B Buitenland Noordzee en Duitse bocht

Oostzee

08.00u en 19.00u k23.26 k,27 k.26 k.25 k.28

07.40u en 18.40u k.26 Kiel k.27 Flensburg-Lubeck 0.30u en 21.30u k.1,5,21,23,26,62, 80,84,87 Rugen

Elbe Weser Helgoland Nordfriesland Eiderstedt Norddeich

RADIO Uitgebreide weersverwachting (lokale tijden) 07.00-18.00 23.00

Radio 1 Radio 1

elk uur 747 kHz

Scheveningen Radio *) 1713 Kc. - 1890 Kc. 05.40 - 11.40 - 17.40 - 23.40 Norddeich Radio *) 2614 Kc. 09.10 - 21.10 Bestemd voor Duitse Bocht, Noordzee, zeegebied om IJsland, Groenland, de kust van Noorwegen tot Spitsbergen. Radio Bremen 936 Kc. 07.00 -13.00 - 19.00 - 23.05 + Oostzee Rugen Radio *) 2775 Kc. 08.50 - 20.50 + Skagerak, Kattegat en Oostzee. Lyngby Radio 1687 Kc. Na stille periode Stockholm Radio 1674, 1779, 1797, 2733 Kc.11 33 - 23.33 + Skagerak, Kattegat, Baltic Bergen Radio *) 1743 Kc. - 03.33 - 07.33 - 11.33 - 15.33 - 19.33 - 23.33 Cullercoats Radio **) 2719 Kc. - 08.03 - 20.03 Radio BBC 4 -) - 198 Kc. 1515 m - 00.33 - 05.55 - 13.55 - 17.50 Stormwaarschuwingen elk vol uur van 07.00 tot 19.00 Oostende Radio *) 2761 Kc. 10.20 - 19.20 *) Wintertijd 1 uur vroeger. **) U.K. Zomertijd.

12


OPENINGSTIJDEN BRUGGEN EN SLUIZEN ROND HET LAUWERSMEER Zoutkamp-Reitdiep tel.: 0595-401305 VHF kan. 22

: De hoogte van de brug over de openstaande sluis bij normale waterstand plm. 3.40 m. ma. t/m za. 7.00-12.00 en 13.00-18.00 uur. (in juni, juli, aug. tot 19.00 uur). zo. 9.00-11.00 en 15.00-17.00 en ± 20.30 uur.

Lauwersoog tel.: 0519-349043 VHF kan.22

: ma. t/m vr. van 7.00-20.00 uur. (in mei sluiting 12.00-13.00 uur). Zaterdag van 7.00-19.00 uur. Zondag van 8.00-13.00 en 14.00-20.00 uur. Winterbediening: ma. t/m vr.7.00-12.00 en 13.00-18.00 uur. za. idem: tot 17.00 uur.

Bediening sluis Lauwersoog op zondagen in april en oktober: mogelijk indien 48 uur van tevoren aangevraagd (tel. 0519-349043 of VHF kan. 22). Dokk.nw.Zijlen

: ma. t/m vr. van 7.00-8.00 uur en 1 mei tot 1 okt.: 8.30-12.00 uur en 13.00-17.30 uur en 18.00-20.00 uur. za. idem maar tot 19.00 uur. zo. 8.30-12.00 en 14.00-17.30 en 18.00-20.00 uur.

Hunsingobrug Zoutkamp

: ma. t/m vr. van 8.00-12.00 en 13.00-17.00 uur. za. (vanaf half mei tot half sept.) 8.30-9.00 en 13.00-13.30 en 17.30-18.30 uur. zo. (vanaf half mei tot half sept.) 8.30-9.00 en 15.00-15.30 en 18.30-19.30 uur.

MARIFOONVERKEER MET BRUGGEN/SLUIZEN EN ZEEVERKEERSPOSTEN Lauwersoog Haven Lauwersoog sluis Zoutkamp sluis/brug Reitdiep Centr. Post Dorkwerdersluis Harlingen sluis Kornwerd sluis Delfzijl sluis Delfzip Haven Bruggen Eemskan. Oostersluis Groningen Bruggen Groningen stad

9 22 22 22 22 22 18 11 14 69 20 9

Schiermonnikoog Ameland Terschelling

16/5/67 16/5 16/2/4

Informatiebulletin Kustwacht Schiermonnikoog kan.5 0.30u, 02.30u, enz. elke 2 uur

13


WATERSPORTCENTRUM OOSTERHAVEN N GRONINGE N

BESTE STUURLUI AAN WAL OP HET GEBIED VAN WATERSPORT Scheepsbenodigdfieden Keuringsstation reddingsviotten Stroomsystemen en aggregaten Scheepsmotoren en inbouwdelen - Scheepsnieuwbouw Advisering Ruime parkeergelegenheid zooel voor uw auto als ~schip

-re Oosterkidde 3-4 9711 RS Groningen te), (050) 3 140 892 ,

14


BELANGRIJKE TELEFOONNUMMERS Alarmnummer Artsen dr. Witkamp, Zoutkamp dr. De Vries, Anjum Clubschip Lauwersoog Douane Lauwersoog Jachthavens DelfzijI Dokk. Nwe. Zijlen "Lunegat" Lauwersoog "Noordergat" Oostmahorn "Bootsgat" Schiermonnikoog Zoutkamp "Hunzegat" Zoutkamp "Oude Binnenhaven" Kompassteller (Datema Delfzijl) Kustwacht Schiermonnikoog Politie: te water Politie alg.: Wehe den Hoorn Scheveningen Radio Sluis Lauwersoog Sluis Delftzijl Weerbericht Wadden, IJsselmeer Deltagebied, Biesbosch

Foto: E. Stel

06 - 11 (0595) 401300 (0519) 341286 (0519) 349154 (0519) 349142 (0596) 615004 (0511) 408303 (0519) 349040 (0519) 341445 (0519) 531544 (0595) 402588 (0595) 401686 (0596) 613810 (0519) 531247 (0519) 349220 (058) 2123044 (0595) 571346 (0255) 562460 (0519) 349043 (0596) 613293 / 610248 06 91122352 06 91122353


VERSLAG JEUGDCOMMISSIE 1995 Het afgelopen jaar stond in het teken van vele investeringen. De vervanging van een boot zoals aangevraagd door de jeugdcommissie in 1994, is snel door het bestuur gefiatteerd en de bestelling uitgevoerd. Ook andere investeringen kwamen aan bod ten behoeve van de uitrusting van de boten. Zo werden nieuwe peddels, hoosvaten en "brultoeters" aangeschaft. Het laatste meer tot het behoud van de stembanden van onze instructeurs. Als we praten over veiligheid, is ook onderhoud een van de vaste posten. De investering in een nieuw begeleidingsschip ging, alhoewel er toestemming voor was, niet door. Het beoogde schip voldeed niet aan onze kwaliteitseisen. Een enthousiaste club ouders en vrijwilligers begeleidt iedere zaterdag de jeugd. Veel hulp kreeg de jeugdcommissie afgelopen jaar ook vanuit de vereniging. Met name zijn we veel dank verschuldigd aan Martin Loos die de lekke drijvers van de jeugdsteiger toch weer voor elkaar kreeg. En Henk Boonstra heeft het afgedankte scheepje volledig klaargemaakt voor wal-instructieschip. Het accent van de zeillessen ligt in grote mate bij zeilvaardigheid en goed zeemanschap. Dit in tegenstelling tot watersportverenigingen bij de meren, die vaak accenten leggen op wedstrijdvaren in open boten. Het leek ons al een aantal jaren leuk om met de groep gevorderden een keer op het wad te gaan varen. We waren dan ook met z'n allen zeer verheugd toen de familie Buiskool aanbood om dit eens met hun schip te organiseren. De tocht op zondag 3 september met het schip de Donger werd een groot succes. De wind en het weer waren perfect bij de najaarswedstrijden op 23 september. De wedstrijden werden gehouden in 2 manches voor elke groep. Door een aantal gelijke klasseringen was nog een laatste en beslissende manche nodig met deelnemers van de gevorderden én de beginners. Deze manche werd tot geruststelling van de instructeurs gewonnen door de winnaar van de gevorderden. Na afloop werd er nog veel nagekletst tijdens het inmiddels traditionele eten en drinken op het clubschip. Uitslag beginners: 1 Elmer Grob 2 Liesbeth Kemkers 3 Peter Dekker

Uitslag gevorderden: 1 Lotte de Meyer 2 Marja Willekes 3 Nanda Willekes

Een aantal beginners stroomt weer door naar de gevorderden, waardoor bij de beginners weer ruimte is voor nieuwe aanmeldingen. Voor een goede organisatie is het altijd handig om zo vroeg mogelijk op de hoogte te zijn van de aanmeldingen. De selectie op basis van volgende criteria: —Lidmaatschao van onze vereniging —Volgorde van binnenkomst Met ingang van 1 januari 1996 heeft Gertrud Boelens de coordinatie van het jeugdzeilen van Wim Berrelkamp overgenomen. Voor aanmeldingen kunt U haar schrijven of bellen op het navolgende adres: Parklaan 4 9724 AL Groningen Telefoon 050-3142554

DENK BIJ AANKOPEN AAN ONZE ADVERTEERDERS ! Noordpolderzijl. Foto: Jan Heuff

17


WATERBORG ZEILREGATTA 8 en 9 juni 1996 Het is al weer ca. 18 jaren geleden dat er op het Lauwersmeer de eerste grote wedstrijden voor open boten werden georganiseerd. In 1987 en 1988 hebben wij nog eens een groot zeilevenement georganiseerd, toen in samenwerking tussen "WSV Lauwerszee" en "VWDTP". De organisatie nam echter veel tijd in beslag die we niet hadden. We hebben dientengevolge moeten besluiten om het evenement niet meer te doen plaatsvinden. In het najaar van 1995 is het idee weer herboren om op het Lauwersmeer een zeilevenement te houden. Nu georganiseerd door alleen "WSV Lauwerszee". Eigenlijk eigenaardig dat het uitstekende wedstrijdwater als het Lauwersmeer niet al wordt gebruikt voor dergelijke wedstrijden met open boten. De eerste die we gepolst hebben was uiteraard Martin Loos. Zonder Martin erbij begin je immers niets. Martin was gelijk enthousiast, maar moest natuurlijk eerst het bestuur raadplegen. Het bestuur gaf het groene licht, waarna wij aan het werk zijn gegaan. Het eerste was om een sponsor te vinden. Waterborg zei gelijk ja en daarmee is de naam WATERBORG ZEILREGATTA verklaard. Inmiddels is er al weer veel werk verzet en komen reeds de eerste contouren aan de horizon. Diverse klasse-organisaties zijn aangeschreven, besprekingen zijn gevoerd met de omliggende horeca en het draaiboek begint vorm te krijgen. Niettemin een dergelijk evenement heeft alleen maar een kans van slagen als de verenigingsleden ook mee willen werken. Gezien de ervaringen in het verleden zal dat geen probleem zijn. Zoals gezegd het evenement vindt plaats op 8 en 9 juni 1996. Er zijn in totaal 4 starts: zaterdag 2 en zondag 2. In dit eerste jaar rekenen we op ca. 100 boten, waarbij we bij een geslaagd evenement willen doorgroeien naar 250 boten voor de jaren daarna. Doormiddel van publicaties, advertenties en affiches gaan we het evenement bekendheid geven. Namens de organisatiecommissie, Jan Lemstra

rtenties van onze zakenlieden. de ad ve ze hebben veel te bieden,

Lees ook Ga dus naar hen, 18


VERSLAG VAN DE WEDSTRIJDCOMMISSIE OVER 1995 De eerste aktiviteit van dit seizoen was, zoals gebruikelijk, de verkoop van tweedehands watersportartikelen. De handel was geanimeerd en heeft ongeveer 400 gulden opgebracht voor de commissie. De wedstrijd naar Borkum over het Wad zou als eerste van start gaan. De 3 deelnemende schepen hebben wegens harde oostenwind en regen van de tocht afgezien. Een aantal uren later zag het weer er heel anders uit. De scherpe jachten dreven, wegens te weinig wind, door het Westgat. Een drietal schepen gaf het op. De overige 6 zijn, onder een stralende zon, met fladderende zeilen, doorgegaan. In onderling overleg via de marifoon hebben ze de route aanmerkelijk ingekort: bij de uiterton meteen richting Huibertgat. Uiteindelijk kwam er een zuchtje wind, genoeg om na ongeveer 12 uur op Borkum aan te komen. Tijdens de voorjaarsrace, 24 juni, was er alweer weinig wind. Sommige schepen hebben, om te kunnen winnen, juist veel wind nodig. Gelukkig scheen de zon. Behoudens 1 aanvaring met een ton is de wedstrijd zonder problemen verlopen. Voor de najaarsrace, 23 september, hadden zich 23 schepen aangemeld, op de briefing kwamen daar nog eens 13 bij en een uur voor de wedstrijd nog een. Hoewel we blij zijn met alle deelnemers, is het voor een goede organisatie erg lastig, dat zoveel mensen zich zo laat aanmelden. De start was pas om 1 uur 's middags. Toch zijn 6 schepen gediskwalificeerd, omdat ze de motor gebruikt hebben na het 5-minutensein voor de start. Ze hadden moeite tegen de stroom in te zeilen en zagen aankomen, dat ze niet op tijd bij de startlijn konden zijn. Enkele laatkomers zijn (zonder motor) toch naar de startlijn gezeild en alleen maar te laat gestart. Dat is toegestaan binnen de wedstrijdregels. Verder was er een schip, dat de pech had net te vroeg over de startlijn te drijven; ook gediskwalificeerd. Gelukkig was het alweer een zonnige dag. Bij gebrek aan een finish-schip werd er vanaf het oostelijke havenhoofd gefinisht. 's Avonds vond de traditionele afsluiting van het seizoen plaats met een barbeque bij het clubschip. Tot slot nog onze dank aan allen, die de wedstrijdcommissie het afgelopen seizoen hebben geassisteerd. Voor het komende seizoen doen we graag weer een beroep op vrijwilligers voor: startschip, controleschip, hand- en spandiensten. Ook nieuwelingen zijn hierbij van harte welkom. We hopen, dat 1996 voor een ieder een plezierig vaarjaar wordt met veel zon, weinig regen en genoeg wind. Toelichting wedstrijdprogramma 1996 Voor het komende seizoen zijn door de wedstrijdcommissie weer 3 wedstrijden gepland voor buitengaats (zout). In overleg met de J.C.V.O. (Jachthaven en Camping Vereniging Oostmahorn) worden er door hen 4 wedstrijden georganiseerd op het Lauwersmeer (zoet). Deze worden in de wedstrijdagenda vermeld met een 0 ervoor. In verband met de Colin Archer Memorial Race, die start op 13 juli, hebben wij voor de deelnemers en andere belangstellenden een "oefenwedstrijd" georganiseerd naar Helgoland, tegelijk met de wedstrijd naar Borkum (over zee). Dit houdt het volgende in: De deelnemende schepen starten gezamenlijk en finishen bij de Riffgat-ton. Hiermee is de wedstrijd naar Borkum beĂŤindigd. De liefhebbers kunnen doorvaren naar Helgoland via een bepaalde route en finishen bij de Helgoland-0 ton. Daar hebben ze de keus: Helgoland aandoen of meteen terugvaren. In aansluiting op bovenstaande tochten kan deelgenomen worden aan de wedstrijden rond Pinksteren in Delfzijl. Deze staan in de agenda met een D ervoor. Vanaf Hemelvaartsdag tot een week na de Delfzijl-Borkumrace hebben deelnemers een gratis ligplaats bij W.S.V. Neptunus. 19


De prijsuitreiking van de Borkum- en Helgolandwedstrijd wordt gecombineerd met die van de voorjaarsrace, 15 juni. Verdere wetenswaardigheden: * Deelnemers aan wedstrijden vanuit Lauwersoog hebben de dag voor en de dag na de wedstrijd een gratis ligplaats. • Platbodems moeten traditionele zeilen voeren; kluivers mogen, mits ze traditioneel zijn. • Prijzen bestaan uit een gegraveerde medaille en * De traditionele vaantjes worden afgeschaft. * De vrije klassen worden weer ingedeeld op handicap, berekend aan de hand van de opgegeven scheepsgegevens. • Oostmahorn hanteert het SW-handicapcijfer, dat is de Snelheidsfactor Watersport, jaarlijks vermeld in "Watersport". Er zullen nummers aangeschaft worden voor een betere herkenbaarheid bij start en finish. Deze zijn tegen statiegeld verkrijgbaar bij de wedstrijdcommissie op de briefing. * In verband met de hele organisatie en een vlotter verloop tijdens de briefing wil de commissie graag minimaal 1 week voor een wedstrijd weten, welke schepen meedoen. Om dit te stimuleren is bij betaling van het startgeld 2 weken tevoren slechts f 15 verschuldigd. Bij betaling op de briefing is het startgeld f 20. ▪ Dus: graag aanmelden middels het wedstrijdformulier (achteren) en door het startgeld vroegtijdig over te maken op het rekeningnummer, dat op het formulier vermeld is. Voor de wedstrijden vanuit Oostmahorn kan van hetzelfde formulier gebruik worden gemaakt. Dit wel naar J.C.V.O. sturen! * In het clubschip zijn aanmeldingsformulieren te vinden bij het mededelingenbord. Daar kunnen ze ingevuld en (tijdig) in de speciaal daarvoor bestemde brievenbus gedeponeerd worden. Namens de wedstrijdcommissie: Houkje Boonstra DE WEDSTRIJDUITSLAGEN 1995 Lauwersoog-Borkum over zee 26 mei Vrije klasse 2: Vrije klasse 1: 1. Linro 1. Vrijheid 2. Garuda 2. Saleh 3. She Bee 3. Bonaparte Voorjaarsrace 24 juni Rond- en platbodems: 1. Weerlicht 2. Stern 3. Donger 4. Koggeschip 5. Pandion 6. Vrouwe Maria

7567.6 8048.1 8780.7 8788.6 8790.7 9329.4

Vrije klasse 2: 1. Onedin 2. Mistral 3. Saleh 4. Condor 5. Bonaparte 6. Demarage 7. She Bee

4363.4 4734.1 4941.2 4951.0 5267.3 5326.3 5585.2

20

Vrije klasse 1: 1. Neeltje Kobus 2. Danish Blue 3. Black Beauty 4. Vrijheid 5. Second Love 6. Panacee

3340.8 4034.9 4372.2 4572.1 4632.8 4934.2

Vrije klasse 3: 1. Skidbladnir 2. Free 3. Skirnir 4. Hotse Hiddes

4826.8 4987.8 5656.0 5770.4


Najaarsrace 23 september Rond- en platbodems: 1. Weerlicht 2. Pandion 3. Donger 4. de Jonge Jacob * 1 gediskwalificeerd * 2 opgegeven Vrije klasse 2: 1. Free 2. Condor 3. Skidbladnir 4. Ranselgat 5. Bonaparte 6. Kongo * 3 gediskwalificeerd

10521.2 11332.6 11831.1 12934.1

6168.1 6371.5 6373.1 6640.4 6689.6 7678.4

Vrije klasse 1: 1. Onedin 2. Vrijheid 3. Saleh 4. Mistral 5. Panacee 6. Ares 3 gediskwalificeerd

5552.5 5608.5 5638.9 6043.7 6147.4 6972.7

Vrije klasse 3: 1. Garuda 2. Skirnir 3. Pollux 4. Skiron 5. Thalassa 6. Incurable 7. Isis 8. Hockeman 1 opgegeven

6589.6 6614.4 6950.9 7278.3 7316.6 7331.1 7550.9 7813.7

Multihulls: 1. Sparks \ niet-vergelijkbare schepen 2. Sex en Patat / De wisselbekers voor de beste jaarresultaten werden gewonnen door: Rond- en platbodems: Weerlicht - schipper L.J. Knol (10 pnt.) Vrijheid - schipper H. Aller (11 pnt.) Vrije klasse:

Zeilmakerij Uilhoorn Usquert Zeilmakerij en Zonweringsbedrijf

Sinds 1954

Tevens rn hiele werkplaats tel. (0595) 42 29 24 21


In zeilkledij

grootste...

• Nelly Hansen • Musto (hpx) i Imhoff • Henri Lloyd • Elvstriim • Jeantex • Compass • BMS

In watersport de goedkoopste... Specialist van Noord Nederland ZEIL- EN WATERSPORTKLEDING ZEILEN EN TUIGERIJ JACHTBESLAG BOEKEN - KAARTEN REDDINGSMIDDELEN

MEM

ELEKTR(ON)ISCHE APPARATUUR Vraag naar de CLUBKORTINGSKAART WATERBORG BUITENSPORT LAGE DER A 2 TEL.: (050) 312 50 77

WATERBORG GRONINGEN

22


WEDSTRIJDPROGRAMMA 1996 Do. 16 mei

L Gekombineerde wedstrijd BORKUM-HELGOLAND voor zeewaardig uitgeruste schepen le finish: Riffgat. 2e finish: He!goland-O. start 13.00 u./briefing 15 mei, 20.30 u.

Vr. 17 mei

L GARNALENRACE voor rond- en platbodems en ondiepe scherpe jachten over 't Wad. start 8.30 u./briefing 15 mei, 20.30 u.

Zo./ma. 26/27 mei

D PINKSTERWEDSTRIJD/TOERTOCHT Delfzijl, aanmelding Neptunus, tel. 0596-629897.

Za./zo. 1/2 juni

D 40e! DELFZIJL-BORKUMRACE V.V., aanmelding w.s.v. Neptunus, 0596-629897.

Za. 1 juni

O LAUWERSMEER-REGATTA, start 10.30 u. briefing 31 mei, pav. Insulinde, 20.30 u.

Za. 15 juni

L

Za. 22 juni

O 6-UURS OM DE PLAAT, start 10.30 uur briefing 21 juni 20.30 u., Insulinde

Vr. 30 augustus

O NACHTRACE (volle maan), start 21.00 u. briefing pav. Insulinde, 19.30 u.

Weekend 6-8 sept.

L BEHENDIGHEIDSWEDSTRIJD voor alle boten met inbouwmotor (achteruit varende) bij de jachthaven. L OPTIMISTENRACE voor de ouderen bij de jachthaven. Nadere mededelingen volgen.

Za. 14 september

0 SOLORACE start 10.30 u. Oostmahorn briefing 13 sep. pav. Insulinde, 20.30 u.

Za. 21 september

L NAJAARSRACE (Wad) le start 9.00 u. briefing 20 sept. 20.30 u.

VOORJAARSRACE (Wad) le start 13.00 u. briefing 14 juni, 20.30 u.

Aanmelding voor wedstrijden van WSV (L)auwerszee en J.C.V.(0). door middel van aanmeldingsformulier, midden in dit Jaarboek of hetzelfde formulier, verkrijgbaar op het clubschip. Aanmelding zeker 2 weken voor desbetreffende wedstrijd doorgeven aan de juiste personen (zie formulier) en betalen.


RADEKO STAAT ER VOOR METALEN RAMEN, DEUREN, PUIEN EN GEVELS

radeko Grรกndijk 1-3 9151 AE Holwerd Tel. (0519) 56 17 35 Telefax (0519) 56 22 28

GEZELLIG CAFร‰ - RESTAURANT OP 'N STEENWORP AFSTAND VOOR O.A.: *

VOORDELIGE 3-GANGENMENUS

*

VIS-SPECIALITEITEN

*

PIZZA'S EN PANNEKOEKEN (OOK MEENEMEN)

*

ZAAL VOOR FEESTEN, PARTIJEN EN VERGADERINGEN

Restaurant De Reiziger vindt u bij de ingang van camping Lauwersoog

STRANDWEG S - LAUWERS000 - TEL. (0519) 34 91 33 32


KONINGINNEDAG OP LAUWERSOOG Waar gaan wij vandaag naar toe vroeg Marietje nieuwsgierig aan haar vader en moeder. Vorig jaar was het op Koninginnedag zo leuk in TermunterzijI toen de mensen daar hun bootjes zo mooi met vlaggetjes hadden versierd. Ja, zei vader, dat was een prachtig gezicht. Die mensen hadden dat ontzettend mooi gedaan. Het leuke was dat ze er zelf plezier in hadden en dat de langs komende mensen ervan konden genieten. Jammer dat de visboer was uitverkocht zodat wij ons lekkerbekje moesten missen. Dan gaan wij toch naar Lauwersoog toe stelde zoontje Karel voor. Daar heb je wel 3 viszaken die altijd wel wat hebben. Bovendien is daar een grotere jachthaven en die mensen zullen toch ook wel hun scheepjes met vlaggetjes versieren? Dat kon wel eens waar zijn, antwoordde moeder. Zullen we die kant maar eens op gaan? Vader knikte en aldus toog het gezin in de auto richting Lauwersoog. Door Niezijl en LauwerzijI rijdend zagen ze hoe in alle voortuinen vlaggelijnen hingen. Dat komt, zei vader, omdat het volgende week ook nog de 50e bevrijdingsdag is.Je kunt wel zien dat ze zich hier behoorlijk hebben ingespannen. In Zoutkamp aangekomen konden ze eveneens genieten van de feestelijke aanblik die het dorp en de in de binnenhaven liggende scheepjes boden. Dat belooft wat voor straks sprak Marietje enthousiast, want in Lauwersoog liggen een heeeeeleboel bootjes. Langzaam reed het gezin verder mee in de traditionele vrijdagfile richting Lauwersoog. Kijk, onze schooljuf rijdt achter ons. merkte Kareltje op. Die gaat natuurlijk ook met haar kinderen naar de vlaggetjes kijken. Kan ik straks vragen of ik over vandaag een opstel mag maken. U begrijpt het inmiddels al lang; de desillusie was compleet. Zegge en schrijve 3 schepen waren met vlaggetjes versierd. Een daarvan was nog een engels schip ook en de haven was bovendien amper half vol. Jammer, zei vader; laten wij maar een visje gaan eten en dan ergens anders gaan kijken. Eigenlijk heb ik er ineens geen trek meer in. Wat een dooie boel zeg. Treurig keerden zij huiswaarts. De jachthaven heeft 512 ligplaatsen en is volgeboekt. 256 daarvan waren op 30 april nog leeg. Van 128 schepen vond de bemanning het te koud om aan boord te zijn. Op 64 schepen werd aan die vlagge-onzin niet meegedaan. Op 32 schepen had men geen vlaggen. Op 16 schepen had men de vlaggen vergeten. 8 schepen waren met een vacantietocht bezig. Op 4 schepen kon men de vlaggen niet vinden. Op 2 schepen weet men niet wanneer het Koninginnedag is. Op de resterende 2 schepen werd gepavoiseerd. De engelsman was in eerste instantie verbaasd doch vond Queens Birthday een uitstekende gelegenheid voor een dressed ship en deed enthousiast mee. Wat doen wij op Koninginnedag 1996? Ik ben benieuwd. Jacques C.M. van Lochem

33


EEN REIS AAN BOORD VAN DE BLUE LANGS AERO, SAMSO EN TJOME Aero Tijdens een bezoek aan het eiland Aero blijkt dat je nog heel sterk de geur van gisteren opsnuift. Als we dicht langs de haven van Marstal varen krijgen we alvast een voorproefje; we zien steile straatjes die naar de haven lopen en twee Nederlandse vrachtschepen, een schoener en een klipper, die met hun masten boven de stad uit steken, we horen het lawaai van de scheepswerven dat ver over het water doorklinkt. De veerboot op weg naar Rudkobing wijst ons een eindje de weg. Als de wind bijna op is, laten we ons anker vallen op twee mijl afstand van de haven van Aeroskoping. Het is doodstil met slechts af en toe de geluiden van de kerkklok en een blaffende hond uit het stadje; uiteindelijk doen ook de vele vogels hun snavel dicht. De volgende ochtend meren we af in de haven van Aeroskobing langs de kade met uitzicht op een werfje waar een Engelse bark een grondige opknapbeurt krijgt en op een Deense zeilkotter die even later met een vrachtje passagiers de haven uitvaart. Onze net in elkaar gezette fietsen rammelen bijna weer uitelkaar als we het stadje in rijden. Het blijkt dat dit hele stadje en daarmee haar bestrating ongeveer stamt uit 1680 en omdat het een beschermde plaats is blijft dit stukje verleden bewaard voor volgende generaties. Het rood, geel, groen, paars en zwart van de huizen verruilen we voor de kleuren in de natuur. Door het glooiende landschap fietsend worden we omringd door het knalgele van het koolzaad, het zachtgroene van de graanvelden, en het paars van de klavertjes. We zien het paars van de seringenbomen, het geel van de boterbloemen, de roze en witte bloesems van de vele appel- en perenbomen en het rose van de kersenbloesem. De fiere toortsen van de kastanjes evenals de lichtgroene beukenhagen passen in het decor rond de statige boerderijen en bij de typische Deense huizen met hun vakwerk muren, de aparte kleuren en met hun rieten daken. Overal vergaat je horen en zien. Vogels kwetteren je de oren van het hoofd en af en toe hoor je een bassessie van een stel koeien er tussendoor. Daarnaast wordt ook ons geurzintuig zeer aangesproken; afwisselend ruik je het koolzaad, de meidoorns, de seringen en het fluitekruid. We draaien weer een bocht om en ineens is daar de zee met zijn vage zilte geur, z'n heldere water omzoomd door grijze grote kiezels en het felle koolzaad. Uiteindelijk fietsen we Marstal binnen waar de oude huizen minder talrijk zijn dan in Aeroskobing. Het scheepvaartmuseum huist echter wel in een oud gebouw. Eigenlijk zijn het meerdere gebouwen rond een binnenplaats, waar in de open lucht enkele oude vletjes en sloepen liggen. Binnen raak je direct in de ban van het verleden; van de tijd dat hier allemaal reders woonden en hun zeilvloot soms rijen dik aan de kade lag afgemeerd. Veel foto's, schilderijen, modellen en nautische instrumenten zijn daar stille getuigen van. Tijdens onze speurtocht door de gebouwen zagen we oude benzinescheepsmotoren, roken getaand touw en ontdekten we zelfs nog twee houten fietsen uit de tijd van Andersen. Een hele verzameling accordeons, (de piano's aan boord), gaf met ondersteuning van foto's en muziekklanken een beeld van de gezelligheid aan boord. Boven in het gebouw tref je allerlei souveniers aan die de zeelieden op hun tochten meenamen uit China, Afrika of Groenland. Weer buiten zoeken we de werf op waar men nu nog steeds houten schepen bouwt en restaureert. In het grote dok liggen zelfs hele grote houten schepen. Een bezoek aan het museum van 'Peter Flakse' is iets dat je niet mag overslaan. De Deen Peter Jacobsen maakte, na zijn leven als zeeman, ongeveer tweeduizend scheepjes in flessen. Doordat zijn schepen elk in een ander decor liggen, geeft dat een prachtig beeld van de plaatsen die Flaske Peter bezocht aan het eind van de 34


vorige en het begin van deze eeuw. Je vraagt je af waarom iemand scheepjes in flessen maakt maar misschien nog meer hoe hij al zijn bouwsels door zulke kleine openingen heeft gefrutseld, Het is jammer dat hij niet begraven ligt onder zijn zelf ontworpen grafsteen, een kruis met daarin verwerkt zeven scheepjes in flessen. Het is een prachtige en unieke collectie. Onze fietstocht langs de kust richting Soby is werkelijk schitterend, Heuvel op, heuvel af soms over onverharde wegen door het boerenland langs boerderijen of prachtige authentieke huisjes. Soby is hoofdzakelijk een vissershaven en het heeft een oud scheepsdok waar men het water wegpompt nadat het schip erin gevaren is; het lijkt eigenlijk een beetje op een sluis. Het landgoed dat we passeren, Sorbygard, gebouwd in de vorige eeuw, wordt gelukkig geheel gerestaureerd en is daarna toegankelijk voor de 'massa'. Als we terug in de haven zijn ligt er op de plaats van het uitgevaren Deense zeilschip een Hollands klipper, De driekleur wappert dag (en nacht) boven de stad uit. Als we 's avonds laat nog in de kuip zitten na te genieten van deze prachtige dag komt de veerboot uit Svendborg vandaag voor de laatste keer binnenlopen, De wind is vanochtend gunstig voor reizigers met een zeilboot daarom gooien we de trossen los. We lopen onder een Duitse charterbark door en zijn daarna alleen met onze gedachten. Tijdens een verblijf aan boord van een schip zijn er namelijk genoeg momenten voor jezelf; het is daarom dat onze gedachten afdwalen naar de grote Deense filosoof Soren Kierkegard (1813-1855) want vroeg hij zich niet al af:" Wie ben ik?" En zei hij niet dat je zelf verantwoordelijk bent voor je bestaan, dat je los moet komen van de sleur van alledag en dat je moet ophouden met het najagen van oppervlakkige illusies? Starend over zee is sowieso een prima manier om allerlei gedachtenspinsels aan je voorbij te laten gaan en vooral om dingen eens te relativeren. 35


Samso Samso is een eiland in het Kattegat dat enigszins geĂŻsoleerd ligt. Wij hebben twee dagen over het eiland gefietst. Vanuit de veerhaven Kolby Kas beperkten we ons tot het zuidelijke gedeelte en vanuit Ballen fietsten we naar het noorden tot aan Nordby. Tot nu toe hadden we Samso altijd stuur- of bakboord laten liggen, heel jammer want het is een prachtig eiland. We ontdekten dat je naast fietsen hier heerlijk kunt wandelen, zwemmen en dat je kan genieten van de stilte. Als je van het zuiden of zuidwesten (zoals met de veerboot die een verbinding met Kalundborg op Seeland onderhoudt) aankomt varen, zie je hoog op de kust de vuurtoren van Vesborg staan. Nadat wij de fietsen uitgepakt hadden was dat ons eerste fietsdoel. We zien dat het landschap, met zijn welvingen, hoofdzakelijk zachtgroen van het graan en fel geel van het koolzaad is; het donkergroen van de dennen, het paars in de seringenwallen en het wit-groene van het fluitekruid in de bermen geven extra kleuraccenten. Het aantal boerderijen in dit gebied is niet groot omdat het landgoed Bratingborg een vijfde van de landbouwgrond van het eiland bezit. Zo wit als de vuurtoren en het huis van de vuurtorenwachter zijn zo rood is de borg. De tuin van de borg is in het oosten en het noorden omsloten respectievelijk door grote schuren en woonhuizen van de boerderij. Aan de zuidkant zien we de Borg vaag liggen tussen het ontluikende groen. 's Zomers als alles aan het oog onttrokken is mag het publiek op bepaalde tijden door de tuin en de bossen wandelen. Vroeger was dit landgoed van de Deense koning Christian V die regeerde van 16701699. Hij schonk het in 1676 aan zijn geliefde Sophie Amalie Moth. Sindsdien behoort het bezit aan de familie Daneskiold-Samsoe. Het huidige slot werd in 1870 gebouwd, de boerderij met de schuren zijn uit 1873 en 1891. Het nabij gelegen plaatsje Orby is oorspronkelijk gebouwd voor de arbeiders die werkzaam waren op het landgoed. In de winter van 1892/93 verbleef de schrijver Knut Hansum (1854-1952) op Samso om er zijn boek 'Redacteur Linge' te schrijven. In deze realistische tendensroman, waarin hij kritiek levert op eigentijdse verhoudingen bijvoorbeeld op het feminisme en het hebben van een dubbele moraal, zijn duidelijke sporen van het verblijf hier te herkennen. Zo heet een van de vrouwelijke hoofdpersonen Sophie en fietst een sportieve Charlotte, de andere vrouwelijke hoofdpersoon, veel in de omgeving. Tijdens een van onze fietsstops, toen we aan de waterkant met onze ruggen tegen een walletje zaten, moest ik denken aan de volgende passage uit Pan van Hansum: "Ik keek naar de zon en zei: 'Tegen vijven'. Maar als de zon er nu niet is, hoe weet u dan hoe laat het is? Dan richt ik mij naar andere dingen. Ik kijk (of het eb of vloed is of ik kijk) naar het gras dat op vaste tijden gaat liggen of ik luister naar het zingen van de vogels dat van uur tot uur verschilt. Sommige vogels beginnen te zingen als andere zwijgen. Ook aan de bloemen die 's middags dicht gaan kan ik de tijd zien en aan de bladeren van de bomen die nu eens glanzend en dan weer dof groen zijn; bovendien voel ik het." Want ook ik weet, zonder een horloge te raadplegen, meestal wel hoe laat het is. Ballen, aan de oostkust, is de 'grote' badplaats met strand ten noorden en ten zuiden van de visserij- en jachthaven. Doordat de huizen in het dorp redelijk goed onderhouden zijn kun je je voorstellen hoe men hier (vroeger) leefde. Die nostalgische sfeer vind je trouwens in de meeste dorpjes en net als vroeger zijn er ook dorpen bij die wel een opknapbeurt kunnen gebruiken. Dat is echter absoluut niet het geval in Nordby het dorp in het noorden. Dat is het grootste en best behouden dorp van Denemarken. Er staan dan ook veel mooie, onder monumentenzorg geplaatste, huizen en boerderijen met zwart geverfde balken als contrast met de wit of rood geschilderde muren. We genieten van prachtige binnenplaatsen die we ontwaren via spannende doorkijkjes, die zijn omkaderd door lage rietdaken en hobbelige keitjes en links en rechts door oude muren die versierd lijken met kleurige stokrozen. 36


Een heel mooi natuurgebied is de Stauns Fjord aan de noordoost zijde van het eiland. Deze ondiepe baai wordt aan de oostkant beschut door het Besser rif en opent zich naar het noorden. Ook de Vikingen hadden deze baai al ontdekt vanwege de natuurlijke beschutting. Vroeger waren de vele kleine eilandjes bewoond nu zijn deze het domein van allerlei soorten vogels zoals de eidereenden en de grauwe ganzen. Het gehele gebied doet wadachtig aan; we zien zand, water, groene pollen, her en der een steen en dat alles met als overheersende kleuren geel en groen. We genoten zeer van dit mooie rustige eiland waar het op een avond door de mist helemaal dicht trok waardoor er maar een heel klein wereldje overbleef. Echter nog niet volledig geisoleerd want als we eerst de misthoorn horen en daarna ook de motoren dan weten we dat de veerboot langzaam binnenloopt, pas als hij bijna afgemeerd is kunnen we het schip met zijn opengesperde neus in het schijnsel van de lampen op de kade ook daadwerkelijk zien. Als we later tegen middernacht onze wereld nog iets verder verkleinen, weten we dat morgenvroeg de jongen van de kiosk weer om acht uur op de kade zal staan met onze verse broodjes. 37


Tjome Ook Roald Dahl voer met een boot de Oslofjord af. In zijn tijd (1920 - 1934) was dat een stoombootje dat overal stopte en overal tussendoor voer. Dahl: "Het is onmogelijk het gevoel van volmaakte vrede en schoonheid om je heen te beschrijven. De talloze kleine eilandjes gleden langs ons, sommige met kleurig geverfde houten huisjes erop, anderen zonder een huis of boom op de kale rotsen. Deze granietrotsen zijn zo glad dat je erop kunt liggen zonnen zonder een handdoek eronder te leggen." "Laat in de middag kwamen we dan eindelijk bij het einddoel van onze reis, het eiland Tjorne. Het was voor ons de fijnste plek op aarde. Tweehonderd meter van de steiger stond aan een smal, stoffig weggetje een eenvoudig witgeverfd houten hotel." "Alles was primitief behalve de eetzaal. Het ontbijt was het beste maal van de dag in ons hotel. Alles werd op een enorme tafel gezet en daar kon je jezelf van bedienen. Er stonden misschien wel vijftig verschillende schalen op die tafel waar je uit kon kiezen. Er stonden grote kannen melk, die door alle Noorse kinderen bij elke maaltijd wordt gedronken. Er waren schalen met koud rundvlees, kalfsvlees, ham en varkensvlees. Er was koude gestoomde makreel in gelei. Er waren gekruide en zure haringen, sardientjes, gerookte paling en kabeljauwkuit. Er stond een grote kom hoog opgestapeld met hete gekookte eieren. Er waren koude ommeletten met ham erin, koude kip en hete koffie voor de grote mensen en warme knapperige broodjes die in de hotelkeuken zelf gebakken werden en die we aten met boter en cranberryjam. Er waren gekookte abrikozen en vijf of zes soorten kaas, waarbij natuurlijk ook de altijd aanwezige 'gjetost' de bruine zoetige Noorse geitekaas, die op geen enkele tafel in het land ontbreekt." Na het ontbijt pakten alle Dahls hun spullen en stapten met zijn tienen in de roeiboot.

38


Op de plaats van de steiger waar de stoomboot afmeerde is nu een grote marina gebouwd. Een nieuw groot hotel staat waarschijnlijk gedeeltelijk op de kade. Het oude witte hotelletje is er echter nog steeds. Op de rots naast het hotel heb je gelukkig nog hetzelfde uitzicht als toen op de foto in het boek Boy. Op een van de kleine eilandjes in de buurt zie we pluizige meeuwtjes. Roald Dahl vertelt ons: "Als je dichtbij zee woont weet je dat de meeuweneieren bijna allemaal zijn uitgekomen en de rotsen vol zitten met donzige kuikens. Meeuwen zijn geen trekvogels. Zij blijven de hele winter bij ons en daarom zijn zij de eerste zeevogels die nesten bouwen en hun jongen grootbrengen." De dag dat wij hier liggen is de langste dag. Het weer gedraagt zich niet echt waardig, er valt heel veel regen. Tegen de avond wordt het echter droog en de zon komt af en toe te voorschijn. Een klein buitje geeft vlak voor middernacht nog een krachtige regenboog, en dan ineens breekt de zon heel even door; de rotsen staan volledig in brand, oranje-goud van kleur zijn ze. Pas veel later wordt het een beetje donker op deze merkwaardige avond. Als we vanaf de kade van Roald Dahl in ROssesund aan de oostkant van Tjorne weer verder trekken, varen we met drie knoop (ongeveer vijf kilometer) naar het zuiden om zo te ontdekken waar Roald Dahl en zijn familie de eerste jaren hun zomerdagen doorbrachten, de plaats waar ze veel zwommen en waar hij zulke goede herinneringen aan bewaarde. Moeder Dahl ging met haar kroost in een roeiboot naar dit paradijsje toe. Dahl "Mijn moeder en mijn halfbroer (18 jaar) waren uitstekende roeiers. Zonder een ogenblik te pauzeren roeiden zij de hele tocht van veertig minuten door." Het gebied waar je dan komt bestaat uit veel kleine eilandjes. Wij varen er doorheen met slecht zicht, geen wind en een enorme deining; dat maakt deze omgeving voor ons tot iets heel geheimzings. We stoppen in Verde's Ende een klein vissershaventje aan het einde van de wereld, zoals velen vroeger dachten. Want hierna komt het Skagerak en hoe je ook tuurt je ziet geen land meer. Het oude vuur met de korf hebben ze gedeeltelijk weer in ere hersteld (het brandt nu niet meer). Dat de tijd hier heeft stil gestaan blijkt uit het feit dat wij dezelfde dingen als Dahl aantroffen; hij schrijft "Op die eilanden lagen houten skeletten van boten die schipbreuk hadden geleden, grote (dat zijn nu kleine) witte beenderen, struiken van wilde frambozen, mosselen vastgekleefd op de rotsen en op sommige eilanden waren geiten met lange rafelige baarden." 's Avonds laat hippen we van rots naar rots en genieten, zittend op een warme gladde steen, van de prachtige gekleurde hemel en de reflectie daarvan in de zee.

Recept van oma Dahl Verse vis (nog geen vierentwintig uur daarvoor gevangen, niet bevroren geweest of gekoeld op ijs) bijvoorbeeld een grote bot, gepocheerd en met kop en vel opgediend, hollandaise saus en nieuwe aardappels, gekookt in de schil, veel zelfgemaakt ijs met krokan (knapperig gebrande suiker) gelardeerd met zelfgemaakte likeur met een moerbeien smaak. Dit maal was ieder jaar het zelfde en ieder jaar weer een feest! Ankie Salters 39


WETENSWAARDIGHEDEN RONDOM HET LAUWERSMEER In het landschap van Lauwersoog is momenteel het een en ander veranderd. Het ene definitief het andere tijdelijk: Rijkswaterstaat heeft het Lauwersmeergebied overgedragen aan een nieuwe beheerder. Als afscheidscadeautje hebben ze een kunstwerk aangeboden. Dan is er in de buitenhaven in de tweede helft van januari een boortoren met daaromheen een geluidswal verrezen. Misschien is dit gevaarte zelfs al weer opgeruimd als U dit Jaarboek onder ogen krijgt. Maar in elk geval is de toren in juni verdwenen, De geasfalteerde plek met afsluiters blijft nog vijfentwintig jaar. Binnenkort zal er ook opnieuw geboord worden op de locatie in Vierhuizen. Misschien heeft U in de pers iets gelezen over proefboringen in het Waddengebied. Op korte termijn staan het Noordwestgat (Pinkegat wordt het genoemd, maar als wij het uitzetten op de kaart is het benoorden het Noordwestgat) en het Huibertsgat in de planning. Men hoopt in het Noordwestgat al in mei te beginnen. Er lopen nog procedures hierover. Bovendien zijn er intussen lokaties binnen de eilanden, dus in het Waddengebied bekend. Wij houden de vinger aan de pols, voorzover het om beperkingen m.b.t. vaarmogelijkheden gaat. Milieuorganisaties zijn waakzaam op hun terrein! De geul door het Noordwestgat verdiept zich de laatste jaren weer. In de zeventiger jaren was deze geul ook betond. De laatste jaren kenden we het als de route met de gele boeien. AI dit jaar misschien zullen de rode en groene tonnen weer verschijnen. Maar de geul recht naar het noorden blijft ook betond. In het Beheer(s)plan Waddenzee staat letterlijk geschreven dat er in het Westgat een diepte zal worden nagestreefd van tenminste vijf meter min NAR. We hoeven dus niet bang te zijn dat het Westgat vervalt als uitvalsmogelijkheid voor diepere jachten. Vorige jaar is het zeehondenverstoringsonderzoek gepubliceerd. We schreven daar in ons vorige Jaarboek al over. In dat rapport worden een groot aantal zaken als "aanname" van de onderzoekers geponeerd. Maar we blijven bang dat een en ander als feiten een verder leven zal gaan leiden. Boortoren visserijhaven Lauwersoog.


Het NIOZ op Texel heeft eind vorig jaar aangegeven dat er weer meer dan 1500 zeehonden in het Nederlandse Wad zwerven. Dat zijn er al weer meer dan na de epidemie van 1987. Als deze groei zo verder gaat zou over tien jaar de verzadigingsgrens voor zeehonden in dit gebied bereikt kunnen worden. Intussen is het vogelverstoringsonderzoek in aantocht. De aanlanding van een gelijkstroomkabel, met stroom van en naar Noorwegen vormt een punt van aandacht voor het bestuur van Uw vereniging: Het zou kunnen dat die kabel door de Zoutkamperlaag gaat lopen. Dat is tenminste een van de vier opties en op dit moment zelfs de meest gunstige gezien vanuit kostenoogpunt. Wij zullen deze ontwikkelingen met argusogen volgen, omdat het zou kunnen betekenen dat, als de kabel daar gelegd gaat worden, we grote afwijkingen in kompassen en andere navigatieapparatuur kunnen verwachten. Defensie heeft plannen om het oefendorp in het militair oefenterrein vijf keer te vergroten. Wij zullen daar weinig van merken, maar vanuit milieuorganisaties is men hier fel tegen. Heeft U gemerkt dat de jachthaven deze winter tijdelijke buren had? Zeilschool "De Lauwer" heeft van november tot 1 april ruimte geboden voor huisvesting aan Asielzoekers. Mensen uit vele landen van onze aardbol, alleen en gezinnen hebben hier gewoond, in afwachting van hun definitieve lot: een plek in Nederland, danwel uitzetting. Iedereen heeft genoten van de aangeboden bezigheden zoals Nederlandse les. Met iedereen bedoelen we ook een aantal Lauwersoogse inwoners die zich deze winter voor de ontheemden hebben ingezet. De voor velen vertrouwde reddingboot "Gebroeders Luden" gaat verdwijnen, opvolger wordt een boot zoals nu de Anna Jacoba Visser, de snelle boot die momenteel op Schiermonnikoog is gestationeerd. Het zou zelfs diezelfde boot kunnen worden. In elk geval is voor Schiermonnikoog een nieuwe boot van het type Johannes Frederik, van Ameland, in aanbouw. Het vertrek van de "Luden" is gelijk het vertrek van de schipper daarvan: Dhr. Snieder stopt met zijn werk voor de Reddingmaatschappij. Wij willen hem hierbij danken voor alle bewezen diensten! 41


Foto: Els Knol

Na de vakanties vorige jaar werd het vooral op zondagmiddagen echt file, nummertjes trekken om door de Robbegatsluis in Lauwersoog te schutten. Soms zelfs drie, vier uur wachten, Niet bepaald bevorderlijk voor de gemoedsrust. En als er dan ook nog iemand voorkruipt kunnen de gemoederen wel eens (te) hoog oplopen. Terwijl we juist die rust zoeken op het Wad Later schutten betekende meestal wel sneller erdoor komen, maar als je kleine kinderen hebt, of om een andere reden eerder weg moet heb je weinig keus. Na het seizoen hebben we vanuit het bestuur van de vereniging een gesprek met de beheerders van de sluis gehad. In dit gesprek hebben we gekeken hoe we het komend seizoen een vlottere doorstroom kunnen bewerkstelligen. Ook van sluiszijde is men daar erg voor, want het is voor degene die daar moet werken ook geen sinecure. Met soms de extra complicatie dat er invallers moeten werken. Een nieuwe grotere sluis is er niet zomaar. Bovendien, vinden we dat ook echt een projekt dat prioriteit zou moeten hebben, boven een aantal andere knelpunten met vaarverbindingen? Het is een feit dat die brug ongelukkig over de sluis ligt. Maar dat veranderen is vreselijk ingrijpend en duur. We zullen moeten roeien met de riemen die we hebben. Daarom zijn de volgende afspraken gemaakt: Iedereen, dus ook het kleinste jacht, dat tenminste zelf marifoon heeft, meldt zich zodra hij voor de sluis is aangekomen. (Degene die geen marifoon heeft kan bijvoorbeeld een buurman vragen om hem aan te melden.) Alleen meldingen bij aankomst bij de sluis zijn maatgevend. Dus meldingen op grote afstand worden in de planning van de sluis niet meegenomen. Dit betekent dat het duidelijker wordt wie wanneer aan de beurt is. En dan kunnen schepen bijvoorbeeld zo lang in de visserijhaven een uitwijkplek zoeken, want als ze blijven luisteren weten zij, maar ook de anderen, dat ze op hun beurt geschut worden en er niet zomaar voordringen Ieder wordt in volgorde van aankomst geschut. De sluiswachter bepaalt de volgorde van binnenvaren in die desbetreffende schutting. Natuurlijk betekent het dat een klein schip of een motorboot die onder de brug kan, soms een schutting eerder meekan. Maar wij kunnen van onze kant ervoor zorgen dat we zo snel mogelijk die sluis 42


invaren, zover mogelijk door naar voren en sluit zo goed mogelijk aan. Blijf luisteren naar die marifoon. Voorschutting voor wie dan ook komt eigenlijk nooit voor. En het B.P.R. kent geen bijzondere groepen, zoals beroepsvaart bij sluizen. Dus ieder wordt op volgorde van aankomst geschut. Dus ieder wacht (rustig) op z'n beurt. Ook dit jaar kunnen we weer in april en in oktober door diezelfde sluis op de zondagen. We moeten wel weer twee keer 24 uur vantevoren aanmelden (tel. 0519 349043 of marifoonkanaal 22) en het is dan ook wel redelijk dat de sluiswachter probeert meerdere schepen tegelijk te schutten. Vorig jaar waren er een aantal jachten die gewoon naar de sluis toevoeren en dan zo mee konden. Dit jaar zou dat wel eens lastiger kunnen worden. Bovendien, het is een kleine moeite en wie weet niet als ie weggaat wanneer ie terugmoet. Gewoon even melden dus. Afgelopen najaar lazen we in de krant over plannen om in het Lauwersmeer weer eb en vloed te laten terugkeren. RWS Noord Nederland onderzoekt de mogelijkheden daartoe. Waterschappen in zowel Groningen als Friesland zijn verbaasd, omdat het Lauwersmeer juist gebruiken als boeren voor water uit hun achterland. En sinds de aanleg is e.e.a. nog belangrijker geworden door bodemdaling als gevolg van gaswinning. J.du Bois

Zeilen voor scherpe jachten, platbodems en open boten. Budget zeilen, geĂŻmporteerd. Reparaties. Huiken en hoezen.

Bezoek zeilmakerij op afspraak:

Oostendeweg 55, Groningen. Tel. 050-3131662 of 050-3131729. Correspondentieadres: Postbus 1042, 9701 BA Groningen. 43


AANVARING Deze kranteknipsels vond Mw.Anja Schuiten-Broekhuizen terug in de papieren van haar ouders. De vrouw in het verhaal is de moeder van Anja's vader. Het kind was de halfzus van vader Broekhuizen. GEMEENTERAAD De zitting van donderdag 10 december 1891, ten 2' ure Hartroerend drama.- Een schipper verdronken.- Dezen morgend, ten 8 ure, had op de rivier, op de hoogte van het fort de Peerl, een hartroerend drama plaats. De stoomboot Benares, kapitein Schoenfeld, vaarde van Hamburg naar Antwerpen; terwijl zich op dezelfde hoogte de hollandsche tjalk Maria Jantina bevond. Dit vaartuig was op weg van Amsterdam naar Hemixem met eene lading kopererts. De tjalk kwam voor den steven der duitsche stoomboot terecht, werd stuk geslagen en begon onmiddelijk te zinken. De schipper Meedendorp, die het gevaar zag, greep zijn vierjarig kind en sprong over boord om zich alzoo zwemmende te redden, de vrouw bleef op een stuk hout drijven en de knecht kon met den aan boord zijnden douanier in het bootje springen, dat achter aan het schip hing. Deze twee laatsten roeiden nu naar den vader, die nog altijd zwom, terwijl hij door den stroom werd meegesleept en uitgeput niets meer kon zeggen dan: Pak het kind aan! Daarna verdween hij in de diepte om niet meer boven te komen. Het kind was gered. lntusschen was de sleeper Energie, kapitein van Oosten, van het huis Geerlinck, naar de plaats van het ongeluk gestoomd. Men wierp de schippersvrouw eene lijn toe en kon haar zoo redden. De schippersknecht, de douanier en het kind werden insgelijk door kapitein van Oosten aan boord genomen en naar Antwerpen gebracht. De brave kapitein heeft de arme schipbreukelingen mee naar zijne wooning in de Zakstraat genomen en hen van voedsel en drooge kleeren voorzien. De Maria Jantina was de eigendom en geheel de fortuin van schipper Meedendorp en zijne vrouw, beiden nog jonge menschen. De weduwe en het kind zijn dus niet alleen hunnen broodwinner, maar ook hunne broodwinning kwijt. De vrouw jammert luid over het verlies van haren man. Men zal zich herinneren het ongeval, dat plaats vond op de 9 december I.I. op den Scheldestroom waar de Nederlandsche tjalk "Maria Jantina" werd aangevaren door het duitsche stoomschip "Benares", waardoor de tjalk onmiddellijk zonk, met het gevolg, dat schipper Meedendorp, gezagvoerder van dien bodem, in de golven omkwam. Terwijl de ongelukkige vrouw en haar kindje in het water tegen een gewissen dood worstelden snelde, op dat oogenblik kapitein van Oosten, gezagvoerder van de sleepboot "Energie" van de maatschappij der stoomsleepbooten "Gerling", met zijn vaartuig toe, wierp lijnen uit en slaagde er in, de vrouw en haar kindje te redden en in zijn vaartuig op te nemen, waar hij hen op voorbeeldige wijze verzorgde. Zoodra den consul-generaal der Nederlanden te Antwerpen deze edelmoedige daad van kapitein van Oosten bekend werd, achtte hij het zich ten plicht aan de Nederlandsche regeering daarvan kennis te geven onder toezending van een rapport over het gebeurde, met het gevolg, dat op voordracht van den minister van buitenlandsche zaken het aan H.M. de koningin-regentes heeft behaagd aan Henri van Oosten, ter belooning van zijn menschlievend gedrag, een prachtigen marinekijker, bevattende een zeer loffelijk opschrift op groote zilveren plaat, ten geschenke aan te bieden, vergezeld van een officieel uittreksel van het Koninklijk Besluit, aan van Oosten een en ander toekennende. Dinsdag heeft de consul-generaal, in tegenwoordigheid van dengouverneur der provincie, onder eene passende toespraak, aan Kapitein van Oosten de hem toegekende onderscheiding overhandigd, terwijl de gouveneur kapitein van Oosten van harte gelukwenschte en zijne reeds vroeger ... (onleesbaar) ... door het redden van verschillende drenkelingen deed uitkomen, waardoor de Belgische en Russische regeeringen hem hadden beloond. 44


Rechtelijke kroniek BURGERL. RECHTBANK VAN ANTWERPEN Aanvaring van de schuit "Marie Jantina" door eene stoomboot De schipper verdronken Den 9e december 1891 had deze aanvaring plaats. Het schip van Medendorp, eene tjalk van 125 ton, vaarde laveerende, de rivier op, zoodat het om zo te zeggen, dwars voor stroom lag. De stoomboot Benares, kap. Schoenfeld van Hamburg naar Calcutta, vaarde in dezelfde richting zoodat, toen de botsing plaats had de Benares, de tjalk in twee sneed, De schipper verdronk. Zijne vrouw werd met moeite gered. Haar schoonbroeder, alhoewel zelf niet rijk, nam haar bij hem op. Natuurlijk spande de schipperin proces in tegen de reederij van de stoomboot, op de Handelsrechtbank en deeze verleende schaevergoeding. De reederij ging echter in beroep en het vonnis werd verbroken, daar er eene wet gekomen is, die zegt dat, als er in zulke zaken dooden zijn, de zaak moet geoordeeld worden door de burgelijke rechtbank. Dus na twee jaar komt deze zaak eindelijk voor de burgelijke rechtbank. De l e burgelijke kamer slaat de encheres toe bij wijze van schaevergoeding :39,417 fr. met de rechtelijke intresten sedert 10 december 1891, vervolgens 1500 fr. met de gerechtelijke intresten sedert den dag van den eisch. De wedereisch tegen de stoomboot, die door zijne verkeerde manoeuvers de botsing zou veroorzaakt hebben, wordt door dezelfde rechtbank afgeslagen. De schae wordt als volgt verdeeld : Voor het tegronde gaan van de tjalk, 8000 fr.; voor de lading 240 fr.; voor kleeren en meubelen 2000 fr.; voor den dood van den 34 jarigen schipper 28,927 fr.; voor de zedelijke schade, geleden door de eischers 1000 fr.; hetzelfde voor het kind 1000 fr. Voor schae persoonlijk door het slachtoffer geleden; Voor 't in 't water vallen van het slachtoffer en het nadeel aan hare gezondheid 500 fr.; voor 't in 't water vallen van het kind der eischers 250 fr.; voor buitengewone kosten door de eischeres gedaan om hare rechten te doen gelden 1500 fr.

schilders bedrijf glas - service

poelman

) 1 b.v

KANTOOR EN WERKPLAATS: ANTILLENSTRAAT 11 - 13 9714 JT GRONINGEN TELEFOON: (050) 571 01 50

45


AANMELDINGSFORMULIER WEDSTRIJDCOMMISSIE 1996 Ondergetekende: Naam: Adres:

tel.:

Postcode:

Woonplaats:

Geeft zich op voor de volgende activiteit(en):

0. = Oostmahorn L. = Lauwersoog ❑ ❑

Borkum-Helgoland Borkum (Riffgat)

start 16 mei start 16 mei

13.00 uur 13.00 uur

L.

Garnalenrace (wad)

start 17 mei

8.30 uur

0.

Lauwersmeer-regatta

start 1 juni

10.30 uur

L.

Voorjaarsrace

start 15 juni

13.00 uur

0.

6-uurs om de plaat

start 22 juni

10.30 uur

0.

Nachtrace

start 30 aug.

21.00 uur

0.

Solorace

start 14 sept.

10.30 uur

L.

111 Najaarsrace

start 21 sept.

9.00 uur

L.

Wedstrijden te Lauwersoog (L): Formulier opsturen naar: J.G. Wagena, Poldermolen 1, 9791 LS Ten Boer.

Ik betaal (minimaal 2 weken) vooruit per wedstrijd f 15. op rek.nr. 43.66.81.056 t.n.v. H.N. Boonstra-v. Warners te Leens.

Wedstrijden te Oostmahorn (0): Formulier opsturen naar: J.C.V.O., Kerkbuurt 13, 9123 JT Metslawier. ❑

Ik betaal (minimaal 2 weken) vooruit per wedstrijd f 15. op rek.nr. 34.61.13.296 t.n.v. J.C.V.O. te Oostmahorn.

Ik betaal f 20 tijdens de briefing.

Handtekening deelnemer:

Formulieren ook bij mededelingenbord in clubschip! 46


INHOUDSOPGAVE JAARBOEK 1995 1 2 3 4 7 9 10 10 11 12 13 13 15 17 18 19 23 24 33 34 40 44 46 48 50 52 57 60 63 66 71 75 76 78 79 80 83 84 86 87 91 92

Van de redaktie Samenstelling bestuur W.S.V. "Lauwerszee" Van de voorzitter Jaarverslag 1996 Van de penningmeester Stichting Jachthavens Zoutkamp en Lauwersoog Colin Archer Memorial Race Foto- en videocommissie Van het Roode Hooft; Clubschipcommissie Weerberichten Openingstijden bruggen en sluizen Marifoon kanalen Belangrijke telefoonnummers Verslag jeugdcommissie 1995 Waterborg Zeilregatta Verslag van de wedstrijdcommissie Wedstrijdprogramma Ledenlijst Koninginnedag op Lauwersoog Aan boord van de Blue langs Aero, Samso, Tjome Wetenswaardigheden rondom het Lauwersmeer Aanvaring Aanmeldingsformulier wedstrijden Aangroeiwerende verf Gehoord rond de Waddenzee De Halligen Reddingvlotten: veiligheid of fictie? Bardienst nummer 20 in 't Roode Hooft Over vlaggen en vlagvoering Op het vaarspoor van Odysseus Perikelen met de Witte Beer De sluizen van Schaphalsterzijl Oma Plons EnquĂŞte Clubschip Digitaal varen Rottum Groot onderzoek naar zeeziekte Allerlei Getijverschillen Getijtafels Boot-bus-dienstregeling Schiermonnikoog


WAGENBORG PASSAGIERSDIENSTEN B.V. BOOT-BUS-DIENSTREGELING SCHIERMONNIKOOG MAANDAG T/M VRUDAG VAN bus van Groningen (GADO)

al"

bus van Leeuwarden k l'RAM1 bus van Dokkum I FRA5.11

boot van Lauwersoog

LAUWERSOOG

08.20

10.20

12.20

18.20

16.20

4.08_2_2 ® 10.22 aal 12.22 ®, 16.22 "4' 8.22 '5. 06.04 5309.04 C) 11.04 5'13.04 ,0 17.04

52. 19.04

© 11.30

a 19.30

06.30

09.30

13.30

1730

MAANDAG T/M VRIJDAG VAN SCHIERMONNIKOOG boot van Schiermonnikoog

07.30

1030

2`12.30

14.30

18.30

a 20.30

bus in Dokkum IFFL-1.\11

08.48

11.48

13.48

15.48

19.48

a3. 2148

bus in 1 enAIM arden IFRAXI I

09.28

12.28

14.28

16.28

2)1.28

1 22.28

bus in anoningen 'GADO)

09. 23

12.21)

"5; 14. 20

16. 2;

20.23

3

0 aanyl rende tnn. om

113 •enrrk

karnt, 01an 01/117 urn 311118

22. 23

0 „Meen op • mik,. niet np lee,tdagen 0 aflak 013.

renrek 12 0. amor-01•013

..mek

ZATERDAG VAN LAUWERSODG bus van Groningen íGADO ■

08.20

10.20

3. 1.2.20

hun van I =warden (FR.4.5.11

408.11

5.10.22

5 12.22

5 :6.22

1311i

1 1 -.01

hus van

Dokkum i FR.\ 5.11

boot van Lauwersoog

1 06.04

a 09.04

0630

09.30

11.04

3

0'.11.30

16.20 ;

3 13.30

1730

0 12.30 3 1430

18.30

ZATERDAG VAN SCHIERMONNIKOOG boot van Schiermonnikoog

07.30

10.30

bus an Dokkum (FRIM1

08.48

11.48

13.48

3 1 -5.48

19.48

bus in Leeuwarden IFRAIs.1)

09.28

12.28

14.28

16.25

20.28

bus in Groningen (GADO)

09.23

12.20

0 1an, 01 t.

1enrel. 51 0

uni 31/01,

2 14.23 3 16.23

•an01/01 t/m 31/11,

20.23

, arran 01,06

sernek FRAAI 12 54 0 S1.1013.

sent, OM 00 0 .4nn 111 I.

110n1t,

ZON-EN FEESTDAGEN VAN LAUWERS000 bus van Groningen (GADO)

08.20

10.20

a 14.20

bus van Leeuwarden (FAAM) "D 08.11 1:4; 10.25 :42 14.25 bus van Dokkum (MAM)

boot van Lauwersoog

09.04

0930

16.20

18.20

à 16.25 42. 18.25

2; 10.54 a 15.04 'á. 1 -.04 at 18.54

© 11.30

a 1530

1730

,2; 19.30

ZON.. EN FEESTDAGEN VAN SCHIERMONNIKOOG boot van Schiermonnikoog

10.30

-70., 12.30 a 1630

18.30

0 20.30

bus in Dokkum (FRANI)

1 1.48

13.48 O I'.48

19.48

/0" 21.48

bus in Leeuwarden (FRA5.1)

12.25

14.25

18.25

20.25

J) 22.25

bus in Groningen (GADO)

12.20

Z 14.23

a 18.20

20.23

Z 22.20

0 van 01,01 vin 30/119

aanal 01/1./4. venrekIAS 000 van 01/07 Um 31108

0 aan. 11301~ ,t,nrek 12 0 i.l., ni n.

Extra afvaarren met aansluitend hammen van Lauwersoog van Schiermonnikoog op

0 ran 01/03 Urn 31/1-

12.30

20/05/93. 31/05/93. 12/05,94

13.30

1 4.30

19/02/93. 18/12/03 20/02/44

15.30 1 9.30

16.30 20.30

28/02/94 19/08/93. 24/05/93 31/05/93. '3/05194 .

Informatie UseT toto ingelaste afvaarten: ve Teletekst pag. -23.

anat in ion

TRAM 11.4

.tinrek. 54

OVERMAOR VA804~NOUCIER. OVERNAME TOINSTLANI malaOPICIEWIJIM50.

N.B. Juiste gegevens bustijden kunnen op feestdagen afwijken. Gegevens nog niet volledig bekend bij bij ter perse gaan van Jaarboek.

91


LAUWERSOOG oktober 1996 datum

1 di 2 wo 3 do 4 vr

LK 14.04

5 za 6 zo 7 ma 8 di 9 wo 10 do 11 vr 12 za

NM 16.15

13 zo 14 ma 15 di 16 wo 17 do 18 vr 19 za

EK 20.09

20 zo 21 ma 22 di 23 wo 24 do 25 vr 26 za 27 zo 28 ma 29 di 30 wo 31 do

VM 16.11

november 1996

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm c.q. zomertijd

h min NAP MET - cm

datum

1.35 14.06 2.04 14.46 2.45 15.15 3.14 15.55 4.15 16.50

25 31 20 16 13 00 04 86 96 76

7.36 /9.55 8.16 20.30 8.50 21.05 9.30 21.45 10.16 22.25

40 28 35 20 24 07 08 93 91 79

5.05 18.00 6.35 19.14 7.34 20.24 8.55 21.30 9.45 22.25

91 72 93 78 01 90 13 03 22 11

11.15 23.36 12.40

77 68 73

6 wo

1.14 14.15 2.36 /5.06 3.26 15.56

70 89 89 07 04 18

8 vr

10.31 22.55 11.06 23.30 11.24

27 16 29 20 31

0.00 11.54 0.30 12.35

23 33 25 33

4.16 /6.29 4.51 17.16 5.22 17.46 6.00 18.15 6.35 18.49

12 24 17 26 21 28 25 30 28 29

0.55 13.15 1.24 14.06 2.16 14.45 3.05 15.55 4.00 16.56

26 29 25 21 23 11 18 99 13 9!

7.05 19.26 7.46 19.55 8.26 20.35 9.05 21.26 10.06 22.35

28 24 26 18 21 10 14 00 04 88

5.15 18.16 6.36 19.25 7.45 20.40 8.50 21.46 9.56 22.36

10 88 13 93 22 02 31 09 36 14

11.36

97

21 do

0.01 12.44 1.20 14.06 2.24 15.05 3.24 16.06

84 03 94 17 08 27 18 29

22 vr

10.35 23.16 10.26 22.34 11.05 23.15 11.35 23.44 12.31

38 18 37 23 36 29 31 31 23 29 10

4.36 17.06 4.26 16.34 5.07 17.15 5.36 17.45 6.10 18.19 6.51 18.55

22 26 24 27 26 21 30 72 32 22 28 16

0.35 13.05

1 vr 2 za 3 zo

5 di

7 do

9 za 10 zo 11 ma NM 5.16 12 di

90

laagwater

h min NAP MET + cm c.q. zomertijd

h min NAP MET - cm

1.15 13.45 1.44 14.15 2.25 15.05 3.24 16.15 4.45 17.36

122 96 112 83 103 74 96 71 93 74

7.25 19.36 8.06 20.10 8.40 20.43 9.36 21.46 10.25 22.55

118 106 104 95 91 83 79 73 73 68

5.55 18.46 6.54 19.34 7.55 20.36 8.55 21.20 9.30 22.06

97 84 05 97 15 09 22 17 27 22

12.06

79

0.15 13.17 1.36 14.06 2.25 14.50 3.05 15.30

75 96 92 12 06 23 15 28

10.15 22.36 10.45 23.05 11.14 23.35 12.06

3.50 16.16 4.36 16.45 5.09 17.25 5.49 18.06 6.35 18.46

21 29 25 29 28 27 29 23 27 18

15 vr

0.05 12.56

29 26 30 29 28 32 24 33 17

16 za

1.06 13.46 1.55 14.46 2.45 15.45 4.00 16.44 5.10 17.55

32 08 29 99 24 92 21 89 20 91

7.15 19.36 8.05 20.14 9.05 21.15 10.21 22.46 11.36 23.56

23 11 17 03 10 95 07 93 09 99

6.26 19.05 7.36 20.15 8.30 21.05 9.26 21.45 10.06 22.10

21 97 24 04 26 10 25 15 23 22

12.40 1.06 13.40 2.06 14.41 3.06 15.24 4.01 16.26

09 23 17 24 21 20 22 16

10.46 22.34 11.05 .05 23.25 11.44 23.54 12.24

21 29 18 34 13 33 05 28 95

4.40 16.57 5.15 17.26 5.44 18.00 6.25 8.36 7.06 19.04

22 15 23 17 24 20 23 18 17 12

13 wo 14 do

17 zo 18 ma EK 2.09 19 di 20 wo

23 za 24 zo 25 ma VM 5.10 26 di 27 wo 28 do 29 vr 30 za

LLWS 1985.0 = NAP -170 cm ; LAT = NAP -180 cm Cursief gedrukte tijdstippen zijn in ZOMERTIJD.

LK 8.50

4 ma

hoogwater

0.45 13.05

17


LAUWERSOOG september 1996

augustus 1996 datum

3 za 4 zo

5 ma 6 di

laagwater

h min NAP MET + cm c.q. zomertijd

h min NAP MET - cm

0.25 12.24 1.17 13.20 2.00 14.11 2.46 14.57 3.26 15.41

1 do

2 vr

LK

7.25 7 wo 8 do 9 vr

4.11 16.26 4.55 17.05 5.34 18.15 6.56 19.14 7.44

10 za

20.35

11 zo 12 ma 13 di 14 wo NM

9.34 15 do

9.04 21.45 10.10 22.40 10.45 23.05 11.26 23.45 11.56 0.15 12.26 0.50 12.56 1.14 13.25 1.55 14.00 2.30 14.46

16 vr 17 za 18 zo 19 ma 20 di 21 wo 22 do EK

5.36 23 vr 24 za 25 zo

3.05 15.26 3.45 16.15 4.25 17.15 5.35 18.24 7.04 19.44

16 45 15 48 14 47

10 40 04 30 97

116 90 102 86 92 87 87 93 89

104 95

114 99

119 99 122

101 126

05 30 09 33 09 32 07 28 02

20 96

111

91 102

87 94 87 90 95

95

26 ma

8.35 21.10

110 105

27 di

9.36

126 112 138 117 145

22.04 10.30 19.52 23.10 11.27 29 do

28 wo VM

-

30 vr 31 za

datum

hoogwater

0.05 12.10 0.56

13.01

119 150 120 151

6.26 19.06

7.11 19.47 7.56

20.26 8.30 21.06 9.10 21.40 9.56 22.20 10.35 23.10

42

3 di

52 50 42

5 do

21.06

0.16 12.56 1.36 14.16

04 05 03 10

9 ma

2.46 15.25 3.46 16.15 4.35 17.06 5.15 17.40 5.45 18.15

13 21 22 28 26 29 26 29 26 30

6.20 18.51

30 34 34 36 36

8 zo

10 di

/3.46

78 89 91 05 07 19

02

2.16 14.44 3.16 15.51

17.51 5.55 18.21

15 zo

0.30 12.36

13 31 17 34

18.51

16 ma

1.05 13.06

17 di

1.14

13 vr

NM

1.07

14 za

18 wo 19 do

32 20 vr

99 07

25 wo

2.06 14.40 3.05 15.45

07 22 19 33 27 40 31 44 36 46 42 47

26 do

19.26

0.34

83 04 94 16

78 93

4.09 16.36

0.36 13.14

17.50 6.06 18.45 6.56

00 85 86

03 08

19.56

23 07 26 10 28

12 do

21 za

5.16

10.50 23.26 12.00

15.50

20 47 17 38 11 24

10.26 22.55 11.00 23.20 11.37 23.55 12.06

11 wo

27 23 22 I5 12 04 04

4.10

90 82 89

3.36

4.45 17.24 6.00 /8.34 7.04 20.04 8.25 21.25 9.35 22.04

7 za

8.55 21.20 9.41 22.05 10.36 23.04 11.55

16.50

96 93

47 45 48 39 44 29 33 15 17 00

4.05

35

28

7.25 8.06 20.36 8.40 21.05 9.20 21.46 10.06 22.25

16.35

11.36

30

NAP - cm

2.56

4 wo LK

34

h min MET

15.10

54

6 vr

7.20 19.46 7.50 20.09 8.26 20.39

h min NAP MET + cm c.q. zomertijd

13.46 2.16 14.25

2 ma

40 29 27 15 13

6.56 19.16

laagwater

1.36

1 zo

55 48 58 52 58

hoogwater

EK

13.23

4.04 17.06 5.31 18.15

22 zo

6.50

23 ma

19.34 8.10 21.05

24 di

27 vr

28 za 29 zo 30 ma

13.35 2.06 14.15 2.35 15.06 3.20 15.55

9./6

22.00

VM

4.51

10.10 22.50 1/.00 23.36 11.46 0.21 12.24 0.55 13.15

18

34 17 31 14

23 10 12 05 01 99 91 98 88 104 93 117

103 130 112 140

117 145 120

147 123 146

125 141

4.48 17.16 5.19

6.26

17 24 20 25 21 27 24 30 28 33

8.00 20.15 8.35 20.55 9.16 21.40

31 32 30 28 28 22 24 16 17 06

10.09 22.34 11.36

07 92 97

0.04 13.16 1.45 14.26 2.49 15.30

85 01 95 17 11 30

3.49 16.24 4.56 17.31 5.46 18.16 6.26 18.50 7.00 19.20

21 34 26 35 30 33 34 33 39 32

6.55

19.15 7.36 /9.46

LLWS 1985.0 = NAP -170 cm LAT = NAP -180 cm

Cursief gedrukte tijdstippen zijn in ZOMERTIJD.

89


LAUWERSOOG juni 1996 datum

1 za

VM 22.47

2 zo 3 ma 4 di 5 wo 6 do 7 vr 8 za

LK 13.05

9 zo 10 ma II di 12 wo 13 do 14 vr 15 za 16 zo

NM 3.36

17 ma

juli 1996

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm c.q. zomertijd

h min NAP MET - cm

1051 23.06 11.25 23.56 12.10

19 wo 20 do 21 vr 22 za 23 zo 24 ma EK 7.23 25 di 26 wo 27 do 28 vr 29 za 30 zo

laagwater

h min NAP MET + cm c.q. zomertijd

h min MET

NAP - cm

11.05 23.46 11.45

125 114 131

0.24 12.46 1.26 13.36 2.16 14.27

112 136 110 139 106 139

4.40 17.16 5.36 18.16 6.26 19.10 7.26 19.55 8.06 20.46

51 52 49 55 49 60 50 63 52 63

3.05 15.04 3.50 16.00 4.40 /6.56 5.36 17.56 6.36 18.44

102 136 97 130 91 120 86 110 84 101

8.51 21.26 9.36 22.10 10.26 22.54 11.16 23.56 12.20

53 59 49 52 43 42 34 33 27

15 ma NM 18.15

7.24 20.05 8.34 21.05 9.45 22.15 10.31 22.45 11.06 23.25

86 97 93 96 102 97 109 95 114 95

1.06 13.36 2.16 14.46 3.09 15.46 4.11 16.40 4.56 17.26

28 25 29 30 33 35 35 37 33 35

16 di

11.24

119

17 wo

0.06 12.05 0.35 12.45 1.04 13.26 1.56 13.45

96 125 99 128 100 128 99 125

5.35 18.06 6.06 18.36 6.46 19.05 7.16 19.40 7.39 20.10

32 34 33 36 37 39 40 40 40 38

2.14 14.30 3.06 15.05 23 di EK 3.45 19.49 15.56 4.26 24 wo 16.35 5.04 25 do 17.25

94 120 88 113 82 106 78 100 77 95

8.16 20.35 8.42 21.10 9.20 21.50 10.10 22.39 11.10 23.44

36 34 32 31 28 28 23 23 16 17

6.20 18.44 7.34 20.15 8.55 21.15 9.44 22.25 10.45 23.36 11.40

80 94 90 00 06 07 20 13 32 15 40 -

12.26

12

1.16 13.45 2.26 14.55 3.26 16.06 4.19 17.06 5.25 18.05

IR 19 26 3! 34 40 38 45 39 50

0.46 12.56 1.36 13.45

12 15 18 14 23 11 26 06 28

4.15 16.39 5.06 17.36 5.50 18.20 6.36 19.04 7.14 20.00

62 55 61 58 59 61 56 62 53 63

2.2 7 14.36 3.04 15.26 4.16 16.15 5.06 17.16 6.06 18.26

00 28 94 26 88 22 84 17 81 11

8.16 20.45 9.06 21.46 9.51 22.36 10.46 13.29 11.50

50 61 46 57 42 52 37 48 34

7.05 19.35 8.15 20.35 9.26 21.45 10.16 22.15 10.34 23.05

82 107 86 105 92 103 98 100 104 98

0.38 13.00 1.40 14.05 2.46 15.10 3.40 16.16 4.36 17.06

46 35 47 39 48 44 48 45 44 44

11.16 23.24 11.40

111 97 119

0.04 12.26 0.44 13.00 1.36 13.46

97 124 96 125 93 121

5.09 17.40 5.45 18.15 6.26 18.50 6.56 19.26 7.25 20.00

41 43 40 43 42 45 45 45 45 43

2.15 14.26 2.56 14.55 3.30 15.40 4.15 16.20 5.00 17.15

88 115 81 108 75 102 70 97 68 94

8.00 20.36 8.36 21.00 9.11 21.40 9.56 22.26 10.46 23.31

41 37 35 33 30 30 24 27 18 26

21 zo

5.55 18.04 7.14 19.35 8.35 20.45 9.25 21.35 10.15 22.46

69 93 77 97 90 104 104 110 116 114

11.49

16

26 vr

0.35 13.11 1.50 14.20 2.56 15.26 3.51 16.20

28 20 37 31 46 42 51 49

27 za

-

18 di

hoogwater

datum

1 ma VM 5.58 2 di

-

3 wo 4 do 5 vr 6 za 7 zo 8 ma 9 di 10 wo I 1 do 12 vr 13 za 14 zo

-

18 do 19 vr 20 za

22 ma

28 zo 29 ma 30 di 31 wo

LLWS 1985.0 = NAP -170 cm ; LAT = NAP -180 cm Cursief gedrukte tijdstippen zijn in ZOMERTIJD.

88

LK 20.55

VM 12.35


LAUWERSOOG

mei 1996

april 1996 datum

1 ma 2 di 3

wo

4 do VM 2.07 5 vr 6 za 7 zo 8 ma 9 di 10 wo 11 do LK 1.36 12 vr 13 za 14 zo 15 ma

datum

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm c.q. zomertijd

h min NAP MET -cm

9.45 22.01 (0.36 7 2.41 1 -1.16 23.15 11.45 23.45 12.27

85 03 94 09 00 13 04 17 07 -

16.20 4.48 17.00 5.26 /7.35 6.00 18.16

33 28 45 38 53 45 57 51 61 57

0.26 12.45 1.07 13.20 1.46 14.05 2.26 14.40 3.15 15.30

19 10 18 II 13 09 04 06 92 00

6.36 18.55 7.10 19.25 7.46 20.06 8.20 20.46 9.05 21.35

62 60 60 60 54 57 47 52 37 43

4.15 16.35 5.25 17.45 6.40 18.55 8.06 20.26 9.15 21.26

80 94 72 92 71 96 76 104 85 112

9.55 22.46 11.15 ((.16 12.47 1.30 14.06 2.40 /5.06

24 32 13 29 13 39 26 52 39

10.10 22.21 10.56 23.00 11.36 23.35 12.00

3.34 16.06 4.41 17.01 5.26 17.47 6.05 18.26 6.24 18.56

58 47 59 51 55 53 53 57 54 62

3.26 15.35 4.06

20 za

0.25 12.35

92 116 96 117 100 117 107 116 113

21 zo

1.00 13.15 1.47 13.45 2.04 14.14 2.44 15.00 3.24 15.45

112 115 102 111 89 102 75 93 64 84

7.06 19.26 7.41 19.59 8.09 20.39 8.46 21.10 9.15 21.51

56 63 54 58 46 46 35 33 24 21

4.20 16.34 5.24 17.44 6.45 19.04 8.06 20.26 9.06 21.05

56 77 53 75 58 80 69 90 83 100

10.00 22.34 10.54 23.50 12.14

13 II 02 07 98

1.20 13.55 2.31 14.56

116 109 135 127

16 di 17

wo

18 do NM 0.49 19 vr

22 ma 23 di 24 wo 25 do EK 22.40 26 cr 27 za 28 zo 29 ma 30 di

hoogwater

laagwater

h min NAP MET +cm c.q. zomertijd

h min NAP MET - cm

5 zo

0.05 12.35

95 08 02 13 08 15 12 16 15

6 ma

0.35 13.00 1.35 13.34 2.20 14.30 3.05 15.26 4.16 16.35

13 18 08 18 00 17 90 13 82 08

6.44 19.16 7.24 19.55 8.09 20.46 9.00 21.40 9.44 22.34

60 63 55 61 49 56 41 50 31 43

5.26 17.36 6.36 18.46 7.35 19.55 8.56 21.05 9.55 21.45

76 106 75 106 79 108 85 110 91 109

11.05 23.56 12.26

25 42 25

1.05 13.35 2.16 14.40 3.16 15.35

47 34 55 44 58 49

10.30 22.46 11.05 23.15 11.24 23.44 12.05

4.05 16.30 4.56 1 7.26 5.29 1 7.56 6.06 18.30 6.35 19.05

56 51 51 50 48 51 48 54 51 56

1 wo 2 do 3 vr

VM 13.48

4 za

7 di 8 wo 9 do 10 vr

LK 7.04

II za 12 zo 13 ma 14 di 15 wo 16 do

9.50 22.05 10.46 22.46 11.15 23.14 11.56

3.20 15.40 4.05 16.28 4.50 17.10 5.30 17.56 6.10 18.36

51 41 60 50 64 56 65 60 64 63

20 ma

0.36 12.46

96 07 01 06 09 05 17 03 21

21 di

1.15 13.26 1.56 /3.55 2.35 14.46 3.10 15.26 3.55 15.55

98 119 89 112 79 103 70 95 63 88

7.12 19.40 7.45 20.19 8.26 20.56 8.56 21.25 9.35 22.11

52 53 47 45 39 35 31 28 23 23

4.44 16.54 6.00 17.54 7.16 19.14 8.15 20.14 9.10 21.20 10.06 22.16

59 85 61 85 68 90 80 98 93 107 103 112

10.26 23.11 11.30

15 20 I0

0.15 12.46 1.30 14.00 2.36 15.00 3.26 15.56

22 12 34 25 48 39 58 49

17 vr

NM 13.46

18 za 19 zo

22 wo 23 do 24 vr 25 za 26 zo 27 ma 28 di 29 wo 30 do 31 vr

EK 16.13

LLWS 1985.0 = NAP -170 cm LAT = NAP -180 cm Cursief gedrukte tijdstippen zijn in ZOMERTIJD.

87


GETIJVERSCHILLEN Gemiddelde tijdsverschillen voor Hoog en Laag water ten opzichte van Lauwers-

oog. Men dient rekening te houden met de mogelijkheid van aanzienlijke tijdsverschillen, afwijkingen. L.W. H.W. Ameland (Nes) Baltrum Borkum Bremerhaven Brunsbuttel Cuxhaven DelfzijI Den Helder Den Oever Dover Eemshaven Emden Harlingen HoekvanHolland Holwerd Kornwerderzand Langeoog Noordpolderzijl Norderney Oude Schild (Texel) Schiermonnikoog Spiekeroog Terschelling Vlieland Wangeroog Wilhelmshaven GETIJTAFELS:

+ 0.07 + 1.08 + 1.03 + 2.58 + 3.48 + 2.43 + 1.48 - 2.36 - 1.39 + 1.38 + 1.08 + 2.28 - 0.27 + 4.17 + 0.15 - 0.44 + 1.13 + 0.53 + 0.58 - 1.53 + 0.11 + 1.23 - 0.49 - 1.23 + 1.23 + 2.28

+ + + + + + +

0.14 1.29 1.09 3.25 4.41 3.21 2.24 2.11 0.49

+ + + + + + +

1.38 2.14 1.04 4.21 1.00 0.08 1.49

+ 1.29 1.37 + 0.05 + 1.49 0.42 1.04 + 1.49 + 2.39

De getijtafels zijn overgenomen uit "Getijtafels voor Nederland 1996", uitgegeven op last van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat.


Al "redder aan de wal"? Donateur van de K.N.R.M.? Gauw doen! Spinozastraat 1, 1018 HD Amsterdam. Giro: 26363. Minimaal f 25,-. U steunt zo het reddingswerk en blijft op de hoogte van aktiviteiten door toezending van "De Reddingboot" Zwemvesten: Zoekt U een goede bestemming voor uw in onbruik geraakte zwemvesten voor kinderen van 7 tot en met 12 jaar? Schenk ze dan aan de Jeugdkommissie. De fotokommissie heeft in het Clubschip een fototoestel liggen. Niet om daar te laten liggen, maar om voor de vereniging bezienswaardige feiten vast te leggen. Dus maakt U een gedenkwaardig feit mee neem dan even kontakt op met de clubschipdienstdoenden. Klaverjassen: 3e vrijdagavond in de maand. U bent eenmalig van harte welkom, maar natuurlijk zijn "ze" heel blij met nieuwe vaste deelnemers. (En ze spelen niet met het mes op tafel!) Op zaterdag tussen 17.00 en 18.00 uur kosten alle drankjes en koffie en thee f 1,per stuk (buitenlands gedistelleerd en longdrinks uiteraard f 2,-) tijdens het "Happy Hour" op het Clubschip. De STAN (Sail Training Association Nederland wil jongeren in de leeftijd van 16 tot 25 jaar de gelegenheid bieden om deel te nemen aan zeezeilreizen. Schepen vanaf 30 voet (9.14 m) kunnen aan STAN-wedstrijden deelnemen mits de bemanning uit zeker 50% jongeren bestaat. Informatie Clubschip of Postbus 55, 2340 AB Oegstgeest, tel 071-153013. Iets voor Uw schip en of bemanning? Op het Clubschip is een koffer met boeken. Als U boeken uitgelezen heeft en ze wel kwijt wilt een uitstekende manier om de Clubkas te spekken: U doet Uw oude boeken in de koffer. Zoekt U (voor U tenminste) nieuwe boeken uit doe dan f 1,50 per stuk in de kas van het Clubschip. Schietoefeningen Defensie in het Lauwersmeer: 2 en 3 april, 15 t/m 19 april, 3 en 4 juli, 19 t/m 23 augustus, 28 augustus, 18 en 19 september, 9 en 10 oktober en 5 december.

85


ALLERLEI Jaarboek 1996 is op het Clubschip in voorraad, ook voor niet-leden en als tweede exemplaar thuis. Prijs f 12,50 Zomertijd 1996 begint op 31 maart om 02.00 uur en eindigt 29 september 03.00 uur. Dit jaar vindt de Snikkeweek plaats van 15 tot en met 18 mei. Informatie: Dhr. L. Drijfhamer, De Wedde 32, 9502 BE Stadskanaal, tel 0599 613993. Pavoiseren met Koninginnedag! Zie artikelen elders in dit Jaarboek. Hoe? Rood voor, wit in het midden, blauw op het achterschip. En als U het precies wilt doen in deze volgorde: E-Q-3-G-8-Z-4-W-6-P-1-l-antwoordwimpel-T-Y-B-X-le vervangingswimpel-H-3e vervangingswimpel-D-F-2e

K-7-V-5-L-C-S. De vaarkaart van de ANWB is aan de achterkant voorzien van informatie over bedekking van het mobiele telefoonnetwerk. Opa's en Oma's zijn ook welkom als lesgever bij het jeugdzeilen. Natuurlijk mogen ook vaders en moeders en anderen, komen lesgeven. U moet wel zelf weten wat zeilen is. Als er veel lesgevers zijn, kunnen de taken meer verdeeld worden, zodat niet ieder elk weekend "dienst" heeft. Zeilplank-opbergtip: voor f 45,- in de kelder van het Clubschip. Op het mededelingenbord in het Clubschip kunt U Uw advertentie kwijt (wel even terughalen als de koop gesloten is). En er zijn mededelingen over data van schietoefeningen en andere voor ons als watersporters van belang zijnde mededelingen. De wedstrijdkommissie heeft tijdens wedstrijden ook assistentie nodig. Ook Uw motorboot komt goed van pas. Dus zowel mens- als bootkracht. Geef ze de tip dat U beschikbaar bent. Wist U dat onze vereniging zelfs met drie leden in het bestuur van de N.N.W.B. is vertegenwoordigd? Te weten Mw. Du Bois en de heren Loos en Mulder. Het Fotoboek naar aanleiding van ons 25 jarig jubileum kunt U nog steeds kopen op het Clubschip en bij het secretariaat van de vereniging: U betaalt slechts f 25,Denkt U bij de aanschaf van nieuwe zaken aan onze adverteerders? Ga er eens kijken. Ze hebben U en ons veel goeds te bieden! Zeillessen: voor beginners en gevorderden op zaterdagochtenden voor maximaal drie groepen à 12 deelnemers in de leeftijd van 7 t/m 12 jaar. Inlichtingen op het Clubschip of bij Gertrud Boelens, tel. 050 3142554. Heeft U de schitterende H.Carolustrofee al gezien? Voor U een uitdaging om deze trofee te winnen? Een artikel, een tekening of andere bijdrage voor het Jaarboek en U dingt mee naar de trofee! Clubschipdienst doen? Eventueel zelfs een hele week in de zomer of één van de weekends of een gedeelte van een zomerweek. Schroom niet. U wordt ingewijd in alle kneepjes! Aanmelden bij Tet Loos, tel 0519 349248. 84


GROOT ONDERZOEK NAAR ZEEZIEKTE In kringen van zeilers zijn vele remedies tegen zeeziekte bekend. De een zweert bij een stevige borrel vooraf, de ander houdt het bij plakkers achter het oor. Een volgend slachtoffer van zeeziekte kruipt alleen maar in de kooi met een grote emmer in de armen geklemd. Nummer vier zit stevig verankerd in de kuip, aan lijzijde uiteraard en hangt zo nu en dan over de reling om de vissen en golven te bekijken (voeten binnenboord houden graag). Aan de universiteit van Reykjavik is men begonnen met een grootscheeps onderzoek naar het ontstaan van zeeziekte. Er is een speciale stoel ontwikkeld waarmee men probeert uit te zoeken hoe zeeziekte ontstaat. Het gaat hier om een opdracht van de IJslandse marine. Er is niet veel bekend over het ontstaan van zeeziekte. Duidelijk is wel dat de bewegingen die het schip op hoge golven maakt het evenwichtsmechanisme in het binnenoor in de war kunnen brengen. Verder weet iedereen, die ooit zeeziek is geweest hoe hondsberoerd je er van wordt. Om precies uit te zoeken hoe zeeziekte veroorzaakt wordt hebben artsen van de IJslandse marine een stoel ontwikkeld die net als een schip van links naar rechts kan rollen, naar voren en naar achteren kan stampen en naar links en naar rechts kan gieren. Al deze bewegingen kunnen zowel afzonderlijk als gelijktijdig worden gemaakt. Bij proefpersonen die zich aan het rollen, stampen en gieren onderwerpen zullen de fysieke reakties nauwkeurig worden gevolgd. Verder zou de rol-, stamp-, en gierstoel kunnen worden gebruikt voor het keuren van kandidaat zeevarenden op gevoeligheid voor zeeziekte. Wij adviseren het bestuur van de stichting C.A.M.R. dan ook om als service voor hun deelnemers een dergelijke stoel in Reykjavik te bestellen. J.du Bois

Speciale stoel voor medisch onderzoek van zeeziekte

83


Foyer viJ-, toer- en speedboten Dien, trailers, generatoren

BUIJENBOORDMOTOREN • • • • • •

mAl.11Nog.„+

Suzuki Honda Mariner Yamaha Reparaties Onderdelen

Helling - stalling van schepen tot 10 ton

BRANDS Groningen

82

VAART O.Z. 11, 9963 PM Warfhuizen ? (0595) 57 17 73 's Maandags gesloten en donderdag na 12.00 uur


"buiten", naar het noorden, laten meenemen. Dat kon heel goed omdat de vaargeul naar Rottum toen vrijwel zuid - noord liep. Hier is dus gebruik gemaakt van het transportvermogen van de getijstroom. Het zal wel wat moeilijk geweest zijn om onder Rottum dicht bij de wal te komen, want een drijvend schip heeft de neiging het midden van de stroom te zoeken. Door het anker te laten vallen kon men in elk geval tot stilstand komen. Van het eiland af kon dan per sloep hulp geboden worden. 28 febr. 1867 naar de wal gegaan en nu 's avonds terug gekomen.: G.K. van Dijk en Vrouw en nu ook terug gekomen drie arbeiders en K.G. van Dijk en van de N.P. Zijl (Noordpolderzijl) medegenomen het schip De Vijf Gebroeders (het schip van de voogd) met al de touwen en kettingen waaraan hij van 't winter vast gelegen heeft. 19 febr. 1869. Maandag avond met de schuit te Warffum gekomen en door de schuitvaarder bezorgd bij K.G. van Dijk te Warffum en -dewijl ik er juist was- door mij in ontvangst genomen: een pak Kaarten van Rottumeroog afgezonden door Wed. E.Spanier en zoon, Lithographen des Konings, Spuistraat No 37 te 's Gravenhage, naar mijne teekening vervaardigd en wel een getal van 300; de titel is: Kaart van Rottumeroog, opgemaakt in den jare 1861 door K.G.van Dijk. Deze kaarten den volgende dag op Rottum gekomen nu ter loops of oppervlakkig nagezien en schenen 262 voor goed door te kunnen gaan, terwijl 8, รณf verbetering, รณf te veel bemorst waren. Secuur nazien moet uitgesteld worden tot Spanier de 3e en 5e proefdruk met de aanmerkingen gezonden hebben, welke niet bij de kaarten was." Het is maar goed dat de "Lithographen des Konings" eens tegen de securiteit van onze Noordpunt oplopen.

81


RO1TUM Dagboeknotities van Guitje Klaassen van Dijk, Voogd van Rottum 1865-1908. Het gedeelte uit het boek "Van het volk is niets bekend geworden ....", onder redaktie van Derk Schortinghuis, over recreatie en pleziervaren uit de dagen van Guitje Klaassen van Dijk, hebben we voor u overgenomen.

Pleiziervolk Dat was een deel der natie dat op een bepaalde dag niet werkte maar uit was. Het woord "pleizier" suggereert misschien een tegenstelling tussen één dag glinsterend van vrijheid en een achtergrond van een héél jaar roetzwart van ellende. Zo was het niet helemaal, maar toch wel een klein beetje. Zo'n dagje uit moest goed zijn. Omdat het er maar één was moest er hard mee gewoekerd worden. Je moest er weer lang op teren. Iedereen maakte zich op om dat hoge doel te bereiken. Men moest het maar met elkaar maken door elkaar bezig te houden. De heren deden hun uiterste best en namen hun boordevolle moppentrommels mee om de dames aan het lachen te krijgen. En die deden dat bij voorbaat al. Als je een 'typ' was zat je hoog in de boom. Als de voogd van een ploeg `Pleiziervolk' enkelen met name noemde kan men er vrijwel zeker van zijn dat het om notoire lolbroeken ging, de mannen van die dag, tenzij de maatschappelijke standing tot een vermelding noopte. Maar ook de high-life baarde buitendijks gewoon gezellige jongens. Boottochten naar Rottum waren geliefd. Varen op zee verbroederde zelfs juist op een zeilboot die sterk afhankelijk was van weer en wind met alle lasten van dien. Maar die stimuleerden om nog meer je best te doen er wat van te maken. Dat pleizier moet men ook zien tegen de achtergrond van de huiskamers van toen, waar alleen nog maar de klok aan de wand tikte en geen radio of televisietoestel stond te schetteren. Men praatte nog en dat was de eerste voorwaarde om op een goede dag als `pleiziervolk' uit de bus te komen. Rottum was ook in trek bij de Badegaste van Borkum. Als men daar op het strand zat in de oertijd van het zeetoerisme konden enkelen de sluipende verfijningen van de zeecultuur allang en breed zat zijn en naar de andere kant verlangen, waar maar één huis stond. Het is veelzeggend dat er in 1870 een plaat getekend werd van het badleven op Borkum waar Rottum een onderdeel van is, van de plaat wel te verstaan, maar wellicht toch ook van het badleven. "19 en 20 juni 1857. Pleiziergasten te Rottum gehad, den 19e van de Familie (omstreeks 36 man) en den 20e Usquerders (32 personen)". De familiebijeenkomsten werden elk jaar op Rottum gehouden. Een oude traditie, die al in 1857 bestond. Dat deze zeer uitgebreid was en ook dat er bij de familieleden veel animo bestond voor dat uitstapje naar het eiland. De familie behoorde uiteraard tot het `Pleiziervolk'. Dit kon ook niet anders bij zo'n eiland van gemeenschappelijke afstamming. Dit slag volk roept hoera als de wind opsteekt. Er werd druk gevaren, soms drie tochten per week. Er waren ook internationale expedities bij, naar en van Borkum. Het waren drukke volop bezette dagen en veilig mag worden aangenomen dat de voogd niet van iedere tocht een aantekening heeft gemaakt in het grote journaal. "20 man, groot en klein". "49 man waaronder 12 vrouwspersonen", of "25 man en 8 vrouwspersonen" Het is maar net hoe de dames zo'n dag overkwamen, Het recruteringsgebied was Noord-Groningen. Het was toen nog niet zo dat in de nacht tevoren autobussen uit het overige vaderland kwamen aanstormen om aan de onbekende en onbeminde noordkust de wadloperij te gaan dienen. Volgens het weerbericht was het op de 14e november "Mooi weer bij zeer zachte wind"; vandaar dat men bij de overtocht van Noordpolderzijl naar Rottummeroog geen gebruik van de zeilen kon maken. Dit is wel een apart stukje varenskunst geweest. Men heeft zich met de eb naar 80


DIGITAAL VAREN Beste mensen, Ik heb een tweelingbroer. Hij heet Maurice en (de naam zegt het al) hij gedraagt zich steeds als een jonge hond. Hij is natuurlijk gek op computers waarvan hij zich telkens een nieuwe versie aanschaft en dagelijks is hij op Internet te vinden. Deze winter hebben wij tijdens onze halfjaarlijkse ontmoeting eens gezellig over het varen kunnen praten waarbij hij als digi-fiel uiteengezet heeft hoe wij, volgens hem althans, in de toekomst onze natte hobby gaan beleven. Dat gaat dan als volgt. Eerst verkoop je gewoon je boot want daar hoef je nooit meer naar toe. Het spaart onderhoud, liggeld en bovendien hoef je niet meer heen en weer te rijden van en naar de jachthaven wat een positieve invloed op het milieu heeft. Van het geld dat je overhoudt koop je dan gewoon een computer met een paar beeldschermen van pakweg 4 x 21/2 meter en die plak je aan de muren van je huiskamer. Ja, zonder boot gaat het veel gemakkelijker. Je logt namelijk gewoon in op je computer en kiest bij Internet op watersport. Afhankelijk van je belangstelling op die dag kun je kiezen voor zeilen, motorboot varen, surfen en wat er zoal meer aan watersport is. Ook kun je kiezen voor zoet of zout water, mooi en slecht weer, groot en klein schip, wel gasten geen gasten, kortom het kan niet op. Eenmaal ingelogd kun je bijvoorbeeld een weekendreisje Lauwersoog-Borkum-Lauwersoog gaan maken. Na vertrek uit de jachthaven springt bij de sluis het licht onmiddellijk op groen en daar het programma er voor zorgt dat alle andere schepen je voor laten gaan kun je zo naar binnen varen. Dit gaat uiteraard probleemloos daar er in de sluis er geen achterwaartse stroming meer bestaat. Na het schutten krijg je dan met een oost-zuidoosten windje 4 op het Wad te maken bij afgaand half tij. Gedurende het varen in het Westgat ruimt deze wind totdat deze bij de uiterton zuid is geworden en lekker ruim varend op de verkenner van het Huibertgat gestuurd kan worden. In het Huibertgat ruimt de wind nog iets verder zodat je ruim en luierend kunt blijven zeilen. Schrik alleen niet als je wat verderop ineens een Duitse vlag in je stuurboordszaling ziet staan want dat is zo geprogrammeerd. Aangekomen op Borkum is er in de Schutzhafen altijd een plaats voor je vrijgehouden en bovendien krijg je nooit buren met schreeuwende kinderen en blaffende honden. Maurice houdt van experimenteren. Zo had hij ook nog eens een programma "vrouw" gekocht. Nadat hij daarop was ingelogd ging hij hoopvol wachtend voor het beeldscherm liggen. Tot zijn verbazing kwamen er toen twee handen met naald en draad die een knoop gingen aanzetten. Zo modern is digi-techniek dus ook weer niet. Hij beweert echter dat na enig modificeren het programma nu doet wij hij wil. Last but not least heeft hij zelfs een programma'tje ontdekt dat je een biertje inschenkt met nog een prachtige schuimkraag ook. Makkelijk hè en het staat zo sjiek. Bovendien heb je geen geen afwas meer want je glas wordt na het ledigen eenvoudig weggedeleted. Beste mensen, ik heb geen tweelingbroer. Mijn boot verkoop ik ook niet en ik hoop jullie het komend seizoen weer in onze jachthaven te ontmoeten en daar, al of niet onder het genot van een ook al of niet schuimend biertje, gezellig met jullie te kunnen keuvelen. Jacques C.M. van Lochem


ENQUETE CLUBSCHIP 1995 De in het voorjaar 1995 gehouden enquete onder de leden / liggers in de haven van Lauwersoog heeft een redelijke response gehad: uitgezet waren ca. 200, terug ontvangen ca. 50 stuks. Hierbij waren een vijftal niet-leden. Uit de antwoorden bleek, dat men in het algemeen wel met de huidige gang van zaken tevreden was, ofschoon er op bijna alle vragen wel één of twee suggesties waren, waarmede de clubschipcommissie in de toekomst, indien mogelijk, rekening zal proberen te houden. Eén van de in het oog springende opmerkingen betrof het roken in het clubschip. Als reactie daarop zal getracht worden de ventilatie / afzuiging te verbeteren, danwel te herstellen. Hiervoor zullen vrijwilligers benaderd worden. Openingstijden de de tijd van het "PIEKUUR" hoeven naar aanleiding van de enquete niet te worden gewijzigd, al waren er met betrekking tot deze vragen wel één of twee suggesties. Ook de oproep om vrijwilligers voor het dienstdoen was niet zonder resultaat; zes mensen gaven zich op. Mocht U verdere vragen betreffende de enquete hebben, danwel achteraf nog suggesties, schroom dan niet deze bij het bestuur of de Clubschip-commissie kenbaar te maken. M.H.Loos

reparatiOs vang zeilen: bdottentén ritsen ramen hoezen katnpeertenten enz. itmakeri de Zeilen 63 - 9285 Mi\I Bt,itenpost Telefoon (0511) 54 11 75

78


zien, dat ik in het water lag? Kon hij het schip nog achteruit laten slaan? Verdorie, ik had vanmorgen mijn schone lichtgroene broek aangetrokken, gisteravond had ik die nog gestreken! Het water was niet koud, wel vuil. Waarom gooiden mensen hun lege melkpakken in het kanaal? Ik werd niet platgedrukt tegen de palen. Ik ging niet kopje onder, mijn horloge bleef droog en ik had de bovenkant van de palen ook al weer te pakken! Ik hoorde de hond blaffen en de boot kwam bij de wal, Henk stond wat onhandig te doen met touwen om het schip vast te leggen. Hij riep naar me, maar ik verstond hem niet. De beschoeiing was erg hoog, ik kon er bijna niet opkomen. Waarom was er niemand die me even helpen kon? Met veel gekreun en gesteun kreeg ik mijn knie zo hoog, dat ik de wal op kon klauteren en ik zag dat de hond een grote plas deed! Toen ik stond uit te lekken, drong het pas goed tot me door, wat er gebeurd was en ook, dat ik er heel goed van af was gekomen. Ik keek naar mijn natte broek en ontdekte dat mijn rechterbroekspijp aardig rood begon te worden. Mijn been begon ook pijn te doen. "Hoe had je dat nou weer?" De stem van Henk klonk wat humeurig, toen hij bij me stond. Hij was ook geschrokken. Ik deed mijn schoenen uit, liet het water eruit lopen en gooide ze achter op het schip. "HĂŠ," schrok Henk toen ik mijn broek begon uit te trekken. "Dat kun je hier niet doen! Straks zien de mensen je." "Als ze me gezien hadden, waren ze wel gekomen om me te helpen. Ik wil die natte troep niet aan boord." Een kwartier later hing de broek te drogen, had de hond een kluifje gehad en lag het horloge op het kastje in de punt van het schip. Mijn been tintelde erg. De hele voorkant was geschaafd en geen klein beetje ook! Het bloedde erg en ik had er veel pleisters voor moeten gebruiken. Die avond zagen we hoe een vrouw, die ook aan het eilandje wilde afmeren, van de wal af viel en kopje onder ging aan de achterkant van de boot, vlak bij de schroef. Toen ze weer op de wal stond -zij had wel hulp gehad- zat er kroos in haar haar. Dat had ook slechter af kunnen lopen, zo dicht bij een draaiende schroef! Toen onze kinderen later het verhaal hoorden, zei onze schoonzoon: "nou hebben wij een Oma Plons. Zo'n Oma heeft niet iedereen!" Na onze vakantie heb ik het horloge thuis opgeborgen. Hij was van onze zoon geweest en ik wou het ding houden. Ik heb een nieuwe gekocht, voor bijna vijfendertig gulden. Per week gaat ie zo'n tien minuten voor. Als ik hem weer bijzet, moet ik nog vaak denken aan die plons in het water, daar in het Van Starkenborghkanaal! T.Carolus-Reijer

77


OMA PLONS Vanmiddag liep ik even met mijn hond door de tuin. De zon scheen, maar er stond een koude wind uit het noordoosten. M'n tuin lag er keurig bij met al die bloeiende bloemen. Ons buurmeisje liep op de weg met een klein fietsje. "Oma Plons," riep ze heel blij naar me. "Oma Plons, ik kan fietsen! Vanmorgen pas geleerd en pappa hoeft me niet meer vast te houden. Kijk maar eens". Alleen opstappen lukte haar nog niet, daar moest pappa nog even bij helpen, maar toen ze eenmaal wat snelheid had ging ze weliswaar nogal zigzaggend de weg over. "Mooi meisje," zei ik. "Pas maar op voor de sloot." Toen we weer binnen waren, ben ik aan de tafel gaan zitten om nog eens even over dat "Oma Plons" na te denken. Ja, voor de kinderen uit het dorp ben ik Oma Plons. Mijn kleinkinderen hadden me maar een paar dagen zo genoemd. Misschien hadden ze in de gaten gekregen, dat ik die naam eigenlijk helemaal niet zo aardig vond. Mijn schoonzoon had die naam in een gekke bui bedacht. Hoe lang was het nou al geleden, dat het was gebeurd? Dat moest toch wel meer dan tien jaar zijn! We zouden met vakantie gaan. Deze keer eens niet naar Friesland. We wilden met de boot Drente doorvaren. Ik had er wat over gelezen; het zou daar zo rustig zijn en zouden zelf de sluisjes open moeten draaien. Onze eerste sluis was de Oostersluis in Groningen. Voor onze boot was er geen doorkomen aan! Er mocht alleen maar vrachtverkeer door. Na ruim een uur keken we elkaar eens aan, we gooiden de touwen los en gingen toch richting Friesland, door het Van Starkenborghkanaal. Misschien zouden we die avond kunnen overnachten aan een eilandje in het Bergumermeer. We waren daar wel eens eerder geweest en we wisten, dat we er vroeg moesten zijn, omdat er anders geen plaats zou zijn om aan te leggen. We tuften mooi door het kanaal. Vroeger hadden we hier in de buurt gewoond en toen gingen wel wel eens bij het kanaal kijken. Onze kinderen vonden die grote bote, die ons voorbij gingen zo mooi! Ik keek rond om bekende plekjes te zoeken, wuifde naar een paar fietsers en voelde me blij worden. Het was heel mooi weer, we waren op het water en de vakantie lag voor ons, wat wilde ik dan nog meer? "Zeg, verbeeld ik me dat, wordt de hond wat onrustig?" "Mijn man stoorde me in mijn gedachten. Ik keek naar mijn trouwe makker. Die begon echt heen en weer te drentelen en zo nu en dan keek ie me aan. "hoe lang zijn we nu al onderweg?" Ik begon me een beetje schuldig te voelen. Ik had helemaal niet meer om de tijd gedacht en echt m'n hond een beetje vergeten. "Ik denk dat het beest van boord wil. Hij zal moeten plassen!". Nu is het heel moeilijk om in het Van Starkenborghkanaal af te meren. Geen aanlegplaatsen en veel afkalvende wallen. Wat moesten we doen? "We varen maar gewoon door," zei Henk. "Straks zal er wel een dorpje komen". Hij keek op de kaart "Kijk daar" wees hij me aan. Het leek nog behoorlijk ver weg en 't gekke was, ik moest zelf opeens ook zo nodig. Maar als de hond niet kon plassen, dan ik ook niet! En begon Henk ook al wat te wiebelen op z'n stuurstoel? Een klein eindje verderop stonden een paar huizen vlak bij het water. Er was een hoge wal moet een beschoeiing van palen. Daarnaast lag een pad, waar de huizen aan stonden. Een paar jongens waren achter een heg gras aan het maaien. We gingen er op af. Ik stond voor op het schip met mijn touw in de hand. Ik keek naar die jongens, maar ze zagen ons niet, anders had ik ze gevraagd het touw even op te vangen. Nu moest ik dus springen! De wal kwam dichterbij. Ik hoorde mijn man iets roepen achter me, ik keek nog eens naar de wal en sprong! Mijn rechtervoet kwam op de wal, maar niet ver genoeg. Mijn voet gleed eraf, langs die harde palen, mijn been ook en toen lag ik in het water! Letterlijk tussen wal en schip! Op dat moment ging er nogal wat door me heen. Zoiets als: dit is mijn laatste sprong, hoe moet dat nou met de plas van de hond, pas op voor dat horloge, zou Henk wel 76


DE SLUIZEN VAN SCHAPHALSTERZIJL De plaatsnamen op -zijl, die de watersporter in Groningen en Friesland veelvuldig tegenkomt, duiden op een uitwateringssluis (oude naam 'zijl') die er ligt of heeft gelegen. Door een zijl werd overtollig water uit bedijkt gebied bij eb geloosd op zee. Bij vloed en stormvloed moesten de sluisdeuren het zeewater kunnen keren. Bij eb stonden de deuren open en kon er water worden geloosd, bij vloed drukte het opkomende water de deuren dicht. Langs het Reitdiep, dat pas in 1877 bij Zoutkamp werd afgesloten, liggen nog vele zijlen uit de tijd dat eb en vloed tot in de stad Groningen reikten. Schaphalsterzijl is er één van. Deze zijl dankt zijn naam aan een bocht in het Reitdiep, die schapehals heette. In de dijk langs deze bocht werd in 1459 een uitwateringssluis gebouwd. In 1635 volgde een tweede, de Winsumerzijl. Zij werden in 1790 geheel vernieuwd. Sindsdien is er veel aan veranderd. Van de drie openingen op de hier bijgaande foto is de linker de Winsumerzijl en de rechter de Schaphalsterzijl. De grote opening in het midden, was eerder een aarden dam. De Nieuwe Sluis werd er in 1890 aan tussengevoegd. Ook na de afsluiting van het Reitdiep moesten de sluizen als noodwaterkering afgesloten kunnen worden. Het oorspronkelijke systeem van sluisdeuren werd in 1916 in de buitenste openingen vervangen door vertikaal beweegbare ijzeren schuiven en in de middenopening in 1956 door schotbalken. Zo ontstond een karakteristiek bouwwerk waarin nog heel wat sporen van de bouwgeschiedenis zijn te vinden. Achterstallig onderhoud is helaas aan deze sluizen af te zien. De historie die in deze sluizen verborgen zit, en de sfeer van Schaphalsterzijl, waar nog alle ingrediënten aanwezig zijn die bij het functioneren van een zijl horen, zoals de dijken, het binnenwater en het buitenwater, en niet te vergeten het fraaie sluiswachtershuis, maken het een plekje om zuinig op te zijn en in goede staat te bewaren. Helaas is er een bedreiging. Om de waterhuishoudkundige gevolgen van de bodemdaling door aardgaswinning op te vangen, moet in het Winsumerdiep een gemaal met schutsluis worden gebouwd. Hiervoor is Schaphalsterzijl in beeld. De Stichting Behoud Schaphalsterzijl, die eind 1995 is opgericht, verzet zich tegen de keuze van deze plek. Stichting Behoud Schaphalsterzijl Postbus 103, 9950 AC Winsum tel. 050.3061834 (voorz.) of 0594.621723 (secr.)

75


m11111111, 2r-

SCI(D.2.011'WfiC

02=7)1`

delfziji Bouwer van de NIENKE zeil- en motorjachten NU in aanbouw motorsailor NIENKE III SCHEEPSTUIGERIJ: masten, zeilen en verstaging SCHEEPSTIMMERBEDRIJF: reparatie, onderhoud zeil- of motorjacht Eemskanaal Noordzijde 53a 9934 RE Delfzijl aan de jachthaven 't Dok Telefoon (0596) 61 81 62

* eigen ligplaatsen voor de wal * ingang achter de winkel

C.I.V. Lauwerszee omdat professionals er ook voor kiezen

'!_foor EY uw watersportartikelen o.a.: * kielen * joppers * div. kleding * touw * ketting * staaldraad 3-24 mm. * gereedschap * gasolie - smeerolie

C.I.V. Lauwerszee Haven 16 - 9976 VN Lauwersoog Tel. (0519) 34 92 91 - Fax. (0519) 34 91 76 Elke dag geopend Zaterdags tot 12 uur 's winters Zaterdags tot 3 uur 's zomers 74


en wijdt zich vol enengie aan de nieuwe opgave: Anker bergen. Dus eerst noodanker op (braaf klein dingetje) en we zijn een stuk naar het zuiden weer tegen de plaat op geschoven. Ik ga van boord de plaat op en ben met het anker op mijn nek teruggesjouwd. De rest van de bemanning is inmiddels ook op de been en wij trakteren ons op een vorstelijk ontbijt met bosvruchten-yoghurt en gekookte eieren. Dan is het wachten op meer water. Ondertussen splits ik het ankertouw en kom tot de conclusie dat het om de loefbijter gewikkeld moet zijn geweest. Tijdens het droogvallen is de lijn onder een van de diepste punten van het schip gekomen. Na de prestatie Simonszand verwijt ik dit anker niets meer. Om 12.15 uur gaan zeilend alle ankers op. Het is heerlijk zonnig weer met het bekende wolkje, wind oost 1 en wij druilen met de stroom mee het wantij in. Onderweg krijgen we toch nog een buitje en werken dit door middel van toastjes met tonijnsalade (recept Oma) weg. Zonder ook maar één keer aan de grond te lopen zeilen we tot in de havenmond te Lauwersoog. De drukte in en om de sluis werkt verrassend verfrissend. Zonder problemen gaan we met de tweede schutting mee en zijn tegen 18.30 uur weer in de box. Tijdens het opruimen ontdek ik nog dat de boegspriet uit z'n lood gebracht is, maar dat was waarschijnlijk niet de charter uit de sluis maar meer ons ankeravontuur. Carla's auto nog aangezwengeld, de bobinekabel was uit de stekker getrild. Toen ze vertrok hebben we haar met een wee gevoel laten gaan - nog drie uur rijden, maar met een ervaring rijker. Georg Schmitz

Jachtwerf rirgoio — Winterberging op bewaakt terrein. — Reparatie in staal, polyester, hout en epoxy. — Nieuwbouw van elk type schip, idem. — Alle soorten timmerwerk : - teakdekken - binnenbetimmeringen - restauratiewerkzaamheden - masten, zwaarden e.d. — Levering en inbouw van motoren en schroefinstallaties. — Levering en inbouw van alle electronische apparatuur. — Tuigen van alle typen schepen. — Kraan tot 15 ton. - Onderwaterinspectie — Duikwerkzaamheden : - Schroef klaren etc.

Duinkerkenstraat 18, 9723 BR Groningen. Tel. (050) 313 05 82 - Fax (050) 312 89 78 73


weer weg. Midden in de nacht tussen de zich verplaatsende banken. RISICO!!! Deze argumenten en de angstgevulde ogen van mijn bemanning doen mij besluiten om via de VHF de toren op te roepen. Na een kort overleg spreken we af om 23.30 uur weer kontakt op te nemen, er vaart een reddingboot uit. Het water loopt af en er komt weer kalmte in de boot en in de mensen. Marion een rode wijn, Marije kinder-cola, Georg bier en voor Carla thee met honing. Maar met de kalmte komt de stilte en de spanning wordt voelbaar. Het menu van vanavond: Kip Tandori met champignons, Tandori-rijst en saus, salade van avocado, tomaat, fêta, huttenkase, met een scheutje citroen, zout, peper en wat kruiden. Iedereen aan het werk! Het eten is goed en de stemming verbetert. Na de afwas gaat Marije naar bed en wij praten onder het genot van een kop koffie. We komen zelfs zover om twee partijtjes Tri-Ominos te spelen, maar de derde ronde wordt door het opkomende water nadrukkelijk onderbroken. Het is 23.30 uur en de golven beginnen tegen de boot te beuken. De toren van Schier roept op met de mededeling dat de reddingboot van de Eemshaven (Anna Dorothea) is uitgevaren. In de pakken en zwemvesten aan. Marije, wakker en ingepakt in het midden, zo wachten de drie meiden naast elkaar de brekers af. Ze zitten aan de lage kant en kunnen in de schijn van het ankerlicht de golven zien aankomen. Het buist flink en bij iedere golf helt de boot sterk. Ik zit aan het anker; de lijn knarst bij elke breker. Voorzichtig probeer ik de kop meer in de wind te krijgen, maar ik ben bang het anker los te rukken en berust uiteindelijk in het lot. Het wachten is op de reddingboot. Marije begint er zelfs lol in te krijgen: die golven zijn leuker dan de kermis! De reddingboot arriveert, aangekondigd door de marifoon en de lichten. Van de toren krijgen we een werkkanaal toegewezen en de operatie start. De reddingboot vaart op ons af, Carla schijnt met de lamp op onze ankerbal in het diepere water. Ongeveer op diezelfde hoogte stopt de reddingboot en vaart weer terug: te ondiep. Wachten en overleg. De golven zijn minder vervelend geworden. Weinig branding tegen onze boot meer, het lijkt wel alsof de golven nu onder de boot doorgaan en pas verder op de plaat breken. Ik sta beneden een shaggie te roken tot ik ontdek dat de wind anders is gaan waaien:we zijn los, of, in ieder geval achter ons anker gestuiterd! De kop in de wind, motor aan, Marion aan het roer, Carla met de lamp en Georg aan de ankerlier plankgas naar de ankerbal. -No Go- Rustig, jongens„ niet nerveus worden. Bij kleine vaart vooruit zuig je minder water onder je schip vandaan, de machine overheat niet und steter Tropfen holt den Stein. Dus met weinig toeren draaiende schroef langzaam naar de ankerbal gekropen, anker op en wij zijn vrij!! Maar wat nu? op de reddingboot af. We volgen de redder tot in dieper water. Wat ben ik blij dat ik dit niet meer hoef uit te zoeken. De nacht is zwart en de boeien zijn niet verlicht. Nu stapt een van de mensen, Dhr. Schmidt, bij ons aan boord. Na overleg worden we naar een veilige ankerplek onder Rottumerplaat geleid en gaan op twee meter diep ten anker: de reddingboot langszij. Nadat we alle gegevens uitgewisseld hebben en een drankje is genuttigd worden we in rustig water achter ons anker alleen gelaten. Het is inmiddels vier uur en we zijn moe en maken ons op voor de resterende nacht. Ik gooi nog snel een handvol touw naar het anker en ga te kooi. Tijdens het indommelen hoor ik nog wat aan de boot schuren, maar ik ben te moe om hier nog aandacht aan te schenken. Tot ik ineens door een harde klap wakker schiet: Het klonk alsof iets onder hoge spanning was gebroken. Nog even nadenken over dit geluid en naar de boot luisteren en voelen. We bewegen anders, is mijn conclusie en ik schiet in een onderbroek door het voorluik naar het anker: slappe lijn van nog geen drie meter en zonder anker! Wel Onze positie tussen de vuurtorens lijkt nog wel dezelfde te zijn, dus op zoek naar het noodanker (12 à 13 kg) en een lange tros. Ankertje overboord en vijftig meter gestoken, rillend afwachten of het houdt. Schijnt goed te gaan, dan maar weer naar bed. Op zondagochtend word ik om 10.00 uur wakker en kijk naar buiten. Het is laagtij en we drijven nog op 1.50 meter water. Na enig zoekwerk met de kijker kan Carla het anker op de plaat lokaliseren. Zij heeft van dit laatste avontuur niets meegekregen 72


PERIKELEN MET DE WITTE BEER OF WORKSHOP DROOGVALLEN IN DE BRANDING OP LAG=RWAL Omdat iedereen er zo van genoten heeft wil ik op deze plaats het verhaal een keer goed vertellen. Zaterdag 16 september, 10.00 uur. We wachten op Carla uit Het is net uit met haar relatie en wij nemen haar een weekeindje "geheel verzorgd" mee naar het Wad. Het plan is om naar Simonszand te gaan en daar droog te vallen. Weersverwachting: zaterdag zuid, zondag oost; 3 tot 4. Lekker kokkerellen, eten en veel luisteren - De ultieme wadervaring leek mij. 10.15 - Carla komt aan: lopend! Haar auto is 500m voor de jachthaven gestrand. Haar spullen opgehaald en de auto zien we zondag wel weer (Heat-block - of benzine op of zo, dacht ik). Snel nog een slaapzak geleend bij Tet Loos (bedankt). Tegen elf uur, ruim vier uur voor HW, varen we de haven uit. Het is de verwachte prachtige tocht: het hele stuk is bezeild. Ook hebben we inmiddels goed aan ons gemiddelde gewerkt, we zijn al drie keer aan de grond geweest op 2 á 3 uur voor HW. We moeten af en toe een slag maken en als de wind meer naar de oost draait gaat onze koers ook steeds meer noorderlijker verlopen. Volop van die mooie septemberzon, een paar wolkjes. Om vijf uur zijn we bij ZOL 4, onder zeil, motor aan -stand by- om naar het bekende veilige ankerplekje te varen. Het werd ook tijd, want iedereen is wel aan rust en eten toe. Maar waar hebben ze Simonszand nou gelaten? Kijken, zoeken, ondergelopen? Als ik zo naar die golfpatroontjes kijk, die ik met het zand van vroeger vergelijk, dan moet hier toch ergens de ingang zitten. Hé ja, daar staat ook nog de visstaak, Bingo! "Marion wil je even peilen?" "Ja, komt eraan!" GROND "Hoeft niet meer". GROND "Wel " GROND Motor GROND Achteruit GROND Zeil naar beneden GROND GROND GROND GROND GROND enz. Ineens zitten we in een branding die de boot in z'n greep houdt. We liggen dwars op de wind op een plaat te beuken. Na een half uur vergeefs baggeren en drie pogingen met het anker te water geef ik het op. Voor Carla wordt de spanning te machtig en ikzelf moet er alles aan doen, voor mezelf en de rest van de bemanning, de rust te bewaren. Ik besluit de natuur het te laten winnen en wij vallen vrij snel droog. Het anker breng ik nog naar het diepere water uit en dan houden we overleg. We zijn twee uur na HW op lagerwal aan de noordkant van Simonszand vastgelopen met wind 3 uit het noordoosten. Tijdens het zoeken naar de "ingang" heeft het tij ons onopgemerkt naar het noorden verplaatst en we liggen op de kop van de oude zand. Het komende hoogwater is één centimeter hoger dan het vorige en dan wordt het al rap minder. Het weerbericht voor de Duitse Bocht verwacht inmiddels ook buien met mogelijk onweer uit de NOhoek. Het is dus zaak om hier zo snel mogelijk te verdwijnen. Zal het anker het houden en zal de boot vrijkomen? Alleen als ik de kop in de wind krijg kan ik hier 71


Jachtstalling en reparatiebedrijf Winsum — — — — — — —

winterberging binnen en buiten reparaties en schilderwerk sleepboot aanwezig voor transport zomerligplaatsen hijsinstallatie tot ca. 12 ton 's zomers korting gelegen aan Winsumerdiep

Onderdendamsterweg 51,Winsum post: Dobvenne 8; tel. (0595) 44 23 32 / 44 24 24

bar .:-

Kooyenga's Supermarkt, Slijterij en Shipstore Haven 14, Lauwersoog Voor al uw: levensmiddelen, diepvries- en drogistartikelen vers vlees, verse groente en zuivel Vanaf 's morgens 7 uur door ons zelf gebakken warme broodjes en vers brood Het hele jaar door, dagelijks geopend van 's morgens 7 tot 's avonds 6 Tot ziens in onze zaak op de Haven van Lauwersoog. Vanuit de jachthaven gemakkelijk te bereiken over de weg via een trapje over de dijk.

Fax en Telefoon: (0519) 34 90 53 b.g.g. (0519) 29 65 42 70


Odysseus moet laten gaan en ze helpt hem bomen uit te zoeken voor de bouw van een vlot en weeft zelfs het zeil voor hem. (Wat een liefde!!) Calypso vertelt hem in welke richting hij moet varen: Hij moet de Beer aan zijn linkerzijde houden, dus in oostelijk richting varen. Na achttien dagen en in het zicht van land stuurt de zeegod Poseidon echter een storm op hem af waardoor zijn vlot wordt vernield en Odysseus aanspoelt op Scheria, het eiland van de Phaeaciërs: het eiland Lanzarote van de Canarische Eilanden. Hier ontmoet hij Nausicaë, de dochter van de koning. Homerus benadrukt het feit dat zij maagd is: het sterrebeeld Maagd is de zuidoostelijke richting van de Azoren naar de Canarische eilanden. De koning hoort het verhaal van Odysseus en belooft hem een schip om hem naar Ithaka te brengen. Gebruik makend van de afwezigheid van Poseidon ontsnapt Odysseus en vaart naar Ithaka waar hij, al slapend, door de bemanning aan wal wordt gezet. Odysseus is in zijn vaderland en het reisverhaal van Odysseus is hiermee afgerond, maar de Odyssee gaat verder met het verhaal van de thuiskomst van Odysseus. Iman Wilkins is ervan overtuigd dat de verhalen van Homerus van Keltische origine zijn. De Kelten kenden nauwelijks een schrift en alle kennis werd mondeling overgeleverd. De kennisdragers waren de Druïden. Volgens Wilkins was Homerus een Keltische Druïde en geboren in Zeeland, maar moet hij ook enige tijd in Zuid Spanje hebben doorgebracht. Maar als Homerus als "auteur" van de Ilias en de Odyssee deze geschiedschrijving in West-Europa heeft gemaakt, hoe is deze dan in Griekenland terecht gekomen? Wilkins vermoedt dat de Kelten bij hun migraties over Europa, waarbij zij ook in Griekenland terecht zijn gekomen, de mondelinge versie van deze verhalen hebben meegenomen en ze hebben vertaald en opgeschreven toen ze in aanraking kwamen met het Griekse schrift. Aangezien de Kelten hier in een spaarzaam bevolkt land terechtkwamen hadden ze alle vrijheid geografische namen toe te kennen die ze kenden. Dit moet waarschijnlijk ongeveer 1000 jaar v.C. hebben plaatsgevonden. De bekende namen kwamen o.a. uit de verhalen van Homerus. In de Keltische cultuur zal het verhaal van de Odyssee een mystiek betekenis hebben gehad, maar daarnaast ook dienst hebben gedaan als een soort gesproken zeekaart, een Admirality Pilot, waarin vaaraanwijzingen stonden voor verre tochten maar ook werd aangegeven welke belangrijke produkten waar te vinden waren. Wim Appelboom


één uitgezonderd, de Westenwind die Odysseus naar het oosten, naar zijn vaderland terug moet blazen. Na negen dagen zeilen ziet Odysseus de lichten van Ithaka en valt vermoeid in slaap. Zijn metgezellen openen uit nieuwsgierigheid de zak van Aeolus. De winden breken los en voeren de schepen in een wervelstorm terug naar het punt van vertrek. Odysseus meldt zich opnieuw bij Aeolus, maar deze wil hem niet meer helpen. Odysseus vertrekt weer in noordwestelijke richting en daar zij de winden hadden losgelaten werd het roeien voor de bemanning en komen zij na zeven dagen aan in Lamus in het land van de Laestrygoniërs. Afgaand op de beschrijving van de haven van Lamus komen eerdere onderzoekers al tot de conclusie dat dit Havana, de hoofdstad van Cuba moet zijn geweest. De noordwestelijke koers van het eiland van Aeolus naar Lamus wordt aangegeven door de vermelding van de waterman en vissen. De onvriendelijke bevolking van Lamus gooit stenen naar de schepen (nadat de koning een van de bemanningsleden had opgegeten) en vernietigt de schepen. Alleen het schip van Odysseus blijft met bemanning behouden doordat hij buiten de haven is blijven liggen. Met het enig overgebleven schip van de twaalf vertrekt Odysseus van Lamus. Homerus geeft geen verdere aanwijzingen over de duur of de richting van deze reis, maar vermeldt dat Odysseus met het tij op Aeaea, het eiland van Circe aankomt. Pas na aankomst begeeft Odysseus zich in de rol van de jager: een aanwijzing voor het sterrebeeld Sagittarius, dus een noordoostelijke richting.Over het eiland zelf vermeldt Homerus dat het een vlak eiland is, gelegen in een getijdengebied en andere gelijksoortige eilanden in de buurt. De naam Circe, waarvan church en kerk zijn afgeleid, leiden de taalkundige Wilkins tot de conclusie dat deze naam ook zit in de naam Zierikzee, een idee dat al vier eeuwen geleden door Joost Lips, professor in Leiden is geopperd. Het eiland van Circe, Aeaea, zou dus Schouwen zijn. Op aanwijzing van Circe vaart Odysseus naar het verste westelijke eiland, Hades, waar de profeet Tiresias hem zijn toekomst voorspelt. Hades moet dan Walcheren zijn geweest, de naam Vlissingen herinnert nog aan de landingsplaats van Odysseus (=Ullyses). Odysseus keert terug naar Circe en na onderricht te zijn over de te volgen route en de gevaren die hij tegenkomt op zijn tocht vertrekt hij in een richting die weer aangegeven wordt door zijn eerste bestemming, het gebied van de tweelingzusters de Sirenen. Het sterrebeeld Tweelingen geeft een zuidwestelijke richting aan. Hier weerstaat Odysseus de verleidelijke zang van de Sirenen door de oren van zijn bemanningsleden met was dicht te smeren en zichzelf aan de mast vast te laten binden. Dit zou dan in de buurt van het eiland Wight (Solent) geweest moeten zijn, maar Homerus geeft niet meer aanwijzing dan dat de wind daar wegvalt. Odysseus vaart door naar zijn volgende gevaar, Scylla en Charybdis. Wilkins komt tot de conclusie dat deze gevaarlijke rotsen en de maalstroom ertussen in het zuidwesten van Cornwall liggen, in de Mount's baai (Scylla - Scilly-eilanden). Op aanraden van Circe vaart Odysseus buiten deze rotsen om en ontloopt het gevaar van de stroming. Homerus beschrijft hier de aanwezigheid van een monster met twaalf voeten en zes nekken. Wilkins denkt dat hiermee primitieve hijskranen worden bedoeld: in die tijd was Cornwall een belangrijke tinleverancier en tin werd gebruikt voor de vervaardiging van brons. Het gevecht van Odysseus met deze monsters kost hem zes van zijn mannen. Wachtend op een gunstige noordenwind voor de reis naar Ithaka zeilt Odysseus verder naar Thrinacia, het eiland van Helios. Dit moet Land's End zijn geweest: drieduizend jaar geledenen kan dit bij een ander zeenivo best een eiland zijn geweest. Circe heeft Odysseus gewaarschuwd van het vee van Helios af te blijven, maar gekweld door honger slachten de schepelingen enkele van Helios' runderen. Wanneer ze weer onder zeil gaan, overvalt een zware storm het schip en Odysseus verliest zijn bemanning en hijzelf spoelt na negen dagen op Ogygia, het eiland van Calypso aan. Dit is een van de Azoreneilanden (St. Miguel?) geweest, concludeert Wilkins. Odysseus blijft hier zeven jaar onder de betovering van Calypso, de dochter van Atlas. Hermes, de boodschapper van Zeus, overtuigt Calypso ervan dat ze 68


OP HET VAARSPOOR VAN ODYSSEUS Degenen onder ons die zeilvakanties in Griekenland hebben doorgebracht zullen zich bij het varen over de Middellandse Zee verwant hebben gevoeld met Odysseus en zijn mannen die zo'n drieduizend jaar geleden na de Trojaanse oorlog op weg naar huis de wateren daar doorkruisten en misschien dat zelfs een paar dichtregels van Homerus in gedachten geschoten zijn bij het bestuderen van de namen van de havens op de zeekaarten van dat gebied. Recente studies hebben echter aangetoond dat Troje niet in dat gebied gelegen kan hebben en dat dus de terugtocht van Odysseus naar Ithaka in andere wateren moet hebben plaatsgevonden. Tijdens mijn zeiltocht van de Verenigde Staten naar Europa een paar jaar geleden had ik het net uitgekomen boek van [man Wilkins "Where Troy once stood" mee. In dit boek beschrijft hij hoe zijn speurtocht naar de juiste plek van Troje hem tot de overtuiging brengt dat Troje gelegen moet hebben in de buurt van Cambridge in Engeland. Zonder op de argumentatie van Wilkins in te gaan vermeld ik hier dat de Noordzee in zijn optie de Hellespont was terwijl de woonplaats van Odysseus, Ithaka, in Zuid Spanje lag, nl. Cadiz. Dit maakt het aannemelijk dat de reis van Odysseus zoals beschreven in de Odyssee niet op de Middellandse Zee, maar op de Atlantische Oceaan heeft plaatsgevonden. Dit intrigeerde me: ik voer nu over dezelfde wateren. Het leek me aardig om in dit clubboekje te proberen de reis van Odysseus weer te geven, op het gevaar af dat ik verder als de Erich von DĂŤniken van Lauwers-oog door het leven zal gaan! Na de overwinning en verwoesting van Troje vertrekt Odysseus met zijn vloot van twaalf schepen vanuit de Wash en komt terecht in Ismarus aan de kust van ThraciĂŤ wat de legendarische stad Ys moet zijn geweest in westelijk Bretagne. Hier raakt. hij slaags met de Ciconen, bondgenoten van de Trojanen. Dan koerst hij zuidwaarts richting Ithaka. Voortgedreven door een noordelijke storm komen zij in noordwest Spanje terecht in een baai bij een plaats die nu El Padron heet. De patroonheilige van deze stad is San lago, die volgens de legende met twaalf metgezellen vanuit zee daar aankwam (Odysseus met twaalf schepen). Verdergaand naar het zuiden om zijn vaderstad te bereiken komt hij opnieuw in een storm uit het noorden terecht die hem langs kaap Malia (tegenwoordig kaap St. Vincent) voorbij Ithaka voert en landt bij de Lotuseters (benoorden Dakar). Hier krijgen zij lotus te eten en drie van de schepelingen raken verslaafd en weigeren te vertrekken. Odysseus pakt ze op, brengt ze gebonden aan boord en vaart weg in westelijke richting. Ze komen in het land van de Cyclopen terecht, een eilandengebied waar het warm en vochtig is en waar alles als vanzelf groeit: dit moeten de Kaapverdische eilanden zijn. De Cyclopen houden hen gevangen om ze op te eten maar Odysseus slaagt erin hun bewaker, de eenogige Polyphemus, blind te maken met een stuk gloeiend hout, waarna hij en zijn metgezellen kunnen ontsnappen door te gaan hangen aan de buiken van de rammen waarmee ze samen opgesloten zitten in een grot. Homerus legt hier veel nadruk op het feit dat het hier om rammen gaat: dit is een aanwijzing voor de te varen koers van het land van de Lotuseters naar het land van de Cyclopen: het sterrebeeld Ram uit de Dierenriem, dus west. Daarnaast is de eenogige cycloop een aanwijzing voor de vulkaan (vuur in het oog en hij werpt rotsen in de zee, waardoor grote golven ontstaan) op het eiland Fogo. Na de ontsnapping van de Cyclopen zeilen Odysseus en zijn mannen naar het eiland van de Winden waar Aeolus, de god van de winden heerst. De twaalf kinderen van Aeolus verwijzen weer naar de twaalf (wind)richtingen uit de Dierenriem. De overheersende windrichting en stroming in dit gebied samen met de aanwijzing van de rammen (west) leiden naar de Antillen. In de beschrijving van Homerus is het een eiland met kliffen en omgeven door een bronzen band. Saba heeft kliffen en is het enige eiland waar de omliggende banken zoveel koper bevatten dat het eten van vis daar afgeraden wordt. Aeolus geeft Odysseus bij zijn vertrek al zijn blazende onderdanen in een leren zak, 67


2. Reclamevlaggen

Deze zijn uit den boze. Het BPR staat het zelfs niet toe.... Opmerkingen a. Onder uitzonderlijke omstandigheden -onder andere bij wedstrijden waarbij sponsors betrokken zijn- kan van deze gedragslijn worden afgeweken, mits het bekend is gesteld. b. Hetzelfde geldt trouwens voor reclame op schepen, in zeilen en op kleding van de bemanning. Noot: Tijdens wedstrijden worden geen vlaggen gevoerd, uitgezonderd een eventuele klassewimpel. D. Het Pavoiseren: Het pavoiseren wordt alleen uitgevoerd met seinvlaggen! Laat op het voorschip het rood, daarachter het wit en bij het achterschip het blauw overheersen. Het is de bedoeling dat op een correcte wijze verdeling tussen lettervlaggen en cijferwimpels wordt gebruikt. Bij pavoiseren (het hoogste eerbewijs) hoort "vlaggen van top". Dat wil zeggen boven de mast(en) de nationale vlag op een stok, terwijl het traditie is dat platbodems daar nog een oranje wimpel bij voeren. Pavoiseren wordt alleen ten anker danwel stilliggend "gegeven". Ik hoop dat dit artikeltje bijdraagt aan een correcte vlagvoering op het water, maar vooral in de haven. En laten we beginnen in "onze" haven. Het staat "prompt". Maar het is ook niet bedoeld met het vingertje wijzend door de haven te lopen. Gewoon doen, zoals het hoort, is mijn motto. A.M.

WATERSPORTCENTRUM Ock.:7ERHAVEN N GRONN‘

DE JUISTE OER GEBIED

OosierIco

WATERSPORT •

e 3-4, 9711 RS Groningen, iel. (050) 3 140::892 65


3. De gastlandvlag: Onder stuurboordzaling wordt alleen een gastlandvlag gevoerd. Opmerkingen: a. Onder stuurboordzaling kan eventueel ook een provincievlag gehesen worden. (Denk om de provinciegrens; het is zeer onbeleefd een verkeerde vlag te voeren). b. De gastlandvlag wordt 3 mijl voor of na de kust gehesen danwel neergehaald.

4. De geus: De enkele geus staat voor op het schip. Opmerkingen: a. Vaak zie je ook schepen die daar een provincievlaggetje voeren. Dat mag, maar we willen meer kwaliteit op het water: dan hoort daar de geus te staan.

B. Wanneer? 1. Stilliggend en ten anker: Van 8.00 uur tot zonsondergang. Opmerkingen: a. De vlaggen worden gehesen als volgt: achter, stuurboord, bakboord, voor. Het neerhalen geschiedt in omgekeerde volgorde. b. Vaak laat men de geus en clubvlag staan. Dit is niet correct.

2. Varend: Altijd, dag en nacht. Opmerkingen: a. Komt U vóór 08.00 uur binnen om af te meren dan worden de vlaggen neergehaald en weer gehesen op het juiste moment. Dat geldt ook voor uitvaren na zonsondergang: bij het binnenhalen van de laatste tros worden de vlaggen gehesen. Noot: Als het schip verlaten is, bijvoorbeeld na het weekend in de haven ligt, staat er dus geen vlag.

C. Overige vlaggen: Naast de vier behandelde vlaggen komen wij in de watersport verder tegen de seinvlaggen en reclamevlaggen. Over deze beide het volgende:

1. De seinvlaggen: Men onderscheidt lettervlaggen; cijferwimpels; vervangingswimpels. Opmerkingen: a. Lettervlaggen van A t/m Z. Alle éénlettervlaggen hebben een betekenis en zijn zeer dringend. Seinen kunnen gegeven worden met de vlag of de scheepshoorn en sommige met morseseinen. Het is zeer correct deze betekenissen aan boord te hebben. b. Cijferwimpels van 1 t/m 0. Zij worden gebruikt in een vlaggesein van cijfers. c. Vervangingswimpels 1 t/m 3. Zij worden gebruikt in een samenstel van een vlaggesein van lettervlag en cijferwimpels om een dubbele vlag of cijferwimpel te voorkomen.

64


De heer A. Mulder heeft vele, vele jaren bij de Koninklijke Marine gewerkt en is na zijn pensionering in het bestuur van de NNWB verzeild geraakt, met op dit moment o.a. als opdracht om in een gezamenlijke werkgroep met het KNWV Vlagetiquette te komen tot richtlijnen met betrekking tot vlagvoering door jachten. Binnenkort kunnen we dan ook een brochure over dit onderwerp van deze werkgroep tegemoetzien. Dus, deskundig of niet, wie in onze vereniging, kan ons iets over dit vaak heikele onderwerp duidelijk te maken ....

OVER VLAGGEN EN VLAGVOERING Mij werd gevraagd een artikel te schrijven, bestemd voor ons Jaarboek, over bovengenoemd onderwerp. Niet zo eenvoudig, immers men zou kunnen denken dat ik een deskundige ben op dit gebied. En dat ben ik niet. Deskundigen schrijven boeken houden lezingen enzo. Over dit onderwerp zijn er al rekken vol geschreven. Dit artikel is alleen bedoeld bij u een aantal goede gebruiken weer in herinnering te roepen. Simpele gebruiken die een echte watersporter tenminste moet weten, maar (naar ik hoop) ook uitvoert. De Nationale Vlag Onze eigen Nederlandse driekleur, ook wel koninkrijksvlag of natievlag genoemd. Hoe wij Onze vlag ook noemen, wij Nederlanders gaan er (soms) slordig mee om. Kladderen de vlag vol, sleuren hem door stadions, laten hem dag en nacht vies, vuil en rafelig hangen en misbruiken hem als nationale gevoelens dat in ons oproepen. Helaas zien we dat ook bij sommige watersporters. Hangen de vlag op de vreemdste plaatsen aan boord. De vlag is vaak vuil, rafelig, versleten, hangt voor een uitlaat en in het water. En dat is jammer. Want dat verdient Onze Nationale Vlag niet. Onze Nationale Vlag moet met respekt worden behandeld. A. Hoe dan wel?

1. De nationale vlag: Deze wordt gevoerd aan een vlaggestok op het achterschip. Opmerkingen: a. Gebruikelijk is dat zeilschepen met een gekromde gaffel een gekromde vlaggestok voeren. Alle andere schepen hebben een rechte stok. b. Indien, door omstandigheden, de nationale vlag niet op het achterschip geplaatst kan worden (twee masten) mag deze aan de gaffel van de achtermast gevoerd worden. c. Toevoegingen aan de nationale vlag zijn verboden. Behalve voor die verenigingen die bij Koninklijk Besluit daartoe zijn gerechtigd. d. Een Europese vlag, al of niet met een piepklein nationaal vlaggetje in de bovenhoek, in plaats van de nationale vlag, hoort niet. Dit geldt ook voor een provincievlag.

2. De clubvlag: Deze wordt in principe in de top van de mast gevoerd, vaak is daar, door alle elektronika, geen plaats meer voor; dan aan bakboord onder de zaling. Opmerkingen: a. Een tweede clubvlag voeren onder de eerste is zeer onbeleefd. b. Wil men toch meerdere vlaggen voeren dan alleen bakboordszaling; de belangrijkste boven. (bv. NNWB, KNRM)

Foto: Jan Heult

63


gevaren en noordwestwaarts getrokken, drie dagen niets dan water gezien alvorens ze in Albion aankwamen. Hun ervaring kwam mij zeer van pas want onze vakantiebestemming stond nog niet vast. Mijn devies is 'een goed schipper heeft altijd wind mee' en dat zou met de aanhoudende oosten wind betekenen dat wij ook naar Engeland gaan. Maar Marlies wilde liever naar Denemarken, enerzijds omdat het vaarwater daar beschutter is en anderzijds omdat we weinig over de Engelse oostkust gehoord hadden. Ik heb voor de volgende morgen een afspraakje met hen gemaakt. We hebben boeken en kaarten van hen geleend en zijn uiteindelijk een week later samen naar de oostkust van Engeland over gestoken. De vakantie werd een groot succes. De zaterdagavond was het hoogtepunt van onze dienst. Vele getrouwen kwamen even aanwippen voor een biertje en een praatje over het weer, de vakantie, boten en andere zaken. De discussie liep soms hoog op, speciaal de eeuwige 'strijd' tussen Friezen en Groningers zorgde in de kleine uurtjes voor een goede omzet. Het was niet eens zo laat toen we onze kooi konden opzoeken. De zondag begon nevelig en verliep zonder hoogtepunten, koffie drinken, schoonschip maken, de kas tellen en aan onze opvolgers overdragen. Tussendoor had ik nog tijd om onze boot vaarklaar te maken voor onze vakantie. De bardienst is ons prima bevallen, je leert veel mensen kennen en ... je kunt er je vakantie bestemming vinden. Joost en Marlies Smid

IN HET CLUBSCHIP HONDEN AAN DE LIJN, ALTIJD! 61


BARDIENST NUMMER 20 IN 't ROODE HOOFT De Jรกgermeister moet ijs- en ijskoud zijn, uit de diepvries en het glaasje ook. Voor Henk uit Delfzijl, die ieder jaar een tijdje met zijn motorschip naast het clubschip ligt. Hij moet het tegenwoordig overigens kalm aan doen van de doctoren, maar daar hebben we weinig van gemerkt. Als groene clubschip beheerders moesten wij nog heel wat leren, maar gelukkig hielpen de stamgasten ons af en toe. Het moeilijkste vonden wij wel het bedienen van het licht, de schakelaars zijn op de meest onverwachte plaatsen aangebracht, de lampen boven de tafels moet je bedienen in de keuken, die van de bar naast het toilet en die van de keuken achter de bar of zo iets. Maar al doende leert men. De overdracht van de dienst begon vrijdagmiddag met het tellen van het geld, dat vond ik vroeger als kind al leuk en dat ging nu ook nog zonder noemenswaardige problemen. Zo de kop is eraf. In de avondzon kwamen verschillende vakantiegangers terug met sterke verhalen over hun subtropische vakanties op het wad of in Denemarken. De een was tevreden met een gewoon kopje koffie, maar de ander moest zonodig het Gulpener bier proeven om vast te stellen dat hij echt weer in Lauwersoog was en de komende week weer aan het werk mocht. De vrijdagavond was rustig met een gezellige borrel en de zaterdag begon met koffie schenken. Zoon lem en vriendin Annemiek kwamen uit Delft om hun verhalen te vertellen over hun reis naar Equador en de Galapagos eilanden. Ik was jaloers, daar wil ik zelf ook heen en nu zijn zij er eerder! De fauna moet daar fantastisch zijn en gelukkig is het toerisme daar streng geregeld zodat er nog iets van over blijft voor ons. 's Middags kregen we ook bezoek van vrienden uit de stad met twee kinderen; een afspraak voor een tocht op het Lauwersmeer. Marlies bleef op het clubschip en ik ben met onze gasten en lem en Annemiek een paar uur gaan zeilen met de Hotse Hiddes. Het was heerlijk weer met een rustig windje en iedereen genoot in het bijzonder toen we het anker uitgooiden en we in het water konden duiken. Terug op het clubschip ontmoetten we Marianne en George Snellebrand, net terug uit Engeland waar zij enthousiast over vertelden. Samen zijn ze het Westgat uit


Dat geeft thermische isolatie. Geen contact dus via een dun doekje met koud zeewater en het geeft extra drijfvermogen. Ook een dubbele drijfring geeft meer veiligheid. Ze werken afzonderlijk: als de een lekraakt is er nog een ander over. De overkapping is een ander verhaal. Ze moet bescherming bieden aan de inzittenden. Daarom zal ze stevig overeind moeten staan en niet bij plotselinge belasting meteen in elkaar ploffen. Het spreekt haast vanzelf dat de gebruikte doekmaterialen dicht, sterk en bovenal scheurvast zijn. Verbindingen idem dito, vooral in staat om forse belastingen te kunnen opnemen. In noodsituaties zijn zeer ruwe behandelingen vrijwel vanzelfsprekend. Een vlot mag niet zomaar omwaaien; daarvoor zorgen stabilisatiezakken aan de onderkant die zichzelf met water vullen (als ballast).

Vanuit water het vlot in U hebt pas wat aan een vlot wanneer je het klaarspeelt erin te komen. Dat vraagt om veel handgrepen om je helemaal naar binnen te kunnen trekken. Buitenom en binnenin. Vooral ook effectieve voetsteunen. De mens is erop gebouwd om te staan en te lopen, daarom heb je in verhouding zeer krachtige beenspieren. De armspieren zijn betrekkelijk zwak. Het zou dus onzin zijn om alleen een vlot in te kunnen komen vrijwel alleen trekkende aan de armen. Minder sterkeren willen ook zichzelf naar binnen kunnen werken, in principe zonder hulp. Bij een oefening in een golfslagzwembad blijkt al wat de realiteit is. Spontane huilbuien waren het gevolg toen een paar vrouwen merkten dat ze het niet klaarspeelden om zich erin te werken. Probeert u het maar eens voor u geld steekt in zo'n letterlijk en figuurlijk stuk opgeblazen veiligheid. Fred Licht

DE BARBECUE 21 SEPTEMBER 1996 Ondergetekende: Naam:

tel.:

geeft zich op voor de barbecue met

personen.

Dit strookje afgeven aan Tet Loos of aan de bar in het Clubschip.


omgaan verhoogt je levenskansen aanzienlijk. Voor iemand die regelmatig het ruime sop kiest met een vlot aan boord eigenlijk net zo belangrijk als de andere vaardigheden waar je een verplichte cursus voor moet volgen. Zelfs op het droge kunt u al een idee krijgen wat er zoal gebeurt als je het vlot gaat activeren. Elk exemplaar moet periodiek gekeurd worden, om de 2,3 of 4 jaar, dat hangt af van het type. Bij de Nautische Unie in Delfzijl heb ik dat meegemaakt. Daar zag ik op het droge wat er allemaal achtereenvolgens plaats vond. Na een flinke ruk aan de veiligheids lijn springt de tas of container open waar het vlot in zit. In de loop van tientallen seconden ploept daar een mooi felrood tentje tevoorschijn met luchtmatras. Al sissend ligt daar opeens een overlevingskans compleet met hulpmiddelen en noodvoorraden. Punt voor punt wordt dan alles nagelopen. Ieder eigenaar/bemanning mag daar bij zijn. Sterker nog: ze stellen het zelfs op prijs wanneer je erbij bent. Dat heeft zeker twee grote voordelen: U krijgt aan de ene kant een idee wat er zich in nood bij het opblazen voorvalt, met name bij het eigen vlot. Aan de andere kant ziet u waar op gelet wordt tijdens de keuring. Het hoe en waarom wordt duidelijker en u kunt vragen stellen. In noodgevallen op zee is er geen lieftallige stem die vriendelijk alle uitgeproeste vragen van uitleg voorziet. Wat is een goed vlot? De Hamvraag. De kwaliteitsverschillen zijn aanzienlijk. De Noordzee is een gevaarlijk water wanneer ze opgezweept wordt door depressies. Korte hoge zeegang, kruiszeeĂŤn en lage temperaturen doen een forse aanslag op je overlevingskansen. Een goed vlot heeft daarom bijvoorbeeld een dubbele bodem.


Voor wie mij niet kent: Ik zeil al een dikke 30 jaar op zee. Van alles wat: wedstrijden en tochten op het IJsselmeer, kustwateren,Noordzee en Atlantische Oceaan. Werkzaam als illustrator/schrijver voor het maandblad 'Zeilen'

REDDINGVLOTTEN: VEILIGHEID OF FICTIE? U kent het gezegde dat iedere boot zo zeewaardig is als haar eigen bemanning. Met de achtste Colin Archer Memorial Race in het verschiet komt dit aspect weer in de picture. Bij alle voorgaande was ik van de partij en zie er alweer naar uit. De laatste was qua weersomstandigheden vrij gunstig. In verhouding met alle voorgaande races minder harde wind en ook gunstiger van richting. Een aantal boten voerden daarom vrijwel vanaf het begin tot het eind een spinnaker. Menselijke factoren steeds doorslaggevend

Ondanks die gunstiger condities hebben heel wat bemanningen het weer knap moeilijk gehad. Dat leidde in veel gevallen tot uitval van boten en/of bemanningsleden. Aan de boten ligt dat vrijwel nooit. Mensen laten het afweten. Door de kruiszee bij windkracht 5 zeeziek geworden. Je zou denken dat men zo langzamerhand bemanning wel zou selecteren op basis van zeevastheid. Dat lijkt een logische stap. Hoe goed iemand ook moge wezen als bemanning; van een zeeziek exemplaar kan je weinig of niets verwachten. Ze zitten de zeevaste maten in de weg en vragen zorg. En dat terwijl die dan extra inspanning leveren en minder tijd hebben om te slapen. Veiligheid

In toenemende mate omringen we ons met apparaten en hulpmiddelen. Hoe gemakkelijk is zo'n GPS. Geen omslachtig gedoe met peilingen, loggen en sextanten. Gewoon lekker erop uit en van zon, zee en wind genieten. Af en toe even kijken naar de positie als een sonore electronische stem je vriendelijk vertelt dat je uit de koers bent. Mocht het slecht weer worden, geen nood. Zeilen rollen in en automatisch worden veiligheidssystemen geactiveerd tot een hogere staat van paraatheid. Voor het geval dat. In het uiterste geval moet je van boord, het reddingvlot in. Dan wil je wel veiligheid zoeken in zo'n opgeblazen hobbelpaard. Als proef op zeevastheid ideaal. Gaat u maar een halfuurtje daarin zitten en u hebt een duidelijk antwoord. Neem er woelig zeetje bij en maak het lekker koud en nat. Vervolgens een interviewer erbij voor een reality-gesprek. Ongelooflijk wat een beleving je dan al kotsend te horen krijgt. Proef op de som

Voor het opdoen van eigen ervaring heb ik eens een reddingvlot-oefening gedaan. In een verduisterd golfslagzwembad moesten we maar zien hoe je een vlot in kwam. Niet in zwembroekje, nee, echt met zwaarweerpak aan, met truien, broeken en laarzen. Hoe handig kom je in zo'n vlot dat alle kanten opzwalkt. Waar zijn handgrepen op de weg naar binnen. Heeft men ook een keurig laddertje uitgehangen waar ik maar mijn voeten in hoef te zetten? Helaas, nee. Ik grijp het vlot in het donker en probeer me erin te trekken. Het vlot helpt mee en dondert om met de opening over me heen. Zo kom ik er wel in, zij het op de kop. Beter wat dan niets. Het is wel de manier om een te zware of bewusteloze medepassagier erin te krijgen. Een goed vlot heeft stabilisatie zakken, sterke handgrepen en voorzieningen om je voeten in te zetten. Nuttige ervaring

Die oefening doet me beseffen dat in ieder geval dat vlot zelf doordacht en betrouwbaar moet zijn. Ook hier gaat een soortgelijk gezegde op dat elk vlot zo goed (zeg veilig) is als de gebruiker in noodgevallen. Eigen kennis en ervaring in het ermee 57


dische unie A delfziji Ai. k ‘2)` Keuringsstation voor reddingsvlotten

Opblaasbare boten

Polyester boten

Brandbeveiliging

YAMAHA-MERCURY-EVINRUDE, buitenboordmotoren

oe

e"( tel . (1 j,-'96 - 614404 e,cx\a-•l g 16 {bij de farrnsk0

@,) c/11,0,, -

56

.


kweken. En in de vijvers, Fething genaamd, waarvan er op elke Warft één is, zwemmen eenden. Deze vijvers vormden vroeger de voorraad drinkwater voor mensen en vee. De grootste ramp op een Hallig was vroeger niet eens dat een huis beschadigd werd tijdens een stormvloed, maar dat de Fething volliep met zout water. De grotere eilanden, waar meer gezinnen wonen, zoals Hooge, hebben tegenwoordig waterleiding en elektriciteit van de vaste wal. De kleine Halligen zoals Suderoog betrekken nog steeds water uit de Fething. Het is stil op een Hallig: veel vervoer geschiedt per paard en wagen, maar ook wel per tractor en auto. En doordat het eiland zo kaal is kun je een auto die vertrekt van de jachthaven volgen tot ie thuis is op z'n Warft, want behalve die bulten zo her en der in het landschap zijn er geen belemmeringen voor het uitzicht. Wat wij heel opvallend vonden was de plek van de onderhoudsluikjes in de lantarenpalen: niet zoals bij ons, beneden een inspektieluikje maar bijna bovenaan. Wel logisch natuurlijk, als je bedenkt dat die lantarenpalen per jaar regelmatig stevig met de voeten in het water staan. Het is dus een kaal landschap, met hier en daar een heuvel. Bomen en struiken zie je niet, alleen op de Warften. Wel groeit er, tot onze verbazing, ondanks het zout, gras en uiteraard is er ook andere zoutwatervegetatie. We hebben er veel vogels gezien. En gelukkig zijn de zeehonden ook weer terug. Wij zijn er steeds in de zomer geweest en uiteraard meestal, vanwege de moeilijke entree, in tijden met stabiel warm zomerweer. 's Zomers is het er vaak rustig, mooi groen soms met slecht weer ook onprettig, maar voor een vakantie heel aantrekkelijk. In de winter lijkt het me op de Halligen een winderig onherbergzaam oord, niet bepaald aantrekkelijk voor kouwkleumen. Eigenlijk is het niet zo verstandig hier een lyrisch verhaal te houden over de Halligen als doel voor een vaarvakantie. Als veel anderen dit gebied ook gaan ontdekken zal het er gauw net zo druk zijn als op de andere Waddeneilanden. En rust is juist één van de meest grote aantrekkingskrachten van dit unieke gebied. Maar aangezien de toevaart de grote drempel is zal het wel meevallen. De meeste jachten die daar varen zijn plaatselijke schepen. Een paar uit de regio Hamburg en we hebben zelfs drie andere Nederlanders gezien. We kwamen mekaar onderweg een aantal keren tegen. Dagjesmensen worden zo tussen 11.00 uur en 14.00 uur wel massaal aangevoerd, maar die periode is kort, en deze mensen blijven veelal toch dichter bij de veerboot. Langer verblijven in één van de boerderijen op een Warft kan tegenwoordig ook, maar dan is een Hallig toch wel heel klein. Komfort en vermaak is er niet te vinden, kortom echt iets voor natuur en rust zoekende Wadvaarders. J. du Bois


Hoogwater in de Hallig.

Dit vraagt gelijk om een uitleg over het begrip "Hallig". Als je langs een "Hallig" vaart zie je een aantal "molshopen" uit het water omhoog steken. Er omheen zie je water. En dichterbij gekomen zie je een dijk(je) om het hele eiland. In de zomer is het hele eiland bruikbaar. Er lopen dan ook koeien achter de dijk. (Zomervee, eigendom van boeren op de vaste wal, komt alleen in de zomer logeren). In de herfst en in de winter gaat men er van uit dat bij hoge tijen de zomerdijken onderlopen, dus verdwijnt het eiland en blijven de "molshopen" over. Het zijn een soort terpen, officieĂŤl Warften genoemd. Over het hele eiland kan dus zout water vloeien en men doet ook geen moeite om dat tegen te houden. Bij elk tij stroomt het zoute water dus het eiland in en uit door de geultjes en sloten. Ook op de Halligen zelf kan een kieljacht in het slib liggen. Dan moet het schip wel geschoord worden met een lijn uit de mast o.i.d. Maar meestal zijn er ervaren helpende handen genoeg zodat dit geen probleem hoeft te zijn. Op de Hallig Hooge werden we gelijk geholpen om een voor ons, ook tijdens laagwater, goede plek te vinden. Maar het aanvaren van de haven van Hooge vergt enige stuurkunst: Van de diepe, altijd bevaarbare vaargeul ga je langs een ton aan stuurboord door een smal geultje, dan met dwarsstroom door een betonnen keersluis in de dijk (ongeveer vijf meter breed) waardoor altijd een stevige stroom naar binnen of naar buiten staat. Deze sluis staat in de zomer eigenlijk altijd open. Gelijk daarachter, binnen de dijk dus, splitst het geultje zich: rechtdoor liggen de eilander jachten en stuurboord uit (wel in verband met diepte om een dukdalf heen varen, in plaats van binnendoor wat gemakkelijker lijkt, maar dan loop je echt vast) is een steiger voor gasten. Het stroomt in het dijkgat geweldig. Binnen komt er een stroom van het bakboordgeultje en van de bredere geul rechtdoor. Manoevreren met moed beleid en trouw dan maar, want veel ruimte is er niet. En zelfs nog minder dan je binnekomend bij hoog water denkt, blijkt later als het ebgeworden is. De afmeting van de Hallig Hooge is ongeveer twee vierkante kilometer. Op het eiland zijn diverse "molshopen": de Kirch und Schulwarft, Postwarft de Backerswarft. Op de grootste Werft zijn zelfs een tweetal cafeetjes en een winkeltje: dit is de Hanswarft. Deze winkel (een redelijk grote huiskamer) verkoopt wat vers fruit en ook brood: om ongeveer 12.00 uur komt de veerboot van de vaste wal, dus na de middagsluiting konden we vers brood en fruit gaan halen. De bewoners van het eiland zelf zijn helemaal ingesteld op zelfverzorging, dus zelf brood bakken etc. In het plaatselijke restaurantje kwamen de dranken wel van het vasteland, maar het gebak werd zelf gemaakt. Op de meeste Warften heeft men veel moeite gedaan om bomen en planten te 54


Amrum is voor ons een bijzonder eiland: De namen van mensen klinken vaak heel bekend, zo ook straatnamen etc. Jan de Witstraat en de naam Derksen zijn daar heel gewoon. Toen wij er waren kwamen we in gesprek met een plaatselijke douanebeambte (die voor z'n werk alleen geĂŻnteresseerd was in Duitsers die op Helgoland hadden ingekocht). Deze man hield zich bezig met de historie van zijn eiland en vertelde ons dat het eiland in vorige eeuwen eigendom was van de Deense koning. En Christiaan de VIII nam geen genoegen meer met de laksheid van de plaatselijke bevolking. Toen de inwoners van Amrum er niet voor zorgden dat er dijken kwamen, haalde de koning mensen uit Nederland, die de dijken bouwden en een aantal van hen vestigde zich blijvend op het eiland. Wat zegt U bijvoorbeeld van naam van de bakker: "Dijkstra". Ons gesprek met die douanier werd trouwens in het Gronings en het Amrums gevoerd. Een taal die veel lijkt op de onze, zelfs minder lijkt op het Plat-Duits, aldus de douaneman. Later op de andere eilanden bleek dat Gronings ook gemakkelijk bij het leggen van kontakten. Bij harde oostenwind, dus verlaging, kan er in de haven van Wittdunn ook heel weinig water staan, maar het slib is zo dun dat kieljachten er mooi rechtop in wegzakken. Het eiland Fohr, tussen Amrum en de vaste wal is sinds de massale zeehondensterfte in 1988 heel aktief als Groen Eiland. Ook in vroeger tijden werd dit het groene eiland genoemd, maar toen vanwege de eerste aanblik. Wij konden ons daar alles bij voorstellen. Grote Olmen en grazige weiden, afgeschut door heggen, waren onze eerste indruk. Als je in Wyk met een ijsje in de hand over de boulevard slentert, waan je je in een subtropisch gebied. Helaas is het vooral overdag erg druk met dagjesmensen. Fohr heeft een grote jachthaven, met drijvende steigers, waar gelukkig steeds wel een plekje voor gasten te vinden was. Pellworm is het grootste eiland, eigenlijk is het geen Hallig meer; de dijken zijn opgehoogd. Toch wordt het nog wel als een Hallig beschouwd. We lagen daar in het slib, nog net op tijd erdoor gebaggerd toen het water viel. Ook de veerboot vaart er op tij, bij laag water ligt er een hele droge vlakte om het eiland. Verderop loopt de grote, permanent bevaarbare geul, met een aftakking naar het oosten, naar de visserij en industriehaven van Husum. Het weer was toen wij er waren schitterend. Stil. Dat wil zeggen we hoorden steeds koren van loeiende stieren die als groep tegen een andere groep verderop een duet zongen. Heel bijzonder. Overal kun je zomaar op de weg lopen, zonder bang te zijn voor auto's. We zijn met begeleiding van stierengeloei, einden weggezworven van de boot, en teruggelopen via de dijken. 53


DE HALLIGEN Al eerder werd er in dit Jaarboek een artikel over varen in het Halligengebied geschreven. Gelukkig heeft dat niet betekend dat iedereen daar het eerstvolgend seizoen is gaan kijken, zoals dat soms gebeurt wanneer de Waterkampioen, of Libelle iets schrijft over een toeristisch aantrekkelijke streek. Toch is naar aanleiding van dat vorige artikel door Jan Heuff een serie over de Halligen in de Waterkampioen verschenen. Aangezien het een nogal moeilijk bereikbare groep "eilanden" is, waar diepgaande schepen slecht kunnen varen en verblijven zal het er wel rustiger blijven als in veel andere gebieden. De Halligen zijn een groep eilanden, benoorden de Elbe, benoorden de Eider. Per schip slechts bereikbaar door een stuk over zee te varen: Oversteken via Helgoland, of rechtstreeks vanuit Nederland, maar tenminste door de Eider (binnendoor bereikbaar via het Kielerkanaal) af te zakken en het zeegat voor St.Peterordning weer in te varen. Een heel lange geul, vaak onguur, onbeschut met westenwinden. Er zijn meerdere zeegaten, die allemaal ongeveer even lang en goed bevaarbaar zijn. Bovendien zijn de eilanden zelf niet een langgerekte streep, waar je met slecht weer toch nog rustig achterlangs kunt varen. De eilanden zijn ronder van vorm, liggen niet netjes op een rij naast elkaar zoals wij van "ons" Wad gewend zijn. Dit heeft tot gevolg dat, als er een sterke westenwind waait, er weinig beschutting is van de voorste eilanden. Er is dan nog wel te varen achter de binnenste eilanden, maar daar zijn de wantijen hoger, dus alleen geschikt voor zeer ondiepe schepen, die zijn vaak kleiner, dus minder geschikt voor ruig weer. Bovendien is er een risico dat je, als je eenmaal in dit gebied verzeild bent geraakt en terug wilt of verder wilt wippen naar het volgende eiland, er niet gevaren kan worden vanwege de, ook daar overheersende, westenwinden. Want ook van "onze" zeegaten weten we maar al te goed dat het er kan spoken met harde wind. Hoe tegenstrijdig het trouwens moet klinken, wij hebben toch de indruk dat de zeegaten langer te bevaren zijn dan bij ons. Het is eerder rauw, maar nog wel te doorstaan: de drempels zijn dieper. De toevaart is veel, veel langer, dus het ongemakkelijke en onbeschutte stuk is ook veel langer. Diepgaande jachten kunnen de zeegaten ook goed bevaren en op een aantal eilanden rondom de echte Halligen verblijven. Amrum, FOhr, Sylt en de de haven van Husum op de vaste wal in het zuidelijke gebied zijn voor ieder goed toegankelijk. Maar op de echte Halligen valt het schip droog, bovendien moet je van Hallig naar Hallig varen via (soms lange en hoge) wantijen. Sylt kun je aan de noordkant en aan de zuidkant aanlopen en de havens van Hornum en List zijn voor alle jachten geschikt. Achter het eiland ligt echter een dijk, om het vervoer van de vaste wal ook bij hoogwater zonder natte voeten te garanderen. Dus moet er altijd buitenom naar List en het volgende eiland Rome, (het eerste Deense eiland) gevaren worden. 52


tot de conclusie gekomen dat het polyester zeiljachtje een flik op de mast gehad had en geen marifoon meer kon gebruiken. De Urker zou een "tandje bij zetten" en hulp bieden. Inmiddels was er flink wind gekomen en de koelbloedige zeilers liepen onder vol tuig met een noodgang richting Lauwersoog. Enige tijd later merkte de Urker op de het jachtje steeds dieper ging liggen en dat ze waarschijnlijk lek waren geslagen. Toen de Urker vlakbij z'n slachtoffer gekomen was, vroeg Hendrik van de vuurtoren hoe de situatie erbij stond, waarop de Urker antwoordde: "Hij is goed lek, maar ze hebben een probaat middel tegen de lekkage in de race gezet". Hendrik vroeg of ze een dikke pomp of zo aan boord hadden, maar de Urker antwoordde; "Neen, ze hebben een angstige man met een puts aan het werk." Het jachtje is met hulp van de Urker in Lauwersoog aangekomen, waarna bleek dat de mast niet geaard was en dat de bliksem er via de dieptemeter uitgeknald was. EVERT

51


GEHOORD ROND DE WADDENZEE Zoals we allemaal wel eens meemaken, heb ook ik diverse ervaringen en uitspraken genoteerd rond de Waddenzee van diverse Waddenschippers of landrotten op het Wad. Enkele fraaie uitspraken zal ik nu met een kort verhaaltje samenvatten. We waren zelf met kennissen die nog nooit op het Wad geweest, een weekendje de zee op. Na het een en ander te hebben uitgelegd over eb en vloed en de daarbij behorende sluizen, voeren we richting de Robbengatsluis waar ik gelijk kon invaren. Ik zou achter de brug gaan liggen en vaar de sluis in, waarop de vrouw van onze kennis paniekerig achterom kijkt en roept; "Moeten die voorste deuren ook niet open?". Een poosje later varen we het prikkengeultje naar Schier binnen en vraagt ze heel onschuldig; "Komen die boompjes wel aan op dat zoute water?". Een paar weken later liggen we weer in de haven van Schier, en horen we s'nachts een tumult van jewelste naast ons. Er komt een Rotterdamse platbodemschipper met zijn gevolg de haven binnenlopen en zoekt een plaatsje. Er is echter alleen een geschikt plekje naast een groot Duits polyester zeiljacht. Onze oosterbuur was het niet met deze aktiviteit eens, en terwijl de Rotterdammer voor vastmaakte gooide de Duitse gast achter de tros weer los. Dat ging zo een aantal keren, en als ze elkaar passeerden in het gangboord sloegen ze elkaar. Dit liep nogal op totdat enkele omstanders zich ermee gingen bemoeien, en de zaak susten. Het kommentaar van onze Rotterdammer was; "Wat een zooi hier op dat Wad, eerst ben ik wel 10 keer vastgelopen tussen Ameland en hier, en dan zo'n ontvangst !! Ze magge die vaargeule ook wel eens uitbaggere". Enige tijd later komt er op Schier een Charterschipper waarvan ik alleen een pseudonaam noem, (Gerrit) binnenlopen. Hij komt op een zeer hete dag met een grote groep wonderschone vrouwen van het Wad af om de nacht op Schier door te brengen. De, anders zo bekwame schipper, heeft het ogenschijnlijk moeilijk. Met een rood hoofd tracht hij zijn grote tjalk aan de oude veerdam te manouvreren, maar hij heeft duidelijk zijn hoofd er niet bij. Alles gaat fout, en Koby de havenmeester tracht de aandacht te krijgen door allerlei tips via zijn toetertje naar zijn hoofd te blazen. De dames (allen bijna geheel ontdaan van kledij) giechelen wat en lopen onbewogen met een autobandje naar de stuurboordzijde van de tjalk waar de klap aanstonds zal komen. Gerrit ziet niets meer en doet maar wat, de chaos is voor hem compleet als het hele stel zich voorover buigt om de stootwillen en andere atributen overboord te hangen. Als er niets meer aan te houden is, steekt Gerrit zijn beide handen in de lucht en doet niets meer, alleen roept hij heel hard; "De zon doet mooie dingen met vrouwen, hij kleedt ze uit en geeft ze een kleurtje", waarop de tjalk met een doffe dreun tegen zijn buurman knalt. Daarop komt Gerrit's vrouw uit de roef, waarna ik begrijp dat Gerrit het momenteel moeilijk heeft. Toen hij van de schrik bekomen was praatte ik even met hem over zijn avontuur, waarin hij mij zijn strijd nog verduidelijkte toen een van de wonderschonen hem had gevraagd; "Hoe diep steekt u schipper?", waarop Gerrit met een glimlach antwoordde ,"Tot op de bodem". De voorlopig laatste anekedote was toen er een zware onweersbui over het Wad trok. Vol spanning zaten we in de jachthaven van Schier in de kajuit naar buiten over het Wad te kijken. We hadden de marifoon bij staan op kanaal 5. Het werd pikdonker op het Wad en plotseling zagen we een lichtflits richting de Glinder met daarop de bijbehorende doffe dreun. Enkele sekonden later zagen we een vuurpijl omhoog gaan waarop ik de kustwacht inseinde. Ook een Urker viskotter had de pijl waargenomen, en met z'n allen waren we al vlot 50


Binnen de groep komen onderwerpen aan bod als: - Verklaring huidig antifoulinggebruik. Waarom al die aangroeiwerende verven, welke belemmeringen zijn er nu ten aanzien van vriendelijker alternatieven (ook voor bootverhuurders en havenbeheerders) - Gewenste aanpak van het aangroeiprobleem. Beoordeling van alternatieven door de groep op bruikbaarheid in de praktijk. Wat voor methode is nu al toepasbaar: bijvoorbeeld de boot na het varen de kant op; varen tussen zoet en zout water waardoor aangroei afsterft!; hele gladde afwerklagen waarop aangroei slecht hecht en schoonmaken in het seizoen (als het al nodig is). Andere praktische suggesties zijn zeer welkom. - Wat voor acties bevorderen een milieuvriendelijke aanpak. Denk aan een vervolgprojekt waarin varende leden de gunstigst lijkende alternatieven uitproberen en/of propageren. Ook hier suggesties welkom. Drie leden van WSV Lauwerszee maken deel uit van de groep: Willem Appelboom, Jan Heuff en Fred Licht. Praktijkervaring als basis Vaart u op de Waddenzee, IJsselmeer of Noordzee? Hebt u ervaring met methoden om aangroei van de boot tegen te gaan? Wilt u weten wat straks de uitkomsten van het projekt zijn? Hoe sneller er goede oplossingen bekend worden hoe beter. Op de Hiswa voorjaar '96 komt een vragenlijst uit. Een lijst voor watersporters over de aangroeiproblematiek en wat eraan te doen is (en wat eraan gedaan kan worden). Veel van onze leden liggen op zoet water en komen regelmatig op het zoute Waddenwater. De aangroei zal dan weinig voorstellen. Met een of andere borstel zijn de (eventuele) resten simpel weg te vegen. Een boot zonder aangroeiwerende verf is overal af te borstelen. Geen nadelige gevolgen voor de omgeving. De verffabrikanten zullen er ongetwijfeld minder van gediend zijn. Voor een pot aangroeiwerende verf kunt u een scala aan slimme borstels kopen. Nodig is het niet. Ikzelf laat het bij een epoxy afwerking van het onderwaterschip. De epoxy vermeng ik met een beetje grafietpoeder; daardoor wordt het gewoon zwart en goed bestand tegen UV-straling. We zien wel wat het resultaat is. Fred Licht

49


AANGROEIWERENDE VERF Wie heeft er het meeste baat bij, de bootbezitter of de verffabrikant? Steeds giftiger werd de verf, steeds schoner bleef het onderwaterschip. Totdat duidelijk bleek dat ook de rest onderwater steeds doder werd. Dat was niet de bedoeling. Verven werden vervolgens weer minder giftig omwille van het milieu. De prijs van een pot verf bleef echter wel stijgen. Het kost steeds meer geld om met minder gif toch de onderkant schoon te houden. Zo dook de vraag vanzelf op hoe nodig die steeds duurdere verf eigenlijk wel was. Het antwoord blijkt verbluffend, haast te simpel om te geloven. Voor heel veel boten is het vaak overbodig, want de aangroei stelt helemaal niet zoveel voor. Om even een voorbeeld te noemen: De zeeschouw 'Weerlicht' die vaak iedereen te snel af is. Ze vaart al enige jaren lang zonder anti-aangroeiers. Er zijn vast concurrenten die er wel een flink remmende baard aan willen kijken. Gewoonten Bij velen is het een vanzelfsprekende gewoonte geworden om elk jaar weer een laag aangroeiwerende verf onder de boot te versmeren. Alleen al de kans op aangroei maakte het al even vanzelfsprekend dat er weer iets anti-aangroeierigs op kwam. We worden nu met de neus op de negatieve effecten gedrukt. Ons qua milieu reeds aangetaste vaargebied heeft ook nog eens te lijden van onze anti-aangroei gewoonten. Om daarna te beseffen dat het misschien overbodig was. Zonde van al die dure potten verf, zonde voor dat stuk water waar we zo graag ronddobberen. Het Waterpakt: voor gewoon gezond vaarwater Het Waterpakt is een samenwerkingsverband tussen drie al langer bestaande milieuclubs; de Werkgroep Noordzee, de IJsselmeer- en de Waddenvereniging. Binnen dat Waterpakt willen ze diffuse waterverontreiniging terugdringen. Diffuse bronnen zijn vele heel verspreid liggende bronnen. Dit in tegenstelling met puntbronnen zoals industriële lozingen. De belangrijkste diffuse bronnen zijn bouwmaterialen, landbouw, verkeer, scheepvaart en consumentenprodukten. Allereerst ging de aandacht naar de landbouw. De tweede bron die het Waterpakt verkent is de scheepvaartsector. Vanzelf kom je dan bij scheepsverven terecht, waarbij het eerst wordt gekeken naar aangroeiwerende verf en in tweede instantie naar teerhoudende verf. In projektvorm wil het Waterpakt aan het ontstane waterkwaliteitsprobleem gaan werken. Daartoe is in augustus '95 een éénjarig projekt gestart bestaande uit drie delen: - verkenning ervan binnen de kustgebonden beroepsvaart en de visserij - verdieping in hetzelfde probleem binnen de waterrecreatie, om tot een praktijkgericht actieplan te komen - beïnvloeding van beleid over de toepassing van scheepsverven Een werkgroep van watersporters Dat actieplan voor een milieuvriendelijke aanpak van de aangroeiproblematiek willen ze doen samen met betrokkenen. Mensen die waarde hechten aan het milieu en vanuit de praktijk bekend zijn met de watersport. Daarvoor is een werkgroep gezocht bestaande uit watersporters die met diverse boten in het Waterpakt-werkgebied varen (IJsselmeer, Waddenzee en Noordzee). Mensen met kennis van zaken die bovendien een voortrekkersrol willen en kunnen vervullen. Doel is een milieuvriendelijke aanpak van de aangroeitoestanden.

48


1966 WSV Lauwerszee 1991 Dit jubileumboek mag niet in uw boordbibliotheek ontbreken.

Inhoudsopgave Pag. 5

Hoofdstuk Lauwerszee, Lauwersmeer, Lauwersoog

7 9 11

Historie: De zee nam en de zee gaf terug Onze dijken Polders aan de Groninger kust

12

Het Wad

13

De robbenjacht

15

Het rijke wad

16 22 26 27 28 29 31 32

Havens: Zoutkamp De visafslag Oostmahorn Ezumazijl Dokkumernieuwezijlen Noordpolderzijl Delfzijl Eemshaven

33 38 42

De eilanden: Rottumeroog Schiermonnikoog Ameland

43

Het reddingswezen

45

De afsluiting van de Lauwerszee

59 i'

20 jaar later - Recreatie - Flora en Fauna

62 t/m 131

25 jaar in vogelvlucht

Voor f 25,-- is het boek met alle feiten en verhalen te koop in het Clubschip!

1966 WSV Lauwerszee 1991 47


In zeilkleding de grootste... • Nelly Hansen • Musto (hpx) • lmhoff • Henri Lloyd • Elvstrom • Jeantex • Compass • BMS

In watersport de goedkoopste... WATERBORG

Specialist van Noord Nederland ZEIL- EN WATERSPORTKLEDING ZEILEN EN TUIGERIJ JACHTBESLAG BOEKEN - KAARTEN REDDINGSMIDDELEN

ri

f]

ELEKTR(ON)ISCHE APPARATUUR Vraag naar de CLUBKORTINGSKAART WATERBORG BUITENSPORT LAGE DER A 2 TEL.: (050) 312 50 77

WATERBORG GRONINGEN


Belangrijk signaal voor watersporters Scheepsassurantiekantoor DMW biedt een scheepsverzekering met een premie die inslaat. Ook u kunt van ons veelzijdig vakmanschap profiteren.

Van Dijk/Majoor/Weekamp

MW

scheepsassurantiekantoor Erkende onafhankelijke assurantieen hypotheekbemiddelaars Buitenkant 24, 8256 CA Biddinghuizen

Vraag nu vrijblijvend informatie, bel (0321) 33 34 43 of fax (0321) 33 26 29. Watersporters verzekeren watersporters en financieren ook uw schip.


In zeilkleding de grootste... • Nelly Hansen • Musto (hpx) • Imhoff • Henri Lloyd • Elvstram • Jeantex • Compass • BMS

In watersport de goedkoopste... WATERBORGSpecialist

van Noord Nederland

ZEIL,- EN WATERSPORTKLEDING ZEILEN EN TUIGERIJ JACHTBESLAG BOEKEN - KAARTEN REDDINGSMIDDELEN ELEKTR(ON)ISCHE APPARATUUR Vraag naar de CLUBKORTINGSKAART WATERBORG BUITENSPORT LAGE DER A 2 TEL.: (050) 312 50 77

WATERBORG GRONINGEN

Jaarboek1996  
Jaarboek1996  
Advertisement