Page 1

WATERSPORTal VERENIGING gul LIJ

0 CC

UWERSZEE


JACHTHAVEN

MET HETOOG OP: BORKUM CHIER MONNIK000. AMELAND. TERSCHELLING.

FRIESE MEREN EN GRONINGSE MAREN TELEFOON 05193 - 9040


WATERSPORTVERENIGING "LAUWERSZEE" voor Zoutkamp en Lauwersoog Opgericht 26 mei 1966 Goedgekeurd bij Koninklijk Besluit van 14 november 1968 - nummer 56 inschrijfnr. Ver. Reg. K.v.K.: V 023570 Vereniging voor zeil-, motorboot-, kanovaarders en andere watersportbeoefenaren. Aangesloten bij de N.N.W.B. Erelid:

H.J. Bos

Winsum

JAARBOEK 1992

20e jaargang

VAN DE REDAKTIE Niet te geloven, al weer een jaar verder. Het ene lustrum is net achter de rug, de volgende, maar niet te vieren, mijlpaal dient zich aan: Het twintigste Jaarboekje ligt voor U. In november, als wij voor het eerst bij elkaar komen, is het fantastisch om te horen, hoeveel ideëen de redaktieleden op tafel gooien. Eigenlijk is dan het volgende Jaarboek al weer geboren. Dit jaar was er zelfs zoveel kopy dat we ons de luxe konden permitteren om dingen op de plank te laten liggen. Meerdere aktief schrijvende leden hebben zich prima geweerd. Na veel interviews, telefoontjes en geheugenwerk werd de geschreven kopy gekorrigeerd, gedrukt, uitgezocht, opgeplakt en tot één geheel gevlochten. Door dit jaar voor de omslag echte "wadkleuren" te kiezen, hopen we de discussie over het dubbel bedreigde waddengebied levendig te houden. Wij voelen ons bedreigd in onze vrijheid en het wad wordt nog steeds bedreigd door de te vele smerige lozingen. Het wordt echter tijd dat de zeehonden en de vogels in een petitie aan de regering duidelijk maken dat de mens, net zo als vroeger, best samen met hun van het wad kan genieten en eten. Dit jaar is dat gelukkig nog bijna overal mogelijk. De redaktie REDAKTIE JAARBOEK 1992 Janny du Bois Christie Koenders Fred Licht Rienk Mulder Ankie Salters

REDAKTIEADRES De Larix 20 9741 NS Groningen tel. 050-719454

1


SAMENSTELLING BESTUUR W.S.V. "LAUWERSZEE" Voorzitter

: W.J. Laseur

Secretaris

: mevr. J. du Bois

Penn.meester : W. de Vries Lid

: W. Appelboom

Lid

: A. Katsman

Lid

: M.N. Loos

Lid

: mevr. K. Pettinga

Lid

: mevr. A. Salters

Lid

: L.H. Timmer

CLUBSCHIP

W.A. Scholtenstraat 5 9711 XA Groningen De Larix 20 9741 NS Groningen Hoofdkade 27 9503 H B Stadskanaal Grachtstraat 10 9991 BA Middelstum Nederhorstlaan 4 9301 WB Roden p/a Noordergat 1 9976 VR Lauwersoog J.P. Santeeweg 43 9312 PC Nietap Kerkpad 3 9884 PD Niehove Kamplaan 14 9722 SH Groningen Noordergat 1 9976 VR Lauwersoog

tel. 050-136099 tel. 050-719454 tel. 05990-22443 tel. 05955-1885 tel. 05908-18430 tel. 05193-9248 tel. 05945-14905 tel. 05949-1428 tel. 050-255786

tel. 05193-49154

De kontributie voor het jaar 1992 bedraagt wederom 30 gulden per lid. Voor huisgenoot-leden 15 gulden per jaar. Gironr. vereniging: 1756950 t.n.v. Penningmeester W.S.V. "Lauwerszee".

STICHTING JACHTHAVENS ZOUTKAMP EN LAUWERSOOG Secretariaat : Kievitweg 34, 9765 JZ Paterswolde 05907-2920 Bankrelatie : Rabobank Leens, rek.nr. 33.52.02.799. Girorekening : 3418104. Stichtingsbestuur:

Voorzitter Secretaris Penn.meester Lid Lid Lid Havencommissaris

: L.H. Timmer, Groningen. : N. Nieboer, Haren. : H. Dobbe, Zuidlaren. : C. van Wingerden, Haren. : F.B. Bronsema, Ulrum. : W. Appelboom, Middelstum. : L. Berends, Paterswolde.

Havenmeesters:

"Noordergat" L'oog "Hunzegat" Zoutkamp "Oude Binnenhaven" 2

: E.E. Heerma, Noordergat 1, 9976 VR Lauwersoog, tel. 05193-9040 : J. Bartelings, Strandweg, Zoutkamp, tel. 05956-2588 : J. Bij de Ley


COMMISSIES VAN DE W â–şTERSPORTVERENIGING "LAUWERSZEE" Clubschipcommissie: Tineke Joustra Tet Loos Harm Jan Klamer Kunnie Pettinga Wim de Vries (v.z.)

Fotocommissie: Lena Faber Ankie Salters Wedstrijdcommissie: Wim Laseur Gerard Wagena Jaap Went

Jeugdcommissie: Willem Appelboom Bernard Martin Loos Arnold Klamer Hugo de Meier

VAN DE VOORZITTER-"...al diegenen die dit mogelijk hebben gemaakt...." Aldus een zinsnede uit de uitnodiging gericht aan 'dienstdoenden' en afkomstig van de clubschip-commissie. Een uitnodiging voor een gezellig samenzijn als dank voor hun vrijwillige medewerking en inzet. INZET : Als een rode draad loopt door de achter ons liggende jaren een vorm van inzet die onze vereniging over de provinciegrens heen op landelijk- en zelfs internationaal niveau heeft gebracht. Praktisch gesproken betekent dit, dat het werk van de commissies de doorslaggevende factor is voor een goede- en gezonde vereniging. Uit erkentelijkheid voor hun verdiensten meen ik in dit 'voorzitters-schrijven' ze eens naar voren te moeten halen. !! Een foto-commissie die op een professionele wijze een pracht van een jubileumfotoboek heeft samengesteld. Dit boekwerk, dat alom bewondering wekt, is historisch verantwoord en een uniek document van het Lauwersmeer-gebied. !! Een jeugd-commissie die elk seizoen opnieuw een zeilcursus voor onze jongsten weet te realiseren. !! Een wedstrijd-commissie met een totaal nieuwe bezetting staat te popelen om hun ideeĂŤn te realiseren. Het programma voor het komende seizoen is op de najaars-vergadering met verve bekend gemaakt en met groot enthousiasme door de leden ontvangen. !! De voormalige wedstrijd-commissie is nu in functie als Stichting Colin Archer Memorial Race. Voor de zesde keer organiseren zij de zee-zeilwedstrijd van Lauwersoog naar Larvik. Op het moment van dit schrijven (26 januari) zijn er reeds 50 aanmeldingen binnen. Ook deze C.A.M.R. belooft dus wederom een groot internationaal zeil-evenement te worden. !! Een clubschip-commissie die met succes het clubschip 'drijvende' houdt en die in het achter ons liggende jubileumjaar voor diverse geslaagde activiteiten verantwoordelijk is geweest. !! En wat dacht u van de jaarboek-redactie. Ieder jaar opnieuw verzorgen zij een boekwerk vol met belangrijke zaken betreffende onze liefhebberij. Een jaarboek dat zelfs buiten onze vereniging bekendheid geniet. Dat is nu de W.S.V. 'Lauwerszee', een vereniging met fijne leden die niet alleen iets voor hun hobby, maar ook iets voor elkaar over hebben en juist daardoor hun club die meerwaarde geven. Dank aan '...al diegenen die dit mogelijk hebben gemaakt...' Mede namens het bestuur wens ik u allen een fijn watersport-seizoen; behouden vaart! Joop van Meggelen

3


JAARVERSLAG 1991 W.S.V. LAUWERSZÈE Een bijzonder jaar! We vierden het zilveren jubileum van onze vereniging: we bestaan intussen al 25 jaar! Er was een feest, een jubileumboek van hoge kwaliteit en een Champagne-ontbijt gevolgd door varen in de verenigingsoptimisten. Gezellig en voor herhaling vatbaar! Helaas moest onze voorzitter Dhr. Henk Carolus ons i.v.m. zijn gezondheid mededelen dat hij zijn bestuurslidmaatschap moest opgeven. En slechts korte tijd daarna moesten we definitief afscheid nemen van deze man die zich zeker zijn laatste levensjaren zo met hart en ziel voor onze vereniging heeft ingezet. Bovendien ontviel ons dit verenigingsjaar de heer P. Lap, erelid van onze vereniging. De vereniging telt per 31 december 1991 479 leden, terwijl we begonnen met 496 leden. Ook wij moesten helaas konstateren dat nu bij ons het ledental iets terugloopt. Een tendens die algemeen wordt gekonstateerd in het verenigingsleven. Het bestuur bestond op 1 januari uit de volgende leden: Dhr. H.S. Carolus, voorzitter, Dhr. J.G. van Meggelen, vice-voorzitter, Mw. J. du Bois-Minholts, secretaris, Dhr. P. Kiel, penningmeester, Dhr. A. Katsman, Dhr. M.H. Loos, Mw. K. Pettinga, Mw. A. Salters-Wortelboer, Dhr. L.H. Timmer.

Voor al uw:

levensmiddelen, diepvriesen drogistartikelen vers vlees, vers brood en verse groente Het hele jaar door, dagelijks geopend

Kooyenga's Supermarkt en Slijterij

DIJKSTRA'S BAKKERIJ bij de molen telefoon 41302 ANJUM

Tot ziens in onze zaak op de Haven van Lauwersoog. Vanuit de jachthaven gemakkelijk lopend te bereiken via een trapje over de dijk.

Elke dag komt de bakker in de jachthaven en in bungalowpark „Robbenoord". Vans 9 uur — s 12 uur kunt U ons dus vinden op Lauwersoog met een wagen vol verse warmebakkers-produkten. Niet thuis? Dan rijdt U toch even naar de hoek bij de molen in Anjum. in onze winkel willen wij U graag van dienst zijn.

Tot ziens bij:

Telefoon: 05193 - 49053 - 41752

Dijkstra's warme bakkerij bi; de molen Anjum (tel 05193-41302) Al meer dan 50 jaar Uw beste bakker voor het beste brood

4


Dhr. Kiel zag zich genoodzaakt het penningmeesterschap te beĂŤindigen, dit in verband met drukke werkzaamheden. Hij werd tijdens de voorjaarsledenvergadering op 23 maart opgevolgd door Dhr. W. de Vries. Dhr. Van Meggelen heeft sinds het overlijden van Dhr. Carolus het voorzitterschap waargenomen. En in de najaarsledenvergadering op 29 november werd Dhr. W J. Laseur tussentijds benoemd tot bestuurslid. Ook in de diverse kommissies veranderde het een en ander: De wedstrijdkommissie werd verlaten door de heren M.H. Loos, A. Katsman en J.G. van Meggelen. De Jeugdkommissie nam afscheid van Dhr. E. Schuiten, Mw. C. Koenders, Dhr. W. Appelboom, Dhr. L. Bakker. Een aantal jongere mensen kwam het team van instrukteurs weer versterken: Dhr. B.M. Loos, Dhr. H. de Meier, Dhr. A. Klamer, Dhr. P. de Wijk. Dhr. Kiel nam ook afscheid van de Clubschipkommissie en ook dit werk wordt door de nieuwe penningmeester overgenomen: Dhr. W de Vries werd ook lid van de Clubschipkommissie. Het verenigingsjaar begon traditiegetrouw met oliebollen tijdens de Nieuwjaarsvisite op het Clubschip. Velen kwamen hier weer naar toe: midden in de winter toch even snuffelen aan de sfeer van de zomer op de boot. In het winterprogramma waren er bijdragen van de heer en mevrouw Salters over de reis naar Zweden en de D.D.R. en een avond verzorgd door de Hydrografische Dienst. En de volgende winter, in december dus, een avond verzorgd door de heren Licht en Appelboom over hun reis met een klassiek jacht van Canada naar Nederland. Uiteraard was er weer de jaarlijkse veiling van scheepsartikelen, georganiseerd door de nieuwe wedstrijdkommissie. Tijdens het weekend van 25 en 26 mei werd het 25-jarig jubileum van onze vereniging gevierd. Terwijl toen ook het jubileumboek verscheen. Iedereen is zeer lovend over dit staaltje van professioneel uitziend vrijwilligerswerk! Een boek dat "nog jaren meegaat". En de redaktie van het boek gaat weer onversaagd verder met het verzamelen van foto's: de fotokommissie blijft dus bestaan. In juni was er weer de kennismakingsavond met nieuwe leden. Gelukkig werd het weer in het hoogseizoen eindelijk beter. En wel zodanig dat bijna iedereen een stralende zomer 1991 in de herinnering heeft. De voorjaarsrace zowel als de najaarsrace werden op het Wad verzeild. De najaarsrace betekende vooral knobbelig water; er was averij en een (zeer tijdelijke) stranding. De avond werd door een zeer grote groep mensen verwelkomd met een barbecue: het clubschip was te klein, maar het was heel gezellig en lekker! Dan is er nog te melden de Open Nederlandse Kampioenschappen zeilen in de Int. Moth. Inmiddels is de organisatie hiervan voor onze vereniging ook bijna een traditie. Het clubschip heeft goed gedraaid in het jaar 1991 en vele leden hebben zich hiervoor en voor de andere aktiviteiten van de vereniging met veel enthousiasme ingezet. Janny du Bois

5


OPENINGSTIJDEN BRUGGEN EN SLUIZEN ROND HET LAUWERSMEER Alleen voor de periode van 1 mei tot 1 oktober. Zoutkamp-Reitdiep tel.: 05956-1305 VHF kan. 22

: Zondag gesloten. De hoogte van de brug over de openstaande sluis bij normale waterstand plm. 3.40 m. ma. t/m za. 7.00-12.00 en 13.00-18.00 uur. (in juni, juli, aug. tot 19.00 uur).

Lauwersoog tel.: 05193-49043 VHF kan. 22

: ma.t/m vr. van 7.00-20.00 uur. (in mei sluiting 12.00-13.00 uur). Zaterdag van 7.00-19.00 uur. Zondag van 9.00-13.00 en 14.00-18.30 uur. Winterbediening: ma. t/m vr. 7.00-12.00 en 13.00-18.00 uur. za. idem: tot 17.00 uur.

Dokk.nw.Zijlen

: ma. t/m vr. van 7.00-8.00 uur en 8.30-12.00 uur en 13.00-17.30 uur en 18.00-20.00 uur. za. idem maar tot 19.00 uur. zo. 8.30-12.00 en 14.00-17.30 en 18.00-20.00 uur

Hunsingobrug Zoutkamp

: ma.t/m vr. van 8.00-12.00 en 13.00-17.00 za. (vanaf half mei tot half sept.) 8.30-9.00 en 13.00-13.30 en17.30-18.30 zo. (vanaf half mei tot half sept.) 8.30-9.00 en 15.00-15.30 en 18.30-19.30

MARIFOONVERKEER MET BRUGGEN EN SLUIZEN Lauwersoog Haven Lauwersoog sluis Zoutkamp sluis/brug Reitdiep Centr. Post Harlingen sluis Kornwerd sluis DelfzijI sluis DelfzijI Haven Groningen sluis Brug Weiwerd Eemskan. Brug Driebond Eemskan.

6

9 22 22 22 22 18 11 14 20 22 18


UITGEBREIDE WEERS-OF WINDVERWACHTING Lokale tijden ma t/m za

Lokale tijden zondag

Station

Frekwenties in Nrd. Neder!.

06.30 07.00-18.00 12.56 13.00 17.55 18.00 23.00

06.30 07.00-18.00

Radio 5 Radio 1 Radio 1 Radio 1 en 5 Radio 5 Radio 1 en 5 Radio 1

Radio 1: 90.8 (Smilde) 88.6 (Irnsum)

13.00 16.55 18.00 23.00

Radio 5: 1008, middengolf

SCHEVENINGEN RADIO OP DE MIDDENGOLF 05.40 - 11.40 - 17.40 - 23.40 op frekwenties 1713, 1890, en 's nachts tevens 2824 kHz. (SSB)

WEERBERICHTGEVING VIA BUITENLANDSE STATIONS: (De aangegeven tijden zijn lokale tijden) Nordeich Radio Kiel Radio Deutschlandfunk Radio Bremen N.D.R. B.B.C. 4 Marifoon

: 2614 Kc. 09.10 u. - 21.10 u. Bestemd voor: Noordzee en Atlantische Oceaan van IJsland tot Azoren : 2775 Kc. 08.50 u. en 20.50 u. Bestemd voor: Skagerrak, Kattegat en Oostzee 1269/1539 Kc. 01.05 u. - 06.40 u. Bestemd voor: Fisher, Duitse Bocht, Humber Thames, Oostzee, Kattegat en Skagerrak : 936 Kc. 07.00 u. -13.00 u. -19.00 u. - 23.05 u. Bestemd voor: Duitse Bocht en Noordzee : 972 Kc. 00.05 u. Bestemd voor: Duitse Bocht en Westelijke Oostzee 198 Kc. 00.33 u. - 05.55 u. - 13.55 u. - 17.50 u. Bestemd voor: Het Kanaal en Noordzee : kan.: 23.26 Elbe Weser 08.00 u. en 19.00 u. 27 Helgoland 08.00 u. en 19.00 u. 28 Norddeich 08.00 u. en 19.00 u.

Voor een meer volledig overzicht, ook van de verschillende buitenlandse marifoonkanalen waarop weerberichten worden uitgezonden, raden we U aan de uitgave van A.N.W.B./PTT en K.N. M.I. te raadplegen die als gratis bijlage bij De Waterkampioen maart verschenen is.

7


Scheepselectronica Landcommunicatie Het vertrouwde adres voor UW kostbare apparatuur

* Verkoop * Service * Installatie Ons programma omvat o.a.: * * * * * * * *

Navigators Autopiloten Marifoons Echoloden Radar Mobilofoons Autotelefoon Video plotters

Bezoek vrijblijvend onze showroom Haven 20 — 9976 VN Lauwersoog Tel.: 05193-49239 — Fax: 05193-49219


BELANGRIJKE TELEFOONNUMMERS Alarmnummer Artsen dr. Witkamp (Gron. kant Lauw. geb.)

dr. Leusink (Oostmahorn, EnumazijI) dr. Bruinsma (Dokk. Nwe. Zijlen) Clubschip Lauwersoog Douane Lauwersoog Jachthavens Delfziji

Dokk. Nwe. Zijlen "Lunegat" Lauwersoog "Noordergat" Oostmahorn "Bootsgat" Schiermonnikoog Zoutkamp "Hunzegat" Zoutkamp "Oude Binnenhaven" Kompassteller (Roukema DelfzijI) Kustwacht Schiermonnikoog Marechaussee Zoutkamp Rijkspolitie te water Scheveningen Radio Sluis Lauwersoog Sluis Delfzijl Weerbericht Wadden, IJsselmeer

Deltagebied, Biesbosch

06 - 11 05956 - 1300 05193 - 41286 05194 - 202 05193 - 49154 05193 - 49142 05960 - 15004 05112 - 303 05193 - 49040 05193 - 41445 05195 - 31544 05956 - 2588 05956 - 1686 05960 - 13127 05195 - 31247 05956 - 2717 05193 - 49220 058 - 123044 02550 - 62460 05193 - 49043 05960 - 13293 / 10248 06 - 91122352 06 - 91122353

r,

A k

3EIBEIn:11 ligicAft&13速k\vE(

otaim7Ilz

eemskanaal noordzijde 53 9934 re delfzijl tel. 05960 - 18162 BOOTPROBLEMEN: JOS STRUYK IN DE ARM NEMEN LIGPLAATSEN VOOR DE WAL PARKEREN VOOR DE DEUR Openingstijden: maandag 13.30 - 17.30 uur dinsdag t/m viljdag 9.00 - 12.00 en van 13.30 - 17.30 uur zaterdag 9.00 - 12.00 uur

9


Foto: Jan Heuff 10


HET ROODE HOOFT: VAN DE CLUBSCHIPCOMMISSIE Dienstdoen op het clubschip is niet zoals veel leden van onze vereniging denken: precies om 07.00 uur vrijdagavond de deuren openen, de vlaggen hijsen en de koffie klaar. Ook is het niet nodig om tot diep in de nacht het clubschip open te houden en de bezoekers te bedienen alsof het een à la carte restaurant betreft. Nee, zeer gewaardeerde leden, wat de clubschipcommissie graag wil is dat het clubschip vrijdagsavonds open gaat op een zodanig tijdstip dat u zich niet na afloop van uw werkweek in allerijl naar Lauwersoog behoeft te begeven. In overleg met de clubschipcommissie is het te regelen dat u iets later komt dan op het door ons voorgestelde tijdstip. Met betrekking tot het sluiten van het clubschip na de officiële sluitingstijd stellen wij dat dit wordt bepaald door de man/vrouw achter de bar en niet door de laatst vertrekkende bezoeker. Ook het tempo van bedienen bepaalt u zelf en niet de bezoekers. In het geval dat u vindt dat hulp nodig is, kunt u een beroep doen op een eventueel in de buurt zijnde clubschipcommissie-lid of een verenigingslid. Wij hopen, door middel van dit stukje, u over de drempel heen te helpen om (weer) clubschip dienst te gaan doen. Tet Loos, tel. 05193-9248, kan nog veel hulp voor het komende seizoen gebruiken met name in de vakantieperiode. Over de afgelopen periode kan ik meedelen dat wij een voortreffelijke bezetting hebben gehad. Evenals de andere jaren hebben wij dit weer gevierd met een gezellige avond. Deze keer hebben wij dat gedaan met een puzzeltocht over de Drentse heide en zandverstuivingen met na afloop een snert-maaltijd. Het was een zeer geslaagde avond. Opmerkelijk was dat zand en heide toch een heel andere invloed op de mensen kunnen hebben dan wordt verwacht. De bij onze vereniging als de best bekend staande zeelui, beroepshalve en rekreatief, waren toch zodanig de kluts kwijt dat ze, hoewel als eersten vertrokken, als laatsten binnen kwamen. Voor het komende seizoen kunnen wij meedelen dat u dienst kunt gaan doen in een opgeknapte keuken en dat op 26 september 1992 wederom een barbecue-avond zal worden georganiseerd door de clubschipcommissie. Gezien het grote bezoek en de positieve reakties van het afgelopen seizoen rekenen we weer op een grote opkomst. H.J. Klamer

blus io HENGELSPORTARTIKELEN

MEER DAN 65 JAAR SPECIAAL-ADRES VOOR DE ZEEVISSERIJ

Alle bekende merken voorradig: ABU — Mitchell — DAIWA — DAM — SHAKESPEARE — KUNNAN SILSTAR BRUCE & WALKER — BROWNING — NORTH WESTERN etc.

Het adres voor uw baars- of snoekbaarshengel.

A-straat 12 — Groningen Tel.: 050. 121893

11


GEBR. WATERBORGGRONINGEN SCHEEPSARTIKELEN en ZEILMAKERIJ

PERFEKT! KWALITEIT en LAAG IN PRIJS EILKLEDINGSPECIALI3 IN HET NOORDEN (alle topmerken in huis) tevens Uw leverancier van vele accessoires * * * * * *

reddingsmiddelen (Besto, Helly Hansen, KD-Matic) alle soorten noodsignalen grote kollektie touw (Gleistein, Neptunus) Staaldraad (aanpersen van terminals) groot blokkenprogramma (o.a. Harken) boeken en kaartenkollektie etc. etc. met onze "klantenkaart" extra voordeel. Bezoek eens onze nieuwe zeer overzichtelijk en kompleet ingerichte watersportwinkel.

.4GEBR. WATERBORG LAGE DER A 2 - GRONINGEN Tel. 050-125077 Ook geopend op katerdag van 10.00 uur tot 17.00 uur

12


WEDSTALDPROGRAMMA 1992 Zaterdag 9 mei

VOORJAARSWEDSTRIJD Platbodems, vrije klassen en multihulls. Start 9 mei, 10.00 uur. Briefing 8 mei, 20.00 uur. Aanmelding voor 2 mei middels formulier.

Donderdag 28 mei (Hemelsvaartsdag)

COMBI-DB (Duitse Bocht) Lauwersoog - Borkumrif (eerste finish) - Helgoland (non stop) - Borkumrif (tweede finish). Voor korte en lange afstand zeezeilers. Start 28 mei, 10.00 uur. Briefing 27 mei, 20.00 uur. Aanmelding voor 21 mei middels formulier.

Zaterdag 30 mei

GARNALENRACE Over het Wad naar de Ra. Platbodems en ondiepe scherpe jachten. Start 30 mei, 06.30 uur. Briefing 29 mei, 20.00 uur. (Schutten 29 mei.) Aanmelding voor 23 mei middels formulier.

Zondag 14 juni

KATERRACE Borkum - Lauwersoog (zie toelichting). Start 14 juni, 11.00 uur. Aanmelding en briefing 13 juni, 20.00 te Borkum.

Zondag 28 juni

TWAALFUURSWEDSTRIJD Op het Lauwersmeer. Alles wat zeilt. Start 28 juni, 07.00 uur. Briefing 27 juni, 20.00 uur. Aanmelding voor 21 juni middels formulier.

Zaterdag 11 juli

Start CAMrace. Pro memorie.

Zondag 6 september

OPTIMISTEN onder de ouderen. Voor de jachthaven. Start 6 september, 11.00 uur. Aanmelding en briefing 10.00 uur.

4, 5 en 6 september

Open Nederlands kampioenschap Int. Moth. Pro memorie.

Zaterdag 26 september

NAJAARSWEDSTRIJD Platbodems, vrije klassen en multihulls. Start 11.00 uur. Briefing 25 september, 20.00 uur. Aanmelding voor 19 september middels formulier BARBECUE

13


Toelichting

— De Voorjaars- en najaarswedstrijd worden op het Wad of op het Lauwersmeer gevaren, afhankelijk van de windrichting. — De lange route van de Combi DB is mede bedoeld als voorbereiding voor "Larvik". — Ons wedstrijdprogramma is afgestemd op het programma van K.Z.V. Neptunus te Delfzijl, met het volgende resultaat: - Na onze wedstrijden van 28/30 mei kunnen de deelnemers doorvaren naar Delfzijl voor de Pinksterevenementen. — Na de wedstrijd Delfzijl - Borkum (van Neptunus) kunnen we over zee naar huis met de Katerrace. — Geen liggeld in de haven van de organiserende vereniging gedurende de week voor en na de wedstrijd voor deelnemers, die zich op tijd aangemeld hebben. — De wedstrijdprogramma's worden in de wederzijdse jaarboeken vermeld. Wedstrijdprogramma van K.Z.V. Neptunus 1992

Pinksteren: 7 juni wedstrijd op de Eems (vooraf gegaan door een barbecue bij Neptunus op zaterdag van 17.00 tot 20.00 uur). 8 juni toertocht. 13 juni wedstrijd Delfzijl - Borkum. Alle drie wedstrijden voor plat- en rondbodems en scherpe jachten. 12 en 13 september SINGLE-HANDEDrace Delfzijl - Borkum v.v. Voor de liefhebbers wijzen we op nog meer activiteiten op de Eems, georganiseerd door Duitse verenigingen. Een overzicht kan worden ingezien op het clubschip.

Jachtwerf du Bois — Winterberging op bewaakt terrein. Reparatie in staal, polyester, hout en epoxy. — Nieuwbouw van elk type schip, idem. — Alle soorten timmerwerk : - teakdekken - binnenbetimmeringen - restauratiewerkzaamheden - masten, zwaarden e.d. — Levering en inbouw van motoren en schroefinstallaties. — Levering en inbouw van alle electronische apparatuur. — Tuigen van alle typen schepen. — Kraan tot 15 ton. - Onderwaterinspectie — Duikwerkzaamheden : - Schroef klaren etc.

Duinkerkenstraat 18, 9723 BR Groningen. Tel. 050 - 130582 - Fax 050 - 128978

14


VAN DE WEDSTRIJDKOMMISSIE Twee zoetwater evenementen waren nieuw dit jaar: de Twaalfuurswedstrijd en de krachtmeting van volwassenen in de Optimisten. Laatstgenoemde, georganiseerd door de Jubileumcommissie, gaf fanatieke taferelen te zien van grote mensen in gevoelige bootjes. Het was zo spannend, dat we hier een jaarlijkse happening van willen maken. De Twaalfuurs bracht op andere wijze leven in de brouwerij. Het aftuigen voor de haven, de snelle landing, de rennende stempelaars en de start voor de volgende ronde, was voor het publiek in en rond het clubschip net zo leuk als voor de bemanningen van de elf deelnemende schepen. De volgende keer kunnen er nog heel wat deelnemers bij voor het te druk wordt aan de steiger. Voor deze activiteiten plaats vonden, werd er met Pinksteren gevaren naar Helgoland en over het Wad naar de Eems, respectievelijk met acht en met negen deelnemers. Aanvankelijk hadden we mooi weer met een matige Westenwind. Later werd het minder: terug van Helgoland werd het een zware reis, pa! in de wind. Slechts vier schepen hebben zeilend de haven gehaald. De wadreis ging beter. Tenminste voor de vier scherpe jachten, die allen finishten Van de platbodems finishte er maar een! Twee waren vastgelopen en ĂŠĂŠn kon een kort hoog-aan-de-winds rak niet bolwerken. Aan de traditionele voorjaarsrace, dit jaar op acht juni, werd door 24 schepen deelgenomen. Er was niet veel wind, zodat de kentering voor de langzame zeilers te vroeg kwam. Dit keer was de Glinder in de baan voor de platbodems opgenomen: een rondje om de plaat dus, hetgeen een aanwinst was. Was de voorjaarsrace wat tam, dat konden de 32 deelnemers aan de najaarsrace niet zeggen. Schitterend weer met een stevige wind zorgde voor de nodige actie. (Behalve dan voor het jacht dat een plekje op de Engelsmanplaat verkoos.) De barbecue, georganiseerd door de clubschipcommissie, was een gezellige afsluiting. Jammer dat over deze geslaagde dag de schaduw lag van een nare aanvaring voor de start.

Zeilmakerij Uilhoorn Usquert Zeilmakerij en Zonweringsbedrijf

Sinds 1954

Tevens mobiele werkplaats tel. 05950 - 2924 15


Uitslagen:

L. Velema

1. Incomparable (buiten mededinging) 2. Garuda 3. Simon den danser 4. Wijsant -

H. Tappel J.L. Kuik J. Went

- platbodems:

1. Linquenda

A.J. Baas

- scherpe jachten:

1. Vrijheid 2. Nienke 3. Maralto

H. Aller S.R. Rolf T.A. Buikema

- platbodems:

1. Linquenda 2. Langouste 3. Stern

A.J. Baas J. Sprik A. Post

- scherpe jachten:

1. Onedin 2. Red Lady 3. Simon den danser

S.Hoving T. Kloosterman J.L. Kuik

- platbodems:

1. Linquenda 2. Langouste 3. Stern

A.J. Baas J. Sprik A. Post

- vrije klasse 1:

1. Pinguin 2. Onedin 3. Aeolus

Buiskool S. Hoving J.G. Wagena

- vrije klasse 2:

1. Garuda 2. Silvestris Rosa 3. Vixen

H. Tappel J.T. Silvester M.N. Venema

- platbodems:

1. Weerlicht 2. Linquenda 3. Koggeschip

L.J. Knol A.J. Baas J.C. van Cleef

- vrije klasse 1:

1. Pinguin 2. Onedin

Buiskool S. Hoving

- vrije klasse 2:

1. Aeolus 2. Linro 3. Vixen

J.G. Wagena E. Schuiten M.H. Venema

Helgoland:

Lauwersoog - Eemswadje:

Twaalfuurswedstrijd:

Voorjaarsrace:

Najaarsrace:

De wisselprijzen gingen naar de Linquenda en de Onedin. De pechprijs was voor de schipper van de Wijsant. De snelste Optimistzeiler was mevr. Spelberg. Wim Laseur 16


Ledenlijst per 1 januari 1992 Erelid: Bos H.J.

Zijlvestweg 9

9751 BH Winsum

Akker A.J. v.d. Akkerman J.J. Alberts L.R. Aller H. Amens H. Appelboom W. Arendz P.

Postbus 666 Patrijzenlaan 4 Verl. Hereweg 76 Dijkstraat 6 Schuttingslaan 102 Grachtstraat 10 Pamaweg 1

3500 AR 9804 JL 9722 AG 9141 TJ 7881 XA 9991 BA 9882 PA

Utrecht Blauwe Engel BV Zuidhorn Hvisker Groningen Montqui Wierum Vrijheid EmmercompascuumTornado Middelstum Quest Kommerzijl Walvis

9711 ES 9503 AD 9713 EJ 9643 JT 9971 AW 9718 RG 9771 BT 9704 CM 9109 HR 9892 PD 9737 AB 9721 HE 9765 JZ 9721 SE 9953 PH 9606 PD 9988 RR 9713 DC 9951 AG 9963 TB 9765 EA 9951 KD 3078 GK 9951 BG 9891 BP 1406 KG 5460 9728 GR 9133 MA 4018 9723 BR 9741 NS 9741 NS 9974 PA 9951 AM 9800 AA 9800 AA 9951 AM 9738 AB 9831 PG 9296 MB 965 PD

Groningen Stadskanaal Groningen Wilderank Ulrum Groningen Sauwerd Groningen Dokkum Feerwerd Groningen Groningen Paterswolde Groningen Baflo Kropswolde Usquert Groningen Winsum Warfhuizen Paterswolde Winsum Rotterdam Winsum Ezinge Bussum Mormont Belgie Groningen Anjum Langenveld Dld. Groningen Groningen Groningen Zoutkamp Winsum Zuidhorn Zuidhorn Winsum Groningen Aduard Triemen Leens

Baan M.W. v.d. Heresingel 6a Baas A. Stationsstraat 1 Bakker H. Damsterdiep 60a Bakker L. Postkade 44 BakkerJ.B. H. Scholtestraat 1 Bakker F. Ger. ter Borghstraat 22b Balt L. De Groenlanden 7 Banning L. Postbus 2625 Baron G. De Schans 11 Been P.H. Valgeweg 6 Bel J. Beyumerweg 15 Benninks G.J. Hora Siccamasingel 191 Berends L. Kievitweg 34 Berge B.S. ten v. Ketw. Verschuurlaan 33 Berghuis W. Herestaat 25 Bergsma P.E. Woldweg 179 Berkhout-v.d. Stoel J. Kruyssteelaan 20 Berrelkamp W.A. Holstek 34 Beukema M. Hoofdstraat 21 Beukema M. Schouwen 3 Bieckman A.M. Boterdijk 13 Bijer B.F. Steenbakkerij 22 Bijk J. C. van Rijnstraat 1 Bijl J. v.d. Borgweg 30 Bijlsma M. Van Giffenstraat 17 Blickman J.R. Koningslaan 51a Boer A.J.F. de Pl. du Monument 5 B Boer P. de Overwinningsplein 5 Boersma H.J. Molenbuurt 13 Boger H. Solingerstr. 198 D Bois F. du Duin kerkenstraat 18 Bois G. du De Larix 20 Bois-Minholts J. du De Larix 20 Bolt B. Churchillweg 35 Boom G. Bellingeweer 2 Boom W. Postbus 7 Boom-Bos Paula Postbus 7 Boom-Oortwijn F.I. Bellingeweer 2 Boon N.D. Groningerweg 46 Boonstra A. Johan Clantstraat 1 Boonstra C. De Triemen 18 Boonstra H. Valge 19

La Vielle Linquenda Admira New Chapter Japilie Flex Hannibal The Rose of Tudor Second Life Hinke Kluut Roksand Stromhella Pabar Betelgeuze Brave Hendrik Zeehond Rust Roest Brandeman Stem 194 Audacter Aesquare Finnikin Pollux Irene 20 plus Indeweer Indeweer Nordhavet Silva Silva Bibi Snubbel Antje S. Bonaparte 17


Bos R. Th. Bos R. Bos W.L. Bosveld L. BottemaJ.D.F. Bouma P.M. Bouman P.R. Bous R.J. Bout F. Braak L. de Bramer U. Brand D.W. Brandsma A. Bredman B. Broen J.J. Broer T. Brons G.A. Brons-v.d.Baan I. Brouwer J. Brouwers S. Bruining G.J. Brust K. Buchler K.L. Bueving J. Bueving S.D. BuikemaT.A. Buining A.A. Buiskool M.J. Buitjes D.J. Bulder K.M. Buffer E.J. Buwalda E.

Oudeweg 123 Koningsweg 3 Stationstraat 44d Borgercompagnie 129b p/a Bar v. Asbeckweg 29 Trompstraat 25 Zuidveld 13 Oranjesingel 15 Groot Hofstraat 21 Hoofdweg 93 Bonifaciusstraat 9 De Esdoorn 17 Allersmaweg 8 Terborgsteeg 11 Droppingsveld 5 Noordwiek 1 Telstar 17 Noorderbinnensingel 120 Stationsweg 5 Achterom 1 Hoofdkade 145 Kerkstraat 151 Burgstrasse 2 D Stationsweg 11 Stationsweg 11 Bazuimslaan 10 C.F. van Sytzamastraat 24 Hofst. de Grootkade 17a De Schuit 41 Hondsruglaan 16 Nieuwstraat 46 Hoedemakersweg 16

9608 PL 9731 AM 6221 BR 9631 TG 9963 PA 9711 EB 9755 T K 9715 CC 9989 BC 9681 AC D436 9781 VE 9891 BC 9751 BN 9727 CA 7211 GL 9602 ZS 9712 XK 9801 BA 9101 KC 9503 HH 9745 CH 757 9951 BA 9951 BA 9781 HM 9951 AL 9718 KA 9974 ND 9722 SE 9724 KN 9101 BX

Westerbroek Groningen Maastricht Borgercompagnie Warfhuizen Groningen Onnen Groningen Warffum Midwolda Bochum Did. Bedum Ezinge Haren Groningen Eefde Hoogezand Groningen Zuidhorn Dokkum Stadskanaal Groningen Baden-Baden Dld Winsum Winsum Bedum Winsum Groningen Zoutkamp Groningen Groningen Dokkum

Carolus-Reijer T. Cats H.E. Cazemier D.P. Cazemier M. Cloo T. Coppes A.P. Cornelis R. Cuperus H.

Tuindersweg 7b Strandweg 3-5 Noordhoek 3 Lijsterstraat 30 Aquamarijnstraat 26 Steentilkade 6a Pop Dijkemaweg 47 Stelmakerij 14

9912 PG 9976 VS 93131V 9269 NS 9743 RA 9713 GB 9731 BD 9932 GL

Leermens Lauwersoog Leutingewolde Veenwouden Groningen Groningen Groningen DelfzijI

Daan W.K. Dagelet A.J. Dams E.F.A. Datema J. H. Deelman B. Derks J. Diepen F. van Diepstra F.E. Dieruff E.A. Dijk B. van Dijk J.A. van Dijk R.J.A.D. van Dijken J.I. van Dijkstra P. Dijkstra A. Does M. de Dong G.A. v.d.

Oan e le 6 Dijksweg 17 Parklaan 6a Hoofmeester 46 Burg. Brouwersstraat 41 Speenkruidstraat 204 Vert Hereweg 111 Gaaikingalaan 2 Aldtun 16 De Brink 64 Asserstraat 34 Tjalk 40 Bovenpad 44 Dorpstraat 1 Noordwolderweg 86 Van Blankenheimlaan 13 Hoendiep 327

9083 AG 9973 PR 9724 AL 9951 LD 9893 PM 9731 GZ 9721 AJ 98001 EA 9137 RX 9723 AN 9451 AD 9606 RE 9621 TE 9283 TC 9781 AK 9451 KK 9744 TD

Snakkerburen HouwerzijI Groningen Winsum Garnwerd Groningen Groningen Zuidhorn Oosternijkerk Groningen Rolde Kropswolde Slochteren Surhuizum Bedum Rolde Groningen

18

Pieter Jan Dag Laribo Veerman Wadvogel Mallegat Calypso Blaustirns Elizabeth Fairwind Leda Albertine l'Esperance Eroica Tojaki Koggeschip Duo Zeearend Mistral Amisu Abigal Maralto Lemnikainen Pinguin Darijana Jumper Gele Lis Sanmar Digrande Kalliste Pepper Knutsel Hecoru m/s Rojo-N Kapai Tiburon Actitis Struner Senang Cheetah Time Out Argos Vrouwe Egberta Quidam Bornrif Ramboe Sient Sandettie Martina


Draayer Drewel M. Drijver J. Drost J. Duif G.

Zevenhuizen 9 Vert. Frederikstr. la Oosterduinweg 30 Tybrindvey 60 Middagsterweg 2

9166 PC 9724 NC 1972 NG DK 5592 9892 TG

Schiermonnikoog Groningen IJmuiden Ejby-fyun/Dk Aduarderzijl

Zeemeeuw Kaap Falga Dageraad Butterfly Ferry Zilte Doffer

Ellens J.G. Ernens B.G. Essink W.J.P.

Patrijspoort 104 Boterakker 1 Sud ie 28

9733 GN Groningen 9451 GS Rolde 9101 HL Dokkum

Marell Marblits

Faber J.P. Faber Lena Feenstra D.F. Ferwerda H. Fleer J.A. Flikkema H.

Oppenheimstraat 15b Oppenheimstraat 15b Schipdijk 5 Munsterweg 22 Abel Tasmanweg 57 Schoolstraat 60

9714 EK 9714 EK 9321 TV 9951 JA 9866 AA 9981 AP

Groningen Groningen Peize Winsum Lutjegast Uithuizen

Second to None Second to None Modalimar

Gabel J.C./ T.D. Cramer Gardien P. Geling J.H. Geling H.B.H. Gokemeyer J. Goring G. de Graaf L. Grijspaarde P. v.d. Groendijk A.O. Groenendaal S.W. Groenveld A. Groningen H.E. van Groot R.H. de Gulik D.T. van

Faldenserwei 19 Postbus 212 Du Perronlaan 24 De Laan 37 Kerkstraat 12 W. Brokelmanstrasse 4 Tsjekebuorren 13 Christinastraat 6 Burg Wiersumstraat 15 Broeklaan 7a Hoofdweg 58 Dwarsgracht 39 Kamperfoelieweg 6 Plein 1813 5a

8834 XH 9640 AE 9721 XE 9981 GL 9321 HB D 5870 9123 JT 9744 CH 9967 RC 9405 AL 9966 VD 8355 CV 9765 HK 6824 HX

Baard Veendam Groningen Uithuizen Peize Nemer Did Metslawier Groningen Eenrum Assen Zuurdijk Gieten Paterswolde Arnhem

Haak H. Haandel A.H. van Haase R. Hacquebord L. Hamersma R.R. Hamstra J.A. Harms W. Harrenstein G.0 Harrenstein C.G. Hartlief R. Heering H.C. Heerma E.E. HeermaJ. Heidema H. Heideveld J. Heidsieck C.H. Hekkema K. Hekman H.F. Helden L.W. van Hende E.R. v.d. Henskens A.M. Herle D. Nesse A. Heuff J.H. Heystra P. Hibma M.A.

De Eiken 67 Stadsweg 56 Wierumerwei 20 Wortelhaven 16 Postbus 2160 Heemakkers 8 Akeleiweg 52 Westvalge 78 Westvalge 78 R. Praediniusstraat 10 Dr. A. Jacobsstraat 19 Noordergat 1 Parklaan 32 Sluisweg 22 Vechtstraat 55 Postbus 289 Hoofdstraat 6 Eemskanaal Z.Z. 60a Guyotplein 5 Peizerweg 278 Calechelaan 19 Noordergat 8 Geerakkers 44 Hoofdweg 93 De Dijk 34 Hoofdstraat 1

9269 PR 9885 PC 9143 WZ 9101 NM 974 CD 9341 BT 9731 JB 9989 EE 9989 EE 9951 CB 9611 EA 9976 VR 9724 AR 9974 RJ 9725 AG 9700 AG 9982 AG 9936 AP 9712 NX 9744 BE 9351 PJ 9976 VP 9468 EB 9615 AB 9101 MN 9965 PA

Veenwouden Lauwerzijl Nes (Dong.) Dokkum Groningen Veenhuizen Groningen Warffum Warffum Winsum Sappemeer Lauwersoog Groningen Zoutkamp Groningen Groningen Uithuizermeeden Farmsum/DelfzijI Groningen Groningen Leek Lauwersoog Annen Kolham Dokkum Leens

Reade Boarter Tjitske Meid Jeanette Mouche Volante Brulboei Vogel Brittina II Meridon Auratus Leugenbank De Horn Hoop en Al De Kim Vivere Zeezwaluw The Silent Lady Petronella Robin 1 Eureka De Vijf Harten Petroeisa Sild Helicon Mazwelkla Helper Orc Electra letsjemee The Riddle Delta 't Rogsandt Golfe de Lavica Swalve

19


Hiddema A. Hiel S.R. Hilbrandie G.R. Hiltmann J. Hoekstra 0. Hofstee J.H.C. Homburg J. Houten J.A. van Hoving S. Huisman J. Huizing W. Hukema J.D. Hulsen H.A. van

Oude Velddijk 23b De Vlijt 9 Mozartweg 8 Bollwerkstrasse 47 Lichtboei 197 Hoefweg 177 Kooistukken 37 Hoofdstraat 29 C. Altingstraat 46 Lauwersstraat 1 Lodewijkstraat 28 Zaagmuldersweg 75a De Rippert 21

Mercuriusstraat 8 • Jager J.A. de Nederhorstlaan 6 Janssen L.P.B.M. F. Timmermanslaan 11 Jilderda R.J. Jonckers Nieboer R.P. Noorderstationsstr 34a Czaar Peterstraat 49 Jong H. de Asserstraat 47 Jong P. de Kamperfoelieweg 17 Jong W. de Prellewei 1 Jong W. de Stadhouderslaan 27 Jong F. de De Wolden 23 Jonge B. de Boterdiep oz 17 Jonge J. de Koninginnelaan 35 Jorritsma J. Sleutelbloemweg 45 Joustra S. Kalis C.H.J. Kammen F.B. van Kammen F. van Kamps J. Karseboom J.W. Kate F. ten Katsman A. Katsman J. Kemkers J.H. Kest F.R. Keulen E. Kickel F.J. Kiel P. Kirch B. Klamer H.J. Klei A. v.d. Kleine H. de Klompien H. Klooster R. Kloosterman T. Kneepkens P.E. Knol L.J. Knollema P.J. Knol-Bruins H. Koch K. Koenders C. Koersen L.H. Kok M.R. Komdeur H.A. Koopman H. Koopman J.H.

20

Schapsdijk 2 Kraneweg 9 Paapstilsterweg 22 Groningerweg 6a Hoofdweg 72 Buiskoolplein 18 Nederhorstlaan 4 Duyvendrechtstraat 7 Het Gebint 6 Postbus 1370 Kerkpad 36 Aldekerkstr. R. 22 Elzenlaan 36 Klemesborn 108 Klimop 10 Nieuwe Streek 79 Wilgenlaan 9 Snelliusstraat 19 Warmoezenierstraat 26 Diepswal 35 Laan van Havezathen 10 L. v.d. Veenstraat 2 Eenerstraat 9 Telstar 23 Ceramstraat 14-A Zaagmuldersweg 75a Rondeboslaan 24 Baanstraat 25 Coolhaventerras 4c Mr. T. Zondagstraat 29 Almastraat 74

9321 HK 9781 HR 9761 JG D 2970 9732 JK 2665 LA 9761 JZ 9965 PA 9101 VX 9974 RG 9724 BE 9713 LG 9905 PT

Peize Bedum Eelde Emden Dld Groningen Bleiswijk Eelde Leens Dokkum Zoutkamp Groningen Groningen Holwierde

I.S.O.A. Benjamin Stars and Stripes Angela Frodo Boreas Dreamer Oje Onedin II Stern Yabberwocky 't Kleine Ding Prutske

9742 CX 9301 WB 9721 WB 9717 KP 1018 PA 9331 JB 9765 HH 9295 KP 3116 HK 9468 CA 9785 AB 9717 BN 8935 RN

Groningen Roden Groningen Groningen Amsterdam Norg Paterswolde Westergeest Schiedam Annen Zuidwolde Groningen Leeuwarden

Lax Panta Rhei Taifoen Zebulon Breeveertien Palu-Malu Anna Christina Buseplatter Kaapvaarder Zwoeger Eenhoorn De Groene Golf Beluga

8434 ND 9718 JC 9986 XR 9321 AC 9627 PE 9934 PA 9301 WB 4382 ET 9356 CP 9701 BJ 8506 BD D 4150 9741 NE D 4300 9301 PK 9891 AC 9363 CS 9727 JK 8933 EV 9101 LA 9331 LN 9798 PL 9331 HA 9602 ZF 9715 JN 9713 LG 9936 BK 9717 GT 3024 AT 9301 HL 9781 AT

Waskemeer Groningen Oldenzijl Peize Helium Delfzijl Roden Vlissingen Tolbert Groningen Haskerhorne Krefeld Dld Groningen Essen Dld Roden Ezinge Marum Groningen Leeuwarden Dokkum Norg Garmerwolde Norg Hoogezand Groningen Groningen Delfzijl Groningen Rotterdam Roden Bedum

Soute Bol Demi Amiga Luwiet Nossa Oosterweeren Triple Riddle of the Sands Brise Kielzog Karat Bruun F Scholbalg Windvanger Red Lady Weerlicht De Harmonie Zeester 't Kleine Ding Santa Lucia Red Cloud Sern bi lan


Koster J. Kramer G. Krikke J.A. Krips R. Kristinsson J. Kroes G.S. Krol G. Kromme H.F. Krook H.M. Krook-Pruis H. Kroon R.J. Kroon R. Kucki R. Kuik J.L. Kurschildgen K.

van Aitsemastraat 25 Nijensteinheerd 211 van Swinderenstraat 25a Breede 16 Noorderbergsingel 9 Frieseweg 4 Spieghellaan 15 Hoofdstraat 26 Laange Schoor 4 Helperoostsingel 3 Kamplaan 15 Hoofdstraat 20 Roodehaansterweg 9 Riete 8 Dusseldorferstrasse 64 D

9101 CR 9736 TP 9714 HB 9989 TA 7411 SE 8267 AD 1985 GK 9977 RD 9697 SW 9722 AP 9722 SG 9970 AA 9963 TC 9406 HE 4018

Dokkum Groningen Groningen Warffum Deventer Kampen Driehuis Kloosterburen Blijham Groningen Groningen Niekerk Warfhuizen Assen Langenveld Did

Lalkens E. Lameris S. Lamers C.J. Lange H.J. de Lanjouw J. Laseur W.J. Ledeboer H. Lemstra J. Letch A.J. Licht A.R. Licht F.J. Lichtveld R.M. Lind C. de van Wijngaarden Lochem J.C.M. van Loos M.H. Loos B.M. Loos T. Loots W. Louwes H.J. Ludwig H.H. Luit J.J. Lutje Spelberg H.C. Luyken B.F.

Zuiderbolwerk 95 Nassauplein 2a Hayo Hindriksweg 18 Middelhorsterweg 76 Rijksstraatweg 233a W.A. Scholtenstraat 5 Balloerweg 15 Goeman Borgesiuslaan 16 Van Starkenborghstr. 13 Entinge 58 Berthold Entensweg 8 Stenhorstdijk 1

9101 NE 9717 CR 9765 GG 9751 TH 9752 CA 9711 XA 9409 TN 9722 RH 9721 EA 9331 LL 991 CW 9321 TG

Dokkum Groningen Paterswolde Haren Haren Groningen Loon Groningen Groningen Norg Middelstum Peize

Koninginnelaan 2 Ossewei 31 Noordergat 1 Oppenheimerstraat 15b Noordergat 1 Ewer 3 Westpolder 22 Rijksstraatweg 353 A.G. Bellstraat 11 Musterweg 19 Steenhouwerskade 122

2341 EX 9751 SB 9976 VR 9714 EK 9976 VR 9966 VE 9975 WJ 9752 CH 9989 AS 9951 JA 9718 DK

Oestgeest Haren Lauwersoog Groningen Lauwersoog Zuurdijk Vierhuizen Haren Warffum Winsum Groningen

Menneweer 1

9975 W

Ulrum

Nieuwe Kerkhof 30a Poptahof Noord 420 Molenstreek 2a Mr.P.A. Bergsmastraat 23 Rikkerdaweg 1 c Leeuwstraat 1 Greeden 6 Saffierstraat 19 Langestraat 8 v.Starkenborghstraat 16 Bokum 2 Panserweg 10 Voorm. Klein Poortje 8b Postbus 859 van Panhuysstraat 24a

9712 PW Groningen 2624 RX Delft 9738 AC Groningen 9104 HA Damwoude 9884 PA Niehove 9981 CM Uithuizen 9967 PG Eenrum 9743 LE Groningen 9995 PE Kantens 9721 ED Groningen 9977 TC Kloosterburen 9974 SL Zoutkamp 9711 RR Groningen 9700 AW Groningen 9721 GD Groningen

Maldegem A. van Marchie E.H. du v. Voorthuizen Mare! W. v.d. Marinissen Sr. J.W. Martens K. Matthijssen J.F. Medendorp J.J. Meering J. Meggelen J.G. van Meggelen G.J. van Meijer J. Meijer J.A. Meijer J.K. Meijers M. Mijnlieff H. Moedt S.

C'est Bien Goejan-Vaarwel Ultima Thule Kraggenburg Jan van Gendt Leste Stuver Vrouwe Janna Vrouwe Janna Schole II Njord Naviculair Symon den Danser Henne Miragebol Bries Rubaiyat Kloek Puffin Vigilanter Siddhartha Theodorus Bottomline Narwal Ares Anna Maria Anna Maria Zwaluw Marianne Zodiak Spelevaer

Zwaluw Katje Tippel Mothesty Rep en Roer II Falcon Fram Fram Dieuwerke Willem Bon B De Gebroeders Oud-Bokum Jacarovi Doordrijver

21


Silveren Man Panacee

Moesker A. Mol B. Mol E.T. Mol W.W. Molen K. v.d. Mollema R. Moller A.G. Monster J.W. Mulder H.C. Mulder R.J. Mulder R.S. Mulder E.

Esweg 1 Chrysantenlaan 1 Chrysantenlaan 1 Chrysantenlaan 1 Jac. Wiersumerstraat 11 De Kamp 4 Spirealaan 64 Karel Doormanlaan 1 Assumburg 8 Elzenlaan 2 Korhoenlaan 6 Zuiderstraat 22

9462 PC Gasselte 9951 GS Winsum 9951 GS Winsum 9951 GS Winsum 9981 JH Uithuizen 9886 PD Saaxum 9741 PD Groningen 9801 ED Zuidhorn 9301 VK Roden 9321 GM Peize 9751 GZ Haren 9967 RP Eenrum

Ditta Risico Dow-Jones Grommer Zeerob 't Seewijf Taurus Windkracht Zeven

Nieboer R. Nieboer N.E. Nienhuis R. Nimwegen F.

Alb. Hahnlaan 43 Oude Middelhorst 79 Churchillweg 6 Postbus 6160

9744 HR 9753 BR 9974 PC 9702 HD

Groningen Haren Zoutkamp Groningen

True Love Nannic Zeewolf Rowin

Oele J.A. Okken W.W. Olsmeyer E.J. Onnekink J.T. Oomkens H. Oorburg G.H. Dort S.J. Oostenbrink D.J. Oosterhof L. Oostland F. Oven C. van Oven A.A. van Overbeek G.

Middelhorsterweg 6 Bart Verhallenplein 124 Oostervalge 31 Oosterhamriklaan 40 Woortmansdijk 9 De Sav. Lohmanlaan 3 Hoofdweg 239 Mernaweg 33c Vondellaan 77 flat 1116 Meerpaal 255 van Ketw. Verschuurlaan 91 Joh. Clantstraat 4 Jensemaheerd 98

9751 TE 3122 TG 9989 EK 9714 JZ 9608 TA 9722 HA 9765 CK 9964 AP 9721 LC 9732 AP 9721 SH 9831 PG 9736 CG

Haren Schiedam Warffum Groningen Westerbroek Groningen Paterswolde Wehe den Hoorn Groningen Groningen Groningen Aduard Groningen

Ivy Botter Nij Free

Panman R.D. Pettinga K. Poel E.J. v.d. Poelje H. van Poelman W. Polee T.M. Polee B.C.R. Popken J.H. Post G. Postma G. Pot F.B. Pot A. Pot A. Purmer M.C.

Akenveenweg 5 J.P. Santeeweg 43 Anreperstraat 192 Hoofdweg 255 Thorbeckelaan 5 Hertendijk 6 Albrondaheerd 48 Blijdensteinstraat 1 N ieuwestad 7 Woerdakkers 23 Noordergat 8 Entinge 106 H.J. Kniggekade 106 Postbus 172

9482 TM Tynaarlo 9312 PC Nietap 9404 LK Assen 9765 CM Paterswolde 9722 NA Groningen 9321 TT Peize 9737 RC Groningen 9403 AW Assen 9251 NL Bergum 9461 EB Gieten 9976 VR Lauwersoog 9472 XN Zuidlaren 9503 RL Stadskanaal 9300 AD Roden

Rademakers A. Ratelband R.A. Reijnders J.M. Reinalda L.M. Reinders C. ReisigerJ.H. Renting R. Rhebergen S.C. Rijpkema L. Ritter I.

Drakenstein 34 Munsterweg 21 Westerse Drift 62 Bredeweg 23 Baanstraat 13 Schultingastraat 22 Lageweg 65 Dr. M.L. Kingstraat 41 Mauritsstraat 30-A Leitenweg 8

1121 HC 9951 JA 9752 LJ 9922 TB 9717 GT 9781 GB 9479 PB 1121 CR 9724 BL D8541

Ritter W.D.

Leitenweg 8

D 8541

22

Landsmeer Winsum Haren Westeremden Groningen Bedum Noordlaren Landsmeer Groningen Barthelmes Kammerstein Dld Barthelmes Kammerstein Dld

Pamir Vrouwe Foskea Triantha Lippe First Langoest Ommelander Oater Groene Engel Halaman Cyrae Roggebot Daarde Wief Emales Steenbock Panacee Jerome Skaffhog Narwal Panacea YL-41-80 Deining De Bob Havkat 31 Nerine


Rolf S.R. Roos G.A. de Roozenburg J.M. Rozema H. Ruiter H. Ruiter J.E. Ruytenberg C.

Rijksstraatweg 79 Jachtlaan 36 Spirealaan 13 Nw. Boteringestraat 1-5 Kennemerland 128 Oude Rijksweg 20 Wadwerderweg 3

Kerkpad 3 Salters P.A. Schouwerzijlsterweg boot 5 Sangers J. Postbus 37 Sarong J. v.d. De Schans 42 Schaafsma J.S. Amsterdamseweg 22 Scheepstra L. Oostmahorn 20 Scheepstra B. Van Houten laan 208 Schenkel J.C. Onder de Wieken 4 Schiphouwer F. Troelstralaan 15 Schipper A. Oude Ebbingestr. 61-1b Schmitz H.E.H. Westersingel 33 Schogt R.G. Bonairestraat 39 Scholtens A. Filkuhlweg 46 Schommartz J. Hoofdweg 83 Schoorel P.G. Schraffort Koops H. Dilgtweg 18 Baron van Asbeckweg 19 Schreuder H. Beatrixlaan 18 Schuit S.A. Landstraat 5 Schuiten E. Landstraat 5 Schuiten R. Nijensteinheerd 217 Schulte Stelmakerij 9 Schuurmans F. Van Lennepstraat 7 Selles R. Kerklaan 56 Senchal W. Eeserstraat 22 Sibering A. Rijksstraatweg 203a Siegers H. Rijksstraatweg 203a Siegers M. Leenstertillen 2 Siertsema L.H. Ommelanderweg 32 Sijpkens K.S. De Aek 11 Sijtsma W. Vaart NZ 16 SilvesterJ.T. Hoefsmederij 27 Slangenberg R.U. Slik A.H.J. Oude Dijk 53 Hoornsediep 158 Smeets J. Nieuwe Schoolweg 2a Smid L. Damsterdiep 116 Smidts A. B. Nw. Schoolweg 2a Smid-Benes T.H. Helperoostsingel 3 Smit G.B. Verbindingsweg 2 Smit T. Verbindingsweg 2 Smit W. W.J. Dethmersweg 4 Smit D. Semstraat 25 Smit H. Molenstraat 5 Smit K.J. 2e Spoorstraat 14 Smit R. Damsterweg 51 Snakenborg H.R. Eekhoornstraat 11 Sneijder E. Jac. v Offwegenlaan 23 Snelting G.J. Vlinderbalg 4 SniederW. Langerijp 3 Sobel S.J. Schaphouwsterzijl 2 Sol N. Meerkoetlaan 7 Sparenberg R. Meerkoetlaan 7 Sparenberg J.A.

9254 DB 9751 BV 9741 PA 9712 PD 9405 LM 9798 PB 9988 ST

Hardegarijp Haren Groningen Groningen Assen Garmerwolde Usquert

Nienke Famalyn Nidaros Akka Avratos Dobbel Joetie Everaid

9884 PD 9951 TG 8120 AA 9101 HR 3812 RS 9133 DT 9722 GZ 9774 PV 9722 JA 9712 HD 9831 PC 9715 SB D 2970 9628 CL 9751 NG 9963 PA 9752 LP 9714 GP 9714 GP 9736 TR 9932 GJ 8023 BA 9717 HG 9531 CM 9752 BH 9752 BH 9965 TN 9978 TC 9074 DA 9401 GM 9932 GN 9981 TJ 9725 HP 9756 BB 9713 EL 9756 BB 9722 AP 9974 PG 9974 PG 9994 PC 9504 VR 9967 SC 9718 PD 9911 TB 9497 TA 2282 HN 9976 VL 9901 TL 9951 CB 9765 TC 9765 TC

Niehove Winsum Oldeberkoop Dokkum Amersfoort Anjum Groningen Adorp Groningen Groningen Aduard Groningen Emden Dld Siddeburen Haren Warfhuizen Haren Groningen Groningen Groningen Delfzijl Zwolle Groningen Borger Haren Haren Leens Hornhuizen Hallum Assen Delfzijl Uithuizen Groningen Glimmen Groningen Glimmen Groningen Zoutkamp Zoutkamp Toornwerd Stadskanaal Eenrum Groningen Oosterwijtwerd Donderen Rijswijk Lauwersoog Appingedam Winsum Paterswolde Paterswolde

Blue Barbara NN Sparks Marike De Einder Carolina Baracuda EH 6/Witte Beer Slof Albert Pytheas Gouden Hinde Xaverius II Linro Speedhog Whoopipapi Heiltje Frejur 'd Ome Jan Viking Simonszand Hugin Neeltje Aldgilles Silvestris Rosa II PMF Uithuizen Blauwe Engel Carlet Seal De Vrouwe Janna Rob Lauwerszee Mar Famke Stern Sunra Oleander Dandelion Groningen Jonas Tuula Cormoran Zon Zon

23


Spelberg C. Sprik W. Sprik J. Stel E. Sterkenburg J. Sterkenburg K. Strating J.E. Struyk J. Sulzberg H. Swart H.

Munsterweg 19 Uranusstraat 9 KI. Woltjerweg 15 Kluivingskamperweg 44 Elensterweg 9 Julianastraat 34 Rijksstraatweg 30 Eemskanaal NZ 53a Am Fehnkanal 3 Elmersmastraat 9

9951 JA 9742 JR 9636 BB 9761 BP 9971 BA 9974 RR 9756 AG 9934 RE D 2980 9745 AK

Winsum Groningen Zuidbroek Eelde Ulrum Zoutkamp Glimmen Delfzijl Norden Dld Groningen

De Opkikker Nienke Suhei Riva

Talsma Tj. Tappel H. Tijpens J. Timmer L.H. Timmer H.T. Timmermann A. Toxopeus J.A. Treurniet D.M.I. Tromp G.M.H. Tulner H.R.

Langestreek 102 Dr. Philipsweg 4 Staniastate 25 Kamplaan 14 J. van Ruysdaelstraat 6 Kapellenstrasse 13-A De Schans 44 Nieuwe Mollennutseweg 31 Oostumerweg 11 Heerenweg 3

9166 LG 9403 AE 8926 LA 9722 SH 9718 SG D 4250 9974 PL 6533 HB 9893 TB 9831 SV

Schiermonnikoog Assen Leeuwarden Groningen Groningen Boltrop-Feldk. Dld Zoutkamp Nijmegen Oostum Aduard

Finwhale Garuda Tourbillon Lavica Figaro Hamburg Brakzand Eeyore II Se-Falkje Ishtar

Ubbink

Voorweg 129

9104 BW Damwoude

Valkhof N. Veeneman J. Veenhof E. Veenstra F.J. Veenwijk J. Veld N.J. ter Velde J.J. v.d. Veldman J.J. Veldman J.B.P. Velema L. Velterop H. Venema C. Venema M.H. Visser T. Visser J.H. Visser H. Visser W. Vries W. de Vries E.J. de Vries G.Y. de Vries R. de Vries H. de Vries K. de Vries F.R. de Vrijma H.

Lijsterstraat 30 Van Leeuwenhoekstraat 18 Achterste Kamp 28 Nassaustraat 105 Hoofdstraat 7 Koeriersterweg 8 Chopinlaan 45 Spoorlaan 13 Groningerstraat 38 Keatingwier 7 — Steenbakkerij 9 Raalerveste 2 Pastoriepad 5 Kortelandseweg 7 Gelinge 6 Willem de Zwijgerstraat 1 Dorpsstraat 46 Hoofdkade 27 Lemenweg 3 Wilhelminastraat 3 Haddingestraat 12 Verdilaan 9 Essen 20 Oranjeweg 6 Semmelweisstraat 19

9269 NS 9727 JJ 9301 RC 9675 EN 9973 PD 9727 AA 9402 SE 9774 PC 9493 TA 9295 LB 9951 KA 3432 AA 9993 TL 9321 GA 9471 JL 9953 PM 9974 PR 9503 HB 9533 TB 9611 JS 9711 KD 9603 AP 9751 NC 9901 CK 9728 NA

Veenwouden Groningen Roden Winschoten Houwerzijl Groningen Assen Adorp De Punt Westergeest Winsum Nieuwegein Westerwijtwerd Peize Zuidlaren Baflo Zoutkamp Stadskanaal Drouwen Sappemeer Groningen Hoogezand Haren Appingedam Groningen

Wagena J.G. Wal R. v.d. Walde P. Waterlijn Charters Weber F.J. Weegenaar E. Weerden G.J. van Wegman H.B. Went J.

Kramerstraat 21 Humaldawei 41 Grietenij 100 Postbus 1076 W.H. Timmersmastraat 3 Hoofdweg 113 Postbus 1616 Poortstraat 16 Nieuwe Bleekerstraat 110

9731 ML 9131 EN 9351 JG 9701 BB 9964 AZ 9626 AC 9701 BP 9671 EB 9718 EM

Groningen Ee Leek Groningen Wehe den Hoorn Schildwolde Groningen Winschoten Groningen

24

Zaza Bluemaster Languuste Meander

Libertas Kalliste Blue Peter Sneeuwgans Janna Mathilde Tikonda De Gurk Incomparable Findola Veenjol Robbengat Vrouwe Clasina Avant Meroakel Premier Cru Libra Secunda 't Kotterke Zwalker Popoise Bossa Nova Aeolus II Sam Sam Picaro Eltse Dei Welbeschouwd Viking Wysant


Went J. Westenbrink G.J. WesterhoffJ. Westra G. Westra P. Westra K.E. Wetzinga G. Wierda A. Wieringa J.A. Wieringa H. Wieringa H. Wiersma H. Wiertsema J.P. Wijk M. van Wijk P. de Wijk-Garrelfs N. de Wildeveld J. Wingerden C. van

Jachtlaan 38 Klimop 14 Rijksweg 4 It Skipperlan 11 Julianastraat 21 Kolhornsterweg 16 Van der Waalspad 17 Asserstraat 135 Verzetstrijder 8 Verzetstrijder 8 Havenstraat 1 Verzetstrijderslaan 27 Molenweg 114 Bunschotenstraat 10a Oppers 112 Postbus 117 Grote Haddersstraaat 11 Rijksstraatweg 308

9851 BV 9301 PK 9731 AA 9074 BM 9974 RP 9987 NL 9406 CJ 9336 TA 9102 DN 9102 DN 9964 AN 9727 CA 9365 PH 1324 PD 8478 HA 8470 AA 9982 AR 9752 CM

Haren Roden Groningen Helium Zoutkamp ZijIdijk Assen Huis ter Heide Dokkum Dokkum Wehe den Hoorn Groningen Niebert Almere Sonnega Wolvega Uithuizermeeden Haren

Witkamp R. Wolde P.P. van Wolters W. Wolters D. Wolthuis J. Wortelboer G.R. Woude G.H. v.d. Woude W.M. v.d. WoudeRoorda H. v.d. Woudstra F. Wubbolts A.J. Wubs H.K.

Churchillweg 27 Hemsterhuislaan 31 Florakade 324 van Halsemastraat 2 Reitdiepskade 3 Kerkpad 3 Zuiderpark 8 Fivelweg 23

9974 PA 9752 NA 9713 ZK 7948 BK 9718 BP 9884 PD 9724 AE 9987 SH

Zoutkamp Marjet II Haren Omega Groningen Nijeveen Groningen Niehove Groningen Zijidijk

Breewei 75a Gorechtkade 135a Albert Hahnlaan 47 KijIsterweg 17

8406 EC 9713 BN 9744 HR 9502 EL

Tijnje Groningen Groningen Stadskanaal

Zanten J. van Zeinstra W. Zeldenrust P. Zijl W. Zijlstra P. Zonderman G.H. Zwart A.

Zeskampen 4 Ambonstraat 18 De Leijen 30 Postbus 11 J.P. Beukemastraat 19 Leensterweg 20 Dorpsstraat 3

9482 RR Tynaarlo 9715 HA Groningen 8604 CE Sneek 9780 AA Bedum 9965 RJ Leens 9971 EC Ulrum 9974 PN Zoutkamp

Bruun F Henriette Heffesant Hilda Walvis Alligator Pamaki Skirnirill Skirnir111 Fleur Notos Donald Vertigo Moloedt Nessy Leonarda Boekanier

Our Pride Sandra Dextex Dormelie Restless Zeearend Njord Hendrika Amphitrite Seefugel Omega Us Wille Wulfer

Foto: Jan Heufi

25


Foto: Jan Heurt

En met de verwachting dat in de toekomst steeds meer jachten en charterschepen deze sluis zullen passeren is het te hopen dat er een oplossing zal worden gevonden. Als de sluis niet draait is het toegestaan, wordt het gedoogd, dat jachten in de visserij-haven overnachten. Liggen in de visserijhaven is eigen risico. Het is en blijft een visserijhaven. Dus niet bedoeld voor jachten. Voorwaarde is dat u zodra u de haven invaart, indien U over marifoon beschikt zich meldt via kan. 9 en anders persoonlijk melden bij de havendienst. Verdere voorwaarde is dat er altijd iemand aan boord aanwezig is. En een tip: ga niet op zondagavond langszij een garnalenkotter liggen, want die vertrekten meestal al om middernacht. Veranderingen in vaarwaters: Degenen die het afgelopen jaar richting Ameland zijn gevaren via het Pinkegat hebben het al gemerkt. Het Pinkegat is enorm verzand. En al afgelopen najaar was er een alternatieve route betond: het Pinkegat Zuid. U ziet wel op de nieuwe kaart waar dit precies is. De betonning van het oude Pinkegat wordt opgenomen. Verder: Het Westelijk Schild wordt opgeheven. Dit lag al in gebied waar we niet mochten komen. En wat misschien zeer ingrijpend gaat worden is het verzanden van het Westgat: bij de WG7 ontstaat een rug van Âą 3.70 m. Diepgaande schepen wordt aangeraden de rode kant van het vaarwater aan te houden. Deze ontwikkeling is vervelend voor ons als jachten, maar kan dramatisch worden voor de visserij op Lauwersoog. Nu al gaan een aantal schepen naar de Eemshaven in plaats van naar Lauwersoog en een aantal anderen kunnen het "gat" alleen door tijdens hoogwater. Rijkswaterstaat overweegt trouwens om op een aantal plaatsen de laatste gegevens met betrekking tot diepten beschikbaar te stellen. Dat zal gaan betekenen dat wij op het Clubschip al een aantal weken na de laatste lodingen die gegevens kunnen gaan inzien. Nu varen we op kaarten waarvan de achtergrond slechts eens per zoveel jaar wordt bijgewerkt, dus dat is onbruikbaar in ons waddengebied. En soms weten we, door eigen ervaring of door ervaringen van anderen waar mooie plekjes te vinden zijn. Dit aanbod van Rijkswaterstaat zal door velen op prijs worden gesteld. 28


Foto: Jan Heuff

En dan tenslotte de maatregelen om het varen met jachten op het Wad "in toom te houden": Het verhaal over de Blauwe Balg hoeft niet opnieuw verteld te worden. Velen zijn vorige jaar geschrokken door de speedboten van Greenpeace. De regels voor dit jaar voor het bevaren van de Blauwe Balg zijn als volgt: Er mag nog wel gevaren worden van 3 uur v贸贸r HW tot 2 uur na HW te Nes (Ameland). Overblijven mag niet. Wel aan de rand, nemen we aan, want daar gelden weer de algemene regels: tot 200 meter van een betond vaarwater mag geankerd worden. Voor het ankeren/droogvallen bij Schiermonnikoog geldt hetzelfde: binnen 200 meter van een geul is toegestaan. Maar als U zich goed gedraagt mag U ook ankeren buiten dat gebied: excessen worden beboet. Goed gedrag wordt gedoogd. Plezierige vaart deze zomer! Janny du Bois

29


BRUGBEDIENING REITDIEP In februari is het uitermate rustig met scheepvaart op het Reitdiep. Gemiddeld twee schepen per dag. In de winter zijn het eigenlijk hoofdzakelijk vrachtschepen. In het voor- en najaar is het aanmerkelijk drukker; dan loopt het gemiddelde al snel op tot vijftig per dag. Vrachtschepen, de Bruine vloot én de pleziervaart. Is het hoog zomer dan is het echt (veel te) druk met gemiddeld honderdvijfentwintig schepen per dag. Het zal duidelijk zijn dat de brugwachter van Roode Haan, die in zijn eentje van 's morgens zeven tot 's avonds zeven, drie bruggen moet bedienen dan bijvoorbeeld geen griepje onder de leden moet hebben. Het is ontzettend druk en dagen lang, zodat je je hoofd er erg goed moet bijhouden. U zult zich afvragen, één brugwachter op drie bruggen dat is hard fietsen voor die man, of lang wachten voor de schepen. Maar tegenwoordig staat de techniek nergens meer voor. Vanuit het brugwachtershuis op Roode Haan worden drie bruggen bediend. Dit zijn de brug op Roode Haan, die van Garnwerd en die bij Wierumerschouw. Door middel van vier telefoonlijnen komt de verbinding met de andere bruggen tot stand. Twee monitoren en een hele boel knoppen zorgen voor een veilige bediening. Als de bel gaat doordat iemand drukt op de knop, die is geplaatst op de dukdalf voor de desbetreffende brug, of iemand roept de centrale meldpost Reitdiep op via kanaal 22 van de marifoon, dan weet de brugwachter dat er iemand door de brug wil. Op de ene monitor is een levend beeld te zien van het Reitdiep ten westen van de brug met uitzicht over de eerste bocht richting Electra. Op de andere monitor zijn het stilstaande beelden, die iedere twaalf seconden aangepast worden.

Normaal zie je op het scherm vier kaders waarin het noordelijk en het zuidelijk vaarwater van beide bruggen geprojecteerd is, desgewenst kan ieder kader vergroot opgeroepen worden. Uitkijk over de weg is er bijna niet. Al met al heb je geen duidelijk beeld van de situatie. Via de monitor is de brugwachter er achter gekomen van welke kant een schip de brug wil passeren. Hij zet dan de juiste seinen in werking zowel op het water als op de weg. De bomen gaan één voor één dicht, zodat er in geval van nood een vluchtweg over blijft. Als de bomen echt gesloten zijn kan de brug pas geopend 30


worden. Omgekeerd geldt hetzelfde, de bomen gaan pas omhoog als de brug in de ruststand ligt. Omdat er geen luidsprekers zijn, moeten de schepen, of de lichten juist gebruiken of via de marifoon, informatie vragen. Wilt u de brugwachter groeten dan moet u uw arm twaalf seconden omhoog houden. Als iedereen zich aan de spelregels houdt, kan er niets misgaan. Er zijn een paar kanttekeningen te plaatsen. Bij de twee andere bruggen is totaal geen controle meer, vooral in Garnwerd geeft dat problemen met kinderen die op de brug blijven als die omhoog gaat.

De bruggen van Garnwerd en Wierumerschouw kunnen niet gelijktijdig bediend worden, daarom kan de brugwachter op deze bruggen een timer aanzetten waarop de volgende openingstijd aangegeven is. Meestal zit er een half uur tussen. De brug van Wierumerschouw draait namelijk erg langzaam. De reach van het beeld op het scherm is erg kort, ongeveer honderd meter, komt er een groot leeg vrachtschip dat zich per marifoon gemeld heeft en met een stevige bries op de kont, dan moet de brugwachter niet wachten totdat hij hem in beeld heeft. Dat is veel te laat, de schipper moet dan hard achteruit slaan en komt door de stroom dan vrijwel altijd met zijn schip dwars op het vaarwater te liggen. Een brugwachter moet eigenlijk zelf gevaren hebben om op alle situaties goed te kunnen anticiperen. Zij zijn tegenwoordig verplicht allerlei cursussen te volgen, bijvoorbeeld voor het marifooncertificaat, alles weten over gevaarlijke stoffen en hij of zij moet een vaarbewijs hebben. Een beetje geduld en wat wijsheid zijn ook prachtige eigenschappen voor een brugwachter. Sommige mensen hebben zelfs op het water verschrikkelijke haast. Vooral Duitsers, die 'raggen' de Reitdiepoevers kapot als ze in vijfendertig minuten van Roode Haan naar Garnwerd vliegen. Gelukkig staat de politie ze daar soms op te wachten en dan zitten ze als een rat in de val. De afstand is negen kilometer, een volgeladen vrachtschip doet er anderhalf uur over, een leeg schip en de pleziervaart een uur. Misschien is het nog aardig om te weten dat na de laatste schutting in Dorkwerd de brug bij Wierumerschouw nog gedraaid wordt om schepen de gelegenheid te geven door te varen naar Garnwerd omdat daar wel een kade is. En dat als het erg waait de beroepsvaart stil ligt en de Bruine vloot en de jachten wel doorvaren, zodat de kans op schade zeer groot is. Ik hoop dat u een beetje inzicht heeft gekregen in het veranderde werk van de brugwachters die het nu op deze manier moeten doen. Helaas blijft niet alles bij het oude. En vergeet u die twaalf-seconden groet niet, ze zijn het waard! AW

31


WERELDREIS VAN DE ARWEN/RINZE EN CARLA VAN DE BIJ (vervolg) "Op woensdag 31 juli zien we land over stuurboord: de eilanden Breueh, Sabang, Rondo en vaag ook nog Sumatra. Ons eerste stukje IndonesiĂŤ! Het kost ons nog vier dagen om Phuket te bereiken, over de Andamarienzee. We strijken alle zeilen als we een korte maar hevige storm over ons heen krijgen. Na acht uur is het plotseling afgelopen: zwakke wind, de zee in een paar minuten weer kalm. Vreemd watertje." "Voor wereldzeilers is dit een oase en veel solozeilers tanken zich sociaal vol. Het kleine clubgebouw staat vlak aan de rivier. Bij vloed kabbelt het water dicht onder het terras en je bindt je bijbootje uiteraard vast aan een palmboom. Het eten van mrs. Chan is zo lekker en goedkoop, dat we nauwelijks meer zelf koken. De levensfilosofie van mr. Chan, de beheerder: small problem, no problem. From big problem we make small problem. Geen wonder dat de sfeer er relaxed is en dat vrijwel alles kan." "Het hoofdeiland wordt in hoog tempo verknoeid. Kuah, het belangrijkste dorp, is tot vrijhaven gebombardeerd en je kunt er dus belastingvrij inkopen doen. Een sfeerloze, rommelige lintbebouwing van betonnen blokken vol met toeristentroep langs de drukke hoofdweg is het gevolg. We klaren er snel in en probleemloos. We krijgen toestemming om drie maanden te blijven." Wilt u er alles over lezen, dat kan. In het clubschip ligt de map met de verslagen tot nu toe (bijna drie jaar).

Watersportcentrum van Gelder Het centrum voor

SCHEEPSARTIKELEN en ZEILMAKERIJ

Openingstijden: ma. 13.00 - 18.00 uur di.-vr. 09.00 - 18.00 uur do. koopavond 21.00 uur za. 09.00 - 13.00 uur

Watersportkleding: IMHOFF Off. Dealer

HENRI `" LLOYD ,

Majestic

HOGE DER A 33 9712 AE GRONINGEN TEL. 050-123882

32


NIETS TE BELEVEN OP LAUWERSOOG? KOM NOU! Gedurende het seizoen komt het nogal eens voor dat passanten neerstrijken in de jachthaven van Lauwersoog, de noordelijkste haven aan de vaste wal. Op het eerste gezicht zal menigeen zich afvragen wat dit 'gat' in vredesnaam te bieden heeft. Het vinden van de douches en de wc's verloopt altijd vlekkeloos en meestal wordt het gezellige clubschip ook nog wel gelocaliseerd. Maar dan, houdt het dan verder op? Integendeel, er is veel te beleven, maar daar moet u dan wel wat voor doen. Wat je kunt doen hangt gedeeltelijk af van de reden van het verblijf op Lauwersoog. Ligt u verwaaid met veel wind en misschien wel regen, dan kan ik me voorstellen dat u geen zin heeft om een fiets te huren, maar liever de bus pakt, of een eindje gaat wandelen. Het kan natuurlijk ook best zijn dat u L'oog als einddoel, of als uitgebreide tussenstop gepland heeft en er dus ligt met 'gewoon weer'. Dan zijn de mogelijkheden waarlijk onbegrensd. Zoals u weet ligt L'oog op de grens van Groningen en Friesland zodat u van beide provincies kunt profiteren. Heel dichtbij Natuurlijk is het altijd leuk om naar de vissershaven te lopen. Heerlijk daar een gebakken visje eten, of op de dijk staan en staren naar verre verten waar bijna altijd Schiermonnikoog en soms Ameland en Rottum binnen ons blikveld liggen. Op vrijdagavond, vrijdagnacht en zaterdagmorgen lopen, afhankelijk van het tij, de grote viskotters binnen en is het gezellig bedrijvig in de haven. Dichtbij, maar ogenschijnlijk toch iets verder is het uitstapje naar Schiermonnikoog. Ook al is het slecht weer, Schier is altijd leuk. Wandelen door de duinen, langs het strand of over de kwelders. Musea en kroegjes zijn er in het dorp. U kunt 's ochtends met de boot van 9.30 uur (13.30 uur) heen en 's middags terug met de boten van 14.30 uur of 18.30 uur. Op L'oog vertrekt de boot noord-westelijk van de sluis en op het eiland rijdt er een bus aansluitend op de boottijden heen en terug naar het dorp. Een ander wandeldoel zou het bezoekerscentrum Expozee kunnen zijn. Daar kunt u zien wat de natuur u hier te bieden heeft, bovendien zijn de verschillende fasen van het leggen van de dijk en daarmee het afsluiten van de Lauwerszee in beeld gebracht. Tevens is hier het VVV gehuisvest. Wilt u bijvoorbeeld fietsen dan zijn hier diverse folders, routekaartjes en boekwerkjes te verkrijgen. Ik heb dat deze winter alvast eens gedaan en heb alle mogelijkheden een beetje onderzocht, zodat u direct van start kunt gaan. (Echt) wandelen

Bent u een echte wandelaar, dan is de Lauwersmeerpolder perfect geschikt. Allerlei soorten vegetatie zult u hier aantreffen en vele soorten vogels. Konijnen, hazen, reeĂŤn, eenden, ganzen en (wilde) paarden maken grotendeels het zoogdierenbestand uit. Neem een rugzak met eten en drinken mee, want behalve in L'oog, Zoutkamp en eventueel Vierhuizen is nergens iets te koop. (Behalve in het weekend dan zijn er de onvolprezen patatwagens.) Ook droge sokken en/of waterdichte schoenen kunnen praktisch zijn. U kunt de routekaarten halen bij het VVV. Als u toch droge sokken bij u heeft en u trekt er hoge gympen bij aan, dan is het ook mogelijk een wandeling over het wad te maken. Een rondzwerftocht naar de Engelsmanplaat, het Robbegat of bij Noordpolderzijl. Een andere optie is een looptocht heen en met een boot terug als u oversteekt naar Rottermeroog, Simonszand of Ameland. Uitgebreide informatie kunt u krijgen bij de Stichting Wadloopcentrum Pieterburen 05952-300. 33


Fietsen Heeft u zelf geen fietsen aan boord, dan zijn ze te huur bij de zeilschool de Lauwers (rechts na de slagboom) of op de camping (rechtsaf bij de viersprong), even doorlopen aan de rechterkant. Wilt u ver fietsen dan kunt u ze beter bij de camping huren. Ook voor een fietsescapade zijn goede kaarten (tjes) van het VVV onontbeerlijk. Welke zijn nu de mogelijkheden? Natuurlijk is een rondje Lauwersmeer een uitdaging, u moet dan rekening houden met zo'n veertig kilometer. Op het kaartje van deze tocht staan twintig leuke punten aangegeven. Korter is het langs de dijk naar het oosten (als ze niet aan het schieten zijn), bij de eerste scherpe bocht naar links fietst u rechtdoor de dijk op. Even verder op de t-splitsing gaat u rechtsaf langs de boerderij van Mansholt. Als u bij de grote weg komt, kunt u rechtdoor via Vierhuizen naar Zoutkamp en zo langs de oude vaargeul terug naar L'oog, als u direct rechts gaat komt u langs de kazerne en heeft u een iets kortere route terug. Wilt u liever het 'Heitelan' in dan is het mogelijk langs de dijk naar het westen te fietsen. Het leuke museum met monument in Peasens-Moddergat is de moeite waard en in Anjum is de molen (ook VVV) te bezichtigen. In Oostmahorn vertrok vroeger de boot naar Schier, het haventje en de vuurtoren zijn nog in takt. Nee, u wilt liever het Marnegebied verkennen, ook prima. Langs de dijk oostwaarts fietsen, bij de tweede haakse bocht naar links gaat u rechts de polder in. Hoe u verder wilt fietsen hangt misschien af van de interesse. Met de klavertje-4-fietsroutes van het VVV kunt u het zelf bepalen. Ik zal kort aangeven wat waar te zien is. Pieterburen heeft de welbekende zeehondencrèche van Lenie 't Hart, een molen en een kerktuin met wilde bloemen. In Eenrum vindt u een arboretum, een mosterd-en azijnmakerij, een mooie kerk en eveneens een molen. Neemt u Leens op in de route dan mag u de borg Verhildersum niet missen, omringd door een prachtige kruidentuin met hier en daar een beeld. In het dorp zijn een glasblazerij, een tearoom bij de bakker en iets buiten het dorp is een galerie. Wilt u over Kloosterburen verder dan heb je daar de bollevelden, de Cloostertuin en bovendien de beroemde kerk ontworpen door P.J.H. Cuypers. De landerijen waar u tussendoor fietst zijn hoofdzakelijk voor de akkerbouw. Samen met alle oude dijken, levert dat een afwisselend beeld op. De oude weg Leens, Ulrum, Vierhuizen is een prima alternatief, als u Kloosterburen rechts laat liggen en door de Lauwersmeerpolder terugfietst. Kiest u wel voor Kloosterburen, dan gaat de tocht langs Hornhuizen en in plaats van weer langs de voet van de dijk te fietsen, is de oude dijkweg met het uitzicht over de L'meerpolder zeer aan te bevelen. Fiets en kanovaren Het noorden van de provincie Groningen en in uw geval de gemeente de Marne, is rijk aan maren. Maren zijn eigenlijk de slenken van vroeger voor de inpoldering, die op meerdere plaatsen door kanaaltjes met elkaar verbonden zijn. Ze slingeren zich door het mooie landschap. 's Winters prachtig beschut om te schaatsen, 's zomers misschien nog mooier om door te kanoÍn. Als u vroeg uit de veren bent en naar Molenrij (Kloosterburen) fietst, kunt u daar een kano huren. Vandaar uit is er bijvoorbeeld een track uitgezet van zeventien kilometer. Zijn uw armen moe geworden, uw benen peddelen u wel weer terug. In plaats van naar Molenrij kunt u ook naar Vierhuizen gaan, op de plaatselijke camping worden de kano's verhuurd. 34


Vindt u fietsen en kanoën te veel van het goede, pak dan de bus naar Winsum en huur daar een kano. Ook vanaf hier kunt u genieten van de graan- en aardappelvelden, de hoge rietkragen en van de nieuwsgierig grazende koeien, van de stilte, een trekker, of een vogel. Van bruggetjes, sluisjes, boomgaarden en de statige Groninger boerderijen. De bussen gaan van L'oog om en weer van Winsum terug om

9.25 14.45

11.25 16.45

12.30 18.45

lijn 63

"Bussen en stadten"

Slecht weer en een beetje lui, zin in cultuur, of in winkelen? Neem de bus en ga de stad in. U kunt zelfs kiezen uit drie steden. Dokkum is maar een klein stadje, maar wel erg oud en aardig goed intact gebleven. Naast winkels vindt u er een streek- en een natuurmuseum. In Leeuwarden zijn meer mogelijkheden, met zeker acht musea. Daaronder zijn het Fries museum en het Princessehof, het natuurmuseum, verzetsmuseum en het Fries letterkundig museum. Wilt u naar het scheepvaartmuseum of iets heel modems zien, dan had u de bus naar Groningen moeten nemen. Groningen heeft verder nog een volkenkundig, een grafisch, een natuur- en een universiteitsmuseum. Galeries, winkels, terrasjes en goede eetgelegenheden zijn in beide steden te vinden. 8.24 11.291 Bussen naar Leeuwarden 7.28 9.28 lijn 50 naar Dokkum idem lijn 63 naar Groningen 11.25 9.25 van Leeuwarden van Dokkum van Groningen

14.22 15.02 14.20

15.22 16.02 16.20

16.22 17.02 18.20

17.22 18.02

18.22 19.02

Vindt u de suggesties nog steeds geen uitdaging, dan heb ik nog twee pijlen op mijn boog. Ligt u hier op dinsdag dan is het mogelijk om met de boot, die achter Expozee in de Rijksvaartuigenhaven ligt, naar Zoutkamp te varen. Deze boot vertrekt om 12.00 uur en gaat om 14.00 uur door naar Winsum. Vandaar kunt u met de bus van 16.45 uur terug naar L'oog. Een leuke middag lijkt me zo. Het laatste voorstel dat ik u doe is dit, koop het jubileumboek van de WSV Lauwerszee in het clubschip en lees het onder het genot van een borrel, daar of aan boord, in één adem uit. U weet dan alles van dit gebied vanaf eeuwen terug. En u weet nu, vervelen op Lauwersoog is onmogelijk! AW

35


OVER RATING EN METING In het Jaarboek 1991 staat hoe zeiloppervlaktes berekend moeten worden (blz. 22). In dit Jaarboek (1992) wil de wedstrijdcommissie graag de formules doorgeven, waarmee de handicaps van scherpe jachten en plat=/rondbodems bij onze wedstrijden bepaald worden. Voor beide soorten gaat de berekening in stappen, die hier (in omgekeerde volgorde) worden aangegeven. De uitslag wordt bepaald door de berekende tijd: hoe lager hoe beter. Plat- en rondbodems 1. Berekende tijd = gezeilde tijd (in sec.) x IVF (tijdvermenigvuldigingsfactor). 2. TVF = 0,22 R + 0,32 3. De rating R volgt uit: R—

0,24 x LWL x VOZ

+ 0,14 x (LWL + VOZ x FS

i ) 4. De schroeffactor FS volgt uit: FS = 1 — CS

DS 0,05 x LWL

De benodigde gegevens zijn: LWL = lengte op de waterlijn in meters. OZ = totaal zeiloppervlak aan de wind in m2. D = de waterverplaatsing = gewicht van het schip in kg. CS = 0 voor een jacht zonder schroef. 0,01 voor een klapschroef. 0,03 voor twee schroefbladen. 0,05 voor drie of meer schroefbladen. DS = schroefdiameter (in meters). Verse gegevens?! Van sommige schepen die regelmatig meedoen, mist de wedstrijdcommissie één of enkele gegevens. We proberen deze dan zo goed mogelijk te schatten maar dat is niet bevredigend. Daarnaast kunnen gegevens verouderd zijn omdat iets aan schip of tuigage veranderd is. Graag zouden wij ons bestand vernieuwen en daarom vragen wij uw medewerking. Ons verzoek is of iedere deelnemer van het komende seizoen de gegevens van zijn schip wil aangeven op het aanmeldingsformulier achter in het jaarboekje. Meet één en ander nog eens na, nu het schip op de wal ligt. Wij kunnen dan alle handicaps controleren en eventueel opnieuw vast stellen. Zekerheid over de handicaps verhoogt het plezier in het wedstrijdvaren voor alle deelnemers en voor ieder afzonderlijk. Niemand vindt het leuk te verliezen of te winnen doordat de handicap verkeerd berekend is. 36


Scherpe jachten 1. Berekende tijd = gezeilde tijd (in sec.) x TCF (tijdcorrectiefactor). 2. TCF =

+2 10

3. De rating IR volgt uit:

R= 0,15x L x VOZ +L + OZ </D / 1000

5

4. De gecorrigeerde lengte L volgt uit: L = 1/3 LOA + 2/3 LWL 5. De TCF wordt vóór gebruik in punt 1 gecorrigeerd als volgt: — — — — —

voor een klapschroef wordt 1% afgetrokken. voor een tweebladschroef wordt 3 % afgetrokken. voor drie of meer schroefbladen wordt 5% afgetrokken. voor een spinaken wordt 4% opgeteld. voor de leeftijd (van het jacht) wordt 1% per 5 jaar afgetrokken.

De benodigde gegevens zijn: LWL, D en OZ: ziet plat- en rondbodems. LOA = lengte over alles in meters. Gegevens van de correcties van punt 5.

C.I.V. Lauwerszee omdat professionals er ook voor kiezen

Voor al uw watersportartikelen o.a.: * kielen * joppers * div. kleding * touw * ketting * staaldraad 3-24 mm. * gereedschap

C.I.V. Lauwerszee Haven 16 - 9976 VN Lauwersoog Tel. 05193-9291 — Fax. 05193-49176 Elke dag geopend Zaterdags tot 12 uur 's winters Zaterdags tot 3 uur 's zomers

37


Aan een dergelijke reis gaan heel wat voorbereidingen vooraf. De wintertijd leent zich daar bij uitstek voor; taakverdelingen maken, lijsten opstellen, materiaal verzamelen en kennis opfrissen c.q. bijspijkeren. Ook elkaar wat leren kennen; daar bewijzen 'eenvoudige doch voedzame maaltijden' hun nut. Midden juni vertrok de eerste ploeg naar de V.S. om in twee week de zaak zeeklaar te krijgen. Dat hield in: een volle week lang pezen om alles te inspecteren, aan te passen en te provianderen. En dat met prachtig weer in een 'bootjes' omgeving. In de tweede week werd er gevaren. Eerst een stukje over het Ontariomeer naar Oswego en vandaaraf via het Oswego-kanaal naar het Ehe-kanaal. Dat stukje Ontario-meer ging met vallen en opstaan. We dachten nog vlug voor het weekend weg te kunnen komen maar er stak eerder dan verwacht een fikse bries op en na een uur varen keerden we terug. Met liggende masten in korte steile golven is het slecht varen, zeker als alles dreigt te gaan schuiven. De maandagochtend daarop, toen alles degelijk vast zat, was het stralend weer met slechts een klein vleugje wind! Op dat moment had de 'Gull' een driekoppige bemanning; Rutger, Els en ik. Zus Els (van de 'Weerlicht') had de zeeschouw tijdelijk verruild voor een 'scherp' jacht en maakte de tocht binnendoor tot en met New York mee. Ze heeft bergen werk verzet en moest zelfs afzien van de bezichtiging van de Niagarawatervallen. Enfin, het sedert 1825 bestaande Erie-kanaal was ook een belevenis. Eerst via 11 sluizen 56 meter omhoog-en vervolgens 128 meter naar beneden (in 20 stappen) naar de Hudson River. Zuidwaarts langs de rivier afzakkende bereikten we tenslotte New York waar Wim, Hans en Blanka aan boord zouden komen. Manhattan Na een snelle reis over de brede Hudson met haar welig beboste oevers maakten we een stop bij een marina ter hoogte van de 79th Street. Daar zou Bob aan boord komen, de makelaar van S & S, die had aangeboden ons rond Manhattan te loodsen. Hij wilde graag met de 'Laughing Gull' varen want hij had haar het liefst zelf gekocht. Ondertussen kwamen wij ogen tekort. Het trawlerjacht voor ons bleek een van origine nederlands echtpaar aan boord te hebben. Zeezeilers op leeftijd met hun eerste motorschip; wat smaakt een biertje daar goed in een comfortabele airconditioneerde kajuit. Zo vliegt de tijd om en voor we er erg in hadden zagen we een grote rode zonneklep met Bob eronder op de steiger. Vanaf dat moment schoten ogen en oren tekort. De aanblik van al die omhoogrijzende gebouwen tesamen met Bob's stroom van wetens-waardigheden en anecdotes werd overweldigend. In die mood knorden we langs het World Trade Centre met haar twee pijlers-gebouwen die de skyline daar sterk markeren. Er vlak voor werd wedstrijd gezeild en er voer een groter (en minstens zo oude) S & S zus voorbij; alsof het allemaal gearrangeerd was voor ons. Even verderop bij het Vrijheidsbeeld keerden we 'Laughing Gull' noord-oost-waarts, de East River op. Langs de oostkant en schaduwzijde van Manhattan naar Larchmont varende ziet het er minstens zo indrukwekkend uit. Zeilende kwamen we laat in de avond in Larchmont aan, vol van indrukken en gadegeslagen door de rest van de net aangekomen bemanning. Zeedoop, Newport en het ruime sop

Drie koppen erbij met bagage; voeg daarbij de karren en dozen laatste aankopen en er zal blijken hoe klein een jacht van zelfs een kleine 14 meter is. Maar het bleef prachtig weer en op dek was slaapplaats genoeg. De tijd voor Els zat erop; zij zou haar vakantie verder op de zeeschouw doorbrengen en het thuisfront overstelpen met plaatjes en ervaringen. 40


Wij brachten nog een bezoek aan het kantoor van S&S en vertrokken de volgende ochtend met tegenwind oostwaarts. In de nacht van 4 juli zeilden we omgeven door schitterend vuurwerk op de Long Island Sound; Independence Day voor de amerikanen en een waardig afscheid voor de vertrekkende 'Laughing Gull'. We raakten daar de kleinste van de twee nederlandse vlaggen kwijt; het leek haast een symbolisch offer. Flinke tegenwind, getijstroom en regen zorgden voor een eerste klamme kennismaking met het boordleven. Zeeziekte en lekkende deknaden gaven een voorproefje. Newport bleek de uitgelezen plek om deze eerste zilte ongemakken boven te komen. Dit mekka van de zeilsport aan de oostkust van de V.S. is voor veel zeilers het punt van vertrek of aankomst waar het tochten en wedstrijden over de Atlantische Oceaan betreft. Daar lag van alles, vanaf de J-klasser 'Shamrock' tot gewone J-24's; je komt ogen tekort. Voor ons betekende het ook het echte vertrekpunt; na een laatste relaxed zitje op een terras s'middags waren we moreel klaar voor de oversteek. Buiten gekomen ging voor het eerst het log met de lijn overboord; symbolischer kon het niet. Oostwaarts langs 40 graden Noorderbreedte Het was de bedoeling om zo snel mogelijk bij de golfstroom te komen en om die reden namen we een meer zuid-oostelijke koers in het begin. In principe stond Cork in Ierland als einddoel op het programma en dus zou onderweg de koers worden aangepast. Dat punt zou volgens de Atlantic Crossing Guide liggen bij punt 'X' op 40 graden NB en 50 graden WL. Dit is een denkbeeldig punt op de 'intermediate route' die het mogelijk maakt tijdens de oversteek alsnog een alternatieve route te kiezen. Ofwel rechtstreeks naar Europa varen danwel dit doen met de Azoren als tussenstop. Onze eerste zeilweek verliep zeer rustig; op zich een prima zaak om in te kunnen slingeren. Windstilten en mist zorgden echter voor relatief weinig voortgang en daar hadden we niet op gerekend. 100 mijl per dag als gemiddelde zou normaal mogelijk moeten zijn, zeker met een goed gelijnde gladde romp en een waterlijn van 9.14 meter met lange overhangen, theoretisch goed voor 7.34 knoop. Maar nee, 85 zeemijl bleek ons gemiddelde te worden die eerste week. In dat stadium is afgezien van motor-voortstuwing om brandstof te sparen voor het eventueel door te varen Azoren-hoog. Ondertussen hebben we ons uitstekend vermaakt met muziek, kunsten van het kombuis-duo (Hans en Wim) en navigatie-oefeningen. De kombuis bevatte een drie-pits kooktoestel; ietwat antiek en 'werkende' op alcohol. Om daar vriendjes mee te blijven moesten herhaaldelijk kunstgrepen en -sprongen uitgehaald worden. Beide koks hielden hier bont en blauwe dijen aan over maar hun kooksels waren het waard. Aan het einde van de reis bleken we iets te zijn aangekomen! Ook nuttig bleek de rust voor oefening met de astro-navigatie. Met de Loran erbij was de positie-bepaling in het begin vrij simpel zodat Hans en ik elkaars bevindingen goed konden nalopen. Om de astro-waarnemingen te kunnen checken kwam dat mooi van pas. Toen de routine daarin ingesleten raakte werd de afstand tot een betrouwbaar Loran-keten ook te groot voor een juiste positie. Problemen kunnen op de meest onverwachte momenten voorkomen. Op de een of andere manier bleek bijvoorbeeld dat ons 'super-op-tijd-quarts-horloge' vreemde afwijkingen had vergeleken met de andere pols-klokjes. Dat horloge hing naast de Loran ontvanger om haar tijd te kunnen vergelijken met de tijd-functie in de Loran. Diverse keren hebben we schepen aangeroepen om ons de juiste UTC te geven. Zelfs de Queen Elisabeth II verschafte in keurig Engels die informatie. 41


Naderhand, na een tweede quarts-klok-proef naast de Loran te hebben gehangen als proef, wantrouwden we die combinatie, en terecht naar later bleek. Zo maak je van alles mee, vervelen is er niet bij. Keuze voor de Azoren-route

Alle weerberichten ten spijt van passerende schepen is het toch nog stevig gaan waaien. Nadat aanvankelijk de wind ruimde en wegzakte draaide zij door van ZO naar uiteindelijk WZW en het ging fluiten. Voor middernacht van 14 op 15 juli stoof het onder alleen de fok met een gang van 7 tot 8 knoop voort. Een jacht in de buurt berichtte later dat ze 46 knoop wind hebben gemeten, dik windkracht 9 (41-47 kn). Volgens de aantekeningen in het journaal was het warm en drukkend weer en gedroeg 'Laughing Gull' zich voortreffelijk. Voortdurend flitste er bliksem en buiten verhieven zich golven als 'Alpen', zo stond geschreven. Die nacht heb ik het roer in eigen handen gehouden. De barometer steeg gelukkig en tegen achten stond er nog een 20 knoop wind (B-5). Al met al schoot het toch nog niet erg op. In de buurt van 'punt X' gekomen zou er een dag-gemiddelde van minstens 110 mijl uit moeten rollen voor de Ierland-route. Met een minder bekend mooi houten jacht op leeftijd ga je dat er niet uit knijpen, hoezeer dat ook haalbaar lijkt te zijn. Dus ging het richting Horta, het oceaanzeilers-trefpunt op het eiland Fayal van de Azoren. Dolfijnen

Op een gegeven moment raak je allemaal in je ritme. Elke dag krijgt zijn eigen accent doordat de omstandigheden het daarnaar maken en anders schep je ze zelf met verjaardagen van katten, opa's en gedenkwaardige belevenissen. Vliegende inktvissen verdwijnen in de pan en kok 'Guillaume' weet dat zo smakelijk te krijgen dat zelfs verstokte niet-vreemd-eters de laatste restjes uitschrapen. Alle zeilvoeringen krijgt de 'Gull' tussen haar rondhouten te verwerken en keer op keer hangt er weer een dot wier in de loglijn. De Sargasso zee drijft mee; misschien zijn het resten van de orkaan 'Anna'.

42


Op een rustige ochtend, 21 juli, na een vrachtboot te hebben gepraaid voor een positie-check, zijn ze er dan eindelijk; dolfijnen! Eerst een kreet van Rutger en meteen is iedereen eruit om ze te zien komen. Even later dartelen ze voor en onder de boot door. Wat een ervaring. Ze houden het een kwartiertje vol en verdwijnen dan weer even ongemerkt als ze gekomen zijn. Een laatste sprong als afscheid en weg zijn ze. Ik probeer steeds opnamen te maken maar alles speelt zich zo snel af dat het echt gelukstreffers moeten worden. Per dag herhaalt dit tafereel zich enkele malen en steeds zijn het groepjes van schattenderwijs dertig. Onvergetelijk is de gewaarwording ze 's nachts tegen te komen en ze dan te zien spelen in het maanlicht voor de boeg. Dat overkwam mij tussen de eilanden Flores en Fayal, al varende op de motor. De wind was weg; de barometer bleef maar stijgen: het Azoren-hoog. 's Morgens vroeg piepte de flits van de noordelijke vuurtoren van Flores net door de nevel. Kort daarna moesten we overstag, want de witte vlekjes in de lucht voor ons bleken huisjes te zijn op de helling van Flores. 1800 mijl oceaan achter de boeg en precies op een speldepuntje uitkomen; Hans en ik hebben elkaar toen even een handje gegeven. Onze astronomische waarnemingen waren vrijwel juist gebleken en dat geeft voldoening. Azoren-Horta

Wat een genot om daar binnen te lopen. Een jachthaven vol oceaan-zwalkers van allerlei pluimage. Faciliteiten voor je natje en droogje, terrasjes, restaurants etc. en alles overgoten met een warme portugese saus. Dat valt opperbest. Wij zijn OK en de boot heeft zich als een dame van klasse laten kennen op haar respectabele leeftijd. Hans en Blanka stappen de volgende dag in het vliegtuig richting Ierland om hun respectievelijke kroost daar tijdig te kunnen opvangen. Dat doel bleek via deAzoren nu haalbaar en Blanka zou ons in Falmouth weer proberen op te pikken. Zoon Andre (14) zou dan het laatste stuk naar Nederland mee kunnen zeilen. Rutger, Willem en ik gingen de etappe Horta-Falmouth verder als driemanschap varen. Hans had helaas geen tijd meer, maar Horta is als eindpunt ruimschoots het bereiken waard gebleken. Het weer en allerlei klusjes heeft ons vijf dagen vastgehouden. Een tijd van rommelen, wandelingen, fijnproeven en cafĂŠ's. Uiteraard kon ik het niet nalaten ook een kadeschildering achter te laten daar; dat is traditie onder de zeilers die Horta aandoen.

43


Horta-Falmouth Na dagen van pittige noordelijke en noord-oostelijke winden draaide het door en zwakte af. Wegwezen dus, de tijd begon mee te spelen; voor de derde week van augustus moesten we toch wel de Hollandse duinenrij in het vizier hebben gekregen. Klokslag acht uur UTC op de 29 juli draaide de motor. Pogingen om een deel te kunnen zeilen liepen op niets uit; dus ging de neus ronkende pal noord met de bedoeling snel noordelijk van het Azoren-hoog te komen om daar de westelijke winden weer op te kunnen pikken. Ongelooflijk hoe helder het was; de top van Pico verdween in het donker van de nacht, na bijna 70 mijl varen. Het varen met drie watermannen verliep probleemloos; ieder had z'n eigen werk en de ervaringen van de eerste etappe bewezen nu hun waarde. Enerverend werd de nacht van 5 op 6 augustus. Geen maan, geen sterren, meer dan 30 knoop wind (B-7) uit het noordwesten en een hoge zee. Sterk fluoriserende brekers schuimen voorbij in een inktzwarte nacht. Eerst verkennen we nog vissers aan Sb maar die raken verloren in het fel lichtende schuim van golftoppen. Een trilling en een hard 'doeng'-geluid in het tuig doen vrezen dat er wat gaat gebeuren. Na een zeer lange seconde tuimelt er iets op het dek aan Sb. Er gebeurt verder niets; de 'Gull' blijft de achtersteven nog even beheerst opheffen als voorheen. Niets wijst op onregelmatigheden voorzover dat zicht-, merk-, of hoorbaar is. Naderhand kruipt de vogel waar het om ging ongemerkt in de beschutting van de kuip. Hoe ze dat heeft klaargespeeld over de kuiprand in haar staat mag Joost weten. Over Bb naderen navigatie-lichten en ik moet over Sb liggende proberen op de fok achter haar langs te komen. De peiling bleef akelig lang onveranderd. Tegen drie uur lukt dat en passeert ze op minder dan een halve mijl afstand aan Sb. De rest beneden maakt contact over de marifoon en krijgen vriendelijk de positie en goede wensen van de Griek. Met de meeuw, een noordse stormvogel, was (voorzover viel na te gaan) weinig aan de hand. Groggy zouden we zeggen, maar geen breuk of iets dergelijks. Ze kroop weg in donkere hoekjes, maar bewoog zich vrij normaal. Rutger heeft haar in leven gehouden met kippebouillon, toegediend met een gemodificeerd wijnbekertje met zuigpijpje en deksel; zo dronken wij onze wijn aan boord! Na de nacht van 7 op 8 augustus zweeft ze weg van het achterdek, onze gastvrijheid heeft haar in ieder geval weer spirit om te overleven gegeven. Europa nadert; dat is te merken aan allerlei verschijnselen. Tonijnvissers met lange hengels, onrustige zee, er komt weer leven in het echolood (continentaal plat) en de zee wordt veel groener. Zelfs duiken er nog een paar dolfijnen op; ten afscheid lijkt het wel. Met een astro-positie probeer ik de AP-navigator tot leven te wekken en waarachtig, het klopt! Wonder boven wonder krijgen we ook opeens radio-contact met een zendamateur, ik ben in de wolken. Ook het weer laat zich steeds mooier van de goede kant zien. De barometer bereikt recordhoogten en loopt van de schaal af; het Azorenhoog schijnt ons ingehaald te hebben. Bishop Rock op de Scilly's blinkt in de schemering en s'morgens-vroeg 9 augustus maken we vast in Falmouth. Tot onze verrassing staan Andre en Blanka al te zwaaien; zij hebben ons van ver in de vroege ochtend zien aankomen. Deze tweede etappe is vlot verlopen; mede vanwege de resterende tijd hebben we conseqent de motor aangezet wanneer de snelheid onder de 3 knoop dreigde te raken. De brandstof-voorraad was ruim bemeten en op die manier bleven de accu's goed op peil. Zeker bij het inlopen van het Kanaal was het wel prettig om te weten dat de motorische voortstuwing in orde was. 44


Foto: Eis knoi-Licht

Thuisreis Zelfs het vriendelijk engelse Falmouth maakte zich op voor feest met vuurwerk. In het pension waar Blanka onderdak had gevonden hebben we ervaren wat een ontbijt daar om het lijf heeft. Tot vier uur 's middags rondlopen tot de strot toe gevuld. Overweldigend die gastvrijheid; maar wel een plek om terug te komen. Falmouth heeft een mooi gelegen natuurlijke haven en is een trekpleister voor vele oceaangangers. Eerder dan de bedoeling was voeren we weer uit richting IJmuiden. Toevalligerwijs was net de Fastnet-race begonnen en een groot deel van het wedstrijdveld kruiste onze koers. Ik verwachte dat de 'Incomparable' uit Lauwersoog hier tussen zou zitten. Via de marifoon kwam echter geen reactie; later bleek dat ze niet had kunnen deelnemen. Tot ongeveer Wight stond er nog enige wind; daarna was het op. In de straat van Dover en voor Zandvoort was het even zeilbaar maar de rest is op de motor afgelegd, nota-bene. Een werkelijk oliegladde Noordzee werd ons deel en dan kom je wel zeer sterk onder de indruk van de drukte in en om de vaargeulen. Diverse keren werden we gedwongen om tijdelijk te blijven wachten tot een aantal hardlopers voorbij waren. Hoe vertrouwd was IJmuiden weer na zo'n lange trip. Zonnig, weinig wind en formaliteiten, vertrouwde bodem onder de voeten. Vele vakanties heb ik daar als kind versleten in het sluizengebied, voor mij wel een aparte ervaring om er zo binnen te komen; met een klassiek S & S yawl nog wel. 'Laughing Gull' in ongeschonden staat met een enthousiaste gezonde bemanning; als schipper had ik het niet mooier kunnen wensen. Fred Licht

Fred licht jachttechniek ontwerpen, adviezen, expertise, ergonomie uitrusting.

ing. Fred j. licht barthold entensweg 8 9991 cw middelstum telefoon 05955 - 1735

45


NEE? DAN MAAR NIET! Het maken van een tocht naar een niet alledaags vaargebied brengt de aanschaf van kaarten met zich. Dat is soms een fors bedrag f 300,— f 600,—. Die kaarten liggen dan vaak een aantal jaren, of voor altijd in een kast. Zonde toch, van het geld. De schipper die een jaar later naar hetzelfde gebied gaat moet ook onvervaard zijn portemonnaie trekken. f 300,— f 600,—. Jammer toch? Hij had die kaarten van zijn voorganger kunnen kopen voor 70% of de helft van de prijs. Het instellen van een kaartenbank had dit mogelijk moeten maken. Er was bijzonder weinig belangstelling voor; derhalve: de proefperiode is om, ik stop met de kaartenbank. M. Bredman-Schmidt

46


COLIN ARCHER MEMORIAL RACE 1992 Op 11 juli zal de inmiddels zesde C.A.M.R. van start gaan en het wordt een goed bezette wedstrijd zoals het zich nu laat aanzien. Er waren in februari reeds meer dan vijftig van de maximaal toe te laten honderd inschrijvingen binnen. Dit is maar een twintigtal minder dan de vorige (vijfde) keer, toen we het samen met de organisatie van de Rotterdamse Specerijen Race deden in het kader van de jubilea. Deze keer zal er een nieuwe klasse bijkomen, namelijk de 'sponsorklasse'. Deze bestaat uit jachten die worden ingeschreven door onze sponsors; zij varen naast de wedstrijd in de reguliere C.A.M.R. om de eer voor de Sponsorcup. Als het jaarboek bij u in de bus valt, is het grootste deel van de organisatie natuurlijk al rond. We zoeken nog een aantal assistenten voor diverse posten: keuring van jachten, begeleidings-schepen (met- en zonder eigen boot), eventueel extra krachten voor de mensen die de clubschipdiensten draaien, etc. Tot nu toe is de bezetting altijd goed verlopen, maar wij kunnen ons indenken dat er enthousiastelingen zijn die nooit gevraagd werden, maar graag iets zouden willen doen. EĂŠn en ander vindt plaats in de periode tussen 4 en 12 juli. Als er onder u vrijwilligers zijn die hier iets voor voelen, kunnen zij contact zoeken met Joop van Meggelen, tel. 050-714001. Joop is de man die dat allemaal weer zal regelen. De C.A.M.Race is een evenement die drijft op de medewerking van de verenigingsleden. Wanneer u beschikbaar kunt zijn, neem dan graag contact op met Joop. Naast de hierboven vermelde medewerking zijn er de vele sponsors en de autoriteiten die hun steentje bijdragen: Adverteerders- Stichting jachthavens- Kustwacht- R.P. te water- K.N.R.M.- G.T.I.Tiemstra Trebbe- Bozo- Konink.Hoitsema- Johnson Controls- Kloose- Philips- van Dijk, Majoor &Weekamp- Oving- Ballast Nedam- van Calcar- PTTTelecom. Om alles nog een keer samen te vatten; het ziet er naar uit dat de zesde Colin Archer Memorial Race wederom een succes zal worden.

Pastel of olieverf van Uw favoriete schip en natuurlijk al Uw inlijstwerk

BLEEKER Kunsthandel Lijstenmakerij A-Straat 14 9718 CR Groningen Tel. 050-130862

47


bliksems_ goede Wij zijn zelf watersporters en weten dondersgoed wat echt nodig is.

Natuurlijk geldt dat ook voor schade!

bootverzekering met premies die inslaan Ook u kunt van ons veelzijdig vakmanschap profiteren. Watersporters verzekeren watersporters (en sponsoren o.a. de 24-uurs en de Colin Archer Memorial Race).

Graag zou ik bliksemsnel informatie van u ontvangen: Voordelen voor u:

Naam: Adres.

—korting voor lidmaatschap watersportvereniging —korting langdurige vaarervaring — 30% no-claim met terugvalregeling —uitgebreide zeedekking —bemiddelen ook internationaal. Bij een aanvraag om informatie geven wij u het interessante boekje "Leven met bliksem" kado! Dus meteen even bellen, faxen of de bon insturen.

Postcode. Woonplaats. Telefoon •

SCHEEPSASSURANTIEKANTOOR VAN DIJK . MAJOOR + WEEKAMP Stuur deze bon naar: Antwoordnummer 605, 1250 WB Laren (NH) (geen postzegel) Telefoon 02153- 8 66 77 (ook 's avonds) Fax 02153-1 54 39.


GRAAG STELLEN WIJ ONS AAN U VOOR! Wij, de firmanten van het Scheepsassurantiekantoor Van Dijk, Majoor + Weekamp, zijn drie watersporters, zeilers wel te verstaan. Alle drie hebben wij zo onze eigen ervaring met het verzekeren van schepen. Naast watersporters zijn wij van huis uit echter ook assurantietussenpersonen. Het idee om een verzekeringskantoor, gespecialiseerd in het verzekeren van schepen, op te richten is in 1982 geboren. Toen had n.l. één van onze vrienden een meningsverschil over de afwikkeling van de schade ten gevolge van een gebroken houten mast. De maatschappij bood f 1.000,—terwijl een nieuwe mast f 2.500,— kostte.Ten einde raad vroeg hij of één van ons het gesprek op het hoofdkantoor van de verzekeringsmaatschappij wilde bijwonen. Hierbij waren o.a. zijn toenmalige tussenpersoon en de expert aanwezig. Dit gesprek resulteerde in een verhoging van de uitkering tot f 2.500,—. Door dit voorval kwamen wij tot de konklusie dat alleen door een grondige kennis van schepen en voorwaarden kliënten daadwerkelijk in dergelijke situaties kunnen worden gesteund. Dit bracht ons er toe alle voorwaarden, premies, wijze van schade-afwikkeling en andere ervaringen eens op een rijtje te zetten. Toen wij zover waren, besloten wij samen een assurantiekantoor, gespecialiseerd in schepen, op te zetten. Sindsdien maakt ons kantoor een gestage groei door. Wij werken voornamelijk onder de watersportverenigingen langs het grote water. U vindt onze advertenties dan ook in de verenigingsbladen van watersportverenigingen van Den Oever tot Breskens. Het resultaat van dit alles is dat wij tegen een konkurerende premie een goede verzekering kunnen aanbieden met ondermeer de volgende voordelen: – geen premieverhoging voor zeedekking – geen extra verhoogd eigen risico bij vaart op zee – op verzoek gratis inspektie van uw schip, waarbij tevens de waarde van uw schip in onderling overleg wordt vastgesteld. Hoe belangrijk dit is bleek weer eens bij de grote branden te Andijk en Aalsmeer. U wilt er vast meer van weten. Zend ons daarom het antwoordstrookje uit de advertentie toe. U ontvangt dan geheel vrijblijvend onze offerte en het interessante boekje "Leven met Bliksem". Tot slot wensen wij u ook voor 1992 een goede wind en een behouden vaart toe!

49


OP DE BRES VOOR ROTTUM ! Met deze slogan in het vaandel is een groep enthousiaste vrienden er nu op uit om Rottumeroog en Rottumerplaat te behouden. Begin 1991 viel de beslissing dat het onderhoud niet voortgezet zou worden. Niet dat het betekende dat er voor die tijd met man en macht aan gewerkt was overigens. Dat was Hendrik Toxopeus toch al steeds een doorn in het oog geweest. Volgens hem getuigde die wijze van onderhouden niet van kennis van zaken. Vaak bleken plaats en tijdstip van noodzakelijke voorzieningen niet in overeenkomst met de te verwachten ontwikkelingen volgens hem. Om over inzet van mensen en materiaal nog maar te zwijgen.

Hendrik weet waar hij over praat. Als zoon van de vroegere eiland-voogd (Jan Toxopeus) is hij van jongsaf aan vertrouwd gemaakt en geworden met het beheer van Rottum. In 1965 werd zijn vader 65 jaar en moest met pensioen. Normaliter zou Hendrik hem als derde Toxopeus in de reeks opgevolgd zijn, maar dat liep echter anders. Rijkswaterstaat besloot toentertijd om zelf het beheer te gaan uitvoeren en geen voogd meer te benoemen die er voor zou zorgen. De resultaten bleven niet uit. Het door 'Waterstaat' gevoerde beheer week sterk af van de Toxopeus-aanpak en Hendrik zag gelaten toe hoe hard het achteruit ging met Rottum. Begin 1991 barstte toen de bom; het onderhoud zou zelfs gestaakt worden. Men vond bij 'hogerhand' dat de natuur zelf haar gang maar moest gaan en dat wel gezien zou worden hoe zich dat ontwikkelde. Voor Hendrik en zijn vrouw Janny was dit de druppel die de emmer deed overlopen. 29 maart vorig jaar zijn ze onder waakzaam oog van hun tekkel en in gezelschap van de pers het eiland gaan bezetten. Binnen de kortst mogelijke tijd was heel ons land opmerkzaam gemaakt wat er op Rottum aan de hand was. Koppen in de bladen en interviews op de tv. Tumult op Rottum en een overdaad aan belangstelling van vrienden, belangen-groeperingen en uiteraard van minister Maij-Weggen van Verkeer en Waterstaat; ophef over een paar afgelegen gele vlekken op de kaart. Het meest noordoostelijke stukje strand van Nederland.

50


Twee week later trokken Hendrik, Janny en korthaar-tekkel met hun motorsailer 'Amazone' weer huiswaarts, vrijwillig; want het broedseizoen brak aan. Hun initiatief bracht een bal aan het rollen. Zo ontstond de Stichting Vrienden van Rottumeroog en Rottumerplaat die zich actief willen gaan bezighouden met het voortbestaan van de eilanden. Zij leveren in de toekomst de vrijwilligers die onder toezicht van de voogd het onderhoud zullen uitvoeren. Hendrik heeft daar uitgesproken ideëen over. Niet alleen beschikt hij zelf over een schat aan eigen kennis en ervaring; in hun kelder liggen de dagboeken opgeslagen van alle ervaringen van de voogden over de periode 1908-1965. Een document waaruit Hendrik mede een visie heeft ontwikkeld hoe in de toekomst het onderhoud aangepakt zou kunnen worden. Hij gaat er vanuit dat in het geschikte seizoen ongeveer tien vrijwilligers eenmaal per week de handen uit de mouwen moeten gaan steken.

i./43-1719 .. b.

mag GwAlg 1861 1900

!

•I .

_ — 1950 1985 VOOGOS WON ING

De verplaatsing van Rottumeroog sinds 1861. (tekening• Rijkswaterstaat).

Dit voorjaar zal de Tweede Kamer zich uitspreken welke koers er ingeslagen zal worden. Zal de natuur haar eigen gang mogen gaan of zullen alle vrienden van Rottum zich mogen inzetten voor een natuurvriendelijk behoud van een stukje karakteristiek Nederland. U als Jaarboeklezer kunt ook 'Vriend van Rottum' worden door u op te geven als donateur. Voor f 20,— of meer kan dat en krijgt u regelmatig informatie over de activiteiten van de Stichting 'Vrienden van Rottumeroog en Rottumerplaat'. Zij staat onder voorzitterschap van de oud-staatssecretaris Scherpenhuizen uit Aduarderzijl. Bij de penningmeester H.H. Koster in Pieterburen kunt u zich aanmelden; 05952-215, Oude Dijk 13, 9968 TC. Fred Licht

51


POLEN EN DE '00STELIJECE ['DR' Evenals vorig jaar zijn wij via het Deense eiland Bornholm de zuidkust van de Oostzee aangelopen. Het is natuurlijk ook mogelijk om bij Stralsund direct de beschutting op te zoeken en binnendoor naar het Stettiner Haff te varen. En misschien is het een idee om buitenom Rijgen heen te zeilen en dan via Sassnitz naar Swinnemunde of Stralsund te gaan. Het weer en de tijd zullen mede uw plannen bepalen. Bornholm is een goede springplank voor de Poolse of Duitse kust. Je kunt er prima boodschappen doen, het is er aanmerkelijk goedkoper dan in Zweden (of in het erg dure Finland). In Zweden koop je de drank in de Systeembolaget, in Denemarken gewoon in de supermarkt, die staatswinkels heb je alleen in de grote plaatsen. Omdat het overal veel duurder is dan bij ons is het echt aan te raden zoveel mogelijk voorraad (voedsel) mee te nemen en alleen de verse dingen daar te kopen.

Polen 1991 Polen was dit jaar voor het eerst visum vrij. Een goede reden om onze nieuwsgierigheid te gaan bevredigen. De kaarten en boeken die wij vorig jaar voor de DDR hadden gekocht, besloegen ook dat deel van Polen wat wij gepland hadden te bezoeken. Alleen kochten we een overzeiler en een British Admirality Pilot voor het geval dat. Na een prachtige zonsopgang zeilden we, komend van Nexo met een zacht lopend windje en met bijna volle maan, de geul van Swinemunde binnen. Een groot strand aan stuurboord, hoge kusten aan bakboord. Het meldpunt voor de douane is vrij direct links. Tegen een berg autobanden moet je afmeren, waarna even later de heren aan boord neerstrijken. Vier man sterk. Je moet de paspoorten laten zien, een crewlist afgeven, al je geld tellen (gĂŞnant) en de drankvoorraad opgeven. Op een apart papiertje werd voor ons de koers van de zlotych opgeschreven (een DM was 6300 Zlotych). Dit is voor Swinemunde niet nodig, want daar wemelt het van de officiĂŤle wisselkantoren. Loop je via de 'DDR' Polen binnen dan moet je je melden aan de grens bij de dienstdoende douaneboot, die precies op de grens ligt om dat daarna nog een keer te doen in Trebiez/Ziegenort. Hier zijn geen wisselkantoren, maar ze willen graag dat je met D-marken betaalt. In dat geval is het handig de koers te weten, het omrekenen kan al lastig genoeg zijn. In Swinemunde/Swinoujscie is een nieuwe steiger neergelegd ten behoeve van de jachten. Er is geen drinkwater, wel stroom en ergens een douche. De haven ligt aan een straat in de stad en heeft een uitzicht dat je typisch Pools kunt noemen; huizen, 52


oude appartementen met bergen was op de balkonnetjes, kapotte daken, hout voor de kapotte ramen, gras in de dakgoten en nergens een likje verf te bekennen. Overal onkruid, in de straat, op het land en in de 'tuintjes', troosteloos. Er zijn niet zo gek veel winkels, het eten is er erg goedkoop, de kleding weer wat duurder. De mensen spreken naast Pools alleen Russisch, zodat je op de vele vragen geen antwoord kunt krijgen. Toch heerst er een prettige sfeer, de mensen leven op straat en ze zien er uit om door een ringetje te halen (je hoort de vergelijking met ItaliĂŤ of Spanje vaak noemen). Nu met het mooie weer hielden veel mensen zich op rond het strand, zowel overdag als 's avonds. Terrasjes, eettentjes, een bar met palmbomen en muziek op het strand, het droeg allemaal bij aan de gezellige sfeer hier. Een ander soort gezelligheid vind je in Trzebiez. Een grote zeilschool bepaalt het beeld hier. Vlaggenceremonies, grote en kleine zeilboten komen en gaan. Een gerestaureerd overnaads Duits zeilbootje wordt opnieuw getuigd, een Duitser op weg naar Berlijn laat zijn mast hier strijken. In de grote loods van de werf is nu beperkte vakantieactiviteit. 's Avonds als het al lang donker is, hoor je op de meeste schepen nog veel geroezemoes, muziek en af en toe een lach. Een ouderwetse zomeravond op z'n best. Vanaf hier kun je met de boot of met de trein naar Stettin.

53


Het Stettiner Haff is een mooi gebied. Afwisselende kusten, met goed betond vaarwater, vele soorten vogels, haventjes om uit te proberen en veel Reuzen. Zowel hier als in de 'DDR' heb je veel te veel Reuzen. Deze fuiken tussen palen staan overal, wil je ergens direct heen dan loop je in de val en als er dan ook nog van die drijvende netten zijn, dan word je pas echt gek. Loop je ergens aan de grond dan is het de moeite waard een of twee meter verderop het weer te proberen, dan lukt het meestal wel. Soms ontbreekt er namelijk een ton of hij is aan de wandel gegaan. In de kleine haventjes (wij waren nog in Wolin en in Wapnica) zie je verder nauwelijks boten en de voorzieningen ontbreken. Wil je Polen verlaten dan meld je je eerst bij de douane in Trzebiez (of Swinemunde), daar geef je weer een passagierslijst af en laat je de paspoorten zien. Drank en geld waren nu niet interessant. Bij SwinemUnde zeil je daarna zo de zee op, maar bij de binnengrens liggen boeitjes en de eerder genoemde boot van de douane. Weer of geen weer je moet afmeren bij de boot. Negeer je de douanebeambten dan schijnen ze, na enkele waarschuwingen, ook te kunnen schieten (voor de boeg) werd ons door anderen verteld.

'DDR' 1991 Ineens kun je de mensen weer verstaan, zie je geen douane meer (in ons geval) en kun je constateren dat de westenwind het afgelopen jaar aardig gewaaid heeft. Er is drinkwater in alle havens, meestal ook stroom en soms een douche. Aardige havenmeesters verwelkomen hun gasten en maken ze wegwijs in hun dorp of stadje. Aan land zijn ook duidelijk verschillen merkbaar. De oude DDR bestaat niet meer. De mensen zijn nog steeds erg aardig en hebben hun saamhorigheidsgevoel nog niet verloren. De winkels bevatten echter geen enkel DDR-product meer. Huizen en winkels worden uitgebreid 'opgetut'. Zware Mercedessen en BMW's overschaduwen de eigenwijze pruttelende Trabbies. Het is duidelijk wie het hier voor het zeggen menen te hebben. Botenwinkels met de ons zo vertrouwde merken in plaats van het degelijke, minder geavanceerde roestvrijstalen beslag. Maar ondanks deze veranderingen blijft het de moeite waard hier te varen.

54


De natuur is prachtig, het water beschut, soms wat te ondiep, maar met prachtige rietkragen. Het landschap is zowel vlak als heuvelachtig in veel kleuren geel en groen. De vele tonnen zorgen voor een fel groen en rood contrast en aan de horizon zie je allerlei soorten torenspitsen. De DDR bestaat niet meer, de vlaggen hebben hun embleem verloren, de DDR-letters zijn uit het zeil gehaald en de prijzen zijn aangepast. Wat blijft zijn de mooie plekjes zoals Wolgast, Stralsund, Seedorf, Binz, de eilanden Rugen en Hiddensee, en de exmarine haven van Darsser Ort, waar je twee dagen mag blijven liggen. De openingstijden van de twee bruggen die u hoogstwaarschijnlijk moet passeren zijn: Stralsund - 3.20, 8.15, 13.28, 18.00 en 21.45/22.35 uur - en Wolgast - 8.40, 14.05 en 17.40 uur. Hoewel alles snel verandert in deze gebieden is het nog steeds zeer de moeite waard om hier lekker te genieten van de natuur, de dorpen, steden en van de mensen. Tenslotte wis je veertig jaar niet in twee jaar weg. Ankie Salters

IN HET CLUBSCHIP HONDEN AAN DE LIJN, ALTIJD! 55


OMA PLONS Vanmiddag liep ik even in de tuin met mijn hond. De zon scheen, maar er stond een koude wind uit het noordoosten. De tuin begon kleurig te worden door bloeiende bloemen. Mijn buurmeisje liep op de weg naast een klein fietsje. "Oma Plons!" riep ze heel blij. "Oma Plons, ik kan fietsen! Vanmorgen pas geleerd en pappa hoeft me niet meer vast te houden. Kijk maar eens". "Mooi zo meiske", zei ik . "Fiets maar niet in de sloot". "Nee, pappa past wel op me!" En met glinsterende oogjes ging ze verder, slingerend over de weg. Toen de hond en ik weer binnen waren, ging ik bij de tafel zitten en dacht nog eens na over dat "oma Plons". Voor veel kinderen uit het dorp ben ik nog steeds oma Plons. Mijn kleinkinderen hadden het eigenlijk maar een paar dagen tegen me gezegd. Ze hadden misschien begrepen, dat ik die naam helemaal niet zo mooi gevonden had. Mijn schoonzoon had die in een gekke bui bedacht. Hoe lang was dat nu al weer geleden? Toch al bijna zeven jaar. We hadden vakantie. En deze keer wilden we niet naar Friesland, maar Drenthe in met de boot. Ik had iets over een vaarroute gelezen. Het moest er zo rustig zijn en we zouden zelf de sluisjes open moeten draaien. Toen we voor de Oostersluis in Groningen lagen, was er voor ons geen doorkomen aan, er was te veel vrachtverkeer. Na ruim een uur wachten hebben we elkaar eens aangekeken, de touwen losgemaakt en zijn toen toch maar richting Friesland gegaan, door het Van Starkenborchkanaal. We konden die avond misschien wel slapen bij een eilandje in het Bergumer Meer. We waren daar wel vaker geweest en we wisten dat we er vrij vroeg moesten zijn, omdat er anders geen plaats meer zou zijn om aan te leggen. We tuften op ons dooie gemak door het kanaal. Vroeger hadden we daar in de buurt gewoond en toen gingen we wel eens bij het kanaal kijken. De kinderen vonden die grote boten altijd zo mooi! Ik keek rond en zocht bekende plekjes, wuifde naar een paar fietsers en voelde me blij worden. 't Was prachtig weer, we hadden vakantie, we waren op het water, wat wilde ik nog meer? "Zeg, verbeeld ik me dat niet? Wordt de hond wat onrustig?" Mijn man stoorde me in mijn gedachten. De hond begon inderdaad wat heen en weer te lopen en zo nu en dan keek hij me eens aan. "Hoe lang zijn we al weer onderweg?" vroeg ik, me wat schuldig voelend. Ik had eerlijk gezegd het beest wat vergeten. "Ik denk", zei ik wat klein, "dat hij van boord wil. Hij zal wel een plas moeten doen". Nu is het erg moeilijk om in het Van Starkenborchkanaal af te meren. Geen aanlegplaatsen en afgekalfde wallen. We varen mooi door, dacht ik zo, straks moet er wel een plekje komen. Mijn man keek op de kaart: "Kijk daar". Hij wees het me aan. 't Leek me nog een behoorlijk eind weg, maar het gekke was, dat ik zelf ook opeens zo nodig moest. Maar als de hond niet kon plassen, dan ik ook niet! En ging mijn man ook al niet zitten wiebelen op zijn stuurstoel? Een klein stukje verder stonden een paar huizen aan het water. Er was een hoge, steile wal, daarnaast een pad en daarnaast die huizen. Achter een hoge heg waren een stel jongens bezig een heg te maaien. We moesten daar dan maar heen. Ik stond voor op het schip, mijn landvast in de hand. Ik keek nog eens naar die jongens, maar ze zagen me niet. Anders had ik ze gevraagd mijn touw even te vangen. De wal kwam dichterbij. Ik hoorde mijn man achter me nog iets roepen, keek nog eens naar de wal en sprong! Mijn rechtervoet kwam op de wal, maar niet ver genoeg. De voet gleed er weer af, langs al die harde palen van de beschoeiing, mijn been gleed er ook langs en toen lag ik in het water! Ik lag letterlijk tussen wal en schip. Op dat moment ging er nogal wat 56


door mij heen. Zoiets als: Dit was mijn laatste sprong! Hoe moet dat nou met de plas van de hond? Pas op voor je horloge! Zou mijn man wel weten dat ik in het water lag? Kon hij het schip nog achteruit slaan? Verdorie, ik had die morgen juist mijn schone, lichtgroene broek aangetrokken, gisteravond had ik die nog staan strijken! 't Water was niet koud, wel smerig! Waarom gooien mensen lege melkdozen in het water? Ik voelde me niet platgedrukt worden tegen de palen. Ik ging niet kopje onder. Ik kon mijn horloge boven water houden en ik had de bovenkant van de palen ook al weer te pakken. De hond blafte, de boot kwam aan wal en mijn man stond wat klungelig te doen met de touwen om die vast te leggen. Hij riep wat naar me, maar weer verstond ik hem niet. De kant was erg hoog, ik kon bijna niet uit het water komen. Was er dan niemand die me helpen kon? Met heel veel moeite kreeg ik een knie zo hoog, dat ik op de wal kon klimmen. Toen zag ik dat de hond een zeer langdurige plas deed. Hij moest dus wel erg nodig! Toen ik stond uit te lekken, kreeg ik pas goed in de gaten wat er gebeurd was. Daar was ik goed vanaf gekomen. Ik keek naar mijn druipende broek en zag dat mijn rechterpijp akelig rood ging worden en mijn been deed knap zeer! "Hoe had je dat nu weer?" De stem van mijn man klonk ge誰rriteerd, toen hij naast me kwam staan. Hij was ook geschrokken. Ik trok mijn schoenen uit, liet ze leeglopen en gooide ze achterop de boot. Ik begon mijn broek uit te trekken. "Ho", schrok mijn man, "dat kun je hier niet doen! Straks zien de mensen je nog!" "Als ze me gezien hadden, waren ze wel gekomen om me te helpen. Ik wil al dat water niet aan boord!" Een kwartier later hing de broek gewassen en wel aan de lijn te drogen, knabbelde de hond op een kluif, stonden de schoenen op het achterdek te drogen en lag het horloge op het kastje voorin de boot. Mijn rechterbeen deed veel pijn. De hele voorkant was geschaafd en geen klein beetje. De wonden waren bloederig en ik had behoorlijk wat pleisters moeten gebruiken. Die avond zagen we hoe een vrouw van een boot die ook aan het eilandje aanlegde, van de wal afviel en kopje onder ging aan de achterkant van de boot, vlak bij de draaiende schroef. Toen ze weer op de wal stond-met hulp-zat er kroos in haar haar. Later vertelden we het verhaal aan de kinderen. Mijn schoonzoon zei toen: "Nu hebben we een oma Plons, die heeft niet iedereen". Thuis heb ik het horloge opgeborgen. Dat was nog van mijn zoon en ik wil het niet graag kwijt. Ik heb een nieuw horloge gekocht. Voor bijna vijf en dertig gulden.' t Ding loopt na een week zo'n tien minuten voor. Als ik het dan weer bijzet, moet ik nog wel eens denken aan die plons in het water, daar in het Van Starkenborchkanaal. C.Carolus-Reijer

57


het schutten profiteerden we dikwijls van de hulp van de sluiswachters. Hierdoor werd het beleggen op de bolders, die her en der geplaatst zijn alsof er alleen beroepsverkeer passeert, aanzienlijk vergemakkelijkt. Anderzijds werd een sigaartje of wat snoep voor de kinderen, evenals de hulp van de opvarenden bij het sluiten en openen van de sluisdeuren eveneens op prijs gesteld. Doorgaans zijn de werkzaamheden van de sluiswachters goed geregeld. Na een vaardag spreken we met de sluiswachter een vertrektijd af voor de volgende dag en prompt op tijd verschijnt een beambte die ons verder begeleidt. Soms vraagt een sluisdoorgang enig geduld, b.v. toen de sluiswachter tussen de middag zat te barbecuen in de tuin en de tijd vergat. Bij een andere sluis moesten we een paar uur wachten omdat de sluisdeur niet gesloten kon worden. Een uurtje later verscheen een vrachtauto, waaruit drie mannen met lange dreghaken kwamen, die vervolgens met veel omhaal en onder veel bekijks wat rommel tussen sluisdeur en drempel verwijderden. Een aantal sluizen op verschillende vaarwegen worden automatisch bediend. Een foto-elektrische cel of radardetector geeft onze komst door aan het computercentrum van waaruit het schutten wordt voorbereid. Ontstaan tijdens het schutten problemen, dan kan ter plekke telefonisch bijstand worden gevraagd. Ons enthousiasme voor de sluiswachters en voor de Fransen in het algemeen werd zo mogelijk nog groter, toen we aan het eind van een vaardag moeizaam een ietwat onrustige aanlegplaats vonden, pal voor de sluis. De sluiswachter, die juist zijn dagtaak had beëindigd, bood ons een rustplaats in de sluiskom aan. Bovendien verdiende zijn advies om in de plaatselijke herberg een stukje te eten ruimschoots lof. Onder verkwikking van een fles uitstekende wijn werd ons zonder menukaart te tonen een eenvoudige maar overheerlijke maaltijd geserveerd. Via de Sáone naar het Rhone-Rijnkanaal Het is inmiddels 13 juni als we de Saone gaan afvaren. Het eerste deel is betrekkelijk smal, maar vanaf Gray is de rivier vrij breed. De Saone met zijn gekanaliseerde delen is vanaf Corre tot St Jean de Losne 164 km. lang en wordt slechts onderbroken door 19 sluizen. Bij elk toegangskanaal naar een sluis wordt de vaarrichting aangegeven met een pijl. Een onoplettende Belg die voor ons voer, merkte de aanwijzing niet op en voer door tot dicht bij de stuw. Gelukkig liep hij vast, zodat een duik over de stuw voorkomen werd. Bij St. Jean de Losne hebben we het meest zuidelijke deel van onze tocht bereikt. Inmiddels hebben we 1142 km. afgelegd en zijn 213 sluizen gepasseerd. Op 16 juni varen we het Rhone-Rijnkanaal op, dat ver een afstand van 273 km. de verbinding vormt tussen de Saone en de boven-Rijn. Ook deze tocht is zeer de moeite waard. Deels varen we over de Doubs in een haast schilderachtige omgeving. Van de steden die we onderweg aandeden, blijft Dole het langst in mijn herinnering. Vele smalle, bochtige straatjes worden geflankeerd door fraaie woonhuizen uit de 15e tot 18e eeuw. Aan de pleinen van deze stad, voorheen de hoofdstad van de Franse Comté, staan kloosters, musea, verschillende grote gebouwen van de in 1432 gestichte universiteit en de cathedraal. Zes weken na onze start schutten we via de grote sluis bij Niffer naar het Grand Canal d'Alsace, dat over een afstand van 40 km. parallel aan de Rijn loopt. Terug over de Rijn naar Nederland Vanaf Breisach varen we op de Rijn die tot Lautenbach de natuurlijke grens vormt tussen Frankrijk en Duitsland. Dit vaargebied wordt onderbroken door negen dubbele sluizen, waarvan de kommen 60


in grootte variëren van 185 x 12 tot 270 x 24 m. De aanwezigheid van drijvende bolders maakt het schutten wel heel gemakkelijk. Natuurlijk onderbreken we de tocht om de stad Straszburg te bezoeken. Na passage van de laatste Rijnsluis bij Iffesheim zakken we met rustig draaiende motoren de Rijn af met een gemiddelde snelheid van 15 km./u. Zowel de op- als de afvaart wordt geleidelijk drukker en de snelheid van de afvaart neemt toe tot ruim 25 km./u. Het is dus oppassen geblazen, te meer daar in bepaalde gedeelten van de Rijn wordt blauw gevaren, waar we zo nodig en zo mogelijk aan meedoen. Hoewel rustig varen er niet bij is door de voortdurende flinke golfslag, veroorzaakt door de ons passerende beroeps- en nog meer de Duitse pleziervaart, ervaren we de tocht over de Rijn, met zijn zeer afwisselende omgeving, als uiterst plezierig. In tegenstelling tot het Franse vaargebied zijn er langs de Rijn talrijke jachthavens, die doorgaans over een uitstekende accommodatie beschikken. Op 5 juli, 10 dagen nadat we 17 km. ten noorden van Basel de Rijn opvoeren, bij Lobith de Nederlandse grens. Door het Pannerdenkanaal-de Gelderse IJssel-het IJsselmeer en over het Wad meren we 12 juli na een zeer geslaagde tocht af in Lauwersoog. J.H. Geling Algemene gegevens Documentatie:

Vaarwijzer voor Frankrijk door Gerhard Nattiol uitg. Hollandia Binnengewàsser Frankreichs door David Edwards-May uitg. Edition Maritim Hamburg Rhei-Handbuch 1 en 2 door Brudiers en Fleischhauer uitg. D.V.S. Verlag Hamburg Watersport informatie ANWB: Frankrijk Almanak voor Watertoerisme deel 2 Waterkaart België en N.W.-Frankrijk ANWB Afstanden en vaartijden:

Lauwersoog-Maastricht Maastricht-Franse grens(Givet) Givet-Toul Toul-St. Jean de Losne St. Jean de Losne-Niffer Niffer-Lobith Lobith-Lauwersoog Totaal

402 km 124 km. 305 km. 321 km. 276 km. 678 km. 321 km.

15 sluizen 14 sluizen 71 sluizen 118 sluizen 112 sluizen 9 sluizen 2 sluizen

9 vaardagen 5 vaardagen 10 vaardagen 11 vaardagen 9 vaardagen 10 vaardagen 8 vaardagen

2427 km.

341 sluizen

62 vaardagen

61


Foto: Jan Heuff

62


EEN WAAR VERHAAL Een oude scholekster zocht al jaren zijn voedsel bij de Blauwe Balg. In 1985 zag hij daar de eerste zeehonden. In 1990 waren dat er al 13. Hij verbaasde zich hierover en vroeg aan een oude rob: "Waarom liggen jullie hier tegenwoordig?" "Wel", zei de rob, "hier varen altijd van die leuke schepen langs, met leuke mensen aan boord en daar kijken we graag naar". "0", zei de scholekster, "dat zal ik verder vertellen". En ja hoor, in 1991 waren er exact 2 x zo veel zeehonden, n.l. 26! Nu, dit voorjaar '92 vliegt de scholekster droevig rond en roept tegen elke zeehond: "Piet-piet-piet jullie hoeven niet meer naar de Blauwe Balg te komen want de wadvaarders mogen hier over de eb niet meer varen!!"

BERICHT VAN DE WADVAARDERS Ook nu wil ik u weer iets vertellen over het reilen en zeilen van de wadvaarders. Het gaat goed met de vereniging. We gingen in 1991 van 200 naar 656 leden. Op 18 januari hadden we een geslaagde jaarvergadering in het "Zielhoes" in Noordpolderzijl. We zaten opgepropt in een gezellig schuurzaaltje voor 125 personen met meer dan 150 belangstellenden en ondanks deze grote drukte bleef de stemming uitstekend van 10.30 uur tot 4.30 uur 's middags. We hebben gelachen en er vertrokken maar weinigen voor de sluiting. Er waren twee sprekers: 's Morgens de heer F. Steyvers, gedeputeerde van Friesland voor o.a. milieuzaken en de Waddenzee. Hij sprak over het nieuwe Watersportplan Waddenzee. De wadvaarders hebben op dit plan nogal fel gereageerd, in een tien pagina's beslaand schrijven, waarin we o.a. zeggen dat er te veel van veronderstellingen is uitgegaan, en er nooit voldoende onderzoek is geweest naar verstoringen door de watersport in de Waddenzee. We hebben gezegd dat op meerdere plaatsen in dit Watersportplan de deskundigheid ontbreekt als men zegt dat de watersporters op de wantijen zonnende zeehonden verstoren, zeggen wij dat dit niet kan: ze zonnen alleen langs diep water. Wanneer ze zeggen dat droogvallen gevaarlijk is, stellen wij dat dit al eeuwen gebeurt en dat het veel veiliger is dan 10 dik liggen in Terschelling, of 5 dik in Schier of Vlieland. De gedeputeerde trok nogal fel van leer. We hebben afgesproken dat we op korte termijn mondeling overleg zullen hebben met hem en de samenstellers van het rapport (ook in de zaal aanwezig). De tweede spreker, Renze Hofstee, vogelwachter op de Engelsmanplaat kwam na de warme hap. Hij had een kostelijk verhaal, vol humor en zeer mooie dia's. In tegenstelling tot de eerste spreker sprak hij waarderend over het gedrag van de watersporters. Door voorlichting en gesprekken met watersporters blijkt, enkele uitzonderingen daargelaten, dat wij zeer positief omgaan met het milieu op de waddenzee. De Blauwe Balg In Leeuwarden hebben we samen met B.B.Z., NNWB, KNWV, en Greenpeace een zeer onbevredigend gesprek gehad met N.M.F. Zonder goede onderbouwing wordt de Blauwe Balg afgesloten voor de doorvaart van 2 uur na tot 3 uur voor hoogwater. Er waren op deze "overlegvergadering" geen gegevens over verstoringen, er waren geen dieptepeilingen van de Blauwe Balg en als klap op de vuurpijl kwam dat de watersportkaarten met opdruk reeds waren gedrukt! Ook het advies van de W.A.R. (3 uur na tot 3 uur voor) werd genegeerd en niet besproken. We hebben over deze gang van zaken een brief geschreven aan de W.A.R. en staatssecretaris Gabor. 63


Gemeentelijke verordening Deze verordening is wel aangenomen door alle eilandgemeenten, maar nog niet door de gemeenten op de vaste wal. We hebbben kunnen bereiken dat we met hoogwater over de platen mogen varen (natuurlijk niet in de art.17 gebieden). Verder is blijven staan dat ankeren en droogvallen alleen mag binnen 200 meter uit de betonde, bebakende en beprikte geulen. Ik wil er nog even op wijzen dat het een excessenregeling is en er alleen geverbaliseerd wordt bij verstoring. Blijf dus weg bij rustende zeehonden en vogels! Er wordt overigens niet gezegd wat een exces is; je bent dus afhankelijk van de stemming van de koddebeier. Het is natuurlijk wel zo: hoe netter wij ons gedragen, en hoe verstandiger wij met het milieu omgaan, hoe sterker wij staan in onze onderhandelingen met beleidsmakers en milieuorganisaties. Consulent openlucht-recreatie De consulent is verbonden aan het ministerie van landbouw. Voor het noorden heeft hij zijn zetel in Leeuwarden. Hij wil graag met ons praten, omdat hij te weinig reacties krijgt uit de burgerij (ook zijn assistent was op onze jaarvergadering). Op korte termijn zal een gesprek met de consulent plaatsvinden in Leeuwarden. Wij zullen in hoofdzaak met hem praten over extra anker- en droogvalplaatsen op de waddenzee. Vaarwegenplan Vorige herfst hadden we samen met de ANWB, BBZ, KNVW, NNWB en de vissers een gesprek met rijkswaterstaat over de vaarwegenmarkering op de Waddenzee. Rijkswaterstaat wilde voor 12 vaarwegen de betonning opnemen! Gelukkig hebben we dit samen kunnen voorkomen. Deze herfst wordt er weer over gesproken. Gezien de overheidsbezuinigingen houd ik mijn hart vast. Aanwijsbesluit 2 Waddenzee In dit aanwijsbesluit worden de artikel 17-gebieden opnieuw vastgesteld, alsmede de natuurgebieden. Volgens de wandelgangen belooft dit niet veel goeds; we blijven alert. Goodwilitocht Het bestuur van de wadvaarders is van plan deze zomer enkele beleidsmakers en bestuurders van milieuzaken mee te nemen voor een waddenzeiltocht, 't ankeren en droogvallen. Uiteraard doen we dit op de geoorloofde manier. Op deze manier hopen we ze een beter inzicht te geven in onze manier van varen en hoe wij de natuur beleven. Onderzoek We hebben contact opgenomen met het centrum voor toerisme en verkeer in Breda. Dit centrum heeft nauw contact met de HBO-opleiding voor toerisme en recreatie in Breda en is gespecialiseerd in onderzoek naar gedragingen van recreanten; het doet dit voor overheidsinstanties, alsook voor organisaties. Voor dit onderzoek proberen we in Den Haag subsidie los te krijgen. Ook hopen we op medewerking van de W.A.R., de drie noordelijke provincies, ANWB, NNWB, KVNWV enz. Toekomstig beleid We proberen het contact bestuur-leden vice-versa te intensiveren. We hebben daarvoor contact gezocht met Hans Beukema; hij gaat de berichten aan de leden (2 x per jaar) verzorgen. We hopen dan op respons van de leden. We gaan een werkgroep vormen om intensiever contact te krijgen met gemeenten en provincies. Ook wordt een speciale werkgroep gevormd voor contact met alle watersportverenigingen langs de

64


Waddenzee; we willen graag dat ze allemaal lid van de vereniging worden. We hebben in het bestuur afgesproken ons niet af te zetten tegen medegebruikers van het wad, maar samen te werken waar onze belangen parallel lopen. Het Duitse wad

Op het Duitse wad is een vaarverbod in zone 1 (op de watersportkaarten aangegeven) van 3 uur voor tot 3 uur na hoogwater, ankeren en droogvallen is daar volgens de wet ook varen! Een absoluut vaarverbod geldt in de Sperrgebiete, aangegeven door gele tonnen, dit is hetzelfde als onze art.17-gebieden, ook in de kaart aangegeven. Er mag niet sneller worden gevaren dan 15 km/u en hovercraftvaartuigen zijn verboden, evenals waterskien. Deze regels zijn juist door Bonn afgekondigd en ze worden in april van kracht. Het milieu op het wad

Volgens het R.I.N. op Texel gaat het steeds beter met het wad. In 1989 waren er 535 zeehonden op het Ned. wad. In 1990 waren het er 562 en in 1991 waren het 750. In de Blauwe Balg werden in 1985 voor het eerst zeehonden waargenomen, in 1988 telde men 15 stuks, in 1989 ook 15, in 1990 13 en in 1991 26. Ook de vogelstand neemt, met uitzondering van de eidereenden toe. Verder probeert men door aanplant weer zeeegras op het wad terug te krijgen. Nogmaals, als wij ons op het wad gedragen als in ons eigen voortuintje, dan kunnen we nog lang op het wad blijven varen, doen we dat niet, dan zie ik het donker in. Laten we, als we verstoringen zien, de verstoorders duidelijk trachten te maken dat ze de boel voor zichzelf en anderen bederven. De wadvaarders wensen u een goed vaarseizoen. H.W. Rozema (voorzitter) Het secretariaat van de Ver.van Wadvaarders is: Hoofdstraat 149 9827 PA Lettelbert Tel. 05945-14826

Foto: Jan Heuff

65


DE ZEE OP PAPIER Voor vele watersporters is navigatie een fascinerend onderwerp. Ik herinner mij nog uit mijn jeugd een leraar die met zijn boot nooit verder kwam dan het Paterswoldse Meer, maar die aan boord een levensgrote sextant had en daarmee uren in de weer was. Met behulp van de astro-navigatie kon hij exact vaststellen bij welk eilandje hij voor anker lag... Zo ver heb ik het nooit gebracht. Voor mij is navigatie altijd een noodzakelijk kwaad gebleven en dan nog. Ik ben meer iemand van de vlakke hand op de kaart: "Hier zijn we" Er is echter een deel van de navigatie dat me altijd gefascineerd heeft en dat is de zeekaart; niet zozeer de moderne zeekaart, hoewel een bezoek aan de kaartenkamer van de firma Datema altijd een belevenis is, maar vooral de oude kaarten. Schitterend zijn ze, die oude, 17e eeuwse zeekaarten met hun geheimzinnige landen en kusten: Het onbekende Zuidland, de vier nooit waargenomen eilanden rondom de Noordpool; met hun spuitende walvissen en dartelende zeemonsters; met hun silhouetten van onbekende kusten aan de randen, soms primitief en kinderlijk, soms met ongelooflijke vaardigheid getekend; met kleine, volgetuigde scheepjes erop die dapper hun weg zoeken door die geheimzinnige wereld. Er is zoveel om naar te kijken en zoveel om erover te weten en te vertellen.., maar laten we ons deze keer beperken tot een enkel aspect: de Nederlandse zeekaarten uit de 17e eeuw. Allereerst iets over de techniek: Het vermenigvuldigen van met de hand getekende kaarten begint in de 15e eeuw. Aanvankelijk worden er twee technieken naast elkaar gebruikt: de houtsnede, een vorm van hoogdruk, waarbij dus de af te drukken afbeeldingen boven de oppervlakte van de plaat uitsteken, en de kopergravure, een diepdruktechniek, waarbij de tekening in de koperplaat wordt ingegraveerd. In de 16e eeuw wint de tweede techniek het, omdat op die manier veel meer details kunnen worden ingetekend en bovendien was het mogelijk de koperplaten te corrigeren, wat met de houtsnede niet mogelijk was. Koperplaten konden dus jarenlang in verschillende staten gebruikt worden en werden ook doorverkocht van uitgever naar uitgever. De kaarten die hiermee gedrukt werden, meestal op papier, maar voor gebruik aan boord ook wel op het minder kwetsbare perkament, waren verkrijgbaar in zwart-wit, maar ook in kleur. Deze kleuren werden met de hand aangebracht en soms met goud verfraaid. Dit gebeurde door specialisten, de z.g.n. "afsetters van caerten", van wie sommigen beroemd zijn geworden, zoals Dirck Jansz. van Santen in het midden van de 17e eeuw. De atlassen, waarin deze schitterende kaarten werden verzameld, vaak gebonden in kostbare banden van marokkaans leer of fluweel, zullen in deze vorm wel niet zijn gebruikt door de eenvoudige schippers, maar ze werden ook verzameld door de rijke patriciĂŤrs en aan vorstelijke bezoekers als geschenk aangeboden. De betekenis van de Nederlandse cartografie

In de 17e eeuw ontwikkelt met name Amsterdam zich tot het centrum van cartografie van geheel Europa. De makers en uitgevers van kaarten in deze stad verwerven bijna een monopoliepositie. Hun kaarten, vertaald in vele Europese talen, en niet te vergeten in het Latijn, worden door alle zeelieden gebruikt. Deze positie blijft, met name wat de zeekaarten betreft, gehandhaafd tot diep in de 18e eeuw. De snelle ontwikkeling is, zoals bij zoveel takken van nijverheid ten dele te danken aan de tachtigjarige oorlog. Na de verovering van de Zuidelijke Nederlanden door de 66


Spanjaarden vluchten ook vele cartografen naar Amsterdam. Onder hen zijn beroemde namen als: Plancius en Mercator. Daarnaast hebben vooral de ontdekkingsreizen van de Nederlanders een grote rol gespeeld. Van al deze reizen verschenen vrijwel direct beschrijvingen met kaarten en prenten, die onmiddellijk vertaald werden in het Latijn en in de moderne Europese talen. Het is begrijpelijk dat deze, evenals de kaarten, atlassen en globes die de nieuwe gegevens bevatten, in grote oplagen door heel Europa verspreid werden. Tenslotte was een belangrijke factor het wetenschappelijke werk dat in Nederland verricht werd op het gebied van de navigatie op zee, onder andere door Plancius. De ontwikkeling van de zeekaart In de 16e eeuw wordt de term "kaart" in twee betekenissen gebruikt. Men spreekt dan van: "Leescaerten" en "Pascaerten". De leescaert is eigenlijk meer wat wij tegenwoordig een zeemansgids zouden noemen. Het is een boekje met gegevens over getijden, stroming, diepten en bakens. Ook bevat het profielschetsen van kusten en zeilaanwijzingen, waarbij ook kompaskoersen vermeld worden, zoals b.v. "Van Schaegen tot Waersbergen oost suyd oost". Deze leescaerten zijn al heel oud. De oudste gedrukte dateert uit 1502-1510 en stamt uit Frankrijk. De oudste Nederlandse leescaert is voor zover bekend "Die caerte van de oostersche See" van Cornelis Antonisz. uit 1544. We kunnen rustig aannemen dat er al ver voor die tijd handgeschreven leescaerten bestonden. Daarnaast was er de pascaert. Dat was de voorloper van onze huidige zeekaart. Zoals de naam al aangeeft, was het belangrijkste voordeel van de paskaart, dat men er zelf koersen op kon uitzetten, met behulp van de windrozen en de talloze kompaslijnen. Nadeel was echter, dat de pascaerten weinig details gaven: geen aanduiding van tonnen en bakens, geen kustverkenningen en zeer weinig gegevens over diepte en stromingen. Het is de verdienste van de Nederlander Lucas Jansz. Wagenaer van Enkhuizen geweest, dat hij als eerste paskaarten en leeskaarten combineerde. In 1584 verscheen zijn "Spieghel der zeevaerdt" met 45 paskaarten die het hele vaargebied van de Nederlandse zeevaart uit die tijd omvatten: van de Canarische eilanden tot het noorden van Noorwegen. Er waren zowel overzichtkaarten als detailkaarten . Daarnaast bevat het boek echter de informatie die tot dan toe in de leeskaarten werd aangetroffen. Gedeeltelijk deed Wagenaer dit door tussen de paskaarten bladzijden met tekst te plaatsen, maar het geheel nieuwe was, dat hij een deel van de informatie op de paskaarten zelf aangaf; het gaat daarbij om diepten, bakens en tonnen, maar ook de om profielschetsen van kusten, die in de paskaarten getekend werden, geprojecteerd langs de kustlijn. Wagenaer was zelf een ervaren zeeman, maar dat was kennelijk niet genoeg om zijn werk in de ogen van de gebruikers voldoende gezag te geven. Daarom werd in januari 1594 in Enkhuizen een notariĂŤle verklaring opgenomen, waarbij een aantal oud-schippers en stuurlieden verklaarden dat zijn kaarten en gegevens betrouwbaar waren. Dit heeft blijkbaar geholpen, want voor 1590 was er al een Engelse, een Franse en een Duitse uitgave van het boek verschenen. Wassende en bultende kaarten De paskaart, zoals die in de "Spieghel der Seevaerdt" te vinden is, vertoont ernstige tekortkomingen. Deze kaarten waren n.l. zogenaamde "platte" kaarten, d.w.z. dat de breedteschaal constant blijft, terwijl in werkelijkheid de afstand tussen de meridianen afneemt, naarmate men dichter bij de polen komt. 67


Naarmate men op hogere breedten komt, wordt de afstand in lengterichting, zoals men die afpast op de kaart, steeds minder overeenkomstig de werkelijke afstanden. Vooral de walvisvaarders ondervonden hier grote problemen. Bovendien is de kaart niet hoekgetrouw: een hoek tussen twee lijnen op de aardbol wordt op de kaart niet juist weergegeven, waardoor de koersen, behalve die welke loodrecht op of evenwijdig aan een parallel lopen, onjuist zullen zijn. De, al genoemde, Waghenaer waarschuwt in 1592 voor deze afwijking van de paskaarten, maar een bevredigende oplossing heeft hij niet. Merkwaardig genoeg komt er van twee kanten tegelijk een voorstel om het probleem op te lossen. Op 12 september 1594 worden twee octrooien verleend resp. aan Adriaen Veen en Plancius. De eerste kwam met een "gebulte" zeekaart. Hij loste het probleem van de bolvormige aarde en de platte kaart op door de kaarten ook een bolvorm te geven. De kaart was een segment van een globe. Deze kaart had dus dezelfde voordelen als een globe, maar globes, die overigens ook wel gebruikt werden aan boord, hadden het grote nadeel dat ze een veel kleinere schaal hadden en dus geen details konden weergeven, tenzij ze van werkelijk reusachtige afmetingen waren. Van Veen kreeg voor zijn uitvinding een bedrag van duizend gulden ineens en een jaargeld van vijfhonderd gulden, om zijn gebulte kaarten te produceren. De Staten-Generaal, die bepaald niet gewoon waren geld over de balk te smijten, waren dus positief over de vinding. Toch wordt de gebulte kaart geen succes. Hoewel Van Veen erin slaagt in 1610 een serie gebulte kaarten klaar te hebben die het hele vaargebied van de Nederlandse zeevaart beslaan, wordt er blijkbaar weinig gebruik van gemaakt. In inventarislijsten van schepen wordt maar zeer zelden melding gemaakt van gebulte kaarten, De reden hiervan zou kunnen zijn, dat het afpassen van afstanden op een gebogen vlak niet zo eenvoudig is. Een koorde van een cirkel is immers niet hetzelfde als een cirkelsegment. Bovendien wordt op de gebulte kaart, net als op de globe, een constante koerslijn langs een loxodroom, niet een rechte lijn maar een kromme. Van Veen had dit probleem wel voorzien en hij had zijn kaarten voorzien van een handleiding over het gebruik ervan en bovendien had hij een speciale driebenige passer ontworpen. Toch staat er in een leerboek voor de zeevaart uit 1614: De meeste stierluyden connen het passen dat swaerder om doen valt, als op de platte caerte,qualick begrijpen.."

De tweede oplossing, die als gezegd op dezelfde dag als die van Van Veen erkend wordt, is die van de wassende kaart van Plancius. Petrus Plancius was in 1552 geboren in de Zuidelijke Nederlanden. Hij kreeg een opleiding tot predikant, maar moest in 1585 zijn standplaats Brussel in soldatenkledij ontvluchten. Daarna krijgt hij een aanstelling als predikant te Amsterdam, waar hij later betrokken raakt bij de godsdienststrijd die in het twaalfjarig bestand bijna tot een burgeroorlog leidt. Van groot belang is Plancius echter voor de Nederlandse zeevaart. Algemeen wordt hij gezien als de grote wetenschappelijke voorbereider van de eerste grote overzeese tochten. Hij tekende de kaarten voor deze ontdekkingsreizen en onderwees en examineerde schippers en stuurlieden. Hij is het ook die door zijn vaste overtuiging dat er een weg was langs het noorden van Amerika naar IndiĂŤ de expedities van Heemskerck en Barentsz, van Hudson, May en anderen mogelijk maakte. Het verhaal gaat, dat Plancius zo door zijn geografische studies werd gefascineerd, dat hij af en toe zijn vrome kerkgangers op wetenschappelijke verhandelingen over deze onderwerpen tracteerde. 68


Plancius heeft zijn idee voor de oplossing van het probleem ontleend aan zijn oudere landgenoot Gerardus Mercator. Die had al 25 jaar daarvoor een wereldkaart uitgegeven volgens het principe van de wassende graden. Zoals u allen wel bekend zal zijn, houdt dit in dat niet alleen de lengtegraden, maar ook de breedtegraden naar de polen toe worden uitgerekt. De graden blijven dus niet gelijk, maar worden "wassend". Hoe dit precies in zijn werk ging, had Mercator niet uitgelegd. Dat werd pas later gedaan door de Engelsman Edward Wright, die de tafels van de vergrotende breedte berekende, waardoor een constructie van een kaartnet met grote nauwkeurigheid mogelijk werd. Misschien heeft Plancius van deze berekeningen gebruik gemaakt. Een verkorte uitgave ervan verscheen namelijk in hetzelfde jaar, waarin Plancius zijn octrooi voor een "nyeuwe forme van seecaerten" aanvroeg. De voordelen van de wassende kaart zijn bekend: hij is hoekgetrouw en afstandsgetrouw (evenals de bultende kaart en de globe overigens) maar bovendien wordt de loxodroom door een rechte lijn voorgesteld, zodat constante koersen gemakkelijk konden worden uitgezet in de kaart. Een bezwaar is natuurlijk, dat de schaal van zuid naar noord verandert, zodat bij het afpassen van afstanden daarmee rekening gehouden moet worden. Het al genoemde leerboek uit 1614 stelt dan ook vast: "dat de passinghe swaerlijck daerop viel". Vermoedelijk is dat dan ook de reden waarom de wassende kaart maar heel langzaam in gebruik kwam. Dat geldt overigens niet voor de "grote zeevaart". In 1598 had de tweede expeditie naar Indi毛 al een wassende kaart aan boord en later steunde de V.O.C. het gebruik van de wassende kaart, al waren er in 1650 ook nog steeds platte paskaarten aan boord van de V.O.C.-schepen. Merkwaardig genoeg echter is er voor de Europese wateren v贸贸r het midden van de 17e eeuw geen enkele Mercatorkaart bekend. Overigens is uit onderzoek van boedelbeschrijving bekend, dat ook de platte paskaart nog lang niet algemeen werd gebruikt bij de zeevaart binnen Europa. Vele zeelieden moeten zich nog heel lang hebben beholpen met leeskaarten. Combinaties zoals Waghenaer's Spieghel der seevaerdt werden ongetwijfeld veel gebruikt, zoals blijkt uit de vele herdrukken. Toch realiseerde ook Wagenaer zich dat zijn boeken voor veel eenvoudige schippers te duur waren en ook te moeilijk. Daarom gaf hij in 1598 het "Enchuyser-zee-caert-boeck" uit. Dit behandelde het gehele vaargebied binnen Europa en gaf ook nog zeilaanwijzingen voor de reis naar Brazili毛. Het had nog de traditionele vorm van de leeskaart maar gaf veel meer informatie dan gebruikelijk. De Amsterdamse handel in kaarten

Als we kijken naar de makers en uitgevers van al deze kaarten, dan vallen drie dingen op: In de eerste plaats blijkt de enorme activiteit van de Nederlandse cartografen vrijwel uitsluitend geconcentreerd te zijn in Amsterdam en zelfs in een heel beperkte buurt: "op het Water". Daar waren de grote uitgevers Hondius en Blaeu en verscheidene andere gevestigd, naast elkaar en in een felle onderlinge concurrentiestrijd verwikkeld, waarbij ze elkaars werk nadrukten en gegevens overnamen. Verder is het opvallend hoe het technische en wetenschappelijke bedrijf van het kaartenmaken gecombineerd wordt met een grote mate van kunstzinnigheid. Tekenaars, kaartafzetters en binders kwamen tot prachtige en soms uiterst kostbare produkten, die natuurlijk niet bestemd waren voor dagelijks gebruik op zee, maar vooral in de vele verzamelingen terecht kwamen of door de Staten-Generaal als geschenk werden aangeboden aan vorstelijke bezoekers. 69


EMIGREREN VAN BORKUM/KLOOSTERBUREN NAAR AMERIKA IN 1849 Dit is een letterlijk verslag van de tocht naar New York, wat is opgetekend door Evert Borgman en zijn vrouw Reino van Peyma in hun (log)dagboek.

Op den 6 Mei 1849 zijn wij van Oude Bokum getransporteerd met kisten pakgoederen en de volgende menschen. Mijn zuster en haar man met 5 kinderen, neef W. Beukema, Nieske, onze meid Jantje de Boer en Reino en ik, en werden vergezeld door (onze broer) C. Borgman tot aan boord van het Amerikaanse stoomschip Herman bestemd van Bremerhaven naar Neyork. Onze goederen werden overgebragt van Bokum naar Zoutkamp met 6 boere- en 2 overdekte wagens met de wagens en paarden van E. Feddema, neef P.R. Meyer en broer K.I. Borgman. In Zoutkamp zijn wij aan boord gegaan van het schip Charlotte, kapitein E. van Dijk die ons naar Bremerhaven brengen zou. Onze afreis van Zoutkamp was voordelig tot aan Oostmahorn, alwaar wij ankerden om daar aan de wal onze togtgenootens goederen of menschen in te nemen. Die andere togtgenoten bestonden uit de volgenden, W. van Peyma en zoon dokter J. van Peyma en vrouw en drie kinder, Renze van Peyma en vrouw, H. Koopmans en vrouw met vier kinder, !tje Koopmans met drie kinder en haar knecht G. Dijkstra en vrouw met twee kinder. Maar te Anjum vertelde dokter ons, dat de verhuizers van Ternaad een visschip genomen hadden om hun goederen over te brengen, en welk schip geen papieren hebbende door de Kruizer van 't friese wat was teruggestuurd, dus alles in de war. Het welk op DelfzijI echter weer ten voordeele van de visserman afliep, door aanhoudende oostewind kon de genoemde schipper niet over de wadden maar moest bennendoor, en nu kwam hij 's nachts na onze schipper op Delfzijl aan, en toen werden door tusschenkomst van onze schipper zijne papieren in orde gebragt. Nu weer in Oostmahorn terug met onze route. Van onze op de Zoutkamp achtergelatene vrienden waaren M. Sijtsma, W. Dijkhuis, 3 van der Leis, Sefvens, Werkman en meer, ons met een klein scheepje nagekomen. In Oostmahorn dacht ik mijn laatste vrienden maaltijd van dit jaar ten minste te vieren Maar dat gebeurde zoo niet, de wind blies zoo geducht op uit het oosten, dat de ons op Oostmahorn achter geblevene vrienden haar scheepje tegen het strand aan dreef. Het roer brak en werd zwaar onbruikbaar, zoodat alles na gerepareerd te hebben tot 3 keer toe terug dreven en eindelijk door het slijk weer over land naar huis keerden. Wij gingen ook het anker op maar kwamen niet verder als bij de Balastplaat. 's Morgens den 7 Mei het anker op en dan aan het laveren dat het een aard had want de wind was oost gebleven en onze koers was ook oost. Maar niettegenstaande bragt schipper het tot achter Grood Zeewijk. Daar gingen broer en neef aan wal om verversching te halen en kwamen daarmede in gezelschap van C. Reinders terug, welke ons na 1 uur vertoevens weer verliet. Toen de vloed weer overkwam begon het zo gedugt te waaijen dat er verscheiden zeeziek werden, mijn vrouw zoo erg dat zij het vrijwat op de zenuwen kreeg, en na aan land gaan verlangde. Wij overlegden des avonds om 's morgens na land te gaan en verzogten broer om voor ons na wal te gaan om een rijtuig voor ons te halen, hetwelk hij 's morgens den 8sten om 4 uur deed. En tot onze vreugde met C. Reinders in een digte wagen terugkwam, het koste ons wat moeite om aan wal te komen door de hooggaande zee. Bij Reinders werden wij als verloren kinderen ontvangen en het scheen daar voor mijn vrouw een waar genezinghuis te zijn, want op de 9 Mei was zij sterk genoeg om de reis weer voord te zetten. Toen Reinders dat vernam liet hij de overdekte wagen inspannen en reed met ons naar Delfzill. Na gegeten en gedronken te hebben reed hij, na ons nogmaals alle heil gewenscht te hebben, weer na huis. 72


Wij sliepen des nachts in het logement van Hazenhoek, den 9den kwam zwager van Houten ons wekken, zij waren des 's nacht aangekomen, ook kwam mijn vrouws vader met zijn daags de vooren gehuwde vrouw met een exstra rijtuig om 9 uur aldaar aan. Om 1 uur vertrokken wij met de stoomboot van daar naar Leer na eerst Emden aangedaan te hebben. Te Leer sliepen wij, en vertrokken van daar 's morgens den 10 om 5 uur met de exstra post na Bremen. Onderweg moesten wij 8 keer aan om bij daarvoor ingerigte stations, van paarden en wagens te verwisselen. Wij hadden onderweg aller uitersten van gezigten dan de dorste heidevelden: mooije bosschen, en koorenvelden. De stad Oldenburg leverd in de bloeimaand ook een mooi gezigt op. Van Oldenburg reden wij berg op en neer tot aan Bremen toe, hier stonden aan de weg verscheiden soorten van vreugtboomen te bloeijen. Om 5 uur avonds kwamen wij te Bremen aan namenlijk W. Peyma en vrouw, Reino en ik. Deze reis heeft ons te zamen 77 gulden voor twee rijtuigen gekost. Des avonds gingen wij dadelijk om onze pasagies in order te krijgen na de agent C. Leineken enz. De agent vonden wij niet op zijn kantoor, maar toen wij ons bekend maakten, vertelden de kantoorbedienden ons dat onze reismakkers te Bremerhaven de zaken namenlijk om plaaszen en de eerste kajuit te krijgen, per electrieke telegraaf tragten in orde te krijgen. Wij echter vernamen 's avonds bij de agent die zich juist bij de telegrafist bevond (alwaar wij door de klerk vergezeld heen geleid wierden) dat er altoos een van Koopmans en Dijkstras bij ons moesten komen en de namen en de ouderdom van de passagiers op geven. Nu lieten wij dadelijk haar berigtn dat wij te Bremen waren en 2 van haar stellig om 10 uur des anderen daags bij de agent op zouden wachten te einde alles en de beste orde te brengen. Den 11 den gingen wij met onze vrouwen de heerlijke stad Bremen bezien, die bij het in tweejen scheiden van de Wezer nog al groot is aangelegt. Netop het scheidingspunt der Wezer zijn eenige pakhuizen gebouwd die voor de scheepvaard gemakkelijk zijn. De stad is van bennen met allerhande winkels gevuld met beste waren voorzien. Buitenom treft men heerlijke wandelplaatsen aan. Ons uur was nu verschenen om bij de agent onze vrieden op te wagten, aldaar gekomen vonden wij haar er nog niet en zij kwamen ook niet. De agent had ons gezegd dat wij buiten zijn tusschen komst niet klaar konden worden. Nu moesten wij dadelijk wel naar Bremerhaven en zeggen aan de verwachte vrieden hetwelk wij gehoord hadden. Dat kwam haar wat raar voor want zij meenden het met de eletrieke telegraaf door behulp van de daar aanwezige agent Tj. Klouzens in order te kunnen krijgen. Wij overlegden dan om den 12 den des morgens maar twee man naar Bremen te sturen om een einde aan die zaak te maken, alwaar neef Beukema en van Houten zich met de zaak te belasten het welk dan ook des avonds geschied was. Nu was er nog een der grootste lasten voor Cornelis en mij overgebleven, namelijk de kisten van de Vrieszen waaren nog niet aangekomen en dat werd door eenigen van haar op onze schuld geweten het welk mij ergerde. Toen wij de 12 den te Bremerhaven waren, kwam Ebel Dijk met zijn passagiers ook in de haven, hij had de kisten dadelijk in de Herman gelost. Nu moesten wij geherbergd worden, onze Vriesze vrienden hadden het gasthof Stad Baltimore van Harms betrokken. Wij nu ook aan de souw om een logement te zoeken hetwelk na vier logiementen bezogt te hebben, vonden wij nog 6 slaapplaatsen in het Union Hotel aldaar, eerst genoeg voor een nacht. Den 13 bezagen wij die plaats en kochten eenige benodigheden voor de reis. Des avonds kwam mijn vrouws vader en zijn vrouw ook bij ons in het zelfde huis logeren. Den 14 lieten wij ons met een boot naar de Herman brengen en vroegen onze slaapkamers om ze des 's namiddags des te gemakkelijker te kunnen vinden. Bij het naar land gaan hadden wij mooi weder, en een heerlijk gezigt op de mannovries van het Fort Wilhelm, de kogels vlogen dan eens lengs dan regs van ons in de wezer, heerlijk was het voor mij om tot soms 10 keerer uit het water springende kogels na te kij-

73


ken. Bremerhaven en de Wezer waren juist geblokkeerd door de Denen, maar de Herman en Washinton werden voor postboten gehouden en toen vrij gevaaren gelaaten. De haven die gewoonlijk vol schepen ligt was nu door het blokkeren nagenoeg ledig, men had en liet de schepen onder de Deenen voor bevriende vlag beschouwd vertrekken, maar niet weer binnen komen. Om 4 uur van genoemde dag gingen wij de Herman bewonen. Van Houten en wij waren zoo rustig gezeten toen de andere reisgenoten aan boord kwamen. Neef, Reino en ik hadden een driemansslaapkamer door verkeerd bestel van de stuurman verkregen, hetwelk anders tot ons genoegen was. Misschien zouden wij daarin gebleven zijn, hadden de anderen het niet ten onzen afgunst beschouwd, enz. Nu kwam de stuurman ons zeggen dat wij een ander slaapplaats moesten betrekken alwaar ook kwammen G. Dijkstra en vrouw met 2 dochters. In deze kamer konden zes menschen slapen, dus een over en dat werd neef die bij meester in de kamer kwam. Onze toen betrokken slaapkamer was de kleinste van allen, en de bezonderheden er omheen waren niet heel aangenaam. Den 15 des 's morgens om 4 uur begonnen de matrozen al met gang of pompspil te werken om het anker te krijgen, hetwelk zij na door de stoom ondersteund om 6 uur voor de boeg hadden, daar ging de Herman heen. Maar onder het anker wenden was men ook nog bezig geweest om de vroeger gezegde visscherman die om 3 uur was aangekomen van zijn ingenomen kisten te ontlaaden, dit was om 5 uur bestuurd. De visscherman zielde nu dadelijk in de haven, en was al omtrend aan de wal toen W. van Peyma de sleutels en de lijsten der ingepakte goederen nog op het kleine scheepje had. Gelukkig was de opziener over de stoomboten van Bremerhaven nog aan boort, die dadelijk zeide gauw een van u in de boot en mijne roeijers leveren u hier op tijd weer, dit viel mij te beurt. In de haven gekomen hoorden wij aan het oorverdoovend gebolder van de Hermans overtollige stoom dat er ook nog tijd bij verloren ging. Schooner en effener zee als die dag heb ik nog nooit gezien, het was wat mistig maar anders droog weder zoo dat nagenoeg alle pasagiers zich op het dek bevonden. Des avonds begon de westewind wat op te wakkeren en begonnen eenige al zeeziek te worden.

74


16 Mei: weer mooi, mijn vrouw eenigzinds zeeziek, 's avonds de Engelsche Krijtkusten als ook Dover en de van daar door hoogten gemaakte spoorweg in 't gezigt, en aan beide zijden veele groote en kleine schepen. Ook zeide onze kanaal loots, die van Bremerhaven aan boord was geweest, dat wij het eiland Wigt voor ons zigbaar hadden. Mei 17: bij het opkomen der zon het eiland Wigt aan stuurboord en de schoone omstreeken van Southamton aan bakboorzijde. Heerlijk waren die reizen en dalende elden voor diegeenen die dat land nog niet eer gezien hadden. Mooi was het gezigt op der heuvels gebouwde huizen die zoo jeudig door de pas ontspruite boomen blonken dat het Vaderland er onder vergeeten werd. Om 6 uur van genoemde dag zouden wij volgens berekening des kapitien te Southamton zijn hetwelk ook precies gebeurde. Te Southamton heeft men een royale haven aangelegd die met resh steenen muren is opgemetseld en rondom op de kanten met ijzeren ankerpalen ter dikte van om de 14 Eng.dm onder en boven en volgens een gangspil gegooten. Ook zijn er twee drooge dokken voor 17 tot 20 vt diepgaande schepen gemaakt met reusachtige gegooten ijzeren gangspillen bij de monden derselve. De doksdeuren waaren cirkelze wijze gemaakt en sloten nagenoeg waterdigt. Vele stoom en andere schepen lagen er te lossen en laaden. Bij langs de kaaijen zijn bergplaaszen gebouwd en tot gemak voor de handel in alle rigtinge ijzeren spooren die in verbinding komen met de groote spoorweglienie van de hoofdstad. De stad is verder nog lang niet na het mij toescheen genoegzaam met huizen bezedt. Mei 18: van morgen kwam er een Amerikaans oorlogsfregat voor Southamton ten anker en heerlijke stoombooten liepen de haven bennen. Het weder dat vrij goed was deed ons besluiten om een overtogtje te maken na lxyon Verri een plaats op 1/2 uur afstand van hier gelegen, doordat men over een water moet. Genoemde plaats spiegelde ons zoo mooi voor. Nu wij vonden het ook naar onze verwachting, al wandelende zagen wij voor ons nieuwe gezigten. Op de hoogte konden wij de stad en de daarbij geleegen bosschen overzien. Bergafwaars dronken wij koffij in een welgelegen huis, daarna bezagen wij de daarbij behoorende golvende tuin, die ofschoon vrij wat grindachtig, doch al met beste tuinvruchten beplant was, de groote boonen bloeiden er al en de aardappelen stonden al weelderig 1/2 boven de grond. Van die plaats weer in de stad teruggekomen zijnde kocht ieder naar zijn goed dukkente benoodigheden voor de reis. Alles was er in overvloed te bekomen. Mei 19: van morgen bij het rond zien der schoone omstreken kwam nog het heischen der vlaggen en van alle schepen en van eenige die van de eene kant over de top der mast tot de andere kant met allerhande vlaggen versierd waren, ook het Amerikaanse oorlogsfregat was over iedere mast en waar maar vlaggen geplaats konden worden behangen. Van de kruis mast waaiden 5 wimpels. Wat beduid al dat gevlag vroeg ik de stuurman? Wel was het antwoord, de Koningin verjaard vandaag. der was nagenoeg bezig om brieven te schrijven want het was de laaste dag als alles wel ging die wij deze keer op Eropaas grond zouden doorbrengen. Wat hadden wij hier dezer dagen contraszen van gezigten. Men was dadelijk bij aankomst de Herman begonnen om kool in deselve brengen, op de eene zijde lagen drie brikken in de Herman te loszen en van de wal droegen verscheiden mannen kool aan. Ook werden er nog pakgoederen ijs en verdere benoodigheden aan boord bebragt. Wij kregen hier 450 last kool en ook nog eenige passagier aan boord. Indrukwekkend is het als men ziet hoe die arme koolsouwers het afgekeurde eten iedere keer op zamelden en met hunne van kool zwarte handen na bennen schooven of onder hunne hemden op de heupen verborgen. Men treft daar ook al de groote weelde en onderdrukkingen aan. Des achtermiddags werd ons aan boord zijnde pompmachine in beweging gebragt en maakte of spoelde men het schip schoon. Mei 20: van nacht werd ik wakker door het geraas der stoomketel en het gejoel der

75


scheepsgezellen, en werd mij door neef gezegd dat de stoomsleper ons al voor de boeg lag te dampen. Wij zouden onze reis vervolgen en de Herman kon zonder hulp van genoemde sleper niet uit de haven komen. De aanwezige stoomsleepboot aldaar werkte met schepraderen waarvan men de eene kon terug en de andere voorwaars laten werken. Het was een aardig gezigt toen de sleper begon aan te trekken, hij draaide en trok ons dan eens voor de boeg dan op zijde als of een hond de beenen van een dood paard af zou trekken, na een half uur gekruppeld te hebben kwam ons drijvend eiland in beweging. En begonnen ook met ons machine te werken zoodat wij al gauw de haven uit op de rivier kwamen, alwaar de sleper ons verliet om nog twee andere groote stoomboten uit de haven te trekken. Nu werden er twee vaarwel schooten van ons schip gelost en wij stoomden weg. Op het Amerikaans oorlogsschip was alles in beweging en enige matrozen ervan enz. bragten met hunne sloep nog eenige pakken bij ons aan boord zoodat ons machine wat stilstaan moest, hetwelk voor ons niet onaangenaam was, want op genoemd schip waaren muzikanten op het dek gekomen en speelden op hunne instrumenten. Toen wij weer weg stoomden liepen verscheiden matrozen van 't oorlogsschip en de masten als op komando omhoog en zwaaiden zij hunne hoeden en riepen ons het laaste vaarwel toe. Nog lang hadden wij aan beide zijden moije landgezigten en alle soorten van visvaartuigen, en tegen de avond verliet de loots ons bij de ingang van de Southamton rivier. Wij waaren met mooi weer na zee gegaan maar de hooggaande golven in het kanaal scheenen ons storm op zee te voorspellen, verscheiden van de pasagiers werden deze avond en nacht zeeziek. Mei 21: wint spelende van ZW naar 't west, koers WNW, de zeils er bij en wij passeerden die dag de laatste hoek van England. Des morgens kwam neef mij zeggen toe op het dek, wat zijn er groote schepen rondom ons en de laaste zee van Europa maar ik lag op de rug te gaapen en te brimpen van zeeziekte, maar ik ging toch op het dek, maar daar kon ik het niet uit houden en moest dadelijk weer na bed. De wind was die dag een storm begonnen te waaijen en zeils weg, en wij alras in onze kamer zeeziek, zodat ik mijn vrouw met voor mijzelf een pot en de hand moest bedienen. Mei 22: zeeziekte, storm met hooggaande zee in de wind en natuurlijk niet veel voorwaars. Mei 22: stormachtig van nacht het varkenshok voorderaden kast door de zee weggeslagen doch de matrozen hielden de varkens bij hun ham of staart vast. Ook waren de voor ons op het dek gemaakte banken door overlopende zee weggeslagen, overdag de ziels soms bij en dan weer weg, en in de voornacht had men de grootste ra op het dek neergelaaten. Drie schepen passeerden ons vandaag, geen volk aan tavel dus de zeeziekte gelijk. Mei 23: uit en in krimpende wint en storm weer. Mei 24: 't weer overdag wat bedaarder en 3 schepen in 't gezigt tegen de nacht storm weer. Mei 25: de ziekte nagenoeg van ons schip verdreven, 't weer als voren. Van mei 26 tot mei 29 't weer beterende maar nogal een voor de boeg om spelende wind, en voor en na passeerde wij schepen. Mei 30: nog al tegen wind, en vandaag passeerde ons een brik, die de Fransche vlag toonde. Mei 31: koers W ten WNW, eenige schepen in 't gezigt kalme zee in de wint en koude lucht. Juni 1: de wint gepasseerde 's avond NW zoodat er op ons schip gebruikt van de ziels gemaakt werd dat tot vanmorgen duurde als toen was de wind weer vlak tegen. Wij werden vandaag gepraaid door een Engelsche schoener die tegen de wind op ons aan stuurboord voorbij dreef, en door een man en het want ons aan riep, toonende hij achterop een bort met groote krijtletters zijne berekeningen welke waaren 49 graden. Wij zagen van voormiddag verscheidende schepen, onder anderen twee visschepen op de Newfondlands bank. 76


Bij het op het dek komen vanmorgen dreef ons een stuk ijs voorbij dat na mijne giszing 70 vt. lang en 4 a 5 vt boven water uit stak. Van achtermiddag zagen wij eenige visschen, en verscheiden visschepen, groot en klein. Onze kapitein liet het schip stoppen of aanhouden bij een viszerman en liet een boot manschappen er na toe sturen om vis te kopen. Na een half uur stoppen hing de boot weer achter aan de spiegel en hadden zij vis gekocht die door de schippers katvis genoemd werd. Het gezigt op Newfoundlands bak geviel uitmuntend. Het was mooij weer zoo dat meest allen zich op het dek bevonden, de groote ra die tot hieraantoe beneden was geweest werd weer op zijn plaats geheeschen en verscheide zeilen werden bijgezed zoo dat het schip nog niet eer zoo snel op onze reis door de Atlantische oceaan was geschoven. En de eerste kajuit zou de comedie met blijspel gespeeld worden zeiden de eerste kajuitpassagiers. Juni 2: van morgen dikke mist en om 9 uur de zeils weer weg alweer in de wind. Wij stoomden een driemastschip voorbij die oost aan lag. De dag was afwisselend van de mist, zoo dat men soms nagenoeg niets afzien kon. Van achtermiddag riep de matroos die op de uitkijk stond een schip aan stuurboord vooruit. Genoemd schip kwam als achter een gordijn te voorschijn uit een optrekkende damp en was onmiddelijk bij ons, zoo dat er dadelijk aan weerszijden sijnvlaggen werden geheeschen, en bleek het aan de vlag van het ons nabijzijnde schip een Engelsman te zijn, zij toonden de vlaggen, de noemer der vlaggen was ons daarna gauw weer uit 't gezigt. Van achtermiddag ver op het voordek verslag der uitkomst van de comedie die men des nachts en de 1 ste kajuit had gespeeld. Het eerste bedrijf was juist niet zoo belangrijk geweest, maar het nastukje des te mooijer. Er was een man uit Griekenland aan boort welke om wat reden weet ik niet eenigzins bespot werd, de vrouwen bedienden hadden eene pop gemaakt waarvan het ligchaam bestond uit een bedkussen en eenig stroo de klederen uit een mooi japon en andere vrouwen dooisels, die pop werd op onze Griek zijn bed neergelegt. Onze Griek was in een tusschen poos ook eens in zijn kamer gaan kijken en vond daar de pop op zijn bed die dadelijk uit zijn venster in zee schoof. En de zaal terugkomende had men van de Griek een boose uitdrukking verwacht, maar onze Griek had niets gezien dus liep het ten ongenoegen van het gezelschap af. Van morgen liep het de bedienden te ver. Want zij begeerden hun klederen terug en onze Griek wist nergens van , hij had geen vrouwelijke pop gezien. Nu was de Griek overwinnaar van al de deelhebbers der pop geworden, amem. Om 7 uur paseerden wij een brik op 56 gr 40 min -- die de Zwedsche vlag toonde de koers volgende daar waar wij van daan kwamen. Van deze tijd tot des morgens van de 5 junij hadden wij alle dagen bij afwiszelen waare misten zoo dat wij maar een enkeld schip zagen. Op de 4 junij heb ik avonds naar de comedie enz geweest, hetwelk gehouden werd en de groote zaal. Juni 5: de mist die ons eenige dagen hinderlijk was, is verdwenen en een heldere horizond en moeiweder daarvoor in de plaats. Ofschoon nog al in de wind loopt ons schip een snelle vaard. Verscheiden schepen paszeren ons aan stuur-en bakboord zijde. En de matrozen schrabben en verven het schip, het anker werd voor de boeg gebragt en een zonnekleed voor de 1 ste kajuit passagiers is van morgen uit gespannen. Om 4 uur van achtermiddag kregen wij de Amerikaansche loost aan boort, die de ongelukkige tijding mee bragt dat op den ? half St.Louis was afgebrand. Behalve de heer Beukema zijn alle emigranten definitief in de Verenigde Staten gebleven. Uit: archief J.A. Meyer

77


schildersbedrijf glas - service

poelman

11

) b.v.

WINTERBERGING: OP ONS BEDRIJFSTERREIN ZIJN NOG ENIGE BUITENLIGPLAATSEN BESCHIKBAAR KANTOOR EN WERKPLAATS: ANTILLENSTRAAT 11 - 13 9714 JT GRONINGEN TELEFOON 050 - 710 150

PAUL DINGES b.v. Motorenbedrijf Machinefabriek Engineering Techn. handel

PROOSDIJ 59, DELFZIJL TELEFOON 05960-15010

- verkoop - installatie - service -

LEVERING EN REPARATIE VAN : DEALER VAN :

MOTOREN ONDERDELEN FILTERS ACCESOIRES SCHEEPSSCHROEVEN SCHROEFASLEIDINGEN

VOLVO PENTA & DAF MOTOREN


BETONNINGSDEPOT DGS!-,1AUWERSOOG EN HAAR SCHIP 'EEMS' Pal noordwest van het clubschip ligt het betonnings-vaartuig 'EEMS' aan de andere kant van de haveningang. Met haar klassiek gelijnde romp met witte bies en geelgetinte korte karakteristieke stuurhuis achter het midden duidelijk een Waterstaat-schip. Voor ons allemaal een vertrouwd beeld aan de haven, maar eveneens op de Wadden zelf. Met dit schip bestrijkt de betonningsdienst het hele oostelijke waddengebied. Dat begint voor hun bij het wantij onder Ameland en strekt zich uit tot en met de Dollard. Drie betonnings-depots Lauwersoog is een van de drie standplaatsen aan de waddenkust die vallen onder het Direktoraat Generaal Scheepvaart en Maritieme zaken van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Een hele mond vol en beter bekend als de 'vaarwegmarkering' van DGSM. Den Helder en West-Terschelling zijn de andere twee steunpunten vanwaaruit met totaal vijf schepen de betonning up to date gehouden wordt in het hele waddengebied en een deel buitengaats op de Noordzee. In West Terschelling aan de haven bevindt zich het centrale hoofddepot. Alle boeien gaan voor groot onderhoud daar naar toe. De faciliteiten in Lauwersoog zijn namelijk beperkt omdat groot onderhoud ook betekent; schoonstralen, lassen, verven en alle voorkomende reparaties c.q. voorzieningen. Dat vergt maatregelen omwille van onder andere het milieu en de arbeids-omstandigheden zoals die zijn vastgelegd in de Arbowet die dit jaar van kracht is geworden. Het depot bij ons aan de haven dient hoofdzakelijk voor opslag van kleinere tonnen en sparboeien inclusief hun verankeringen. De laatste zijn dikke betonnen schijven met een bevestigings-oog in het midden.

79


De bemanning van de uit 1961 daterende 'Eems' heeft ongeveer 360 locaties onder haar hoede. Dit betekent controle en verwisselen van de accu's, maar ook verhelpen van storingen bij grotere lichtboeien. Zij kan maximaal drie grotere boeien (van 6.5 M3) op het dek hebben. Normaal echter twee, want anders moet de bijboot steeds opzij gesleept worden. Als er wat zee staat krijgt die het dan behoorlijk te verduren. Naast de vaste locaties zijn er de kopbakens van het Lauwersmeer te verzorgen en de secundaire betonning. Soms worden. erwel lodingen verricht als dat zo te pas komt. Na een storm blijken er soms aanzienlijke veranderingen te zijn opgetreden; dat moet uiteraard bijgehouden worden. Het spreekt vanzelf dat Waterstaat-schepen als de 'Eems' om die reden beschikken over een zeer nauwkeurige plaatsbepalings-systeem. Dit wordt gecoordineerd vanuit Utrecht en met deze plaats als middelpunt van een denkbeeldig groot vierkant. Dat bestrijkt heel Nederland inclusief haar kustgebieden en is rastervormig ingedeeld. Het heeft een nauwkeurigheid tot op ongeveer 30 centimeter. Dit is nodig om de juiste positie van de diverse vaarwegmarkeringen ook op de kaart exact te kunnen weergeven. Een van de zenders voor dit zogenaamde 'Syledes'-systeem staat op de melkfabriek van Bedum. Deze noordelijke hoofdzender bestrijkt het noord-oostelijke deel van het systeem en is vrijwel ongevoelig voor storingen en afwijkingen. Heel anders dan Decca of GPS waar de afwijkingen groter kunnen zijn door diverse oorzaken. In tegenstelling met deze gebruikelijke systemen registreert 'Syledes' de posities als coordinatie-punten in het grote vierkant ten opzichte van een X- en Y-as. Anders dan de ons bekende weergave in (noorder)breedte en (ooster)lengte dus. Voor navigatiedoeleinden moeten zij de Syledes-punten op een gegeven moment daarom overzetten in breedten en lengten; dat geschiedt automatisch. Los van de 'Eems' opereert de grotere 'Terschelling' vanuit de gelijknamige standplaats. De laatste neemt de hoofdvaarwegen op de Wadden en de Noordzee tot Borkum voor haar rekening. Anders dan de uit 1961 stammende 'Eems' is de veel nieuwere 'Terschelling' uitgerust met apparatuur die het werken aanzienlijk vergemakkelijkt. Deze kwam in 1988 in de vaart en is uitgerust met een zware 10-tons hydraulische kraan en een vier-schroefs bediening vanaf de brug.

Foto: Jan Heuff

80


De nog met een mooi lopende zeeg voorziene 'Eems' moet het doen met een lierbediende laadboom voorop. Lang zal deze situatie echter niet meer duren want er bestaan al concrete plannen om haar te vervangen. Wat er dan zal komen is een nieuwe type B4-binnenbetonner. Lauwersoog krijgt hiervan een aangepaste ondiepere versie vanwege het wad; de diepgang zal zelfs beperkt blijven tot ongeveer 90 centimeter. Dat is heel wat anders dan de 1.40 tot 1.60 van de 'Eems'(afhankelijk van de lading). Voor de vijf- tot zeven-koppige bemanning staan er dus veranderingen voor de deur die het werk aanzienlijk zullen vergemakkelijken. Gezien het grote gebied dat ze moeten bestrijken en de soms snelle verandering van de dieptes een welkome omschakeling. (Dat is trouwens wel een van de leuke kanten van het werken in het waddengebied; de ervaringen zijn zeer afwisselend vergeleken met buitengaats). De 'Eems' is hoe dan ook een mooi schip om te zien en vergelijkenderwijs zeewaardiger. Het is daarom niet zo verwonderlijk dat er reeds belangstelling voor haar bestaat van particuliere zijde. Ter uwer informatie: Als zovele rijksschepen werd zij nog geklonken en wel op de Rijkswerf in Den Helder. Ze is 28.80 meter lang en 5.86 meter breed bij een maximum diepgang van 1.60. Er staat een 200 pk Bolnes diesel in, die haar een snelheid geeft van 8.2 knoop. De nieuwe B4-binnenbetonner zal, net zoals de grotere B3-zeebetonner 'Terschelling', eruit zien als een soort supplyer. Dat betekent dus een opbouw met het stuurhuis en verbeterde accommodatie voorop en een ruim beschut werkdek achter, inclusief een hydraulische kraan. Ze zal breder worden dan de 'Eems', waardoor de bijboot dwarsover een eigen plek kan krijgen en er meer ruimte overblijft voor tonnen op dek. Bij tijd en wijle moeten de tonnen voor de grote beurten naar Terschelling; enige dekruimte komt zo zeer van pas om ze te halen en te brengen. Wanneer het nieuwe schip er zal zijn is nog niet bekend, dat duurt nog wel een jaartje. De plannen ervoor verkeren in een ver gevorderd stadium en ze zal waarschijnlijk bij Damen Shipyards gebouwd worden. Wellicht dat volgend jaar ons westelijke uitzicht van het clubschip een markante wijziging zal krijgen. In vele opzichten voor de zevenkoppige bemanning een verbetering, maar de nieuwe aanwinst heeft vast en zeker niet de sierlijke lijnen van haar voorgangster. Fred Licht

81


blislorie: De zee nam en de zee gat term Onze dijken Polders aan de Groninger kis Het Wad De robbenjacht Het rijke wad Ha, aren Zoutkamp De visafslag Oosrmahom EzumazijI Dokkurnernieuwezijle, Noordpolderzijl DelfzijI Eemshaven De ciianden: Rottumerooii Sebiermonnik, g Ameland 1-let reddingswezen

132

82


WATERSPORTVERENIGING LAUWERSZEE

Zotttka:mp was de eerste t,00rzirter. 26 mei '66 1 nova. '69. Op 2.1 febr. '91 werd hij 90 laar.

25 JAAR IN VOGELVLUCHT Ten tijde van de oprichting van de warersportvereniging, in 1966, ís de afsluiting van de "echte' Lauwerszce nog in voile gang. Het werkeiland Lauwersoog is pas geboren en drukdoende mensen en machines zijn ijverig bezig het te fatsoeneren. Alsof het daar neergesmeten is, ligt het daar vin- op het wad op de uiterste rand van de Ballastplaat tussen het Robbengat en het Vierhuizergat. Zoutkamp ligt nog voor eb vn vloed en de vissersschepen, de veerboot en dc 'art. beurtschippers varen nog -den. Het werk vordert snel. Maar het zou spoo 1meer zijn. Zeer veel mensen komen Lauwersoog zal bir •tmigen te voet bij laag water. kijken naar het sr Een flinke plas recreatiewater anderen per ro• • Dat hebben de zat binnen af 'ed gezien. Hes eerste bestuurde-. -sistra (vice= voor'.. bestuur.' -n J. Toxopeus als U. A. ` *;0111S 'rei,' ‘,.aan neut de -lzeilen

83


ALLERLEI Jaarboek 1992 is op het Clubschip in voorraad, ook voor niet-leden en als tweede exemplaar thuis. Prijs f 10,— Zomertijd 1992 begint op 27 maart om 02.00 uur en eindigt 27 september 03.00 uur. Het telefoonnummer van Lauwersoog heeft er een cijfer bijgekregen: het Clubschip kunt U nu bereiken onder nummer: 05193-49154. Denkt U bij nieuwe "aanschaffen" aan onze adverteerders? Zij hebben U en ons veel te bieden! Zeilplank-opbergtip: voor f 45,— in de kelder van het Clubschip. Op het mededelingenbord in het Clubschip kunt U Uw advertentie kwijt (wel even terughalen als de koop gesloten is) en er zijn mededelingen over data van schietoefeningen, waarschijnlijk de nieuwste ontwikkelingen m.b.t. diepten op het Wad in onze regio en verdere voor ons als watersporters van belang zijnde mededelingen. Het fotoboek kunt U nog steeds kopen op het Clubschip en bij het secretariaat van de vereniging. Zeillessen: op zaterdagochtenden voor maximaal drie groepen à 12 deelnemers in de leeftijd van 7 t/m 12 jaar. Opgave 1 e zaterdag in mei op het Clubschip. Er zijn nog steeds midweek-avondwedstrijden: Iedere woensdagavond van 1 mei tot 1 juli 1992. Start 19.00 uur. Clubschipdienst doen? Eventueel zelfs een hele week in de zomer of één van de weekends of een gedeelte van een zomerweek. Schroom niet. U wordt ingewijd in alle kneepjes! Aanmelden bij Mw.T.Loos, tel 05192-49248. En ook de wedstrijdkommissie kan Uw hulp gebruiken tijdens evenementen. Schiet ze even aan. Een half woord is genoeg.... In de winter "Grauwe-erwtenkoor": zingen en gezamenlijk eten en plezier maken. 1e vrijdagavond in de maand en Klaverjassen: 3e vrijdagavond in de maand. U bent ook eenmalig welkom. Gehoord aan boord: Zeilen, dat is hetzelfde als onder de douche staan en briefjes van f 1.000,— verscheuren... Op zaterdag tussen 17.00 en 18.00 uur kosten alle drankjes en koffie en thee f 1,— per stuk (buitenlands gedistilleerd en longdrinks uiteraard f 2,—) tijdens het "Happy Hour" op het Clubschip. Al "redder aan de wal"? Donateur van de K.N.R.M.? Gauw doen! Spinozastraat 1, 1018 HD Amsterdam. Giro: 26363. Minimaal f 25,—. U steunt zo het reddingswerk en blijft op de hoogte van aktiviteiten door toezending van "De Reddingboot". 84


Gehoord aan boord: Door al die rukwinden achter boerderijen gaat je kont zo zwabberen... De fotokommissie heeft in het Clubschip een fototoestel liggen. Niet om te laten liggen, maar om voor de vereniging bezienswaardige feiten vast te leggen.

Foto: Jan Heuff â&#x20AC;&#x17E;Artist Impression"

85


GETIJVERSCHILLEN Gemiddelde tijdsverschillen voor Hoog en Laag water ten opzichte van Lauwersoog. Men dient rekening te houden met de mogelijkheid van aanzienlijke tijdsverschillen, afwijkingen.

Ameland (Nes) Baltrum Borkum Bremerhaven Brunsbuttel Cuxhaven Delfzijl Den Helder Den Oever Dover Eemshaven Emden Harlingen Hoek van Holland Holwerd Kornwerderzand Langeoog Noordpolderzijl Norderney Oude Schild (Texel) Schiermonnikoog Spiekeroog Terschelling Vlieland Wangeroog Wilhelmshaven

GETIJTAFELS:

86

H.W.

L.W.

+ 0.07 + 1.08 + 1.03 + 2.58 + 3.48 + 2.43 + 1.48 - 2.36 - 1.39 + 1.38 + 1.08 + 2.28 - 0.27 + 4.17 + 0.15 - 0.44 + 1.13 + 0.53 + 0.58 - 1.53 + 0.11 + 1.23 - 0.49 - 1.23 + 1.23 + 2.28

+ 0.14 + 1.29 + 1.09 + 3.25 + 4.41 + 3.21 + 2.24 - 2.11 - 0.49 + + + + + + +

1.38 2.14 1.04 4.21 1.00 0.08 1.49

+ 1.29 - 1.37 + 0.05 + 1.49 - 0.42 - 1.04 + 1.49 + 2.39

De getijtafels zijn overgenomen uit "Getijtafels voor Nederland 1992", uitgegeven op last van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat.


DELFZIJL juni 1992 datum

1 ma NM 5.37 2 di

juli 1992

hoogwater

laagwater

datum

h min NAP MET +cm c.q. zomertijd

h min NAP MET -cm

0.40 13.05 1.25 13.56 2.15 14.26 2.56 15.05 3.34 15.55

142 145 141 149 139 153 136 158 133 162

6.57 19.25 7.46 20.16 8.33 21.03 9.19 21.52 10.03 22.36

190 192 188 195 186 199 183 201 181 202

6 za 4.30 16.46 7 zo EK 5.26 22.47 17.35 8 ma 6.19 18.35 9 di 7.26 19.40 10 wo 8.26 20.46

131 164 127 162 124 157 120 150 118 143

10.46 23.23 11.36 0.13 12.22 1.06 13.20 2.06 14.25

179 201 77 99 75 95 71 91 69

11 do

3.08 15.36 4.16 16.46 5.15 17.56 6.21 18.51 7.11 19.38

3 wo 4 do 5 vr

180 193 183 204 188 212 193 215 195 213

5.16 17.16 6.06 18.15 7.01 19.04 7.57 20.16 8.56 21.26

136 172 130 162 124 148 117 135 115 125

11.26 23.55 12.07 0.40 12.55 1.30 13.49 2.30 14.59

194 206 187 192 177 177 163 164 155

88 71 85 75 82 80 79 83 74 82

10.06 22.36 11.15 23.40 13 ma 11.54 14 di VM 0.30 21.06 12.45 15 wo 1.16 13.15

119 122 129 123 140 123 148 120 153

3.38 16.16 4.51 17.31 5.56 18.36 6.51 19.22 7.36 20.05

158 156 159 166 165 175 168 178 166 175

16 do

1.46 13.55 2.16 14.31 2.56 14.54 3.26 15.46 4.00 16.16

119 158 121 163 125 165 128 164 127 158

8.13 20.42 8.46 21.11 9.16 21.46 9.46 22.16 10.16 22.46

165 171 168 173 174 175 177 173 174 167

4.30 16.46 4.55 17.15 5.36 17.56 6.10 18.35 7.05 19.34

122 149 114 140 109 132 106 124 103 116

10.47 23.12 11.21 23.45 11.58 0.25 12.49 1.20 13.45

168 162 164 159 159 154 150 145 138

8.37 21.35 10.15 22.56 11.26 0.01 12.20 0.55 13.16 1.50 14.06

105 118 122 130 142 142 159 148 170 150 177

2.30 15.10 3.49 16.29 5.05 17.45 6.16 18.56 7.16 19.53 8.12 20.44

137 135 141 149 154 166 164 181 174 196 184 208

15 ma VM 6.50

0.46 12.56

16 di

1.26 13.30 1.45 14.05 2.36 14.46 3.16 15.25 3.56 16.00

121 149 119 155 119 160 119 161 118 158

7.50 20.18 8.26 20.56 8.56 21.29 9.28 22.01 10.06 22.36

68 78 67 76 69 77 74 76 74 72

4.36 16.46 5.16 17.20 23 di LK 5.45 10.11 17.55 24 wo 6.24 18.35 25 do 7.20 19.24

115 151 110 142 104 133 98 125 95 119

10.36 23.09 11.11 23.40 11.49 0.20 12.36 1.10 13.25

71 67 66 62 61 59 53 55 45

26 vr

98 117 109 124 125 134 140 141 151

2.09 14.38 3.26 15.56 4.29 17.06 3.36 18.06 6.30 19.06

52 41 55 48 66 63 74 75 78 84

18 do 19 vr 20 za 21 zo

22 ma

27 za 28 zo 29 ma 30 di

8.45 20.50 9.44 22.04 10.56 23.15 11.50 NM 0.15 14.18 12.46

h min NAP MET -cm

7.32 20.06 8.23 20.56 9.13 21.46 9.58 22.29 10.43 23.13

14 zo

17 wo

h min NAP MET +cm c.q. zomertijd 144 159 143 166 142 171 141 175 139 176

119 137 122 133 128 129 135 125 142

13 za

laagwater

1.10 13.36 2.06 14.21 2.56 15.06 3.40 15.56 4.25 16.36

9.30 21.57 10.36 22.56 11.37 23.56 12.16

12 vr

1 wo

hoogwater

2 do j vr 4 za 5 zo 6 ma 7 di EK 4.43 8 wo 9 do 10 vr 11 za

12 zo

17 vr 18 za 19 zo 20 ma 21 di 22 wo 23 do LK 0.12 24 vr 25 za 26 zo 27 ma 28 di 29 wo NM 21.35 30 do 31 vr

LLWS 1985.0 - NAP -207 cm LAT - NAP -225 cm Cursief gedrukte tijdstippen zijn in ZOMERTIJD.

87


DELFZIJL

september 1992

augustus 1992 datum

hoogwater

laagwater

h min NAP MET +cm c.q. zomertijd

h min NAP MET -cm

1 za

7.26 19.54 8.35 21.45 10.15 23.06 11.14 23.55 12.06 -

113 98 115 101 129 117 148 131 159 -

0.56 13.36 2.04 15.16 3.44 16.35 5.05 17.46 6.00 18.32

II 1 111 95 109 107 132 135 157 156 170

0.35 12.45 1.10 13.16 1.46 13.51 2.04 14.15 2.41 14.56

136 162 137 161 138 161 140 160 141 157

6.48 19.13 7.23 19.48 7.59 20.18 8.31 20.51 9.03 21.23

165 171 166 168 166 167 168 166 169 162

174 172 175 169 170 161 164 155 160 152

3.06 15.16 3.26 15.46 18 vr 3.44 16.20 19 za LK 4.37 21.53 17.00 20 zo 5.15 17.55

139 153 137 147 134 139 131 129 126 117

9.32 21.52 9.58 22.16 10.25 22.46 11.00 23.21 11.46 -

164 153 158 146 154 143 152 139 144

11.26 23.51 12.09

157 148 149

21 ma 22 di

0.41 13.16 1.51 14.36 3.14 16.05

136 134 120 125 119 140

6.26 19.15 7.34 20.56 9.20 22.17 10.36 23.26 11.35

119 108 118 114 133 129 153 142 168

0.16 12.55 1.26 14.15 2.55 15.55 4.16 17.06 5.36 18.16

25 30 09 23 09 41 31 64 53 80

4.45 17.31 5.56 18.42 7.03 19.36 7.54 20.26 8.39 21.07 9.24 21.47

138 163 156 182 172 197 184 204 194 205 199 201

26 za NM 0.16 12.40 1231 1.06 12.15 28 ma 0.50 13.00 29 di 1.30 13.49 30 wo 2.04 14.25

149 175 151 176 152 174 152 169 151 159

6.39 19.13 6.33 19.01 7.19 19.46 7.59 20.24 8.40 20.56

68 88 78 88 84 84 86 76 84 66

6 do

6.14 18.46 7.16 19.35 7.55 20.34 9.14 22.04 10.45 23.26

124 137 116 121 112 110 116 110 130 120

0.11 12.26 0.50 13.16 1.45 14.26 3.06 15.45 4.19 17.05

174 168 153 148 133 131 123 132 133 149

11.46

0.20 12.35 1.07 13 do VM 12.27 13.06 14 vr 1.36 13.35 15 za 2.06 14.11

146 127 155 127 158 126 160 128 163

5.36 18.16 6.31 19.02 7.16 19.43 7.53 20.18 8.26 20.52

151 168 164 176 169 174 167 170 168 170

2.30 14.40 3.00 15.17 3.30 15.46 3.55 16.16 4.15 16.46

133 165 136 163 135 158 130 150 124 141

8.56 21.22 9.28 21.51 9.56 22.15 10.26 22.42 10.51 23.11

LK 5.06 12.01 17.26 5.30 18.15 23 zo 6.36 19.15 24 ma 7.55 21.10 25 di 9.51 22.37

120 132 117 122 111 112 110 114 125 129

26 wo

147 143 166 151 176 153 181 153 183

9 zo

11 di 12 wo

16 zo

17 ma 18 di 19 wo 20 do 21 vr

22 za

27 do 28 vr NM 4.42 29 za 30 zo 31 ma

LLWS 1985.0

10.54 23.35 12.01 036 12.56 1.25 13.46 2.21 14.31 2.59 15.16

-

152

180

2 wo 3 do 4 vr

EK 0.39

5 za 6 zo 7 ma 8 di 9 wo 10 do 11 vr 12 za VM 4.16 13 zo 14 ma IS di 16 wo 17 do

23 wo 24 do 25 vr

27 zo

NAP - 207 cm ; LAT NAP - 225 cm

Cursief gedrukte tijdstippen zijn in ZOMERTIJD.

88

h min NAP MET -cm

199 190 191 172 175 151 155 131 132

194 216 202 217 205 209 199 194 186 -

10 ma

h min NAP MET +cm c.q. zomertijd

10.04 22.26 10.4! 23.00 11.13 23.36 11.50 0.06 12.36

8.59 21.30 9.44 22.12 10.26 22.54 11.06 23.30 11.42 -

8 za

laagwater

149 173 144 160 136 142 127 123 118 107

149 181 148 183 146 180 141 170 134 155

7 vr

1 di

hoogwater

3.46 15.56 4.25 16.40 4.53 17.20 5.35 18.00 6.14 19.00

2.46 14.56 3.25 15.35 3 ma 4.16 16.20 4.56 4 di 17.06 5 wo EK 5.41 12.58 17.44 2 zo

datum


LAUWERSOOG juni 1992

mei 1992 datum

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm c.q. zomertijd

h min NAP MET -cm

10.25 22.35 11.16 19.44 23.25 11.40 3 zo 23.55 4 ma 12.04 5 di 0.30 1.04 13.26 2.06 14.05 8 vr 2.56 15.07 9 za EK 3.56 17.43 16.06

10 zo

4.55

17.11 11 ma 12 di 13 wo 14 do 15 vr

6.05 18.15 7.16 19.30 8.15 20.25 9.26 21.35 10.04 22.25

2.56 15.06 3.56 22.47 15.56 4.46 8 ma 16.56 9 di 5.45 17.56 10 wo 6.55 19.06

73 103

11.51 0.41 13.05 1.46 14.16 2.48 15.16 3.40 16.10

123 150 130 157 141 163 150 162 154

11 do

77

4.36

156

101

106 83 108 90 109 95 107

-

17.00 5.04 17.33

94 116 88 117

18.16 6.26 18.55 7.06 19.36

21 do

1.45 13.44

22 vr

2.25

81 113 73 107 66 99 60 91 56 85

20.10 8.09 20.45 8.56 21.31 9.35 22.16 10.27 23.10

57

11.26

14.45 3.10 15.14 24 zo LK 4.00 17.53 16.04 25 ma

4.44

16.54 26 di 27 wo 28 do 29 vr 30 za 31 zo

6.01 18.04 7.05 19.10 8.05 20.15 9.06 21.04 9.50 22.06 10.25 22.56

11.04 23.35 11.56

156 165 150 161 142 155 133 148 124 145

106 110

100 103 106 99 112

23 za

h min NAP MET -cm

7.08 19.29 7.51 20.16 8.29 21.06 9.19 22.05 10.24 23.26

108 105 108 107

10.55 18.02 23.16 17 zo 11.25 23.56 18 ma 12.06 19 di 0.36 12.45 20 wo 1.05 13.15 16 za VM

h min NAP MET + cm c.q. zomertijd

112 95 112 87 109 79 105 74 103

101

7 do

laagwater

156 149 160 155 161 160 161 163 159 165

96 107

6 wo

hoogwater

4.00 16.20 4.40 17.00 5.16 17.36 5.56 18.16 6.24 18.56

1 vr

2 za NM

12.35

datum

-

83 62 85 71 90 82 96 93 102

101 105

5.56

7.35

-

0.15 12.36 1.26 13.45 2.26 14.50 3.21 15.46 4.06 16.31

1 ma NM

5.57 2 di

-

0.14 12.36 1.16 13.04 2.06 13.55

3 wo 4 do S vr 6 za

7 zo EK

12 vr 13 za 14 zo 15 ma VM

6.50 16 di

155 150 154 147 155 147 156 147 153

17 wo 18 do 19 vr 20 za

145 147 140 137 132 128 124 120 115 116

21 zo

109 117 109 126 118 138 131 149 142 154 151

26 vr

22 ma 23 di

LK

10.11 24 wo 25 do

27 za 28 zo 29 ma 30 di

7.50 20.16 8.44 21.15 9.56 22.16 10.24 22.55 11.16 23.25

108 106 114 104 119

101

123 97 125

7.34

20.21

57 57 57 61 56 64 53 65 50 64

93 125 88 122 84 117 80

8.30 21.15 9.26 22.16 10.25 23.11 11.26

47 61 42

105

0.11 12.30

51 34

1.16 13.46 2.16 14.46 3.16 15.48 4.10 16.40 4.56 17.25

49 36 48 41 47 46 45 47 41 46

5.36 18.06 6.15 18.46 6.46 19.20 7.14 19.58 7.56 20.30

38 45 39 45 42 46 44 44 43 39

8.24 21.06 9.11 21.40 9.45 22.25 10.35 23.21 11.41

39 33 34 28 27 24 19 21 13

111 79 82

101 87 99 94 96

101 93 108 89

11.40 0.10 12.15 0.56 13.06 1.36 13.35 2.05 14.25

87 120 85 122 83 122 81 118

2.56 14.55 3.30 15.45 4.04 16.26 4.54 17.05 5.50 18.00

112 73 104 67 96 63 90 61 86

6.55 19.10 8.10 20.25 9.16 21.36 10.00 22.35 NM 10.55 14.18 23.26

4.48 17.09 5.30 17.56 6.09 18.39 6.56 19.25

115

-

77

65 85 76 91 89 98 103

104 114 107

57 38 54 35

-

0.20 12.56 1.36 14.05 2.36 15.11 3.36 15.59 4.22 16.49

120

111 124 119 133 132 141 143 146 151

LLWS 1985.0 速 NAP -170 cm ; LAT - NAP -180 cm

Cursief gedrukte tijdstippen zijn in ZOMERTIJD.

89


LAUWERSOOG juli 1992 datum

augustus 1992

hoogwater

laagwater

h min NAP MET +cm c.q. zomertijd

h min NAP MET -cm

1 wo

11.24

123

2 do

0.15 12.14 1.17 13.16 2.06 14.06 2.51 14.50

108 130 107 136 106 139 104 139

3.36 15.40 4.26 16.24 5.16 17.26 6.16 18.15 7.10 19.24

datum

5.10 17.46 5.55 18.36 6.45 19.30 7.35 20.20 8.31 21.06

48 56 49 61 51 65 53 67 54 65

99 134 93 123 86 111 81 98 81 90

9.16 21.56 10.06 22.40 10.56 23.36 11.56 0.36 13.06

52 59 47 50 39 38 29 28 23

8.14 20.44 9.15 22.06 13 ma 10.04 22.56 14 di VM 10.55 21.06 23.14 15 wo 11.24

86 88 95 89 105 89 113 87 118 -

1.46 14.20 2.50 15.25 3.50 16.31 4.46 17.15 5.26 18.01

24 26 27 33 31 39 33 40 33 39

16 do

0.06 11.54 0.30 12.40 1.15 13.15 1.34 13.56 2.20 14.25

87 123 89 127 91 128 92 126 91 121

5.54 18.24 6.36 19.05 7.06 19.40 7.46 20.05 8.10 20.36

34 38 38 40 43 41 44 38 42 34

2.55 15.00 3.25 15.45 4.05 16.21 4.25 17.05 5.45 18.05

86 114 80 105 74 97 70 89 69 84

8.46 21.06 9.15 21.40 9.50 22.25 10.46 23.14 11.56

37 30 32 27 26 21 16 12 07 -

7.10 19.45 8.24 20.54 28 di 9.24 22.16 29 wo NM 10.36 21.35 23.16 30 do 11.26

74 87 90 96 107 105 122 111 133

31 vr

115 142

0.3S 13.26 2.00 14.35 3.05 15.46 4.05 16.40 5.00 17.36 5.50 18.30

107 107 112 120 123 135 133 146 139 152 144 158

3 vr 4 za 5 zo 6 ma 7 di EK 4.43 8 wo 9 do 10 vr 11 za

12 zo

17 vr 18 za 19 zo 20 ma 21 di 22 wo 23 do LK 0.12 24 vr 25 za 26 zo

27 ma

0-.11 12.10

90

laagwater

h min NAP MET +cm c.q. zomertijd

h min NAP MET -cm

1.01 13.05 1.46 13.56 3 ma 2.30 14.36 4 di 3.17 15.20 3.44 5 wo EK 12.58 16.06

116 147 115 148 113 144 107 135 99 120

6.46 19.26 7.36 20.05 8.09 20.46 8.55 21.26 9.36 22.05

149 162 154 163 157 158 154 148 146 135

4.35 16.55 5.31 17.50 6.24 19.05 7.34 20.24 8.54 21.55

91 103 84 88 81 79 86 79 98 86

10.26 22.50 11.15 23.56 12.15 1.05 13.44 2.30 15.05

133 119 118 103 104 96 105 104 119

10.06 22.46 10.34 23.15 13 do VM 11 .20 12.27 23.34 14 vr 11.50

3.36 16.05 4.25 16.55 5.16 17.35 5.46 18.10 6.16 18.40

117 131 127 136 130 135 131 134 134 135

1 za

2 zo

6 do 7 vr 8 za 9 zo 10 ma 11 di

15 za

0.04 12.26

111 91 119 93 124 94 127 97 129

16 zo

0.45 12.56 1.25 13.26 1.45 13.55 2.15 14.25 2.45 15.06

101 130 103 129 102 125 98 118 93 109

6.46 19.04 7.16 19.40 7.46 20.06 8.04 20.36 8.46 21.06

138 135 140 134 139 130 135 127 132 124

21 vr LK 3.15 12.01 15.46 22 za 3.55 16.30 23 zo 4.55 17.55 24 ma 6.35 19.15 25 di 8.00 20.56

88 99 83 89 79 81 81 84 96 96

9.18 21.46 9.55 22.36 11.10 23.44 12.35 1.30 14.15

128 117 117 104 104 91 98 93 112

9.10 21.55 10.10 22.56 11.06 23.45 11.56

115 108 131 116 142 120 148

0.36 12.34 1.26 13.25

12 1 150 121 148

2.50 15.26 3.56 16.26 4.46 17.20 5.35 18.16 6.26 19.01 7.11 19.36

109 131 123 143 133 149 139 151 145 152 150 149

12 wo

17 ma 18 di 19 wo 20 do

26 wo 27 do 28 vr 29 za 30 zo 31 ma

LLWS 1985.0 速 NAP -170 cm LAT - NAP -180 cm Cursief gedrukte tijdstippen zijn in ZOMERTIJD.

hoogwater

NM 4.42


LAUWERSOOG

september 1992 datum

1 di

oktober 1992

hoogwater

laagwater

datum

h min NAP MET +cm c.q. zomertijd

h min NAP MET -cm

2.06 14.04 2.40 14.56 3.15 15.36 3.44 16.20 4.34 17.05

119 140 114 127 106 110 97 92 89 76

7.51 20.16 8.26 20.56 9.05 21.26 9.46 22.06 10.36 23.06

152 143 148 132 138 118 123 101 104 84

5.45 18.24 6.55 20.00 8.36 21.14 9.24 22.15 10.20 22.50

85 69 88 72 100 84 114 95 124 101

11.35 0.15 13.35 1.55 14.46 3.10 15.45 4.00 16.30

87

6 di

73 86 82 105 104 122 119 131

7 wo

10.55 23.20 11.15 23.56 11.55 0.26 12.25 0.56 12.44

127 104 128 107 129 110 129 111 127

4.46 17.05 5.21 17.40 5.50 18.16 6.26 18.46 6.45 19.06

125 131 127 130 129 129 131 129 133 128

1.04 13.26 1.46 13.55 18 vr 2.16 14.35 19 za LK 2.45 21.53 15.05 20 zo 3.24 16.14

110 123 108 117 105 108 101 96 95 85

7.16 19.36 7.46 20.00 8.16 20.32 8.56 21.16 9.46 22.05

132 125 130 122 128 118 124 109 114 95

21 ma

4.25 17.45 6.10 19.04 7.45 20.24 8.55 21.45 9.50 22.36

89 79 91 84 105 97 122 109 136 117

10.45 23.25 12.15

100 80 95

1.05

83 111 101 130 118 141

23 vr

14.06 2.36 15.06 3.24 16.01

26 za NM 10.47 12.40 23.25 27 zo 10.30 23.06 28 ma 11.15 23.45 29 di 12.05

143 121 146 123 144 124 139 123 129

4.26 16.56 4.16 16.39 5.00 17.14 5.46 17.54 6.20 18.36

128 142 133 140 137 136 140 133 142 128

26 ma

2 wo 3 do 4 vr EK 0.39 S za 6 zo 7 ma 8 di 9 wo 10 do II vr 12 za VM 4.16 13 zo 14 ma 15 di 16 wo

17 do

22 di 23 wo 24 do 25 vr

30 wo

0.25 12.46

1 do 2 vr 3 za EK 15.12 4 zo 5 ma

8 do 9 vr 10 za II zo VM 19.03 12 ma 13 di 14 wo ti do 16 vr 17 za 18 zo 19 ma LK 5.12 20 di 21 wo 22 do

24 za 25 zo NM 21.34

27 di 28 wo 29 do 30 vr 31 za

hoogwater

laagwater

h min NAP MET +cm c.q. zomertijd

h min NAP MET -cm

1.05 13.14 1.35 14.05 2.04 14.44 3.05 15.35 4.04 16.45

120 114 114 98 106 82 97 69 91 64

6.55 19.16 7.36 19.50 8.16 20.31 9.06 21.16 10.05 22.26

5.15 18.10 6.45 1930 7.50 20.24 8.45 21.15 9.26 21.45

91 68 100 80 112 94 121 104 125 110

11.24

73

0.07 13.16 1.36 13.59 2.26 14.50 3.08 15.31

66 90 87 110 105 122 116 126

10.05 22.20 10.36 22.56 10.44 23.26 11.14 23.40 11.45 -

126 114 126 116 124 116 122 117 118 -

3.46 16.02 4.15 16.35 4.51 17.05 5.20 1736 5.44 18.06

120 126 122 125 125 125 127 124 127 121

0.16 12.30 0.35 13.15 1.36 14.04 2.14 15.14 3.41 1634

117 113 116 104 113 93 107 83 103 80

6.22 18.35 6.58 19.16 7.41 20.01 8.30 20.50 934 22.15

127 117 125 111 120 103 111 90 100 79

5.00 18.05 6.16 19.16 7.26 20.25 8.26 21.17 9.15 21.45

105 86 114 96 125 106 133 113 136 117

11.09 23.45 1235

101 84 115

0.59 13.46 2.06 14.35 3.00 15.25

101 129 115 135 124 133

10.06 22.35 10.55 23.04 11.35 23.50 12.20

135 121 131 124 124 127 115 126 102 122 89

3.50 16.09 4.36 16.55 5.09 17.25 5.56 18.06 6.36 18.46 7.09 19.26

127 128 128 123 130 120 130 117 127 112 119 104

0.25 12.44 1.00 13.25

138 119 127 107 112 93 94 78 78 65

LLWS 1985.0 - NAP -170 cm : LAT -NAP-180 cm Cursiejgadrukte tijdstippen zijn in ZOMERTIJD.

91


Rana zeevisboten Pioner vis-volgboten Zodiac rubberboten

BUITENBOORDMOTOREN • • • •

Suzuki Yamaha

Mariner Honda onderdelen reparaties

BRANDS Groningen

VAART O.Z. 11, 9963 PM Warfhuizen telefoon 05957 - 1773 's Maandags gesloten


WAGENBORG PASSAGIERSDIENSTEN BV BOOT-BUS-DIENSTREGELING SCHIERMONNIKOOG, GELDIG VAN 1 JANUARI 1992 T/M 22 MEI 1993 MAANDAG T/M VRIJDAG VAN LAUWEIDSOOG bus van Groningen (GADO)

10

bus van Leeuwarden (FRAM) bus van Dokkum (FAAM) boot van Lauwersoog

08.20

10.20

12.20

4 08.22 0 10.22 ® 12.22

16.20

18.20

16.22 (D 18.22

C31) 06.04 (3) 09.04 C) 11.04 C) 13.04 ® 17.04 5 19.04 06.30

09.30

13.30

011.30

17.30

© 19.30

MAANDAG T/M VRIJDAG V SCHIERMONNIKOOG boot van Schiermonnikoog

07.30

10.30

©12.30

14.30

18.30

C) 20.30

bus in Dokkum (FRAM)

08.48

11.48

13.48

15.48

19.48

® 21.48

bus in 1.eeuwarden (FRAM)

09.28

12.28

14.28

16.28

20.28

C) 22.28

bus in Groningen (GADO)

09.23

12.20

© 14.20

16.23

20.23

1

aan‘luirende bus om 06.10, vertrek meekamp

aan 01/0-t/m 31108!92

.51) 22.23

alleen ■,p vrijdag, niet op feesrd32..n /4.) vanaf n1/06/92, vertrek .12 ('S) vanaf 01/06/92, vertrek

ZATERDAG VAN LAUWERSOGG bus van Groningen (GADO)

08.20

bus van Dokkum (FRAM) boot van Lauwersoog

10.20

@D 12.20

16.20

438.11 (5.) 10.22 () 12.22 13,16.22

bus van Leeuwarden (FRAM)

CO 06.04 Cr 09.04 1.113, 11.04 cl',13.04 /3) 13.04 06.30

09.30

© 11.30 (:?) 13.30

17.30

ZATERDAG VAN SCHIERMONNIKOOG boot van Schiermonnikoog

07.30

10.30

2 12.30

a 14.30

bus in Dokkum (FRAM)

08.48

11.48

13.48

© 15.48

19.48

bus in Leeuwarden (FRAM)

09.28

12.28

14.28

16.28

20.28

bus in Groningen (GADO)

09.23

12.20

C.2) 14.23

© 16.23

20.23

vanaf 01/06/92, vernk .54 :,21) van 01/06 t/in 31/08/92

18.30

mn 01/04 t/rn 31/10/92. van 01106/92, vertrek FRAM 12.54 (4/. mnaf 01/06/92, vertrek 08.00 15.., vanaf 01/06/92, vertrek .12`

ZON- EN FEESTDAGEN VAN LAUWERSOOG bus van Groningen (GADO)

08.20

10.20

0 14.20

16.20

18.20

bus van Leeuwarden (FRAM) C) 08.11 C) 10.25 (4) 14.25 ®16.25 (-!0 18.25

© 15.04 C) 17.04

Extra afvaarten met aansluitend bus-vemen vanEauwersoog van Schiermonnikoog 11.30

12.30

©19.30

13.30

14.30

ZON- EN FEESTDAGEN VAN 5771:11P:101'1-.'11f.;-,000 boot van Schiermonnikoog 10.30 ©1230 a 16.30 18.30 ©) 20.30

15.30 19.30

16.30 20.30

bus van Dokkum (FRAM) boot van Lauwersoog

0 09.04 ©10.54 0930

© 11.30 0 15.30

17.30

© 18.54

bus in Dokkum (FRAM)

11.48

© 13.48

© 17.48

19.48

O 21.48

bus in Leeuwarden (FRAM)

12.25

14.25

18.25

20.25

© 22.25

bus in Groningen (GADO)

12.20

20.23

© 22.20

©14.23 (D 18.20

9 van 01/04 dm 30/09/92, vanaf 01/06/92, verfre 08.00 J van 01/07 t/m 31/08;92 (1) vanaf 01/06/92, vertrek .12 (5) van f 01/06/92, vertrek .54

Op

28/05/92.08/06/92, 20/05/93. 29/02/92. 19/12/92, 20/02193. 28/02/93. 27/05/92,31/05/92, 08/06/92, 19/05/93.

Informatie over extra ingelaste afvaarten: zie Teletekst pag. 723.

art 01/03 r m 31/12/91 vanaf 01/06/92 vertrek FRAM 14.54

OVERMACHT VOOREEHOLCOME. OVERNAME TOEGESTAAN MES ONGEVORMD.

LET OP GEWIJZIGDE VERTREKTIJDEN VAN DE FRAM PER 1 JUNI 1992.

93


INHOUDSOPGAVE JAARBOEK 1992

1 2 3 4 6 7 9 11 13 15 17 26 30 32 33 36 39 46 47 50 52 56 58 63 66 72 79 84 86 87 89 93 95

94

Van de redaktie Samenstelling bestuur en gegevens Stichting Jachthavens Van de voorzitter Jaarverslag 1991 Openingstijden bruggen en sluizen Weerberichten Marifoon/Radio + Scheveningen Radio Telefoonnummers Van de Clubschipcommissie Wedstrijdprogramma 1992 Van de Wedstrijdcommissie Ledenlijst Wetenswaardigheden rondom het Lauwersmeer Brugbediening Reitdiep Wereldreis Niets te beleven op Lauwersoog? Kom nou! Over rating en meting Ontario meer (V.S.) Nee? Dan maar niet ! Colin Archer Memorial Race 1992 Op de bres voor Rottum ! Polen en de 'oostelijke DDR' Oma Plons Per motorboot naar de Elzas Bericht van de Wadvaarders De zee op papier Emigreren Betonningsdepot DGSM Lauwersoog Allerlei Getijverschillen Getijdetafel Delfzijl Getijdetafel Lauwersoog Boot-bus-dienstregeling Wedstrijdformulier


* Klasse: I. M.S. —N.K.K. —Niet Gemeten —Multihull— Rond-/Platbodem.

Staal/ Hout /Kunststof

Zeil-/Wedstrijdnr:

GEGEVENS WEDSTRIJDSCHEPEN

N.B. volledig invullen s.v.p.

c a>

N O

O

0 a>

O

5 2

>

"E

0

th;

Zeilboot/motorboot

is bereid bij de volgende evenementen teassisteren:

ASSISTENTIESCHEPEN:

Doorhalen wat niet vantoepassing is.

/ kampioenschap Int. Moth.

Deelnemers dienen hun formulier eenweek voor dewedstrijd teversturen.

(1)

Marifoon: ja /nee

ct) c

Schroefdiameter:

fC

Aantal schroefbladen, indien vast opgestelde motor:

*Klapschroef:

Cri

"Aanhangmotor:

O

Spi./Bollejan etc

"E "E E 0 co

E

ro

E

cti

O

C

a>

95


Gefrankeerd opsturen naar:

AANMELDINGSFORMULIER WEDSTRIJDKOMMISSIE 1992

J.G. Wagena Kramerstraat 21 9731 ML Groningen tel. 050-423230-423232

N.B. Volledig invullen s.v.p.

Ondergetekende: Naam: tel •

Adres: Woonplaats:

Postcode:

Geeft zich op voor de volgende activiteit(en): 111 Voorjaarswedstrijd

start 9 mei 10.00 uur. briefing 8 mei 20.00 uur.

❑ Combi DB

start 28 mei 10.00 uur. briefing 27 mei 20.00 uur.

Bij K.Z. Neptunus:*)

❑ Garnalenrace

start 30 mei 06.30 uur. briefing 29 mei 20.00 uur.

❑ Eemswedstrijd 7 juni

❑ Katerrace

start 14 juni 11.00 uur. briefing 13juni 20.00 uur. (te Borkum)

❑ Toertocht ❑ DelfzijlBorkum

8 juni 13 juni

❑ 12-uurs van Lauwersoog

start 28 juni 07.00 uur. briefing 27 juni 20.00 uur.

❑ Optimisten

start 6 sept. 11.00 uur. briefing 6 sept. 10.00 uur.

El Single handed 12/13 sept.

❑ Najaarswedstrijd

start 26 sept. 11.00 uur. briefing 25 sept. 20.00 uur.

*) Informatie over starttijd en briefing wordt na aanmelding toegezonden.

's avonds barbecue

Handtekening deelnemer:

96

Delfzijl-Borkum v.v.


JACHTHAVEN HUNZEGAT

Deze haven ligt beschut in een insnijding van het Zoutkamper Ril. Slechts enkele minuten lopen van het oude vissersdorp Zoutkamp. Voor al Uw benodigdheden kunt U daar terecht.

Vraag inlichtingen aan de

Stichting Jachthavens Zoutkamp en Lauwerszee Havenmeester J.H. Bartelings Tel.: 05956 - 2588


GEK WEEN GRONINGEN SCHEEPSARTIKELEN en ZEILMAKERIJ

REE

WEKTE KWALITEIT en LAAG IN PRIJS DE ZEILKLEDINGSPECIALIST IN HET NOORDEN (alle topmerken in huis) tevens Uw leverancier van vele accessoires * * * * * *

reddingsmiddelen (Besto, Helly Hansen, KD-Matic) alle soorten noodsignalen grote kollektie touw (Gleistein, Neptunus) Staaldraad (aanpersen van terminals) groot blokkenprogramma (o.a. Harken) boeken en kaartenkollektie etc. etc. met onze "klantenkaart" extra voordeel.

Bezoekeens onze nieuwe zeer overzichtelijk en kompleet ingerichte watersportwinkel.

GEBR. WATERBORG LAGE DER A 2 7 GRONINGEN Tel. 050 125077 -

Ook geopend op zaterdag van 10.00 uur tot 17.00 uur

Jaarboek1992 compleet  
Jaarboek1992 compleet  
Advertisement