Page 1

WATERSPORT09 VERENIGING .0ort

' 41

3 4-5%.

0

,

1

411--■ 1-auwersoog--------\

Zuid

lichthaven „Noordergat'


JACHTHAVEN

ffl

1•■

C2J MET HETOOG 0P: BORIUM SCHIERMONNIIKOOG. AMELAND. TERSCHELLING,

FRIESE MEREN EN GRONINGSE MAREN POSTBUS 15 9967 ZG EENRUM (GN)


JACHTHAVEN

ffl

1•■

1 MET HETOOG op: BORIUM a SCHIERMONNIKOOG. AMELAND1 TERSCHELLING,

FRIESE MEREN EN GRONINGSE MAREN POSTBUS 15 9967 ZG EENRUM (GN)


WATERSPORTVERENIGING "LAUWERSZEE" voor Zoutkamp en Lauwersoog Opgericht 26 mei 1966 Goedgekeurd bij Koninklijk Besluit van 14 november 1968 - nummer 56 inschrijfnr. Ver. Reg. K.v.K.: V 023570 Vereniging voor zeil-, motorboot-, kanovaarders en andere watersportbeoefenaren. Aangesloten bij de N.N.W.B. Ereleden: H.J. Bos P. Lap

Winsum Zoutkamp

JAARBOEK 1989

17e jaargang

VAN DE REDACTIE Het zeventiende jaarboekje ligt voor u, het seizoen 1989 is dus begonnen. De redactie, deze winter versterkt met de komst van Ankie Salters, heeft reeds potlood en schrijfmachine ingewisseld voor verfkwast en -spuit. Niet alleen in de evenwichtige man-vrouw-verhouding, maar ook in de kleuren van het omslag tonen wij hoe uiterst trendgevoelig we zijn. Binnen deze omslag zult u echter weinig schokkende vernieuwingen aantreffen. Aangezien de veranderingen van vorig jaar geen protesten hebben opgeroepen (ook geen positieve reacties overigens) hebben we ze gehandhaafd. De oproep om meer bijdragen heeft gelukkig vrucht afgeworpen, zodat we u een jaarboekje kunnen aanbieden, met naar wij hopen voldoende variatie, geschreven niet alleen voor, maar ook door onze leden. Ook voor het volgende jaar hopen wij op uw steun. Zend ons uw bijdragen en spaar ons vooral niet uw op- en aanmerkingen. Rest ons nog slechts u een aangename lectuur en een goed en zonnig watersportseizoen toe te wensen. Mogen gunstige winden u steeds vergezellen. De redactie REDAKTIE JAARBOEK 1989

REDAKTIEADRES

Janny du Bois Hendrik Jan Bos Christie Koenders Fred Licht Rienk Mulder Ankie Salters

Stadsweg 3 9731 CP Groningen tel. 050-415322

1


SAMENSTELLING BESTUUR W.S.V. "LAUWERSZEE" tel. 05968-1570 Tuindersweg 7b 9912 PG Leermens tel. 050-415322 Secretaris : mevr. J. du Bois Stadsweg 3 9731 CP Groningen tel. 050-770429 Elzenlรกan 36 Penn.meester : P. Kiel 9741 NE Groningen tel. 050-714001 Vice voorz. : J.G. v. Meggelen Saffierstraat 19 9743 LE Groningen : A. Katsman Nederhorstlaan 4 tel. 05908-18430 Lid 9301 WB Roden : M.H. Loos p/a Noordergat tel. 05193-9248 Lid 9976 VM Lauwersoog tel. 05945-14905 Lid : mevr. K. Pettinga J.P. Santeeweg 43 9312 PC Nietap Lid Beatrixlaan 18 tel. 050-342034 : S.A. Schuit 9752 LP Haren Lid : L.H. Timmer Kamplaan 14 tel. 050-255786 9722 SH Groningen De kontributie voor het jaar 1989 bedraagt wederom 30 gulden per lid. Voor huisgenoot-leden 15 gulden per jaar. Gironr. vereniging: 1756950 t.n.v. Penningmeester W.S.V. "Lauwerszee". Voorzitter

: H.S. Carolus

STICHTING JACHTHAVENS ZOUTKAMP EN LAUWERSOOG Secretariaat Bankrelatie Girorekening

: Postbus 15, 9967 ZG Eenrum. : Rabobank Leens, rek.nr. 33.52.02.799. : 3418104.

Stichtingsbestuur:

Voorzitter Secretaris Penn.meester Lid Lid Havencommissaris

: L.H. Timmer, Kamplaan 14, Groningen. : N.E. Nieboer, Hildebrandlaan 23, Haren. : H. Dobbe, Zuidlaren. : C. van Wingerden, Haren. : F.B. Bronsema, Ulrum. : J.O. Posthumus, Eenrum.

Havenmeesters:

"Noordergat" L'oog "Hunzegat" Zoutkamp "Oude Binnenhaven" 2

: E.E. Heerma, Noordergat 1, 9976 VM Lauwersoog, tel. 05193-9040 A. Groeneveld (ass. havenmeester) : J. Bartelings, Strandweg, Zoutkamp, tel. 05956-2588 : J. Bij de Ley


COMMISSIES VAN DE WATERSPORTVERENIGING "LAUWERSZEE" Clubschipcommissie:

Jeugdcommissie:

Wedstrijdcommissie:

Tineke Joustra Piet Kiel Harm Jan Klamer, v.z. Tet Loos Joop Tijpens

Willem Appelboom Luit Bakker AndrĂŠ Jansen Christie Koenders Joop van Meggelen Eddy Schuiten Linda Schuiten Jan Wieringa, v.z.

RenĂŠ Bos Lena Faber Ton Katsman Martin Loos v.z. Joop van Meggelen CAMR: Harm Jan Klamer Harry Venema Jan Westenbrink.

Fotocommissie:

Motorbootsectie:

Hendrik Jan Bos, v.z. Lena Faber Ankie Salters

Hans Broen Simon Schuit

HAVENFEEST Zoals velen van u reeds gezien hebben is er een grote botenloods op het terrein van de jachthaven Noordergat verrezen. De Stichting wil dit feit niet ongemerkt voorbij laten gaan. En aangezien ook de vereniging op 10 juni iets te vieren heeft, willen we er een groots gezamenlijk havenfeest gaan houden. En wel op 10 juni aangezien dat de laatste dag is van het Europees kampioenschap zeilen in de Int. Moth-klasse: die avond worden uiteraard de prijzen uitgereikt. Het spektakel begint om 19.00 uur met een straat/steiger-parade door de Silver Leaf Brass Band. Vanaf 20.00 uur is iedereen van harte welkom in de loods. Dus u ook. Bestuur Vereniging en Stichting

3


olivetti winschoten G.C. Duteweerd-Carolus BLIJHAMSTERSTRAAT 10 9671 AV WINSCHOTEN TEL. 05970-23100 FAX. 05970-16133

In de best georganiseerde kantoren kom je steeds vaker dezelfde naam tegen. Die van Olivetti. Die vindt u op personal copiers en fax-apparatuur. Maar ook op een uitgebalanceerde lijn elektronische schrijfmachines en tekstverwerkers.

Meer Keus met Olive., 1, hardware en so are ffigliMMW WW WWW EIGEN TECHNISCHE DIENST REPARATIE EN ONDERHOUD VAN ALLE MERKEN KANTOORMACHINES

\

LL_L_!Il_t_L_I_I l_l_LJ I t 1-r-r-=-/1 .

11.

รก

11111111111 .

111 . 111k"

rt_ LIL

I


VAN DE VEREN IGINGSVOORZITTER Eigenlijk hadden we deze winter — nou ja, winter — best kunnen doorvaren, als Pelleboer ons maar tijdig had kunnen vertellen dat het voortdurend lente zou zijn! Tot op het moment dat ik dit schrijf, begin maart, nog geen noemenswaardige vorst of ander winters symptoom dat het bedrijven van onze geliefde watersport zou kunnen belemmeren. Iets geheel anders zou ons in de nabije toekomst wel eens kunnen hinderen, althans wat het varen op "ons" Lauwersmeer betreft. Voor mij ligt een schrijven van Rijkswaterstaat directie Friesland, nr. 9000 d.d. 19 december 1988, met als onderwerp: Optimalisering bebakening Lauwersmeer. Nu is "optimalisering" zo'n nieuw zelfstandig naamwoord afgeleid van "optimaal", dus wat denkt de argeloze lezer? "Aha, men gaat de toch al goede bebakening in de hoogst bereikbare staat van perfectie brengen, dus alle verdwenen of geknapte prikken terstond vervangen en regelmatig peilen of alle prikken, steekbakens en drijftonnen nog goed staan c.q. liggen." Niets is echter minder waar! Verder lezend wordt ons duidelijk dat i.v.m. de overdracht van het beheer in het Lauwersmeergebied aan lagere overheden het beleid erop is gericht de objecten aan te bieden in een conditie die zoveel mogelijk aansluit bij de wensen van de nieuwe beheerder(s). En omdat er in het Lauwersmeergebied sprake is van een spanningsveld tussen natuurbeheer en recreatief gebruik en er in het bebakeningsvoorstel (dus de z.g. optimalisering hiervan) is getracht rekening te houden met de verschillende belangen, komt het er in het kort op neer dat: lealle prikken gaan verdwijnen, 2e het overgrote deel van de steekbakens gaat verdwijnen en 3ealleen de drijfbakens (tonnen) zullen blijven. Motivering: voor de beroepsvaart zijn de drijfbakens voldoende; voor de mensen die thuis zijn in het gebied is markering d.m.v. prikken en steekbakens niet nodig want zij kennen het gebied, en vreemdelingen zien door de bomen het bos niet meer en zij varen dus toch nog omhoog. In het jaarboekje 1988 had ik het over de vele rapporten, nota's en notitie's over de ontwikkeling van de watersport, 66k betreffende het Lauwersmeer. Als deze "optimalisering" inderdaad dóórgaat stel ik deze te Uwer beschikking om er de kachel mee aan te maken. Heel democratisch werd binnen 4 weken na datum van de brief commentaar gaarne (?) tegemoet gezien. De NNWB, ANWB en de besturen van de watersportverenigingen rond het Lauwersmeer hebben binnen deze termijn hun bezwaren in niet mis te verstane bewoordingen naar voren gebracht. En nu maar afwachten ... Hoe dan ook, dit jaar zal het waarachtig nog wel gaan, vóór 1990 zal er nog niets veranderen. Graag wens ik U allen, ook namens mijn mede-bestuursleden, een prettige en behouden vaart — 66k op ons dierbaar Lauwersmeer! — in het voor ons liggend seizoen. Henk S. Carolus

N.B. Gelukkig wijzen de laatste berichten op steun van de Provinciale overheden bij ons streven de bebakening op het Lauwersmeer te behouden.

5


JACHTHAVEN HUNZEGAT

Deze haven ligt beschut in een insnijding van het Zoutkamper Ril. Slechts enkele minuten lopen van het oude vissersdorp Zoutkamp. Voor al Uw benodigdheden kunt U daar terecht.

Vraag inlichtingen aan de

Stichting Jachthavens Zoutkamp en Lauwersoog Postbus 15, 9967 ZG Eenrum (Gr.)


MEDEDELINGEN VAN DE STICHTING JACHTHAVENS LAUWERSOOG EN ZOUTKAMP In de herfst van 1988 heeft het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Ulrum het stichtingsbestuur verzocht om medewerking te verlenen aan de verdere ontwikkeling van de jachthaven Hunzegat. Zoals bekend ontbreekt het de stichting aan geldmiddelen om de jachthaven te Zoutkamp verder uit te breiden en te vervolmaken. De konkurrentiepositie van deze haven is in de huidige vorm niet sterk en mede om het dorp Zoutkamp een economische injectie te geven heeft de gemeente kontakt opgenomen met de Grontmij met het verzoek een plan te ontwikkelen ter verbetering van de haven en naaste omgeving. Dit plan omvat de bouw van een subtropisch zwembad, de bouw van een 15-tal fraaie bungalows op het zuidelijk haventerrein, de aanleg van een camping voor dagrecreanten en tennisbanen. Vanzelfsprekend heeft het bestuur begrepen dat voor een deel van onze liggers deze gang van zaken een teleurstelling betekent, want de serene sfeer die daar nu heerst zal ongetwijfeld verdwijnen. Anderen echter, en dit is de verwachting van kenners, zal deze ontwikkeling wel aanspreken. De haven zal dan een grotere toeristische attractie worden en zal ongetwijfeld voor het dorp Zoutkamp veel belangrijker kunnen worden dan tot nu toe het geval is geweest. Er is nu, maart 1989, nog niets definitief. Op de liggersvergadering van januari 1989 is afgesproken dat de gebruikers van de haven, liggers en caravanbewoners, op de hoogte gehouden zullen worden van de toekomst van de haven. Voor de caravanbewoners zullen aantrekkelijke stacaravanplaatsen in het Ballastplaatbos-project te huur aangeboden worden. Vanzelfsprekend kunnen de scheepseigenaren de haven blijven gebruiken. Het is de bedoeling dat vermoedelijk reeds in 1989 de oostelijke havenmuur van de binnenhaven te Zoutkamp hersteld zal worden. Dit zal veel ongerief tot gevolg hebben voor onze liggers aldaar. Het bestuur hoopt deze gebruikers van de haven te zijner tijd een ligplaats te kunnen aanbieden in de haven Hunzegat voor de duur van het werk. Dankzij de bereidwilligheid van een 40-tal liggers, om van te voren een kontrakt te willen tekenen voor een winterbergingsplaats in een nieuw te bouwen loods, is het ons gelukt een loods te bouwen. Met een garantie van de gemeente Ulrum was het ons mogelijk dit bouwwerk met bijbehorende apparatuur door onze bank te laten financieren. Wij hebben de indruk dat aan de wens van velen is tegemoetgekomen, omdat het nu voor iedere schipper mogelijk is om onderdak zijn schip op te knappen. Het ontbreekt de stichting aan middelen om een aantal noodzakelijke verbeteringen en uitbreidingen op korte termijn te laten uitvoeren. Er bestaan plannen om het toiletgebouw te vernieuwen of uit te breiden. De oude Romneyloods zal vervangen moeten worden. Het aantal steigers kan nog uitgebreid worden. Er is behoefte aan een aantal meters kade bij de loods en het oostelijk gedeelte van de haven moet weer op diepte gebracht worden. Wij hebben, samen met de vereniging, een plan in ontwikkeling om een clubhuis te bouwen. Ook zullen wij proberen de havens wat vriendelijker te maken voor kinderen. Ook in 1988 voldeet onze haven Noordergat weer aan de mileunormen van de Europese Stichting voor Milieu-educatie en werd ons wederom de daarbij behorende oorkonde aangeboden; de blauwe vlag mag ook in 1989 weer gehesen worden. Wij wensen alle gebruikers van de havens een goed vaarseizoen toe. Het Stichtingsbestuur 7


W.S.V. LAUWERSZEE, JAARVERSLAG 19 Een jaar dat voor velen in het teken van weekenden met regen en slecht weer stond. Harde wind op verkeerde momenten etc. Belangrijkste verenigingsaktiviteit was weer de Colin Archer Memorial Race. Gelukkig was het weer uiteindelijk toen zodanig dat bijna alle jachten de race konden volbrengen, maar bij de start zorgde het weer wel voor een kink in de kabel, met als gevolg dat er pas op zondag gestart kon worden met de wedstrijd en bovendien kon het startschip, een marineschip het zeegat niet binnenlopen, het week uit naar de Eemshaven. De Voorwaarts Voorwaarts en op zondag de Aldebaran van Rijkswaterstaat brachten uitkomst. Per 1 januari bestond de vereniging uit 491 leden. Helaas bedankten 24 mensen om diverse redenen als lid en gelukkig konden we 38 nieuwe leden begroeten, zodat de vereniging op 31 december 505 leden telde. De voorjaarsvergadering vond op 25 maart plaats. Dhr. Boersma trad af als bestuurslid en werd opgevolgd door Mw. Pettinga. In de Jeugdcommissie wordt Dhr. Bakker benoemd en Mw. Joustra treedt toe tot de Clubschipcommissie. Op deze vergadering werd unaniem besloten het lidmaatschap van de Federatie van Watersportverenigingen Noord Groningen te beÍindigen. Na de pauze werd door Majoor Van Bruggen een interessante uiteenzetting gegeven over de inrichting van het Lauwersmeer door Defensie. Op 11 november was de najaarsvergadering. Gemeld werd dat er binnenkort een oplossing te verwachten is voor de problemen N.N.W.B. — K.N.W.V. Ook hier werd het tweede gedeelte van de avond gevuld met een plezierig gedeelte: Fred Licht vertelde over, en liet dia's zien van, de reis die hij meemaakte op de "Passaat" over de Atlantische Oceaan en van het verblijf in het Carathisch gebied. Eveneens een geslaagde avond. Ook in 1988 begonnen we het verenigingsjaar met de Nieuwjaarsvisite op het Clubschip, met uiteraard weer lekkere oliebollen. In maart was de jaarlijkse veiling met grote belangstelling en omzet en met snert. De winteravondaktiviteiten bestonden weer uit de maandelijkse kiaverjasavonden, een avond over varen in het East Coast Rivers-gebied; een avond over het weer verzekeren van de boot; dia's over de C.A.M.R. 1988 en een tocht langs de Noorse kust en er was een introduktieavond voor nieuwe leden. Naast de C.A.M.R. organiseerde de wedstrijdcommissie de voor- en de najaarsrace en de wedstrijd naar Borkum. Voor de open boten was er het Open Nederlands Kampioenschap in de Int.Moth-klasse en samen met de Jeugdcommissie Combi Noord wedstrijden voor Optimisten. Dit laatste vond plaats in zo'n weekend met slecht weer en viel daardoor in het water. De Jeugdcommissie, zeer aktief, bouwde een berghok voor de Optimisten, startte met een gevorderdengroep, maar bleef daarnaast ook onverminderd doorgaan met de beginnersgroepen het zeilen in een Optimist te leren. Er kwam weer een lijvig Jaarboek van de vereniging uit en ook de fotocommissie blijft naarstig speuren naar mensen die foto's hebben van het Lauwersmeergebied en foto's van onze vereniging. 8


Het Clubschip werd weer onderhanden genomen: er is o.a. een nieuwe c.v.-ketel geplaatst. De bemanning van het Clubschip blijkt wel een bron van zorg te zijn.Toch heeft eenieder zich weer goed geweerd: er werd een stevige omzet gedraaid. Helaas ziet de motorbootsektie weinig mogelijkheden tot ontplooiing. In elk geval een aktief verenigingsjaar, met de steun van vele leden ook een plezierig verenigingsjaar. Janny du Bois

FOTOCOMMISSIE Deze commissie houdt zich bezig met het verzamelen van foto's en afbeeldingen, die betrekking hebben op de geschiedenis van het Lauwersmeer en in het bijzonder de activiteiten van de watersportvereniging. Plan is de fotobladen van het album af te wisselen met tekst, waarin summier de voorgeschiedenis van de Lauwerszee en het Wad wordt behandeld en verder de ontwikkeling te land en vooral te water op de voet wordt gevolgd. Er is reeds een behoorlijk begin gemaakt, maar er ontbreekt nog veel. Wie nog foto's bezit van b.v. de Lauwerszeehavens v贸贸r de indijking, van de Waddeneilanden of belevenissen op het Wad vroeger en nu, dan vernemen we dat graag en kunt u bellen naar onderstaand adres ... Als u de foto's en/of beschrijvingen niet kunt afstaan dan kunnen ze gecopieerd worden en krijgt u ze onbeschadigd terug. Voor de vereniging kan het een leuke verzameling worden, welke t.z.t. in de vorm van een album(s) ter inzage zal liggen in het Clubschip voor de leden en hun gasten. H.J. Bos, tel. 05951-1948

DE JEUGDCOMMISSIE 1988 was voor de jeugdcommissie een goed verlopen jaar. We hadden alle uren weer vol aan leerlingen, die hun uiterste best deden de grondbeginselen van het zeilen te leren. Bij de meeste kinderen is dit gelukt, bij anderen iets minder, maar wij hopen ze allemaal weer terug te zien in 1989. De wedstrijdgroep was zeer enthousiast en ging het steeds beter doen. Zij hebben aan het Combi-weekend meegedaan, dat door onze vereniging was georganiseerd. Wat de instrukteurs betreft: deze hebben het afgelopen jaar een cursus gevolgd en deze met goed gevolg doorlopen. Het is dan ook de bedoeling om wat meer gerichter en doelbewuster te gaan les geven, met de ervaring die ze hierbij hebben opgedaan. Dit jaar is de inschrijving en tevens de eerste les op 6 mei a.s.. Ik hoop dat 1989 weer een succesvol seizoen wordt en dat alle kinderen in september hun getuigschrift halen. Wat de betreft wens ik de jeugdcommissie een goed les- en zeilseizoen toe. Namens de jeugdcommissie: Dick Hukema 9


U.1

CC = LU -C3

0 0 (1) ca co -0

CD 0 0_

-a) -a) 1 <5 -o

0

0

TL) 1

1

1

0

0 0 > o

0, cY) Ó a) c c a) co co o - d


VERSLAG WEDSTRIJDCOMMISSIE 1988 Dit jaar ging ongeveer alles mis wat mis kon gaan. Wedstrijd naar Borkum weinig deelnemers en maar heel weinig aankomenden. In de diverse klassen waren de winnaars: Garuda – Henk Tappel Aeolus – Gerard Wagena Vixen – Harry Venema

Multihulls: Vrije klasse 1 + 2: Vrije klasse 3 + 4:

Voorjaarsrace geen problemen. Hier waren de winnaars: Multihulls: Garuda – Henk Tappel Vrije klasse 1 + 2: Safe – Arnold Hofman Vixen – Harry Venema Vrije klasse 3 + 4: Rond- en Platbodems: Jaffre – Rieks Dijk Najaarsrace. Na eerst afgelast te zijn wegens slecht weer, werd deze een week later gevaren, nu met mooi weer, eigenlijk te weinig wind, want in de Rond- en Platbodems beëindigde niemand de wedstrijd. In de andere klassen waren de winnaars: F28 – W. Weisfelt Multihulls: Vrije klasse 1 + 2: Aeolus – Gerard Wagena Jan Wieringa Vrije klasse 3 + 4: Wisselbeker voor de beste resultaten in vóór- en najaarsrace ging naar Harry Venema, evenals de door Van Gelder-Watersport ter beschikking gestelde pechprijs. De Prethardzeilerij ging niet door, evenals de wedstrijd over het Wad voor Rond- en Platbodems, wegens gebrek aan deelname. De Colin Archer Memorial Race werd ook al door ongunstige weersomstandigheden getroffen, hier moest de start 24 uur worden uitgesteld; te veel wind. Het is duidelijk geworden dat de indeling in klassen voor niet-gemeten-schepen een beter beeld van de krachtsverhoudingen heeft gegeven, dus daar gaan we mee door, evenals met het uitreiken van eigen "Meetbrieven". De wedstrijdcommissie hoopt, dat dit een stimulans zal zijn voor deelname aan onze onderlinge wedstrijden. Indien u over zo'n meetbrief beschikt en er is niets aan de maten, gevraagd in het aanmeldingsformulier, veranderd, kunt u uw handicap zelf opgeven op uw aanmeldingsformulier, heeft u nog geen "meetbrief", dan alle gegevens vermelden. De activiteiten voor 1989 zijn eigenlijk net als die voor 1988, met als toevoeging de Europese Kampioenschappen International Moth van 5 tot en met 10 juni. (10 juni is ook de Nationale visserijdag in Lauwersoog.) En op 15 tot en met 17 september de open Ned. Kampioenschappen in dezelfde klasse. Wij hopen op veel assistentie bij deze twee evenementen. Hierover kunt u contact opnemen met: Joop van Meggelen, telefoon 050-714001. Verdere wedstrijdgegevens 1989: a. Lauwersoog — Borkum Scherpe jachten en Multihulls. Vrijdag 12 mei start 19.00 uur h.w. 21.14 uur. 11


GEBR. WA BORG GRONINGEN SCHEEPSARTIKELEN en ZEILMAKERIJ

PERFEKT! KWALITEIT en LAAG IN PRIJS BEL NGR" U als verenigingslid koopt op aantrekkelijke voorwaarden Mochten wij een artikel niet in ons standaardpakket hebben dan kunt u, door bestelling via ons bedrijf, een extra korting verkrijgen

GEBR.. WATERBOBS LAGE DER A 2 - GRONINGEN Tel. 050- 125077 Ook geopend op zaterdag van 10.00 uur tot 17.00 uur


Briefing, ook voor Platbodems vrijdagavond 18.00 tot 18.30 uur scherpe jachten, 20.00 tot 21.00 uur Rond-, Plat- en Plat-Rondbodems en andere niet-diep-stekende-schepen. Plat- en Rondbodems en andere niet-diep-stekende-schepen: zaterdag 13 mei (over het Wad). De starttijd wordt op vrijdagavond vastgesteld, dit in verband met de weergesteldheid. Aanmelden voor 6 mei. N.B. Men zou na het finishen bij Borkum door kunnen varen naar Delfzijl om deel te nemen aan de Pinksteraktiviteiten van de W.S.V. Neptunus op zondag 14 mei en maandag 15 mei. Indien men daarna op zaterdag 20 mei en eventueel zondag 21 mei ook meedoet aan de Delfzijl-Borkum wedstrijd (en) heeft men in Delfzijl vrij liggen in de tussentijd. Natuurlijk kan men ook alleen meedoen aan de wedstrijd op zaterdag 21 mei en zondag 22 mei gebruiken om weer naar Lauwersoog terug te varen. b. Voorjaarsrace. Scherpe jachten (N.K.K. en niet-gemeten), Multihulls en Rond- en Platbodems: zaterdag 17 juni start 10.00 uur. Aanmelden voor 11 juni. Briefing 16 juni 20.00 tot 22.00 uur. c. Najaarsrace. Scherpe jachten (N.K.K. en niet-gemeten), Multihulls en Rond- en Platbodems: zaterdag 2 september start 11.00 uur h.w. 12.14 uur. Aanmelden voor 27 augustus. Briefing 1 september 20.00 tot 22.00 uur. d. Prethardzeilerij. Voor alles wat zeilen kan, dus ook surfplanken. Start om 11.00 uur op 3 september. Aanmelden uitsluitend op de wedstrijddag tussen 09.00 en 10.00 uur in het Clubschip. N.B. Zie voor aanmeldingsformulier elders in dit boekje.

WEDSTRIJDZEILERS OPGELET! Aan schippers die wedstrijden zeilen in K.N.W.V.-verband: d.w.z. J.O.R., N.K.K., open-boten-zeilers zoals Int. Moth. Aan de problemen tussen N.N.W.B. en K.N.W.V. is een einde gekomen. Er is een samenwerkingsovereenkomst tot stand gekomen. En voor wedstrijdzeilers, die buiten het N.N.W.B.-gebied meedoen aan wedstrijden betekent dit dat zij lid moeten worden van de, papieren vereniging, Noord Nederlandse Zeil Vereniging. Voor zowel u als zeiler als ons als vereniging heeft dit verder geen financiĂŤle konsekwenties. Voorwaarde voor dit lidmaatschap van de N.N.Z.V. is wel dat u lid bent van een bij de N.N.W.B. aangesloten vereniging. U kunt zich dan ook via ons secretariaat aanmelden bij de N.N.Z.V., indien wij u intussen hierover nog niet persoonlijk hebben benaderd. Mocht u nog vragen hebben, neem dan even kontakt op met iemand van de wedstrijdcommissie dan wel met mij. Janny du Bois 13


WEDSTRIJDPROGRAMMA W.S.V. 'LAUWERSZEE' 1989 -

12 mei

Lauwersoog – Borkum

start 19.00 u.

Klassen: – Multihull's – Scherpe jachten (N.K.K. en Vrije klasse) -

13 mei

Lauwersoog – Borkum over het Wad

12.00 u.

Klassen: – Plat- en Rondbodems – Niet-diep-stekende jachten 5 t/m 10 juni

Europese Kampioenschappen

Int. Moth klasse 17 juni

Voorjaarsrace: Lauwersmeer

10.00 u.

Klassen: – Multihull's – Scherpe jachten (N.K.K. en Vrije klasse) – Plat- en Rondbodems N.B. Experiment i.v.m. verfijning handicap. Bovendien kan er dan altijd gevaren worden, ook onder slechte weersomstandigheden —

2 sept.

Najaarsrace: Wad

11.00 u.

Klassen: – Multihull's – Scherpe jachten (N.K.K. en Vrije klasse) – Plat- en Rondbodems —

3 sept.

Prethardzeilerij

11.00 u.

Alles wat zeilt, ook zeilplanken -

15 t/m 17 sept.

Open Nederlandse Kampioenschappen

Int. Moth klasse, Stem-klasse Info en aanmelden:

Adm.: Ton Katsman, Nederhorstlaan 4, 9301 WB Roden, telefoon: 05908 - 18430

De Wedstrijdcommissie zal dit jaar de voorjaarsrace op het Lauwersmeer organiseren. Het gaat om een experiment. We hopen hierdoor de handicapformules te verfijnen en een voordeel is tevens dat er onder alle weersomstandigheden gevaren kan worden. 14


Ledenlijst per 1 januari 1989 Ereleden: Bos H.J. Lap P.

Zijlvestweg 9 Julianastraat 1

9951 BH 9974 RP

Winsum Zoutkamp

Kemphaan Lauwerszee

Gewone leden: Agema G. Akker A.J. v.d. Akkerman J.J. Alberts L.R. Aller H. AlssemaJ.H.G. Amens H. Andringa A.J. Appelboom W. Arendz Peter

Postbus 13 Postbus 666 Patrijzenlaan 4 Veri. Hereweg 76 Dijkstraat 6 Stel makerij 8 Schuttingalaan 102 Trekweg 4 Grachtstraat 10 Pamaweg 1

9100 AA 3500 AR 9801 JL 9722 AG 9141 TJ 9932 VL 7881 XA 9951 TE 9991 BA 9882 PA

Dokkum Zeekalf Utrecht Blauwe Engel BV Hvisker Zuidhorn Groningen Montqui Wierum Vrijheid Delfzip Henja EmmercompasuumTornado Winsum Eeltje Middelstum Quest Kommerzijl Tuimelaar

Baan J.L. v.d Bakker L. Bakker J.B. Balt L. Banning L. Barendse T.G. Baron a Barteling J.B. Been P.H. Bel J. Benniks G.J. Berends L. Berge B.S. ten Berghuis W. Bergsma P.E. Berkhoutv.d. Stoel P.E. Berrelkamp W.A. Beukema M. Beukema M. Bieckman A.M. Bijer B.F. Bijl G.K. Bijl J. v.d. Blecourt P. de Blickman J.R. Boer A.J. de Boer A.D. de Boer P. de Boersma H.J. Bois du F. Bois du G. Bolt B. Boom W. Boom G. Boon N.D. Boonstra A. Boonstra A.

Heresingel 6a Postkade 44 H. Scholtestraat 1 De Groenlanden 7 Friesestraatweg 57a Peizerweg 264 De Schans 11 Postbus 2321 Valgeweg 6 Beyumerweg 15 Hora Siccamasingel 191 Parkweg 13a v. Ketw. Verschuurlaan 33 Herestraat 25 Dennelaan 27

9711 ES 9643 JT 9971 AW 9771 BT 9718 NC 9744 BD 9101 HR 9704 CH 9892 PD 9737 AB 9721 HE 9725 EA 9721 SE 9953 PH 7822 EJ

Groningen Wildervank Ulrum Sauwerd Groningen Groningen Dokkum Groningen Feerwerd Groningen Groningen Groningen Groningen Baflo Emmen

Kruyssteelaan 20 Holtstek 34 Hoofdstraat 21 Schouwen 3 Boterdijk 13 Steenbakkerij 22 van Houtenstraat 21 Borgweg 30 Landschaplaan 153 Koningslaan Sla Place du Monument 5 Frenspad 2 Overwinningsplein 51 Molenbuurt 13 Duinkerkenstraat 18 Stadsweg 3 Churchilllweg 35 Postbus 2137 Bellingeweer 2 Groningerweg 46 Johan Clantstraat 1 De Triemen 18

9988 RR 9713 DC 9951 AG 9963 TB 9765 EA 9951 KD 9801 KH 9951 BG 7824 BG 1406 KG 5460 9801 NG 9728 GR 9133 MA 9723 BR 9731 CP 9974 PA 9704 CC 9951 AM 9738 AB 9831 PG 9296 MB

Usquert Groningen Betelgeuze Winsum Warfhuizen Brave Hendrik Paterswolde Zeehond Winsum Rust Roest Zuidhorn Flamboyant Winsum Brandeman Zoltkamp Ain Emmen Bussum Audacter Mormont gem. ErizeAesquare Renardo Zuidhorn Groningen Finnikin Anjum Pollux Groningen 20+ Groningen Indeweer Zoutkamp Nordhavet La Coquille Groningen Soete Deern Winsum Groningen Bibi Aduard Snubbel Triemen Antje Sietske

La Vielle New Chapter Japilie Hannibal The rose of Tudor Algea Second life Slempie Hinke Kluut Roksand Stromhella Pabar

17


Silva Pieter Jan Laribo Platvoet Veerman Wad vogel Welgelegen Mallegat Calypso Leda

Bos R. Th. Bos R. Bosveld L. Botjes E. Bottema J.D. Bouma P.M. Bouma D. Bouman P.R. Bous R.J. Brand D.W. Brands J.T. Brandsma A. Bredman B. Broen J.J. Broer T. Broesder E.H. Brons G.A. Brons-Baan v.d. I. Brouwer J. Brust K. Bueving J. Buining A.A. Buitjes D.J. Bulder K.M. Buffer E.J. Buwalda E.

Oudeweg 123 Kon ingsweg 3 Borgercompagnie 129b Erasmuslaan 16 Violenstraat 6 Trompstraat 25 Stationsstraat 8 Zuidveld 13 Oranjesingel 15 De Esdoorn 17 Baron van Asbeckweg 22 Allersmaweg 8 Terborgsteeg 11 Verzetstrijderslaan 15 Noordwiek 1 S. Veldstraweg 98 Telstar 17 Noorderbinnensingel 120 Stationsweg 5 Kerkstraat 151 Stationsweg 11 C.F. van Sytzamastraat 24 Beatrixstraat 22 Hondsruglaan 16 Nieuwstraat 46 Hoedemakerweg 16

9608 PL 9731 AM 9631 TG 9752 PG 9951 GK 9711 EB 9974 SK 9755 TK 9717 CC 9781 VE 9963 PC 9891 BC 9751 BN 9727 CA 7211 GL 9833 PC 9602 ZS 9712 XK 9801 BA 9745 CH 9951 BA 9951 AL 9974 RX 9722 SE 9724 KN 9101 BX

Westerbroek Groningen Borgercompagnie Haren Winsum Groningen Zoutkamp Onnen Groningen Bedum Warfhuizen Ezinge Haren Groningen Eefde Den Ham (Gr.) Hoogezand Groningen Zuidhorn Groningen Winsum Winsum Zoutkamp Groningen Groningen Dokkum

Carolus H.S. Cats H.E. Cazemier D.P. Cloo T. Cornelis R. Crouwel W.H. Cuperus H.

Tuinderweg 7b Strandweg 3-5 Zonnehof 14 Aquamarijnstraat 26 Pop Dijkemaweg 47 Westzeedijk 200 Stelmakerij 14

9912 PG 9976 VS 9301 JC 9743 RA 9731 BD 3016 AM 9932 GL

Leermens Lauwersoog Roden Groningen Groningen Rotterdam Delfzijl

Store Nisse Sanmar Digrande Pepper Hecoru Gili M/S Rojo-N

Dagelet A.J. Datema J. H. Deelman B. Dekker Th. Diepen F. van Diepstra F.E. Dijk J.A. van Dijk G. van Dijk B. van Dijken J.I. van Dijkstra P. Dijkstra A. Dijtz P. van Does M. de Dong G.A. v.d. Dorsten vanTimmerman D.S. Drenten J. Drijver J. Drost J. Duif G.

Dijksweg 17 Wigb. Ripperdastraat 19 Wilbrandusstraat 14 Anemoonweg 50 Verl. Hereweg 111 Gaaikingalaan 2 Asserstraat 34 Oude Wijk 18 Vlasstraat 14a Groendijk 22 Dorpstraat 1 Noordwolderweg 86 Hoendiep 181 van Blankenheimlaan 13 Hoendiep 327

9973 PR 9951 CD 9831 SJ 9765 HG 9721 AJ 9801 EA 9451 AD 9822 AJ 9712 KT 9621 TL 9283 TC 9781 AK 9745 EB 9451 KK 9744 TD

Houwerzijl Winsum Aduard Paterswolde Groningen Zuidhorn Rolde Niekerk Groningen Slochteren Surhuizum Bedum Groningen Rolde Groningen

Actitis Struner Seeratt Cheetah Time Out Vrouwe Egberta Kon Tiki Prindle 15 Maaike Ramboe Sient Allemanseind Sandettie Martina

Boshuisweg 2 Kievitweg 20 Oosterduinweg 30 Muntinglaan 10 Zijlsterweg 18

7233 SE 9765 JZ 1972 NG 9727 JT 9892 TE

Vierakker Paterswolde IJmuiden Groningen Feerwerd

Eeyorell Agapei Mou Dageraad Butterfly Ferry Zilte Doffer

Ellens J.G. Ernens B.G. Essink W.

Patrijspoort 104 Boterakker 1 De Pelfinne 10

9733 GN Groningen 9451 GS Rolde 9123 JK Metslawier

18

Albertine L'Esperance Eroica Tojaki Johanna Koggeschip Mistral Abigal Lemninkainen Darijana Jumper Gele Lis

Marell Marblits De Vrouwe Geertrui


Faber J.P. Feenstra D.F. Flikkema H.

Postbus 2524 Schipdijk 5 Schoolstraat 60

9704 CM Groningen 9321 TV Peize 9981 AP Uithuizen

Second to none Modalimar Tjitske

Gaaikema C .A. Gebel J.C./ Cramer T.D. Gardien P. Geling J.H. Gort S.J. Graaf L. de Grijspaarde P. v.d. Groendijk A.O. Groenendaal S.W. Groenendal J. Groeneveld A. Groningen H.E. van Groot H.E. de Groot R.H. de Groot H.W. de Groot T. de Gulik D.T. van

De Kamp 5

9883 TD Oldehove

Swalve

Faldenserwei 19 Postbus 212 Du Perronlaan 24 Hoofdweg 239 Tsjerkebuorren 13 Christinastraat 6 Burg.Wiersumstraat 25 Broeklaan 7a Noorderstationstraat 29 Pr. Bernhardstraat 30 Nieuwe Dijk 1 Achter 't Hout 1 Korreweg 75a Potgieterlaan 39 Boterdijk 39 MR. P.J.Troelstraweg 56

8834 XH 9640 AE 9721 XE 9765 CK 9123 JT 9744 CH 9967 RC 9405 AL 9716 AP 9974 RV 7707 RJ 9301 KR 9714 AC 9752 EW 9765 EB 8917 CP

Baard Veendam Groningen Paterswolde Metslawier Groningen Eenrum Assen Groningen Zoutkamp Balkbrug Roden Groningen Haren Paterswolde Leeuwarden

Meid Jeannette Mouche Volante Brulboei Vrouwe Foskea Meridon Auratus

Haak H. Haan F. de Haandel A.H. van Hacquebord L. Hagenauw J. Hamersma R.R. Hamming D.R. Hamstra J.A. Hamstra J. Harrenstein G.C. Hartlief R. Heeg S.R. Heering H.C. Heerma E.E. Heidema H. Heideveld J. Hekkema K. Helden L.W. van Hende E.R. van de Henskes A. M. Herle D. Nesse A. Heuff J.H. Heystra P. Hibma M.A. Hiddema A. Hoekstra 0. Hoving S. Huisman H.G. Huisman J. Hukema J.D.

De Eiken 67 Postbus 645 Stadsweg 56 Wortelhaven 16 Tjonger 77 Postbus 2160 Viskenij 5 Margrietstraat 16 Margrietstraat 16 Westervalge 78 R. Praediniusstraat 10 Oosterstraat 54 Dr. A. Jacobsstraat 19 Zeedijk 3 Sluisweg 22 Vechtstraat 55 Hoofdstraat 6 Nwe. Kijk in t jatstr. 46 Peizerweg 278 Calechelaan 19 Noordergat 8 Geerakkers 44 Hoofdweg 93 Vlinderbalg 6 Hoofdstraat 1 Oude Velddijk 23b Lichtboei 197 C. Altingstraat 46 Kolfstraat 26 Lauwersstraat 1 Pr. Margrietstraat 28

9269 PR 9700 AP 9885 PC 9101 NM 9204 AN 9704 CD 9915 PT 9285 TW 9285 TW 9989 EE 9951 CB 9989 AE 9611 EA 9976 VM 9974 RJ 9725 CT 9982 AG 9712 SJ 9744 BE 9351 PJ 9976 VP 9468 EB 9615 AB 9976 VL 9965 PA 9321 HK 9732 JK 9101 VX 9717 GR 9974 RG 9744 CN

Veenwouden Groningen Lauwerzijl Dokkum Drachten Groningen 't Zandt Buitenpost Buitenpost Warffum Winsum Warffum Sappemeer Lauwersoog Zoutkamp Groningen Uithuizermeeden Groningen Groningen Leek Lauwersoog Annen Kolham Lauwersoog Leens Peize Groningen Dokkum Groningen Zoutkamp Groningen

Vivere Ebenhaezer Zeezwaluw The Silent Lady Minos Petronella Christa

Jager J.A. de Mercuriusstraat 8 Janssen L.P.B.M. Nederhorstlaan 6 Jilderda R.J. F. Timmermanslaan 11 Jonckers Nieboer R. P Noorderstationstraat 34a

9742 CX Groningen 9301 WB Roden 9721 WB Groningen 9717 KP Groningen

Leugenbank Hoop en Al Casarca Marjanneke Mallemok De Brunte

Animo Eureka De Vijf Harten Petroeisa Bornrif Yellow Fun Mazwelkla Orc Electra letsjemee The Riddle Delta t Rogsandt Golfe de Lavica Swalve Amarant Frodo Onedin II Compaan Stern 't Kleine Ding Mire Taifoen Zebulon

19


Jong H. de Jong P. de Jong de W. Jong W. de Jonge B. de Jonge J. de Joolen J.H. van Jorritsma J. Joustra S.

Czaar Peterstraat 52 Asserstraat 47 Kamerfoelieweg 17 De Schans 34 De Wolden 23 Boterdiep oz 17 Driemerenweg 2 Koninginnelaan 35 Sleutelbloemweg 45

1018 PA 9331 JB 9765 HH 9101 HR 9468 CA 9785 AB 9617 AG 9717 BN 8935 RN

Kammen F.B. van Kamminga F. Kamps J. KarseboomJ.W. Kate F. ten Katsman A. Katsman J. Kemkers J.H. Kest F.R. Keulen E. Kiel P. Kiewiet G. Kiewiet K. Klamer H.J. Klatter E. Klei J.A. v.d Kleine H. de Klompien H. Kloosterman T. Kneepkens P.E. Knol L.J. Knol J.P. Knollema P.J. Koekoek L.C. Koersen L.H. Kok M.R. Komdeur H .A. Koopman H. Koopman J.H. Kornelis H. Korver T.G. Kramer J. M. Kramer G. Kremer K.E. Krikke J.A. Kroes G.S. Krol D. Krol G. Kromme H.F. Krook H.M. Krook-Pruis H. Kroon R.J. Kroon R. Kucki R. Kuik J.L.

Kraneweg 9 Paapstilsterweg 22 Groningerweg 6a Hoofdweg 72 Buiskoolplein 18 Nederhorstlaan 4 Duyvendrechtstraat 7 Het Gebint 6 Postbus 1370 Arubastraat 47 Elzenlaan 36 Langeweg 5 Ae. Weg 7 Klimop 10 Herestraat 104 Nieuwe Streek 79 Wilgenlaan 9 Snelliusstraat 19 Diepswal 35 Laan v. Havezathen 10 Valreep 20 Oosterstraat 65 Eenerstraat 9 Meerweg 80 Rondeboslaan 24 Baanstraat 25 Koolhaventerras 4c Jachtlaan 8 Almastraat 74 Beatrixstraat 2 Narcissenveld 64 Fossemaheerd 81 Nijensteinheerd 211 Noorderstraat 11 van Swinderenstraat 25a Frieseweg 4 Noordwolderweg 43 Torenstraat 6 Hoofdstraat 26 Lange Schoor 4 Helperoostsingel 3 Kamplaan 15 Hoofdstraat 20 Roodehaansterweg 9 Steendijk 28

9718 JC Groningen 9986 XR Oldenzijl 9321 AC Peize 9627 PE Helium 9934 PA Delfzijl 9301 WB Roden 4382 ET Vlissingen 9356 CP Tolbert 9701 BJ Groningen 9715 RT Groningen 9741 NE Groningen 9679 HL Scheemda 9946 RH Woldendorp 9301 PK Roden 9711 LM Groningen 9891 AC Ezinge 9363 CS Marum 9727 JK Groningen 9101 LA Dokkum 9331 LN Norg 9732 EE Groningen 9989 AC Warffum 9331 HA Norg 9606 PP Kropswolde 9936 BK Farmsum 9717 GT Groningen 3024 AT Rotterdam 9301 KP Roden 9781 AT Bedum 9974 RX Zoutkamp 1901 LK Castricum 9737 KB Groningen 9736 TP Groningen 9914 PS Zeerijp 9714 HB Groningen 8267 AD Kampen 9785 AP Zuidwolde 9891 AG Ezinge 9977 RD Kloosterburen 9697 SW Blijham 9722 AP Groningen 9722 SG Groningen 9970 AA Niekerk 9963 TC Warfhuizen 9404 AE Assen

Demi Zephyrus Luwiet Nossa Oosterweeren Wysant

Lalkens E. Lameris A. Lamers C.J.

Zuiderbolwerk 95 Beyumerweg 25 Hayo Hindriksweg 18

9101 NE Dokkum 9737 AB Groningen 9765 GG Paterswolde

Zuiderbol Nerine King,Size

20

Amsterdam Norg Paterswolde Dokkum Annen Zuidwolde Harkstede Groningen Leeuwarden

Breeveertien Palu-Maru Anna Christina Buseplatter Zwoeger Eenhoorn Grietje De Groene Golf Beluga

Triple Riddle of the Sands Kielzog Nereide Blizzard Bruun F Jarvi

Scolblagh Red Lady Weerlicht Liberte De Harmonie m/s Westerhorn Santa Lucia Red Cloud Thisluckt Kornelia Blinker Dikkop Goejan-Vaarwel Christa Kraggenburg Deja Jan van Gendt Leste Stuver Vrouwe Janna De Vrouwe Janna Schole II Njord Naviculair Simon den danser


Lange H.J. de Lanjouw J. Laseur W.J. Lazonder N. Ledeboer H. Leest M. v.d. Leijdsman H. Lemstra J. Letsch J.A. Licht A.R. Licht F.J. Lichtveld R.M. de Lind van Wijngaarden C. Looft J.J. de Loos M.H. Loots W. Louwes H.J. Ludwig H.H. Luiks R. Luinge W. Luit J.J. Lummel A. van Lutje Spelberg H.C. Luyken B.F.

Middelhorsterweg 76 Rijkstraatweg 233a Hoge Hereweg 11 van Panhuyslaan 3 Balloerweg 15 Bunnemaheerd 123 Topaasstraat 26 Goeman Borgesiuslaan 16 Maaslaan 33 Entinge 58 Berthold Entensweg 8 Stenhorstdijk 1

9751 TH Haren 9752 CA Haren 9756 TG Glimmen 9351 CA Leek 9409 TN Loon 9773 RM Groningen 9743 LD Groningen 9722 RH Groningen 9725 HV Groningen 9331 LL Norg 9991 CW Middelstum 9321 TG Peize

Rubaiyat

Koninginnelaan 2 Kamerl. Onnesstraat 134 p/a Jachth. Noordergat 1 Ewer 3 Westpolder 22 Rijksstraatweg 353 St. Jacobsstraat 2b Steenbakkerij 25 A.G. Bellstraat 11 Prakkenstraat 5 Munsterweg 19 Steenhouwerskade 122

2343 EX Oegstgeest 9727 HR Groningen 9976 VM Lauwersoog 9966 VE Zuurdijk 9975 WJ Vierhuizen 9752 CH Haren 8911 HT Leeuwarden 9951 KA Winsum 9989 AS Warffum 9104 HR Damwoude 9951 JA Winsum 9718 DK Groningen

Narwal Windroos Anna Maria Zwaluw

Maar J.H. v.d. Maldegem A. van Marchie du Voorthuizen van Mare! W. v.d. Marinissen J.W. sr. Martens K. Martens R.G. Medendorp J.J. Meering J. Meggelen G.J. Meggelen J.G. van Meijer J. Meijer J.A. Meyer J.K. Meijers M. Mijnlieff H. Moedt S. Moesker A. Mol B. Molen K. v.d. Mollema R. Moller A.G. Monster J.W. Mulder H.C. Mulder R.J. Mulder R.S.

Ommelanderweg 2 Menneweer 1

9978 TC Hornhuizen 9975 W Ulrum

Ommelander Zwaluw

Nieuwe Kerkhof 30a van Hasseltlaan 332 De Holten 13 Mr. P.A. Bergsmastraat 23 Winschoterkade 17a Leeuwstraat 1 Greeden 6 Kajuit 107 Saffierstraat 19 Rubensstraat 25 Bokum 6 Panserweg 10 Voorm. Klein Poortje 8a Postbus 859 Schatsborgerweg 6 Esweg 1 Chrysantenlaan 1 Jac. Wiersumstraat 11 de Kamp 4 Boelemaheerd 115 Karel Doormanlaan 1 Assumburg 8 Elzenlaan 2 Korhoenlaan 6

9712 PW Groningen 2625 HW Delft 9752 KM Haren 9104 HA Damwoude 9711 EA Groningen 9981 CM Uithuizen 9967 PG Eenrum 9733 CG Groningen 9743 LE Groningen 9718 MB Groningen 9977 TC Kloosterburen 9974 SL Zoutkamp 9711 RR Groningen 9700 AW Groningen 9915 TJ 't Zandt 9462 PC Gasselte 9951 GS Winsum 9981 JH Uithuizen 9886 PD Saaxum 9736 HG Groningen 9801 ED Zuidhorn 9301 VK Roden 9321 GM Peize 9751 GZ Haren

Katje Tippel Mothesty

Nieboer R. Nieboer N.E. Niemeijer H.H. Nienhuis R. Nieuwenhuyzen J. v.

Alb. Hahnlaan 43 Hildebrandlaan 23. Oude Schoolweg 3 Churchillweg 6 't Zuden 2

9744 HR Groningen 9752 ET Haren 9756 BX Glimmen 9974 PC Zoutkamp 9351 LG Leek

Kloek Puffin Arctica Bruinvis Vigilanter Aeolus Siddhartha Theodorus Bottumline

Marianne Poseidon Zodiak Aranplus Spelevaer

Stille Wille Lastdrager Diewerke Willem Bon-B De Gebroeders Oudbokum Jacarovi Doordrijver Silveren man Gulden Willem Ditta Thorshovdi Carocina Grommer Zeerob 't Seewijf Taurus True love Nannie Dalga Zeewolf Clochard

21


Nijborg L. Nimwegen F. Nol K. v.d.

Multatulistraat 107 Postbus 6160 Buitensingel 61

9721 NH Groningen 9702 HD Groningen 9883 SE Oldehove

Oele J.A. Okken W.W. Olsmeijer E.J. Oomkes H. Oostenbrink D.J. Oosterhof L. Oostland J. Oven C. van Oven van A.A.

H. Schaperlaan 8 Iftemalaan 56 Oostervalge 31 Woortmansdijk 9 Mernaweg 33c Zuiderparklaan 6 Pastorielaan 1-A van Ketw. Verschuurlaan 91 Joh. Clantstraat 4

9269 PK 9351 NJ 9989 EK 9608 TA 9964 AP 9951 TL 9785 AV 9721 SH 9831 PG

Veenwouden Leek Warffum Westerbroek Wehe den Hoorn Winsum Zuidwolde Gn Groningen Aduard

Panman R.D Panman E. Pettinga K. Poel E.J. v.d. Poelje H. van Poelman W. Polee H.J. Polee B.C.R. Popken J.H. Poppema T.J. Post G. Post A. Posthumus J.O. Postma G. Postma G. Postmus P. Pothof R.J. Pot F.B./ Zeilsch. de Lauwer Purmer M.C.

Akenveenweg 5 Middelstumerweg 17a J.P. Santeeweg 43 Anreperstraat 192 Hoofdweg 255 Thorbeckelaan 5 Hertendijk 6 Albrondaheerd 48 Blijdensteinstraat 1 Rijksstraatweg 51 Kloostermanstraat 13 Jaspisstraat 1 Burg. Wiersumstraat 38 Woerd akkers 23 Churchillweg 7 Woldweg 153 Stationsweg 71

9482 TM 9959 TC 9312 PC 9404 LK 9765 CM 9722 NA 9321 TT 9737 RC 9403 AW 9752 AC 9286 EP 9743 JT 9967 RD 9461 EB 9974 PA 9606 PC 9471 GL

Tynaarlo Onderdendam Nietap Assen Paterswolde Groningen Peize Groningen Assen Haren Twijzel Groningen Eenrum Gieten Zoutkamp Kropswolde Zuidlaren

Noordergat 8 Postbus 172

9976 VR Lauwersoog 9300 AD Roden

Rademakers A. Reijners J.M. Reinalda L.M. Reinders C. Reisiger J.H. Renting R. Rhebergen S.C. Riekerk J. Rietveld A.F.G.H. Rolf S.R. Roos G.A. de Roozenburg J.M. Ruiter H. Ruiter J .E. Rutgers Ruytenberg C.

Drakestein 34 Boerhavehof 10 Mattenesserlaan 87 Baanstraat 13 Schultingastraat 22 Lageweg 65 Dr. M.L. Kingstraat 41 Munsterweg 6 Oude Dijk 48 Rijksstraatweg 79 Jachtlaan 36 Spirealaan 13 Kennemerland 128 Oude Rijksweg 20 L. v.d. Veenstraat 6 Wadwerderweg 3

1121 HC 9752 NG 9967 PK 9717 GT 9781 GB 9479 PB 1121 CR 9951 JA 9956 PD 9254 DB 9751 BV 9741 PA 9405 LM 9798 PB 9798 PL 9988 ST

Landsmeer Haren Eenrum Groningen Bedum Noordlaren Landsmeer Winsum Den Andel Hardegarijp Haren Groningen Assen Garmerwolde Garmerwolde Usquert

Saiters P. Sangers J. Schaafsma J.S. Scheepstra L. Scheepstra B. Schenkel J.C. Schiphouwer F.

Kerkpad 3 Schouwerzijlsterweg boot 5 De Schans 42 Amsterdamseweg 22 Oostmahorn 20 van Houtenlaan 208 Onder de Wieken 4

9884 PD 9951 TG 9101 HR 3812 RS 9133 DT 9722 GZ 9774 PV

Niehove Winsum Dokkum Amersfoort Anjum Groningen Adorp

22

Martin Rowin Mataranga

Botte Nij Cirdan Triantha Lippe Hebbes Langoest Ommelander Groene Engel Scylla Halaman Cyrae Roggebot DaardeWief Emales Catmarin Steenbock Stern Columbiad Panacee Dorothea Da Capo Quistnix

Narwal Panacea YL-41-80 Deining De Bob Katje Tippel Bo'ra Nienke Famalyn Caprice Avratos Dobbel Joetie Grommeldor Everaid Julia Siddhartha Sparks Marike De Einder Carolina


Schipper A. Schogt R.G. Schraffort Koops H. Schreuder H. Schuit S.A. Schuiten E. Schutter A. de Schuurmans F. Senechal W. Seydell H.B. Sibering A. Siegers H. Siegers M. Siertsema L.H. Sijpkens K.S. Sijtsma W. Silvester J.T. Slangenberg R.U. Slik A.J.H. Smeets J. Smid L. Smit T. Smit W. Smid D. Snakenborg H.R. Snelting G.J. SniederW, Snoeck Henkemans J.R. Sobel S.J. Sparenberg J.A. Sprik W. Sprik J. Stemerding A. Sterkenburg J. Sterkenburg K. Stoelinga P.W. Strassenburg K. Strating J.E. Stroosma J.W. Struik K.H. Struyk J.

Troelstralaan 15 Westersingel 33 Dilgtweg 18 Baron van Asbeckweg 19 Beatrixiaan 18 Landstraat 5 Westpolder 1 Stelmakerij 9 Kerklaan 56 Ooievaarslaan 24 Eesterstraat 22 Rijksstraatweg 203a Rijksstraatweg 203a Leenstertillen 2 Ommelanderweg 7 De Aek 11 Vaart NZ 16 Hoefsmederij 27 Oude Dijk 53 Hoornsediep 158 Nieuwe Schoolweg 2a Verbindingsweg 2 Verbindingsweg 2 W.J. Dethmersweg 4 Damsterweg 51 Jac. v. Offwegenlaan 23 Vlinderbalg 4

9722 JA 9831 PC 9751 NG 9963 PA 9752 LP 9714 GP 9975 WJ 9932 GJ 9717 HG 8601 XN 9531 CM 9752 BH 9752 BH 9965 TN 9978 TC 9074 DA 9401 GM 9932 GN 9981 TJ 9725 HP 9756 BB 9974 PG 9974 PG 9994 PC 9911 TB 2282 HN 9976 VL

Groningen Aduard Haren Warfhuizen Haren Groningen Vierhuizen Delfziji Groningen Sneek Borger Haren Haren Leens Hornhuizen Hallum Assen DelfzijI Uithuizen Groningen Glimmen Zoutkamp Zoutkamp Toornwerd Oosterwijtwerd Rijswijk Lauwersoog

Baracuda Slof Gouden Hinde

Langewold 19 Langerijp 3 Meerkoetlaan 7 Uranusstraat 9 Huygenstraat 26 Poortkampen 27 Elensterweg 9 Julianastraat 34 Haagbeemd 8 Hoofdstraat 6 Rijksstraatweg 30 van Heemskerckstraat 35a Kochstraat 96 Eemskanaal NZ 53a

9642 EL 9901 TL 9765 TC 9742 JR 9636 CA 9801 JB 9971 BA 9974 RR 5641 NC 9968 AE 9756 AG 9726 GC 9728 KG 9934 RE

Veendam Appingedam Paterswolde Groningen Zuidbroek Zuidhorn Ulrum Zoutkamp Eindhoven Pieterburen Glimmen Groningen Groningen Delfzijl

Banjaerdt Cormoran Jon Bluemaster Languuste Door de wind

Tappel H. Tijpens J. Timmer L.H. Timmer H.T. Ton J. L. Toxopeus H. Toxopeus J.A. Treurniet DML. Tromp GHM. Tulner H.R.

Dr. Philipsweg 4 Ereprijs 77 Kamplaan 14 J. van Ruysdaelstraat 6 Voorstraat 9 De Schans 34 De Schans 44 Kanaaldijk 172 Oostumerweg 11 Hereweg 1

9403 AE 8935 JD 9722 SH 9718 SG 9696 XG 9974 PL 9974 PL 1831 BC 9893 TB 9831 PA

Assen Leeuwarden Groningen Groningen Oude Schans Zoutkamp Zoutkamp Koedijk Oostum Aduard

Garuda Yellow Bird Lavica Figaro Prinses Dwarsgat Brakzand Eeyore II Se-falkje lshtar

Valkhof N. Veeneman J. Veenhoff E. Veenstra F.J. Veenwijk J.

Huygenstraat 20 van Leeuwenhoekstraat 18 Achterstekamp 28 Nassaustraat 105 Hoofdstraat 7

9636 CA 9727 JJ 9301 RC 9675 EN 9973 PD

Zuidbroek Groningen Roden Winschoten Houwerzijl

Seal

Xaverius II Linro Stormpie Heiltje 'd Ome Jan Misty Viking Simonszand Hugin Neeltje Antares Aldgilles Silvestris Rosa II PMF Uithuizen Joffer Anje Cadet Rob Lauwerszee Mar Famke Dandelion Jonas Tuula

Trylogy Bonito De Opkikker Aragorn Aries Libra Nienke

Blue Peter Sneeuwgans Janna 23


Veer R.E. ter Vegter K. Velde J.J. v.d. Velde N.J. ter Veldman J.J. Veldstra M.O. Velema L. Velterop H. Venema C. Venema K. Venema M.H. Visser T. Visser J.H. Visser H. Visser W. Vries W. de Vries E.J. de Vries G.Y. de Vries J. de Vries R. de Vries H. de Vries S. de Vries K. de Vries C.F. de Vrijma H.

Groenendaal 38 Esserlaan 13 Chopinlaan 45 Oosterbadstraat 11 Spoorlaan 13 C. van Bruggenstraat 5 Keatlingwier 7 Steenbakkerij 9 Raalterveste 2 Dollard 57 Smirnoffstraat 3 Kortlandseweg 7 Gelinge 6 Willem de Zwijgerstr. 1 Dorpsstraat 46 Hoofdkade 27 Lemenweg 3 Wilhelminastraat 3 Borgerspark 1 Haddingestraat 14-1 Verl. Hereweg 165 Esserlaan 6 Essen 20 Hoofdstraat 77 Semmelweisstraat 19

9722 CS 9722 SK 9402 SE 9726 CJ 9774 PC 9422 KM 9295 LB 9951 KA 3432 AA 9642 JB 9716JP 9321 GA 9471 JL 9953 PM 9974 PR 9503 HB 9533 TB 9611 JS 9642 LK 9711 KD 9721 AN 9722 SL 9751 NC 9968 AB 9728 NA

Groningen Groningen Assen Groningen Adorp Smilde Westergeest Winsum Nieuwegein Veendam Groningen Peize Zuidlaren Baflo Zoutkamp Stadskanaal Drouwen Sappemeer Veendam Groningen Groningen Groningen Groningen Pieterburen Groningen

Wagena J.G. Wal R. v.d. Wassenaar J. Weber F.J. Weerden G.J. van Wegman H.B. Went J. Westenbrink G.J. Westerhoff J. Westerik H. Westra G. Westra P. Wetzinga G. Wierda A. Wieringa J.A. Wiersma H. Wiersma H. Wiertsema J.P. Wijbenga H.P. Wijbenga H. van Wijk M. Wijkstra A. Wijkstra A. de Wijk-Garrelfs N. Wildeveld J. Windt C. de Wingerden C. van Witkamp R. Wolde P.P. van Wolters W. Wolthuis J. Wolthuis J. Wortelboer G.R.

Parkweg 65a Humaldawei 41 Asserbrink 64 W.H. Timmersmastr.3 Postbus 1616 Poortstraat 16 Hoendiep a/b Linquenda Klimop 14 Rijksweg 4 Emdaborg 6 It Skipperlan 11 Julianastraat 21 Van der Waalspad 17 Asserstraat 135 Verzetstrijder 8 Havenstraat 1 Verzetstrijdersln. 27 Molenweg 114 Pontdijk 30 Dorpsstraat 1 Vollenhoveschans 52 Lindsterlaan 16 Onnerweg 84 Postbus 17 Grote Hadderstraat 11 Radijstraat 51c Rijksstraatweg 308 Churchillweg 27 Hemsterhuislaan 31 Florakade 324 Reitdiepskade 3 Stationsstraat 9 Kerkpad 3

9725 EC 9131 EN 7812 NL 9964 AZ 9701 BP 9671 EB 9718TG 9301 PK 9731 AA 9751 SJ 9074 BM 9974 RP 9406 CJ 9336 TA 9102 DN 9964 AN 9727 CA 9365 PH 8525 GG 9974 PN 1324 HT 9363 EB 9751 VG 8470 M 9982 AR 9741 BL 9752 CM 9974 PA 9752 NA 9713 ZK 9718 BP 9988 RP 9884 PD

Groningen Ee Emmen Wehe den Hoorn Groningen Winschoten Groningen Roden Groningen Haren Hallum Zoutkamp Assen Huis ter Heide Dokkum Wehe den Hoorn Groningen Niebert Langweer Zoutkamp Almere Marum Haren Wolvega Uithuizermeeden Groningen Haren Zoutkamp Haren Gronigen Groningen Usquert Niehove

24

Vrouwe Margareta Tikonda Mathilde Neeltje Kobus Incomparable Findola Veenjol Animo Robbengat Vrouwe Clasina Avant Dobber Premier Cru Libra Newworld Secunda 't Kotterke Njord De Zwalker Shanty Bossa Nova Aeolus II Sam Sam Viking Two Deep Bruun F Henriette Fornojelse Heffesant Hilda Alligator Pamaki Skirnir III Fleur Notos Donald Nauplius Vertigo Fleur Zee eend Nessy Leonarda Windtkragt 81 Boekanier Marjet II Omega Our Pride Dextex


Woude G.H. v.d. Woude W.M. v.d. WoudaRoorda H. v.d. Woudstra F. Wubbolts A.J. Wubs H.K.

Zuiderpark 8 Fivelweg 23

9724 AE 9987 SH

Groningen Zijldijk

Dormelie

Breewei 75a Gorechtkade 135a Albert Hahnlaan 47 Utrechtselaan 60

8406 EC 9713 BN 9744 HR 9501 PV

Tijnje Groningen Groningen Stadskanaal

Restless Zeearend Njord

Zaagman W.H. Zandt E.J. Zanten J. van Zeinstra W. Zeldenrust P. Zijl W. Zijlstra A. Zijlstra P. Zonderman G.H. Zuidema J. Zwart A.

ten Oeverlaan 43 Meander 35 Zeskampen 4 Ambonstraat 1b De Leijen 30 Postbus 11 Westersingel 42 J.P. Beukemastraat 19 Leensterweg 20 Koningstraat 22 Dorpsstraat 3

9744 GE 9951 VD 9482 RR 9715 HA 8604 CE 9780M 9251 HJ 9965 RJ 9971 EC 9901 EE 9974 PN

Groningen Winsum Tynaarlo Groningen Sneek Bedum Bergum Leens Ulrum Appingedam Zoutkamp

D 4018 D 436 D 757 D 5870 D 2900 2970 D 4150 4300 D 4018 D 8541 2970 D 2980

Langenfeld (WDL) Irene Bochum (WDL) Fairwind Baden-Baden (WDL)Amisu Hamer (WDL) Brittina II Oldenburg (WDL) Dralle Deern Emden (WDL) Angela Krefeld (WDL) Brise Essen 16 (WDL) Karat Langenfeld (WDL) Henne Kammerstein (WDL)Ă Emden (WDL) Norden (WDL) Suhei

9296 MB 9989 EE 9781 AT 9718 AK 9976 VM 9951 GS 9951 GS 9951 JA 9951 JA 9976 VK

Triemen Warffum Bedum Groningen Lauwersoog Winsum Winsum Winsum

Eclipse Hendrika Amphitrite Seefugel Omega Deinemeid Us Wille Wulfer Nadine

Leden buitenland BĂŤger H. Bramer U. Buchler KI. Goring G. Haltenhoff K.H. Hiltmann J. Kickel F.J. Kirch B. Kurdschildgen K. Ritter W.D. Schommartz J. Sulzberg H.

Solingerstrasse 198 Bonifaciusstrasse 9 Burgstrasse 2 W. Brokelmanstrasse 4 Theaterwal) 2 Bollwerkstrasse 47 Aldekerkerstrasse 22 Klemesborn 108 Di sseldorferstrasse 64 Leitenweg 8 Barthelmesaur Filkuhlweg 46 Am Fehnkanal 3

Jeugdleden Boonstra L. Harrenstein C.G. Koopman E. Laseur H.J. Loos B.M. Mol E.T. Mol W.W. Spelberg J. Spelberg C. Veen M. v.d.

De Triemen 18 Westervalge 78 Almastraat 74 Westerhavenstraat 37a p/a Jachth. Noordergat 1 Chrysantenlaan 1 Chrysantenlaan 1 Munsterweg 19 Munsterweg 19 Robbegat 5

Winsum

Optimist Mien Bootje Stem 982 Kameleon Stampertje Zaza

Lauwersoog

25


Gezinsleden Bois duMinholts J. Boom-Bos P. BoomOortwijn Fria Bueving S.D. Buttersfield J. Carolus-Reijer T. Faber Lena Kiel-Mulder G. Koenders C. Loos T. Ritter I. Schuiten L. Smid-Benes T.H. Smit G.B. Sparen berg P. Strassenburg E.

26

Stadsweg 3 Postbus 2137

9731 CP 9704 CC

Bellingeweer 2 Stationsweg 11 Frieseweg 4 Tuindersweg 7b Postbus 2524 Elzenlaan 36 Zaagmuldersweg 75a p/a Jachth. Noordergat 1 Leitenweg 8 Barthelmesaur Landstraat 5 Nw. Schoolweg 2a Helperoostersingel 3 Meerkoetlaan 7 Hoofdstraat 6

9951 AM Winsum Soete Deern 9951 BA Winsum 8267 AD Kampen 9912 PG Leermens Store N isse 9704 CM Groningen Second to none 9741 NE Groningen Kielzog 9713 LG Groningen 't Kleine Ding 9976 VM Lauwersoog Ran D 8541 Kammerstein (WDL)A 9714 GP Groningen Speedhog 9756 BB Glimmen 9722 AP Groningen De Vrouwe Janna 9765 TC Paterswolde De Zon 9968 AE Pieterburen

Groningen Groningen

Indeweer La Coquille


INTERVIEW MET HENDRIK PERDOK, VUURTORENWACHTER OP SCHIERMONNIKOOG Op een zondag in januari togen wij 's morgensvroeg richting Lauwersoog. De dag begon veelbelovend, de volle maan stond nog helder in het westen en eenmaal op de boot kwam ook de zon vol door. Geen wind, veel vogels en een Deense visser, die vergeten scheen dat het zondag was. Nadat we afgemeerd waren, liep iedereen de pier af en waaierde uiteen naar noord, west en zoals wij naar oost. Rond 13.00 uur werden wij verwacht, daarom tijd genoeg om met een omtrekkende beweging naar de vuurtoren te wandelen. Eerst ging het langs het wad met de vogels in het tegenlicht, daarna dwars over langs een zeer moerassig pad en via het droge duin kwamen we uiteindelijk op het brede strand. De veelbelovende start zette zich voort in een werkelijk schitterende dag. Strak blauwe lucht met een kabbelende zee aan onze voeten, zo sjouwden we naar het westen, totdat we ineens aan de voet van de vuurtoren stonden. We belden aan en beginnen even later aan de veertig meter hoge klim, passeren bed, toilet en het sectoren licht, waarna we hartelijk welkom worden geheten door Hendrik Perdok (38, baard en shagrokend). De eerste indrukken zijn overweldigend, wat een uitzicht, door de iedere dag gelapte ramen ligt de wereld 360 gr. aan onze voeten. Als de eerste indrukken wat verwerkt zijn, kan er pas sprake zijn van het stellen van vragen, daar waren we tenslotte voor gekomen: want wat gebeurt er op een vuurtoren en speciaal op de 'onze'. Hoe word je vuurtorenwachter? Aangezien er geen opleidingsinstituten voor bestaan, is het puur toeval dat je in zo'n baan verzeild raakt. Ik had gevaren en was thuis op Schier. Als invaller heb ik een korte tijd op de vuurtoren gewerkt, daarna werd ik machinist van een loodsboot op de Eeros. Toen er een vacature 贸p de toren ontstond, ben ik daarvoor gevraagd en heb direct ja gezegd. Ik hou van de zee en van Schier dus wat wil je nog meer. Hoewel je niet echt opgeleid kan worden voor dit beroep, worden er wel degelijk eisen gesteld. Vroeger had je alleen de telefoon, nu met alle moderne apparatuur is het een vereiste dat je stuurmanspapieren, een diploma radarwaarnemer en algemene certificaten voor Radio Telefonie, seinen en nautisch Engels hebt. Wat is Uw taak? Mijn taak is eigenlijk niet echt omschreven. Er zijn verschillende facetten die bij dit beroep een rol spelen. Tijdens de wacht sta je steeds op de uitkijk, je controleert de lichten en de betonning, je geeft de noodmeldingen door aan het kustwachtcentrum en bij eventuele reddingsacties is het coordineren erg belangrijk. Daarnaast verstrekken we informatie aan beroeps- en pleziervaart. Verder houden we een journaal bij met weergegevens, eventule posities van de schepen in nood en met andere bijzonderheden. Soms krijgen we navraag van verzekeringsmaatschappijen, politie, kustwacht of van het kustwachtcentrum. Op deze wijze kunnen we altijd alles nazoeken. Wat zijn de leuke en niet leuke kanten van dit beroep? Het is ontzettend leuk dat je erg betrokken bent bij alles wat er op zee en er omheen gebeurt, je weet van te voren nooit precies wat er die wacht staat te gebeuren. Dat mensen in de verschillende situaties op jou terugvallen, geeft je een verantwoordelijk gevoel. Verder ben je erg dicht bij de natuur, een kerkuil in de toren, een broedend kiekendiefpaar en slapende zeehonden op de plaat, het gebeurt allemaal vlak bij je. Trouwens vo27


rig jaar telden we regelmatig vijftig zeehonden nu, na de virusinfectie is hun aantal tot vijftien geslonken. Ons sociale leven heeft natuurlijk te lijden onder het wachtsysteem; vijf uur op, vijf uur af, twee dagen dienst, twee dagen vrij. Je mist soms verjaardagen, kerst of oud-en nieuw. Maar doordat er een bezetting van zes man is (vier man voor het wachtlopen, één invaller bij ziekte en het hoofd), is er in geval van nood wel iets te regelen. Wat op dit moment echter meer een storende factor is, is dat we van hogerhand (o.a. van het kustwachtcentrum) te weinig respons krijgen op onze inbreng en dat werkt nogal frustrerend. Het onderling functioneren kan veel beter. Wat denkt U van het gedrag van de diverse groepen watersporters? Daar kan ik eigenlijk wel positief over zijn. Natuurlijk zijn er altijd dingen die anders gemoeten hadden, maar dat hou je toch. Surfers, kanoërs en wadlopers zouden meer moeten melden dat ze het wad of de zee opgaan en zeker niet vergeten zich af te melden. Het voordeel van plaatselijke bekendheid is bijvoorbeeld dat je bij 'vermiste' wadlopers op de Engelsmanplaat even naar Wierum belt of hun auto's er nog staan, bespaart een hoop ellende. De zeiljachten zouden hun marifoon meer uit moeten luisteren. Van de tien strandingen die er per jaar toch nog zijn, zouden sommigen voorkomen kunnen worden, we zien het misgaan, maar kunnen de schepen niet bereiken. Bovendien vinden wij het leuk betrokken te worden bij het jachtvaren. We hebben altijd de laatste weerberichten in huis, de toestand van de zee of van het Westgat kunnen we zien op de radar, kortom reden genoeg ons aan te roepen op kanaal vijf. Welke apparatuur staat er hier op de toren? Ach er is eigenlijk niet eens zoveel, een radar met een bereik tot 48 zm, voor jachten tot 15 zm. Met de radar bekijken we ieder schip wat binnenloopt als het aan het blote oog is onttrokken. In noodgevallen kunnen we iemand op verzoek naar binnen praten 28


(niet beloodsen natuurlijk) zoals bij mist, slecht weer of als iemand zichzelf niet vertrouwd en zoals gezegd de toestand van de zee herkennen door het 'vuile' op de radar. Drie marifoons luisteren we steeds uit op de kanalen 16, 5 en 67 en we staan rechtstreeks in verbinding met de SAR (Secure and Rescue). De alarmering van de reddingboot gebeurt door een druk op de noodknop, alle piepers van de bemanningsleden gaan over en zet het verdere contact in gang. Normaal is er ook een middengolfzender voor een verder bereik dan met de marifoon (is nu al langer dan een jaar weg voor reparatie). De rest bestaat uit verrekijker, klok, barometer en meters voor windrichting en sterkte. Is er veel veranderd de laatste twee jaar? Dat zou je wel kunnen zeggen, we waren altijd vrij zelfstandig bezig, nu mogen we officieel niets meer doen dan slechts de noodgevallen en bijzonderheden doorgeven. In feite is alles ons uit handen genomen. Je verandert in een politieagent dat merk je al aan de reactie van de zeelui, ze worden argwanend. Ik denk echter dat we er zijn ten behoeve van de zeevaart en dat vereist een andere benadering. Sinds twee jaar is er dus het samenwerkingsverband, gecoordineerd in het kustwachtcentrum in Scheveningen. Bijeengebracht zijn: DGSM (Rijkswaterstaat), de Rijkspolitie te water, de Douane, De Marine, het Ministerie van Landbouw en Visserij, De Justitie en de twee Reddingsmaatschappijen. Het werkt echter niet. Allen blijven autonoom functioneren. Wil je iets doorgeven dan bel je het kustwachtcentrum en daar gaat het op een planbord. Zeker in echte noodgevallen is dit veel te tijdrovend en het werkt niet adequaat genoeg. Het lijkt alsof de vuurtorenwachters overbodig zijn. Het tegendeel is deze winter wel duidelijk bewezen, bijna ten koste van enkele slachtoffers. Een noodsein werd niet goed ingeschat zodat de hulp te laat op gang kwam. Het zal iedereen die vaart duidelijk zijn dat plaatselijke bekendheid van levensbelang kan zijn. Wat is het voor weer hier (ijzel), wat zijn de beste mogelijkheden (i.v.m. zandbanken bijvoorbeeld), welk ziekenhuis komt in aanmerking en zo kan ik nog wel uren doorgaan. Gelukkig is het een beetje teruggedraaid en mogen wij ook weer mee denken en eventueel handelen. Het is belangrijk dat de vuurtorenwachters weer een echte taak krijgen. Zelf denk ik dat de marifoonpeilers op de torens moeten zitten. Daar in IJmuiden is het een chaos, overal komen meldingen vandaan, dus alleen de May-Day's worden er uitgepikt, met alle gevolgen van dien. Laat ons dat doen, de signalen worden ontvangen, gepeild op hoeveel graden en beoordeeld. Wij kunnen dat veel beter zien, van o daar zit iets, ja daar is de situatie zus of zo. Kleine probleempjes (voor ons) lossen we vaak op door even rustig met de mensen te praten (iemand valt voor de eerste keer droog en scheef) etc. etc. Ik dacht dat de onmisbaarheid van ons nu wel duidelijk is geworden. Dat moet snel ingezien worden voordat er nog meer ongelukken gebeuren. Hoe ziet U de toekomst? De toekomst blijft onzeker. Mede doordat we nog niet weten wat er gebeurt met het 'Eemsplan'. Gaan de Nederlandse en de Duitse overheid dat samen behartigen en worden wij dan slechts een radarpost voor het loodswezen dan ziet het er somber uit. Aan de andere kant zie ik toch nog wel wat perspectief. Het milieu bijvoorbeeld wordt steeds belangrijker, wij zouden een Centrale meldpost kunnen worden voor deze regio. Altijd bemand, waardoor er direct actie ondernomen kan worden. In het ongunstigste geval zal er in de zomerperiode wel een bezetting van drie man gehandhaafd blijven. 29


Gelukkig is de reddingmaatschappij van mening dat de toren moet blijven, zonder zou hun functioneren een stuk moeilijker en slechter worden. Wij zijn er voor de veiligheid. Doet U hier nog dingen, die eigenlijk buiten Uw werk vallen? Omdat wij altijd bereikbaar zijn, zijn we het derde meldstation voor de bejaarden op dit eiland, die met een pieper op zak lopen. Verder= geven we dingen door die we zien, maar die niets met de zee te maken hebben. Bijvoorbeeld een duinbrandje of iemand die van het paard afgevallen is en liggen blijft. Zo zijn er natuurlijk tientallen van die dingetjes. Nuttig. Kunt U iets vertellen over de geschiedenis van de toren? In 1851 zijn de beide torens, de vuur- en de watertoren gebouwd. In DelfzijI was nog niets en op Borkum stond een toren waar één vast licht brandde.

Om aan te geven dat dit Schiermonnikoog was, bouwde men twee torens, zodat er twee vaste lichten brandden. Ze werden zo neergezet ten opzichte van elkaar dat ze tevens dienst deden als geleide licht voor het Westgat. Pas in 1911 was men in staat iedere vuurtoren een eigen karakter/code te geven en daarmee werd één van de twee overbodig. De huidige vuurtoren werd verbouwd, onder het licht kwam een uitkijkpost (de plek waar we nu zijn). Het sectorenlicht, dat naar het noorden schijnt, zit daar vlak onder. Hoe belangrijk is de vuurtoren voor het eiland? Allereerst voor de werkgelegenheid. Drie tot vier procent van de beroepsbevolking werkt hier, bovendien hebben we ook bijna allemaal ons gezin op het eiland wonen. Verder moet de betrokkenheid van de gehele bevolking van het eiland ook niet onder30


schat worden. Vroeger kwamen de nieuwtjes meestal van de toren, die werden dan weer door verteld. Nu staat er in veel huiskamers een scanner, zodat nog steeds iedereen overal van op de hoogte is. Anna, de nieuwe grote rubberboot en het wippertoe, de Nine Doordat de reddingboot door de eilanders en ze daarbij de informatie veelal van de toren stel bemand worden krijgen, is het duidelijk hoe belangrijk de toren voor hen is. Toen we eindelijk door alle vragen heen gewandeld waren, maar nog lang niet uitgepraat, bleek het al vijf uur te zijn. Time, tide and boat wait for no man, daarom een laatgrode steeds e op ste blik over de zee en over de zeehonden, die in het winterzonne lope nwe pas ge tjev met een s t ter wordende plaat lagen. We stuiven de trappen af en naar van de Werft, we zijn te laat voor een afzakkertje, maar net op tijd voor de bus. De drie bussen zijn werkelijk propvol. Op de pier moeten we een tijdje wachten, maar in de 'gezellige' drukte genieten we allemaal van de aanblik van de veerboot die in de verte aankomt, terwijl de zon alles rood kleurt en langzaam weg zakt. Ondertussen komt de maan in al haar helderheid weer op. Zitten we eenmaal op de boot dan schuiven de tonnen in het felle maanlicht langs ons weer de duisternis in. A. Salters


DE GROETEN! Het is een oude traditie bij de koopvaardij en de marine, dat op schepen binnenslands afgemeerd liggend, de vlaggen gevoerd worden van zonsopkomst tot zonsondergang. Het geldt als zéér onbeleefd om 's nachts de vlaggen op te laten staan en boze tongen beweren zelfs dat men dan zou vlaggen ter ere van een bepaald soort dames die het met de goede zeden niet zo nauw nemen.. Ik herinner mij uit de tijd dat mijn rederij nog passagiersschepen had, dat het opzetten en strijken van de vlaggen een hele ceremonie was! De natievlag, de rederij-vlag, de beleefdheids-vlag en de geus-vlag werden dan precies om acht uur 's morgens en om negen uur 's avonds respectievelijk op- en neergehaald onder het snerpend geluid van een bootsmans fluitje. Bij de Marine trad zelfs een hele muziekband op, maar die had uiteraard tijd en manschappen plenty... Tijden veranderen en tradities vervagen. Tegenwoordig ziet men op schepen van niet traditionele zeevaartlanden de natievlag, als die éénmaal is gehesen, net zo lang op staan tot dat die vanzelf geheel versleten van de vlaggemast afwaait. Overigens kwam mijn vroegere rederij ook tot de ontdekking naarmate zeelui wat beter betaald werden, dat zes overuren besteed aan het opzetten en neerhalen niet in haar budget paste. Zij kwam met nieuwe instructies die inhielden dat alles door één man diende te geschieden. Op de passagiersschepen bleef de oude regeling van kracht totdat bleek dat alleen een vroege of late schurftige kadehond de getuige van deze hele ceremonie was. Dat werd dus óók uitgepikt. Tóch moet men voorzichtig zijn met een natievlag. Ik weet nog dat ons schp één van die nieuw na-oorlogse staten in Centraal Afrika voor het eerst bezocht en dat onze kapitein zijn opwachting diende te maken bij de plaatselijke autoriteiten. Het schip lag ten anker, ontwikkelingshulp had deze haven nog niet van een eigen barkas voorzien, dus moest onze sloep in gereedheid worden gebracht. Het waren toen nog stoomschepen en door roet uit de schoorsteen was de sloep niet al te schoon. Ter bescherming van kapitein's smetteloze uniform vroeg hij om een doek. De stuurman kan zo'n doek niet zo gauw vinden en haalt uit de vlaggenkast een hem onbekende vlag en overhandigt deze aan de reeds in de sloep zittende kapitein. Deze spreidt hem uit over de doft en zet zijn omvangrijke achterwerk daarop. grote consternatie I I IWat bleek.. ? de vlag was van Aan de wal aangekomen II de nieuwe Republiek Er waren héél wat overredingskracht, sigaretten en whisky voor nodig om hier een enigszins geloofwaardig verhaal van te maken Ook dáár wordt tot ergenis van enkele ouderwetse Terug naar de "Eendracht" schippers wel eens bezondigd aan het 's avonds niet neerhalen van de vlagJa .ècht waar! gen Teneinde de bootsman te herinneren aan dit in mijn ogen onbehoorlijk vlaggedrag schreef ik met zeep op zijn wastafelspiegel: "OM 09.00 n.m. VLAGGEN neerhalen S. V. R !!!" Bij terugkomst aan boord 's avonds bleek helaas mijn vriendelijk gesteld verzoek niet het gewenste resultaat te hebben gehad....de vlaggen wapperden tegen een sterrenhemel als achtergrond...

33


Ik streepte aldus S. V. P. uit en verving dit door een ietwat krachtiger afkorting, door zeelui zelden of nooit gebruikt, dus eigenlijk niet in dit blad thuishorend, niettemin aan duidelijkheid niets te wensen overlatend! En zie de vlaggen gingen keurig op tijd neer en de bootsman gehéél niet boos zegt lachend "Wat áárdig wat u daar op de spie99" gel heeft geschreven vóóral die laatste afkorting "Groeten Van Does !!" Gelukkig maar

ik was al bang dat hij het misschien anders had opgevat. Rienk De Does schipper z.z.s. "Eendracht" tevens lid W.S.V. Lauwerszee Verschenen in periodiek van de Stichting "Het zeilend zeeschip" (Sta. "Eendracht") van febr. '88

Tot uw dienst met alles waar u maar ooit 'n bank voor nodig hebt. SPAREN • PRIVÈREKENING• VAKANTIEREIZEN • BUITENLANDS GELD • VERZEKERINGEN • HYPOTHEKEN • PERSOONLIJKE LENINGEN • FINANCIERINGEN • BELEGGINGEN • BEWAARGEVING •

Rabobank Ci 34


PLEISTERPLAATS Is er overeenkomst tussen trekvogels, zeehonden en watersporters? Zo op het eerste gezicht hebben deze wezens weinig met elkaar gemeen. Toch zijn er wel degelijk overeenkomsten, zeker in het gebied ten noorden van Lauwersoog. Voor allemaal is het Waddengebied een zeer aantrekkelijke pleisterplaats en bovendien voor allemaal in dezelfde tijd. Ze hebben als het ware een zelfde ritme. In het voorjaar komen ze en in het najaar trekken ze weer weg. Wat maakt die pleisterplaats nou zo aantrekkelijk voor hen, vraag je je wel eens af. Ruimte? Ruimte om de jongen te zogen en in de zon op de platen te liggen. Ruimte om te varen en bij te komen van een drukke week. Ruimte om voedsel te zoeken en zo energie te vergaren voor de lange trek. Het Waddengebied biedt deze ruimte in principe. Het kan een pleisterplaats, een tankstation zijn voor al deze wezens. Maar net zoals u bij een tankstation met de verschillende brandstoffen rekening moet houden, zo zou ieder ook in het Waddengebied rekening moeten houden met de voor hem of haar beschikbare pleisterruimte. De zeehonden hebben het in 1988 zeer zwaar te verduren gehad. De epidemie van hondeziekte heeft de Nederlandse populatie gereduceerd van ± 1.000 tot ± 250 dieren en in het Deense en Duitse Waddengebied is het nog erger geweest. De epidemie kon zo hard toeslaan, omdat het afweersysteem van de zeehonden, ten gevolge van de voortdurende watervervuiling, niet optimaal functioneert. Als we willen blijven genieten van dit bijzondere zoogdier in de Waddenzee dan zal en de waterkwaliteit snel moeten verbeteren en de resterende populatie rust moeten hebben om de voor hen geschikte zandbanken te blijven benutten. Die rust is nodig om de jongen te zogen. Een jong dat in de 4 - 6 weken durende zoogperiode 3 à 4 zoogbeurten mist, begint zijn of haar zelfstandige leven al met een lager gewicht en heeft daardoor minder overlevingskansen. De volwassen dieren moeten rustig kunnen zonnebaden, niet uit luxe maar uit pure noodzaak om vitamine D op te bouwen. Die zijn weer nodig voor de haargroei, een onmisbaar onderdeel om in het toch vaak kille water te overleven. De watersporters die in mei hun schip al in de vaart hebben, zien ze aankomen, de trekvogels. Op weg van Afrika naar Siberië is de Waddenzee een onmisbare pleisterplaats. Het Waddengebied is zeer voedselrijk; garnalen, wormen, schelpdieren en allerlei ander klein grut vormen een smakelijke hap. Deze hap moet voldoende energie opleveren voor de lange reis en genoeg reserves voor de broedperiode. De Waddenzee levert wel veel voedsel, maar er zijn ook velen die daarvan eten. De trekvogels krijgen hun deel niet zomaar op hun bordje gelegd. Ze moeten alle beschikbare tijd benutten om het voedsel bij elkaar te scharrelen. Een garnaal laat zich niet zo maar vangen en bij vloed is het voedsel niet bereikbaar. Als zo'n rosse grutto bijvoorbeeld gestoord wordt tijdens het fourageren, mist hij of zij kostbare tijd. Opvliegen kost extra energie en even ergens anders verder eten kan niet. Daar zijn immers andere vogels hun kostje bij elkaar aan het zoeken. Kortom, er moet straks dubbel hard gewerkt worden om de energievoorraad op peil te brengen. Als alles goed gaat op de verdere reis en in het broedgebied, kunt u rond september de rosse grutto's met hun jongen weer in het Waddengebied vinden. Dan is het de pleisterplaats op de trek naar warme oorden. De wijze waarop watersporters gebruik maken van deze schitterende ruimte verschilt van individu tot individu. De één vaart elk weekend even naar de Uiterton, de ander ligt het liefst de hele dag voor anker in het Smeriggat en nog weer een ander scharrelt 35


graag bij Simonszand rond. Allemaal genieten we graag van water, wind en zon, maar ook van die rosse grutto's, de sterns, meeuwen, kanoetstrandlopers, vele andere en de zeehonden. Ze zijn immers een onmisbaar onderdeel van dit rijke natuurgebied. De Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee vecht al sinds 1965 voor het behoud van dit unieke natuurgebied en deels met succes. Dankzij vele akties worden er minder giftige stoffen in het water geloosd, wordt het Nederlandse Waddengebied niet verder verkleind door inpolderingen en komt er geen olie-gasleiding door het gebied, om maar een paar voorbeelden te noemen. Door veel voorlichting te geven, weten steeds meer mensen waarom dit gebied zo belangrijk is en behouden moet blijven. De Waddenvereniging vindt dat in dit natuurgebied ook ruimte moet zijn voor mensen, bijvoorbeeld om van die natuur te genieten. De mens zal de voor hem beschikbare ruimte echter wel zo moeten gebruiken dat de ruimte van bijvoorbeeld zeehonden of trekvogels niet in de knel komt. Om de watersporters te informeren over diverse gebruikers van dit gebied en over hoe we als watersporters van deze pleisterplaats en haar andere gasten kunnen blijven genieten, is de Waddenvereniging (samen met de watersportbonden en de ANWB) een brochure, speciaal voor de watersport aan het maken. Deze brochure komt dit voorjaar uit en is bij de Waddenvereniging aan te vragen. Ook het beleid rond waterrecreatie krijgt de nodige aandacht. Voorlichting en beleid zijn samen ondergebracht in het watersportprojekt van de vereniging. Voor meer informatie hierover, of over andere waddenzaken kunt u altijd bellen of schrijven: Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee. Het adres is: Postbus 90, 8860 AB Harlingen en het telefoonnummer is 05178-15541. Liesbeth Meijer

Muskom HENGELSPORTARTIKELEN

MEER DAN 65 JAAR SPECIAAL-ADRES VOOR DE ZEEVISSERIJ Alle bekende merken voorradig: ABU — Mitchell — DAIWA — DAM — SHAKESPEARE — KUNNAN — SILSTAR BRUCE & WALKER — BROWNING — NORTH WESTERN etc.

Het adres voor uw baars- of snoekbaarshengel.

DIIIKSTANIS 7MtZMIJ bij de molen ~kon 1302

ANJUM Elke dag komt de bakker in de jachthaven en in bungalowpark „Robbenoord". Van ± 9 uur — ± 12 uur kunt U ons dus vinden op Lauwersoog met een wagen vol verse warmebakkers-produkten. Niet thuis? Dan rijdt U toch even naar de hoek bij de molen In Anjum. In onze winkel willen wij U graag van dienst zijn.

Dijkstra's warme bakkerij

A-straat 12 — Groningen Tel.: 050 - 121893

36

ia* 115]93.1302? .13$9! par. $7 na


OVER ZAKKEN EN SPRUITEN notities uit een gesprek met de schipper van de reddingboot 'Gebroeders Luden' — station Lauwersoog. Ter inleiding een paar gegevens: De 'Luden' is een zelfrichtende motorreddingboot, daterende uit 1965 en sinds '76 varende onder schipper Tip Snieder. Zij is de opvolgster van de legendarische 'Insulinde' die Oostmahorn nog als thuishaven had. Als je bij schipper Snieder behaaglijk thuis de regen tegen de ruiten ziet striemen, is het nauwelijks voorstelbaar dat hij binnen een half uur met de °Luden' midden in die buien op weg naar de gronden kan zijn. Op het moment dat er een oproep komt kan dat het geval zijn; er is dan geen tijd voor geduldig wikken en wegen. Zodra uit de verkregen informatie valt op te maken dat directe hulp noodzakelijk 'zou kunnen zijn' dan is dat al reden te over om te handelen. Zo werkt de reddingmaatschappij, de KNZHRM; elk moment paraat met mensen en materieel. Een unieke situatie en dat voor een particuliere niet-commerciële organisatie! Elk lid van onze vereniging zal 'redder aan de wal' zijn mag ik hopen. Zo dragen wij in stilte bij aan het voortbestaan van deze steun en toeverlaat waar we steeds op kunnen rekenen. Even buiten de sluis van Lauwersoog ligt daar de 'Gebroeders Luden' met haar slanke neus richting havenmond, wachtend en vaarklaar. Sinds kort bestaat in Nederland ook een Kustwacht, van staatswege. Als overkoepelende instantie verschaft ze een deel van de broodnodige informatie die bepalend is voor het beoordelen van de ernst van hulp-oproepen. Maar het is niet de kustwacht die zegt van 'varen' of niet. Het zijn de mensen zelf van 'de maatschappij' die dat bepalen en zij doen dat bij de geringste serieuze aanleiding, onafhankelijk en voor iedereen, sporters en beroeps. Hoe eerder en nauwkeuriger een noodsituatie bekend is, des te sneller en effectiever de hulp kan komen. Hierover is de laatste tijd veel te doen vanwege de 'ogen en oren' van onze kust, met name de vuurtorenwachters. Hun waarnemingen, hun actieve waakzaamheid en hun medewerking speelt een belangrijke rol in het reddingswerk. Met hun plaatselijke vertrouwdheid vormen zij een onontbeerlijke schakel die dreigt weg te vallen door vermeende bezuinigings-operaties. Zoiets laat de 'Luden'-bemanning uiteraard niet onberoerd want zij hebben te maken met de risico's van de vaart en willen zo vlot mogelijk medemensen uit benarde situaties halen. Meer dan eens duikt in ons gesprek de tegenstelling watersporter en beroepsvaarder op. Dat is niet zo verwonderlijk want steeds meer hulpacties hebben te maken met medemensen die voor hun plezier op het water zitten. Voor hen is het een tijdelijke zaak, als ontspanning, en vaak komt dat tot uiting in de parate kennis en ervaring; liever gezegd in het gebrek ervan. Daar komt bij dat niet alle opvarenden even bekwaam zijn — ofwel opgewassen tegen de onvermijdelijke slecht weer situaties. Bij de vaartuigen blijkt dat eveneens want meermalen blijkt de constructie te zwak in een aantal opzichten. Er bestaat bijvoorbeeld weinig vertrouwen in de verankering en sterkte van sleepbolders (kikkertjes). Meer dan eens worden die uit het dek gerukt en het alternatief — een tros rond de mastvoet — blijkt al evenmin betrouwbaar. Wanneer er gesleept 37


wa1. ari Watersport en Schildersbedrijf

F. v.d. ZWItii,e

Hogedijken 27 - 9101 WV DOKKUNI - Telefoon 05190-3716

voov doen?

Overdekte helling â&#x20AC;&#x201D; 's winters verwarmd Schilderwerk in elk systeem Onderwaterbehandeling Betimmeringen Laswerk Onderhoudswerk Motoren-inbouw Scheepsartikelen Scheepsverven voor onder en boven water U kunt bij ons aan Uw eigen schip werken. Eventueel kan Uw schip gehaald en gebracht worden. Vraag vrijblijvend inlichtingen bij: Watersport en Schildersbedrijf

F. v.d. ZWAAG Hogedijken 27 - 9101 VVV Dokkum


moet worden zijn de omstandigheden vaak weinig ideaal met als gevolg dat er op de sleeplijn soms flinke spanningen komen te staan. In de eerste plaats moeten er dus goed bemeten bevestigingspunten komen voor de sleeptros. Ook een sleepspruit bewijst ondubbelzinnig haar nut. Weinig jachten zijn voorzien van een dergelijke hulptros. Een sleepspruit verdeelt de trekkracht van de enkele sleeptros over twee lijnen die ter weerszijde voor op het gesleepte vaartuig aangrijpen. Wil dat bakboord uit dan zal de stuurboordlijn gaan hangen en komt de volle belasting op de bakboordlijn. De boeg wordt de goede kant opgetrokken en als de boot met de neus weer naar de sleper wijst doet de stuurboordlijn ook weer mee. Uitgieren wordt zo tegengegaan en vooral een jacht met roerschade kan dan beter op koers gehouden worden. Een onmisbare hulp in dergelijke gevallen is de sleepzak. Met de zak uitgevierd achter de sleep wordt deze afgeremd en onderdrukt men eveneens het uit de koers lopen. U kunt zich voorstellen dat zoiets met een achteroplopende zee en een stuurloze sleep van enorm belang is. Een sleepzak kan overigens wel vaker van pas komen. Als de boot door achteroplopende golven dreigt dwars te gaan komt ze uitstekend van pas. Uitgevierd over de achtersteven remt ze die neiging af en valt de boot beter op koers te houden. Hetzelfde effect heeft een autoband of een lange tros in lussen erachter. Een sleepzak is een sterke taps toelopende ronde zak met een gat aan het eind voor de stabiliteit. Ze kan ook gebruikt worden als zeeanker in bepaalde zwaar weer gevallen. Bij het slepen gaat het echter om de afremmende werking, om op koers te blijven. Uiteraard vormt ze een vast uitrustingsstuk van de reddingboot. Communicatie â&#x20AC;&#x201D; in welke vorm dan ook â&#x20AC;&#x201D; staat en valt met de beschikbaarheid. De 'Luden' is in dit opzicht ruim voorzien met diverse radio's, radar, peilers, zoeklichten, noodseinen, enzovoort, uiteraard. Maar een surfer of kanovaarder met problemen is een nietig object in ruim schuimend en golvend water, een speld in een hooiberg. Zelfs de meest geavanceerde apparatuur schiet dan tekort met als gevolg dat systematisch uitgevoerde zoekacties over een groot gebied met allerlei materieel overblijft. Zodra zo'n nietig schepsel met rook- en lichtsignalen de aandacht weet te trekken, neemt de kans op ontdekking met sprongen toe. De alleengaanden in deze categorie zouden met een paar simpele rookmiddelen en lichtseinen hun pakkans enorm vergroten. Zij besparen zichzelf de ontberingen en geven redders een kans bijtijds terplaatse te komen. In Nederland mag je bij wijze van spreken in een badkuip de zee oproeien zonder je ook maar ergens iets van aan te trekken. Het spreekt vanzelf dat de reddingsmensen het niet als een sport beschouwen om als zorgzame moedereenden deze kuikens weer op te vissen. Maar het zijn niet alleen sporters die vreemde fratsen uithalen. Ook de beroeps manoeuvreren zich wel eens in situaties die ze aan zichzelf te danken hebben. Nonchalance, onbekwaamheid en stommiteiten komen ook daar voor. Hoe dan ook, volgens schipper Snieder van de 'Gebroeders Luden' mag valse schaamte nooit een beletsel zijn om een oproep te doen. Noch dit soort menselijke trekjes, noch de kosten van het reddingswerk mogen een noodoproep in de weg staan. Dit onvoorwaardelijke tehulpkomen is hun kracht en die waarborg is de KNZHRM heilig om het zo maar eens te noemen. Bij het afscheid komt de schipper tot de vaststelling dat er van nieuwe gezichtspunten eigenlijk geen sprake is. Veranderingen zullen er altijd plaats vinden maar dat heeft te maken met de voortschrijdende ontwikkeling; de doelstelling blijft. Persoonlijk ben ik van mening dat belangstelling voor elkaars situatie en enige kennis van praktijkproblemen haar nut heeft. Kan uw boot veilig gesleept worden in een noodgeval? Fred Licht 39


LAUWERSMEERJOURNAAL Een volk dat leeft Of het nu in de winter is of 's zomers, altijd is er wel iets te beleven in het Lauwersmeer. Vooral Lauwersoog is een bedrijvig stukje „grond", waar vooral de visserijhaven de grote motor is. De strubbelingen met de visafslag zijn geluwd en de schippers proberen nu volgens het boekje hun vangsten te slijten. Minder spectaculair is het momenteel — februari — in de jachthaven. Maar er is ondertussen wèl even een bergingsloods gebouwd van 1500 m2vloeroppervlak. Berging van ruim 50 schepen, van het formaat dat we op Lauwersoog gewend zijn, is nu mogelijk. De loods is reeds gedeeltelijk in gebruik genomen en de schepen staan ruim genoeg om er aan te werken. En, zoals u elders in dit Jaarboek kunt lezen, wordt de loods officieel ingewijd op zaterdag 10 juni met een "Havenfeest". De winter, deze keer van zomerse allure, liet toe dat alle nodige werkzaamheden in de jachthavens konden gebeuren evenals elders in de polder waar men bezig is het laatste traject van de Marneweg, althans tot aan de oeverdijk, af te maken. Wegens de grote toename van de dagrecreatie zijn inmiddels ook het aantal stranden tot drie uitgebreid, opgehoogd en gedeeltelijk door damwanden beschermd. Op mooie dagen is een bezoek van 9.000 mensen geen uitzondering. Het derde strand is ± 8 ha. groot met daarnaast een parkeercapaciteit van 375 auto's. In tegenstelling tot deze royale voorzieningen staan de plannen voor de vaarrecreatie. Momenteel is nl. nog niet zeker of de bebakening op het Lauwersmeer als vanouds blijft gehandhaafd of sterk ingekrompen. Getracht wordt Prov. Waterstaat van Friesland te doen inzien dat de spelevarende recreant niet ingenomen is met deze bezuinigingsplannen. Goed gezorgd wordt er voor de bewakers van ons recreatiegebied. Na de riante vestiging van de Koninklijke Marechaussee in Zoutkamp, krijgen nu ook de overheidsdiensten van de Douane, de AID en de Rijkspolitie te water een gezamenlijk nieuw kantoor op Lauwersoog. Het wordt vlak bij de sluis gebouwd en als alles mee zit direct na de bouwvakvakantie. De R.P. krijgt de bovenste verdieping dat o.a. voorzien wordt van een ronde glazen koepel. De bedoeling daarvan zal vermoedelijk wel zijn dat we zowel bij vertrek als bij terugkomst van daaruit uitgewuifd en toegewuifd zullen worden. Verder in de polder zien we dat ook defensie ijverig voort gaat met realisatie van gebouwen en terreinen. Dit jaar zal het kampement gereed komen en is het gebied oefenterrein beschikbaar voor 600 militairen, afwisselend uit Assen en Zuidlaren. Het Lauwersmeergebied wordt zo langzamerhand het best bewaakte stukje Nederland. Over het verblijfsrecreatiepark "Hunzegat" bij Zoutkamp is men op dit moment nog steeds in onderhandeling evenals over de jachthaven aldaar. Wel is overeenstemming bereikt over de bouw van nieuwe passagiersvoorzieningen op Lauwersoog en Holwerd. De kosten worden naar verhouding opgebracht door belanghebbenden. Dat zijn de

40


gemeenten Schiermonnikoog en Holwerd, Wagenborg Passagiersdiensten, de prov. Groningen en Friesland en verder de I.S.P. pot. Wat de zondagsbediening in de zomermaanden betreft van de sluis op Lauwersoog, is op dit moment nog niet te zeggen naar wie de balans zal uitslaan, de sluis- of de brugpassant. Dit "knooppunt" van Lauwersoog heeft wel de volle aandacht, evenals alle andere activiteiten in "ons" gebied dat gestaag voortbouwt aan zijn toekomst. H.J.B.

WAAR BLIJVEN DE GRONINGERS IN DE N.K.K.? Landelijk gezien gaat het de N.K.K. wat je noemt voor de wind. In Zeeland is zelfs sprake van een nieuwe golf enthousiaste zeilers na een periode van betrekkelijke rust. De belangstelling daar werd zo groot dat men in Hellevoetsluis overging tot een groepsmeting in het najaar '88, van 80 jachten. Totaal werden er in 1988 220 jachten gemeten waarvan dus ruwweg een derde in Hellevoetsluis. Dit staat schril in tegenstelling met de belangstelling in Lauwersoog en Delfzijl, welgeteld nul. In Zeeland heeft men een paar jaar zitten modderen met allerlei eigen handicap systemen. Uiteindelijk echter kwamen velen tot het inzicht dat het N.K.K.-systeem eigenlijk het meest rechtvaardige was. Welke huis, tuin en keuken handicap je ook probeert, er blijven scheve gezichten over omdat teveel afwijkingen doorslaggevend zijn ten goede en ten kwade. Nu heeft men in deze contreien daar wel een sympathieke oplossing voor; men verdeelt de jachten over zoveel klassen dat het moeilijk wordt om geen prijs te krijgen. Bij sommige verenigingen puilen de prijstafels uit van glanzend eremetaal. Leuk, ja, maar wat stelt een prijs dan nog voor als meedoen het belangrijkste is. Technisch gezien komen er in '89 wat veranderingen in de N.K.K. Doorgaande zeillatten zijn toegestaan (maximaal 4 stuks) en zeilen met mylar versterkingen in het dacron mogen ook verwerkt worden. Uiteraard heeft één en ander wel een verzwaring van de handicap tot gevolg, maar gezien de grote belangstelling, betrouwbaarheid en redelijke prijsstelling vond de technische commissie toelating verantwoord. Kevlar en Spectra zeilen, of hoe deze high-tech zeilen ook genoemd worden, blijven taboe. Zij zijn veel te kostbaar en vereisen een deskundig gebruik. Een andere aanpassing heeft betrekking op de veiligheidseisen. Normaliter viel de N.K.K. onder de categorie 3 en dat nu is versoepeld tot categorie 4. Dat heeft als consequentie dat bijvoorbeeld de goedkopere jacht-noodsignalen weer toegestaan zijn. Afhankelijk van de lengte van de wedstrijdbaan kan de organiserende vereniging hier van afwijken — zoals het geval kan zijn bij de Colin Archer Memorial Race — om een voorbeeld te noemen. Een ander verschijnsel is de nummering in de zeilen. Nu het IMS ook bestaat naast N.K.K. en LOR, stapt men af van een nummering per klasse. Alle nummers na 4000 lopen dus door. Nr. 8531 kan dus een N.K.K.-boot zijn en 8532 een IMS. 41


Tussen de klassen onderling is enige versoepeling gekomen ten aanzien van de meettarieven. Voor een N.K.K. gemeten boot krijgt men 25% korting in normale gevallen wanneer men besluit haar IMS te laten meten. Omgekeerd kan de eigenaar van een IMS-boot voor f 100,— een N.K.K.-meetbrief krijgen. Dat kan aantrekkelijk zijn. De IMS (International Measurement System) is.overigens groeiende, vooral ten koste van de iets oudere LOR-jachten op dit moment. Het is de vraag hoe lang de LOR nog zal blijven bestaan daar deze op een formule ontworpen jachten tegenwoordig niet uitblinken door hun zeewaardigheid. Er is technisch veel veranderd waardoor het IMS betere vergelijkingsmogelijkheden biedt. Voor het merendeel van scherpe kajuitzeiljachten is het toepasbaar en men maakt in dit nieuwe systeem veelvuldig gebruik van wetenschappelijk onderzoek. Het is een resultaat van de samenwerking tussen de Technische Universiteit Delft en het Massachusetts Institute of Technology. Delft beschikt over zeer veel kennis aangaande scheepsgedragingen en eigenschappen en Massachusetts ontwikkelde het meetapparaat dat de exacte vormen van een jacht – het lijnenplan – vastlegt in een computer. Een IMS-meting kost voor een eenmalig gebouwd schip gauw 1.000 - 2.000 gulden, afhankelijk van het soort schip. Standaardtypen als een Pion kunnen voor ongeveer f 300,— al een IMS-brief krijgen. Het gaat tever in dit bestek om het IMS helemaal uit de doeken te doen.

Het K.N.W.V. geeft hierover alle inlichtingen: (020 - 6642611) op werkdagen tussen 09.00 en 17.00 uur. Een uitgebreid artikel (wat u overigens ook van het K.N.W.V. kunt krijgen) heeft gestaan in de Waterkampioen nummer 17, Sept. 1988, het Hiswa te water nummer. Op hetzelfde telefoonnummer geeft men u inlichtingen over de N.K.K. Voor Lauwersoog en Delfzijl is ondergetekende de plaatselijke hoofdcontroleur van de N.K.K. voor het K.N.W.V. Samen met mede-meter Kees Brust (ook lid van W.S.V. Lauwerszee) voer ik hier de metingen uit. Erg druk is het niet geweest in het afgelopen seizoen, landelijk een opvallende uitzondering. Komt hierin verandering? Fred Licht

Volgens besluit najaarsvergadering november 1987:

IN HET CLUBSCHIP HONDEN AAN DE LIJN, ALTIJD! 42


EEN NIEUWE TOETER Het was erg slecht weer in ĂŠĂŠn van de laatste weken van augustus. Grijze luchten, een harde wind, die de buien verdreef en het was buiten koud! Er stoven al bladeren over de weg en de eerste appels vielen al van de bomen! 't Leek net herfst! We zaten thuis en keken uit over een verregende tuin. Zo nu en dan kreeg ik een benauwd gevoel, als ik aan de boot dacht. Ik had een paar rijpe peren in het fruitmandje op de tafel laten liggen en in mijn gedachten zag ik een vieze pap van die peren op de tafel! Maar toen we weer aan boord kwamen na die verwaaide week, zagen we heel wat anders! 't Dashboard in onze stuurhut was afschuwelijk leeg! Ons kompas was weg! Net als de dieptemeter! Er staken nog een paar stroomdraadjes wat verloren omhoog en de metertjes van de oliedruk en zulke dingen keken ons met grote verschrikte ogen aan. De microfoon van onze marifoon bengelde naar beneden en de beugel, waar de marifoon in zat, was behoorlijk krom gebogen. Heel stil stond ik er naar te kijken. Even dacht ik nog, dat de monteur de spullen meegenomen had, maar ik hoorde mijn man zeggen: "Wij zijn bestolen"! Zijn stem was heel klein, net of hij vergeten had om even te slikken. Ik keek verder rond. "De barometer is weg en onze klok is er ook niet meer"! Mijn stem was, geloof ik, nog veel kleiner dan die van mijn man daar net. Op de plaats van de klok en de barometer waren nu een paar lelijke krassen in het hout te zien. Ik deed de deur van de kajuit open. Mijn jas had ik aan de binnenkant van de deur laten hangen. Die hing over een bakje, waar onze verrekijker in zat. Ik pakte mijn jas. "De verrekijker is er nog. Die zullen ze wel niet gezien hebben. En ze lusten ook geen dropjes. Kijk maar, mijn doosje staat er nog"! Mijn man hing de microfoon weer op. "Je hebt toch eens een kapje over de marifoon gemaakt? Die is ook weg". Ik ging verder in de boot. "Hier is alles nog op zijn plaats. De televisie staat er nog, de radio ook en mijn potje met bruggeld hebben ze ook laten staan! Maar lijkt het jou niet het verstandigst, dat we nu maar nergens meer aankomen en dat je eerst maar eens naar de politie gaat"? Ik keek mijn man aan. Het was net, of zijn grijs hoofd nog grijzer was dan anders. "Ik zal ondertussen koffie maken", zei ik, ofschoon koffie wel het laatste was, waar ik op dat moment trek in had! De voetstappen van mijn man hoorde ik over de steiger wegsterven en zette een keteltje water op het gas. Enigszins verbijsterd keek ik nog eens rond, veegde zonder er bij na te denken met mijn zakdoek een paar spinnewebben weg, legde het wimpeltje van mijn zeilbootje weer op zijn plaats en toen zei ik heel hard een heel lelijk woord. Verdorie, ons koperen toetertje was er niet meer, net als ons geusvlaggetje! Wat bezielt de mensen toch, die zulke dingen van een ander meenemen! Zo duur waren die dingen toch niet, maar voor ons waren ze van zoveel betekenis geweest! Het vlaggemastje had mijn man zelf een paar winters geleden in de kamer gemaakt, van een bezemsteel. Hij was er wel een week mee bezig geweest. Lakken, schuren, weer lakken, weer schuren. En bovenop zat zo'n mooie rode knop, die hij ook wel drie keer had geverfd! En de toeter had ik mijn man eens op zijn verjaardag gegeven, omdat onze elektrische een keer kapot was, toen we onder een brug door wilden. Toen het koperen ding op die bewuste verjaardag werd geprobeerd, deed hij het niet en moest ik nog eens op stap om een andere op te halen, die het wel deed! Ik keek naar die lege plek en toen pas werd ik echt kwaad! Heel hard heb ik een paar nieuwe scheldwoorden gelanceerd! Onze hond kroop van schrik onder de tafel! 43


Een half uur later kwam mijn man terug, met een wachtmeester van de Waterpolitie. Ze kregen koffie en er werd een procesverbaal opgemaakt. Nog een uur later kwam er nog iemand voor de vingerafdrukken. Gelukkig waren we goed verzekerd en mochten we van de maatschappij alles nieuw weer aanschaffen. Op het dashboard prijken nu weer een dieptemeter en een kompas en aan de wand van de kajuit hebben we weer een klok en een barometer. Een mooi stel, bij elkaar passend, maar anders dan onze eigen klok en barometer. Voor het geusje hebben we een nieuw Groninger vlaggetje gekregen en een mastje, dat nog op de juiste maat gezaagd moet worden en de toeter was veel kleiner! Toen we die uitpakten, zei ik tegen mijn man: "Probeer die eerst maar even". En net als die van zijn verjaardag, hij deed het niet! Die hebben we toen maar terug gebracht. Er zou een nieuwe voor ons besteld worden. Als we nu weer gaan varen, staat ons Groninger vlaggetje voor op ons schip! En het nieuwe toetertje zal ik gebruiken bij alle bruggen, waar we onder door willen! Toch zal ik nog vaak denken aan die mensen, die niet van onze spullen af konden blijven! T. Carolus-Reijer

Jan Ozinga's bakkerij ZOUTKAMP

VOOR DAGELIJKS VERS BROOD EN BANKET UIT EIGEN BAKKERIJ PROBEERT U EENS ONZE CHIPOLATA WADDENTAART Ook Uw adres voor Levensmiddelen, deze kunnen in Zoutkamp aan boord bezorgd worden.

44


VOOH LINZE MOTORBOOTVAARDERS Beschrijving van het Dortmund-Ems-Kanal. Gegevens: Een Zuid-Noord verbinding tussen de Rijn en de Eems.

Zijkanalen: 1. Dateln-Hamm kanaal 2. Wesel-Dateln kanaal 3. Mittelland kanaal 4. Kusten kanaal Lengte: Dortmund — Mittelland kanaal Mittelland kanaal — Herbrum Herbrum — Emden Hoogteverschil verdeeld over Diepgang Brughoogte min. Hoogste snelheid

108 km. 102 km. 55,5 km.

Totaal 265,5 km. 51,00 meter 16 sluizen ± 3.00 meter 4.25 meter 12 km./uur

Het gedeelte van Dortmund tot het Mittelland kanaal loopt door een mooie omgeving. Het is het drukst bevaren gedeelte, wat betreft de beroepsvaart. Een tiental goede jachthavens geven voldoende gelegenheid om af te meren. In dit stuk bevindt zich bij Munster het sluizencomplex van drie naast elkaar gelegen sluizen, met een verval van acht meter. De afstand tussen het Mittelland kanaal en de sluis bij Herbrum is het mooist. Hierin bevinden zich 15 sluizen met een hoogteverschil van 44 meter. Het schutten kan soms een ogenblik geduld vragen, want beroepsvaart gaat voor. Meerdere goede jachthavens bieden de mogelijkheid voor een ligplaats. Ook op de afgedamde armen van de oude rivier zijn goede ankerplaatsen. Het loont zeker de moeite de omgeving te verkennen per fiets of openbaar vervoer. In het bijzonder wil ik noemen de omgeving van Rheine, Hanekefàfir, Meppen, Haren en Dorpen. Bij Haren komt het Haren-Rutenbrock kanaal in het Dortmund-Ems kanaal. Dit is de verbinding naar Ter-Apel. Vanuit Groningen de weg binnendoor via het Winschoter diep, Veendam en Stadskanaal. Beslist aan te bevelen. Het Kusten kanaal komt bij Dorpen in het Dortmund-Ems kanaal. Dit is de vaarweg naar Oldenburg. Na de sluis bij Herbrum komen we op het gedeelte dat onderhevig is aan het getij. Dit vraagt natuurlijk enige ervaring, wat betreft het gebruik van getijtafel en vaargedrag. Goede havens vinden we in Papenburg, direct achter de sluis. Bij Weener, alleen toegankelijk bij hoog water. Leer, door de sluis, in de binnenstad bij het Rathaus. Bingum is alleen bij hoog water te bereiken. En natuurlijk Emden, door de sluis en de spoorbrug, tot in de binnenstad aan de Ratsdelft. Emden is ook te bereiken vanaf Oldersum via het Ems-Seiten kanaal.

45


Het Dortmund-Ems kanaal is beslist aan te bevelen voor onze motorbootvaarders. De benodigde dokumentatie bestaat uit: 1. Vanuit Delfzijl: De waddenkaart oostblad 2. Vanuit Groningen: Waterkaart Groningen Noord Friesland 3. Kaart: Nordwestdeutsche WasserstraBen 4. Boekje: FUrer fur Binnen Fartensport des Deutschen Motoryachtverbandes e.V. De laatste twee zijn verkrijgbaar bij de fa. Datema in Delfzijl. En natuurlijk hebben we een getijtafel nodig, maar die staat afgedrukt in dit boekje. Een motorbootvaarder

PAUL DINGES b.v. Motorenbedrijf Machinefabriek Engineering Techn. handel

PROOSDIJ 59, DELFZIJL TELEFOON 05960-15010

- verkoop installatie - service -

LEVERING EN REPARATIE VAN :

MOTOREN ONDERDELEN FILTERS ACCESOIRES SCHEEPSSCHROEVEN SCHROEFASLEIDINGEN

DEALER VAN :

VOLVO PENTA & DAF MOTOREN 46


CLUBSCHIP â&#x20AC;&#x17E;'T ROODE HOOFT" Het jaar 1988 is afgesloten. Ondanks het vrij sombere weer wisten toch veel mensen de weg naar 't Clubschip te vinden. De juiste financiĂŤle gegevens zijn bij het schrijven van dit artikeltje nog niet bekend, maar het lijkt erop dat we niet slecht gedraaid hebben. Het is ons gebleken dat het ieder jaar moeilijker wordt de bezetting rond te krijgen. Vooral de weken in de zomer zijn een groot probleem. Wij hebben dan ook besloten het aantal volle weken open terug te brengen tot 7. Hil Krook, die de laatste jaren de bezetting regelde, is met ingang van 1989 uit de Clubschipcommissie getreden. Vanaf deze plaats Hil nogmaals heel hartelijk bedankt voor al het werk, dat je voor onze commissie gedaan hebt. De bezetting wordt nu geregeld door Tet Loos (tel. 05193-9248). Er zijn nog enkele open plaatsen in het voorlopige rooster. Lijkt het u leuk ook eens dienst te doen aarzel dan niet en bel meteen. De meeste evenementen in en om het Clubschip werden goed bezocht. Ook voor de voorjaarsschoonmaak waren genoeg liefhebbers. Dit brengt mij op de schoonmaak dit jaar gepland op 15 en 16 april. Wilt u ons helpen, dan kunt u zich opgeven bij Tineke Joustra (tel. 058-887119). De laatste grote uitgave is geweest de vervanging van de kachel in de kelder. De fondue-avond door ons gepland, kon door het geringe aantal liefhebbers niet doorgaan. Helaas kregen wij na de sluitingsdatum nog diverse aanmeldingen. Jammer, maar zoals u wel kunt begrijpen moeten wij van te voren onze bestellingen doen. Dit jaar hebben we voor de verandering een barbecue-avond gepland op 26 augustus. Deze avond kan zowel bij goed als slecht weer doorgaan bij voldoende belangstelling. Het minimum aantal deelnemers is 20. In verband met de vakantie graag aanmelden voor 24 juni. Aanmeldingsformulier elders in dit boekje. De Clubschipcommissie wil iedereen die ons het afgelopen jaar, op wat voor manier dan ook, geholpen heeft, heel hartelijk bedanken. Verder wensen wij iedereen een goed vaarseizoen toe en tot ziens in 't Roode Hooft. T.L.K.


GREETSIEL Tussen Emden, Knock en Norddeich ligt het Oostfriese landschap Krummhorn. Hier vinden we, aan de laatste grote open zee-inham van Oost-Friesland, de Leybucht, het oude vissershaventje Greetsiel. De naam geeft al aan dat het hier gaat om een van de vele honderden plaatsen waar het water uit het kustgebied geloosd werd op de Waddenzee. Dit gebeurde door een zijl of siel, een uitwateringssluis die zich bij vallend water automatisch opende door de druk van het zoete binnenwater, om zich bij opkomend tij weer met een forse klap te sluiten. Het uitstromende water zorgde voor een geul in het slik, zodat er een haven kon ontstaan. Greetsiel heeft een tamelijk roemrijke geschiedenis. Vermoedelijk is het omstreeks 1350 ontstaan toen het oorspronkelijke siel bij Appingen door aanslibbing onbruikbaar werd. In ieder geval worden al in de 14e eeuw Greetsieler vrachtvaarders gesignaleerd in Hamburg. De borg van Greetsiel wordt de woonplaats van de HĂ uptlinge Cirksema die in de 14e en 15e eeuw heersen over een groot deel van de Krummhorn. In die tijd werd de route over het Wad druk bevaren door de schepen van het machtige Hanze-verbond, de vissersscheepjes en niet te vergeten de zeerovers die in de prielen en geulen op de loer lagen, zoals de beruchte en beroemde Klaus Stortebeker, die tenslotte "gekopft" werd in Hamburg. In 1525 vond in Greetsiel een even romantische en beruchte rover zijn einde. De Deense jonker Klaus Kniphof en de "Rode Klaus Rode" werden er met hun vier schepen aangevallen door een kleine Hamburger vloot en in de pan gehakt. Voor ons Groningers is Greetsiel historisch vooral van belang, omdat het de geboorteplaats is van Ubbo Emmius, de eerste rector magnificus van de universiteit in Groningen. Aan hem danken wij de eerste grote geschiedenis van het gebied vanaf de Vlie tot aan de Weser, de: "Rerum frisicarum Historia".

49


Aan de geschiedenis herinneren in Greetsiel nog een aantal oude gebouwen: Het "Hohe Haus", nu als hotel in gebruik, het "Amtshaus" en het "Schatthaus", eveneens omgebouwd tot hotel. Van de oude borg van de Cirksema is helaas niets meer over. Frederik de Grote heeft hem in 1777 laten slopen. De sobere kerk werd in 1401 gewijd. Hij heeft, net als zoveel Groninger kerken een vrijstaande klokketoren en een prachtige windvaan die een driemastscheepje voorstelt. Aan de haven staan nog een aantal oude huizen, die gedeeltelijk te bezichtigen zijn, zoals "Poppinga's alter Backerei" dat in 1982 gerestaureerd is en tegenwoordig een typisch Oostfriese "Teestube" bevat. De â&#x20AC;&#x201D; grotendeels droogvallendeâ&#x20AC;&#x201D;haven is thuishaven van 27 viskotters en een stuk of veertig jachten. De tocht bij opkomend water door het kronkelende geultje, waarbij je pas op het laatste ogenblik de haven in zicht krijgt, is vrijwel verleden tijd. Ook hier, zoals op zoveel plaatsen aan het Wad, zijn grote veranderingen bezig. Die zijn er trouwens altijd geweest. Overstromingen, indijking en doorbraken hebben elkaar altijd afgewisseld. Na de grote stormvloeden van 1374 bereikte de Leybucht zijn grootste uitgestrektheid van ca. 13.000 ha. Sindsdien is er, evenals in de Dollard, voortdurend land heroverd. Na de aanleg van de Stortebekerdijk was daarvan nog ongeveer 2.800 ha. over. De grote stormvloed van 1962, de voortdurende dichtslibbing van de geul naar Greetsiel en de afwateringsproblemen hebben tenslotte geleid tot de bouw van een 15 km. lange dijk, evenwijdig aan de Stortebekerdijk. Bij het diepe vaarwater van de Norderley wordt een Sperrwerk met sluizencomplex gebouwd, Leysiel genaamd. Daarachter komt een boezem van 200 ha. en een bij elke waterstand bevaarbare geul naar Greetsiel. Ook in de haven zelf zal het een en ander veranderen. Droogvallen in het slik zal er niet meer bijzijn en aan de oostkant komt er een nieuwe kade bij. Natuurlijk gaat er veel verloren. Door het verdwijnen van eb en vloed zal Greetsiel een deel van zijn oude sfeer verliezen, zoals dat ook met Zoutkamp het geval was. Het wachten op opkomend water, de tocht tussen de hoge slikwallen en door het kwelderlandschap, dat is allemaal verleden tijd. Te vrezen valt bovendien dat Greetsiel (nog veel) druk(ker) zal worden, als het makkelijker bereikbaar is en de haven niet meer droogvalt. Toch zal iedereen moeten toegeven, dat het erger gekund had. Het uiteindelijke plan is een redelijk compromis tussen natuur en veiligheid. Het grootste deel van de Leybucht blijft open en zal behouden blijven als fourageergebied van de vogelpopulatie. Te hopen valt bovendien dat als deel van het nationale landschapspark van Nedersaksen een goede bescherming zal krijgen. Ook de bouwplannen in Greetsiel zelf lijken te getuigen van begrip voor het waardevolle verleden. In 1992 moet het hele project voltooid zijn. Laten we hopen dat de voorstanders in de felle discussies over het plan gelijk zullen krijgen en dat het ook daarna nog de moeite zal lonen om Greetsiel aan te lopen. R.J.M.M.

50


HET EILAND UTO De kusten van Zweden kenmerken zich door de vele verboden militaire gebieden, die door ons, buitenlanders, niet bevaren mogen worden. Als je van Stockholm naar het westen zeilt, zijn de mogelijkheden om te stoppen beperkt. Je bent verplicht de voorgeschreven route te volgen, ergens een leuk oppertje zoeken is er dan ook niet bij. We hadden de nacht doorgebracht in Saltsjobaden, het zeilersmekka voor de kleinere schepen en waren op weg naar Trosa, een oud stadje, dat bij Landsort net om de 'bocht' ligt. Omdat het pas begon te waaien toen we in Dalaro wilden afmeren, besloten we door te kruisen naar UtO. Na een prachtige tocht zeilden we de natuurlijke haven van Uto binnen en meerden onzweeds af langs de steiger. Met nog drie andere schepen genoten we van de rust en van de gezelligheid in de sauna. Het is eind augustus. EEN RIJK VERLEDEN In het hoogseizoen zijn 300 schepen hier geen uitzondering, het eiland is echter wel wat gewend, al heel lang is het hier altijd erg druk. Het eiland ontstond in de ijstijd, Âą 10.000 jaar geleden. Aan de graven valt af te lezen dat er al permanente bewoning was tussen 550-1050 na Chr. Eeuwen draaide alles om de ijzermijnen. Al in de 12e eeuw werd ijzererts verscheept naar Visby op Gotland. In 1624 werden maar liefst negen mijnen geĂŤxploiteerd. Het hoogtepunt van de productie lag in de 18e eeuw met meer dan 2 miljoen ton ijzererts. In 1879 was het echter voorbij. Als je nu langs de mijnen loopt, zie je dat ze vol met water staan, waarin de scherpe gelaagde randen, de struiken en de bloemen weerspiegelen, de kleur van de lucht maakt het iedere dag tot een ander geheel. 51


wij

s

~-2

~0~C".L.

op

Jcun ni,s1.2

TAF9:59

bsi-gsn

r3

22s27vbsn

rustig"

9- .)-2(=>22 gref2-odd,

G-T.04~7" da

cmaDE, naNwl- cordep~mI! FROM

SOBSTAD

aaa, amaxam. auxt-n AND

DURARZL-ITY

CRUISER SAILS LaKxt-a

massarroKa 9NaIX.9 HAVE

WZMWZAW,

AACRIR

COMMO.rAR

HEEN

amanzcam cu,s.

0...A.MAZO GOLD

WIMRALO AWZ. WMM612 ZOM

CNAMFZONOWZAR)

WON

OUA

"nZAM

WAMC

AM_OFTWO naam OW,

RACING WORLD IR

A

TRCHNOLORY

COORATAO

RACR) MCANP

Ka,

CRUZSICA

FAVIM

MORATAD.

waan-rap

TO

THE

AFI-O`MGO

IN

W21

ROUWE THM

T•.T

DURADILZTY

*

Nol %Maa 5a94d CJCIant So

100

190

M

233

138

148

101

350

285

227

350

207

222

152

98

200

380

302

466

276

296

202

130 163

65

SsOEWTAO

250

475

378

583

345

370

235

FOR

IMPROVED

n

603

453

699

414

444

282

195

^Ka amaa,am

DURAFM-ZTY 350

703

529

816

483

518

329

228

400

804

604

260

ATTAZAUTR

FA 7M-R.

AaRFORKAWCa ZT

WON

Mmg Wm MAA MFIM %/Cut

TWG

FROM

CAUZAMA AOWAWC=.

CRUISING PRICES 1989

OAILE HAVE

ZA.Me

UWE

OF

CRUZ~A

MAILM

FROM

OWE CHART TO WEM

EWIL.E . THE

nzour

,ma azaK, ~ca Kam YOUR

EAILO

HOW AT

932. 552

592

348

450

1049

666

392

293

500

1165

435

325

soczoaT.

550

Team Sobstad '

621

-

479

sn

600 * Vat ertra TraFon nol.** loom Vin dodo alaresaa omes tactude rees On4es encaads UV «tros and ban.

111

4

"Ik9

A.rp.sAl-mns—V. M.ANDR.S BV aai 1 Se, equipmerat.

Trc.,3.

"retl:

52

05949-42e

9884pcd. Ni ethc>e -' 05908-12096

80 x:


Een volgelopen ijzermijn. De mensen, die in de mijnen werkten, woonden in kleine huisjes bij elkaar. Die huisjes zijn van eind zeventienhonderd en bestaan nog steeds. Nu wonen er, evenals na 1880, kunstenaars. De molen, vanaf zee beeldbepalend, dateert uit de tijd dat alle bomen van het eiland daar verzaagd werden. Deze houtperiode hoort bepaald niet tot de hoogtepunten uit de geschiedenis. Er was geen boom meer over! Boven op een heuvel ligt de nu gerestaureerde molen. Aan de voet heb je al een prachtig uitzicht, maar klim je langs de drie trappen omhoog dan liggen de scheren en de zee aan je voeten. Op onze ontdekkingsreis over het eiland belandden we bij een klein scheepswerfje aan het water en vervolgens bij eentje midden in de bossen. Vooral daar was het curieus en niet in de laatste plaats door een zwager, die hier in een hoekje van de loods, op bestelling, de ene na de andere draaiende gietijzeren plastiek maakt. Tussen alle troep zwiepten de zeiltjes van bakboord naar stuurboord en weer terug. De welbespraakte Zweed vertelde enthousiast over zijn jolletjes, z'n twee- en z'n driemasters, over het branden, lassen, verven en het draaiprincipe. Bij aflevering krijg je er zelfs een zakje met reserve kogeltjes, vet en nieuwe draadjes bij. Prachtig.

Enkele van de mijnwerkershuisjes. 53


HET EILANDGEVOEL Tijdens twee eerdere tochten hadden we Uto ook al aangelopen, eenmaal lagen we voor anker in de inham aan de voet van het kerkje, de tweede keer vonden we een leuk plekje aan de buitenkant van het eiland. Op aanraden van onze Zweedse vrienden liepen we deze keer de haven binnen. We zijn er twee dagen gebleven, waardoor we in staat waren de geur van alles intens op te snuiven.

De bootjes zwiepten hun zeilen van bakboord naar stuurboord en weer terug, Uto is een eiland, maar dan ook echt een eiland. Natuurlijk voor de buitenlanders een 'eiland' in de verboden gebieden, maar Uto geeft je ook het echte 'eilandgevoel'. Het gedoe bij de veerboot, mensen die komen en gaan, koffers die onbeheerd wachten op vervoer, aangevoerde kratten, planken en andere dingen die door de trekker afgeleverd worden bij het hotel, de winkel of de timmerman. Een enkele stoffige auto stopt bij het postkantoor, geld halen, even buurten en een vers brood kopen. Het bijzondere van dit brood is trouwens dat het nog steeds gebakken wordt volgens een oud recept voor zeevaarders, waardoor het zeker twee maanden houdbaar is.

De veerboot komt aan, iedereen waaiert uit. 54


Vele dagjesmensen bezoeken het eiland, ze vissen, lopen de bezienswaardigheden af, wandelen eindeloos langs de vele paden, of eten vis in het Vardhus, waar het net zo ruikt als bij Bruins of van de Werff. Met hetzelfde gevoel dat je als kind had als je met de boot wegvoer van bijvoorbeeld Vlieland, verlieten we Uto. Met een perfecte (tegen) wind kozen we eindelijk weer het ruime sop. Heerlijk: golven, deining en echt navigeren na twee weken 'soft' gezeild te hebben op de Malaren en in de Stockholm skargard. A. Salters

Dit werd een sfeertekening.

Geniet van water, rust en ruimte

CijaHi4 LAUWE RSOOG Strandweg 5 - 9976 VS Lauwersoog

Voor al uw:

levensmiddelen, diepvriesen drogistartikelen vers vlees, vers brood en verse groente

Het hele jaar door, dagelijks geopend

Telefoon: 05193 - 9133

IDelenga's Biedt U: CafĂŠ-Restaurant Supermarkt Strand en paviljoen Camping Midgetgolfbaan Wasserette Fietsverhuur Jachthaventje

Supermarkten en Slijterij Tot ziens in onze zaak op de Haven van Lauwersoog. Vanuit de jachthaven gemakkelijk lopend te bereiken via een trapje over de dijk.

Telefoon: 05193 - 9053 - 1402 - 1752 55


rd_t pselectronica Landcommunicatie NAVCO

Het vertrouwde adres voor UW kostbare apparatuur

* Verkoop * Jervice * Installatie Ons programma omvat o.a.: * * * * * * * *

Navigators Autopiloten Marifoons Echoloden Radar Mobilofoons Autotelefoon Video plotters

Bezoek vrijblijvend onze showroom Haven 20 â&#x20AC;&#x201C; 9976 VN Lauwersoog Tel.: 05193-9239 â&#x20AC;&#x201D; Fax: 05193-9219


REISVERSLAG van de "HENDRIKA" en de "COCO" door Duitsland naar de Oostzee en Denemarken van 2 juni tot 2 augustus 1988. GEGEVENS VAN DE BOTEN:

"HENDRIKA"

"COCO" Kempala kruizer staal knikspant

Risor 27 kunststof S-spant overnaads spitsgat Lengte: 8.20 meter o.a. Breed: 3.05 meter Diepgang: 1.00 meter Motor: Perkins 48 pk.

9.20 meter o.a. 3.05 meter 0.80 meter Peugeot 40 pk.

Thuishaven: Tynaarlo

Thuishaven: Brielle

Type: Bouw: Model:

Algemene gegevens: Totaal aantal vaaruren Oliekosten Havengeld Dokumentatie Benodigde dokumentatie: Kaarten:

Beschrijvingen:

220.30 f 535,— ƒ 650,f 600,— voor Nederland 1. Noordwest Overijssel 2. Groningen-N. Friesland 3. Waddenzee, oostblad voor Duitsland 1. Nordwestdeutsche-Wasserstra6en 2. Nord-Ostsee-Kanal 3. Die Elbe von der Oste bis Brunsbuttel und Krautsand 4. Schlei voor Denemarken map 1. Lubecker Burcht bis Bornholm sudlich Seeland-Kopenhagen map 2. Kieler Bucht Rund um Funen voor Nederland Almanak voor watertoerisme deel 2 voor Duitsland Fuhrerfur Binnen-Fahrtensport des Deutschen-Motoryachtverbandes e.V. voor Denemarken Havens in Denemarken 57


2-6-88 Samenkomst van de "Hendrika" en de "Coca" in Blokzijl. Vandaar nog dezelfde dag naar de Aremberggracht voor overnachting. De volgende dag vertrekken we naar Zwartsluis. Van het Meppelerdiep komen we op de Drentse-Hoofdvaart, met zijn vele bruggen en sluisjes. Op zondag liggen we opgesloten in Tynaarlo bij de Vriezerbrug. Dan gaat de tocht verder naar Groningen en van daar naar Delfzijl. Met rustig weer en tij mee zijn we binnen anderhalf uur in Emden. Na melding bij de douane, meren we af in de binnenstad, aan de Ratsdelft. Op 8-6-88 beginnen we aan de tocht over het Dortmund-Ems-Kanal en meren de eerste dag af in de jachthaven van Papenburg, direct achter de sluis. Dan gaat het verder via de sluis Herbrum, waar we het getijwater achter ons laten, naar Haren en Hanekefahr. Hanekefahr ligt prachtig in een bosrijke omgeving aan de stuw van een oude arm van de Ems. Op 11-6 verlaten we bij Bergeshovede het Dortmund-Ems-Kanal en gaan het Mittelland-Kanal op. Eerst hebben we een mooi uitzicht op het Teutoburger woud en het Tecklenburger-Land. Dan zien we het Wiehen-Gebirge met Bad-Essen. Bij Minden passeren we het aquaduct, waar de Weser onder het Mittelland-Kanal door gaat. Hier is een prachtig uitzicht naar het Weser gebergte, richting Porta-Westfalica. We varen voorbij Osnabruck en Hannover met de sluis Ander-ten, met een verval van 14.50 meter, en bereiken op 15-6 Wolfsburg op de grens met Oost-Duitsland. Nu gaan we het Elbe-Seiten-Kanal op. Door een mooie omgeving komen we bij de sluis van Uelzen, met een verval van 23 meter. Een gemakkelijke sluis, voorzien van "Schwimpoller" dit zijn geleiders in de wallen. Via het schitterend gelegen Bad-Bevensen komen we bij het Hebewerk van Lunenburg. Dit is een belevenis op zich. Door middel van een soort lift, in de vorm van een bak vol water, gaan we bijna 40 meter omlaag. Dan gaan we de Elbe een stukje af en overnachten in de jachthaven Artlenburg iets ten zuiden van Hamburg. De volgende dag, na een half uurtje Elbe op, gaan we door de sluis bij Lauenburg het Elbe-Lubeck kanaal op. Dit is ĂŠĂŠn van de oudste kanalen van Duitsland. In de stad Molin, de stad van Uilenspiegel, meren we af. Dan gaat de reis naar Lubeck en bereiken op 19-6 via de Trave, Travemunde aan de Oostzee. Op de Trave zien we op de s.b. oever de wachtposten in Oost-Duitsland. Na het uitzetten van de koersen, gaat de reis de Oostzee op naar Neustad en Grossenbrode. Op 22-6 is er een zware oversteek van Puttgarden naar ROdby-Havn over de Fehmarn-Belt. Door de harde Nw. wind van de vorige dag, kracht 7, staat er behoorlijk zeegang, dwars in. Van daar gaat de reis via Nysted tussen Lolland en Falster door naar het prachtige eiland Femo. Op 29-6 steken we de Grote Belt over. Met een gunstige wind achter op wordt na 5 vaaruren Lohals op het eiland Langeland bereikt. Een prachtige tocht. De volgende dag steken we op een vlakke zee over naar FUnen. Een paar zeehonden laten zowaar nog een duikoefening zien. Verder gaat de tocht over de Svenborg Sund, tussen de eilanden door naar Faborg. Op enige afstand passeert een medelid uit Haren. De naam van de vlet is echter niet te lezen. Hier ontmoeten we de familie Loonstra uit Den-Oever, voorheen Zoutkamp. Op 5-7 wordt de Kleine Belt overgestoken met een sterke stroom tegen en de wind dwars in. Het schiet dus niet op. Onder het eiland Als door gaat het verder naar de Abenra fjord. Vanhier gaat het door de Als fjord en de goed betonde Als Sund naar 58


Sonderborg en vervolgen de reis naar de Flensburger-Forde. Via Gelting op naar Maasholm aan de Schlei. Het moet gezegd "De fjorden zijn mooi". Vanaf Maasholm bereiken we via de Eckerforder-Burcht op 12-7 Holtenau. Bij Holtenau gaat het Nord-Ostsee-Kanal op. De Coco neemt een jachtje op sleeptouw, die met motorpech kampt. Tussen grote zeeschepen varen we via Rendsburg naar Brunsbuttel. Met afgaand tij en de wind achter gaat het de Elbe monding af naar Otterndorff. "Net Noordpolderziel". 19-7 Vertrek vanaf Otterndorff. Door de sluis, praktisch onder de dijk, op naar Bederkesa. Een kuuroord aan het meer. Als we de volgende dag via de Geeste Bremerhaven naderen, is het bijna laag water. De sluis staat open en met een behoorlijke vaart wordt de visserijhaven bereikt. Vanaf Bremerhaven gaat het voor tij, tegen wind, de Weser op tot Elsfleth en dan de Hunte op naar Oldenburg. 27-7. We schutten het Kusten kanaal op en vijf en een half uur later is Surwold bereikt. Een "piepklein" haventje, maar wel leuk. Vanaf Surwold wordt via de sluis bij Dorpen het Dortmund-Ems-Kanal bereikt. Tot Oldersum gaat het prima, maar dan krijgen we een zwaar stuk met windkracht Nw. 7, tegen springtij, met een meter verhoging naar Emden. Op 2-8 wordt het laatste trajekt afgelegd van Emden, via Delfzijl naar Groningen. Het was een prachtige reis.

Jachtstalling en reparatiebedrijf Winsum — — — — — — —

winterberging binnen en buiten reparaties en schilderwerk sleepboot aanwezig voor transport zomerligplaatsen hijsinstallatie tot ca. 12 ton 's zomers korting gelegen aan Winsumerdiep

. •

Onderdendamsterweg 51, Winsum post: Dobvenne 8; tel. 05951-233212424 59


Pastel of olieverf van Uw favoriete schip en natuurlijk al Uw inlijstwerk

BLEEKER Kunsthandel Lijstenmakerij A straat 14 9718 CR Groningen Tel. 050 - 130862 60


DE MOTH OP HET LAUWERSMEER Een aantal jaren geleden vroeg een Gronings lid van DMA (Dutch Moth Association) om in het noorden een wedstrijd te organiseren. Na enige aarzeling, immers voor "Hollanders" lijkt Groningen ver weg, werden er contacten gelegd en affiches opgehangen. De kennismaking was een prettige. Goed zeilwater, een plezierig wedstrijdcommitee, wat precies begreep wat je wel en niet moet doen met Mothen en die het aantal keren dat er een Moth omsloeg turfden, maar vooral de sfeer van de Moth-club aanvoelden.

Het zeilen op het Lauwersmeer, bij W.S.V. Lauwerszee is uitgegroeid tot een internationaal evenement. Het 10 jarig bestaan van de DMA werd in Lauwersoog gevierd met goede wedstrijden, harde warme wind, barbecue met vliegende visjes en allerlei vliegenmeppers en -vangers. Met deze herinnering hebben we W.S.V. Lauwerszee gevraagd met ons de EK 1989 te organiseren. Dan zie je dat we elkaar inmiddels goed kennen. Iedereen ab. raakt enthousiast en zo staat er een goed evenement, met van alles er op en eraan op stapel. Noteer vast in je agenda 5 tot 10 juni komen de Mothen. De Mothen vinden een warm onthaal op Lauwersoog.

5

Nel de Wijk, lid W.S.V. Lauwerszee, voorzitter DMA.

7

-

K<>1 rsi

\

\cL(:

5th -10\"\''

61


Honda-Mariner-Suzuki-Yamaha buitenboordmotoren

'\

BRANDS WARFHUIZEN Tel. 05957 - 1773 's Maandags gesloten

/7 DT200C Oil Injection

â&#x20AC;&#x2DC;stx,'

2-200 kW tweetakt-viertakt 2 jaar garantie reparatie-inruil

ik SUZUKI OUTBOARDS

GENERATOREN Overal en altijd stroom bij de hand.

Vanaf: 220 Volt - 500 A 12 Volt - 8,3 A

BRANDS Baron van Asbeckweg 22 - 9963 PC Warfhuizen Telefoon: 05957-1773

Groningen

62

's Maandags gesloten


LANGS HET LAUWERSMEER Langs het Lauwersmeer groeien heel wat mooie planten die door iedereen makkelijk herkend kunnen worden. Sommige zijn specifiek voor wat zilte moerassen; andere komen ook in gewone vochtige gebieden voor. Aan de plantengroei is zo te zien, hoever het Lauwersmeer al veranderd is van zee in zoet water. Echte "zout" planten zijn nog te vinden in de buitendijkse gebieden, b.v. bij Oostmahorn. Daar groeit nog zeekraal een vetplantje. Zoute gebieden zijn n.l. voor de planten een soort woestijn. Zout water kan n.l. niet opgenomen worden. Langs de Waddeneilanden komt dit plantje heel veel voor, vroeger werd het zelfs gegeten. Het smaakt nogal zout. Er groeit daar ook iets wat op het eerste gezicht kort gras lijkt, maar als je op de knieĂŤn gaat, zul je zien dat er kleine bloempjes aan zitten. De sprietjes zijn wat vlezig, het blijkt liggende vetmuur te zijn. Wat opvallender zijn de prachtige paarse bloemaren van de rode ogentroost. Deze groeit op gebieden die bijna nooit overstromen. Langs de oever van het meer groeit iets wat je riet zou kunnen noemen. Maar de "bloem" en de stengel zien er heel anders uit. De ronde stengel bestaat uit 1 lange sliert zonder bladen, van binnen sponzig, en aan de zijkant zitten bovenaan wat bruine aartjes. Het is de ruwe bies, een typische plant van brak water. Op de weide-gebieden met "wilde" paarden groeit aardbeiklaver, de bloemen lijken op gewone paarse klaver. De Watermunt vruchtjes bestaan echter uit groene bolletjes. Een soort framboos zou ik het eerder noemen. Deze plant wordt speciaal aangetroffen op weide-kwelders en op overgangsgebieden tussen zout en zoet. In de wat geciviliseerdere gebieden zoals havenoevers is vaak een veel forsere plantengroei. Ik zal slechts een paar mooie noemen. Watermint: mooie lichtpaarse bloemen, groeit vaak tussen riet en het ruikt heerlijk pepermuntachtig. Je kunt er thee van zetten. Valeriaan: een hoge plant met lichtrose bloemen. Wordt gebruikt voor kalmerende medicijnen.

V

I 63


Bitterzoet: donkerpaarse bloempjes met een geel uitstekend hartje, krijgt bessen die eerst groen zijn, later knalrood. De naam komt van het feit dat de smaak eerst bitter is, daarna zoet. Maar ik zou het niet proberen, de plant is erg giftig! Het is familie van de aardappel â&#x20AC;&#x201D; die ook giftig is; behalve de knollen dan. Zeeakkermelkdistel: Een plant met distelachtig blad, gele bloemen en melksap. Deze plant kan ook vlak bij zee groeien. Helm: de grassprieten zijn bij droog weer in de lengte opgerold tegen uitdrogen. De pollen groeien veel beter dan in de duinen. Er is dan ook veel meer voedsel aanwezig in de grond langs de dijken. Voedsel moet niet al te positief opgevat worden. Meestal komt dat gewoonweg neer op vervuiling. Brandnetels groeien ook uitstekend op voedselrijke grond. Het is dan ook niet verwonderlijk dat vlakbij de havens een veel forsere plantengroei is. Het is te hopen dat het onderscheid er blijft, het ligt vooral aan ons zelf. Marijke de Boer-Boon Rode ogentroost

Liggende Vetmuur Zeeakkermelkdistel

Aardbei klaver

64


DE STARTVAN DE C.A.M. ZEILRACE '88 Alles leek er op dat het de zestiende juli echt weer zou gebeuren, de vierde C.A.M. race. Anderhalf jaar voorbereiding, talloze en soms eindeloze telefoongesprekken en dito mondelinge en schriftelijke afspraken. Martin en zijn paladijnen hebben het wel weer geweten. Hoe geruststellend is het dan als alle 1001 onderdelen van het organisatie-raderwerk naar tevredenheid zijn gemonteerd en geïnstrueerd. twee afspraken konden niet worden gemaakt, nl. met Pluvius en Aeolus. Echter Ze hadden het aangedurfd om de wedstrijdcommissie tegen te werken en lieten de Noordzee en in het bijzonder het Westgat tot een heksenketel veranderen. Enige buitenlandse deelnemers waren daardoor niet in staat om de startplaats Lauwersoog tijdig te bereiken, één zelfs crashte op de Oostzee. Na rijp beraad werd dan ook besloten om de officiële start op zaterdag 16 juli te 12.00 . uur niet te laten doorgaan. Daags tevoren had reeds de mijnenveger "Blommendaal" te kennen gegeven niet als startschip te kunnen optreden en liever schuilen ging in de Eemshaven. Het moet gezegd, er wàs een goede reden, namelijk het feit dat het schip 's maandags in dok moest en dus niet het risico kon lopen om een extra dag "verwaaid" op Lauwersoog te moeten blijven. Maar, zoals we allang weten, "Lauwerszee" is niet voor één gat te vangen en "despereert" nooit. 's Zaterdags 16 juli had er toch een start plaats en het Westgat liet men rustig doorbrullen. Een startschip was gauw gevonden. Het semi-statenschip van de provincie Groningen, de "Voorwaarts-Voorwaarts" was daartoe bereid. Bemand met vele officials, waaronder de CdK de heer H.J. Vonhoff en de Noorse ambassadeur in Nederland de heer P. Graver en familie en verder de nodige functionarissen, werd op tijd gestart onder betrekkelijk gunstige omstandigheden. Na een kwartier zeilen werden de 54 deelnemende schepen teruggeroepen. Men had alvast een voorproef gehad van de echte grote wedstrijden die, zo was besloten, de volgende dag plaats zou hebben. Men kan voorwaar respect opbrengen voor de moed om een besluit als deze te nemen. Nog meer respect zelfs toen bleek dat de wakkere commissie niet alleen de weersverwachting maar ook de weermakerij zelf had overgenomen want de volgende dag was het perfect zeilweer. Geprivatiseerd als het ware, het in eigen hand houden van de weersomstandigheden werd nog nimmer toegepast. Maar het werkte, het was gelukt, zodat zondag 17 juli opnieuw kon worden gestart onder ideale omstandigheden. De "Aldebaran" van. Rijkswaterstaat diende nu als startschip en 51 schepen vingen nu de tocht van 380 zeemijlen aan na een goede doch trage start. Windkracht 3 - 4 west en stroom tegen noopten de schippers om meteen "alle zeilen bij te zetten". Voor de toeschouwers een machtig moment in een evenement van grootse allure. De spanning was gebroken, de vloot verdween aan de horizon, nagestaard door familie en vrienden. De kustwacht van Schier meldde enkele uren later een goede doorkomst door het Westgat. Voor de deelnemers was de strijd met de elementen aangevangen. Een strijd die alleen gevoerd kan worden door bedreven en gedreven mensen met bijna niet te definiëren eigenschappen om dagen lang vele ongemakken te kunnen trotseren. Ook hier past respect, al was het alleen maar om de "Noormannen" aldaar eens te laten zien dat ook wij de zeilvaart tot in de finesses kunnen bedrijven. B.

65


4,90 . ST BOOTKAPPEN

DEKKLEDEN KUIPKLEDEN ENZ

,Ak k' S'Alk

.

ER SO -Ja, C)

E N 1. JM 1876

5321

oh1.F Zi44 SCHUIMRUBBER JACHT EN CARAVANKUSSENS

2

i

: , ...

Clk■

BEKLEDINGSSTOF ENZ

L. 15534. L.H. KOERSEN delddedenverhuur en-verkoop DELFZIJL tel. 05960 - 15585


DE COLIN ARCHER MEMORIAL RACE VAN DE OVERKANT BEKEKEN Inbraken vinden meestal 's nachts plaats, en dan bij voorkeur tijdens omstandigheden die bekend zijn onder de term "dievenweer", hardstikke donker, stormachtig, en als het kan met fikse regenbuien. Dan komt er geen mens naar buiten, en loopt niemand je in de weg. Zo zouden de omstandigheden aan de vooravond van de vierde Colin Archer Memorial Race kunnen worden omschreven; echt authentiek dievenweer! Het aantal wandelaars op de haven was miniem, en de stemming in het Clubschip enigszins gedrukt. Dit was niet echt aantrekkelijk weer om een beetje het zeegat uit te gaan, laat staan helemaal naar Noorwegen. De start werd dan ook tot ieders opluchting omgebouwd tot een klucht met Vonhoff in de hoofdrol — in een wat krap zeilpak —, en zondag onder veel betere omstandigheden nog eens dunnetjes over gedaan. De entourage was toen wat verbleekt, de genodigden al lang vertrokken, en een ploegje Lauwersoogers was al per auto onderweg naar Noorwegen om te zorgen tijdig aan de finish te zijn, en de Noren te assisteren bij de organisatie. Daarover gaat dus dit verhaal. De reis erheen was op zich al een verademing. Terwijl in Nederland iedereen zich al een week of zes groen en geel had geërgerd aan een zelfs voor onze begrippen extreem slechte voorzomer, beleefde Scandinavië de zomer van de eeuw. Snel daarheen dus. De rit door Nederland en Noord-Duitsland was heel vertrouwd — kletsnat dus — maar voorbij Hamburg werd het lichter en zelfs droog, en dat bleef voorlopig zo. De verdere rit verliep zonder grote emoties, hoewel Denemarken toch nog vrij groot is met een caravan achter de trekhaak. De nacht werd doorgebracht op de parkeerplaats bij het veer naar Larvik, en de volgende dag werd bij bladstil weer de overtocht gemaakt (wat is dat vervelend zeg!). 's Middags in Larvik werd het rijdend woonhuis bij vrienden onder de beukeboom geparkeerd, en de eerste van vele "vergaderingen" gehouden. Die vergaderingen (ze vonden plaats in de tuin, ook 's nachts om twee uur, ik zei toch al dat het er mooi weer was) waren feesten op zich. De voertaal was variabel, Engels diende als basis, maar die werd waar nodig en nuttig aangevuld met Noors of Nederlands naar keuze. Tegen het eind van de week resulteerde dat in een uiterst gemoedelijk mengelmoesje. Je moet bijvoorbeeld eens proberen buitenlanders het woord "hotemetoten" te leren, zowel de betekenis als de uitspraak. Wel bleek heel spoedig dat de Noren hun zaakjes prima voor elkaar hadden. Regelmatig contact tijdens de voorbereidingen hadden ons wel die indruk gegeven, maar je weet maar nooit. Het was werkelijk perfect, op een kleinigheidje na: ze hadden niemand zo gek kunnen krijgen om 's nachts in de caravan aan de finish te gaan zitten om op de deelnemers te wachten. Dat was vooral jammer voor ons, want nu moesten wij dat doen. De deelnemers was namelijk verteld dat het "kantoor" 24 uur per dag bezet zou zijn. Het enthousiasme om al op maandagavond in dat hok op schepen te gaan zitten wachten die waarschijnlijk nog lang niet zouden komen was niet erg groot. Na rijp beraad werd daarom besloten te proberen contact te krijgen met één van de snelle jongens. Het dichtsbijzijnde kustwachtstation werd opgebeld, en we kregen een eerste demonstratie van wat ze daar onder dienstverlening verstaan: de kustwacht Noorwegen hoorde het verhaal aan, zei medewerking toe en zou ook de Denen opbellen. Om 12 uur 's nachts ging er een oproep uit vanuit Noorwegen, Skagen, Hanstholm en Thyboron, en om tien over twaalf hadden we de Orc aan de lijn. Keurig geregeld! Gelukkig voor ons waren de koplopers Orc en Tulla-T nog ver weg zodat we rustig in ons ledikantje konden kruipen. De volgende dag (dinsdag) verliep rustig. Een beetje 67


ra

eisportcentrum van Gelder Watersportkleding: IMHOFF Off. Dealer - MUSTO HENRI LLOYD - PETER STORM ARMOR - LUX Reddingsvesten! imhoff en Besto. Tevens verhuur: reddingsvesten.

WARMTE ONDERKLEDING BARBAROSSA- FURLEX ENKES- HARKEN - GLEISTEIN - BARLOW SEAFAST - LEWMAR SEA SURE - HOLT-ALLEN HYE - CLAM CLEAT RONSTAN - BARTON

Seldén Spibomen, etc. R.V.S. verstaging - ook terminals Tuigage reparaties Watersportartikelen Seinpistolen en signaalpatronen Motoren verkoop en reparaties International verf systemen Electronica

West System epoxy Ilotid's goedgekeurd BOMBARD

25

BOTEN / ACCESSOIRES EVINRUDE BUITENBOORDMOTOREN

ZODIAC

HOGE DER A 33 9712 AE GRONINGEN TEL. 050-123882

68


rondkeutelen op de haven, het kantoortje inrichten de computer alvast proberen, naar Lauwersoog bellen, ouwehoeren met iedereen die maar luisteren wilde, en wachten. En dat was vreemd: hoewel er nog geen schip in de buurt was, ook nog niet gemeld via de VHF, bleef iedereen een beetje rondhangen. Iedereen wilde er bijzijn als de eerste binnenkwam. In de vooravond meldden de eerste twee zich buiten de fjord aan de finish. Het uur tussen finish en kade was waarschijnlijk deels benut om te testen of de drankvoorraad onderweg niet geleden had want de bemanningen verkeerden reeds in een semi jolige stemming. Vanaf het moment dat er werd vastgemaakt barstte het feest los, en waarschijnlijk hebben er die nacht in het havenkwartier weinig mensen met open ramen geslapen, tenzij het liefhebbers waren van het Nederlandse lied. Na die eerste twee bleef het een hele tijd stil, erg stil. Taal nog teken van een eventuele derde finisher, dus de wedstrijdcommissie ging naar huis en naar de volgende vergadering in de tuin, met uitzondering van één persoon die eenzaam en broodnuchter achterbleef in de caravan. De volgende dag (woensdag) barstte het geweld echt los. Ongeveer 35 schepen van 's morgens vijf tot 's nachts één uur betekent gemiddeld ieder half uur een schip over de finish. Netjes verdeeld over de dag kwamen ze natuurlijk niet binnen, in de late middag kwam er ongeveer één per tien minuten, en toen werd het pas echt leuk, en dan bedoel ik leuk om aan de finish te zitten. Iedereen moet zijn verhaal kwijt, heeft van alles beleefd, misschien dingen kapot en hulp nodig, wil naar huis bellen, en alles, werkelijk alles kon geregeld worden. Een complete lijst met telefoonnummers van voor zeilers interressante relaties was beschikaar, al die mensen waren voorbereid en vlot beschikbaar, en dat is heel leuk werken. Zeil kapot? Larvik heeft geen zeilmakerij, ten minste geen goede, maar breng het zeil maar hier, briefje in de zak met wat er aan mankeert, gaat vanavond op de trein naar Oslo en is morgenavond terug. En de rekening? Zit morgen in de zak, betalen aan die Noorse meneer daar. En dat werkte! Echt fantastisch! Onder die omstandigheden kan het gewoon niet kapot. Aflossers op het kantoor worden zo ongeveer weggekeken, zijn ook nauwelijks nodig, want er gaat toch niemand naar huis. Steeds als die gedachte opkomt denk je: er zijn er nog twee in de fjord, op weg naar het kantoor, daar wacht ik nog op en dan ga ik pitten want ik val om. Tegen de tijd dat ze echt binnen zijn hebben zich twee of drie nieuwen gemeld en dan wacht je daar weer op, net zolang tot iemand je echt wegjaagt omdat hij ook wel eens wil. De donderdag verliep relatief rustig. Dat was voor de deelnemers de meest vervelende dag, omdat iedereen die nog niet binnen was urenlang in windstilte voor de finish lag te dobberen, en bovendien door de stroom ook nog flink werd teruggezet. Daarbij kwam dat een aantal de veerboot van donderdagavond besproken had voor hun bemanning en dus urenlang tegen de beslissing aanleunden om kort voor de finish de motor te starten en zo in elk geval op tijd binnen te zijn om die stinkende kerels op de veerboot te dumpen. Gelukkig voor hen kwam er tegen de avond net voldoende wind om het laatste stukje zeilend te volbrengen en de boot op tijd te halen, hoewel het voor een enkeling wel erg krap was. Er was er minstens één waar de bemanning al met de bagage in de hand aan dek stond zodat ze onmiddellijk in gestrekte draf richting stationsgebouw konden verdwijnen. Het wachten op de laatsten duurde tamelijk lang. Zolang dat zelfs tijdens een nachtelijke vergadering overwogen werd de kustwacht te waarschuwen, vooral omdat het in ieder geval een paar uur fiks gestormd had in het Skagerak waarbij een aantal boten plat waren gegaan. De reden waarom de alarmoefening over ging lag vooral in het feit 69


dat er eigenlijk wel erg veel kuststations moesten worden gealarmeerd. Wat is de positie van een schip in de nacht van donderdag op vrijdag, ruim vier etmalen na vertrek uit Lauwersoog, na een storm op woensdagmorgen? Onder de Noorse kust, en waar dan, Kristiansand of Oslo of daartussen? Ergens bij Denemarken of de Zweedse westkust? Zoveel mensen alarmeren leek nog niet verantwoord, en dus ging het over maar niet van harte! Gelukkig kwamen ook de laatsten op vrijdag behouden binnen. Toch werd toen besloten de wedstrijdreglementen uit te breiden en deelnemers te verplichten zich na een aantal etmalen dagelijks te melden. Dit niet alleen voor de gemoedsrust van de organisatie, maar ook om pijnlijke situaties te vermijden als de familie opbelt of pa al in de buurt is, en zo nee waarom niet. Toen dus de laatste binnen was kon de complete lijst worden aangepakt, Lauwersoog worden gebeld om de uitslag door te geven (dat verliep helaas wat moeizaam) en het kantoor voor de nacht worden gesloten. En toen was het feest! De meegebrachte nette pakken werden uit de caravan onder de beukeboom gehaald en konden, na herstel van een distributiefout, worden aangetrokken om af te reizen naar het Grand Hotel voor de captains borrel. Na de officiĂŤle ontvangst en de verplichte toespraken kon eindelijk de rem er af. Tot de prijsuitreiking op zaterdagavond waren er geen verplichtingen meer, behalve je amuseren. Dat lukte dan ook uitstekend. De prijsuitreiking op zaterdag was een glad verlopen coproduktie van Noren en Nederlanders, en het feest daarna mocht er zijn. Op zondag volgde nog een start voor een paar fananten die ook hadden ingeschreven voor de retourwedstrijd, maar de belangstelling daarvoor was dermate gering dat de deelnemers zelf op voorhand al van een wedstrijd afzagen. Gestart werd er wel, net als die zaterdag op Lauwersoog die al zo lang geleden leek, maar ook hier uitsluitend als hommage aan de Larvikse poot van de CAMR (en misschien een beetje voor de hotemetotens). Daarna was het echt over. Zondagavond ging de Lauwersoog-delegatie de veerboot op, en terug naar huis. Persoonlijk heb ik in mijn vakantie daarna mijn familie minstens een week lang verveeld met verhalen over Larvik en hoe mooi het allemaal was, en hoe aardig de mensen, tot me fijntjes werd duidelijk gemaakt dat het nu wel genoeg was. Voor mij is het eigenlijk nog steeds niet over, daarom heb ik het stiekum nog eens allemaal opgeschreven. En in 1990, bij de vijfde race? Als het aan mij ligt zit ik dan weer in dat hokje op de pier. Ton Katsman

70


'VAARWIJZER VOOR DE DUITSE WADCE nieuwe vaargids van Jan Heuff

Enkele jaren geleden stelde ons mede-lid Jan Heuff een vaargids over het Nederlandse deel van de Waddenzee samen. Lezers van de Waterkampioen zullen zijn recente artikelenserie over de Duitse Wadden niet zijn ontgaan en het is dan ook niet verwonderlijk dat binnenkort de 'Vaarwijzer voor de Duitse Wadden' van zijn hand, op de markt komt. Reden voor de redaktie van het Jaarboek om eens naar deze nieuwe watersportuitgave te informeren.

Welk deel van het Waddengebied wordt in je nieuwe gids beschreven?

'De 'Vaarwijzer voor de Duitse Wadden' beschrijft het gebied tussen de Eems en de Deense grens, dus van Borkum tot Sylt. Het accent ligt op de vaarwegen over het Wad, met een verwijzing naar routes over zee, naar de aanloop van de zeegaten en de grote rivieren, en naar de vaarwegen over binnenwater'. Is je nieuwe gids geen doublure met het boek van Foeke Roukema?

'De opzet van het boek van Roukema, 'Vaarwegen naar de Oostzee' is om zo snel mogelijk in het Kielerkanaal te komen. Om die reden gaat hij, terecht, aan b.v. Greetsiel en Juist voorbij, maar dat zijn nou net die havens waar je al een halve vakantie door zou 71


kunnen brengen. Bij Roukema is het Wad het middel om ergens anders te komen, bij mij is het het (eind)doel. Bovendien gaat mijn gids ten noorden van de Elbe gewoon verder. Daar liggen nog minstens zoveel eilanden. De gidsen zijn los van elkaar te gebruiken; Roukema geeft b.v. veel informatie over de binnendoorroutes. Die heb ik, op de Eider na, vrijwel buiten beschouwing gelaten. Ten slotte; Foeke is een zeeman en ik een Wad-scharrelaar, dat geeft het verschil in uitgangspunten al aan'. De meeste van ons kennen het Oostfriese Wad en de Elbe richting Kielerkanaal wel zo 'n beetje. Wat hebben de Duitse Wadden de watersporter nog meer te bieden? 'Veel mensen hebben het idee dat voorbij Wangerooge geen beschut wad meer is te vinden. Dat is een misvatting. Tussen de Weser en de Elbe b.v. liggen weliswaar nauwelijks eilanden, maar de zandplaten zijn er zo hoog, dat ze veel luwte bieden. Achter het Grosser Knechtsand kun je prima ankeren en rond Neuwerk is het Wad landschappelijk erg fraai. Trouwens de Jadebusen, ten zuiden van Wilhelmshaven met z'n getijverschil van bijna vier meter, is ook een heel bijzondere uithoek'. En ten noorden van de Elbe? 'Als je de oversteek gemaakt hebt, kom je in de buurt van Trischen weer in beschutter water. Er lopen meerdere routes in noordelijke richting. Een vrij droge naar Friedrichskoog, de grootste vissershaven langs de Duitse Waddenkust. Vlak daarbij ligt de Meldorferbucht die recent gedeeltelijk is ingepolderd. Je treft er een vergelijkbare situatie aan met de Lauwersmeer en Lauwersoog. In het weekend erg druk met veel oeverrecreanten, door de week stil, alles nog in ontwikkeling. De jachthaven is een beschutte getijhaven, de sluis slechts een keersluis. Stel je dat op Lauwersoog eens voor: praktisch altijd ongehinderd in en uit kunnen varen! Tussen twee haakjes: het lijkt me een uitstekende plek voor een filiaal van Sterkenburg. Verder noordelijk krijg je de Eider. Binnendijks is het een prachtige stille rivier met de 'Hollandse' stad Friedrichstadt. Na een kleine 100 km komt het uit in het Kielerkanaal. Deze binnendoorroute is uitvoerig beschreven. Als je het schiereiland Eiderstedt rond bent, en dat is op de rivieroversteken na het enige stuk buitenom, dan kom je in een wel heel bijzonder Waddengebied'. Je bedoelt de Halligen, die in het vorige jaarboek werden genoemd? 'Ja, precies. De beschrijvingen van jullie tocht was mede aanleiding om dat deel van de Wadden eens goed te gaan bekijken. Die kleine onbedijkte eilandjes, waarop de bevolking wel heel erg nauw met de elementen leeft, dat is een landschap dat erg veel indruk op ons gemaakt heeft. Wat we als zeer plezierig ervoeren was dat de ontwikkeling van de watersport gelijke tred houdt met het gebied zelf: eenvoudig en rustig. Je moet je er zelf weten te redden en te vermaken. Het is een schitterend gebied, maar je moet er wel oog voor hebben. Ik heb de eilandjes tot in de kleinste haventjes en prieltjes bezocht en in de gids beschreven'. Hoe vond je de Noordfriese eilanden? 'Van de drie grote eilanden Sylt Amrum en Fohr vonden we Amrum erg mooi. Het heeft iets van Terschelling, van Schier, maar evengoed ook van Denemarken. Het grenst aan het Halligengebied en is vanaf Helgoland in een dagtocht goed aan te lopen, evenals Hornum op de zuidpunt van Sylt trouwens'. Wat kun je verder nog over je nieuwe boek vertellen? 'Omdat de Duitse kaartensets Oostfriesland en Noordfriesland – die voor de navigatie overigens bijzonder bruikbaar zijn – elk uit 20 bladen met veel overlappingen bestaan, ontgaat je het totaaloverzicht en is routeplanning erg lastig. Daarom zijn in de gids een aantal overzichtskaarten opgenomen, waarop je ook als je de zeekaarten nog niet in huis hebt, alvast een goed beeld van het vaargebied kunt vormen. De 'Vaarwijzer voor de Duitse Wadden' wordt uitgegeven door Uitgeverij Hollandia, verschijnt eind april en gaat ± f 50,— kosten'. Janny du Bois 72


MET VOLLE ZEILEN OVER DE NOORDZEE Een zilt verhaal van een werkelijkheid geworden jongensdroom; de Frithjof II in de Colin Archer Memorial Race. Zij is een originele gaffelgetuigde Colin Archer loodskotter gebouwd in 1896. De boten verzamelen zich in de buurt van de startlijn, de denkbeeldige lijn tussen het grijze kustwachtvaartuig en de havenpier van de hollandse visserijhaven Lauwersoog. Het is zondag 17 juli en de tweede start van de Colin Archer Memorial Race. Een paar honderd mensen, familie, vrienden en andere watersportenenthousiasten zijn aanwezig om de ongeveer 60 zeezeiljachten uit te zwaaien voor hun tocht over de Noordzee. Einddoel is Larvik, de havenplaats aan de andere kant van de Noordzee. Sommige boten zijn nauwelijks groter dan een notedop, terwijl andere het formaat van een volwassen zeezeiler hebben. Allen zijn gebouwd van gewapend polyester. De boten varen heen en weer en proberen een zo gunstig mogelijke positie ten opzichte van de startlijn te vinden. Het startschot nadert. Een grote massieve boot is de uitzondering en ligt helemaal rustig aan de lijzijde van de startboot. Aan boord van deze grote gaffelgetuigde boot met de naam Larvik in het zeil is de bemanning bezig met hun kopje koffie. Er resten nu nog vijf minuten voor het startsein en dan commandeert de schipper Fredrik Lange-Nielsen 'volle vaart naar de startlijn'. Stromingen als bondgenoot Helaas, geen goede start. De wind zwakt af en draait een ongunstige kant op zodat de Frithjof de lijn (tij tegen!) niet haalt vanwege haar relatief beperkte aandewindse eigenschappen. Maar een flink aantal boten doen het nog slechter. Als de Frithjof eindelijk na vele slagen de smalle geul uitkomt, is het helemaal windstil en drijft de Frithjof verder op het getij mee als laatste boot. Maar nu wordt het getij de bondgenoot van de Frithjof. Zonder wind komt een zeilboot niet veel verder en een aantal boten liggen te wachten op de wind in het zeegat waar de getijstroom minimaal is. De snelste boten zijn met de westgaande tijstroom mee gedreven en uit koers geraakt. Koers Rakkestuten Er waren twee tonnen die gerond moesten worden voordat de koers op Rakkestuten gezet kon worden. Na de windstilte komt er een zwakke wind uit een andere richting zodat de laatste boten niet meer overstag hoeven te gaan. De westgaande getijstroom is nu afgezwakt en daardoor verkeert de Frithjof in een gunstige positie en laat vijftien concurrenten achter zich voor ze het laatste baken heeft gerond. Het is 23.30 uur, elfeneenhalf uur na de start. Vanaf dit punt zit er gang in de oude loodsboot. De wind is van een zwakke tot een matige bries aangewakkerd en laat de Frithjof lopen met een flinke knik in de schoot, echter niet zo ruim dat de concurrenten hun spinnaker kunnen gebruiken. In de komende uren slaagt de Frithjof erin vier van de vijf heklichten in te halen. Als Oivin Lauten, Bjorn Molvig en Bjorn Omar Evju de hondewacht om vier uur aflossen, glijdt de Frithjof over een kalme zee de Deense kust tegemoet en zijn er geen concurrenten te zien. Tegen de volgende morgen draait de wind naar het zuidwesten, windkracht 3-4. Ragnar Austad en Geir Svalas benutten het mooie weer op hun wacht door een paar makrelen te vangen. 73


Deze vredige idylle duurt echter niet langer dan tot het moment dat de schipper wakker wordt. Er moet flink gepompt worden. De kluiver wordt ingehaald over de kluiverboom zodat ze als een 'blooper' naast de uitgeboomde fok staat. Zelfs de stormkluiver moet in het tuig dienst doen als 'flying jib'. De Frithjof ais wegwijzer Donkere wolken pakken later samen voor de zon en een noordwestenwind wakkert aan tot een zeer pittige bries. Het topzeil wordt ingehaald en de kluiver wordt omgeruild tegen de stormkluiver, er komen twee reven in het grootzeil. Gedurende deze handelingen die ongeveer een uur tijd nemen beginnen een paar boten in te lopen vanuit het westen. De ene verdwijnt weer achteruit omdat ze de Frithjof niet kan bijhouden, maar de andere 35-voet lange 'Scaldis' blijft in de buurt. Tegen de avond moet de schipper van de 'Scaldis' nog steeds accepteren dat het heklicht van de Frithjof wegwijzer is. De frustratie wordt zo groot dat hij de Frithjof oproept en vraagt "Why are you sailing so fast?" en dit natuurlijk tot vermaak van de bemanning op de Frithjof. Als de bries is gaan liggen laat schipper Fredrik alle zeilen op de Frithjof hijsen om de vaart erin te houden. Tijdens deze werkzaamheden komt de 'Scaldis' steeds dichterbij, maar dan, met de wind weer vol in de zeilen loopt de Frithjof weer uit. In de loop van de nacht draait de wind meer naar het noorden en moet de Frithjof afvallen naar de kust van Jutland. De 'Scaldis' is een halve zeemijl afgezakt terwijl de Frithjof nu zo dicht bij land is dat ze overstag moet. (10 zeemijl ten zuiden van de Limfjord.) De Scaldis gaat hoger en loopt een stuk uit bij het kruisen. De noordelijke wind irriteert de Frithjof-bemanning, er is namelijk westelijke wind voorspeld. Met een correct weerbericht had de Frithjof beter afstand van het land kunnen houden en was overstag gaan bij Jutland niet nodig geweest. Na ongeveer een uur draaide de wind gelukkig westwaarts zodat de Frithjof nu parallel met de kust kon varen. Naarmate de wind toeneemt, vermindert de afstand tot de Scaldis en een kleine catamaran die voorbijgegaan was tijdens het kruisen. Om 13.00 uur is de Frithjof beide boten voorbij en maakt bijna 7 knoop. De wind wordt steeds krachtiger en verandert. Nadat zowel de Jutlandkust en de Scaldis uit het gezicht zijn verdwenen komt de Frithjof in het Skagerak met een NNO koers en is de gemiddelde snelheid 8 knoop. Ondanks dat er geen stormwaarschuwing voor het Skagerak is gegeven wakkert de flinke bries nu aan tot een harde wind. De golven worden steeds hoger, de regenkleding gaat aan en de veiligheidslijnen worden in gebruik genomen. Tegen half tien wordt de wind nog sterker. Sturen met man en macht De schipper heeft nu vanaf zeven uur zelf gestuurd en met de wind dwars op de romp broacht de Frithjof erover en ligt zwaar op het roer. Er worden twee reven bijgezet. De Frithjof bevindt zich nu ten westen van Kristiansand en zuidelijk van Lyngor als men het bergen van de kluiver begint. De kluiver valt in zee en vult zich met water als een parachute. Kort daarna scheurt zij los. Dan wordt de boot bijgedraaid en met de fok bak loopt de snelheid terug naar ongeveer drie knoop. Als de kluiverboom op haar plaats zit, is het grootzeil aan de beurt, daar komen twee reven in. Het topzeil was intussen al geborgen. De Frithjof ligt verbazend rustig te deinen in de nog steeds wilder wordende golven. Nu heeft de superkok Tore Sorensen een heerlijke dampende risotto klaar onder dek en een kop koffie. Het is inmiddels bijna elf uur geworden en de schipper beveelt twintig minuten eetpauze om daarna zijn plaats bij het roer weer in te nemen.

74


Er voluit tegenaan De wind is nog meer toegenomen en de fokkeschoten staan achter snaarstijf gespannen tussen het leioog en de schoothoek. Wanneer de schipper een knoop lostrekt schiet op hetzelfde moment de schoot met een harde knal als een harpoenlijn los. De Frithjof trekt tekeer en de schipper schreeuwt door de gierende wind heen; ze moeten zich goed vasthouden onder dek want nu gaat het er op los. De volgende twee uren raast de Frithjof door het zeeschuim als een reddingsboot in de storm. De hekgolven zijn zo hoog dat ze af en toe over het achterdek slaan. De golven hebben nu een hoogte van drie tot vier meter. Sproeiers blazen van de golftoppen en er beginnen zich grote strepen schuim op te bouwen in de golfdalen. Tegen de dageraad neemt de wind af en kan er meer zeil gezet worden. De 4-8 wacht zet de zeilen terwijl de schipper na een zeer vermoeiende roertorn de kooi inschiet. Om vijf uur is het haast windstil en nog een uur later ligt de Frithjof nagenoeg stil op 27 zeemijl ZZW van de Rakkestuten ter hoogte van Risor. Met nog vier uur flinke wind had de Frithjof om negen uur 's morgens kunnen binnenlopen maar nu daarentegen moet de bemanning haast 12 uur doorbrengen op een hobbelende zee met windstilte en dodelijke tegenwind. Ongunstige omstandigheden voor een zeilschip. Over de finishlijn In het zuiden duikt de ene na de andere concurrent op. Drie boten passeren. In de namiddag komt er een westelijke wind zodat de Frithjof niet langer hoeft te kruisen. Bovendien hebben de Hollanders de westelijke stroom niet zo goed berekend als navigator Ragnar Austad op de Frithjof. Daardoor speelt de Frithjof het klaar de eindstreep te kruisen voor! acht andere boten waarmee ze de laatste zes uur heeft opgevaren. Groot gejubel aan boord als de Frithjof de Rakkestuten passeert, het is dan 20 juli 20.34 uur, een halve minuut voor de 'Carlet' en als nummer 29 in totaal.

De oude loodsboot van 1896 heeft met haar 18.5 ton zware ouderwetse romp meer dan een derde deel van de moderne zeezeilers achter zich gelaten. De Frithjof-bemanning heeft bewezen dat de oude Noorse botenbouwers vaartuigen maakten die niet alleen zeewaardig, maar ook verbluffend snel zijn.

getekend: Fredrik Lange-Nielsen

Met dank aan de van oorsprong Groningse Fientje van Zijlen die al vele jaren in de buurt van Larvik woont. Met haar vertaling van dit boeiende relaas weten we nu wat je beleeft aan boord van een echte Colin Archer loodsboot tijdens deze, naar haar ontwerper vernoemde, Memorial Race.

Fred Licht

75


ALLERLEI Zomertijd 1989 begint: 25-26 maart en de wintertijd begint weer in de nacht van 30 september-1 oktober. Zomervakanties 1989: Voor onze regio: van 17 juli t/m 27 augustus. Zeilplank-opberg-tip: Voor f 45,00 in de kelder van het Clubschip. Jaarboek 1989 is op het Clubschip in voorraad, ook voor niet-leden of voor een 2e exemplaar thuis. Prijs f 7,50.

IN HET CLUBSCHIP HONDEN AAN DE LIJN, ALTIJD! Copy voor jaarboek 1990 is van harte welkom. Een verhaal van een tocht door de kanalen, belevenissen op zee of in een haven, anderen genieten er graag van mee. Iets aanschaffen? Een uitje

Denk aan onze adverteerders!

Clubschipdienst doen? Eventueel zelfs een hele week in de zomer of één van de weekends of een gedeelte van een zomerweek. Aanmelden bij Mw. T. Loos, tel. 05193-9248. De Kustwacht Schiermonnikoog zendt dagelijks op kanaal 5 van de marifoon nooden veiligheidsberichten en algemene nautische informatieberichten uit om 7.20 uur, 13.20 uur, 19.20 uur en 01.20 uur. Handig en nuttig! De kaart 1811, oostblad Waddenzee, heeft dit jaar een nieuwe achtergrond. Uiteraard koopt U elk jaar een nieuwe kaart, maar nu kunnen we weer over water varen en niet over stukjes kaart - land. Zeillessen: op 10 zaterdagochtenden voor maximaal drie groepen à 12 deelnemers leeftijd: 7 t/m 12 jaar. Opgave tel. 050-131204 of 1 e zaterdag in mei in het Clubschip. Kosten totaal f 50,00. Al donateur van de K N Z H R M "Redder aan de wal"? Gauw doen! Spinozastraat 1, 1018 HD Amsterdam giro: 263663. Minimaal f 10,00. U steunt zo het reddingswerk en blijft op dE 'loogte van aktiviteiten door toezending van "De Reddingboot". De eerste zondag in januari 1990 is er weer een Nieuwjaarsvisite. Tijdens de 1 e zondag in februari, maart en april is de koffie ook bruin op het Clubschip. Als de vlag op het Clubschip wappert bent U van harte welkom. 76


ENQUETE WINTERAKTIVIT7ITLN Steeds wordt op vergaderingen van onze vereniging gevraagd suggesties te geven voor winteraktiviteiten. Helaas horen we weinig ideeën van U. Vandaar dat we nu vragen om naar deze enquete te kijken en deze in te vullen. Het is de bedoeling dat U het hokje invult van die aktiviteit(en) die U interessant vindt. Uiteraard kunt U zich beperken tot één, maar misschien vindt U meerdere de moeite van het rijden naar Lauwersoog waard. Dan kruist U dus meerdere hokjes aan. Onderaan staan extra lege regels, bedoeld voor onderwerpen die wij niet op de lijst vermeld hebben, maar volgens U interessant genoeg zijn om aandacht aan te besteden. Wij verzoeken U wel naam en adres te vermelden, zodat we eventueel nadere toelichting kunnen vragen. Uiteraard verplicht U zich door het invullen van deze enquete niet tot het bijwonen van de door U aangekruiste onderwerpen. Wilt U de ingevulde lijst vóór 1 september opsturen naar het secretariaatsadres: Stadsweg 3, 9731 CP Groningen, of dit papier afgeven op het Clubschip? Hartelijk bedankt!


WEERBERICHTGEVING VIA BUITENLANDSE STATIONS: Nordeich Radio Kiel Radio Ragen Radio Deutschlandfunk Radio Bremen N.D.R. I en II B.B.C. Radio 4

2614 Kc. (114 m) 10.10 - 22.10. Bestemd voor Duitse Bocht, Noordzee, IJsland, Groenland, Noorwegen tot Spitsbergen. 2775 Kc. (108 m) 09.40 - 21.40. Voor Skagerrak, Kattegat en Oostzee. 1719 Kc. (169 m) 10.10 - 22.10 1269 Kc. (236 m) 01.05 - 06.40 - 12.30 936 Kc. (320 m) 07.00 - 13.00 - 19.00 702,828, 972 Kc., 18.00 - 06.00 en na nieuwsberichten. 200 Kc. (1500 m) 00.15 - 06.25 - 13.55 - 17.50 Stormwaarschuwingen elk vol uur van 07.00 tot 19.00 uur.

Vorhersagegebiete des Seewetterdienstes Norddeich Radio (Gebiete, fur die Wind- und Sturmwarnungen herausgegeben werden, sind feit gedruckt)

401 NORDSEE N1 N2 N3 N4 N8 N9 N10 N11 N12

Viking

Utsira Fort ies Dogger Fischer Deutsche Bucht sudwestliche Nordsee

OSTZEE B7 B8 B9 B10 B11 B12 B13 B14

NOrdliche Ostsee Zentrale Ostsee Suclestliche Ostsee Si dliche Ostsee Westliche Ostsee Belte und Sund Kattegat Skagerrak

79


COUP, IN- EN VERKOOPVERENIGING VAN VISSERIJ-BENODIGDHEDEN "LAL v:i1ERSZEE" U.A.

HAVEN 16 - LAUWERSOOG — TELEFOON 05193-9164/9291

kt 3r tál

'Maters

po rta rti ko 1.9 n zoals:

" LAMPEN 24 - 110 - 220 volt * ZWEMVESTEN (sailing belt) * DIVERSE SOORTEN TOUWWERK * BRANDBLUSSERS, enz. * JACHTLAKKEN (International) * KIELEN * ZEILJOPPERS * GAS PROPAAN 11 kg-FLESSEN * SMEEROLIE * GASOLIE * BENZINE EN DIESEL * KWASTEN * LAARZEN * KLOMPEN * VETTEN * enz. enz.

Alle werkdagen geopend van maandag t/m zaterdag van 8.30 - 17.00 uur


OPENINGSTIJDEN BRUGGEN EN SLUIZEN ROND HET LAUWERSMEER Alleen voor de periode van 1 mei tot 1 oktober.

Zoutkamp - Reitdiep tel.: 05956 - 1305

: 's Zondags gesloten. De hoogte van de brug over de openstaande sluis is bij normale waterstand plm. 3.40 mtr. ma. t/m za. 7.00 - 12..00 en 13.00 - 18.00 uur. (in juni, juli, aug. tot 19.00 uur).

Lauwersoog tel.: 05193 - 9043

: ma. t/m vr. van 7.00 - 12.00 uur en 13.00 - 20.00 uur. : 's Zaterdags van 7.00 - 12.00 en 13.00 - 19.00 uur. 's Zondags van 9.00 - 12.00 uur en 14.00 - 18.30 uur. Winterbediening: ma. t/m vr. idem, maar tot 18.00 uur. za. idem maar tot 17.00 uur.

Dokk. nw. Zijlen

: ma. t/m vr. van 7.00 - 8.00 uur en 8.30 - 12.00 uur en 13.00 - 17.30 en 18.00 - 20.00 uur. 's Zaterdags idem doch dan tot 19.00 uur. 's Zondags 8.30 - 12.00 uur, 14.00 -17.30 en 18.00 - 20.00 uur.

Hunsingobrug Zoutkamp tel.: 05956 - 1587

: ma. t/m vr. van 8.00 - 12.00 en 13.00 - 17.00 uur. 's Zaterdags (vanaf half mei tot half sept.) 8.30 - 9.00,13.00 - 13.30 en 17.30 - 18.30 uur. 's Zondags (eveneens van half mei tot half sept.) van 8.30 - 9.00 en 15.00 - 15.30 en 18.30 - 19.30 uur.

De Friese Kokersluis in de : Doorvaarthoogte 2.40 mtr. bij normale waterstand. Lauwers bij Zoutkamp Schutlengte is maximaal 10 meter.

81


WEERBERICHTGEVING KNMI lokale tijden ma/za.

lokale tijden station radio zondag

05.45 06.45 08.00 10.00 12.00 12.56

05.45 06.45 08.00 10.00 12.00

Radio 1: 90.8 (Smilde) 88.6 (Irnsum) Radio 2: 88.0 (Smilde) Radio 3: 91.8 (Smilde) Radio 4: 94.8 (Smilde) Radio 5: 1008, middengolf

3 en 5 3 en 5 1 1, 2 en 3 5 1 5 1, 2 en 3 1 5 5 1, 2 en 3 1

13.00 15.00 17.00 16.55 18.00 20.00 23.00

15.00 17.00 17.55 18.00 20.00 23.00

frekwenties in Nrd. Nederl.

SCHEVENINGEN RADIO OP DE MIDDENGOLF (voor marifoon zie blz. 13) 05.40 - 11.40 - 17.40 - 23.40 op frekwenties 1862, 1890, en 's nachts tevens 2824 kHz. (SSB)

Districtsindeling Nederlandse kustwateren

Districts-indeling Noordzee

54°

60°

53°

58°

56°

52°

54'

51°

82

4'

5T

52°


BELANGRIJKE TELEFOONNUMMERS Artsen voor spoedgevallen dr. Witkamp (Gron. kant Lauw. geb.) dr. Leusink (Oostmahorn, EnurnazijI) dr. Bruinsma (Dokk. Nwe. Zijlen) Centraal alarmnummer (voor politie, brandweer en ziekentransport) in Provincie Groningen in Provincie Friesland Clubschip Lauwersoog Douane Lauwersoog Jachthavens

05956 - 1300 05193 - 1286 05194- 202 050 - 131313 058 - 155555 05193 - 9154 05193 - 9142 05960 - 15004 05112- 303 05193 - 9040 05193 - 1445 05195 - 1544 05956 - 2588 05956 - 1686 05960 - 13127 05195 - 1247 05956 - 2717 058 - 123044 - 0104 (gratis) 06 05193 - 9043 05960 - 13293 / 10248

DelfzijI Dokk. Nwe. Zijlen "Lunegat" Lauwersoog "Noordergat" Oostmahorn "Bootsgat" Schiermonnikoog Zoutkamp "Hunzegat" Zoutkamp "Oude Binnenhaven" Kompassteller (Roukema Delfzijl) Kustwacht Schiermonnikoog Marechaussee Zoutkamp Rijkspolitie te water Scheveningen Radio Sluis Lauwersoog Sluis DelfzijI Weerbericht

06 06

Wadden, IJsselmeer Deltagebied, Biesbosch

- 91122352 - 91122353

Ledenlijst Een goed adres- en scheepsbestand staat - zo u weet - in nauw verband met uw verhuis- of doopbericht. Zie 't als een kleine ledenplicht. Weet, dat u dan een dienst bewijst aan de bewakers van de ledenlijst !!

83


GETIJVERSCHILLEN Gemiddelde tijdsverschillen voor Hoog en Laag water ten opzichte van Lauwers-

oog. Men dient rekening te houden met de mogelijkheid van aanzienlijke tijdsverschillen, afwijkingen.

Ameland (Nes) Baltrum Borkum Bremerhaven Brunsbuttel Cuxhaven DelfzijI Den Helder Den Oever Dover Eemshaven Emden Harlingen Hoek van Holland Holwerd Kornwerderzand Langeoog Noordpolderzijl Norderney Oude Schild (Texel) Schiermonni koog Spiekeroog Terschelling Vlieland Wangeroog Wilhelmshaven

H.W.

L.W.

+ 0.07 + 1.08 + 1.03 + 2.58 + 3.48 + 2.43 + 1.48 - 2.36 - 1.39 + 1.38 + 1.08 + 2.28 - 0.27 + 4.17 + 0.15 - 0.44 + 1.13 + 0.53 + 0.58 - 1.53 + 0.11 + 1.23 - 0.49 - 1.23 + 1.23 + 2.28

+ 0.14 + 1.29 + 1.09 + 3.25 + 4.41 + 3.21 + 2.24 - 2.11 - 0.49 + 1.38 + 2.14 + 1.04 + 4.21 + 1.00 + 0.08 + 1.49 + 1.29 - 1.37 + 0.05 + 1.49 - 0.42 - 1.04 + 1.49 + 2.39

GETIJTAFELS: De getijtafels (blz. 85-89) zijn overgenomen uit "Getijtafels voor Nederland 1989", uitgegeven op last van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat. 84


DELFZIJL juni 1989 datum

juli 1989

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

datum

3.09 15.38 4.16 16.46 5.22 17.46 6.16 18.43 7.01 19.31

85 72 87 81 86 89 84 95 79 97

5 ma

0.24 12.56

19 51 29 52 39 50 48 45 54

6 di

1.26 13.24 2.10 14.21 2.56 15.06 3.35 15.40 4.26 16.26

38 58 30 59 20 55 1I 50 04 43

7.46 20.13 8.26 20.56 9.00 21.35 9.38 22.16 10.19 22.59

76 95 70 90 66 82 61 71 55 63

5.06 17.10 5.57 17.55 6.35 18.55 7.34 20.06 8.34 21.06

01 36 00 29 02 25 07 25 15 27

10.56 23.34 11.46

11 di

0.24 12.40 1.31 13.50 2.31 14.55

48 56 41 52 35 52 33 56 39

9.34 22.01 10.24 22.50 11.25 23.41 12.06

3.31 15.56 4.25 16.52 5.16 17.42 6.01 18.26 6.42 19.16

62 49 68 59 71 66 72 70 71 74

16 zo

0.26 12.51

25 30 34 32 42 33 47 31 51

1.16 13.14 1.50 13.55 2.35 14.41 3.16 15.20 3.54 16.10

29 53 27 57 24 61 21 63 17 62

7.26 19.58 8.06 20.42 8.50 21.26 9.26 22.06 10.12 22.49

69 77 66 78 65 78 64 78 65 79

21 vr

4.43 17.00 5.46 17.55 6.45 19.06 7.55 20.16 9.00 21.15

12 57 08 50 06 44 09 41 18 40

10.55 23.38 11.49

65 77 63

26 wo

0.30 12.46 1.36 13.56 2.40 15.09

72 58 66 55 64 61

28 vr

1 do 2 vr 3 za NM 20.53 4 zo

7 wo 8 do 9 vr 10 za 11 zo EK 7.59 12 ma 13 di 14 wo 15 do 16 vr 17 za 18 zo 19 ma VM 7.57 20 di 21 wo 22 do 23 vr 24 za 25 zo 26 ma LK 10.09 27 di 28 wo 29 do 30 vr

9.31 21.47 10.26 22.46 11.16 23.36 12.00

1 za 2 zo. 3 ma NM 5.59 4 di 5 wo 6 do 7 vr 8 za 9 zo 10 ma

13 do 14 vr 15 za

17 ma 18 di

VM 18.42

19 wo 20 do

22 za 23 zo 24 ma 25 di

27 do

29 za 30 zo 31 ma

LLWS 1985.0

EK 1.19

12 wo

LK 14.31

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

10.06 22.24 11.06 23.36 11.55 0.30 12.34 1.20 13.26

30 41 43 41 54 38 60 33 63

3.50 16.26 4.56 17.36 5.56 18.33 6.49 19.20 7.32 20.06

65 70 67 80 69 87 69 88 67 86

2.00 13.54 2.33 14.40 3.16 15.15 3.56 15.56 4.20 16.24

27 63 21 62 18 58 16 52 15 44

8.11 20.43 8.49 21.18 9.20 21.56 9.56 22.26 10.29 22.58

66 82 68 78 68 73 66 67 61 61

5.06 17.16 5.50 18.00 6.35 19.06 7.56 20.10 8.45 21.16

12 34 09 25 06 17 08 I5 15 18

11.02 23.39 11.45

53 53 41

0.26 12.36 1.21 13.43 2.24 15.16

43 27 34 17 31 23

10.06 22.20 10.55 23.20 11.46 0.15 12.30 0.55 13.16

27 24 40 30 50 33 58 34 63

3.39 16.16 4.46 17.15 5.36 18.10 6.29 19.06 7.18 19.52

40 38 49 52 56 63 61 72 65 81

1.46 13.51 2.25 14.31 3.06 15.16 3.51 15.55 4.24 16.34

34 69 33 74 31 75 28 72 22 63

8.00 20.36 8.42 21.16 9.23 21.56 10.03 22.35 10.46 23.16

70 89 74 92 77 90 77 84 74 74

5.15 17.25 6.15 18.46 7.25 20.05 8.40 21.21 9.57 22.30 10.56 23.36

16 50 11 37 1I 29 19 29 33 34 49 38

11.26

67

0.06 12.16 0.56 13.31 2.16 14.52 3.36 16.16 4.46 17.29

58 54 42 42 33 43 38 57 51 75

NAP -207 cm ; LAT = NAP -225 cm

85


DELFZIJL

augustus 1989 datum

september 1989

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

datum

0.26 12.30 1.05 13.10 1.45 13.34 2.17 14.15

61 37 65 32 66 28 65 27 65

5.49 18.26 6.37 19.08 7.19 19.48 7.53 20.23 8.26 20.52

62 86 66 84 65 78 65 74 69 72

2.35 14.45 3.10 15.15 3.40 15.50 4.16 16.20 4.45 17.05

29 62 30 56 28 47 22 36 15 24

8.56 21.23 9.25 21.48 9.56 22.16 10.22 22.46 10.58 2126

71 70 71 65 63 57 55 49

5.15 17.39 6.15 19.00 7.45 20.35 9.25 21.45 10.35 22.54

08 13 03 03 05 06 20 17 40 30

11.40 0.10 12.40 1.15 14.05 2.55 15.46 4.16 16.52

28 23 09 06 00 08 20 27 44

11.26 23.56 12.11 0.40 12.56 1.25 13.30 2.05 14.10

56 38 67 42 73 42 78 41 81

5.16 17.56 6.10 18.46 7.03 19.33 7.46 20.17 8.30 20.57

44 62 56 77 66 87 76 94 83 95

2.46 14.50 3.14 15.36 3.59 16.25 4.44 17.21 5.35 18.26

39 80 36 73 32 60 25 43 18 26

9.08 21.36 9.47 22.13 10.22 22.48 11.06 23.36 11.56

86 89 84 75 76 58 62 37 43

21 do

31 do NM 6.44

0.16 12.04

16 16 21 18 37 31 56 40 66 39 66

0.26 13.06 1.51 14.46 3.26 16.10 4.35 17.18 5.36 18.07 6.18 18.51

115 124 103 126 116 150 142 175 160 185 166 180

26 di

30 wo

6.50 19.46 8.15 21.16 9.46 22.30 10.39 23.30 11.29

1 di

NM 17.05

2 wo 3 do 4 vr 5 za 6 zo 7 ma 8 di 9 wo EK 18.28 10 do 11 vr 12 za 13 zo 14 ma 15 di 16 wo 17 do VM 4.07 18 vr 19 za 20 zo 21 ma 22 di 23 wo LK 19.40 24 do 25 vr 26 za 27 zo 28 ma 29 di

11.48

44

1 vr 2 za 3 zo 4 ma 5 di 6 wo 7 do 8 vr

10 zo

38 11 ma 12 di 13 wo 14 do 15 vr

VM 12.50

16 za 17 zo 18 ma 19 di 20 wo

22 vr

LK 3.10

23 za 24 zo 25 ma

27 wo 28 do 29 vr NM 22.47 30 za

LLWS 1985.0 = NAP -207 cm ; LAT = NAP -225 cm

86

EK 10.49

9 za

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

0.56 12.46 1.04 13.16 1.36 13.46 2.05 14.15 2.35 14.39

134 164 132 163 136 163 141 161 142 154

6.57 19.24 7.33 19.56 8.01 20.20 8.29 20.46 8.56 21.10

164 170 162 165 165 163 168 162 165 157

3.07 15.15 3.25 15.40 3.44 16.15 4.36 17.06 5.15 18.05

137 143 130 132 123 121 117 109 109 97

9.20 21.36 9.49 22.06 10.18 22.39 11.01 23.19 11.56 -

158 150 150 144 142 136 129 119 108 -

6.44 20.00 8.51 21.25 10.06 22.36 10.56 23.30 11.40 -

106 99 120 115 143 132 162 143 174 -

0.26 13.14 2.16 15.15 3.46 16.26 4.51 17.26 5.46 18.21

96 93 88 114 113 143 138 164 154 177

0.16 12.26 0.55 13.06 1.41 13.46 2.16 14.36 2.55 15.15

146 179 147 181 147 181 147 176 146 166

6.36 19.07 7.26 19.51 8.06 20.34 8.46 21.11 9.26 21.48

167 185 177 188 185 185 188 176 184 160

3.36 16.05 4.20 16.55 5.21 18.06 6.26 19.26 7.56 21.00

142 150 136 131 128 114 122 105 124 111

10.06 22.22 10.46 23.06 11.36 23.56 12.46

172 141 153 119 131 97 112

1.26 14.26

85 118

9.26 22.16 10.14 23.10 11.10 23.45 11.46 0.15 12.16

140 128 157 140 165 141 163 138 160

3.06 15.50 4.16 16.52 5.09 17.38 5.56 18.18 6.28 18.53

104 144 134 168 155 176 161 170 159 161


LAUWERSOOG juni 1989

mei 1989 datum

1 ma 2 di 3 wo 4 do 5 vr

NM 12.46

6 za 7 zo 8 ma 9 di 10 wo II do 12 vr

EK 15.19

13 za 14 zo 15 ma 16 di 17 wo 18 do 19 vr 20 za VM 19.16 21 zo 22 ma 23 di 24 wo 25 do 26 vr 27 za 28 zo LK 5.01 29 ma 30 di 31 wo

datum

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET =cm

7.46 19.56 8.46 20.56 9.36 21.56 10.15 22.34 11.00 23.40

84 16 93 16 02 13 11 08 18 02

1.15 13.46 2.16 14.35 3.06 15.29 3.56 16.25 4.45 17.10

51 41 54 51 53 58 50 61 47 62

6 di

11.40

7 wo

0.37 12.35 1.15 13.16 2.06 13.50 2.40 14.35

22 93 122 84 119 75 114 69 107

5.26 18.06 6.05 18.45 6.50 19.25 7.35 20.16 8.16 20.55

60 42 56 39 49 34 40 28 31

3.25 15.25 4.16 16.15 5.05 17.15 6.05 18.26 7.05 19.21

65 100 64 94 66 90 71 89 79 91

9.06 21.46 9.56 22.46 10.45 23.36 11.56 0.35 12.54

21 24 14 20 09 20 07

7.55 20.16 8.55 21.06 9.35 21.45 10.04 22.24 10.50 23.21

88 93 96 95 103 96 108 95 113 94

1.36 13.54 2.25 14.49 3.05 15.35 3.50 16.20 4.25 17.00

30 20 36 29 39 35 41 40 41

11.14 23.54 11.45 0.35 12.45 1.35 13.36 2.26 14.26

117 91 121 88 125 85 126 81 125

5.05 17.46 5.56 18.14 6.25 18.59 7.09 19.50 7.55 20.40

41 46 40 47 39 48 38 47 36 45

3.16 15.26 4.10 16.16 5.10 17.15 6.16 18.25 7.04 19.41

77 121 74 116 73 111 76 107 84 106

8.50 21.36 9.46 22.30 10.46 23.36 12.06 0.46 13.09

34 41 30 37 27 32 25

6.05 18.15 7.25 19.25 8.20 20.14 9.17 21.05 9.56 22.06

63 100 74 112 86 121 94 125 101 125

11.56 0.45 13.10 1.50 14.10 2.46 15.02 3.24 15.44

108

1 do

142 127 158 144 165 156 165 163

2 vr

10.35 22.56 11.21 23.45 12.05 0.45 12.46 1.25 13.25

107 121 113 113 116 102 116 89 112

4.16 16.35 4.55 17.19 5.46 18.05 6.25 18.50 7.06 19.36

162 169 159 173 155 172 149 166 140 153

2.15 13.55 3.05 14.54 3.44 15.54 4.44 17.04 5.44 18.20

75 104 63 96 55 89 54 87 59 90

7.51 20.26 8.36 21.14 9.36 22.25 10.36 23.46 11.45 -

129 138 116 124 105 116 100 118 103 -

1 I zo EK 7.59 12 ma

6.55 19.20 8.00 20.16 8.34 20.56 9.26 21.24 10.06 22.16

69 95 81 99 90 101 98 101 103 100

0.45 13.00 1.36 14.00 2.22 14.45 3.05 15.26 3.46 16.06

128 115 139 127 147 136 150 141 151 145

16 vr

10.24 22.45 10.54 23.25 11.35 23.54 12.10 0.45 12.56

106 98 108 94 110 88 111 82 110

4.16 16.34 4.50 17.16 5.26 17.50 5.55 18.26 6.36 19.05

151 148 151 150 149 150 145 147 140 144

21 wo

1.24 13.35 2.36 14.30 3.25 15.36 4.35 16.40 5.46 17.55 6.35 18.50

75 109 69 107 65 105 64 106 67 108 74 113

7.12 19.45 8.00 20.34 9.06 21.55 10.05 23.06 11.14 _ 0.10 12.29

135 140 128 135 120 133 117 136 120 144 130

26 ma LK 10.09 27 di

3 za NM 20.53 4 zo 5 ma

8 do 9 vr 10 za

13 di 14 wo 15 do

17 za 18 zo 19 ma VM 7.57 20 di

22 do 23 vr 24 za 25 zo

28 wo 29 do 30 vr

44

24 11

44

31 31

LLWS 1985.0 NAP -170 cm ; LAT = NAP -180 cm

87


LAUWERSOOG juli 1989 datum

1 za 2 zo 3 ma N M 5.59 4 di 5 wo 6 do 7 vr 8 za 9 zo 10 ma 11 di

EK 1.19

12 wo 13 do 14 vr 15 za 16 zo 17 ma 18 di

VM 18.42

19 wo 20 do 21 vr 22 za 23 zo 24 ma 25 di 26 wo 27 do 28 vr 29 za 30 zo 31 ma

LK 14.31

augustus 1989

hoogwater

laagwater

datum

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

1 di

8.15 20,45 9.04 21.45 9.54 22.46 10.56 23.36 11.35 -

95 105 106 104 116 101 123 97 127 -

1.50 14.14 2.50 15.14 3.46 16.20 4.35 17.17 5.20 17.56

133 139 135 146 135 150 135 150 136 149

0.15 12.16 1.05 12.55 1.24 13.30 2.05 14.05 2.40 14.46

92 128 87 126 83 122 81 116 79 108

6.00 18.36 6.41 19.04 7.16 19.45 7.44 20.25 8.31 21.06

138 148 140 145 140 141 137 135 132 127

3.26 15.20 3.54 16.04 4.54 16.55 6.10 18.20 7.04 19.30

76 100 73 91 71 83 74 81 81 84

9.06 21.46 9.50 22.25 10.45 23.25 12.01 0.45 13.15

123 119 112 111 100 105 94 104 99

11 vr

8.15 20.24 9.16 21.24 9.44 22.25 10,24 23.10 11.04 23.55

92 89 103 94 112 98 120 100 127 100

1.46 14.25 2.40 15.16 3.25 16.05 4.09 16.45 4.55 17.36

112 112 121 124 127 133 132 140 135 146

16 wo

11.56 0.47 12.36 1.14 13.27 2.06 14.05 2.50 14.55

134 99 139 97 140 94 137 89 129

5.39 18.14 6.26 19.00 7.06 19.34 7.45 20.19 8.36 21.06

3.46 15.56 4.24 16.55 5.46 17.55 6.56 19.24 8.00 20.45 9.15 21.56

83 117 79 105 80 96 87 94 100 98 113 101

9.16 21.55 10.04 22.55 11.14 0.26 12.55 1.36 14.16 2.46 15.25

3 do 4 vr 5 za 6 zo 7 ma 8 di 9 wo EK 18,28 10 do

12 za 13 zo 14 ma 15 di

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

0.05 11.56 0.31 12.31

123 101 129 98 131 95 131 95 130

3.46 16.20 4.35 17.11 5.16 17.46 5.49 18.16 6.16 18.45

126 144 130 144 132 141 135 140 139 140

0.45 13.05 1.15 13.35 1.55 13.55 2.25 14.30 2.45 15.04

95 126 95 120 93 112 88 102 81 90

6.51 19.16 7.20 19.45 7.50 20.16 8.26 20.46 8.56 21.20

142 138 140 133 134 125 124 117 112 106

3.37 16.10 4.50 17.20 6.20 18.45 7.40 20.10 8.45 21.04

75 80 71 73 75 75 90 86 106 96

9.40 22.16 10.56 23.36 12.30 1.06 13.44 2.16 14.55

97 92 81 81 80 86 97 102 117

9.35 22.05 10.21 22.56 11.01 23.46 11.45

3.05 15.46 4.00 16.36 4.51 17.14 5.36 18.06 6.10 18.46

116 131 126 140 133 146 139 150 145 151

10.06 22.46 10.46 23.26 11.20

20 zo

0.27 12.20

120 104 131 108 139 109 144 109 148

139 150 142 153 144 151 145 147 142 137

21 ma

1.00 13.06 1.40 13.45 2.20 14.46 3.10 15.35 3.54 16.45

108 146 105 139 100 126 94 110 88 94

6.50 19.26 7.35 20.01 8.06 20.36 8.50 21.25 9.46 22.26

149 147 148 139 143 125 132 107 114 88

135 125 124 111 113 103 114 108 126 118 138

26 za

5.10 17.55 6.14 19.14 7.56 20.50 9.07 21.51 9.56 22.24 10.25 23.06

87 85 92 86 106 97 121 105 130 105 132 102

11.06 23.44 12.50 1.36 14.04 2.35 15.16 3.36 16.06 4.21 16.48

98 77 100 89 118 109 134 122 140 128 138

17 do VM 4.07 18 vr 19 za

22 di 23 wo LK 19.40 24 do 25 vr

27 zo 28 ma r 29 di 30 wo 31 do N M 6.44

LLWS 1985.0 NAP -170 cm ; LAT = NAP -180 cm

88

NM 17.05

2 wo

hoogwater


LAUWERSOOG

oktober 1989

september 1989 datum

1 vr

3 zo 4 ma 5 di 6 wo 7 do 8 vr

EK 10.49

9 za 10 zo 1 1 ma 12 di 13 wo 14 do 15 vr

VM 12.50

16 za 17 zo 18 ma 19 di 20 wo 21 do 22 vr

LK 3.10

23 za 24 zo 25 ma 26 di 27 wo 28 do 29 vr 30 za

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

0.21 12.25 0.45 12.56

31 01 30 04 29 08 26 08 19

4.57 17.21 5.26 17.46 5.56 18.16 6.15 18.41 6.46 19.06

28 33 30 31 34 32 37 32 35 27

1.15 13.20 1.35 13.44 1.57 14.20 2.35 15.20 3.50 16.35

04 10 98 99 91 87 84 75 78 67

7.11 19.31 7.34 19.56 8.10 20.24 8.56 21.14 9.55 22.30

29 21 20 14 II 03 96 86 78 69

5.20 18.24 6.55 19.56 8.16 20.50 8.54 21.46 9.56 22.30

78 71 92 85 12 00 28 09 39 14

11.34

70

I1 wo

0.14 13.25 1.50 14.25 2.46 15.15 3.36 16.06

68 91 90 16 10 32 23 40

12 do

10.36 23.10 11.04 23.44 12.01 0.36 12.46 1.05 13.36

46 16 49 16 49 16 43 15 32

4.20 16.55 5.06 17.36 5.45 18.15 6.26 18.56 7.05 19.25

32 44 39 45 45 43 48 37 47 26

1.56 14.27 2.35 15.15 3.35 16.25 4.34 17.34 5.54 19.14

11 16 05 98 98 83 94 76 98 82

7.46 20.11 8.30 20.56 9.36 21.56 10.44 23.24 12.46

38 I1 23 91 02 72 86 63 92

7.24 20.36 8.40 21.31 9.26 22.05 10.06 22.36 10.25 22.56

111 97 126 107 132 108 131 107 129 109

1.04 13.49 2.16 14.50 3.05 15.36 3.50 16.16 4.25 16.45

79 113 102 128 117 133 123 130 123 126

11.05 23.15 11.14 23.56 11.44

2 za

NM 22.47

datum

hoogwater

1 zo 2 ma 3 di 4 wo 5 do 6 vr 7 za 8 zo

EK 1.52

9 ma 10 di

13 vr 14 za

VM 21.32

15 zo 16 ma 17 di 18 wo 19 do 20 vr 21 za

LK 14.19

22 zo 23 ma 24 di 25 wo 26 do 27 vr 28 za 29 zo 30 ma 31 di

NM 16.27

hoogwater

laagwater

h min MET

NAP + cm

h min NAP MET - cm

10.56 23.10 11.26 23.45 11.50 0.16 12.04 0.35 12.40

27 14 25 17 21 16 13 12 04

4.56 17.10 5.26 17.38 5.45 18.06 6.21 18.25 6.42 18.55

24 25 27 26 29 25 27 21 21 16

0.54 13.10 1.30 13.40 2.05 14.50 3.14 16.15 4.34 17.54

06 93 01 83 94 71 88 65 88 71

7.10 19.22 7.39 20.01 8.26 20.45 9.36 22.06 11.16 23.45

14 10 07 00 95 84 79 66 74 65

6.14 19.26 7.24 20.20 8.30 21.04 9.15 22.06 10.06 22.40

00 85 18 00 34 09 43 15 47 19

12.44

94

1.15 13.55 2.09 14.46 3.06 15.36 3.44 16.15

86 18 08 33 22 39 31 39

10.45 23.15 11.35 0.07 12.14 0.40 13.16 1.20 14.10

47 22 42 24 33 25 20 22 04

4.35 16.59 5.26 17.46 6.00 18.19 6.46 19.06 7.25 19.41

38 37 43 33 46 27 42 16 31 02

2.16 14.54 2.54 16.04 4.15 17.15 5.35 18.44 7.06 20.06

15 87 07 75 02 71 03 78 11 91

8.26 20.36 9.26 21.36 10.35 22.44 11.55

14 85 96 70 85 63 89

0.36 13.16

74 104

7.54 20.50 8.45 21.31 9.20 21.55 9.55 22.04 10.25 22.45 10.44 23.15

20 02 25 07 25 10 23 14 21 19 18 21

1.36 14.05 2.36 14.56 3.10 15.36 3.45 16.06 4.20 16.38 4.50 17.02

93 17 07 23 15 23 17 21 19 21 21 21

LLWS 1985.0 = NAP -170 cm LAT = NAP -180 cm

89


~~

~~• • ~~ • ~~

0 c ~ 0 c c

g CO C) 0 cv cv un r- co co

U1 CD C) CV CV Ul 0 CD CD

CD CD U1 U1 0 Ul

C) e- CV

CD *CV CV

UP UP

Ul Ul

C) U1 0 st

CV (D CO C) 0 0 ■ r CO cn c> CO CO COD e- .1... /.CM

co

CD C) U1 U1

t.- t's

C) CD 111 U1 Cr)

Q) U1 co st

C') st st

st.*

.7•7

00 stst NM

MOM es/N ..7 NMM

00

e- V- 7 -

00 OSt , stst T. ..--

Ost 00 e- e-

e-

e- e-

r, c,

wi 111 im

el

MM

MMM

MM

CD CD st st CD C.) C> ,-

OD CD C1 CV CV 7 Cr) C) C) 0 - ,-

C) U1 0 nt ,- I-

OW Ost

MMM str0 N Mst

00 0 M 0 N

CD CD

CO CD 0/ s 0 O CD CD C)

UP C) st M

e-

NN WWM r 0 str N O

CO C) CO Cr e- C)

m >22 oa

, =„ „. cl.ga1 «3 a. 3 Oc cu c bc.-

<5 C oc° >0 0 5 •moffl m >9

n 1

e-

00 00

Or

0E ,..,a c 0 0c

(n c

°) colE!"

i"vg!

U1 C)

St U1 MMOM 00 0

M M O N 0 0 00

EE

00 00 LOW

1.-

00 Mr

OM

c1,1" NOM 0r0 LOCON.

.-:.^.-----

moco.cE m .) tomw E b —m O

bus lijn 63 van Lauwersoog bus lijn63 te Groningen

I

NN 00 0 "/ . O W

CD CD 0 1 7 CD 0

U1 e- CD

bus lijn 51 van Lauwersoog bus lij n 51 te Dokkum bus lij n 51 te Leeuwarden

ON i OM

('1 CV

(1.? un

boot vertrek van Schiermonnikoog boot aankomst te Lauwersoog

I 1

bus lijn 63 van Groningen bus lij n 63 te Lauwersoog

I

N N

VAN SCHIERMONNIKOOG

h CD C)

v

boot vertrek van Lauwersoog boot aankomst te Schiermonnikoog

s CO t

.C

bus lijn 51 van Leeuwarden bus lijn 51 van Dokkum bus lijn 51 te Lauwersoog

e-

CV QD CO

7). o cgm 7 cp

CD U1 st 0 U1 U1 e- e-

CO 0 01

''O'st

NAARSCHIERMONNIKOOG

CV QD QD U1 e- C)

CV CV CV 0 0 0

cv cv sr

C) CD ,r C1 st

90

Ob CD

CV CV

UP U) UP CD U1 st st U1 QD

CD 111 0 11 0 .20

C) U1

c> st

,j

2. ) "= <0 2i N a

o co -o t Wg52 N N>> wa EEEE 1-1 0 'a)5 imommoj*c o mweg — mmmac ccccomm eemm , g mmcommLy EEEES aaaaaa

000000 IE e- CM 0 .er

De aankomsttijden van deboot zijn bij eengemiddelde vaartijd aangegeven.

CD C)

st ,r r- co


ta

2 c a)

Lu Lu ca

IE

cn d OOO (c) = oi d (1)

Z ow o co co w < W

-

Q co co a) ca ti) to II) c

O cr

coco

LL u --„1 0 N > Z 0

n. 0 cn _o

~~RI Z W < 2 z

c (.9 in incn ' cJ 1—

=

0 CD CD

CD

8

OPGEVEN.

a> _c o

co

Handtekening:

3

O

O

175

O

Geeft zich op voor devolgende activiteiten

Ondergetekende:

cll CD CD > > > > CU cd ct • 0) 0) CD D_ CL0. 0. O 0 0 0

111111E111 .- 5

❑❑❑❑❑

0

n .-'3

a)

'2

a) to

E =

Cl)

u) co

o co i a) d„-

6-

cr) o - Q)

O E/2 15 (.) C 5} 2 jó 2 cD,._ CD co ca 9 . ct

d,' as o

.cl al

C) >

.c_

_C °C)"

o -o "a3

_c' -,-. c o o -,-,

2 70 c o N... .--. • —

o

C

C U ) tij

0 7, . n 8-.., - a) ,.. co _c „, ,_ -_ ,._cr, .0 ,_ c 1..__ R, a3 a) f.,_) .9-3-, t' :15 co

,:D

a)

E

ó

o

m a, -1 >Cl- Z a) C-) — E .__., a) a) 0 .. o as ais ai d) C3>w0C5z

> cD

Ki 91


92

SCHEEPSGEGEVENS VANWEDSTRIJDSCHEPENEN/OFASSISTENTIESCHEPEN WEDSTRIJDDEELNAME (volledig invullen) O

E co

co ro

O O

Zeilnr./wedstrijdnr Klasse: I. O.R. -N.K.K. -Multihull - Vrije/ongemeten klasse -Plat/Rondbodem. chepen). (gemeten s

T.C.F. / T.M.F

Breedte over berghout, direkt achter demast. (allen voor Plat -Rondbodems).

0D

ASSISTENTIESCHEPEN

c

ro

O

E o

co co z 2

Diepgang schip: Zeil â&#x20AC;&#x201D; motorboot

E

C

ro

O

O

2 _c

a ro

2

co c

O

Aantal schroefbladen, indien vast opgestelde motor,

"

E

as

Spi./Bollejan etc

Aanhangmotor:

co

E

E

"

N

0

o as o o a;

Genua/fok:


Het Noordelijk Scheepvaartmuseum Het Niemeyer Tabaksmuseum

Openingstijden: Di. t/m za. 10.00 - 17.00 uur Zo. 13.00 - 17.00 uur Het Noordelijk Scheepvaartmuseum

biedt vijftien eeuwen noordelijke scheepvaartgeschiedenis. Het Niemeyer Tabaksmuseum bevat een collectie, die enig in haar soort en kwaliteit is in de wereld. Wee musea één káartje. Gevestigd in twee middeleeuwse panden, het Gotisch Huis en het Canterhuis. Telefoon 050 - 122202 Groningen - Brugstraat 24-26


011. WEIEN GRONINGEN SCHEEPSARTIKELEN en ZEILMAKERIJ

PERFEKT! KWALITEIT en LAAG IN PRIJS BELANGRIJK U als verenigingslid koopt op aantrekkelijke voorwaarden. Mochten wij een artikel niet in ons standaardpakket hebben dan kunt u, door bestelling via ons bedrijf, een extra korting verkrijgen

GEBR. WATERBORG LAGE DER A 2 - GRONINGEN Tel_ 050- 125077 Ook geopend op zaterdag van 10.00 uur tot 17.00 uur

Jaarboek1989compleet c  
Jaarboek1989compleet c  
Advertisement