__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

Aanstormend talent IN DE JAREN VIJFTIG EN NU

Goede voornemens voor 2016

Special

HET VAK IS VOLOP IN BEWEGING

OUD & NIEUW

Oud & Nieuw in de

Kraamzorg

Kraamsupport_6-2015.indd 17

12/8/15 3:44 PM


HOOGTEPUNTEN VAN 2015 KORTE TERUGBLIK

Start Academische Werkplaats ‘Kraamzorg in Geboortezorg’ In juli startten Nederlandse kraamzorgorganisaties samen met het Geboortecentrum en van het Wilhelmina Kinderziekenhuis een Academische Werkplaats Kraamzorg. Binnen deze werkplaats doet men onderzoek naar ziektes en complicaties in het kraambed en de rol van kraamzorg hierbij. Daarnaast richt het onderzoek zich op kwaliteit en doelmatigheid in de kraamzorg. Dit moet leiden tot meer ‘evidence-based’ werken in de kraamzorg. Tegelijk kan het onderzoek een onderbouwing leveren van de waarde van kraamzorg en hoe kraamzorg het best kan worden ingezet in de geboorteketen.

Boodschap van de minister Gelukkig raakte minister Schippers dit jaar toch nog overtuigd van nut en noodzaak van kraamzorg voor Nederlandse gezinnen. ‘U doet ontzettend belangrijk werk’, sprak zij tot kraamverzorgenden in haar videoboodschap op de Dag van de Kraamzorg in september. De beroepsgroep heeft volgens Schippers een goede ontwikkeling doorgemaakt en moet nu doorpakken. Bekijk de video op www.kenniscentrumkraamzorg.nl.

Kernboodschap draagt kracht uit Het is belangrijk dat de mensen die werkzaam zijn in de sector de waarde van kraamzorg goed kunnen uitdragen. Daarom formuleerden brancheorganisaties Actiz en BTN in samenwerking met kraamzorgorganisaties deze kernboodschap: Kraamzorg is noodzakelijke zorg. Kraamzorg zorgt voor een veilige start, voor gezondere kinderen en moeders en voorkomt dure zorg nu en later. Ook kan het wiegendood voorkomen. Als we deze boodschap allemaal luid en duidelijk uitdragen, raakt het belang van kraamzorg meer en meer verankerd bij beslissers en bij het grote publiek.

De komst van landelijke protocollen Met de komst van landelijke protocollen gaan we als branche naar een hogere standaard van kwaliteit van zorg’, zei Ginel van Weering, bestuurder van Naviva. Op de Dag van de Kraamzorg werden de eerste vijftien landelijke protocollen voor de kraamzorg in concept gelanceerd. Tegelijk introduceerde het Kenniscentrum Kraamzorg (KCKZ) een app waar ze allemaal in staan. Als kraamverzorgende ben je helemaal bij als je met deze protocollen werkt. Zeker als je de app gebruikt, die consequent door het KCKZ wordt bijgehouden. Er zijn vijftien andere landelijke protocollen in de maak. Het streven is dat alle protocollen halverwege 2016 klaar zijn en in de app staan. Lees er meer over in het interview met het KCKZ op pagina 29.

18 KraamSupport 6 / 2015

Kraamsupport_6-2015.indd 18

12/8/15 3:44 PM


KORT VERHAAL

Special

Het moederschap vieren

OUD & NIEUW

Een kraamzorg-kerstverhaal van Siska de Rijke Je kent Siska de Rijke misschien als vicevoorzitter en woordvoerder van de NBvK. Maar wist je dat Siska ook prachtige verhalen schrijft? De levenslessen uit de kraamzorg zijn daarbij een voortdurende bron van inspiratie.

De wereld is wit. Janna legt haar voorhoofd tegen het raam. Achter haar in de ziekenhuiskamer hoort ze de reutelende ademhaling van haar oude moeder stokken. Ze telt met gesloten ogen. Na tien tellen slaakt moeder een diepe zucht en komt het gereutel weer op gang. Al drie dagen en nachten zit Janna aan het bed van haar moeder, samen met haar zus Lena en haar broer Sebastian. Moeder zal sterven. Na de laatste hersenbloeding is ze niet meer aanspreekbaar. Met haar broer en zus kijkt Janna terug op het leven van hun moeder. Ze was een kind van haar tijd, die na de komst van de pil de vrije liefde had omarmd. ‘Jullie waren er ineens’, grapte ze altijd. Ze had voorop gelopen in de emancipatiebeweging, haar eigen geld verdiend in het theater en met haar boeken over de ontwikkeling van de vrouw. Ze leerde haar kinderen dat het moederschap maar een deel van haar wezen was. ‘Mijn baarmoeder is niet belangrijker dan mijn hersens en mijn talenten.’ Nu, aan het eind van haar leven, zitten haar kinderen aan haar bed. Mannen, zielsverwanten en publiek zijn schimmen uit haar rijke verleden. Janna kan ze nog dromen, de lessen in onafhankelijkheid en in eenzaamheid. Het kleine meisje in haar, dat zo graag een moeder had gehad die gewoon moeder was en zo min mogelijk iets anders. De hoop daarop kan ze nu laten varen, want moeder gaat haar voor altijd verlaten. Janna voelt het verdriet samenknijpen in haar buik. De tranen branden achter haar ogen. Het gereutel stokt weer. Doodse stilte vult de kamer, Janna telt en

telt en telt en puft de stilte weg. Net als ze doet tijdens bevallingen. ‘Toe maar, moeder’, fluistert ze en ze ademt zelf diep in en uit. Bij honderd draait ze zich om en loopt naar het bed. Het is voorbij. De mond van moeder staat open, de lippen zijn wit als de sneeuw op de bomen buiten. Ze kust haar moeder op het voorhoofd. En loopt de kamer uit om Lena en Sebastian te halen die buiten staan te roken. Het lukt nog net om moeder voor de kerst te cremeren. Op het werk zijn ze er blij mee. Janna staat ingepland om met kerst te werken. ‘Weet je zeker dat je het aankunt’, vraagt Carla van de planning; ook Karel is verbaasd, dat ze juist nu wil gaan werken. Ze weet het zeker. Juist nu wil ze het moederschap vieren. Tegen de wil van haar moeder werd Janna kraamverzorgende en trouwde ze met haar eerste liefde, Karel. Ze bleef thuis toen de kinderen kwamen en genoot van ieder lachje, kreetje en woordje. Straks komen de kinderen allemaal voor haar koken en vullen ze het huis met hun gelach en gepraat. Over studies, carrières en de toestand in de wereld. Maar eerst gaat Janna langs bij een nieuwe moeder, die in de nacht dat zij haar moeder vaarwel zei, een dochter op de wereld zette. Het was een zware bevalling, het kind is erg klein. Maar omdat het kerst is en er goede kraamzorg beschikbaar is, mogen ze naar huis. Zo blijft Janna’s leven gevuld met moeders. Dankbaar dat haar eigen moeder haar geleerd heeft haar eigen weg te gaan, brandt Janna met kerst een kaars bij het portret van haar stoere, sterke moeder. l

‘Maar eerst gaat Janna langs bij een nieuwe moeder, die in de nacht dat zij haar moeder vaarwel zei, een dochter op de wereld zette’

2015 / 6 KraamSupport 19

Kraamsupport_6-2015.indd 19

12/8/15 3:44 PM


Pionieren in de jaren ’50 ‘Wat een mooi blad, dat hadden wij niet. Voordat er kraamzorg was, was er alleen gezinszorg. Er werd niet zo veel geëist door de buitenwereld. Je was gewoon op jezelf.’

20 KraamSupport 6 / 2015

Kraamsupport_6-2015.indd 20

12/8/15 3:44 PM


Marie Steverink-Braam (86 jaar) behoorde, samen met haar zus Alie, tot de eerste lichting kraamverzorgsters, die in 1950 van de opleiding kwam. Hun pioniersjaren in de kraamzorg bestonden uit hard werken en avontuur. Maries tip voor haar vakgenoten van nu: ‘Trek je niet te veel aan van wat anderen zeggen, doe gewoon goed je werk.’ TEKST: STEPHAN STEVERINK EN LAURA JANSMA

Special

OUD & NIEUW

| FOTO’S: CARO BONINK

Marie was het vierde kind van de acht in een katholiek boerengezin in het dorp Netterden in de Achterhoek, pal aan de Duitse grens. In 1947 werden de 18-jarige Marie en haar één jaar oudere zus Alie gevraagd of ze een nieuwe particuliere praktijkopleiding tot kraamverzorgster wilden volgen. Ze kregen een minimale stagevergoeding. Marie: ‘Het begon met stage lopen als hulp in de huishouding. Drie keer per week hadden we theorielessen. De pastoor gaf ons godsdienstles, van de huisarts kregen we les in “gynaecologie” en de hoofdzuster gaf kraamles. Ook kon je je bijscholen in rekenen en taal.’ Op 17 mei 1950 behaalden de zussen hun ‘diploma voor kraamverzorgster’.

Geen telefoon Dat jaar startte in het stadje Terborg het eerste kraamcentrum in de regio, met vier kraamverzorgenden: Marie, Alie en twee oudere verpleegsters. ‘De kraamzorg had een bruin uniform met witte schorten, de verpleging had een blauw uniform. Eerst droegen we nog hoofddoeken, maar dat werd langzaam minder. Behalve als er luizen waren. We bleven tien dagen bij een gezin. Het loon was zes gulden per dag bruto, later iets meer.’ In Netterden hadden slechts twee gezinnen een telefoon: ‘Als er een bevalling aanstaande was, belde het kraamcentrum naar de bakker. Zij kwamen ons dan waarschuwen. De bevalling werd meestal door de huisarts gedaan. In de armere arbeidersgezinnen was dat een vroedvrouw.’

ze bijvoorbeeld en daar ging ik weer. In het pikkedonker mis je die boerenlandweggetjes natuurlijk snel …’ Transport was een knelpunt in de grote regio waarin ze werkten. De zussen woonden bovendien in een uithoek. Marie en Alie besloten om allebei een brommer aan te schaffen. Het waren de eerste bromfietsen van het dorp. Soms gingen Marie en Alie voor de lol tegelijk vol gas door het dorp. ‘Dat gaf me ’n lawaai’, zegt Marie glunderend.

Beestachtig hard Je bleef als kraamverzorgster tot ’s avonds een uur of zeven, totdat het kind werd aangelegd voor de voeding, en ging dan naar huis. Vaak in het donker en vaak was het nog een hele rit op de brommer. Marie: ‘Nu zou het niet meer kunnen en zou ik het niet meer doen. Het voelt te onveilig. Vroeger waren er ook gekken, maar niet zoals nu. Het uniform was wel een voordeel. Daardoor kreeg je respect.’ Om acht uur ’s morgens was je er weer. Soms eerder om de andere kinderen naar school te helpen. Marie heeft heel hard moeten werken, ‘beestachtig’ zegt ze zelf. De weelde van nu was er toen niet. ‘Bij veel gezinnen was er geen elektriciteit en stonk het hele huis naar het gas van de gaslichten. De nageboorte kieperden we gewoon onder het deksel van het riool.’ Ook troffen ze veel onwetendheid: ‘Sommige vrouwen die voor het eerst bevielen, wisten nauwelijks hoe een kind werd geboren. Hoe konden ze dat ook weten? Daar werd niet over gepraat.’

‘Als er een bevalling aanstaande was, belde het kraamcentrum naar de bakker’

Achterstallig werk Op het licht af Vaak moest Marie in het holst van de nacht op pad, om te assisteren bij de bevalling. ‘Ik ging op het licht af. Waar licht brandde, klopte ik aan. Soms trof ik iemand die net even naar de wc ging. Meestal hielpen zij me dan weer verder. Bij de derde weg is hun boerderij, zeiden

Het werk bestond voor een groot deel uit wassen, ook luiers. Veel gezinnen hadden geen wasmachine. ‘De overalls maakte je buiten schoon met een bezem. In de winter was het lastig om de was droog te krijgen. Bij vorst liet je de was eerst buiten uitvriezen. Om het fornuis heen en aan het plafond hingen waslij-

2015 / 6 KraamSupport 21

Kraamsupport_6-2015.indd 21

12/8/15 3:44 PM


‘Deze insignes droegen we op ons uniform. Ik moest ze eigenlijk inleveren toen ik de kraamzorg verliet, maar heb gezegd dat ik ze nergens meer kon vinden.’

nen.’ Marie probeerde de moeders zo veel mogelijk te ontzien. ‘De kraamtijd was hun enige periode met wat meer tijd voor zichzelf. En ik kon de dingen sneller op orde krijgen zonder de moeder erbij. Meestal moest er veel achterstallig werk worden weggewerkt. Dat was het zware aan ons werk. Er werd veel van je verwacht in die tien dagen. Als een moeder aardig was, dan deed je ook wat extra, bijvoorbeeld op de laatste dag de was nog opruimen. Maar zoiets deed je niet als ze je alleen zat af te katten.’

Klem zetten Er waren ook achterdochtige en jaloerse vrouwen. ‘Die controleerden of je wel doorwerkte en of je niets deed met hun man. Soms hadden ze zelfs een spiegel bij hun bed en in de

‘Blijf bij jezelf’ Maries tips voor huidige kraamverzorgenden: • ‘Wanneer je binnenkomt, moet je mensen de kans geven om zich te laten zien zoals ze zijn. Door gewoon te luisteren kun je langzaam hun vertrouwen winnen. De een is wat schuw en teruggetrokken, de ander spontaan.’ • ‘Probeer te ontdekken welk levensritme ze gewend zijn en houd dat aan.’ • ‘Trek je niet te veel aan van wat anderen van je willen en van je verwachten. Doe gewoon goed je werk.’

gang om je in de gaten te houden. Daar hing ik dan per ongeluk iets overheen.’ Sommige mannen wilden meer. ‘Die probeerden je dan uit, door je klem te zetten in een hoek. Ik bleef dan steeds in de buurt van de kraamvrouw. ’s Avonds als ik wegging, moest ik goed opletten. Deze mannen werden na verloop van tijd boos omdat je er niet op inging en dan deugde je opeens niet meer.’ Marie kwam ook bij verwaarloosde en heel arme gezinnen, waar nauwelijks eten en drinken was. Soms nam ze dan eten van thuis mee. ‘Ik zorgde er altijd voor dat de kraamvrouw een stukje vlees kreeg om aan te sterken.’ Marie was eens bij een gezin waar het veertiende kind werd geboren. ‘Het waren eenvoudige, maar aardige mensen. De oudste was zeventien, de jongste anderhalf. Na de bevalling werd de jongste uit het ledikantje gepakt en in een ander bed gestopt. Zo kwam de baby in een “warm” wiegje.’

Voor het eerst de zee zien Er was in die tijd in het hele land een tekort aan kraamverzorgsters. Marie en Alie waren in voor wat avontuur en wilden best elders in het land helpen. Ze kregen dan de reis vergoed. Zo werkte Marie in allerlei plaatsen. Naar Zeeuws-Vlaanderen kon de brommer niet mee. Op een vrije zondag pakte Marie de fiets en trapte ze net zolang door tot ze de

22 KraamSupport 6 / 2015

Kraamsupport_6-2015.indd 22

12/8/15 3:44 PM


zee zag – voor het eerst in haar leven. Toen ze in de Noordoostpolder moest zijn, mocht vanwege het uniform de brommer mee in de trein. Om half elf ’s avonds kwam Marie in Kampen aan. Ze vroeg de brugwachter de weg. Gewoon rechtdoor rijden, zei hij, totdat je de nieuwe bebouwing zag, dat was Emmeloord. Om halftwaalf was Marie er en belde ze aan bij het huis waar nog licht brandde. Dat bleek het wijkgebouw te zijn. De wijkzuster reed daarna met de auto in het donker voor haar uit naar het gezin toe. Toevallig was zus Alie toen ook in de polder aan het werk. De een bleef een dag langer, zodat ze samen terug naar huis konden. Ze besloten om de hele reis met de brommer te doen. ‘Je mocht toen nog op de autoweg rijden. Dat was een fantastische ervaring! Zo samen met zijn tweeën scheurend over de autoweg, zes uur lang. Eenmaal thuis viel bij Alie de motor van de brommer.’

leen door. Gaandeweg vond ze het zwaarder worden en verloor ze de zin om elke keer weer bij een nieuw gezin te moeten beginnen. Ze was liever boerin dan kraamverzorgster. Maar thuis waren nog twee andere zussen, dus moest zij wel doorgaan. In 1955 trouwde haar oudere zus en vestigde zich in de polder. Ook overleed haar drie jaar jongere zus Leentje in die tijd aan leukemie. De dag dat Marie werd opgeroepen om naar het ziekenhuis te komen omdat haar zus stervende was, verliet ze het gezin waar ze toen kraamde en ook de kraamzorg. Ze wilde niet meer, ook al had ze een opzegtermijn van zes weken. Bovendien was ze thuis nodig, waar veel verdriet was en waar plotseling twee zussen niet meer konden meehelpen. Marie was toen bijna 26 jaar. Uiteindelijk werd ze boerin. Ze trouwde op haar dertigste met een boer in de regio en koos voor een groot gezin met zeven kinderen. l

Special

OUD & NIEUW

‘Er werd veel van je verwacht in die tien dagen’

De kraamzorg verlaten In 1953 trouwde Alie en verhuisde ze naar Neerbosch bij Nijmegen. Marie ging al-

De zussen Marie en Alie in uniform.

Met dank aan het Florence Nightingale Instituut (Zie ook pagina 31).

Geboeid door de geschiedenis van jouw beroep? Lees op pagina 31 over de online kraamzorg-expositie van het Florence Nightingale Instituut. Lees ook hoe je een set nostalgische kraamzorg-ansichtkaarten kunt winnen.

2015 / 6 KraamSupport 23

Kraamsupport_6-2015.indd 23

12/8/15 3:44 PM


Kraamsupport_6-2015.indd 24

12/8/15 3:44 PM


NIEUW IN HET VAK

Special

Er is veel aanstormend talent in de kraamzorg. Een Facebook-oproep voor goede stagiaires en leerlingen leverde veel reacties op van kraamzorgorganisaties uit het hele land. We pikten er drie uit. Rozanne van Kollenburg van Kraamcentrum Echt en Omstreken over Kayleigh: ‘Op haar sollicitatiegesprek kwam ze echt bij ons binnen: zo sociaal, enthousiast en leergierig. Wij weten zeker dat ze een heel goede kraamverzorgende wordt.’ Kayleigh Geerts (20 jaar) uit Swalmen: ‘Mijn hart gaat van jongs af aan uit naar de kraamzorg. De eerste twee jaar van de opleiding Verzorgende IG waren doorbijten, maar nu ik in het derde jaar zit en stage loop, ben ik precies waar ik wil zijn. Mijn moeder raakte na mijn geboorte bevriend met haar kraamverzorgster. Door haar verhalen dacht ik: dat wil ik later ook. Het is mensenwerk en dat past bij mij. Ik vind het zelfs leuker dan verwacht. Gezinnen waarderen je werk zo! Natuurlijk is het niet altijd rozengeur en maneschijn. Het is heel spannend om straks alleen naar het gezin te gaan. Mijn goede voornemens voor 2016: slagen en nog vele kersverse ouders op weg helpen.’

OUD & NIEUW

Nicole Brouwers van Thebe Kraamzorg over Eprail: ‘Vorig jaar begeleidde ik Eprail tijdens haar stage. Ik was onder de indruk van haar inzet en interesse. Daar gaan heel wat gezinnen gelukkig mee zijn!’ Eprail Willems (24 jaar) uit Tilburg: ‘Na een tijdje in de ouderenzorg te hebben gewerkt, liep ik stage in de kraamzorg. Toen wist ik: dit wil ik. Doordat ik zelf ook moeder ben, voelde ik me hierin thuis. Op mijn negentiende kreeg ik mijn dochter. Enkele jaren eerder dan gedacht: mijn partner en ik kregen haar cadeau en zijn ervoor gegaan. Mijn moeder steunde en stimuleerde me om de opleiding af te maken. De combinatie met het moederschap was niet altijd makkelijk. Dit blijft iets waarin ik wil groeien. Nu ben ik in dienst bij Thebe. Ik kan kraamvrouwen zelfvertrouwen meegeven. Vooral vrouwen die voor het eerst moeder worden, kunnen steun gebruiken. Mijn goede voornemen? Ik zou meer voor tienermoeders willen betekenen.’

Emma Zeijpveld van Careyn Kraamzorg over Christa: ‘Sinds augustus hebben wij een uitstekende leerling-kraamverzorgende aan haar. Ze zit vol energie en is superenthousiast. In de eerste maand maakte ze gelijk twee bevallingen mee. Dat motiveerde haar nog meer.’ Christa Beijer (23 jaar) uit Boskoop: ‘Toen Careyn me deze zomer belde, dat ze met mij verder wilden, sprong ik een gat in de lucht. Ik werkte in de ouderenzorg, maar wilde altijd al met kinderen werken. Deze kans om te switchen greep ik met beide handen aan. In de kraamzorg ben ik op mijn plek. Ik weet nog de eerste keer dat ik een baby’tje in bad deed, zo klein en fragiel; zo totaal anders dan ouderenzorg. Het is mooi om mensen te helpen om hun nieuwe leven in banen te leiden en weg te gaan met het gevoel: ze kunnen het nu zelf. Begin 2016 behaal ik mijn diploma. Daarna wil ik mezelf blijven verbeteren en dit beroep met kennis en passie blijven uitoefenen.’ 2015 / 6 KraamSupport 25

Kraamsupport_6-2015.indd 25

12/8/15 3:44 PM


Go! Go! Go! Kraamzorg! Goede voornemens voor 2016 Hoe kijkt de sector terug op het afgelopen jaar en wat zijn de uitdagingen voor het komend jaar? Over een ding is iedereen het eens: de kraamzorg is volop in beweging. ‘We zijn samen op weg naar een stevige positie in de geboortezorg.’ Coos Wimmenhove, zelfstandig kraamverzorgende uit Amsterdam: ‘2015 was voor mij een mooi jaar, waarin ik veel zorg bood. Bij enkele gezinnen ging het om intensieve zorg in verband met een postpartumdepressie en het overlijden van een

Kraamsupport_6-2015.indd 26

ouder kind. Dat hakt erin, het is dan fijn als je met collega’s kunt “sparren”. De ontwikkelingen rond de verloskundige samenwerkingsverbanden zullen ons ook in 2016 bezighouden. Voor de kraamzorg hoop ik dat het weer een “vruchtbaar” jaar is: met

12/8/15 3:44 PM


Special

veel werkplezier en gezondheid voor mijn collega’s en mij.’ Sjan van Oene, kraamverzorgende bij DPK/ Thebe Kraamzorg, lid van de Denktank en herregistratiecommissie van het KCKZ: ‘Het afgelopen jaar hebben we in kraamzorgland flinke stappen gezet. Het vak is volop in beweging. Er wordt steeds meer samengewerkt met ketenpartners. Het LIP wordt herzien. En de meerwaarde werd in kaart gebracht. Het is belangrijk dat we onze plaats claimen in de keten. Daarom was ik als lid van de NBvK afgevaardigd in de Denktank van het kenniscentrum. Met nog twee NBvK-leden vertegenwoordigde ik hier de kraamverzorgenden uit het hele land. Samen met afgevaardigden van diverse kraamzorgorganisaties brainstormden we over de kraamzorg in 2020. Veranderingen in de geboortezorg vragen om meer professionaliteit van de kraamzorg. Steeds vaker leveren wij zorg na vroeg ontslag uit het ziekenhuis, bijvoorbeeld na een sectio, bij een kraamvrouw met een blaaskatheter of bij premature baby’s. Ook werken steeds meer kraamverzorgenden in ziekenhuizen. De kraamzorg heeft een belangrijke rol in de vroegsignalering. Al deze ontwikkelingen staan beschreven in het visiedocument “Toekomst van de kraamzorg”. In de herregistratie-commissie bespraken we vervolgens wat we in de komende jaren aan scholing nodig hebben om klaar te zijn voor 2020. Het was een hele klus om de herregistratie-eisen voor de komende periode te bepalen. In eerste instantie lijkt het misschien veel. Gelukkig hebben we zeker drie jaar de tijd om er naartoe te werken. Ik hoop dat we onze professionele kraamzorg in 2016 met veel plezier en stevig neerzetten. Ik ga ervoor. Jij ook?’ Hans Reinold, directeur Careyn Kraamzorg (tot 1 januari 2016): ‘In 2015 kwam de kraamzorg uit het ei en wist zich te profileren als een professionele, medische discipline binnen de geboortezorg. Dit zorgde er mede voor dat kraamzorg werd behouden in het basispakket van de ziektekostenverzekering. Hoogtepunten waren: het succes van het Kenniscentrum Kraamzorg met de registratie van de beroepsgroep; het besluit van ActiZ en BTN om te komen tot één brancheorganisatie voor de kraamzorg; en de

oprichting van de Academische Werkplaats Kraamzorg. Careyn Kraamzorg droeg aan deze successen haar steentje bij. Ook in 2016 wil ik blijven bijdragen aan de ontwikkeling van de kraamzorg. Ik verwacht dat kraamverzorgenden een tandje moeten bijzetten om al hun kerntaken (intake, partusassistentie, zorg in het kraambed, overdracht) professioneel neer te zetten.’ Tineke Bogaard, voorzitter NBvK: ‘Mede door de vele reacties die we kregen op onze Facebookpagina “Meerwaarde van kraamzorg” kreeg de minister het advies om kraamzorg in het basispakket te houden. Deze beloning voor onze inspanning was voor ons een hoogtepunt van 2015. In 2016 willen wij aanschuiven aan de cao-onderhandelingstafel. Het wordt tijd dat in de cao duidelijke afspraken komen, zodat kraamverzorgenden gezond aan het werk kunnen blijven. Privétijd moet door werkgevers belangrijk worden gevonden. Ons voornemen is een trainingsprogramma te ontwikkelen waarmee we kraamverzorgenden ondersteunen bij het professionaliseren. We willen handvatten aanreiken om het vak op een goede en effectieve wijze te profileren en om ook je eigen belangen te behartigen. Het gaat hierbij zowel om informatie over de sector (kennis is macht) als om gesprekstechnieken: hoe kun je in gesprek met leidinggevenden en beleidsmakers ervoor zorgen dat er naar je geluisterd wordt?’

OUD & NIEUW

‘Ik verwacht dat kraamverzorgenden een tandje moeten bijzetten om al hun kerntaken professioneel neer te zetten’

Lida Wijnstra, ZinKraamzorg: ‘2015 was een mooi jaar, waarin veel samenwerkingsverbanden handen en voeten kregen. Er waren vele hoogtepunten. In het bijzonder het 10-jarig bestaan van ZiNkraamzorg, dat wij op grootse wijze hebben gevierd met al onze medewerkers en een onwijs leuk feest. Verder is de sector aangehaakt en in sommige gevallen de kartrekker van een aantal mooie projecten in de keten. 2016 wordt een uitdagend jaar: het goede voornemen is om een stevige partner in de keten te zijn op basis van gelijkwaardigheid.’ Marlies Buurman, nu nog senior beleidsadviseur Geboortezorg bij ActiZ. (Vanaf 1 januari 2016 vormt zij samen met Mariette van Driel de tweekoppige directie van de nieuwe brancheorganisatie voor de

2015 / 6 KraamSupport 27

Kraamsupport_6-2015.indd 27

12/8/15 3:45 PM


kraamzorg): ‘ActiZ Geboortezorg en BTN kraamzorg slaan de handen ineen, in het belang van de kraamzorg. We werken met z’n allen naar integrale geboortezorg. Het is veel krachtiger wanneer we dat samen doen dan ieder voor zich. Vanaf 1 januari starten we daarom een nieuwe brancheorganisatie, waarin we onze kennis en kunde op het gebied van geboortezorg bundelen. Er is veel werk aan de winkel op het vlak van professionalisering, positionering en profilering. Nut en noodzaak van kraamzorg zijn inmiddels wel doorgedrongen, we werken nu toe naar: kraamzorg op maat. Dat betekent dat sommige gezinnen in de toekomst misschien met minder zorg af kunnen, terwijl andere gezinnen juist meer zorg nodig hebben. Ook de sector zelf moet – in het belang van de kraamzorg – de krachten bundelen. Concurrentie mag niet ten koste gaan van de basiskwaliteit. Het is belangrijk dat we allemaal staan voor goede kraamzorg, wat voor organisatie je ook bent. Zo zetten we ons samen in voor een stevige positie van kraamzorg in de integrale geboortezorg.’

De eerste cijfers over vroegsignalering Het vroegtijdig signaleren van risico’s, problemen en complicaties is een kerntaak van de kraamzorg. Harde cijfers hierover ontbraken tot dusver. Tot Kraamzorg de Waarden in mei 2015 een onderzoek hierover publiceerde. Dit onderzoek liet zien dan kraamverzorgenden bij 56 procent van de nieuwe gezinnen ‘kritische observaties’ doen bij moeder of kind. Onder ‘kritische situaties’ werd verstaan: situaties die een gezondheidsrisico opleveren voor moeder en/of kind, zoals ondervoeding, fluxus, borstontsteking, geel zien en schedelfractuur. 1144 gezinnen aan wie de kraamzorgorganisatie in november 2014 voor het eerst zorg verleende, werden in dit onderzoek betrokken. Bij 56 procent van deze gezinnen werden kritische observaties gedaan. Bij een op de tien signaleringen was acute medische zorg nodig. Bij drie procent vond een directe ziekenhuisopname plaats. Er werden 25 concrete gezinsrisico’s gesignaleerd, zoals gewelddadige situaties voor moeder en/of kind. Deze werden gemeld bij specialistische hulpverleners, die vervolgens actie ondernamen. De baby had vaker gezondheidsproblemen dan de moeder. In twee gevallen moest de kraamverzorgende een baby reanimeren. Op dag 4, 5 en 6 nemen de medische problemen van de pasgeborene toe. Bij moeder ligt de piek aan het einde van de eerste week.

Jacqueline Dorscheidt, directeur Kraamzorg de Waarden: ‘In 2015 is door Kraamzorg de Waarden en door diverse andere organisaties veel geïnvesteerd in integrale geboortezorg en VSV’s (verloskundige samenwerkingsverbanden). Er waren allerlei goede ontwikkelingen om de kraamzorg stevig te verankeren in de geboortezorg. Zo deed Kraamzorg de Waarden een belangrijke studie over kritische observaties door kraamverzorgenden (zie kader). Er is een Academische Werkplaats opgericht en ActiZ en BTN besloten samen één brancheorganisatie voor de kraamzorg te vormen. Speerpunt voor 2016 wordt om samen met andere organisaties de positie van kraamzorg te borgen in de geboortezorgketen. Een tip voor kraamverzorgenden: wees je altijd bewust van de belangrijke rol die je als kraamverzorgende hebt: kraamzorg is noodzakelijke zorg, het voorkomt wiegendood, zorgt voor gezondere kinderen en moeders en voorkomt dure zorg voor nu en later.’ Siska de Rijke, terug in de kraamzorg als zelfstandig kraamverzorgende en trainer: ‘2015 was een bijzonder jaar voor mij. Ik stopte met een vaste baan als trainer bij een vakbond en begon voor mezelf, dat is spannend en voelt erg goed. Ik werk als zzp’er en begeleid een team van kraamverzorgenden om zelfsturend te werken. Ik werk vooral als waarnemer voor zzp’ers en specialiseer mij daarnaast in complexe kraamzorg. Werkte ik de afgelopen tien jaar in de wereld van belangenbehartiging en politiek, voor de komende jaren kies ik ervoor om weer inhoudelijk met mijn beroep bezig te zijn. Ik ben vastberaden om me te blijven inzetten voor de kraamzorg. In de afgelopen tien jaar bevocht ik, samen met de beroepsvereniging NBvK, de positie van de kraamzorg. Inmiddels hebben we er met z’n allen voor gezorgd dat kraamzorg wordt erkend als noodzakelijke zorg. In het komend jaar zal blijken of kraamzorg in zijn huidige vorm blijft bestaan. Ik wens dat kraamzorg een volledig pakket van zorg en ondersteuning blijft voor alle gezinnen in Nederland. En dat we een mooie mix van advies, praktische ondersteuning en begeleiding kunnen blijven bieden. Want volgens mij is dat wat iedere pasbevallen vrouw en haar partner nodig hebben. Deze kraamzorg waarborgt in mijn ogen een goede en gezonde start van het leven van iedere pasgeborene.’ l

28 KraamSupport 6 / 2015

Kraamsupport_6-2015.indd 28

12/8/15 3:45 PM


INTERVIEW

Special

Kraamzorg op koers

OUD & NIEUW

De beroepsgroep professionaliseren en een duidelijke positie geven binnen de geboortezorg, dat is de missie van het Kenniscentrum Kraamzorg (KCKZ). ‘Er zijn het afgelopen jaar grote stappen gezet door de sector’, zeggen Marie-Pauline van der Ven en Esther van der Zwan van het KCKZ tevreden. ‘Ook in het nieuwe jaar draait het om kwaliteit en kennisvergaring.’ In april bestaat het KCKZ drie jaar – ruim 9500 medewerkers staan inmiddels in het Kwaliteitsregister Kraamzorg en er is een accreditatiesysteem. Het waren belangrijke stappen naar volwassenheid, de beroepsgroep toont hiermee aan wat ze in huis heeft. De meeste mensen in de sector zien ondertussen dan ook het belang van het KCKZ in. ‘Het heeft vaste vormen aangenomen’, zegt Van der Ven opgeruimd.

Wat waren de belangrijkste gebeurtenissen van 2015? Van der Ven: ‘Wij zijn trots op de lancering van de eerste vijftien landelijke protocollen kraamzorg, al zijn ze nog in conceptvorm. De sector staat erachter, nu moeten ze worden goedgekeurd door de ketenpartners en de belanghebbende organisaties. Dankzij de financiële steun van Forest Healthcare konden we de protocollenapp realiseren. Voor de kraamverzorgende is het wel zo handig om de protocollen makkelijk te kunnen raadplegen op je telefoon of tablet. Bovendien is de app altijd actueel. Daarnaast heeft de sector een visie ontwikkeld op de toekomst van het beroep: dus waar we willen dat de kraamzorg in 2020 staat en wat de rol van kraamzorg binnen de keten is. Daarmee stippelt de koers zich vanzelf uit.’

De koers stippelt zich uit? Van der Zwan: ‘Ja, de herregistratie-eisen voor de komende periode hangen natuurlijk samen met deze toekomstvisie. We gaan immers mee met de ontwikkelingen en willen een goede

partner zijn in de integrale geboortezorg. In april breekt de tweede registratieperiode aan voor de eerste kraamverzorgenden die zich in 2013 inschreven in het Kwaliteitsregister. De nieuwe registratie-eisen die in deze volgende periode gelden, brengen iedereen op het niveau voor de kraamzorg van morgen. Opleiders weten door de toekomstvisie en het daaruit voortvloeiende beroepscompetentieprofiel hoe de nieuwe generatie kraamverzorgenden in 2020 de opleiding moet verlaten. Dat brengt aanpassingen met zich mee. Samen met de opleiders gaan wij daarmee aan de slag.’

Hoe ziet 2016 er verder uit?

‘We gaan komend jaar vol aan de gang met de ontwikkeling van landelijke kraamzorgrichtlijnen’

Van der Ven: ‘De protocollencommissies, waarin kraamzorgorganisaties uit het hele land vertegenwoordigd zijn, trekken er hard aan. Ons streven is om in juni alle dertig landelijke protocollen klaar te hebben. Ze zijn dan geaccordeerd door de ketenpartners en staan alle in de app. Nu is de app alleen voor iPhone-bezitters, dan kunnen ook andere smartphone-gebruikers de app downloaden.’ Van der Zwan: ‘Het begeleiden van de kraamverzorgenden naar hun nieuwe registratieperiode zal het komend jaar aandacht vragen.’ Van der Ven: ‘We zijn weer betrokken bij de organisatie van de Dag van de Kraamzorg in september. Ideeën hiervoor en suggesties voor inspirerende thema’s zijn welkom! Ten slotte gaan we vol aan de gang met landelijke kraamzorgrichtlijnen. Kwaliteit en kennisvergaring, daar draait het allemaal om. Wij wensen iedereen in de kraamzorg een mooi en inspirerend 2016!’ l

2015 / 6 KraamSupport 29

Kraamsupport_6-2015.indd 29

12/8/15 3:46 PM


Ben je zzp-er in de kraamzorg?

Kraamzorg 1op1 biedt aantrekkelijke tarieven en veel voordelen. Nieuwsgierig? www.kraamzorg1op1.nl

Kraamsupport_6-2015.indd 30

Bezoek dan de website www.kraamzorg1op1.nl en schrijf je in. T 0182 32 55 76 E info@kraamzorg1op1.nl

12/8/15 3:46 PM


Special

OUD & NIEUW Bekijk ‘Kraamzorg thuis’ op

www.fni.nl Wat doe je als er gerookt wordt in het kraamgezin? Het komt nog vaak voor dat ouders of bezoek roken in de buurt van baby’s en kleine kinderen. Goede voorlichting is erg belangrijk om meeroken te voorkomen. Als kraamverzorgende ben je een van de eerste professionals die het onderwerp meeroken met ouders kan bespreken. Maar hoe pak je zo’n gesprek aan? En wat doe je als kraambezoek rookt? In de nieuwe e-learning Rookvrij Opgroeien Kraamzorg krijg je antwoord op deze vragen.

E-learning voor kraamverzorgenden In de e-learning Rookvrij Opgroeien leer je wat de risico’s van meeroken zijn en welke maatregelen ouders kunnen nemen om te voorkomen dat hun kind meerookt. Je ziet filmpjes van kraamverzorgenden die vertellen over hun ervaringen met (mee)roken in het kraamgezin. Daarnaast worden vaardigheden aangereikt om dit onderwerp op een prettige en effectieve manier met de ouders in het kraamgezin te bespreken.

Praktische informatie De e-learning bestaat uit 5 lessen. Het doorlopen van een les duurt circa 15 minuten. Deelname aan de e-learning kost 20 euro per persoon. De e-learning is voor 2 punten geaccrediteerd bij het Kenniscentrum Kraamzorg (KCKZ). Na afloop ontvang je een certificaat.

Bestellen? Je kunt de e-learning bestellen via de webwinkel van het Trimbos-instituut: www.trimbos.nl/webwinkel met productnummer PFG55169.

Meer informatie?

Voor meer informatie over de e-lea rning en het project Rookvrij Opgroeien, kunt u een e-mail sturen naar rookvrijopgroeien@trimbo s.nl of kijken op www.rokeninfo.nl/kraam zorg.

Wil jij meer weten over de geschiedenis van jouw beroep? Kijk dan eens op de website van het Florence Nightingale Instituut in het dossier ‘Kraamzorg thuis’. Met foto’s, informatie, objecten en filmpjes zie je de geschiedenis van de kraamzorg in vogelvlucht. Ga naar www.fni. nl en zoek op: kraamzorg. Like&Win-actie: via de Facebookpagina van het Kenniscentrum Kraamzorg maak je kans om een set van vijf ansichtkaarten met historische beelden van jouw beroep te winnen. Like de Facebookpagina van het Kenniscentrum Kraamzorg of het Facebookbericht over deze actie. Begin januari worden de vijf winnaars bekendgemaakt. Zie www.kckz.nl.

www.rokeninfo.nl 2015 / 6 KraamSupport 31

Kraamsupport_6-2015.indd 31

12/8/15 3:47 PM

Profile for Laura Jansma

Oud&nieuw special Kraamsupport december 2015  

Zestien pagina's in het hart van het vakblad voor kraamverzorgenden

Oud&nieuw special Kraamsupport december 2015  

Zestien pagina's in het hart van het vakblad voor kraamverzorgenden

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded