Page 1

DE PLUS  AAN  DE  LANGE  HAVEN “SCHIEDAM  HEEFT  GOUD  IN  HANDEN,        NU  LATEN  WE  HET  BLINKEN“


COLOFON

De +  aan  de  Lange  Haven Gemeente  Schiedam

Projectleiding: Vera van  der  Vlerk,  projectleider  binnenstad   Faye  Hewitt,  projectleider  ROR

Projectgroep: Céline Kruisbrink,  landschapsarchitect Geert  Medema,  beleidsadviseur  monumenten Patrick  Miemietz,  landschapsarchitect Willem  Oldenburg,  visualisaties

Gemeente Schiedam Stadserf  1 3112  DZ  Schiedam T.  010  219  11  11 E.  info@schiedam.nl I.  www.schiedam.nl JANUARI  2014


+ AAN DE  LANGE  HAVEN DE          

“SCHIEDAM HEEFT  GOUD  IN  HANDEN,        NU  LATEN  WE  HET  BLINKEN“ Stad  aan  de  Schie,  Ontwikkelingsvisie  voor  de  binnenstad;;  gemeenteraad  28  juni  2012)  


4


INHOUDSOPGAVE 1          STAD  AAN  DE  SCHIE:  DE  AMBITIE   1.1   Project  Lange  Haven+     1.2   Samenhang  Lange  Haven+  met  andere  projecten  in  de  binnenstad       2            FUNCTIONELE  ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+     2.1   Verkeer  en  Parkeren   2.1.1      Verkeer     2.1.2      Parkeren     2.2   Winkelen  en  horeca   2.2.1      Winkelen     2.2.2      Horeca     2.3   Cultuur  en  toerisme   2.3.1      Cultuur     2.3.2      Toerisme         3            RUIMTELIJKE  ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+     3.1   Water   3.2   Kademuren   3.3   Kades  en  straat   3.3.1      Bestrating     3.3.2      Groen     3.3.3      Inrichtingselementen     3.4   Gevels       4            BIJZONDERE  ELEMENTEN  EN  GEBIEDEN   4.1   Vismarkt   4.2   Appelmarkt  en  Appelmarktbrug   4.3   Kade  voor  de  Havenkerk   4.4   Omgeving  van  de  Koemarktbrug   4.5   Nieuwe  ‘oude’  brug  bij  de  Taansteeg       5            UITWERKING  LANGE  HAVEN+     5.1   Schetsontwerp  nieuwe  kadeinrichting   5.2   Bijzondere  locatie:  schetsontwerp  Vismarkt   5.3   Bijzondere  locatie:  schetsontwerp  Appelmarkt   5.4   Bijzondere  locatie:  schetsontwerp  kade  Havenkerk  

7 11 11 12 15 15 17 19 19 20 21 21 23 24 27 28 31 33 35 37 39 40 43 45 47 49 53 56 63 79 87 93

 

BIJLAGEN B.1   Straatmeubilair  

98 100

5


A.

B. Binnenbocht

C. Buitenbocht

E. D.

A.  Vismarkt B.    Appelmarkt  en  Appelmarktbrug C.    Kade  voor  de  Havenkerk D.    Omgeving  van  de  Koemarktbrug E.    Brug Luchtfoto  met  de  projectgrens  van  Lange  Haven+  met  aanduiding  bijzondere  plekken

6

D.


1. STAD  AAN  DE  SCHIE:  DE  AMBITIE Wat  is  er  verbeterd  nu  de  gemeente  de  Lange   Haven  centraal  plaatst  in  de  Ontwikkelingsvi-­ sie  voor  de  Binnenstad?  Het  water  in  deSchie   en  Havens  blijft  hetzelfde,  de  historische   panden  aan  de  Haven  ook  en  de  infrastructuur   verandert  niet  essentieel.  Wel  wordt  ingezet  op   een  verbetering  van  de  beleving  van  de  aan-­ wezige  kwaliteit.  De  historie  van  Schiedam  zal   in  het  druk  bezet  water  van  de  Lange  Haven   schitteren  en  de  verstilde  kades  worden  le-­ vendige  struingebieden  voor  Schiedammer  en   bezoeker.  Het  oude  ‘Zwart  Nazareth’  maakt  zo   van  haar  historie  weer  levendig  goud.  De  nabij-­ gelegen  Hoogstraat  lift  mee  met  een  levendige   binnenstad  met  stad-­  en  watertoeristen.  Die   verbetering  ligt  niet  alleen  in  het  hier  en  nu,   maar  (deels)  ook  in  de  toekomst.   De  ambitie  uit  de  Ontwikkelingsvisie  voor  de  Binnen-­ stad  ‘Stad  aan  de  Schie’  is  duidelijk:  gebruik  maken  van   de  bestaande,  intrinsieke  en  onderscheidende  kwaliteit   als  motor  voor  economische  en  ruimtelijke  vooruitgang.   De  gewenste  uitkomst  is  niet  met  de  verwezenlijking   van  één  project  te  realiseren.  Het  is  een  proces  van   kleine  en  grote  projecten,  acties  en  initiatieven,  waarbij   gemeente,  culturele  instellingen,  ondernemers,  bewo-­ ners,  burgers  en  zelfs  bezoekers  een  rol  vervullen.  De   ontwikkelingsvisie  geeft  aan  welke  koers  de  gemeente   de  komende  jaren  wil  varen  en  vraagt  initiatiefnemers   om  zich  aan  die  koers  te  committeren.  Dat  is  een  voort-­ durend  interactief  proces.  De  gemeente  treedt  daarbij   kaderstellend,  faciliterend  en  uitvoerend  op.   De  Ontwikkelingsvisie  kent  een  aantal  fysieke  en  een   aantal  niet-­fysieke  projecten.  Fysiek  wordt  met  name   ingezet  op  de  sleutelprojecten:  Stad  aan  de  Schie   (inclusief  ontwikkeling  van  het  Westmolenkwartier),   Dirkzwager  terrein  en  Museumkwartier.  Niet-­fysieke   sleutelprojecten  zijn  de  ontwikkeling  van  het  Binnen-­ stadsloket  voor  alle  vragen  over  de  binnenstad  en  de   opzet  van  een  Marketingcampagne  waarin  de  kwalitei-­ ten  van  de  binnenstad  worden  uitgedragen. De  Ontwikkelingsvisie  voor  de  Binnenstad  maakt  het   mogelijk  om  projecten  in  de  binnenstad  integraal  op  te   pakken.  Het  project  ‘Reconstructie  Kademuren  Lange   Haven’  biedt  kansen  tot  een  gecombineerde  aanpak   om  beleidsambities  op  het  gebied  van  horeca,  verkeer,   toerisme,  monumenten  en  de  inrichting  van  de  open-­ bare  ruimte  te  verwezenlijken.  Het  opbreken  van  de   kades  biedt  een  goede  kans  om  tot  een  kwalitatieve   verbetering  van  de  bestrating  te  komen,  terwijl  tege-­ lijkertijd  een  herinrichting  gericht  op  gewenst  gebruik   van  de  ruimte  gemaakt  kan  worden.  Door  de  integrale   aanpak  kan  uit  gemaakte  investeringen  meer  rende-­ ment  gehaald  worden.

Luchtfoto Vismarkt  (A.)  

Luchtfoto Appelmarkt  en  Appelmarktbrug  (B.)  

Luchtfoto Kade  voor  de  Havenkerk  (C.)  

Luchtfoto Omgeving  Koemarktbrug  (D.)  

7


A

M        

    D

E I H C S

Binnenstadsloket Opzetten van   een   toegankelijk   binnenstadsloket   voor   alle   vragen   over   (ondernemen   in)   de   binnen-­ stad.  Denk  daarbij  aan   het  aandragen   van  nieuwe   initiatieven,   voor   vulling   van   leegstaande   panden,   het   organiseren   van   evenementen   of   vragen   over   vergunningen.  Dit  is  ook  de  plek  waar  aan  de    ont-­ wikkeling  van  de  binnenstad  wordt  gewerkt  samen   met  betrokkenen.  

Marketingcampagne binnenstad Het  breed  uitdragen  van  de  unieke  kwaliteiten  van   de  (binnen)stad  zowel  binnen  de  eigen  stadsgren-­ zen   als   (ver)   daarbuiten.   Allereerst   moeten   alle   Schiedammers  de  binnenstad  omarmen  en  er  weer   trots   op   kunnen   zijn.   Vervolgens   moeten   ook   de   mensen  buiten  de  stad  bewust  gemaakt  worden  van   de  kansen  die  hier  liggen.

Westmolenkwartier Nu nog   een   braakliggend   terrein   aan   de   westkant   van   de   Binnenstad.   Hier   wordt   een   parkeergarage   ontwikkeld  en  een  gemengd  binnenstedelijk  woon-­   en   werkprogramma.   Het   Westmolenkwartier   wordt   westelijk   ‘poort’   naar   de   Binnenstad   met   heldere   routes  en  een  goede  oriëntatie  op  Havens,  Hoogs-­ traat  en  Museumkwartier

Kaart Binnenstadsvisie  met  daarop  de  Lange  Haven+  in  relatie  tot  andere  projecten  in  en  om  de  binnenstad

8


Dirkzwager terrein

Lange Haven

Dirkzwager terrein   Herstructurering  van  het  gebied  rond  Groenweegje   tot  aantrekkelijk  gemengd  woongebied  met  een  ver-­ sterking  van  het  havenfront.  Er  wordt  ingezet  op  het   behouden   van   monumenten   (inclusief   historische   productielijn   Dirkzwager)     en   de   historische   struc-­ tuur  en  de  vestiging  van  het  hoofdkantoor  van  Dirk-­ zwager.

Stad aan  de  Schie   Activeren  van  het  gebied  rondom  de  Lange  en  Kor-­ te   Haven,   inclusief   Hoogstraat   en   Boterstraat.   De   Schie   moet   het   kloppend   hart   worden   van   Schie-­ dam,  met  levendige  waterrecreatie.  Door  in  te  zet-­ ten  op  het  gebruik  van  de  stegen  ontstaat  een  pa-­ rallelle  structuur  tussen  de  Haven  en  de  daarachter   gelegen  straten,  met  een  breed  palet  aan  voorzie-­ ningen.

Museumkwartier Versterken van  het  gebied  rondom  de  musea  in  het   hart  van  de  Lange  Haven  tot  centrale  plek  van  waar-­ uit  bezoekers  de  rest  van  de  binnenstad  ontdekken.

STAD AAN  DE  SCHIE:  DE  AMBITIE

9


Suggestie voor  inrichting  van  de  kades  met  meer  ruimte  voor  langzaam  verkeer  en  verblijf  uit  “Stad  aan  de  Schie,  ontwikkelingsvisie  voor  de  Binnenstad”   (HKB  Stedenbouwkundigen)  

1  Water 2    Kademuren 3    Kades  en  bestrating 4    Gevels 5    Bijzondere  plekken  (verbeeld  is  de  kade  voor  de  Havenkerk)

6FKHWVPHWKHWSUR¿HOYDQGH/DQJH+DYHQHQGHGLYHUVH]RQHULQJHQ

10


1.1. Â

Project  Lange  Haven+

Om  inhoud  te  geven  aan  de  mogelijkheden  die  de   noodzakelijke  kadeaanpak  biedt,  heeft  de  gemeente   het  project  Lange  Haven+  in  het  leven  geroepen.  In   dat  project  wordt  letterlijk  de  ‘plus’  gezet  op  de  nood-­ zakelijke  werkzaamheden  van  de  reconstructie  van   de  kademuren.  In  Lange  Haven+  zijn  die  aspecten   ondergebracht,  die  samenhangen  met  de  problematiek   van  de  kademuren,  maar  niet  noodzakelijk  zijn  om  de   constructieve  problemen  op  te  lossen.  Met  de  diverse   beleidsdisciplines  is  gewerkt  aan  een  uitvoerbaar  en   samenhangend  pakket  van  maatregelen  en  werkzaam-­ heden  voor  de  Lange  Haven.   De  werkzaamheden  laten  zich  op  hoofdlijnen  als  volgt   samenvatten:   -­  Aanlegplaatsen  en  faciliteiten  (zoals  walstroom)      voor  woonschepen  en  pleziervaart;Íž -­  Autoluwe  inrichting  met  meer  ruimte  voor  voetgangers   HQÂżHWVHUV -­  CreĂŤren  van  ruimte  voor  terrassen  aan  het  water;Íž -­  CreĂŤren  van  zichtlijnen  op  de  haven  op  strategische    punten  (op  belangrijke  monumenten,  bruggen  en  via      stegen);Íž   -­  Versterken  van  het  historisch  karakter  van  de      haven  bij  herstel  en  (her)inrichting  van  de  kades      (o.a.  materiaalgebruik,  oud  gebakken  historische      bestrating  en  meubilair);Íž -­  Versterken  relatie  Lange  Haven  –  Hoogstraat  door      inzet  op  stegen. De  omvang  van  het  projectgebied  wordt  mede  bepaald   door  het  project  Reconstructie  Kademuren  Lange  Ha-­ ven.  Dit  betekent  dat  het  gebied  van  de  gehele  Lange   Haven,  van  Koemarktbrug  tot  en  met  Beurssluis  tot   KHWSURMHFWEHKRUHQ+HWJHKHOHSURÂżHOYDQGHKDYHQV (van  gevelwand  tot  gevelwand)  behoort  tot  het  project.   +HWSURÂżHOYDOWLQYLMIRQGHUGHOHQXLWHHQZHONHYDQ]HOI-­ sprekend  grote  samenhang  vertonen,  maar  ook  een   eigen  aanpak  krijgen.  Het  project  heeft  betrekking  op   de  fysieke  (her)inrichting  van  de  openbare  ruimte  en  de   toevoeging  van  functies  en  gebruiksmogelijkheden  in   die  ruimte. Het  water  (1)  vraagt  om  goede  bereikbaarheid  en  geldt   als  infrastructuur  voor  de  vaart.  Het  herstel  van  de  ka-­ demuren  valt  buiten  het  project  Lange  Haven+.  Aan  de   kademuren  (2)  worden  wel  aanlegvoorzieningen  aan-­ gebracht  voor  pleziervaart  en  historische  woonsche-­ pen.  Dit  is  een  plus  op  de  noodzakelijke  reconstructie   van  de  kademuren.  Tegelijk  met  de  werkzaamheden   aan  de  kades  (3)wordt  de  bestrating  uitgenomen.  Een   volledige  herinrichting  van  de  straten  wordt  mogelijk,   conform  de  uitgangspunten  voor  de  inrichting  van  de   openbare  ruimte  in  de  historische  binnenstad.  Bij  de   herinrichting  van  de  straat  wordt  een  ander  gebruik   van  de  beschikbare  ruimte  voorgestaan.  Het  openbaar   gebied  wordt  beĂŤindigd  door  de  gevelwanden  (4).   Restauratie  van  (onderdelen  van)  de  gevelwanden  is   niet  onderdeel  van  het  project  Lange  Haven+.  Wel  is  er   aandacht  voor  een  goede  inrichting  van  deze  over-­ gangszone.  De  overgang  tussen  het  publieke  en  het   STAD  AAN  DE  SCHIE:  DE  AMBITIE

particuliere  domein  wordt  langs  de  havens  historisch   gezien  begeleid  door  de  aanwezigheid  van  particuliere   stoepen.  Meer  levendigheid  op  plintniveau  wordt  moge-­ lijk  gemaakt  binnen  individuele  projecten  en  het  nieuwe   bestemmingsplan  Binnenstad.   Tot  slot  omvat  het  project  enkele  bijzondere  plekken   (5),  die  zich  in  het  gebied  onderscheiden  van  de  ‘nor-­ male’  kadeinrichting.  Deze  bijzondere  plekken  betreffen   respectievelijk  de  Vismarkt,  de  Appelmarkt,  de  kade   voor  de  Havenkerk  en  de  omgeving  van  de  Koemarkt-­ brug.  Deze  locaties  krijgen  een  ‘eigen’  inrichting  en   krijgen  in  het  stadsbeeld  een  extra  accent.    Verder   is  binnen  het  project  sprake  van  de  toevoeging  van   een  nieuwe  langzaamverkeersbrug  bij  de  Taansteeg,   zodat  de  relatie  tussen  de  binnenbocht  Lange  Haven/ Hoogstraat  met  de  westzijde  van  de  binnenstad  wordt   versterkt.   Bij  de  aanpak  van  de  diverse  onderdelen  wordt  telkens   rekening  gehouden  met  de  historische  karakteristiek   van  het  gebied.  Het  doel  is  echter  niet  om  te  komen   tot  reconstructies  van  een  historische  situatie,  maar   telkens  te  komen  tot  een  bij  de  kwaliteit  van  de  histori-­ sche  haven  passende  inrichting.  Bij  die  inrichting  wordt   nadrukkelijk  rekening  gehouden  met  het  hedendaags   en  toekomstig  gebruik  van  de  Lange  Haven.  Zowel   in  de  kwaliteit  van  de  inrichting  als  in  de  functionele   gebruiksmogelijkheden  van  de  ruimte  wordt  een  kwali-­ teitsslag  aangebracht.  

1.2.  Samenhang  Lange  Haven+  met  andere                projecten  in  de  binnenstad Het  project  Lange  Haven+  is  onderdeel  van  een  sa-­ menhangende  strategie  om  de  historische  binnenstad   een  impuls  te  geven,  conform  de  doelstellingen  en   uitgangspunten  van  de  Ontwikkelingsvisie  voor  de  Bin-­ nenstad.  Een  deel  van  die  projecten  hangt  nauw  samen   met  Lange  Haven+,  bijvoorbeeld  omdat  het  grenst  aan   het  plangebied  of  een  directe  functionele  relatie  heeft   met  het  gebied.  Hierbij  kan  worden  gedacht  aan:   -­  Stimuleren  nieuwe  activiteiten  op  begane  grond      bebouwing  langs  de  Lange  Haven,  onder  andere      door  verruiming  gebruiksmogelijkheden  in  het      nieuwe  bestemmingsplan  voor  de  binnenstad;͞ -­  het  stimuleren  van  vestiging  nieuwe  trekkers,      zoals  creatieve  ondernemers,  ambachten  en        speciaalzaken;͞ -­  Doorgaan  met  Werk  aan  de  Winkel  (2.0)  op  de      Hoogstraat;͞ -­  Ontwikkelen  van  het  Westmolenterrein  met  een      gebouwde  parkeervoorziening  aan  de  westzijde      van  de  stad;͞ -­  Verbeteren  van  de  doorvaarbaarheid  van  de  Schie      met  (op  afstand  bedienbare)  bruggen  en  goede    afstemming  van  de  bediening  van  de  sluis  en      bruggen;͞ -­  Aansluiten  bij  inrichting  van  de  projecten  Schie-­    oevers  en  Schieveste  in  het  noorden  en  het  distil-­    leercluster  Buitenhavenweg  en  Stadshavens  in      het  zuiden.

11


2. FUNCTIONELE  ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+


e we

g

NS RET

FP

´s G

rave

land s

Nieuwland

P

P

FP

Ni

Dam

t

aa

str

og

Ho

Broersvest

an

la

Broersveld

am

D

we

eu

P N

FP

ie

uw

e

H

av

en

Legenda

P FP

cultuurhistorische gebouwen  en  winkelcentra stegen entrees,  hoofdontsluiting  gemotoriseerd  verkeer hoofd  langzaam  verkeer  /  haltermodel parkeergarages ¿HWVSDUNHUHQ parken parken pleinen

Huidige situatie

14

Rotterdam

sedijk


d

lan

uw

NS/ RET 2

3

1 Korte  Haven

Broersvest

Nie

Walvis-­ straat

eu

Ni

De  Lange  Haven  is  het  historisch  hart  van  de  stad   en  kan  weer  een  plaats  worden  waar  allerlei  activi-­ teiten  op  het  gebied  van  winkelen,  horeca,  verkeer,   toerisme,  cultuur  en  erfgoedbeleving  op  logische   wijze  samenkomen.  Op  dit  moment  is  de  binnen-­ stad  functioneel  in  afzonderlijke  gebieden  in  te   delen.  De  ruimtelijke  overgang  en  de  uitwisseling   tussen  deze  functionele  delen  van  de  stad  is  niet   goed.   Voor  het  plangebied  van  Lange  Haven+  geldt  dat   de  stegen  en  straatjes  tussen  het  winkelgebied  van   de  Hoogstraat  en  het  gebied  rond  de  haven  niet   uitnodigend  zijn.  Programmatisch  sluiten  de  beide   gebieden  niet  goed  op  elkaar  aan:  voor  winkelend   publiek  biedt  de  verstilde  historische  haven  te  wei-­ nig  verblijfskwaliteit  en  de  (water)toerist/recreant   vindt  onvoldoende  kwalitatief  (winkel)aanbod  op  de   Hoogstraat.  

‘s  Gravela ndseweg

2.  FUNCTIONELE  ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+

we  H en av

2.1.  Verkeer  en  Parkeren

*ULIÂżRH

QVWUDDW

2.1.1.  Verkeer Koemarkt De  binnenstad  wordt  ontsloten  via  de  Broersvest  en  in   -­ dam tter mindere  mate  via  de  Nieuwe  Damlaan  en  de  Parkweg.   Ro ijk sed Verkeer  in  de  binnenstad  is  voornamelijk  bestem-­ mingsverkeer.  Bezoekers  aan  de  binnenstad  maken   vooral  gebruik  van  de  parkeergarages  ontsloten  via  de   Broersvest.  De  geplande  gebouwde  parkeervoorziening   1  Nieuwe  Sluisstraat 2  Brede  Marktsteeg op  het  Westmolenterrein  zal  de  stad  aan  de  westzijde   3  Grote  Markt ontsluiten. Kaart  met  de  verkeerstromen    en  richtingen  op  en  bij  de  Lange  Haven Legenda In  de  verkeerscirculatie  van  de  binnenstad  zijn  de  ka-­Bestaande situatie entree autoverkeer binnenstad voetgangersgebied des  langs  de  Lange  Haven  belangrijk,  maar  ze  maken   rijrichting - een richting / twee richtingen Legenda binnen venstertijden toegankelijk niet  onderdeel  uit  van  de  hoofdroutes  door  de  histori-­ Bestaande situatie Legenda sche  stad. entree  autoverkeer  binnenstad entree autoverkeer binnenstad voetgangersgebied voetgangersgebied De  kades  langs  de  Lange  Haven  worden  gedomineerd   rijrichting  -­  een  richting  /  twee  richtingen rijrichting - een richting / twee richtingen door  het  gebruik  als  ontsluitingsweg  van  de  aanlig-­ binnen  venstertijden  toegankelijk binnen venstertijden toegankelijk gende  huizen,  winkels,  bedrijven,  horeca  en  culturele   instellingen.  De  kades  worden  gebruikt  door  auto’s,   ¿HWVHUVHQYRHWJDQJHUV'DDUQDDVWZRUGHQGHNDGHV ook  gebruikt  door  vrachtwagens  ter  bevoorrading  van   winkels  en  horeca  aan  de  Lange  Haven  en  –  meer   uitzonderlijk  –  aan  de  Hoogstraat.   Beide  kades  kennen  eenrichtingsverkeer  voor  gemoto-­ riseerd  verkeer,  met  uitzondering  van  het  stuk  tussen   *ULI¿RHQVWUDDWHQKHW¾SOHLQœELM&DIp'H8QLHGDW tweerichtingsverkeer  betreft.  Voor  wat  betreft  de  bin-­ nenbocht,  rijden  auto’s  de  kade  op  vanuit  de  Koemarkt   en  verlaten  het  gebied  via  de  Nieuwe  Sluisstraat,  Brede   Marktsteeg  en  Grote  Markt.  Bij  de  buitenbocht  komt   het  verkeer  de  kade  op  via  de  Korte  Haven,  de  Walvis-­ VWUDDWRIGH*ULI¿RHQVWUDDWHQYHUODDWGHNDGHYLDGH :DOYLVVWUDDWRI*ULI¿RHQVWUDDW Autoluw In  de  Ontwikkelingsvisie  voor  de  Binnenstad  wordt   binnen  het  sleutelproject  Stad  aan  de  Schie  gesproken   over  het  activeren  van  de  Lange  Haven  door  meer  vari-­ atie  aan  functies  op  en  langs  de  kades.  Die  ambities   voor  een  meer  pluriform  gebruik  van  de  kade  maken   vanzelfsprekend  onderdeel  uit  van  het  project  Lange   Haven+.  Dit  roept  vragen  op  over  de  gewenste  ver-­ keersintensiteit  op  de  kades.  In  het  verleden  is  al  vaker   15


Schieveste

e we

g

NS RET

FP

´s G

rave

land s

Nieuwland

P

P

FP

Ni

Dam

Broersvest

t

aa

str

og

Ho

FP

Broersveld

an

la

am

D

we

eu

P

P N

sedijk

FP

ie

uw

e

H

av

en

Legenda landmark cultuur cultuurhistorische gebouwen  en  winkelcentra landmark cultuur historisch, historisch, iconen iconen functioneel ruimtelijke functioneel  ruimtelijke  relatie  via  stegen functioneel ruimtelijke relatie relatie via via stegen stegen entrees, hoofdontsluiting gemotoriseerd gemotoriseerd verkeer verkeer entrees,  hoofdontsluiting  gemotoriseerd  verkeer entrees, hoofdontsluiting

hoofd langzaam  verkeer hoofd hoofd langzaamverkeer langzaamverkeer pleinen pleinen pleinen parken parken parken

parkeergarages

parkeergarages P P parkeergarages FP ¿HWVSDUNHUHQ fietsparkeren FP fietsparkeren

autoluwe Lange Haven Haven autoluwe Lange  Haven autoluwe Lange

Toekomstige situatie  met  Lange  Haven+  en  ambitie  Binnenstadsvisie

16

Rotterdam

Destilleercluster


gesproken  over  een  autoluwe  Lange  Haven.  In  de  voor-­ bereiding  van  het  project  Lange  Haven+  zijn  daarom   diverse  modellen  getekend  voor  de  verkeerscirculatie   langs  de  binnenbocht  en  buitenbocht  Lange  Haven.   Tellingen  van  verkeersbewegingen  aan  de  kades  be-­ vestigen  dat  de  kades  niet  intensief  gebruikt  worden  en   overwegend  bestemmingsverkeer  aantrekken.   Er  bestaat  draagvlak  om  te  komen  tot  een  autoluwe   inrichting,  door  ingrepen  in  de  inrichting  van  de  kades,   de  parkeermogelijkheden  ter  plaatse  en  het  te  hanteren   parkeerregime.  Autoluw  betekent  daarbij  niet  dat  er   geen  of  slechts  selectief  gemotoriseerd  verkeer  op  de   kades  mogen  komen,  maar  dat  door  gerichte  aanpas-­ singen  gemotoriseerd  verkeer  in  het  gebied  te  gast   wordt  in  plaats  van  het  gebied  domineert.  Dit  betekent   ook  dat  de  aantrekkelijkheid  van  de  kade  langs  de  bin-­ nenbocht  als  ‘sluiproute’  voor  gemotoriseerd  verkeer   tussen  Rotterdamsedijk/Koemarkt  en  de  wijk  Nieuwland   moet  worden  ontmoedigd.  Hoe  beperkt  dit  gebruik  ook   is,  juist  dergelijk  verkeer  veroorzaakt  overlast. De  verkeersafwikkeling  aan  de  buitenbocht  van  de   Lange  Haven  wordt  mogelijk  veranderd  om  zoekver-­ keer  te  beperken.  Gedacht  wordt  aan  twee  kleine  lus-­ sen  waarbij  de  Walvistraat  een  belangrijk  functie  krijgt   als  uitgang  van  het  gebied. 2.1.2.  Parkeren Om  de  ambities  met  nieuw  ruimtegebruik  en  een  meer   autoluw  gebied  te  bewerkstelligen,  zijn  vooral  ingre-­ pen  wenselijk  in  de  ruimte  die  op  dit  moment  is  gere-­ serveerd  voor  parkeren.  Langs  de  kades  wordt  op  dit   moment  vrijwel  overal  geparkeerd,  over  het  algemeen   langsparkeren,  maar  op  delen  van  de  buitenbocht  ook   door  dwarsparkeren.  De  kwaliteit  van  het  langsparke-­ ren  is  zeker  op  de  smalle  stukken  niet  groot,  omdat   dicht  op  de  kademuur  geparkeerd  moet  worden. Aan  de  zijde  van  de  binnenbocht  zijn  op  dit  moment  83   parkeerplaatsen  (inclusief  Nieuwe  Sluisstraat,  Koe-­ markt)  en  aan  de  buitenbocht  116  parkeerplaatsen   LQFOXVLHI1LHXZH6OXLVVWUDDW*ULIÂżRHQVWUDDW9LVPDUNW CafĂŠ  de  Unie).  In  deze  telling  zijn  ook  plaatsen  gere-­ serveerd  voor  ‘laden  en  lossen’  en  de  plaatsen  voor   minder  validen  en  artsen  meegerekend. In  opmaat  naar  het  project  Lange  Haven+  zijn  diverse   varianten  uitgewerkt  om  het  parkeren  in  het  gebied   opnieuw  vorm  te  geven.  De  varianten  variĂŤren  van   de  huidige  situatie  (niks  veranderen)  tot  een  parkeer-­ vrije  inrichting  van  de  binnenbocht.  Daartussen  liggen   diverse  varianten  met  een  min  of  meer  parkeerluwe   inrichting  van  een  of  beide  kades.  Verwijdering  van  par-­ keerplaatsen  in  het  gebied  geeft  ruimte  om  te  komen   tot  een  afgewogen  herinrichting  van  de  kades  en  voor   ander  gebruik.  Het  precieze  aantal  zal  in  overleg  met   bewoners  en  ondernemers  worden  bepaald.  Een  terug-­ gang  in  parkeerplaatsen  in  het  gebied  kan  in  de  omge-­ ving  niet  volledig  worden  opgevangen.  Een  gebouwde   parkeervoorziening  in  het  Westmolenkwartier  wordt   YRRUEHUHLGHQHUZRUGWJHZHUNWDDQHHQHIÂżFLsQWHUHLQ-­ richting  van  de  Westvest.  Bij  een  eerste  consultatie  van   bewoners  en  ondernemers  bleek  sprake  van  draagvlak   voor  een  teruggang  als  daarbij  de  genoemde  alterna-­ tieven  worden  verwezenlijkt  en  de  ruimtelijke  ambities   FUNCTIONELE  ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+

Langsparkeren  op  een  smal  stuk  van  de  Lange  Haven

worden  gerealiseerd. Overleg  met  de  omgeving  bij  de  verdere  uitwerking   van  de  herinrichting  is  vanzelfsprekend  van  essentieel   belang  om  dit  draagvlak  vast  te  kunnen  houden.   In  het  plangebied  van  de  Lange  Haven+  ligt  ook  de   ¿HWVSDUNHHUYRRU]LHQLQJRSGH.RHPDUNW'HLQULFKWLQJ en  inpassing  van  deze  stalling  is  niet  optimaal  en  wordt   daarom  opnieuw  vormgegeven.  Op  de  kades  worden   eveneens  plekken  gereserveerd  voor  de  stalling  van   ¿HWVHQ Doelstellingen  met  betrekking  tot  verkeer  en   parkeren  als  onderdeel  van  het  project  Lange   Haven+: -­  De  herinrichting  van  de  kade  wijzigt  het  gebruik      van  de  Lange  Haven  door  gemotoriseerd  verkeer. -­  De  verwijdering  van  de  parkeerplaatsen  op  de      kades  (tussen  45  en  145  plaatsen)  wijzigt  het      gebruik  van  de  Lange  Haven  door  gemotoriseerd      verkeer  en  verbetert  de  verblijfskwaliteit. -­  De  resterende  parkeerplaatsen  zijn  gebruikers-­    vriendelijk  en  goed  benaderbaar. -­  De  nieuw  geplaatste  parkeerautomaten  staan      buiten  belangrijke  zichtlijnen  en  zijn  gebruikers-­    vriendelijk. 'HKHULQULFKWLQJYDQGH¿HWVHQVWDOOLQJDDQGH .RHPDUNWIDFLOLWHHUW¿HWVHUVGLHGHELQQHQVWDG    willen  bezoeken. -­  Het  beperkt  toevoegen  van  de  mogelijkheid  tot   ¿HWVSDUNHUHQRSGHNDGHVIDFLOLWHHUW¿HWVHUVGLH    een  bezoek  brengen  aan  locaties  in  de  directe      omgeving.   17


Hoogstraat 78  voor  de  aanpak  Werk  aan  de  Winkel

Hoogstraat 78  na  de  aanpak  Werk  aan  de  Winkel

Hoogstraat 47  voor  de  aanpak  Werk  aan  de  Winkel

Hoogstraat 47  na  de  aanpak  Werk  aan  de  Winkel

18


2.2. Winkelen  en  horeca   2.2.1.  Winkelen Het  winkelen  in  de  Schiedamse  binnenstad  gebeurt  nu   voornamelijk  bij  de  twee  overdekte  winkelcentra  ABC   en  de  Passage,  de  Broersveld  en  een  deel  van  de   kleinschalige  detailhandel  in  het  noordelijk  en  zuidelijk   deel  van  de  Hoogstraat.  Het  zuidelijk  deel  en  de  bocht   (het  middelste  deel)  van  de  Hoogstraat  kent  leegstand.   Er  wordt  hard  gewerkt  om  de  leegstand  aan  te  pak-­ ken.  Het  project  Werk  aan  de  Winkel  (opknappen  van   panden  en  vernieuwen  van  winkelpuien)  draagt  op  dit   moment  al  in  grote  mate  bij  aan  de  uitstraling  van  het   winkelgebied  in  het  algemeen  en  de  Hoogstraat  in  het   bijzonder.  De  gemeente  gaat  met  Werk  aan  de  Winkel   2.0  door  met  deze  aanpak,  maar  dan  alleen  gericht  op   de  Hoogstraat  en  met  extra  druk  op  invulling  van  de   panden. Schiedam  is  niet  uniek  in  de  problematiek  rond  leeg-­ stand  in  kernwinkelgebieden.  In  veel  winkelcentra  in   Nederland  vond  de  laatste  decennia  een  vernieuwings-­ slag  plaats  met  grootschalige  ingrepen.  In  Schiedam   heeft  deze  grootschalige  binnenstedelijke  herstructure-­ ring  met  toevoeging  van  veel  vierkante  meters  winke-­ loppervlak  niet  plaatsgevonden.  Het  hoge  percentage   leegstand  van  relatief  kleine  winkelpanden  aan  de   Hoogstraat  is  daar  nu  nog  deels  het  gevolg  van.  De   winkelsector  is  echter  aan  grote  veranderingen  on-­ derhevig,  onder  andere  door  de  opkomst  van  internet.   Volgens  verschillende  experts  neemt  in  de  komende   jaren  juist  de  leegstand  van  grootschalige  winkelloca-­ ties  alleen  maar  toe  en  wordt  de  concurrentie  tussen  de   verschillende  winkelcentra  heviger.  Deze  ontwikkelin-­ gen  kunnen  voor  de  binnenstad  van  Schiedam  positief   uitpakken  als  kansen  kunnen  worden  benut.   Een  nieuw  type  investeerder  geeft  de  voorkeur  aan   kleinschalige  ontwikkelingen  in  goed  bereikbare  winkel-­ gebieden  die  in  een  (recreatief)  aantrekkelijke  omge-­ ving  gevestigd  zijn.  Dit  is  bij  uitstek  van  toepassing  op   de  historische  binnenstad  van  Schiedam.  Schiedam   heeft  een  gave  historische  binnenstad  en  heeft  daar-­ door  een  goede  uitgangspositie  om  een  vestigings-­ plaats  voor  speciaalzaken  te  worden.  Het  aanbod  van   kleinere  winkelruimtes  is  voor  dergelijke  zaken  juist   aantrekkelijk,  zeker  als  er  een  combinatie  met  internet-­ verkoop  plaats  vindt.  In  de  Hoogstraat  wordt  daarom   het  accent  gelegd  op  de  historische  winkelstraat  van   Schiedam  met  een  aaneengesloten  front  van  winkels,   galeries,  horeca  en  andere  voorzieningen  en  wonen   op  de  bovenliggende  verdiepingen.  Binnen  het  project   Werk  aan  de  Winkel  zijn  inmiddels  59  woningen  toege-­ voegd.   Het  in  het  verleden  gehanteerde  haltermodel  voor  de   binnenstad  van  Schiedam  (de  verbinding  tussen  de   ABC  en  de  Passage)  is  met  de  vaststelling  van  de   Ontwikkelingsvisie  voor  de  Binnenstad  losgelaten.  In   het  nieuwe  bestemmingsplan  voor  de  binnenstad  zal   het  winkelareaal  nog  verder  worden  teruggedrongen  tot   een  compacte  kern.  Er  wordt  niet  meer  actief  ingezet   op  het  realiseren  van  winkelmeters.  Maar  de  focus  voor   wat  betreft  het  winkelen,  verschuift  bewust  naar  de   dubbelas  Lange  Haven  –  Hoogstraat.  Zie  afb.  p.16   FUNCTIONELE  ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+

In de  Ontwikkelingsvisie  voor  de  Binnenstad  wordt  be-­ argumenteerd  dat  de  Hoogstraat  aan  kracht  wint  door   een  betere  functionele  en  ruimtelijke  verbinding  met  de   Lange  Haven.  Juist  de  verbinding  van  de  winkelstraat   met  deze  ‘kern’  van  de  historische  binnenstad  maakt   het  gebied  onderscheidend  en  uniek.  Goede  verbindin-­ gen  met  de  Lange  Haven  en  een  parkeervoorziening   aan  de  westzijde  van  de  binnenstad  zijn  essentieel   voor  deze  positionering.  Dit  betekent  ook  dat  het  ge-­ bied  rond  de  Lange  Haven  complementair  zal  moeten   worden  aan  de  Hoogstraat.  Hierbij  kan  worden  gedacht   aan  de  toevoeging  van  enkele  winkels,  maar  juist  ook   aan  andersoortige  activiteiten,  zoals  ambachtelijke   werkplaatsen,  galeries,  ateliers  en  horeca.  Zo  kan  een   aantrekkelijk  palet  aan  voorzieningen  worden  aange-­ boden  dat  uit  kan  groeien  tot  een  lokale  en  regionale   trekpleister.  De  herinrichting  van  de  kades  binnen  het   project  Lange  Haven+  is  randvoorwaardelijk  voor  dit   soort  nieuwe  functies.   2.2.2.  Horeca De  binnenstad  kent  op  dit  moment  ook  veel  verspreid   liggende  horeca,  met  concentraties  rond  de  Koemarkt   en  Grote  Markt.  Verspreid  langs  de  Lange  Haven  is  ook   horeca  aanwezig.  De  huidige  horecaspreiding  draagt   op  dit  moment  niet  voldoende  bij  aan  het  winkelbestel   en  een  goede  loopstroom.  Ook  worden  de  kwaliteiten   van  de  Lange  Haven  en  het  water  van  de  Schie  te   weinig  benut  in  relatie  tot  de  Hoogstraat  en  het  winkel-­ gebied  van  de  Schiedamse  binnenstad.   De  koppeling  van  horeca  aan  de  Lange  Haven  wordt   nadrukkelijk  ook  meegenomen  in  het  project  Lange   Haven+.  Bestaande  horeca  aan  de  binnenbocht  van   de  haven  krijgt  door  de  toevoeging  van  terrassenpon-­ tons  een  betere  verblijfsplek  in  de  buitenruimte  en   waar  mogelijk  kunnen  op  de  kades  zitplaatsen  wor-­ den  toegevoegd.  Doel  is  niet  om  van  de  Lange  Ha-­ ven  een  nieuwe  horecaomgeving  te  maken,  maar  de   verblijfsmogelijkheden  te  versterken.  Dit  is  met  name   interessant  in  het  gebied  van  het  Museumkwartier,   waar  de  aanwezige  culturele  voorzieningen  vraagt  om   een  goed  en  complementair  horeca-­aanbod.  Vooral  de   Appelmarkt  (in  relatie  tot  voorplein  Stedelijk  Museum   Schiedam),  de  binnentuin  van  het  Jenevermuseum  en   de  (ruimte  voor)  de  Havenkerk  lenen  zich  voor  toevoe-­ ging  van  horeca.  Een  en  ander  heeft  een  nauwe  relatie   tot  de  herbestemmingsopgave  van  de  Monopole  en  de   Havenkerk.   Doelstellingen  met  betrekking  tot  winkelen  en  ho-­ reca  als  onderdeel  van  het  project  Lange  Haven+: -­  De  aanleg  van  pontons  voor  terrassen  van  aan-­    grenzende  (bestaande)  horeca  maakt  kwalitatief      verblijf  in  het  gebied  mogelijk.   -­  De  toevoeging  van  terrassen  op  de  kades  maakt      kwalitatief  verblijf  in  het  gebied  mogelijk. -­  Bij  de  herinrichting  van  de  Appelmarkt  wordt  bij      de  Monopole  ruimte  gereserveerd  voor  een      terras,  zodat  verblijf  bij  dit  gebouw  aantrekkelijk      wordt. -­  De  toevoeging  van  zitgelegenheden  (bankjes)      aan  het  water  maakt  kwalitatief  verblijf  in  het      gebied  mogelijk. 19


2.3. Cultuur  en  toerisme  

Luchtfoto met  overzicht  van  het  Museumkwartier  

Het voorplein  van  het  Stedelijk  Museum  Schiedam  (A)  tijdens  een  modeshow met  op  de  achtergrond  de  Giudici  Kapel

Het Jenevermuseum  (B)  aan  de  Lange  Haven

Het Nationaal  Coöperatie  Museum  (C)  aan  de  Lange  Haven

20

2.3.1. Cultuur Schiedam  telt  vier  musea:  het  Stedelijk  Museum  (A),   het  Jenevermuseum  (B),  het  Nationaal  Coöperatie-­ museum  (C)  en  Museummolen  de  nieuwe  Palmboom.   Drie  van  deze  musea  bevinden  zich  in  het  hart  van  de   binnenstad;;  het  gebied  tussen  de  Hoogstraat,  Lange   Haven  en  de  Appelmarkt.  De  gemeente  Schiedam  en   de  musea  zien  een  meerwaarde  in  het  versterken  van   dit  ‘Museumkwartier’  (sleutelproject  Binnenstadsvisie).   De  musea  hebben  elk  een  eigen  uitstraling  en  doel-­ groep,  maar  het  inzetten  op  meer  fysieke  verbindingen   van  de  gebouwen  maakt  het  gebied  aangenamer  en   verschaft  haar  meer  identiteit.  Naast  de  fysieke  verbin-­ dingen  is  er  ook  een  inhoudelijke  verbinding;;  het  uitdra-­ gen  van  een  gezamenlijke  identiteit  en  boodschap,  het   als  unieke  instelling  onderdeel  zijn  van  één  verhaal:  de   geschiedenis  van  Schiedam.   Het  uitvoering  geven  aan  fysieke  verbindingen  tus-­ sen  de  instellingen  in  het  gebied  is  onderdeel  van  het   sleutelproject  Museumkwartier.  Het  gaat  dan  om  een   verbinding  tussen  Jenevermuseum  en  Stedelijk  Muse-­ um  via  de  Hoogstraat  door  aan  de  Hoogstraatzijde  een   tweede  toegang  naar  het  Jenevermuseum  te  maken.   De  entree  van  het  Stedelijk  Museum  Schiedam  zal  pro-­ minent  zichtbaar  worden  aan  de  Hoogstraat  door  ze  te   verplaatsen  naar  de  Guidici-­kapel.  De  herbestemming   van  de  Monopole  (D)  en  de  Havenkerk  (E)  in  relatie  tot   de  locatie  Hoogstraat  85  passen  ook  volledig  binnen  de   opgave  van  het  Museumkwartier. Onderdeel  van  Lange  Haven+  is  de  herinrichting   van  de  Appelmarkt  (G),  een  hoofdontsluiting  voor  de   Hoogstraat  en  Museumkwartier.  Door  de  herinrichting   wordt  de  Appelmarkt  getransformeerd  tot  een  opmaat   naar  het  nieuw  ingerichte  voorplein  van  het  Stedelijk   Museum  Schiedam.  


Schetsvoorstel voor  inrichting  van  het  voorplein  van  het  Stedelijk  Museum  Schiedam  (A)  (MVRDV  architecten)

Schetsvoorstel voor  de  tweede  entree  van  het  Jenevermuseum  (B)  aan  de  Hoogstraat  (Rutger  Polderman)

FUNCTIONELE ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+

21


F F

F

F

F

F F

VVV

Legenda

F F

Schie en  havens stegenroute historische  horecaroute  VVV horeca historische  route Liduinaroute molenroute  (MP3) landmark  historisch  cultureel XLWVWDSÀXLVWHUERRW KXLGLJHQWRHNRPVWLJ

Overzichtskaart met  de  diverse  stadswandelingen  door  de  historische  binnenstad  van  Schiedam.  De  Lange  Haven  is  een  toeristisch  brandpunt

22


2.3.2. Toerisme Door  activiteiten  te  ontplooien  die  het  imago  van   Schiedam  als  historische  stad  versterken,  worden   meer  bezoekers  van  buiten  aangetrokken  en  wordt  de   binnenstad  aantrekkelijker  voor  de  eigen  inwoners.   Speerpunten  binnen  het  beleid  voor  toerisme  zijn  de   YHUVWHUNLQJHQSUR¿OHULQJYDQGHWRHULVWLVFKHLQIUDVWUXF-­ tuur  en  aandacht  voor  speciale  doelgroepen  (regio-­ bewoner,  cultuurgeïnteresseerde  50+  en  toervaarder   watertoerisme).   Om  meer  toervaarders  naar  Schiedam  te  halen  wordt   er  geïnvesteerd  in  (de  promotie  van)  watertoerisme.   Dit  betekent  ook  dat  intensiever  gebruik  van  het  water   mogelijk  moet  zijn.  Dit  vraagt  om  goede  bereikbaarheid   van  de  historische  havens  en  om  goede  aanlegvoor-­ zieningen.  De  bestaande  aanlegvoorzieningen  kunnen   worden  uitgebreid  en  beter  gedistribueerd  langs  de   haven.  Verder  wordt  aan  meer  aanlegpunten  voor  de   ÀXLVWHUERRWHQYRRUGHFKDUWHUYDDUWJHGDFKWHQDDQHHQ YHUKXXUSXQWYRRUZDWHU¿HWVHQHQURHLERWHQ'HWRHYRH-­ ging  van  dergelijke  voorziening  valt  nadrukkelijk  binnen   de  reikwijdte  van  het  project  Lange  Haven+.  Optimali-­ satie  van  de  vaarroute,  in  de  zin  van  doorvaarbaarheid   van  bruggen  en  sluizen  valt  buiten  dit  project,  maar   wordt  gelijktijdig  opgepakt. Voor  het  stimuleren  van  watertoerisme  wordt  ook  nauw   aangesloten  bij  het  programma  van  de  provincie  Zuid   Holland  ten  aanzien  van  de  erfgoedlijn  historische   trekvaarten.  Er  is  een  doorgaande  vaarroute  tussen   0LGGHQ'HOÀDQGHQGH1LHXZH0DDVYLDGH6FKLH Op  het  niveau  van  de  binnenstad  is  er  een  grote   diversiteit  aan  recreatieve  wandelroutes  langs  musea,   monumenten  en/of  bezienswaardigheden.  De  volgende   VVV  routes  zijn  te  onderscheiden;;  de  molenroute   (MP3),  historische  stadswandeling  Schiedam,  ste-­ genroute,  Liduinaroute,  historische  horecaroute  en  de   Zwart  Nazareth  tour.  De  routes  lopen  zonder  uitzonde-­ ring  via  de  Lange  Haven.     Doelstellingen  met  betrekking  tot  cultuur  en   toerisme  als  onderdeel  van  het  project  Lange   Haven+: -­  De  herinrichting  van  de  Appelmarkt  koppelt  het      Stedelijk  Museum  Schiedam  nadrukkelijker  aan      de  Lange  Haven. -­  De  herinrichting  van  de  Vismarkt  maakt  ruimte      voor  incidenteel  gebruik  voor  markten  en  evene-­    menten. -­  De  herinrichting  van  de  kade  voor  de  Havenkerk      zorgt  voor  betere  beleving  van  dit  monument.   -­  Het  hergroeperen  van  de  ‘Bruine  vloot’  langs  de      kades  verbetert  het  historisch  beeld  en  biedt      kans  de  voorzieningen  voor  deze  woonschepen      te  integreren  in  de  nieuwe  inrichting. -­  De  aanleg  van  meer  en  betere  aanlegmogelijk-­    heden  in  de  vorm  van  aanlegsteigers  vergroot  de      aantrekkelijkheid  voor  waterrecreatie. -­  Aanleg  van  voorzieningen  voor  roeiboot-­  /  kano-­    verhuur  vergroot  de  aantrekkelijkheid  van  ge-­    bruik  van  het  water  door  toeristen  en  bewoners.   -­  Meerringen  op  de  kades  maken  aanleggen  een-­    voudig  en  passen  in  historisch  beeld. FUNCTIONELE  ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+

Terrassen langs  de  Lange  Haven

Eens per  jaar,  tijdens  de  Brandersfeesten  eind  september,  liggen  de  kades  vol   pleziervaart;;  dit  zorgt  voor  levendigheid  aan  de  kades  en  in  de  binnenstad

De Fluisterboot  op  de  Lange  Haven

23


3. RUIMTELIJKE  ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+


< 1200

1500

2011

Schematische voorstelling  van  de  groei  van  Schiedam  langs  de  Schie.  (HKB  Stedenbouwkundigen)

Met de  aanleg  van  de  Nieuwe  Sluis  1778/1779  werd  de  loop  van  de  Schie  gewijzigd.  Een  aantal  bouwblokken  met  woonhuizen  moest  daarvoor  worden  gesloopt Blauw:  Indicatie  van  de  oude  loop  van  de  Schie,  Oude  Sluis,  Korte  Haven  en  Lange  Haven Rood:  Aanduiding  van  de  bouwblokken  met  woningen,  die  voor  de  aanleg  van  de  sluis  en  de  bouw  van  de  Korenbeurs  werden  gesloopt.   Groen:  indicatie  van  de  oorspronkelijke  rooilijn  van  de  gevels  langs  de  Lange  en  Korte  Haven

26


3. RUIMTELIJKE  ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+ De  Schiedamse  binnenstad  heeft  haar  bijzondere   historische  karakter  in  structuur  en  beeld  in  belang-­ rijke  mate  weten  te  behouden.  Om  die  reden  is  de   binnenstad  van  Schiedam  in  2005  aangewezen  als   beschermd  stadsgezicht  in  de  zin  van  de  Monu-­ mentenwet  1988.  De  historische  ruimtelijke  hoofd-­ structuur  van  de  binnenstad  is  rond  de  havens  en   de  Schie  geheel  intact.  Deze  gebieden  behoren   tot  de  oudste  delen  van  de  stad,  die  vooral  door   en  langs  het  water  van  de  Schie  tot  ontwikkeling   kwam.  Bij  de  uitwerking  van  het  project  Lange   Haven+  is  deze  historische  karakteristiek  een  be-­ langrijk  uitgangspunt,  zonder  dat  wordt  gestreefd   naar  een  historische  reconstructie.   De  ruimtelijke  analyse  van  het  gebied  rond  de  Lan-­ ge  Haven  is  opgedeeld  in  een  viertal  zones:  water,   kademuren,  kades/bestrating  en  gevels.

3.1. Water Schiedam  dankt  haar  bestaan  aan  de  ligging  bij  het   water.  Door  de  aanleg  van  de  Dam  rond  1250  ontstond   hier  een  nederzetting  voor  overslaghandel.  De  Schie   was  de  belangrijkste  vaarweg  richting  Delft.  Buiten  de   dijken  en  de  Dam  beschikte  de  stad  over  een  zeehaven   met  directe  verbinding  met  de  Nieuwe  Maas.  De  ligging   aan  het  water,  met  goede  transportverbindingen  en   vers  zoet  water  uit  de  Schie,  was  randvoorwaardelijk   voor  het  economisch  succes  van  de  jeneverindustrie   vanaf  het  einde  van  de  zeventiende  eeuw.  Schiedam   groeide  in  die  periode  uit  tot  een  echte  industrie-­  en   havenstad.   Bepalend  en  kenmerkend  voor  de  ruimtelijke  structuur   van  de  Schiedamse  binnenstad  zijn  de  sterk  gebogen   benedenloop  van  de  Schie  en  de  ongeveer  halverwege   haaks  daarop  staande  Dam.  Door  parallel  lopende  stra-­ ten  over  dijklichamen  is  een  radiale  structuur  ontstaan   met  dwarsstegen.  In  de  Dam  werd  in  de  veertiende   eeuw  een  schutsluis  aangelegd,  zodat  er  een  directe   scheepvaartverbinding  tussen  het  binnen-­  en  buiten-­ dijkse  water  werd  gerealiseerd.  Deze  sluis  kwam  uit  op   de  Korte  Haven.  De  sluis  werd  in  1778  vernieuwd  én   verlegd  naar  de  huidige  locatie,  zodat  een  meer  directe   verbinding  tussen  Schie  en  Lange  Haven  werd  verkre-­ gen.  Hiervoor  werd  een  groot  deel  van  de  bebouwing   aan  de  Dam  gesloopt.  Na  de  bouw  van  de  Beurs  (vanaf   1785)  stond  deze  sluis  bekend  als  de  Beurssluis.  Daar-­ voor  had  het  ook  de  benaming  Damsluis  of  Binnensluis.   Het  water  vormde  lange  tijd  de  belangrijkste  mogelijk-­ heid  van  transport.  Dit  verklaart  waarom  aan  de  Lange   Haven,  naast  voorname  woonhuizen,  ook  pakhuizen   en  industriële  complexen  verrezen.  In  de  negentiende   en  de  twintigste  eeuw  nam  het  belang  van  de  Lange   en  Korte  Haven  af  door  de  aanleg  van  grotere  havens   langs  de  Nieuwe  Maas  die  de  steeds  grotere  omvang   van  de  schepen  beter  aankonden.   De  Lange  Haven  wordt  nu  niet  meer  gebruikt  voor   professioneel  transport  van  goederen,  in  tegenstelling   tot  bijvoorbeeld  de  eveneens  historische  Buitenhaven.   Voor  de  aantrekkelijkheid  voor  toeristen  is  het  water   van  de  Lange  Haven  van  groot  (economisch)  belang.  

Uitsnede van  de  kaart  van  Rutger  van  Bol’es,  1770  met  daarop  het  oorspronke-­ lijke  verloop  van  de  Schie  met  de  oude  sluis  (Gemeentearchief  Schiedam)

Schiedam kan  zich  presenteren  als  een  typische  Hol-­ landse  waterstad.  Vandaag  de  dag  wordt  het  water   in  (nog)  beperkte  mate  gebruikt  voor  recreatievaart,   waarvoor  een  korte  aanlegsteiger  is  aangebracht.  Ook   maakt  de  haven  onderdeel  uit  van  de  vaarroute  van   GHÀXLVWHUERWHQ,QKHWZDWHUOLJJHQKLVWRULVFKHVFKH-­ pen  afgemeerd,  die  zijn  omgebouwd  voor  gebruik  als   woning.  Hiermee  wordt  het  historische  karakter  van   de  havens  onderstreept.  Moderne  woonarken  zijn  niet   toegestaan.  De  woonschepen  zijn  niet  verbonden  met   de  riolering  en  lozen  op  het  oppervlaktewater.  Dit  is  niet   wenselijk.  Gebruik  van  en  verblijf  op  het  water  kan  een   impuls  krijgen  door  de  (beperkte)  toevoeging  van  ter-­ rassenpontons  bij  (bestaande)  horeca. Doelstellingen  met  betrekking  tot  het  water  als   onderdeel  van  het  project  Lange  Haven+ -­  De  aanleg  van  meer  en  betere  aanlegmogelijk-­    heden  in  de  vorm  van  aanlegsteigers  vergroot  de      aantrekkelijkheid  voor  waterrecreatie. -­  De  aanleg  van  pontons  voor  terrassen  van  aan-­    grenzende  (bestaande)  horeca  maakt  kwalitatief      verblijf  in  het  gebied  mogelijk. -­  Door  het  toevoegen  van  aansluitpunten  op  de      riolering  wordt  de  lozing  door  woonschepen  op      het  oppervlaktewater  opgelost.  

27


3.2. Kademuren

Lange Haven  vanaf  de  Appelmarktbrug  richting  Beurssluis;;  foto  ca.  1880 de  kade  is  voorzien  van  een  houten  beschoeiing  (Gemeentearchief  Schiedam)

‘Vue du  Port  Court  a  Schiedam’  1800  is  een  van  de  oudste  verbeeldingen  van   de  havens  van  Schiedam  (Gemeentearchief  Schiedam)

In 1597  nam  het  stadsbestuur  het  besluit  om  de  Lange   Haven  van  ‘een  bequame  stene  caije’  te  voorzien.  Tot   die  tijd  was  de  haven  voorzien  van  een  houten  be-­ schoeiing,  zoals  ook  op  de  kaart  van  Jacob  de  Gheyn   is  aangeduid.  Bij  de  aanleg  van  de  nieuwe  kademuren   aan  de  zuidwestzijde  van  de  haven  moest  rekening   worden  gehouden  met  de  daar  aanwezige  scheepswer-­ ven.  De  kademuren  werden  ter  plaatse  lager  aange-­ legd,  zodat  de  schepen  nog  steeds  goed  van  stapel   konden  lopen.  In  de  loop  van  de  zeventiende  eeuw   werden  de  scheepswerven  uitgeplaatst  richting  het   nieuw  aangelegde  Nieuwe  Werk  en  ontstond  ook  aan   deze  zijde  van  de  Lange  Haven  een  vrijwel  aaneenge-­ sloten  bebouwing  van  woningen  en  bedrijven  en  de  ka-­ demuren  kwamen  ook  aan  de  zijde  van  de  buitenbocht   op  een  zelfde  niveau  te  liggen.   Na  de  aanleg  van  de  kades  aan  het  einde  van  de   zestiende  eeuw  werd  de  kade  vanzelfsprekend  in   onderhoud  genomen.  Hierbij  werden  telkens  slechte   stukken  aangepakt  en  delen  ingeboet.  Dit  verklaart   waarom  de  kade  is  opgebouwd  uit  verschillende  velden   baksteenwerk  en  dat  de  kade  deels  op  palen  en  deels   op  staal  is  gefundeerd.  Op  historische  foto’s  is  ook  te   zien  dat  grote  delen  van  de  kade  waren  voorzien  van   een  houten  raamwerk  of  beschoeiing,  waarschijnlijk   om  de  stabiliteit  te  garanderen  en  wellicht  ook  om  de   stenen  muren  te  beschermen  tegen  het  aanstoten  met   scheepsrompen.  Op  dergelijke  foto’s  van  de  haven  is   ook  te  zien  dat  de  huizen  en  gebouwen  langs  de  haven   hun  riolen  hadden  in  de  kade.  Deze  riolen  zijn  groten-­ deels  verdwenen.   De  kades  werden  lange  tijd  intensief  gebruikt  als  aan-­ meerplaats  voor  schepen.  De  voorzieningen  voor  het   aanmeren  waren  waarschijnlijk  zeer  basaal.  De  prent   Vue  du  Port  Court  a  Schiedam  uit  ca.  1800  beeldt  de   Korte  Haven  uit  maar  geeft  onbetrouwbare    informatie.   Op  oude  negentiende-­eeuwse  foto’s  van  de  kades  zijn   in  ieder  geval  geen  meerpalen  of  bolders  te  zien.  Er   waren  wel  ringen  aanwezig  op  de  kades.  Er  zijn  echter   geen  aanwijzingen  dat  er  een  regelmatig  patroon  van   aanmeerpunten  aanwezig  was.   De  kademuren  zijn  te  hoog  voor  kleine  vaartuigen.  Om   die  reden  zijn  er  op  enkele  plaatsen  trappen  in  de  kade   gemaakt,  zodat  ook  vanuit  kleinere  schepen  op  de  

Schip afgemeerd  aan  de  Lange  Haven.  Op  de  kade  is  een  meerring  zichtbaar.   Foto  ca.  1900  (Gemeentearchef  Schiedam)

Detail uit  de  kaart  van  Jacob  de  Gheyn,  1598.  Bij  de  kades  wordt  door  de  tekenaar  een  beschoeiing  gesuggereerd.  (Gemeentearchief  Schiedam)

28


kade geklommen  kan  worden.  Er  zijn  nu  nog  drie  van   dergelijke  trappen  aanwezig.  Er  zijn  nog  twee  dubbele   trappen  in  de  kademuur  bij  de  Vismarkt  en  bij  Lange   Haven  54.  Verder  is  bij  de  ingang  van  de  Beurssluis   een  enkele  trap  aanwezig.  Op  basis  van  foto’s  kan   worden  afgeleid  dat  dit  oorspronkelijk  ook  een  dubbele   trap  is  geweest.  Ook  was  een  trap  aanwezig  bij  Lange   Haven  28.  Deze  trap  is  verdwenen. Op  dit  moment  zijn  op  diverse  punten  aan  de  kademu-­ ren  woonschepen  afgemeerd.  In  en  op  de  kade  zijn   hiervoor  diverse  voorzieningen  geplaatst  (zie  3.3).   Voor  de  woonschepen  zijn  in  de  kademuren  meerrin-­ gen  ingeboord.  Deze  vormen  een  duidelijke  toevoeging   op  de  oorspronkelijke  kade.  Een  meer  geïntegreerde   en  historische  beter  passende  oplossing  is  wenselijk.   Het  overige  gebruik  van  de  kademuren  is  beperkt,  in   afwachting  van  het  herstel.  Bij  de  aanpassingen  wordt   naast  voorzieningen  voor  woonschepen  ook  geantici-­ peerd  op  het  gewenste  recreatieve  en  toeristische  ge-­ bruik.  Ook  de  voorzieningen  voor  recreatievaart  worden   zo  veel  mogelijk  in  de  kades  geïntegreerd.   De  kades  van  de  Lange  Haven  hebben  groot  onder-­ houd  nodig.  De  meeste  delen  van  de  kades  zijn  meer   dan  honderd  jaar  oud.  Door  ouderdom  en  slijtage  door   intensief  gebruik  is  herstel  noodzakelijk.  De  aanpak  van   deze  problematiek  valt  binnen  het  project  ‘Reconstruc-­ tie  Kademuren  Lange  Haven’.  Bij  deze  aanpak  wordt   rekening  gehouden  met  het  historische  karakter  van  de   kademuren.  Een  bijzonder  element  in  het  plangebied   wordt  gevormd  door  de  Beurssluis,  een  rijksmonumen-­ tale  sluis  uit  1778.  De  aanpak  van  de  sluis  valt  ook   binnen  het  project  ‘Reconstructie  Kademuren  Lange   Haven’.     Doelstellingen  met  betrekking  tot  de  kademuren   binnen  het  project  Lange  Haven+  zijn: -­  Integreren  van  bestaande  en  nieuwe  aanlegvoor-­    zieningen  in  de  herstelde  en  nieuw  aangelegde    kademuren. -­  Meerringen  op  de  kades  maken  aanleggen  een-­    voudig  en  passen  in  het  historisch  beeld. -­  Waar  mogelijk  gebruik  maken  van  historische      kadetrappen  voor  de  ontsluiting  van  steigers.      Indien  dit  niet  mogelijk  is  dan  een  trap  op  de  stei-­    ger  integreren. -­  Door  het  toevoegen  van  aansluitpunten  op  de      riolering  wordt  de  lozing  door  woonschepen  op      het  oppervlaktewater  opgelost.

Dubbele trap  in  de  kade  bij  de  Vismarkt

Enkele trap  bij  de  ingang  aan  de  havenzijde  van  de  Beurssluis

Voorbeeld van  een  geklonken  smeedijzeren  meerring  aangebracht  op  de  kade

Verdwenen trap  bij  Lange  Haven  28,  foto  ca1880  (Gemeentearchief  Schiedam)

RUIMTELIJKE ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+

29


3.3. Kades  en  straat

Rooilijn bebouwing  voormalige  zwaaikom

Rooilijn bebouwing  bocht  Havenkerk

Breedste kadebreedte  buitenbocht

Smalste kadebreedte  buitenbocht

30

De Lange  Haven  is  aan  beide  zijden  voorzien  van  door-­ gaande  kades.  De  breedte  (of  de  diepte)  van  de  kade   varieert  sterk,  vooral  in  de  binnenbocht.  De  verschillen   zijn  historisch  bepaald  en  lijken  enerzijds  verband  te   houden  met  de  historische  rooilijn  (die  aan  de  binnen-­ bochtzijde  duidelijk  minder  gestructureerd  tot  stand  is   gekomen)  en  anderzijds  door  plaatselijke  verlegging   van  kades. Bij  de  Beurssluis  buigt  de  rooilijn  sterk  naar  achteren,   waardoor  bijna  een  soort  plein  lijkt  te  ontstaan.  Deze   rooilijn  kan  worden  verklaard  door  de  oorspronke-­ lijke  aanleg  van  de  kades  hier  ter  plaatse.  Voordat   de  nieuwe  sluis  in  de  Dam  werd  aangelegd  in  1778   moesten  de  schepen  draaien  vanuit  of  richting  de  Korte   Haven  om  bij  de  oude  sluis  te  komen.  De  kade  aan   de  binnenbochtzijde  was  om  die  reden  teruggelegd,   om  schepen  meer  manoeuvreerruimte  te  geven.  (zie   onderste  afb.  op  p.26)  Met  de  totstandkoming  van  de   nieuwe  sluis  was  deze  ‘zwaaikom’  niet  langer  noodza-­ kelijk.  Bij  vernieuwing  van  de  kade  is  ook  voor  gekozen   om  deze  recht  te  trekken.  De  rooilijn  van  de  huizen   bleef  dezelfde. Bij  de  Havenkerk  maakt  de  Lange  Haven  een  vrij   scherpe  bocht  en  is  de  bebouwing  naar  achteren  terug-­ gelegd,  waardoor  een  brede  kade  ontstaat. In  de  buitenbocht  varieert  de  breedte  ook,  maar  hij   wordt  nergens  zo  smal  als  in  de  binnenbocht.  Dit  is   waarschijnlijk  veroorzaakt  doordat  deze  gronden  in   de  zestiende  en  zeventiende  eeuw  door  de  stedelijke   overheid  perceelsgewijs  zijn  uitgegeven  als  bouwgrond.   Dit  maakte  het  ook  eenvoudig  om  voldoende  ruimte  te   reserveren  voor  de  kade.


EHVWDDQGSUR¿HOWSYVPDOVWHNDGHEUHHGWH links buitenbocht  (t.h.v.  huisnummer  35);;  rechts  binnenbocht  (t.h.v.  huisnummer  100)

EHVWDDQGSUR¿HOWSYEUHHGVWHNDGHEUHHGWH links buitenbocht  (t.h.v.  huisnummer  123);;  rechts  binnenbocht  (t.h.v.  huisnummer  128)

RUIMTELIJKE ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+

31


Bestrating langs  de  Lange  Haven,  met  een  rijloper  in  kinderkopjes  en  aan  beide   zijden  gekante  klinkers;;  foto  ca.  1900  (Gemeentearchief  Schiedam)

Beeld van  de  bestrating  langs  de  Lange  Haven;;  foto  ca.  1890.  (Gemeentear-­ chief  Schiedam)

3.3.1. Bestrating De  verstening  van  de  kademuren  aan  het  einde  van   de  zestiende  eeuw  langs  de  Lange  Haven  gaf   natuurlijk  ook  de  mogelijkheid  om  de  bestrating  van   de  kades  te  verbeteren.  Over  het  karakter  van  de  his-­ torische  bestrating  is  een  en  ander  bekend.  De  wegen   en  straten  die  intensief  werden  bereden  door  karren   en  koetsen,  werden  over  het  algemeen  voorzien  van   een  kostbare  natuurstenen  bestrating  (kinderkopjes), waarbij  de  zones  aan  weerszijden  met  gekante  klin-­ kers  werden  belegd.  Ook  langs  de  Lange  Haven  werd   voor  deze  opzet  gekozen,  getuige  diverse  historische   foto’s. Met  de  komst  van  het  gemotoriseerde  verkeer,   voorzien  van  rubberen  banden  in  plaats  van  met  ijzer   beslagen  wielen,  verviel  de  noodzaak  voor  harde   natuurstenen  bestrating.  Bij  vervanging  werd  daarom   gekozen  voor  gebakken  materiaal.   In  de  loop  der  tijd  is  op  de  kades  van  de  Lange  Haven   een  scala  aan  bestratingsmateriaal,  steenformaten   en  legverbanden  terecht  gekomen.  Een  reden  daar-­ voor  is  dat  de  verschillende  gebruikszones  (parkeer-­ plaatsen,  rijweg  en  stoep)  zo  worden  onderscheiden.   Bovendien  zijn  bij  incidentele  vernieuwingen  vaak   afwijkende  keuzes  gemaakt.  Hierdoor  is  een  verrom-­ meld  en  weinig  coherent  beeld  ontstaan.   In  de  nota  Openbare  Ruimte  is  al  bepaald  dat  bij   toekomstige  werkzaamheden  naar  een  meer  eendui-­ dig  bestratingsbeeld  moet  worden  gestreefd,  waarbij   rekening  wordt  gehouden  met  de  historische  karakte-­ ristiek. De  ervaring  leert  dat  de  keuze  voor  het  type  bestra-­ tingsmateriaal  zeer  bepalend  is  voor  de  ervaring  van   de  historische  stedelijke  ruimte.  Voor  de  Lange  Haven   wordt  om  die  reden  het  historisch  (gebakken)  materi-­ aal  zoveel  mogelijk  hergebruikt.  Dit  heeft  ten  gevolg,   dat  het  niet  machinaal  kan  worden  gestraat,  maar  met   de  hand  moet  worden  gelegd. Naar  verwachting  is  er  onvoldoende  historisch  bestra-­ tingsmateriaal  voor  handen,  zodat  er  ook  historisch   materiaal  van  buiten  het  plangebied  moet  worden   ingebracht.  Bij  voorkeur  sluit  ook  het  legverband  aan   bij  een  historische  karakteristiek.  

Verschillende bestratingsmaterialen  t.b.v.  onderscheid  in  verkeersfuncties

Doelstellingen met  betrekking  tot  de  bestrating   binnen  het  project  Lange  Haven+  zijn: -­  Eenduidige  en  historische  verantwoorde  bestra-­    ting  van  de  kades. -­  Opschonen  van  de  verschillende  typen  bestra-­    tingsmateriaal  en  de  verschillende  legverbanden.   -­  Hergebruik  van  historisch  materiaal  (oud  gebak-­    ken  materiaal  en  kinderkoppen)  aangevuld  met      historisch  materiaal  van  elders. -­  Passende  keuze  voor  legverband. Verschillende  bestratingsmaterialen  t.b.v.  onderscheid  in  verkeersfuncties

32


Overzicht van  verrommeling  in  de  bestrating  (verschillende  materialen  en  betonstraatsteen  i.p.v.  historisch  materiaal)

RUIMTELIJKE ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+

33


Detail van  de  kaart  van  Rutger  van  Bol’es,  1770  met  daarop  bomenrijen  op   delen  van  de  Lange  Haven  kades  (Gemeentearchief  Schiedam)

Korte Haven;;  foto  ca.  1890  (Gemeentearchief  Schiedam)

Beeld van  de  buitenbocht  van  de  Lange  Haven  zonder  bomen.  Op  de  binnen-­ bocht  stonden  nog  wel  bomen;;  foto  ca.  1900  (Gemeentearchief  Schiedam)

3.3.2. Groen Voor  een  havengebied  is  de  aanwezigheid  van  bomen   op  de  kades  niet  altijd  een  logische  keuze,  omdat   deze  de  scheepvaart  (trekvaart)  kunnen  hinderen.   Toch  blijkt  dat  er  altijd  bomen  op  (delen  van)  de  kades   hebben  gestaan.  Op  de  kaart  van  Rutger  van  Bol’es   uit  1770  staan  bijvoorbeeld  bomen  ingetekend  en   ook  op  het  gezicht  op  de  Korte  Haven  uit  1800  zijn   bomen  te  zien  (zie  schilderij  op  p.  28).  Op  sommige   historische  foto’s  zijn  de  kades    kaal,  maar  het  is  aan-­ nemelijk  dat  de  bomen  met  enige  regelmaat  gerooid   moesten  worden  en  vervolgens  opnieuw  werden   aangeplant.   Voor  de  Beurssluis  zijn  geen  aanwijzingen  dat  daar   in  het  verleden  bomen  zijn  geplant,  zoals  nu  wel  het   geval  is.  De  geknotte  bomen  die  op  dit  moment  voor   de  gevel  van  de  Korenbeurs  staan  zijn  een  recente   toevoeging. De  begeleidende  boombeplanting  langs  de  Lange   Haven  is  bepalend  in  de  geleding  en  ruimtelijke   opbouw  van  de  grootschalige  openbare  ruimte.  In   het  gebied  zijn  zij  ook  het  enige  groen  dat  een  rol   van  betekenis  speelt,  omdat  het  particulier  groen  aan   het  zicht  wordt  onttrokken  door  de  aaneengesloten   gevelwanden.  De  incidentele  stoeptuinen  voor  een   aantal  woningen  zijn  uitzonderingen  en  hebben  geen   historische  oorsprong.   De  bomen  langs  de  havens  verkeren  in  een  goede   vitale  conditie.  Een  klein  aantal  bomen  is  ziek  of  al   gerooid.  Voor  de  belevingswaarde  van  enkele  bijzon-­ dere  monumentale  gebouwen,  zoals  de  Havenkerk  en   de  Korenbeurs  kan  overwogen  worden  om  bomen  in   de  zichtlijnen  op  termijn  niet  te  vervangen  of  zelfs  te   rooien.   De  bomen  staan  in  zeer  uiteenlopend  vormgegeven   boomspiegels,  die  soms  wel  en  soms  niet  zijn  voor-­ zien  van  betonnen  banden.  Op  de  Appelmarkt  zijn   zelfs  corten  stalen  boomroosters  geplaatst. Op  historische  foto’s  zijn  de  boomspiegels  vaak  erg   klein  van  omvang,  wat  niet  goed  is  voor  de  gezond-­ heid  van  de  bomen.   Om  schade  door  aanrijding  te  voorkomen,  zijn  een   aantal  bomen  voorzien  van  anti-­aanrijpaaltjes.  Deze   paaltjes  zijn  echter  niet  consistent  en  daarnaast  in   diverse  vormen  en  maten  toegepast.   Bij  de  herinrichting  van  de  kades  worden  de  huidige   bomen  gehandhaafd  en  wordt  er  naar  gestreefd  (waar   kan)  de  standplaats  te  verbeteren.  Hierbij  wordt  reke-­ ning  gehouden  met  eenheid  in  de  wijze  van  inpassing   van  de  boomspiegels  in  de  bestrating  en  het  toepas-­ sen  van  anti-­aanrijvoorzieningen.   Doelstellingen  met  betrekking  tot  groen  binnen   het  project  Lange  Haven+: -­  Behoud  van  bomen  op  de  Lange  Haven  en  terug-­    brengen  van  bomen  waar  deze  in  de  loop  der  tijd      zijn  verdwenen. -­  Niet  vervangen  of  rooien  van  bomen  die  de  zicht-­    lijnen  op  belangrijke  monumenten  blokkeren.   -­  Goede  integratie  van  de  publieke  groenvoorzie-­    ning  in  het  gebied.

Beeld van  de  Beurssluis  en  Korenbeurs  in  1864  Er  staan  geen  bomen  op  de   sluis  of  voor  de  Korenbeurs  (Gemeentearchief  Schiedam)

34


Overzicht diverse  boomspiegels

RUIMTELIJKE ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+

35


Beeld van  de  kraan  op  de  Vismarkt;;  op  de  achtergrond  de  Appelmarktbrug  met op  de  kade  een  brugwachtershuisje;;  foto  ca.1900  (Gemeentearchief  Schiedam)

Beeld van  een  groter  brugwachtershuisje  bij  de  Appelmarktbrug;;  foto  ca.1920   (Gemeentearchief  Schiedam)

Historisch hekwerk  op  de  kop  van  de  Taansteeg

3.3.3. Inrichtingselementen Kades  hebben  oorspronkelijk  enkele  typische  in-­ richtingselementen,  die  waren  gerelateerd  aan  het   gebruik  door  de  scheepvaart,  zoals  een  kraan  en   brugwachtershuisje.  Deze  historische  elementen  zijn   met  het  verdwijnen  van  de  scheepvaart  buiten  gebruik   geraakt  en  vervolgens  verdwenen  uit  het  stadsbeeld.   Historische  inrichtingselementen,  die  wel  bewaard   bleven,  zijn  de  smeedijzeren  hekwerken,  die  op   strategische  punten  op  de  kades  werden  geplaatst,   bijvoorbeeld  bij  de  opgang  naar  de  Korte  Havenbrug,   bij  kadetrappen  en  ter  hoogte  van  stegen.  De  hekwer-­ ken  op  deze  laatste  locaties  stonden  er  met  het  doel   tonnen,  die  uit  de  hoger  gelegen  Hoogstraat  of  vanaf   de  Westvest  naar  de  Schie  werden  gerold,  tegen  te   houden,  waardoor  zij  niet  het  water  in  konden  rollen. Andere  belangrijke  inrichtingselementen  worden   gevormd  door  de  armaturen  van  de  straatverlichting.   Schiedam  beschikte  al  vroeg  over  een  netwerk  van   straatlantaarns.  De  huidige  opzet  met  gietijzeren   palen  is  negentiende-­eeuws.  De  verlichtingsarmatu-­ ren  op  de  palen  werden  telkens  gemoderniseerd.  Het   huidige  beeld  is  passend,  maar  veel  palen  en  arma-­ turen  dienen  te  worden  gerestaureerd.  Bij  de  bruggen   staan  nog  historische  lantaarns,  die  ook  de  status  van   beschermd  monument  hebben.  Ook  deze  lantaarns   dienen  te  worden  gerestaureerd.  Zij  kennen  roest-­ schade  en  diverse  gietelementen  zijn  verloren  gegaan   maar  kunnen  worden  teruggebracht.   In  de  loop  der  tijd  zijn  steeds  meer  inrichtingselemen-­ ten  toegevoegd,  zoals  parkeerautomaten,  beweg-­ wijzeringborden,  verkeersborden,  nutskasten  voor   woonschepen,  ondergrondse  containers,  paaltjes,  etc.   Deze  elementen  zijn  veelvormig  en  kwalitatief  zeer   verschillend.  Het  is  opvallend  dat  veel  ‘moderne’  toe-­ voegingen  in  zichtlijnen  zijn  geplaatst,  die  de  ervaring   van  het  historische  karakter  van  de  omgeving  benade-­ len.  Bij  de  herinrichting  wordt  gestreefd  naar  uniformi-­ teit  en  helderheid,  onder  meer  door  verwijdering  van   overbodige  elementen,  uniformiseren  van  nieuwe   elementen  (voor  het  assortiment  zie  Bijlage  1)  en herplaatsing  van  noodzakelijke  elementen.  Bij  her-­ plaatsing  zal  ook  gekeken  worden  naar  het  mogelijk   samenvoegen  van  elementen.  Ook  zal  worden  geke-­ ken  naar  een  herindeling  van  de  ruimte  en  aanpas-­ singen  in  het  gebruik  ervan.  Er  wordt  nadrukkelijk  op   gelet  de  belangrijke  zichtlijnen  in  het  gebied,  bijvoor-­ beeld  vanuit  de  omliggende  stegen  of  op  belangrijke   gebouwen,  zoveel  mogelijk  te  ontzien  bij  het  herplaat-­ sen  van  inrichtingselementen.  

Doelstellingen met  betrekking  tot  de  inrichtings-­ elementen  binnen  het  project  Lange  Haven+  zijn: -­  Openbare  ruimte  ontdoen  van  overbodige  inrich-­    tingselementen. -­  Restauratie  historisch  straatmeubilair. -­  Kleur  en  materiaal  nieuw  straatmeubilair  laten      aansluiten  bij  de  historische  context. -­  Toevoegen  van  lichtarmaturen  in  de  stegen. Verlichtingsarmatuur  met  ernaast  een  historisch  hekwerk  op  de  kop  van  de   Branderssteeg;;  en  historische  lantaren  bij  Appelmarktbrug

36


Overzicht verrommeling  van  inrichting  met  diverse  soorten  paaltjes,  stroomkasten  etc.

RUIMTELIJKE ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+

37


Particuliere stoepen  in  de  buitenbocht  van  de  Lange  Haven

Particuliere stoepen  in  de  buitenbocht  van  de  Lange  Haven

Directe afwatering  op  straat  met  algvorming  als  gevolg

3.4. Gevels De  gevelwanden  langs  de  Lange  Haven  worden  ge-­ vormd  door  aaneengesloten,  historische  bebouwing,   enkel  onderbroken  door  stegen.  De  openbare  stegen   lopen  door  naar  achtergelegen  straten  of  vesten  en   zijn  verschillend  in  omvang  en  betekenis.  Naast  deze   openbare  stegen,  met  directe  relatie  tot  de  kades  van   de  haven,  waren  er  ook  vele  particuliere  stegen.  Deze   particuliere  stegen  zijn  veelal  afgezet  met  poorten   of  werden  in  de  loop  der  tijd  bij  de  hoofdbebouwing   getrokken.   De  meeste  panden  aan  de  Lange  Haven  zijn  be-­ schermd  als  monument.  In  de  gevelwanden  vallen   de  publieke  bouwwerken  van  de  Korenbeurs  en  de   Havenkerk  op  door  hun  schaal,  plaats  in  het  straat-­ beeld  en  gevelgeleding.  De  overige  burgerlijke  be-­ bouwing  varieert  wel  in  schaal  en  architectuur,  maar   vormt  een  stedenbouwkundige  eenheid.  De  onder-­ houdstoestand  van  de  panden  is  over  het  algemeen   redelijk  tot  goed. De  aaneengesloten  gevelwanden  langs  de  Lange   Haven  markeren  de  publieke  ruimte.  In  de  inrichting   is  voor  de  gevel  sprake  van  een  overgangszone  door   middel  van  de  particuliere  stoep.  Het  particuliere   karakter  komt  tot  op  de  dag  van  vandaag  tot  uitdruk-­ king  in  de  materialisering  van  de  stoep:  veelal  na-­ tuurstenen  platen,  die  duidelijk  niet  bereden  mochten   worden.  Bovendien  werden  deze  kostbare  stoepen   voorzien  van  stoeppalen  en  stoephekken,  waardoor   de  toegang  werd  beperkt.  Vaak  sluiten  deze  elemen-­ ten  aan  bij  de  architectuur  van  de  gevel.  Dergelijke   stoepen  kwamen  alleen  bij  de  meer  voorname  woon-­ huizen  voor  en  zeker  niet  bij  de  pakhuizen,  brande-­ rijen  of  werkplaatsen.   Op  dit  moment  zijn  nog  steeds  particuliere  stoepen   aanwezig,  maar  veelal  zijn  de  stoeppalen  of  hekken   beschadigd  geraakt.  Bij  een  aantal  panden  zijn  de   stoepen  verdwenen.  Onderdeel  van  de  herinrichting   van  de  kades,  zijn  de  restauratie  en  het  herstel  van   de  bestaande  stoepen.  Dit  zal  in  nauw  overleg  met  de   eigenaren  van  het  aansluitend  vastgoed  plaatsvinden.     Er  wordt  nadrukkelijk  niet  gestreefd  naar  reconstruc-­ tie  van  verdwenen  stoepen  of  het  aanbrengen  van   nieuwe  stoepen.   Op  dit  moment  wateren  diverse  panden  direct  af  op   de  openbare  straat,  met  gevolgen  voor  het  wegdek  en   opkruipend  vocht  en  algengroei  langs  gevels.  Bij  de   aanpak  van  de  riolering  wordt  gestreefd  om  de  hemel-­ waterafvoeren  aan  te  sluiten  op  de  riolering.

Doelstellingen binnen  het  project  Lange  Haven+   zijn: -­  Door  aandacht  voor  restauratie  van  vervallen      particuliere  monumentale  stoepen  verfraait  de      overgang  tussen  de  openbare  ruimte  en  de  parti-­    culiere  woonhuizen. -­  Aansluiting  van  hemelwaterafvoeren  op  het  riool.   38


RUIMTELIJKE ANALYSE  PLANGEBIED  LANGE  HAVEN+

39


4. BIJZONDERE  ELEMENTEN  EN  GEBIEDEN


Luchtfoto Vismarkt  (Bing  Maps)

Foto van  de  oude  visbanken  in  1934  (Gemeentearchief  Schiedam)

42


4. BIJZONDERE  ELEMENTEN  EN  GEBIEDEN In  het  onderzoeksgebied  zijn  van  oudsher  en-­ kele  bijzondere  elementen  of  gebieden  aanwezig.   Binnen  het  project  Lange  Haven+  verdienen  deze   bijzondere  aandacht

4.1. Vismarkt De  Vismarkt  is  van  oudsher  een  uitzondering  langs  de   Lange  Haven,  omdat  hier  de  voor  de  rest  aaneengeslo-­ ten  bebouwing  onderbroken  wordt  door  een  plein. In  oorsprong  is  deze  stedenbouwkundige  ruimte   ontstaan,  doordat  hier  tot  in  de  zeventiende  eeuw  een   scheepswerf  was  gelegen.  Rond  deze  scheepswerf   was  in  de  zestiende  eeuw  bebouwing  ontstaan  en  toen   de  scheepsbouwactiviteit  werd  verplaatst  was  het  niet   goed  mogelijk  om  voor  de  al  bestaande  huizen  nieuwe   woningen  neer  te  zetten.  Bovendien  bood  het  een   goede  gelegenheid  om  een  marktplaats  te  reserveren.   Al  snel  ontstond  hier  de  Vismarkt,  waarvoor  ook  ge-­ bouwde  voorzieningen  kwamen  in  de  vorm  van  (over-­ dekte)  visbanken.  In  de  achttiende  en  negentiende   eeuw  werden  de  visbanken  diverse  keren  vernieuwd,   maar  in  1947  gesloopt  om  ruimte  te  maken  voor  een   parkeerterrein.  De  visverkoop  was  al  in  1938  gestaakt.   In  de  huidige  inrichting  herinnert  weinig  aan  het  oor-­ spronkelijk  gebruik  van  de  Vismarkt.  De  Vismarkt  is   nog  steeds  een  parkeerterrein.  De  gevelwanden  krijgen   onvoldoende  kans  om  de  stedenbouwkundige  ruimte  te   markeren.  De  overgangen  openbaar–privé  zijn  vertroe-­ beld  en  de  aanwezige  boomstructuur  is  onduidelijk.  De   aansluiting  met  de  Walvisstraat  is  moeizaam,  evenals   de  zichtlijn  naar  molen  de  Walvisch.  De  kwaliteiten  van   het  aanwezige  water  worden  niet  benut.  De  bestrating   vormt,  evenals  de  inrichtingselementen,  geen  eenheid.   Er  wordt  gebruik  gemaakt  van  zowel  gebakken  materi-­ aal  als  betonstraatsteen  en  verschillende  type  palen.   De  ambitie  is  om  de  Vismarkt    samen  met  de  Appel-­ markt  nadrukkelijk  onderdeel  uit  te  laten  maken  van  het   museumkwartier.  Van  belang  daarbij  is  dat  de  Vismarkt   ligt  op  de  route  van  de  geplande  parkeervoorziening   in  het  Westmolenkwartier  naar  de  historische  binnen-­ stad.  Bij  de  inrichting  wordt  rekening  gehouden  met   de  geschiedenis  van  de  plek,  maar  belangrijker  is  de   relatie  met  het  water  en  het  mogelijk  maken  van  een   multifunctioneel  gebruik  van  de  ruimte.  Ook  de  relatie   met  de  Appelmarktbrug  en  de  Appelmarkt  komt  in  de   inrichting  tot  uiting.

Tekening met  de  oude  kraan  en  de  visbanken  op  de  Vismarkt,  rond  1750   (Gemeentearchief  Schiedam)

Foto van  de  Vismarkt  in  gebruik  als  parkeerruimte  voor  auto’s  en  urinoir  op  de   kade  1976  (Gemeentearchief  Schiedam)

Huidige inrichting  van  de  Vismarkt

Doelstellingen met  betrekking  tot  de  Vismarkt  bin-­ nen  het  project  Lange  Haven+  zijn: -­  De  herinrichting  van  de  Vismarkt  maakt  ruimte      voor  incidenteel  gebruik  voor  markten  en  evene-­    menten  en  verbetert  de  verblijfskwaliteit. -­  Gebruik  maken  van  historische  kadetrappen  voor      de  ontsluiting  van  de  steiger  voor  de  Vismarkt.   -­  Behoud  van  een  deel  van  de  bomen  op  de  Vis-­    markt.  Niet  vervangen  of  rooien  van  bomen  die      zichtlijnen  op  belangrijke  monumenten  blokkeren -­  Ruimte  maken  voor  de  toepassing  van  een      kunstproject  /  object. -­  Openbare  ruimte  ontdoen  van  overbodige  inrich-­    tingselementen. Zichtlijn  op  molen  De  Walvisch  door  de  Walvisstraat.  De  Walvisstraat  kent  nog   een  bestrating  met  kinderkoppen.

BIJZONDERE ELEMENTEN  EN  GEBIEDEN

43


Luchtfoto Appelmarkt  (Bing  Maps)

van de  Appelmarkt  vanaf  de  Appelmarktbrug  in  1955  (Gemeentearchief  Schiedam)

44


4.2. Appelmarkt  en  Appelmarktbrug De  Appelmarkt  werd  aangelegd  in  1770,  toen  de  He-­ rensteeg  werd  verbreed  door  de  sloop  van  de  naast-­ gelegen  ‘Franse  Sociëteit’.  Hierdoor  ontstond  een   langgerekt  marktpleintje  tegen  het  dijklichaam  van  de   Hoogstraat  aan.  Getuige  de  benaming  werd  hier  een   fruitmarkt  gehouden.  In  1784  werd  het  nieuwe  Sint  Ja-­ cobsgasthuis  stedebouwkundig  dusdanig  ingepast  dat   de  kapel  van  het  gasthuis  in  de  as  van  de  markt  werd   gelegd.  Hierdoor  ontstond  een  fraai  stedenbouwkun-­ dig  ensemble. In  1780  werd  bovendien  in  het  verlengde  van  de   markt  een  nieuwe  brug  aangelegd:  nu  bekend  als   de  Appelmarktbrug.  De  Appelmarktbrug  is  naar  alle   waarschijnlijkheid  altijd  een  dubbele  valbrug  geweest,   oorspronkelijk  wellicht  met  stenen  opgangen.  De  brug   werd  in  het  derde  kwart  van  de  negentiende  eeuw   weer  vervangen  door  de  huidige  dubbele  hefbrug,  die   geheel  bestaat  uit  een  stalen  en  gietijzeren  construc-­ tie. De  Appelmarkt  heeft  twee  stedenbouwkundige  polen   (de  Appelmarktbrug  en  het  Stedelijk  Museum).  De   RSHQEDUHUXLPWHZRUGWGHHOVJHÀDQNHHUGGRRUEOLQGH gevels  of  niet  gevulde  plinten  (vooral  richting  de   Hoogstraat).  De  inrichting  van  de  Appelmarkt  mist   echter  de  uitstraling  die  je  verwacht  bij  een  belangrijke   entree  richting  de  hoofdwinkelstraat  en  het  Stedelijk   Museum.  De  inrichting  van  de  straat  is  te  nadruk-­ kelijk  vormgegeven  als  een  doorgaande  langzaam   YHUNHHUVYHUELQGLQJPHWHHQEUHHGSUR¿HOPHWERPHQ HQ¿HWVHQUHNNHQHUODQJV'H$SSHOPDUNWKHHIWGH potentie  om  meer  te  zijn  dan  een  functionele  dwars-­ verbinding  van  de  Hoogstraat  naar  de  Lange  Haven.   De  Appelmarkt,  halverwege  de  Hoogstraat,  geeft  een   aangename  opening  met  een  doorzicht  naar  de  kwa-­ liteiten  van  de  Lange  Haven.  Ook  brengen  de  huidige   bomen  op  de  Appelmarkt  groen  naar  dit  sterk  verste-­ delijkte  gebied.  Het  stedelijk  museum  en  de  recentelijk   gerestaureerde  Monopole  bieden  kansen  om  hier   ook  een  verblijfsplek  van  te  maken,  bijvoorbeeld  in  de   vorm  van  een  terras.

Doelstellingen met  betrekking  tot  de  Appelmarkt   en  de  Appelmarktbrug  binnen  het  project  Lange   Haven+  zijn: -­  De  herinrichting  van  de  Appelmarkt  koppelt  het      Stedelijk  Museum  Schiedam  nadrukkelijk  aan  de      Lange  Haven. -­  Bij  de  herinrichting  van  de  Appelmarkt  wordt  bij      de  Monopole  ruimte  gereserveerd  voor  een  terras      zodat  verblijf  bij  dit  gebouw  aantrekkelijk  wordt. -­  Een  rustpunt  aan  de  Hoogstraat  met  ruimte  voor      incidenteel  gebruik  voor  markten  en  evenemen-­    ten.   -­  Behoud  van  bomen  op  de  Appelmarkt  en  terug-­    brengen  van  bomen  waar  deze  in  de  loop  van  de      tijd  zijn  verdwenen.

De Appelmarktbrug,  een  dubbele  ijzeren  ophaalbrug  of  hameibrug,  werd  in   1859  geplaatst  (Gemeentearchief  Schiedam)

De Appelmarkt  gezien  vanaf  de  Lange  Haven

De Appelmarkt  gezien  vanaf  de  Hoogstraat.  De  Appelmarktbrug  ligt  niet  in  het   verlengde  van  de  as  van  de  Appelmarkt

De Appelmarktbrug

BIJZONDERE ELEMENTEN  EN  GEBIEDEN

45


Luchtfoto van  de  kade  voor  de  Havenkerk  (Bing  Maps)

Havenkerk, foto  ca.  1900  (Gemeentearchief  Schiedam)

46


4.3. Kade  voor  de  Havenkerk In  1822/1823  werd  op  de  locatie  van  een  voormalige   bierbrouwerij  de  Hazewind  een  Rooms  Katholieke   Kerk  gebouwd.  Het  kerkbestuur  had  al  in  1808  de   unieke  kavel  gekocht.  De  kavel  was  zeer  gunstig   gelegen  in  de  binnenbocht  van  de  Lange  Haven   waar  de  afstand  tussen  de  kade  van  de  haven  en  de   Hoogstraat  het  grootst  was.  Dit  betekende  een  goed   uitgangspunt  om  een  bijzonder  architecturaal  en   stedenbouwkundig  accent  te  plaatsen.  Kerkbestuur   en  architect  lieten  die  kans  niet  liggen.  Het  gebouw   werd  iets  naar  achteren  uit  de  rooilijn  geplaatst,  zodat   ruimte  ontstond  om  een  peristyle  met  gekoppelde   Dorische  zuilen  te  maken.  Aan  weerszijden  van  deze   peristyle  is  een  particuliere  stoep  afgezet  met  monu-­ mentaal  hekwerk. Het  kerkgebouw  isoleert  zich  door  zijn  opzet  van  de   omgeving.  Met  het  oog  op  de  noodzakelijke  herbe-­ stemming  van  het  voormalige  kerkgebouw  zal  wel  een   duidelijker  relatie  met  dit  openbaar  gebied  moeten   worden  gelegd.  Het  is  aannemelijk  dat  de  kade  in  de   toekomst  meer  intensief  gebruikt  gaat  worden  voor   de  exploitatie  van  de  kerk.  Bij  de  herinrichting  wordt   hierop  geanticipeerd.  De  brede  kade  biedt  kansen   voor  een  accent  in  de  stedenbouwkundige  ruimte,   afwijkend  van  de  rest  van  de  kadeinrichting.  Een   zichtlijn  op  de  kerk  vanaf  de  buitenbocht  is  wenselijk.   Dit  betekent  een  herschikking  van  de  afgemeerde   historische  woonschepen.  Eventuele  verplaatsing  van   de  historische  woonschepen  zal  plaatsvinden  in  nauw   overleg  met  de  schippers  en  omgeving.

Doelstellingen met  betrekking  tot  de  kade  voor  de   Havenkerk  binnen  het  project  Lange  Haven+  zijn: -­  De  herinrichting  van  de  kade  voor  de  Havenkerk      zorgt  voor  een  betere  beleving  van  dit  monu-­    ment. -­  Het  hergroeperen  van  de  bruine  vloot  langs  de        kade  verbetert  het  historisch  beeld  (het  monu-­    mentale  front  van  de  Havenkerk). -­  De  aanleg  van  een  nieuwe  aanlegmogelijkheid      vergroot  de  aantrekkelijkheid  voor  waterrecreatie   HQELHGWHHQRSVWDSSXQWYRRUGHÀXLVWHUERRW -­  De  toevoeging  van  zitgelegenheid  /  bankjes      maakt  kwalitatief  verblijf  in  het  gebied  mogelijk. -­  Openbare  ruimte  ontdoen  van  overbodige  of  ont-­    sierende  inrichtingselementen.  

Havenkerk, foto  ca.  1900  (Gemeentearchief  Schiedam)

De inrichting  van  de  kade  voor  de  Havenkerk  met  aan  weerszijden  van  de  pe-­ ristyle  het  monumentale  hekwerk  met  daarachter  een  bestrating  in  rode  klinkers

De historische  schepen  aan  de  kade  voor  de  Havenkerk  verstoren  het  vrije   zicht  op  de  monumentale  gevel

BIJZONDERE ELEMENTEN  EN  GEBIEDEN

47


Luchtfoto omgeving  Koemarkt  (Bing  Maps)

Historisch beeld  van  de  Koemarkt,  foto  ca.  1940  (Gemeentearchief  Schiedam)

48


4.4.  Omgeving  van  de  Koemarktbrug De  Koemarkt  was  een  binnenplein  bij  de  Rotterdamse   poort,  aan  het  einde  van  de  Hoogstraat  en  Lange   Haven.  In  1779  werd  de  Steene  Molen  aan  dit  plein   verplaatst  naar  buiten  de  vesten,  waardoor  een  veel   ruimer  binnenplein  ontstond  met  ruimte  voor  een   wagenplein  en  een  Veemarkt.  Vanaf  de  Koemarkt  lag   een  brug  naar  de  overgelegen  kade.  Deze  brug  kwam   aan  op  het  huidige  â&#x20AC;&#x2DC;pleintjeâ&#x20AC;&#x2122;  voor  cafĂŠ  de  Unie.  Deze   brugverbinding  werd  in  de  jaren  dertig  van  de  twintigste   eeuw  vervangen  door  de  huidige  Koemarktburg.  Het   brugdek  van  de  nieuwe  brug  werd  gelegd  op  het  peil   van  de  Rotterdamse  dijk  en  kwam  zo  een  stuk  hoger  te   liggen  dan  de  kades  van  de  Lange  Haven.  De  kwaliteit   van  de  Koemarkt  als  plein  ging  grotendeels  teniet.  Ook   het  pleintje  tegenover  cafĂŠ  de  Unie  kreeg  een  secun-­ dair  karakter.  Met  de  aanleg  van  de  Koemarktbrug  wij-­ zigde  ook  de  verkeerssituatie  rond  de  Rotterdamsedijk,   Broersvest  en  Hoogstraat.  Het  grote  verkeersplein  dat   hier  ontstond,  werd  ook  aangeduid  als  de  Koemarkt.   Binnen  het  projectplan  Lange  Haven+  is  alleen  de   kleinere,  historische  Koemarkt  aan  de  orde:  het  pleintje   dat  op  een  talud  vanaf  de  Hoogstraat  ligt  tot  aan  de   kademuur  van  de  Lange  Haven.   Op  dit  moment  zijn  de  oude  historische  structuren   zoals  het  dijkverloop  en  het  water  van  de  Lange  Haven   slecht  zichtbaar.  De  Koemarkt  wordt  aan  twee  zijden   begrensd  door  een  keermuur  (van  de  Koemarktbrug)   en  daarop  gebouwde  kiosken.  Er  zijn  parkeerplekken   LQJHULFKWHQHHQEHZDDNWHÂżHWVHQVWDOOLQJ,QGHEHVWUD-­ ting  is  de  contour  opgenomen  waar  ooit  de  voet  stond   van  de  Steene  Molen.  De  versnippering  van  de  ruimte   vindt  ook  plaats  door  losse  elementen  zoals  muurtjes,   ÂżHWVHQEHXJHOVEHERUGLQJEDQNMHVRQGHUJURQGVH containers. In  2013  is  binnen  Europan,  een  Europese  architec-­ tuurprijsvraag  voor  jonge  architecten,  een  voorstel   gevraagd  voor  de  herinrichting  van  het  grotere  Koe-­ marktgebied.  Er  zijn  48  plannen  ingediend  die  dit  jaar   worden  beoordeeld  door  de  internationale  jury.  In   afwachting  van  de  uitkomsten  zal  binnen  het  project   Lange  Haven+  worden  ingezet  op  het  opschonen  van   de  locatie  (inclusief  verwijdering  storende  kiosk(en)).  In   de  basisinrichting  wordt  aangesloten  op  de  inrichting   langs  de  Lange  Haven,  zodat  een  duidelijke  entree  van   het  Lange  Havengebied  ontstaat.  

De  Koemarkt  vanaf  de  Lange  Haven  met  de  moderne  kiosken  en  verrommeling   van  de  openbare  ruimte

De  Koemarkt  vanaf  de  Hoogstraat  met  de  parkeerplekken  en  de  verrommeling   van  de  openbare  ruimte

Doelstellingen  met  betrekking  tot  de  Koemarkt   binnen  het  project  Lange  Haven+  zijn: -­  Eenduidige  en  verantwoorde  historische  bestra-­    ting  die  aansluit  bij  de  kades  en  een  duidelijke      entree  vormt  voor  de  Lange  Haven. -­  Weghalen  van  de  kiosk(en)  om  de  beleving  van      de  Koemarkt  /  Lange  Haven  vanaf  de  Koemarkt-­    brug  mogelijk  te  maken. -­  De  herinrichting  verbetert  de  verblijfskwaliteit. 'HKHULQULFKWLQJYDQGH¿HWVHQVWDOOLQJIDFLOLWHHUW ¿HWVHUVGLHGHELQQHQVWDGZLOOHQEH]RHNHQ -­  Openbare  ruimte  ontdoen  van  overbodige  of  ont-­    sierende  inrichtingselementen.  

BIJZONDERE  ELEMENTEN  EN  GEBIEDEN

49


Luchtfoto pleintje  voor  café  De  Unie  (Bing  Maps)

Beeld van  de  oude  en  nieuwe  Koemarktbrug,  foto  1927  (Gemeentearchief  Schiedam)

50


Pleintje voor  Café  de  Unie Het  plein  bij  café  de  Unie  was  oorspronkelijk  het  bin-­ nenplein  achter  de  Hoofdpoort.  Dit  poortgebouw  kwam   na  de  aanleg  van  het  Nieuwe  Werck  (nu  bekend  als  de   Plantagebuurt)  in  de  zeventiende  eeuw  binnen  de  stad   te  liggen.  Het  plein  vormde  hierna  de  verbinding  rich-­ ting  de  Tuinlaan  en  Lange  Nieuwstraat  vanaf  de  Lange   Haven.  Op  het  plein  kwam  bovendien  de  oude  Koe-­ marktburg  uit.  Deze  brug  werd  in  de  jaren  dertig  ver-­ nieuwd  en  verhoogd  aangelegd.  Hierdoor  verloor  het   pleintje  zijn  betekenis  als  doorgang  richting  de  Planta-­ gebuurt.  Door  de  keermuur  van  de  nieuwe  brug  verloor   het  plein  bovendien  zijn  gezicht  op  dat  park.  Om  die   reden  maakt  het  plein  vandaag  de  dag  een  gesloten  en   in  zichzelf  gekeerde  indruk.  Het  pleintje  wordt  gebruikt   als  terras  (direct  langs  de  gevel)  en  als  parkeerterrein   en  draailus  van  auto’s  vanaf  de  Lange  Haven. Binnen  het  project  Lange  Haven+  wordt  ingezet  op   verwijdering  van  de  zes  parkeerplaatsen.  Hierdoor   ontstaat  ruimte  om  zichtrelatie  met  het  in  2012  gere-­ noveerde  Plantagepark  te  herstellen  en  het  plein  als   aangename  verblijfsruimte  in  te  richten.  Het  plein  wordt   in  sfeer  onderdeel  van  de  Lange  Haven.

Het pleintje  van  café  De  Unie  gezien  vanaf  de  Koemarkbrug

Doelstellingen met  betrekking  tot  het  pleintje  voor   café  de  Unie  binnen  het  project  Lange  Haven+   zijn: -­  Eenduidige  en  verantwoorde  historische  bestra-­    ting  die  aansluit  bij  de  kades. -­  De  herinrichting  verbetert  de  verblijfskwaliteit. Heringerichte  Plantagepark  kijkend  richting  het  pleintje  van  café  De  Unie

Ontwerp Plantagepark  2012

BIJZONDERE ELEMENTEN  EN  GEBIEDEN

51


Luchtfoto bruglocatie  t.h.v.  de  Taansteeg  (Bing  Maps)

Detail uit  de  kaart  van  Schiedam,  getekend  en  opgemeten  door  Rutger  van  Bol’es,  uitgegeven  in  1770

52


4.5. Nieuwe  ‘oude’    brug  bij  de  Taansteeg De  kaart  van  Rutger  van  Bol’es  uit  1770  documenteert   de  stedenbouwkundige  opzet,  die  binnen  vijftien  jaar   na  dat  de  kaart  gereed  was  gekomen  grote  wijzigingen   onderging.  De  veranderingen  in  het  stedelijk  weefsel   hingen  samen  met  twee  belangrijke  doorbraken:  de   aanleg  van  de  Appelmarkt  in  1770  door  de  sloop  van   de  Franse  sociëteit  (rood)  en  met  de  aanleg  van  de   nieuwe  Damsluis  na  1779  (blauw).  De  wijzigingen  had-­ den  ook  gevolgen  voor  het  ritme  van  de  bruggen  over   de  Lange  Haven  en  de  Schie.   De  Schie  en  de  Lange  Haven  van  Schiedam  wer-­ den  in  de  zestiende  en  zeventiende  eeuw  voorzien   van  diverse  bruggen,  die  op  min  of  meer  regelmatige   afstand  van  elkaar  lagen.  In  1777  bleek  dat  de  zoge-­ naamde  Blauwe  brug  (A),  die  de  Lange  Haven  tussen   de  Westmolenstraat  met  de  Bokkensteeg  overbrugde,   vernieuwd  moest  worden.  In  eerste  instantie  werd   besloten  tot  herbouw,  maar  omdat  de  besluitvorming   over  de  verplaatsing  van  de  Damsluis  werd  voorbereid,   werd  herstel  uitgesteld.  In  de  nieuwe  situatie  hinderde   de  brug  met  stenen  beren  de  spui  van  de  sluis.  Bo-­ vendien  was  met  de  aanleg  van  de  Appelmarkt  een   brede  verbinding  tussen  Lange  Haven  en  Hoogstraat   voorhanden,  die  te  prefereren  was  boven  de  smalle   Bokkensteeg.  Door  de  Blauwe  brug  te  vervangen   door  een  nieuwe  brug  bij  de  Appelmarkt,  werd  het  ook   mogelijk  om  de  zogenaamde  Rode  brug  (B)  te  verwij-­ deren.  Deze  Rode  brug  had  zijn  brughoofd  vlak  bij  de   huidige  Havenkerk  en  lag  dus  zeer  dicht  op  de  nieuwe   Appelmarktbrug  (D).  Verwijdering  van  de  Rode  brug   betekende  een  besparing  in  onderhoud  (twee  bruggen   werden  immers  vervangen  door  één).   De  vervanging  van  beide  bruggen  had  gevolgen  voor   de  wijze  waarop  men  de  Lange  Haven  over  kon.  De   afstand  tussen  Appelmarktbrug  en  Koemarktbrug  (C) werd  een  stuk  groter  dan  de  oude  afstand  tussen  de   Rode  brug  en  de  Koemarktbrug.  Dat  was  een  situatie   die  men  in  de  achttiende  eeuw  voor  lief  nam,  omdat   dit  duidelijke  voordelen  voor  het  scheepvaartverkeer   op  de  havens  en  een  duidelijke  besparing  opleverde.   Vandaag  de  dag  wordt  het  als  hinderlijk  ervaren  dat  de   Appelmarktbrug  de  enige  brug  is  die  de  Lange  Haven   overspant.  De  Koemarktbrug,  die  in  de  jaren  dertig   werd  vergroot  en  verhoogd  aangelegd,  wordt  niet   langer  ervaren  als  een  brug  die  de  kades  van  de  Lange   Haven  verbindt.  Dit  komt  het  struinen  in  het  gebied  niet   ten  goede.  Om  die  reden  wordt  in  de  Ontwikkelingsvisie   voor  de  binnenstad  geopteerd  voor  de  toevoeging  van   een  extra  brug  (E).   De  nieuwe  brug  is  onderdeel  van  het  project  Lange   Haven+  en  is  geprojecteerd  in  het  verlengde  van  de   Taansteeg.  Deze  brede  steeg  leent  zich  uitstekend  om   te  worden  opgewaardeerd.  Hij  ligt  een  stuk  ten  oosten   van  de  plek  waar  ooit  de  Rode  brug  lag  en  ligt  zo  op   ongeveer  de  helft  van  de  afstand  tussen  Koemarktbrug   en  Appelmarktbrug.  Een  brugverbinding  op  deze  locatie   vergemakkelijkt  en  veraangenaamt  een  wandeling   langs  de  Lange  Haven  dan  ook  zeer.

Foto van  de  Taansteeg,  genomen  vanaf  de  buitenbocht  van  de  Lange  Haven.   De  nieuwe  langzaamverkeersbrug  wordt  hier  geprojecteerd

De Korte  Havenbrug  (Gemeentearchief  Schiedam)

De Willemsbrug  (Gemeentearchief  Schiedam)

De Ooievaarsbrug  (vervangen  in  de  jaren  1940)  (Gemeentearchief  Schiedam)

BIJZONDERE ELEMENTEN  EN  GEBIEDEN

53


P

Omgeving Lange  Haven  met  ingetekend  in  oranje  de  mogelijke  looproutes  door  het  gebied.  De  nieuwe  brug  zorgt  voor  een  betere  ontsluiting  en  meer  variatie  in   de  wijze  waarop  het  gebied  kan  worden  doorkruist.  De  extra  routemogelijkheden  zijn  in  oranje  stippellijn  aangegeven.  In  rood  zijn  de    belangrijkste  toegangsroutes   naar  het  gebied  aangegeven,  inclusief  de  route  vanaf  de  voorgenomen  gebouwde  parkeervoorziening  op  het  Westmolenkwartie

54


Hoewel er  niet  voor  wordt  gekozen  om  de  brug  te   reconstrueren  op  de  plek  van  een  voorganger,  wordt   in  de  vormgeving  wel  zeer  bewust  aangesloten  bij  de   historische  typologie  van  de  bruggen  over  de  Schie-­ damse  havens.  De  opzet,  vorm  en  detaillering  van  de   Appelmarktbrug  dient  hierbij  als  referentie.  De  brug  zal   volledig  elektronisch  en  op  afstand  bedienbaar  worden   aangelegd,  om  hinder  aan  scheepvaart  te  voorkomen.   Door  de  opzet  van  de  dubbele  hameibruggen  is  de   doorvaarbaarheid  met  kleinere  schepen  in  ieder  geval   geen  probleem.   Doelstellingen  met  betrekking  tot  de  nieuwe  brug   binnen  het  project  Lange  Haven+  zijn: -­  De  toevoeging  van  een  extra  langzaam  verkeers-­    brug  ter  hoogte  van  de  Taansteeg  verbetert  de      uitwisseling    in  het  Lange  Haven+  gebied  en  de      Hoogstraat.   -­  De  vormgeving  van  de  nieuwe  brug  sluit  aan  bij      de  typologie  van  de  historische  Schiedamse      bruggen.  

BIJZONDERE ELEMENTEN  EN  GEBIEDEN

55


5. UITWERKING  LANGE  HAVEN+


2.

3.

4.

5.

1.

6PDOSUR¿HO %UHHGSUR¿HO 3.  Vismarkt 4.    Appelmarkt 5.    Kade  voor  de  Havenkerk Luchtfoto  met  de  projectgrens  van  Lange  Haven+  met  aanduiding  locatie  visualisaties

58


5. UITWERKING  LANGE  HAVEN+ De  ambities  binnen  het  project  Lange  Haven+  zijn   helder.  Ze  passen  binnen  een  koers  die  de  ge-­ meente  al  lange  tijd  uitdraagt  en  in  beleid  en  visies   heeft  vastgelegd.  De  contour  en  bandbreedte  van   het  project  is  daarmee  helder.  In  het  schema  op  p.   60  en  61  worden  ambities  en  voorgestelde  maatre-­ gelen  samengevat.  Hier  wordt  ook  de  samenhang   met  andere  lopende  of  op  te  starten  projecten  in  de   binnenstad  nog  eens  over  het  voetlicht  gebracht.   De  genoemde  maatregelen  krijgen  hun  weerslag  in   het  inrichtingsplan  voor  de  openbare  ruimte  voor   de  Lange  Haven.  De  uitwerking  hiervan  is  mede   afhankelijk  van  de  uitkomsten  uit  het  opgestarte   participatietraject  met  de  omwonenden  en  onderne-­ mers,  onder  andere  met  betrekking  tot  het  parkeren   in  het  gebied.  Op  basis  van  de  in  dit  document   benoemde  ambities  zijn  schetsplannen  en  visua-­ lisaties  gemaakt.  Uit  deze  schetsplannen  en  met   name  de  visualisaties  spreekt  helder  welke  kwali-­ teitsslag  gemaakt  zal  worden  met  het  project  Lange   Haven+.  De  visualisaties  hebben  in  de  eerste  plaats   natuurlijk  betrekking  op  de  inrichting  van  de  kades   (1.  en  2.),  maar  ook  op  enkele  bijzondere  plekken,   zoals  de  Vismarkt  (3.),  de  Appelmarkt  (4.)  en  de   kade  voor  de  Havenkerk  (5.).  Voor  de  inrichting  van   de  Koemarkt  en  het  Pleintje  voor  Café  de  Unie  en   de  aanleg  van  de  nieuwe  brug  bij  de  Taansteeg  zijn   nog  geen  schetsplannen  gemaakt.  De  inrichting   en  vormgeving  daarvan  sluit  in  hoofdlijnen  aan   bij  die  van  respectievelijk  de  kadeinrichting  en  de   bestaande  Appelmarktbrug.  De  ambities  staan  ver-­ meld  in  hoofdstuk  4.

UITWERKING LANGE  HAVEN+

59


AmbitiesVerkeerenparkerenLangeHaven+ InhetprojectLangeHaven+wordtinvullinggegevenaandeambitieomtekomentoteenautoluweLangeHaven,zodatdeautohet AmbitiesVerkeerenparkerenLangeHaven+ openbaargebiednietlangerdomineert.Deautoblijftwelkommaaristegast.Erontstaatzoruimtevooranderefunctieseneen InhetprojectLangeHaven+wordtinvullinggegevenaandeambitieomtekomentoteenautoluweLangeHaven,zodatdeautohet aangenaamengebruikersvriendelijkgebiedvooralleverkeersdeelnemers,inclusieffietsersenvoetgangers.Ditisrandvoorwaardelijkvoor openbaargebiednietlangerdomineert.Deautoblijftwelkommaaristegast.Erontstaatzoruimtevooranderefunctieseneen deverwezenlijkingvandeambitiesmethetgebied. aangenaamengebruikersvriendelijkgebiedvooralleverkeersdeelnemers,inclusieffietsersenvoetgangers.Ditisrandvoorwaardelijkvoor MaatregelenLangeHaven+ deverwezenlijkingvandeambitiesmethetgebied. ͲDeherinrichtingvandekadewijzigthetgebruikvandeLange MaatregelenLangeHaven+

Havendoorgemotoriseerdverkeer. ͲDeherinrichtingvandekadewijzigthetgebruikvandeLange ͲDeverwijderingvandeparkeerplaatsenopdekadeswijzigthet Havendoorgemotoriseerdverkeer. gebruikvandeLangeHavendoorgemotoriseerdverkeeren ͲDeverwijderingvandeparkeerplaatsenopdekadeswijzigthet verbetertdeverblijfskwaliteit. gebruikvandeLangeHavendoorgemotoriseerdverkeeren ͲDeresterendeparkeerplaatsenzijngebruikersvriendelijkengoed verbetertdeverblijfskwaliteit. benaderbaar. ͲDeresterendeparkeerplaatsenzijngebruikersvriendelijkengoed ͲDenieuwgeplaatsteparkeerautomatenstaanbuitenbelangrijke benaderbaar. zichtlijnenenzijngebruikersvriendelijk. ͲDenieuwgeplaatsteparkeerautomatenstaanbuitenbelangrijke ͲDeherinrichtingvandefietsenstallingaandeKoemarktfaciliteert zichtlijnenenzijngebruikersvriendelijk. fietsersdiedebinnenstadwillenbezoeken. ͲDeherinrichtingvandefietsenstallingaandeKoemarktfaciliteert ͲHetbeperkttoevoegenvandemogelijkheidtotfietsparkerenop fietsersdiedebinnenstadwillenbezoeken. dekadesfaciliteertfietsersdieeenbezoekbrengenaanlocatiesin ͲHetbeperkttoevoegenvandemogelijkheidtotfietsparkerenop dedirecteomgeving. dekadesfaciliteertfietsersdieeenbezoekbrengenaanlocatiesin

Maatregelenoverig

ͲMaatregelenoverig Inoverlegmetdebewonersendeondernemerswordteennieuw parkeerregimevoordeLangeHavenopgesteld,metaandachtvoor Ͳ Inoverlegmetdebewonersendeondernemerswordteennieuw dediversegebruikers. parkeerregimevoordeLangeHavenopgesteld,metaandachtvoor ͲAlternatieveparkeerplaatsenwordengevondenindedirecte dediversegebruikers. omgevingdoorherinrichtingvandeWestvestenoptermijnde ͲAlternatieveparkeerplaatsenwordengevondenindedirecte bouwvaneenparkeervoorzieningaandewestzijdevandestad. omgevingdoorherinrichtingvandeWestvestenoptermijnde ͲOnderzochtwordtofbuitenhetplangebieddeverkeerscirculatie bouwvaneenparkeervoorzieningaandewestzijdevandestad. dienttewordenaangepastom‘‘sluipverkeer’’tussen ͲOnderzochtwordtofbuitenhetplangebieddeverkeerscirculatie RotterdamsedijkendewijkNieuwlandteontmoedigen. dienttewordenaangepastom‘‘sluipverkeer’’tussen RotterdamsedijkendewijkNieuwlandteontmoedigen.

AmbitiesWinkelenenhorecaLangeHaven+ dedirecteomgeving. InhetprojectLangeHaven+wordtinvullinggegevenaandeambitieomderelatieteversterkentussendeHoogstraatals AmbitiesWinkelenenhorecaLangeHaven+

kernwinkelgebiedendeLangeHavenalskernvandehistorischebinnenstad.DeLangeHavenbiedtruimteaanfunctiesdie InhetprojectLangeHaven+wordtinvullinggegevenaandeambitieomderelatieteversterkentussendeHoogstraatals complementairénonderscheidendzijnaandievandeHoogstraat,zodateenaantrekkelijkenafwisselendgebiedontstaatmetwinkelsen kernwinkelgebiedendeLangeHavenalskernvandehistorischebinnenstad.DeLangeHavenbiedtruimteaanfunctiesdie horecavoordiversedoelgroepen.Demogelijkheidominhetgebiedteverblijvenendekwaliteitdaarvanwordtversterkt. complementairénonderscheidendzijnaandievandeHoogstraat,zodateenaantrekkelijkenafwisselendgebiedontstaatmetwinkelsen

MaatregelenLangeHaven+ Maatregelenoverig horecavoordiversedoelgroepen.Demogelijkheidominhetgebiedteverblijvenendekwaliteitdaarvanwordtversterkt. ͲDeaanlegvanpontonsvoorterrassenvanaangrenzende ͲMaatregelenoverig BinnenhetprojectWerkaandeWinkel2.0wordtverdergewerkt MaatregelenLangeHaven+

(bestaande)horecamaaktkwalitatiefverblijfinhetgebied ͲDeaanlegvanpontonsvoorterrassenvanaangrenzende mogelijk. (bestaande)horecamaaktkwalitatiefverblijfinhetgebied ͲDetoevoegingvanterrassenopdekadesmaaktkwalitatief mogelijk. verblijfinhetgebiedmogelijk. ͲDetoevoegingvanterrassenopdekadesmaaktkwalitatief ͲBijdeherinrichtingvandeAppelmarktwordtbijdeMonopole verblijfinhetgebiedmogelijk. ruimtegereserveerdvooreenterras,zodatverblijfbijditgebouw ͲBijdeherinrichtingvandeAppelmarktwordtbijdeMonopole aantrekkelijkwordt. ruimtegereserveerdvooreenterras,zodatverblijfbijditgebouw ͲDetoevoegingvanzitgelegenheden(bankjes)aanhetwater aantrekkelijkwordt. maaktkwalitatiefverblijfinhetgebiedmogelijk. ͲDetoevoegingvanzitgelegenheden(bankjes)aanhetwater  maaktkwalitatiefverblijfinhetgebiedmogelijk.

 

Ͳaandefysiekeverbeteringvandebestaandewinkelvoorraad, BinnenhetprojectWerkaandeWinkel2.0wordtverdergewerkt waarbijextrawordtingezetophetactiverenvanstegenrichting aandefysiekeverbeteringvandebestaandewinkelvoorraad, LangeHavenenopvullingvandewinkelruimte. waarbijextrawordtingezetophetactiverenvanstegenrichting ͲDetoevoegingvaneenterrasophetbinnenpleinvanhetStedelijk LangeHavenenopvullingvandewinkelruimte. Museummaaktkwalitatiefverblijfmogelijk. ͲDetoevoegingvaneenterrasophetbinnenpleinvanhetStedelijk ͲInzetopvullingvandeMonopole. Museummaaktkwalitatiefverblijfmogelijk. ͲNieuweentreevanJenevermuseumaandeHoogstraatmetinde ͲInzetopvullingvandeMonopole. binnentuineenhorecaterras. ͲNieuweentreevanJenevermuseumaandeHoogstraatmetinde ͲHetnieuwebestemmingsplanvoordeBinnenstadmaaktmeer binnentuineenhorecaterras. functiesmogelijkinhetgebied.Enbeperktdewinkelfunctiein ͲHetnieuwebestemmingsplanvoordeBinnenstadmaaktmeer anderedelenvandebinnenstad. functiesmogelijkinhetgebied.Enbeperktdewinkelfunctiein anderedelenvandebinnenstad. 

AmbitiesCultuurenToerismeLangeHaven+   InhetprojectLangeHaven+wordtinvullinggegevenaandeambitieomdeLangeHaventebenuttenalsdebelangrijkstetoeristischeasin AmbitiesCultuurenToerismeLangeHaven+ 

dehistorischebinnenstadendezegoedteverbindenmetomliggendegebiedenzoalsdeHoogstraat.Dekernvanditgebiedwordt InhetprojectLangeHaven+wordtinvullinggegevenaandeambitieomdeLangeHaventebenuttenalsdebelangrijkstetoeristischeasin gevormddoorhetzogenaamdeMuseumkwartier,hetculturelehartvanSchiedam.Demuseainhetgebiedmogennadrukkelijkinde dehistorischebinnenstadendezegoedteverbindenmetomliggendegebiedenzoalsdeHoogstraat.Dekernvanditgebiedwordt openbareruimteaanwezigzijn,waardoorhetkaraktervanhetgebiedwordtversterkt.Defunctievanhetwatervoortoerismewordt gevormddoorhetzogenaamdeMuseumkwartier,hetculturelehartvanSchiedam.Demuseainhetgebiedmogennadrukkelijkinde vergrootdoorhettoevoegenvanopstapplaatsenvandefluisterboot,vanaanlegplaatsenvoorrecreatieͲenchartervaartenvaneen openbareruimteaanwezigzijn,waardoorhetkaraktervanhetgebiedwordtversterkt.Defunctievanhetwatervoortoerismewordt verhuurpuntvoorroeiboten. vergrootdoorhettoevoegenvanopstapplaatsenvandefluisterboot,vanaanlegplaatsenvoorrecreatieͲenchartervaartenvaneen

MaatregelenLangeHaven+ verhuurpuntvoorroeiboten. ͲDeherinrichtingvandeAppelmarktkoppelthetStedelijkMuseum MaatregelenLangeHaven+

SchiedamnadrukkelijkeraandeLangeHaven. ͲDeherinrichtingvandeAppelmarktkoppelthetStedelijkMuseum ͲDeherinrichtingvandeVismarktenAppelmarktmaaktruimte SchiedamnadrukkelijkeraandeLangeHaven. voorincidenteelgebruikvoormarktenenevenementen. ͲDeherinrichtingvandeVismarktenAppelmarktmaaktruimte ͲDeherinrichtingvandekadevoordeHavenkerkzorgtvoorbetere voorincidenteelgebruikvoormarktenenevenementen. belevingvanditmonument. ͲDeherinrichtingvandekadevoordeHavenkerkzorgtvoorbetere ͲHethergroeperenvande‘‘Bruinevloot’’langsdekadesverbetert belevingvanditmonument. hethistorischbeeldenbiedtkansdevoorzieningenvoordeze ͲHethergroeperenvande‘‘Bruinevloot’’langsdekadesverbetert woonschepenteintegrerenindenieuweinrichting. hethistorischbeeldenbiedtkansdevoorzieningenvoordeze ͲDeaanlegvanmeerenbetereaanlegmogelijkhedenindevorm woonschepenteintegrerenindenieuweinrichting. vanaanlegsteigersvergrootdeaantrekkelijkheidvoor ͲDeaanlegvanmeerenbetereaanlegmogelijkhedenindevorm waterrecreatie. vanaanlegsteigersvergrootdeaantrekkelijkheidvoor ͲAanlegvanvoorzieningenvoorverhuurvanroeibotenenkano’’s waterrecreatie. vergrootdeaantrekkelijkheidvangebruikvanhetwaterdoor ͲAanlegvanvoorzieningenvoorverhuurvanroeibotenenkano’’s toeristenenbewoners. vergrootdeaantrekkelijkheidvangebruikvanhetwaterdoor ͲMeerringenopdekadesmakenaanleggeneenvoudigenpassen toeristenenbewoners. inhistorischbeeld. ͲMeerringenopdekadesmakenaanleggeneenvoudigenpassen ͲRuimtemakenopdeVismarktenKoemarktvoordetoepassing inhistorischbeeld. vaneenkunstproject/object. ͲRuimtemakenopdeVismarktenKoemarktvoordetoepassing vaneenkunstproject/object.

 

60

Maatregelenoverig Ͳ NieuweentreevanJenevermuseumkoppeltditmuseum Maatregelenoverig

nadrukkelijkaandeHoogstraat. Ͳ NieuweentreevanJenevermuseumkoppeltditmuseum ͲHerbestemmingvandeKorenbeurstotopenbarebibliotheek nadrukkelijkaandeHoogstraat. zorgtvoortoegankelijkheidvaneenbelangrijkmonumenten ͲHerbestemmingvandeKorenbeurstotopenbarebibliotheek versterktdebelevingvandehistorischebinnenstad. zorgtvoortoegankelijkheidvaneenbelangrijkmonumenten ͲRestauratievanhetinterieurvandeHavenkerkbrengt versterktdebelevingvandehistorischebinnenstad. herbestemmingdichterbij.Herinrichtingvandekade ͲRestauratievanhetinterieurvandeHavenkerkbrengt vergemakkelijktditproces. herbestemmingdichterbij.Herinrichtingvandekade ͲPromotievandeSchiedamsebinnenstadalsdéhistorische vergemakkelijktditproces. binnenstadinderegioNieuweWaterweg. ͲPromotievandeSchiedamsebinnenstadalsdéhistorische ͲSamenwerkingvandemusea. binnenstadinderegioNieuweWaterweg. ͲHetplaatsenvannieuweinformatiebordenbijbelangrijke ͲSamenwerkingvandemusea. monumentenenbezienswaardigheden. ͲHetplaatsenvannieuweinformatiebordenbijbelangrijke monumentenenbezienswaardigheden.


AmbitiesruimtelijkLangeHaven+ InhetProjectLangeHaven+wordtinvullinggegevenaandeambitieomdeinrichtingvandeopenbareruimtevandehistorische binnenstadopeenzelfdekwaliteitsniveautetrekkenalsdegevelwandenvandeaanwezigehistorischebebouwing.Hierbijwordtrekening gehoudenmetdeontwikkelingsgeschiedenisvandeplek,maarookmethetmodernegebruikvanderuimteendebelevingswaarde.Er wordtgestreefdnaareencoherenteinrichtingmetaandachtvooreengoederuimtelijkerelatievandekadesmethetwater.Verderzijn dezichtlijnenopdebelangrijkemonumentenenvanuitdehistorischestegen(relatieLangeHaven/Hoogstraat)vanbelang.

MaatregelenLangeHaven+

Maatregelenoverig

ͲIntegrerenvanbestaandeennieuweaanlegvoorzieningeninde hersteldeennieuwaangelegdekademuren. ͲWaarmogelijkgebruikmakenvanhistorischekadetrappenvoor deontsluitingvansteigers.Indienditnietmogelijkisdaneentrap opdesteigerintegreren. ͲEenduidigeenhistorischeverantwoordebestratingvandekades. ͲOpschonenvandeverschillendetypenbestratingsmateriaalende verschillendelegverbanden. ͲHergebruikvanhistorischmateriaal(oudgebakkenmateriaalen kinderkoppen)aangevuldmethistorischmateriaalvanelders. ͲPassendekeuzevoorlegverband. ͲOpenbareruimteontdoenvanoverbodigeofontsierende inrichtingselementen. ͲBehoudvanbomenopdeLangeHavenenterugbrengenvan bomenwaardezeindeloopdertijdzijnverdwenen. ͲNietvervangenofrooienvanbomendiedezichtlijnenop belangrijkemonumentenblokkeren. ͲGoedeintegratievandepubliekegroenvoorzieninginhetgebied. ͲRestauratiehistorischstraatmeubilair. ͲKleurenmateriaalnieuwstraatmeubilairlatenaansluitenbijde historischecontext. ͲDooraandachtvoorrestauratievanvervallenparticuliere monumentalestoepenverfraaitdeovergangtussendeopenbare ruimteendeparticulierewoonhuizen. ͲWeghalenvandekiosk(en)omdebelevingvandeKoemarkt/ LangeHavenvanafdeKoemarktbrugmogelijktemaken. ͲDetoevoegingvaneenextralangzaamverkeersbrugterhoogte vandeTaansteegverbetertdeuitwisselinginhetLangeHaven+ gebiedendeHoogstraat. ͲDevormgevingvandenieuwebrugsluitaanbijdetypologievan dehistorischeSchiedamsebruggen.

Ͳ DenotaOpenbareRuimteBinnenstadgeeftkadersvoorde inrichtingvanhetopenbaargebiedindegehelehistorische binnenstad. ͲBinnendeprojectenSchieveste,SchieoeversenBuitenhavenweg wordteveneensingezetopeencoherentbeeldvandeopenbare ruimtelangshetwatervandeSchie. ͲDeAppelmarktbruginclusiefdehistorischelantaarnszalworden gerestaureerd.

Ambitiesoverig InhetProjectLangeHaven+wordtinvullinggegevenaandeambitieomenkeleknelpunteninhetbeheeroptelossen.

MaatregelenLangeHaven+

Maatregelenoverig

ͲDoorhettoevoegenvanaansluitpuntenopderioleringwordtde lozingdoorwoonschepenophetoppervlaktewateropgelost. ͲAansluitingvanhemelwaterafvoerenophetriool. ͲToevoegenvanlichtarmaturenindestegen.

 

UITWERKING LANGE  HAVEN+



61


6FKHWVSODQNDGHLQULFKWLQJVPDOSUR多HO$

62

6FKHWVSODQNDGHLQULFKWLQJVPDOSUR多HO%


5.1.  Schetsontwerp  nieuwe  kadeinrichting

+HWKHOHSURÂżHOLVJHGHHOGHUXLPWHYRRUODQJ]DDP verkeer  en  gemotoriseerd  verkeer.  De  auto  is  duidelijk   De  kades  variĂŤren  sterk  in  breedte.  Dit  stelt  bijzondere   te  gast. De  parkeervakken  vallen  in  de  nieuwe  situatie  binnen   eisen  aan  het  uiteindelijke  inrichtingsplan.  Voor  de  ka-­ des  is  gekozen  voor  een  inrichting  volgens  het  principe   de  hardstenen  boombanden.   +HWSURÂżHOZRUGWRSJHVFKRRQG ZHJKDOHQYDQRYHUER-­ van  shared  space.  Shared  space  betekent  dat  de  ver-­ dige  paaltjes,  bebording,  bekabeling  etc)  en  waar  nodig   blijfsruimte  ingedeeld  wordt  als  mensenruimte  en  niet   geĂŻnterpreteerd  wordt  als  verkeersruimte.  Stoepranden   voorzien  van  standaard  binnenstadsmeubilair.  De  histo-­ rische  verlichtingsarmaturen  worden  gerenoveerd. en  afbakeningen  met  paaltjes  worden  weggehaald,   Voor  de  bestaande  horeca  is  voorzien  in  een  drijvend   zodat  er  ÊÊn  gedeelde  ruimte  ontstaat,  waarin  alle  ver-­ keersdeelnemers  zich  begeven.  Er  wordt  dan  â&#x20AC;&#x2DC;a  niveauâ&#x20AC;&#x2122;   terrassen  ponton  voor  de  kade.  Hierdoor  ontstaat   ruimte  om  in  het  gebied  te  verblijven.  Het  laten  verval-­ gestraat,  dat  wil  zeggen,  in  ÊÊn  vlak  zonder  verhogin-­ len  van  parkeervakken  is  randvoorwaardelijk  voor  de   gen  van  stoepen  en  dergelijke.  Er  ontstaat  zo  meer   bereikbaarheid  hiervan  en  geeft  ruimte  om  elkaar  te   ruimte  voor  langzaam  verkeer  en  dit  haalt  tegelijk  de   snelheid  uit  het  gemotoriseerd  verkeer.  Ook  de  geringe   passeren.     aanwezigheid  van  verkeersborden  is  een  kenmerk   7RHOLFKWLQJXLWZHUNLQJVPDOSURÂżHO% van  shared  space.  Het  principe  speelt  in  op  de  cultu-­ Vanaf  water  tot  gevel  wordt  a  niveau  in  gebakken  his-­ rele  en  historische  waarden  van  een  gebied.  Voor  de   WRULVFKPDWHULDDOJHVWUDDW+HWSURÂżHOZRUGWRSJHGHHOG Lange  Haven  kan  worden  gedacht  aan  de  historische   door  twee  stroken  kinderkoppen.  Tussen  de  stroken   bebouwing  (met  particuliere  stoepen)  en  de  variatie  in   kinderkoppen  is  gestraat  in  een  keperverband.  Aan   de  breedte  van  de  kade.  De  ruimtelijke  kwaliteit  wordt   door  deze  vorm  van  inrichting  verhoogd.  Dit  zorgt  voor   weerszijden  is  sprake  van  een  halfsteensverband.  De   bestrating  wordt  aan  de  waterzijde  beĂŤindigd  door  de   verbeterde  leefbaarheid  en  een  aantrekkelijk  gebied   rollaag  van  de  kademuur.   voor  winkelend  en  struinend  publiek.  Het  principe  van   shared  space  leent  zich  dus  uitstekend  om  de  ambities   +HWSURÂżHOLVPXOWLIXQFWLRQHHOHQNDQZRUGHQJHGHHOG door  langzaam  verkeer  en  gemotoriseerd  verkeer.  De   met  Lange  Haven+  te  realiseren.   auto  heeft  wel  een  meer  duidelijke  plaats  gekregen  in   De  inrichting  volgens  het  principe  van  shared  space   de  ruimte  dan  in  variant  A,  doordat  een  rijloper  wordt   wordt  met  name  zichtbaar  in  de  wijze  waarop  de  be-­ gesuggereerd  door  de  stroken  kinderkoppen.  Deze   strating  vorm  krijgt.  Een  precieze  inrichting  ligt  echter   kinderkoppenstrook  sluit  ook  de  parkeervakken  aan  de   niet  vast.  In  de  visualisaties  van  dit  principe  is  geko-­ waterkant  op  alsmede  een  schrikzone  langs  de  gevels   zen  voor  een  variant  waarbij  de  gehele  kade  in  ÊÊn   (minimale  maat  0,5m  uit  gevel).   materiaal  en  ÊÊn  legverband  is  aangelegd  (variant  A).   De  parkeervakken  vallen  in  de  nieuwe  situatie  binnen   De  ruimte  voor  parkeren,  rijden  en  lopen  vloeien  zo   de  hardstenen  boombanden  en  de  strook  kinderkop-­ nadrukkelijk  in  elkaar  over,  zodat  een  echt  door  alle   gebruikers  gedeeld  openbaar  gebied  ontstaat.  In  de  an-­ pen.   dere  variant  (Variant  B)  wordt  er  voor  gekozen  om  een   +HWSURÂżHOZRUGWRSJHVFKRRQG ZHJKDOHQYDQRYHUER-­ accent  te  plaatsen  door  een  rij  kinderkoppen.  Hierdoor   dige  paaltjes,  bebording,  bekabeling  etc)  en  waar  nodig   voorzien  van  standaard  binnenstadsmeubilair.  De  histo-­ ZRUGWHHQRSJHGHHOGSURÂżHOYHUNUHJHQ'LWJHHIWPHHU rische  verlichtingsarmaturen  worden  gerenoveerd. houvast  aan  de  gebruikers  van  de  ruimte,  maar  er   wordt  geen  ruimte  fysiek  afgebakend  met  stootbanden   'RRUGHRSGHOLQJYDQKHWSURÂżHONDQWHUUDVUXLPWH RSGHNDGHZRUGHQJHGHÂżQLHHUG'H]HUXLPWHZRUGW of  paaltjes.  Het  blijft  een  gedeelde  ruimte,  maar  vooral   aangevuld  met  het  drijvend  ponton.  Hierdoor  ontstaat   op  momenten  dat  er  geen  gemotoriseerd  verkeer  is.   ruimte  om  in  het  gebied  te  verblijven.  Door  het  terras   Er  bestaat  op  dit  moment  nog  geen  voorkeur  voor  een   op  de  kade  wordt  duidelijk  dat  de  openbare  ruimte  door   van  genoemde  varianten.  In  alle  varianten  wordt  de   alle  gebruikers  gedeeld  wordt.  Dit  heeft  als  bijkomend   beoogde  kwaliteitsslag  gemaakt.  In  de  getoonde  vari-­ voordeel  dat  snelheid  uit  het  gemotoriseerde  verkeer   anten  wordt  gebruik  gemaakt  van  gebakken  historisch   wordt  gehaald.  Het  laten  vervallen  van  parkeervakken   materiaal  en  natuurstenen  kinderkoppen,  standaard   is  hiervoor  randvoorwaardelijk.   binnenstadsmeubilair  en  historische  verlichting.  (zie   bijlage  1  -­  Inrichtingselementen)   Vanwege  de  variatie  in  de  breedte  van  de  kades  is  er   voor  gekozen  om  een  schetsplan  en  visualisatie  te   PDNHQYDQHHQ]HHUEUHHGSURÂżHOHQHHQ]HHUVPDO SURÂżHO]RGDWGXLGHOLMNZRUGWGDWGHDPELWLHVPHWGH ruimtelijke  inrichting  overal  langs  de  kades  kan  worden   verwezenlijkt. 7RHOLFKWLQJXLWZHUNLQJVPDOSURÂżHO$ Vanaf  water  tot  gevel  wordt  a  niveau  in  gebakken  histo-­ risch  materiaal  gestraat  in  keperverband.  De  bestrating   wordt  aan  de  waterzijde  beĂŤindigd  door  de  rollaag  van   de  kademuur.  

UITWERKING  LANGE  HAVEN+

63


/DQJH+DYHQNDGHLQULFKWLQJVPDOSUR多HOKXLGLJHVLWXDWLH

64


UITWERKING LANGE  HAVEN+

65


/DQJH+DYHQNDGHLQULFKWLQJVPDOSUR多HOYLVXDOLVDWLHYDULDQW$

66


UITWERKING LANGE  HAVEN+

67


/DQJH+DYHQNDGHLQULFKWLQJVPDOSUR多HOYLVXDOLVDWLHYDULDQW%

68


UITWERKING LANGE  HAVEN+

69


6FKHWVSODQNDGHLQULFKWLQJEUHHGSUR多HO$

70

6FKHWVSODQNDGHLQULFKWLQJEUHHGSUR多HO%


7RHOLFKWLQJXLWZHUNLQJEUHHGSUR¿HO$ Vanaf water  tot  gevel  wordt  a  niveau  in  gebakken  histo-­ risch  materiaal  gestraat  in  keperverband.  De  bestrating   wordt  aan  de  waterzijde  beëindigd  door  de  rollaag  van   de  kademuur.  Langs  de  gevels  zijn  particuliere  stoepen   aanwezig,  die  in  de  inrichting  zijn  opgenomen.   +HWKHOHSUR¿HOLVJHGHHOGHUXLPWHYRRUODQJ]DDP verkeer  en  gemotoriseerd  verkeer.  De  auto  is  duidelijk   te  gast. De  parkeervakken  vallen  in  de  nieuwe  situatie  binnen   de  hardstenen  boombanden.   De  Beurssluis  wordt  (aan  beide  zijden)  vrij  gespeeld   van  parkeren  waardoor  het  zicht  op  dit  bijzondere  mo-­ nument  wordt  geoptimaliseerd.  Aan  het  einde  van  de   steeg  (vooraan)  in  beeld  wordt  parkeren  langs  de  kade   weggehaald  om  de  zichtrelatie  tussen  de  Hoogstraat   en  (het  water  van)  de  Lange  Haven  via  de  steeg  te   versterken.  Door  verwijdering  van  bomen  (door  rooien   of  niet  herplaatsen)  uit  belangrijke  zichtlijnen  ontstaat   een  perspectief  op  belangrijke  monumenten,  zoals  de   Korenbeurs  en  molen  De  Vrijheid.  Verwijdering  van  de   bomen  van  de  sluis  doet  recht  aan  de  oorspronkelijke   opzet  van  dit  waterwerk. +HWSUR¿HOZRUGWRSJHVFKRRQG ZHJKDOHQYDQRYHUER-­ dige  paaltjes,  bebording,  bekabeling  etc)  en  waar  nodig   voorzien  van  standaard  binnenstadsmeubilair.  De  histo-­ rische  verlichtingsarmaturen  worden  gerenoveerd. 'HUXLPWHLQGLWEUHGHSUR¿HOZRUGWEHQXWRPGH verblijfskwaliteit  te  versterken.  Er  wordt  een  zitplek   aan  het  water  gecreëerd  met  zicht  op  de  Korenbeurs.   Er  ontstaat  bovendien  ruimte  voor  activiteiten  tijdens   evenementen.  Het  laten  vervallen  van  parkeervakken  is   hiervoor  randvoorwaardelijk.

steeg (vooraan)  in  beeld  wordt  parkeren  langs  de  kade   weggehaald  om  de  zichtrelatie  tussen  de  Hoogstraat   en  (het  water  van)  de  Lange  Haven  via  de  steeg  te   versterken.  Door  verwijdering  van  bomen  (door  rooien   of  niet  herplaatsen)  uit  belangrijke  zichtlijnen  ontstaat   een  perspectief  op  belangrijke  monumenten,  zoals  de   Korenbeurs    en  molen  De  Vrijheid. +HWSUR¿HOZRUGWRSJHVFKRRQG ZHJKDOHQYDQRYHUER-­ dige  paaltjes,  bebording,  bekabeling  etc)  en  waar  nodig   voorzien  van  standaard  binnenstadsmeubilair.  De  histo-­ rische  verlichtingsarmaturen  worden  gerenoveerd. 'HUXLPWHLQGLWEUHGHSUR¿HOZRUGWEHQXWRPGH verblijfskwaliteit  te  versterken.  Er  wordt  een  zitplek   aan  het  water  gecreëerd  met  zicht  op  de  Korenbeurs.   Er  ontstaat  bovendien  ruimte  voor  activiteiten  tijdens   evenementen.  Het  laten  vervallen  van  parkeervakken  is   hiervoor  randvoorwaardelijk.

7RHOLFKWLQJXLWZHUNLQJEUHHGSUR¿HO% Vanaf water  tot  gevel  wordt  a  niveau  in  gebakken  his-­ WRULVFKPDWHULDDOJHVWUDDW+HWSUR¿HOZRUGWRSJHGHHOG door  twee  stroken  kinderkoppen.  Tussen  de  stroken   kinderkoppen  is  gestraat  in  een  keperverband.  Aan   weerszijden  is  sprake  van  een  halfsteensverband.  De   bestrating  wordt  aan  de  waterzijde  beëindigd  door  de   rollaag  van  de  kademuur.  Langs  de  gevels  zijn  particu-­ liere  stoepen  aanwezig,  die  in  de  inrichting  zijn  opgeno-­ men.   +HWSUR¿HOLVPXOWLIXQFWLRQHHOHQNDQZRUGHQJHGHHOG door  langzaam  verkeer  en  gemotoriseerd  verkeer.  De   auto  heeft  wel  een  duidelijke  plaats  in  de  ruimte  dan   in  variant  A,  doordat  een  rijloper  wordt  gesuggereerd   GRRUGHVWURNHQNLQGHUNRSSHQ,QGLWEUHGHSUR¿HOKHHIW dit  een  duidelijk  voordeel  voor  de  afbakening  van  de   resterende  ruimte.  De  strook  kinderkoppen  sluit  ook  de   parkeervakken  aan  de  waterkant  en  een  schrikzonde   langs  de  gevels  op.  Voor  de  minimale  maat  voor  de   schrikzone  van  0,5  meter  uit  de  gevel  is  hier  meer  dan   voldoende  ruimte.   De  parkeervakken  vallen  in  de  nieuwe  situatie  binnen   de  hardstenen  boombanden  en  de  strook  kinderkop-­ pen.   De  Beurssluis  wordt  aan  beide  zijde  vrij  gespeeld  van   parkeren  waardoor  het  zicht  op  dit  bijzondere  monu-­ ment  wordt  geoptimaliseerd.  Aan  het  einde  van  de  

UITWERKING LANGE  HAVEN+

71


/DQJH+DYHQNDGHLQULFKWLQJEUHHGSUR多HOKXLGLJHVLWXDWLH

72


UITWERKING LANGE  HAVEN+

73


/DQJH+DYHQNDGHLQULFKWLQJEUHHGSUR多HOYLVXDOLVDWLHYDULDQW$

74


UITWERKING LANGE  HAVEN+

75


/DQJH+DYHQNDGHLQULFKWLQJEUHHGSUR多HOYLVXDOLVDWLHYDULDQW%

76


UITWERKING LANGE  HAVEN+

77


Schetsplan Vismarkt  verblijfsplein

Schetsplan Vismarkt  parkeerplein

78


5.2.  Bijzondere  locatie:                schetsontwerp  Vismarkt

Toelichting  variant  Vismarkt  -­  parkeerplein De  hele  Vismarkt  wordt  van  water  tot  gevels  a  niveau   in  gebakken  historisch  materiaal  gestraat.  Hierdoor   ontstaat  eenheid  en  wordt  aangesloten  bij  de  inrichting   De  Vismarkt  is  een  bijzonder  plein  aan  de  Lange   van  de  kades.  Gezien  de  omvang  van  het  plein  zal  het   Haven.  Het  oogt  vierkant,  maar  heeft  een  meer  trape-­ ziumvormige  opzet.  Het  plein  wordt  bovendien  niet  aan   echter  noodzakelijk  zijn  om  een  vorm  van  zonering  in   de  bestrating  aan  te  brengen.  Dit  gebeurt  door  afwis-­ alle  zijden  even  scherp  begrensd  door  de  rooilijnen   seling  in  legverbanden.  Aan  de  waterzijde  wordt  de   van  de  gevelwanden.  Op  de  markt  komt  enerzijds  de   bestrating  beĂŤindigd  door  de  rollaag  van  de  kademuur.   Walvisstraat  uit  en  anderzijds  vormt  de  zone  langs  de   Langs  de  gevelwanden  zijn  enkele  particuliere  stoepen   kademuur  onderdeel  van  de  doorgaande  route  langs   de  buitenbocht  van  de  Lange  Haven.  De  oplossing  van   aanwezig,  die  in  de  inrichting  zijn  opgenomen. deze  onregelmatigheden  stelt  eisen  aan  het  inrichtings-­ De  inrichting  van  de  kade  loopt  door  langs  het  plein.   De  inrichting  van  het  plein  zelf  sluit  aan  bij  de  kadein-­ plan.   Voor  het  schetsontwerp  en  de  daarbij  behorende  visua-­ richting.  Hierdoor  is  de  auto  ook  op  de  Vismarkt  meer   lisaties  is  gekozen  voor  twee  varianten,  die  beide  recht   te  gast.  Er  is  meer  ruimte  gereserveerd  voor  langzaam   verkeer.   doen  aan  de  gewenste  kwaliteitsslag  met  de  inrich-­ Door  de  nieuwe  inrichting  is  er  een  duidelijker  relatie   ting  van  de  openbare  ruimte.  In  de  ene  variant  blijft  er   parkeren  op  het  plein  gehandhaafd,  terwijl  in  de  andere   tussen  het  plein  en  het  water.  Door  het  rooien  van  ÊÊn   variant  het  parkeren  geheel  van  het  plein  verdwijnt.  De   boom  (die  geen  onderdeel  vormt  van  de  boomstructuur   langs  de  Lange  Haven  of  van  de  Vismarkt  zelf)  wordt   ingreep  in  het  aantal  parkeervakken  op  de  Vismarkt  is   een  zichtlijn  gecreĂŤerd  op  molen  De  Walvisch.   mede  afhankelijk  van  de  uitkomsten  van  het  overleg   Door  de  aanplant  van  een  extra  boom  wordt  de  boom-­ met  bewoners  en  ondernemers  en  van  het  besluit  dat   structuur  op  Vismarkt  helder  en  hersteld  tot  een  vol-­ ten  aanzien  van  het  parkeren  wordt  genomen.   waardige  rij.   Het  plein  wordt  opgeschoond  (weghalen  van  overbo-­ Toelichting  variant  Vismarkt  -­  verblijfsplein De  Vismarkt  wordt  uitgevoerd  a  niveau  in  kinderkoppen   dige  paaltjes,  bebording,  bekabeling  etc)  en  waar  nodig   en  historisch  gebakken  materiaal  uitgevoerd.  Langs  de   voorzien  van  standaard  binnenstadsmeubilair.  De  histo-­ rische  verlichtingsarmaturen  worden  gerenoveerd. gevels  en  particuliere  stoepen  wordt  een  zone  uitge-­ Parkeren  blijft  de  hoofdfunctie  van  de  Vismarkt.  Op  het   voerd  in  gebakken  klinkers.  Het  centrum  van  het  plein   (een  vierkant  van  15  bij  15  meter)  is  eveneens  voorzien   plein  ontstaat  ruimte  voor  incidentele  evenementen,   waarbij  het  parkeren  tijdelijk  wordt  verplaatst.  Door  de   van  gebakken  klinkers.  Dit  vierkant  wordt  aan  de  zijde   herinrichting  ontstaat  meer  ruimte  voor  verblijf,  vooral   van  de  kade  uitgelijnd  met  de  particuliere  stoepen  van   door  de  toevoeging  van  bankjes  langs  de  kade.  De   de  hoekpanden  aan  de  Lange  Haven.   zone  langs  het  water  wordt  beter  benut  door  een  stei-­ De  inrichting  van  het  plein  met  de  kinderkoppen  loopt   JHUZDDUSDVVDQWHQĂ&#x20AC;XLVWHUERRWHQURHLERWHQNXQQHQ door  tot  over  de  kade,  tot  aan  de  rollaag  van  de  ka-­ aanmeren.  De  steiger  wordt  aangesloten  op  de  be-­ demuren.  Hierdoor  is  het  voor  de  bezoeker  die  vanaf   deze  kade  het  plein  opkomt  direct  duidelijk  dat  hier  een   staande  kadetrap.   bijzondere  ruimte  wordt  gemarkeerd.  Attentiewaarde   haalt  de  snelheid  uit  het  gemotoriseerd  verkeer. Door  de  nieuwe  inrichting  is  er  een  duidelijker  relatie   tussen  het  plein  en  het  water.  Door  het  rooien  van  ÊÊn   boom  (die  geen  onderdeel  vormt  van  de  boomstructuur   langs  de  Lange  Haven  of  van  de  Vismarkt  zelf)  wordt   een  zichtlijn  gecreĂŤerd  op  molen  De  Walvisch.   Door  het  rooien  van  een  boom  wordt  de  boomstruc-­ tuur  op  de  Vismarkt  beperkt  tot  ÊÊn  centraal  geplaatste   boom,  dat  een  logisch  centrum  vormt  op  het  plein.  De   overblijvende  boom  is  het  meest  vitaal.  Dit  centrum   krijgt  een  accent  door  de  toevoeging  van  een  bank   rond  deze  boom.   Het  plein  wordt  opgeschoond  (weghalen  van  overbo-­ dige  paaltjes,  bebording,  bekabeling  etc)  en  waar  nodig   voorzien  van  standaard  binnenstadsmeubilair.  De  histo-­ rische  verlichtingsarmaturen  worden  gerenoveerd. Het  parkeerterrein  wordt  heringericht  als  verblijfsplein,   gelegen  aan  een  belangrijke  route  vanaf  de  geplande   gebouwde  parkeervoorziening  in  het  Westmolenkwar-­ tier.  Op  het  plein  is  ruimte  voor  diverse  functies,  zoals   markten  en  evenementen.  De  zone  langs  het  water   wordt  beter  benut  door  een  steiger  waar  passanten,   Ă&#x20AC;XLVWHUERRWHQURHLERWHQNXQQHQDDQPHUHQ'HVWHLJHU wordt  aangesloten  op  de  bestaande  kadetrap.   UITWERKING  LANGE  HAVEN+

79


Vismarkt -­  huidige  situatie

80


UITWERKING LANGE  HAVEN+

81


Vismarkt -­  visualisatie  verblijfsplein

82


UITWERKING LANGE  HAVEN+

83


Vismarkt -­  visualisatie  parkeerplein

84


UITWERKING LANGE  HAVEN+

85


Schetsplan Appelmarkt

Isometrie terrasoplossing  Appelmarkt

86


5.3. Bijzondere  locatie:                schetsontwerp  Appelmarkt De  Appelmarkt  is  een  langgerekt  plein  met  twee   duidelijke  stedenbouwkundige  polen:  de  Appelmarkt-­ brug  en  het  Stedelijk  Museum  Schiedam.  Hierdoor   heeft  het  plein  al  snel  het  karakter  van  een  corridor  of   doorgaande  straat  tussen  beide  punten  in  plaats  van   een  verblijfsplein.  De  middenas  van  het  museum  valt   ongeveer  gelijk  met  de  middenas  van  het  plein.  De   Appelmarktbrug  is  echter  niet  in  deze  lijn  aangelegd   en  verdraaid  dus  ten  opzichte  van  de  Appelmarkt.  Dit   is  een  onregelmatigheid  die  in  het  inrichtingsplan  moet   worden  opgelost.  Daarbij  komt  dat  de  Appelmarkt  is   gelegen  op  het  talud  van  de  Hoogstraat  (historische   zeedijk)en  loopt  dus  op.  Verder  lopen  aan  beide  zijden   van  het  plein  belangrijke  doorgaande  routes  (Lange   Haven  en  Hoogstraat).   Voor  het  schetsontwerp  en  de  visualisatie  is  gekozen   om  een  variant  uit  te  werken,  die  recht  doet  aan  de   gewenste  kwaliteitsslag  met  de  inrichting  van  de  open-­ bare  ruimte  en  die  ruimte  creëert  om  te  verblijven  op  de   Appelmarkt.   7RHOLFKWLQJVFKHWVRQWZHUS$SSHOPDUNW Het  marktplein  wordt  gestraat  in  kinderkoppen  en   gebakken  historische  materiaal.  In  de  as  van  de  entree   van  het  Stedelijk  Museum  Schiedam  wordt  een  loper   van  kinderkoppen  gelegd.  Hiernaast  komen  gebakken   klinkers  in  een  halfsteensverband.   De  inrichting  van  de  kade  en  van  de  Hoogstraat  loopt   door  langs  het  plein.  De  pleininrichting  wordt  dus   beëindigd  in  de  gevellijn  van  de  hoekpanden  langs   Hoogstraat  en  Lange  Haven.  Op  deze  wijze  wordt  in   de  inrichting  de  Appelmarktbrug  losgekoppeld  van  het   plein.  Door  de  hoekverdraaiing  is  koppeling  van  deze   brug  met  het  plein  niet  opportuun.  De  brug  behoort  in   de  inrichting  tot  de  sfeer  van  de  kades.   In  het  schetsontwerp  wordt  gebruik  gemaakt  van  het   aanwezige  hoogteverloop.  Aan  de  Hoogstraatzijde  zijn   twee  terrassen  (van  ongeveer  3,5  m  breed)  geïntro-­ duceerd  bij  de  hoekpanden.  Hiervoor  worden  langs   de  middenloper  keermuren  geplaatst.  Deze  terrassen   eindigen  in  trappen,  die  het  hoogteverschil  accentu-­ eren.  De  middenloper  volgt  het  oude  verloop  van  het   dijktalud.   Het  plein  wordt  opgeschoond  (weghalen  van  overbo-­ dige  paaltjes,  bebording,  bekabeling  etc)  en  waar  nodig   voorzien  van  standaard  binnenstadsmeubilair.  De  histo-­ rische  verlichtingsarmaturen  worden  gerenoveerd. Het  aanwezige  groen  wordt  behouden.  Het  bomen-­ grid  wordt  weer  aangevuld  door  de  aanplant  van  twee   bomen.  Het  groen  moet  niet  het  zicht  ontnemen  op  de   entree  van  het  Museum.   De  Appelmarkt  wordt  ingericht  als  verblijfsruimte  die   als  schakel  functioneert  tussen  Hoogstraat  en  Lange   Haven:  een  rustpunt  aan  de  Hoogstraat  waar  ruimte  is   voor  een  markt,  evenementen  en  terrassen.

UITWERKING LANGE  HAVEN+

87


Appelmarkt -­  huidige  situatie

88


UITWERKING LANGE  HAVEN+

89


Appelmarkt -­  visualisatie

90


UITWERKING LANGE  HAVEN+

91


Schetsplan kade  Havenkerk

Isometrie terrasoplossing  Appelmarkt

92


5.4.  Bijzondere  locatie:                schetsontwerp  kade  Havenkerk   De  kade  voor  de  Havenkerk  behoort  tot  de  brede  delen   van  de  kade  langs  de  binnenbocht  van  de  Lange  Ha-­ ven.  Het  is  in  zijn  opzet  geen  bijzondere  stedenbouw-­ kundige  ruimte.  De  reden  waarom  het  wel  een  bijzon-­ dere  plek  betreft  is  geheel  gelegen  in  het  feit  dat  hier   de  Havenkerk  staat.  Dit  bijzondere,  zeer  monumentale   bouwwerk  plaatst  een  bijzonder  accent  in  de  ruimte.   Om  die  reden  verdient  de  inrichting  van  de  kade  bij  dit   gebouw  bijzondere  aandacht.   Toelichting  schetsontwerp  Havenkerk De  ruimte  voor  de  Havenkerk  wordt  gestraat  a  niveau   in  kinderkoppen.  De  bestrating  wordt  uitgelijnd  op  de   beide  zijgevels  van  de  kerk.  Aan  de  zijde  van  de  kerk   sluit  de  bestrating  aan  op  de  particuliere  stoep  van  de   kerk.  De  bestrating  loopt  aan  de  waterkant  door  tot  aan   de  rollaag  van  de  kademuur.   De  inrichting  van  het  plein  met  de  kinderkoppen  loopt   door  tot  over  de  kade,  tot  aan  de  rollaag  van  de  ka-­ demuren.  Hierdoor  is  het  voor  de  bezoeker  die  vanaf   deze  kade  het  plein  opkomt  direct  duidelijk  dat  hier  een   bijzondere  ruimte  wordt  gemarkeerd.  Er  ontstaat  at-­ tentiewaarde  en  de  bezoeker  wordt  uitgenodigd  om  de   Havenkerk  te  betreden.  Ook  wordt  de  snelheid  gehaald   uit  het  gemotoriseerd  verkeer. De  nieuwe  inrichting  zorgt  voor  een  duidelijke  relatie   tussen  de  kerk  en  het  water.  Deze  relatie  wordt  ver-­ sterkt  door  de  verplaatsing  van  het  historische  woon-­ schip  voor  de  kerk.  Hierdoor  wordt  tevens  de  zichtlijn   op  het  monumentale  front  van  de  kerk  geopend.   De  ruimte  wordt  opgeschoond  (weghalen  van  overbo-­ dige  paaltjes,  bebording,  bekabeling  etc)  en  waar  nodig   voorzien  van  standaard  binnenstadsmeubilair.  De  histo-­ rische  verlichtingsarmaturen  worden  gerenoveerd. De  beplantingsstructuur  langs  de  kade  wordt  hersteld   door  ÊÊn  linde  bij  te  planten  voor  Lange  Haven  70.   Door  de  herinrichting  ontstaat  meer  ruimte  voor  verblijf,   vooral  door  de  toevoeging  van  bankjes  langs  de  kade.   De  zone  langs  het  water  wordt  beter  benut  door  de   WRHYRHJLQJYDQHHQVWHLJHUZDDUSDVVDQWHQĂ&#x20AC;XLVWHU-­ boot  en  roeiboten  kunnen  aanmeren.  De  steiger  wordt   voorzien  van  een  op  de  steiger  geĂŻntegreerde  trap.    

UITWERKING  LANGE  HAVEN+

93


kade Havenkerk  -­  huidige  situatie

94


UITWERKING LANGE  HAVEN+

95


kade Havenkerk  -­  visualisatie

96


UITWERKING LANGE  HAVEN+

97


BIJLAGEN


BIJLAGEN B.1. Straatmeubilair   Deze  bijlage  toont  een  overzicht  van  het  op  de  kades   toe  te  passen  straatmeubilair. B.1.1.  Afvalbakken Type:   Oscar  (leverancier  VelopA) Afmetingen: lengte:  500  mm breedte:  325  mm hoogte:  1080  mm capaciteit:  met  binnenbak  70  liter;;              met  binnenzak  90  liter Materialen: Behuizing  is  verzinkt  en  gecoat  staal;;  bovendeel  gecoat   aluminium   Het  geheel  wordt  uitgevoerd  in  RAL  6009  (stand  groen)   Bevestiging: De  afvalbak  kan  rechtstreeks  op  de  bestrating  worden   bevestigd.  Voor  plaatsing  onder  het  maaiveld  kan  hij  op   een  betonvoet  worden  gemonteerd. B.1.2.  Zitbanken

afvalbak: Oscar  (leverancier:  VelopA)

Type: Rotterdam  (leverancier:  Jan  Kuipers  Nunspeet) Afmetingen: lengte:  2000  mm breedte:  720  mm   zithoogte:  430  mm Materialen: Uitgangspunt  voor  stalen  frame  is  RAL  6009  (stand   groen).  De  houten  zitting  en  rugleuning  zijn  van  FSC-­ hout Bevestiging: Geschikt  voor  montage  op  maaiveld.

zitbank: Rotterdambank  (leverancier:  Jan  Kuipers  Nunspeet)

100


B.1.3. Afzetpalen Type:   Schiedammertje  (nieuw  te  ontwikkelen) Beschrijving: In  samenwerking  met  de  historische  vereniging   van  Schiedam  kan  een  prototype  van  het  originele   Schiedammertjke  ontwikkeld  worden  als  standaard   afzetpaal  voor  de  historische  binnenstad. Afmetingen: diameter:  conform  originele  paal hoogte:  conform  originele  paal Materialen: gietijzer  duurzaam  paaltje  of  standaard  kleur RAL  6009  (stand  groen) Alternatief  type:   Amsterdammertje  (leverancier:  VelopA) Afmetingen:   diameter:  168  mm hoogte:  775  mm Materialen: standaard  uitvoering  in  kleur  RAL6009  (stand  groen)RijwielbijzethekmodelSchiedam 

Bevestiging: Fabrikaat:  ErdiB.V.,o.g. Het Amsterdammertje  kan  vast  bevestigt  worden,   Type:  afzetpaal:  Schiedammertje  (nieuw  te  ontwikkelen)  ModelSchiedam     ingegraven  met  opsluittegel  of  afneembaar  met  RVS   Materiaal haaksleutel.  Met  een  haaksleutel  wordt  via  de  slotstang   RVS:   RVS316,geslepenkorrel320,ø42mm de  vleugelmoer  onderaan  de  paal  vastgetrokken  tegen   Afmeting:  H=1200mm de  grondpot.  De  vleugelmoer  aan  de  slotstang  vormt      B=600mm(552mmh.o.h.) een  ingebouwde  breukveiligheid  en  is  na  aanrijschade   Radius:  R=300 eenvoudig  te  vervangen.   B.1.4.  Rijwielbijzethek Type:  Schiedam  (leverancier:  Erdi) Afmetingen:   Breedte:  600  mm Hoogte:  1200  mm Diameter  buis:  42  mm

Plaatsing:   Opties: Fundatie:  



Opstabilisatievoetjes(ondermaaiveld)



2xBetonfundatie,lxbxh295x295x350mm



alternatieve afzetpaal:  Amsterdammertje

Materialen: kleur: RAL6009  (stand  groen) Bevestiging: Op  stabilisatievoetjes  (onder  maaiveld) 2x  Betonfundatie,  l  x  b  x  h  295  x  295  x  350mm



¿HWVQLHWMH0RGHO6FKLHGDP OHYHUDQFLHU(UGL  LQ5$/

 101




Ambitiedocument 'Plus aan de Lange Haven'  

Dit document laat zien wat de mogelijke richtingen zijn voor de toekomst van de Lange Haven. Dit helpt ons bij het gesprek over de best moge...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you