Page 1

Hoog tijd voor herijking begrip

12

‘maatschappelijke verantwoordelijkheid’ Marco Pastors:

De democratie is gerevitaliseerd Chris van Krimpen:

‘Uitlui van Lucie Groeneveld’

December 2009, 48e jaargang

Kringen

Industrieel Management Magazine

www.europoortkringen.nl


Flow-X速 series flow computers

De Imtech Flow Suite速 is een complete lijn van zowel hardware en software producten voor de olie- en gasindustrie. De Flow Computer kan worden beschouwd als de nieuwe generatie FC serie flow computer. De Flow-X serie computers zijn beschikbaar in veel verschillende hardware configuraties, van kostbesparende single stream flow modules, verscheidene multi-stream flow computer panelen tot complete distributie flow computersystemen. Productspecifieke supportsystemen zijn er voor onder andere gas, stoom, speciale gassen, ruwe olie, halffabrikaten / geraffineerde producten, NGL, LPG, etc. Imtech Analyser Systems, Marquesweg 4 (Bedrijventerrein de Poel II), 4462 HD Goes, Postbus 308, 4460 AS Goes Telefoon: +31 (0)113 241 100, Telefax: +31 (0)113 241 200, sales.tholen.ip@imtech.nl

www.imtech.eu


inHouD

Europoort Kringen • 12 2009

9 22

Foto: Eric Bakker

Kringen

ISSN: 1568 - 881X Uitgever Europoort Producties bv Harrie Jabroer Dotterbloemstraat 1, 3053 JV Rotterdam Postbus 33050, 3005 EB Rotterdam Telefoon 010 4613000 Telefax 010 4612401 E­mail info@europoortproducties.nl

32

Redactie Lucie Groeneveld (hoofdredactie) Astrid Hardenbol (eindredactie) Constant Gras (redactie) E­mail redactie@europoortkringen.nl Vaste medewerkers redactie Cees Jan Asselbergs Laurent Chevalier Arnold Heertje Jacques Kraaijeveld Co van Liere Kees Marges Abonnementen administratie E­mail abonnement@europoortkringen.nl Bladmanagement Barry Stok, telefoon 070 850 50 53 Advertentie exploitatie Waterfront Media Concepten B.V. Remco Rooij, telefoon 070 850 50 68 Vormgeving Waterfront Media Concepten B.V. Druk Den Haag offset Abonnementsprijs € 75,­ per jaar. Abonnementen kunnen op ieder gewenst moment ingaan en worden automatisch verlengd, tenzij er binnen twee maanden voor het einde van het kalenderjaar schriftelijk wordt opgezegd. Verschijning 13 x per jaar Europoort Kringen biedt u een platform om gedachtenwisseling en meningsvorming te bevorderen. De verantwoordelijkheid voor de ingekomen mededelingen blijft bij de inzenders. Niets uit deze uitgave mag op enigerlei wijze worden overgenomen zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever. Wellicht ten overvloede: de aankeilers op de cover staan niet in relatie met de coverfoto.

Maatschappelijke verantwoordelijkheid gaat over waarden en normen Besluitvorming tussen wat kan en mag en zou moeten

Het einde? nee, de democratie is gerevitaliseerd Wat mij verbaast, is dat de elite in dit land op zoek lijkt naar een ander volk

Haventopman Hans smits: “Vanaf 2011 betalen schone schepen minder havengeld dan de vervuilers”

En verder:

11 14 20 48

De rol van geld bij beslissingen Duurzaam gebruik van biomassa SUBS: zelflossend systeem met optimale beladingsgraad Maatschappelijk verantwoord kunstbeleid

5 19 36 41 47 55

Lucie Groeneveld – De dag van Europoort Kringen Rianne Roes – Onbevoegd of onbekwaam Kees Marges – Schrijven wat je denkt Arnold Heertje – Criminele hoogstandjes dieptreurig Co van Liere – De schoorsteen moet roken....... Chris van Krimpen – Uitlui van Lucie Groeneveld

6 28 57 59 61 62

Kort Nieuws Korte Berichten Mensen in Bedrijf Boeken Agenda Uit

Columns

Rubrieken

Europoort Kringen december 2009

1


Koersbepalend in water, energie en bodem!

GMB is volop in beweging. Wij stimuleren onszelf en de markt graag om te zoeken naar innovatieve oplossingen voor de uitdagingen van deze tijd. Uitdagingen die vragen om een open houding, een proactieve opstelling en samenwerking met partijen in de keten. GMB wil voor haar opdrachtgevers een partner zijn die functioneert als verbindende schakel wanneer het gaat om water, energie en bodem. Een multidisciplinaire en betrouwbare partner die denkt ĂŠn doet en daarbij de hele keten als haar werkgebied ziet. GMB houdt zich bezig met de aanleg en het onderhoud van haventerreinen. We verzorgen onder andere de complete aanleg van containerterminals, alsmede het machinaal straatwerk voor nieuwbouw en reconstructies. We reinigen rioleringen en verharde oppervlakten en we voeren processlib en verontreinigde grond af. Bovendien werkt GMB volgens GMB.Sure: een projectaanpak die zekerheid centraal stelt. Alle zekerheden die u als opdrachtgever wilt. Op maat ingevuld en uitgevoerd.

Laat u informeren over de nieuwste ontwikkelingen en de koers die GMB vaart. Bel voor meer informatie (0488) 44 94 49 of kijk op www.gmb.eu


Industrieel Management Magazine

Kringen

Europoort Kringen is een managementblad voor bedrijfs­ leven, kennisinstituten en overheden. Het blad informeert over actuele ontwikkelingen op het kruispunt van nieuwe technologie, innovatieve projecten en regel­geving en vertaalt dat naar de praktijk. Ons motto ‘Ver­anderingen bij de één, hebben gevolgen voor de an­der’ staat hierbij symbool voor de integrale aanpak van on­der­ werpen op het gebied van (petro)chemie, transport en infrastructuur, milieu, arbo en maintenance.

Kamer van Koophandel Rotterdam

Havenschap Moerdijk

Educatief Informatie Centrum

Havenschap Vlissingen en Terneuzen

Zeehaven Dordrecht

Rijkswaterstaat

Havenbedrijf Rotterdam (HbR)

Kennisinfrastructuur Mainport Rotterdam

Rotterdam Port Promotion Council

Nederland Distributieland/ Holland International Distribution Council

Deltalinqs

Havenvereniging Rotterdam

Europoort Kringen wordt o.a. verzonden aan: ABN AMRO Bank nv Ahoy Rotterdam AIB Vinçotte Nederland bv Air Products Nederland B.V. - www.airproducts.com Ajax Fire Protection Systems B.V. Akzo Nobel Chemicals bv Algeco modulaire huisvesting – www.algeco.nl Almatis B.V. Aluminium & Chemie Rotterdam bv ARBO-Support - www.arbosupport.nl Ballast Nedam Industriebouw bv Ballast Nedam Infra B.V. BAM Techniek - www.bamtechniek.nl Binder Groenprojecten - www.binder.nl Bis Industrial Services Bos Nieuwerkerk b.v. Schoorsteentechniek BP Raffinaderij Rotterdam B.V. Brabant Groep - www.brabantgroep.nl Carbon Black Nederland bv Croon Elektrotechniek bv da Vinci College Techniek & Educatie - www.davinci.nl DDM Demontage BV Deloitte & Touche Delta Heat Services B.V. - www.delta-heat-services.nl Dow Benelux nv DSM Special Products Rotterdam bv E.I.C. Mainport Rotterdam ENCI b.v. vestiging Rotterdam Esso Nederland bv Raffinaderij European Bulk Services (EBS) bv Europe Container Terminals bv

Flash Services Nederland - www.flash-services.com Fortis Bank - Haven & Logistiek GE Capital Modular Space - www.modspace.nl GTI West Industrie HBD Total Security BV - www.portsecurity.nl Huntsman Holland BV H.W. Technics B.V. - www.hwtechnics.com Hydratight BV - www.hydratight.com ISO-Point - www.iso-point.nl Kemira Chemicals BV Keppel Verolme B.V. Kuwait Petroleum (Nederland) bv Linde Gas Benelux - www.lindegasbenelux.com Logisticon Water Treatment bv - www.logisticon.nl Lukagro B.V. - www.lukagro.nl Lyondell Chemie Nederland B.V. Maasvlakte Olie Terminal cv Maatschap Europoort Terminal Mammoet Holding B.V. MilieuTech bv, Milieu en Energie Mobil Oil bv Mourik Services - www.mourik.com Nederlandsche Benzol Maatschappij B.V. Nederlandse Aardolie Mij. (NAM) bv Nederlandse Gasunie nv Nederlandse Spoorwegen nv Peinemann - www.peinemann.nl Pietersen Elektriciteit b.v. – www.pietersen.nl R&AT bv Regel- en Analysetechniek Repro Voorne - www.reprovoorne.nl

Rotary Equipment Service b.v. www.rotaryequipmentservice.nl Rotterdam-Antwerpen Pijpleiding cv Rotterdam-Rijn Pijpleiding Mij. Sicon bv Schaeffler Nederland b.v. - www.schaefflergroup.com Schielab bv SGS Nederland B.V., Industrial Services - www.sgs.com Shell Nederland Chemie bv Shell Nederland Raffinaderij bv Smit - www.smit.com SmitSpido bv Sonovation B.V. - www.sonovation.com Stork Gears & Services Stork Industry Services B.V. Technicom - www.technicom.nl ThyssenKrupp Veerhaven Tower Service Europe - www.towerserviceseurope.nl Troost Pernis Groep bv Van Hattum & Blankevoort Vecom Group B.V. - www.vecom-group.com Vopak Chemicals Logistics Netherlands BV Vopak Management Chemicals Logistics Netherlands BV Vopak Oil Logistics Netherlands bv Westmark BV - www.westmark.nl Zuidgeest Uitzendbureau - www.zuidgeest.nl

Europoort Kringen december 2009

3


Sommige zaken vinden wij nu eenmaal vanzelfsprekend. Vinรงotte Nederland levert als onafhankelijke inspectie- en keuringsinstelling diensten aan op het gebied van veiligheid, kwaliteit en het milieu. Onze expertise omvat onder meer de controle van de integriteit van constructies, installaties, machines, apparaten en gebouwen en diensten rond arbeidsomstandigheden. Bij Vinรงotte Nederland werken meer dan honderd technische deskundigen. Naast de hoofdvestiging te Breda hebben we ook kantoren te Rhoon en Akersloot en logistieke steunpunten in het hele land. Vinรงotte Nederland maakt deel uit van de internationale groep Vinรงotte, die met zijn meer dan 2000 medewerkers een kenniscentrum vormt en wereldwijd in vijftien landen vestigingen heeft. Interesse in een oplossing op maat? Neem dan een kijkje op onze website www.vincotte.nl.

Safety, quality and environmental services www.vincotte.com


Column Lucie Groeneveld

Ik schrijf deze column op ‘De dag van het Respect’.... ‘Vandaag wordt er op scholen gesproken over respect, en dat je dat voor elkaar en iedereen moet hebben,’ meldde het journaal. Om te gedenken, worden steeds meer dagen ingesteld. We gedenken inmiddels vader, moeder, de rechten van het kind en de secretaresse, en we hebben een vakje in de agenda gereserveerd voor de dag van de duurzaamheid, het milieu, de aarde... en natuurlijk voor de dag van de vrijheid en, o ja, de dag van het schaap. En als die dagen zijn geweest, zeuren we er niet meer over. Beloofd? Ja, beloofd! Vooral die laatste dag, die voor het schaap, is zo’n succes dat er stemmen opgaan om hem te verlengen tot ‘levenslang voor de kudde’. Daar wordt achter de schermen al hard aan gewerkt. Bijvoorbeeld door het creëren van al die dagen, bedoeld om dingen een plaatsje te geven die we schijnbaar moeten gedenken. Het lijkt een beetje op een maatschappelijk geleid verwerkingsproces van SIRE. ‘Geef het een plekje, zodat het niet meer continu vooraan in de gedachtensfeer zweeft’. En als zaken zijn verwerkt, komt er ruimte voor nuttiger dingen, zoals naar Paul de Leeuw kijken, NOVA geloven, de verschillende Crime Scene Investigations volgen, pubers uitruilen, huizen verbouwen voor de buren, hooligan zijn, kauwgom kauwen, speed snuiven en geld lenen. Kortom hét vermaak voor mensen die het devies ‘ik denk dus ik ben’ hebben ge-update tot ‘ik maak herrie dus ik besta’. U merkt het al, van de laatste column voor Europoort Kringen maak ik een gedenkwaardig verhaal. Want ja, diezelfde agenda met hokjes geeft aan dat er voor mij een einde is gekomen aan een periode van twintig bijzondere jaren. Het wordt tijd voor iets anders, voor nieuwe uitdagingen. Afscheid nemen van de mensen met wie ik zo lang heb samengewerkt, is niet makkelijk. Ze liggen na aan mijn hart en we zullen elkaar zeker nog ontmoeten. Afscheid nemen doet ook herinneringen opborrelen. Bijvoorbeeld aan de diverse leuke gesprekken met de columnisten, de inspiratie die je krijgt door contacten met mensen met een open geest. Grappige dingen, zoals het instellen

Foto: Eric Bakker

‘De dag van Europoort Kringen’

van de Open Poort Award ter ondersteuning van het EIC Mainport Rotterdam, of de columns van Chris, die hun weg van locaties over de hele wereld naar Rotterdam vonden.....maar ook treurige. Het overlijden van Han. Je kon altijd rekenen op een hilarische opmerking van Han, die dikwijls de kern van de zaak raakte. En natuurlijk is daar Pim, met wie ik bijna tien jaar te maken had als columnist. Een contact dat langzaam uitgroeide tot een bijzondere vriendschap. Humorvol en boeiend. Pim kon mij tijdens discussies soms plagerig vergasten op opmerkingen zoals ‘ja, maar jij bent dan ook van de linkse kerk.’ Aan die vriendschap kwam een eind op de dag dat hij werd vermoord. Voor mij was het ook de dag dat ik mijn geloof verloor, en Nederland zijn onschuld. Afscheid dus. We hebben als team met veel liefde en plezier gewerkt aan een onafhankelijk Europoort Kringen, met een enthousiasme dat aanstekelijk werkte voor iedereen die er door de jaren nieuw bijkwam. Ik ben er vrij zeker van dat de lezers dat hebben gevoeld. En dat hebben beloond. Immers: in moeilijke tijden, in de dips die er in die twintig jaar zijn geweest en er altijd zullen zijn, sleepte hun vertrouwen in de platformfunctie van het blad ons er altijd weer doorheen. Daar wil ik iedereen hartelijk voor danken! Ja, het waren bijzondere jaren, met onvergetelijke gebeurtenissen. Daarom zal ik, om alles en iedereen op de juiste wijze te gedenken, een vast hokje in mijn agenda omkaderen voor ‘De dag van Europoort Kringen’. Op die dag zit ik waarschijnlijk in een behagelijk slobberpak, met een wijntje en een lekker hapje binnen handbereik, onder de kerstboom te mijmeren over tijden die zijn geweest. Het was leuk u allen te kennen. Proost en -wie weet- tot ziens! Lucie Groeneveld info@ppcommunicatie.nl Europoort Kringen december 2009

5


Kort nieuws Nederlandse bedrijven willen behoud van bossen Op de ‘Bossen voor Klimaat’dag, ondertekenden Nederlandse bedrijven het ‘Copenhagen Communiqué on Climate Change’, dat is opgesteld door de Prince of Wales’s Corporate Leadership Group on Climate Change en de universiteit van Cambridge. Het is wereldwijd al ondertekend door meer dan vijfhonderd CEO’s.

Enkele van de Nederlandse ondertekenaars zijn: Hans Wijers (Akzo Nobel), Eric Bouwmeester (Fortis Bank Nederland), Rudy Provoost (Philips Lighting), Peter Voser (Shell plc), Paul Polman(Unilever), Ben Verwaayen (Alcatel-Lucent), Bertrand van Ee, (DHV Group), Peter Hartman (KLM), Feike Sybesma (DSM) en IUCN NL voorzitter Roger van Boxtel (Menzis). Het communiqué roept op tot een slagvaardig Kopenhagen verdrag dat voorziet in harde afspraken op CO2-reductie, vervanging van fossiele brandstoffen, maar ook tot het terugdringen van ontbossing als instrument in de strijd tegen klimaatverandering. Het tegengaan van ontbossing is volgens IUCN NL essentieel in het kader van de bestrijding van klimaatverandering en de effecten van klimaatverandering. Het verlies en de degradatie van bossen door menselijk toedoen over de hele wereld is verantwoordelijk voor ongeveer twintig procent van de totale CO2-uitstoot.

IAB pleit voor nieuw business model Rotterdam Rotterdam moet een nieuw business model invoeren om het gat te dichten tussen goede ideeën en plannen en de uitvoering daarvan. Bijvoorbeeld als het gaat om het verbinden van jongeren en de Rotterdamse haven en het verder versterken van de internationale voortrekkersrol van Rotterdam als duurzame wereldhavenstad. De komende gemeenteraadsverkiezingen zijn daarvoor het juiste moment. Dat is de kern van het advies van de International Advisory Board (IAB) Rotterdam, die bestaat uit twaalf internationale topfunctionarissen, aan het college van burgemeester en wethouders. Waarnemend voorzitter Jenny Shipley van de IAB (voormalig premier Nieuw Zeeland) heeft het advies, dat in totaal acht hoofdpunten bevat, 6 november tijdens de afsluitende sessie van de IAB overhandigd aan burgemeester Ahmed Aboutaleb.

Boskalis en Smit kondigen fusie aan Koninklijke Boskalis Westminster N.V. en Smit Internationale N.V. hebben op hoofdlijnen overeenstemming bereikt over het volledig samengaan van beide bedrijven, waarbij alle activiteiten van Smit zullen worden voortgezet in de gecombineerde onderneming (de Groep). Boskalis en Smit beogen de transactie tot stand te brengen middels een openbaar bod van zestig euro in contanten uit te brengen door Boskalis op alle uitstaande aandelen Smit. Door het samengaan zal een maritieme dienstverlener van wereldformaat ontstaan, met een platform voor ver6

Europoort Kringen december 2009

dere groei. Boskalis en Smit hebben afgesproken dat de huidige business plannen het uitgangspunt zijn voor de verdere uitbouw van de Groep en dat alle bestaande activiteiten de benodigde ruimte krijgen voor verdere groei en ontwikkeling. Met het oog op de grote waarde van de reputatie en de merknaam zullen de activiteiten van Smit worden voortgezet onder de naam van Smit, opererend vanuit het huidige hoofdkantoor te Rotterdam.

Biobrandstoffen: voordelen wegen op tegen nadelen

Het gebruik van biobrandstoffen is aanzienlijk toegenomen in de afgelopen jaren. De industrie voor biobrandstoffen is volwassen geworden en een industrie geworden die serieus wordt genomen. Maar biobrandstoffen zijn ook nog steeds onderwerp van kritiek. Volgens een rapport dat de Europese Commissie vorig jaar publiceerde met als titel ‘Biofuels in the European context: facts and uncertainties’, zijn “biobrandstoffen onderwerp van een brede maatschappelijke en politieke discussie. Vraagstukken betrekking hebbend op de kosten, de veiligheid van de energievoorziening, broeikasgasemissies, de duurzaamheid van de productiesystemen, gevolgen voor de voedselproductie en de biodiversiteit zijn enkele van de vele kwesties die worden geassocieerd met een hernieuwde belangstelling voor deze energiebron.” Tot op heden is dit debat nog steeds zeer actueel. Deze onderwerpen komen aan de orde op het 7e European Motor BioFuels Forum dat in Parijs wordt gehouden, georganiseerd door het Franse ADEME (Agence de l’Environnement et de la Maîtrise de l’Energie) en APP uit Nederland.

Goed sociaal klimaat en lichter werk Een goed sociaal klimaat op het werk en lichter werk stimuleren oudere werknemers om langer door te werken. Dit blijkt uit het TNO-onderzoek naar oudere werknemers en langer doorwerken dat is uitgevoerd met subsidie van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Voor werknemers van 45 jaar en ouder draagt een goed sociaal klimaat op het werk bij aan langer doorwerken. Intern ongewenst gedrag van collega’s of leidinggevende, zoals pesten of intimidatie verlaagt de motivatie om door te werken tot het 65e levensjaar. Sociale steun van de leidinggevende verhoogt het vermogen om door te werken in de huidige functie. Bovendien vergroten intern ongewenst gedrag en gebrek aan sociale steun van collega’s de kans op voortijdige uitstroom uit werk naar een uitkering (WW, WIA). Investeringen van werkgevers en werknemers in een goed sociaal klimaat op het werk zijn dan ook wenselijk om oudere werknemers te stimuleren om langer door te werken. Een aanzienlijk deel (veertig procent) van de werknemers van 45 jaar en ouder geeft aan dat lichter werk ertoe kan bijdragen dat zij hun werk langer voortzetten. Bovendien verminderen lichamelijk zwaar werk en hoge taakeisen het vermogen om tot het 65e levensjaar door te werken in de huidige functie. Ook in emotioneel belastende beroepen zoals zorgverlener of docent geven oudere werknemers vaak aan dat zij niet tot hun 65e kunnen doorwerken. Werkaanpassingen die het werk minder zwaar maken, kunnen daarom bijdragen aan het langer doorwerken van oudere werknemers.

ZEVEN PROCENT CRISISKORTING HAVENGELD 2010 In 2010 geeft het Havenbedrijf Rotterdam een eenmalige crisiskorting van zeven procent op de tarieven zee- en binnenhavengeld. Er zijn afspraken gemaakt voor 2010 en 2011. De zee- en binnenhaventarieven zullen in 2010 met twee procent stijgen. Het kadegeld blijft gelijk aan 2009. In 2011 zullen de tarieven met één procent toenemen. Per saldo daalt in 2010 het zee- en binnenhavengeld met vijf procent. Het is voor het eerst in tenminste twintig jaar dat het Havenbedrijf het havengeld verlaagt. De afspraken gelden voor alle sectoren die vertegenwoordigd worden door de havenondernemersorganisatie Deltalinqs in het proces van de marktconsultatie Haventarieven. De tariefaanpassing is tot stand gekomen na intensief overleg met de marktpartijen, gecoördineerd door Deltalinqs. De economische recessie als gevolg van de kredietcrisis heeft een belangrijke rol gespeeld bij de bepaling van de verlaging. Ook zijn de concurrentieverhoudingen met de andere havens in de Hamburg-Le Havre Range meegewogen. Het Havenbedrijf wil de inflatiecorrectie wel meenemen in de structurele havengeldontwikkeling.

Minister-president Balkenende is 25 success stories rijker Het boek ‘International Trade Success Stories’ omvat 25 wereldse succesverhalen van Nederlandse bedrijven in de maritieme industrie. Bedrijven die de kunst van internationale handel tot in de puntjes beheersen. Deze uitgave is geïnitieerd door Holland Marine Equipment en is mede mogelijk gemaakt door de EVD. Minister-president Balkenende ontving het eerste exemplaar uit handen van Martin Bloem, algemeen directeur Scheepsbouw Nederland. De Nederlandse


maritieme industrie is wereldwijd actief, in landen zoals China en Zuid-Korea, maar ook in Vietnam, Maleisië, de VS, Brazilië en Rusland. ‘International Trade Success Stories’ belicht 25 succesverhalen van Nederlandse exporteurs. De belichte bedrijven onthullen hoe zij innovatie en export combineren en hoe zij erin slaagden om nieuwe markten open te breken. De uitreiking aan minister-president Balkenende vond plaats op 3 november in het Holland Paviljoen, tijdens de maritieme vakbeurs Europort 2009.

Vakcollege vindt weerslag in de bouwsector

EC: ‘Geld emissiehandel naar duurzame technologieën’ De veilinginkomsten van de CO2-emissiehandel moeten vooral worden aangewend voor investeringen in duurzame technologie. Dat stelde de Europese Commissie op 4 november in een mededeling over concurrentiekracht en de duurzaamheid van elektrotechnische bedrijven in de Europese Unie.  De Europese Commissie stelt in die mededeling dat zelfs met de huidige technologie er groot besparingspotentieel ligt in de elektriciteitssector (veertig tot wel zestig procent); in de industrie (dertig tot 65 procent); in de transportsector (26 procent) en in gebouwen (dertig procent). Daarvoor is het echter wel nodig om de ‘market take-up’ van deze technologische producten te stimuleren. Volgens FMEvoorzitter Jan Kamminga is dit een schot voor de boeg: “Vlak voordat de nieuwe Europese Commissie bekend wordt, geeft de EU hiermee een schot voor de boeg. De elektrotechnische industrie maakt 1001 klimaatoplossingen, maar deze moeten nu wél massaal worden toegepast om werkelijk tot energiebesparing en CO2-reductie te komen. Als er dan toch emissierechten geveild gaan worden, dan moet de veilingopbrengst tenminste nuttig worden ingezet.”   

De Bouw en het Vakcollege gaan samen de beroepsopleidingen in de bouwsector binnen het concept van het Vakcollege uitvoeren. Dit is een van de afspraken die Elco Brinkman van Bouwend Nederland met Hans de Boer van de Vakcolleges maakt. Elco Brinkman van Bouwend Nederland en Hans de Boer van het Vakcollege bekrachtigden onlangs hun samenwerking door het ondertekenen van een overeenkomst. In deze overeenkomst is afgesproken om gezamenlijk een pilot in de bouw te gaan opzetten. Het doel van deze pilot is onder andere om de beroepsopleidingen in de bouwsector binnen het concept van het Vakcollege uit te voeren, waarbij gebruik gemaakt gaat worden van de infrastructuur van de bouw. De samenwerking komt op een mooi moment. Steeds De lauwerkrans voo r L ucie meer scholen willen zich aansluiten als Vakcollege en jongeren kiezen steeds meer voor Techniek, waaronder ook de bouw valt. “Onze klassieke waarden als trots en vakmanschap vinden nu zijn De lauwerkrans voor Lucie weerslag in de bouwsector”, aldus Hans de Boer. In de bouwsector geven opleidingsbedrijven (voorheen samenwerkingsverbanden) namens de aangesloten bedrijven inhoud aan de beroepsopleidingen, met name in de Beroeps Begeleidende Leerweg (BBL). Zij zorgen ervoor dat leerlingen met een VMBO-diploma via een leer-werkcontract geplaatst worden bij bedrijven. De opleidingsbedrijven zijn vanaf 1984 actief en er zijn er momenteel zeventig. De pilots worden uitgevoerd in de regio’s Noord-Holland-Noord, IJmond, West-Brabant, Drente en Gelderland. De deelnemende Vakcolleges zijn SG Tabor, Petrus Canisius College, Technisch College Velsen, Da Vinci College, Esdal College, Hondsrug College en het Linge College. De MBO’s zijn Horizon College, Nova College en Drenthe College. De opleidingsbedrijven zijn Espeq, SSPB, SPB, OCB en Revabo.

KRIKKE A.W. Salverda

RSM in top 10 beste business schools wereldwijd

En nu maar

Rotterdam School of Management, Erasmus University behoort tot de beste MBA-opleidingen ter hopen dat wereld. RSM staat op plaats 6 van de ranglijst die is opgesteld door driehonderd decanen werelder voor EK wijd. Studenten beoordeelden RSM in de jaarlijkse Elsevier-ranking al als beste business school van Nederland. volgend jaar Met de zesde plaats op The Eduniversal business school ranking schaart RSM zich bij de top van geen vogelpoep de business schools. De lijst wordt aangevoerd door Harvard, maar Insead en Standford staan op het ijs bijvoorbeeld lager dan RSM.  ligt..... Op wetenschappelijk gebied scoort de Erasmus Universiteit Rotterdam ook goed. Volgens de Excellence Ranking van de Duitse krant Die Zeit en het Centre for Higher Education Development bevinden twee onderzoeksgroepen van de Erasmus Universiteit zich bij de top van Europa: En nu maar hopen da t e r v oor EK vo lgend jaa Economie en Psychologie. Op beide vakgebieden onderscheidt de Erasmus Universiteit zich door geen voge lpoe p o p het ijs li gt..... door het grote aantal publicaties en citaties.  Europoort Kringen december 2009

7


2rent:

professional equipment

Full-Service verhuur

TOOLS & EQUIPMENT

STEIGERS, LIFTEN & HOOGwERkERS

LASSPEcIALIST, AdvIES APPARATUUR & TRAINING

ENERGIE

vERLIcHTING

PERSLUcHT

cONSUMAbLES

HEFFEN EN HIjSEN

VERHUUR-INFOLIJN NL 0900-2020069 B 070/220.440 FR 0811 888 987 www.2rent.nl www.2rent.be www.2rent.fr


Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Maatschappelijke verantwoordelijkheid gaat over waarden en normen

Besluitvorming tussen

wat kan en mag en zou moeten

door Constant Gras

Het gaat slecht met het klimaat, de aarde en een groot deel van de wereldbevolking. We moeten duurzamer gaan leven, willen we het tij kunnen keren. Iedereen dient daarbij zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen en overheden en het bedrijfsleven in het bijzonder. Maar zolang het eigenbelang daarbij leidend is en uitgedrukt wordt in geld, worden de oorzaken van de problemen waarvoor we ons gesteld zien, niet aangepakt. De manier waarop we de aarde exploiteren, staat op de klimaattop in Kopenhagen dan ook niet ter discussie, evenmin als de verdeling van de materiële welvaart die dat oplevert. De hoogste tijd derhalve om het begrip maatschappelijke verantwoordelijkheid te herijken.

Verantwoordelijkheid in ethische zin heeft te maken met de zorg voor het naleven van waarden en normen. Belangrijke aspecten daarvan zijn vrijheid en plicht. “Het veronderstelt vooreerst dat mensen hun eigen gedrag kunnen beoordelen en in vrijheid kunnen bepalen, vanuit een besef voor wat in het algemeen én in concrete situaties voor behoud en realisering van levenswaarden goed is”, zo vermeldt de Grote Winkler Prins encyclopedie (dr. R. van Kessel) van 1976. Maar mensen hebben elkaar nodig voor het realiseren van hun levenswaarden. “Deze sociale noodzaak kan zover gaan, dat bepaald gedrag kan worden geëist, waarbij verantwoordelijkheden tot plichten worden die ook juridisch omschreven en onder sanctie van strafmaatregelen kunnen worden gesteld.” Dat laatste gebeurt op basis van machtsverhoudingen en besluitvormingssystemen.

samenleving neergelegd. Het lijkt voor de hand liggend om dit de maatschappelijke verantwoordelijkheid te noemen. Maar met verantwoordelijkheid in de zin van het innerlijke besef of de wetenschap van wat goed en slecht is, hoe zich te gedragen en hoe te handelen, heeft het niets te maken. En daar gaat het nu juist wel om bij het streven naar een duurzame manier van leven. Maatschappelijke verantwoordelijkheid is de individuele verantwoordelijkheid van mensen voor het behouden en realiseren van levenswaarden. Niet zozeer voor zichzelf als individu, omdat daarin biologisch al redelijk is voorzien, maar voor de samenleving als geheel. Ieder lid van de samenleving heeft een maatschappelijke verantwoordelijkheid op het niveau van zijn sociale en maatschappelijke relaties. Hoe meer macht, gezag en bevoegdheden, des te zwaarder de maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Geweten In onze wet- en regelgeving en de naleving daarvan zijn dus de plichten, de geboden en verboden, voor ieder lid van onze

Het nemen van die verantwoordelijkheid speelt zich altijd en op elk niveau af in het spanningsveld van wat op basis van wet- en regelgeving kan en mag en op basis van het geweten zou moeten. Dat

••

Europoort Kringen december 2009

9


Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen geweten, die stem die zegt wat we eigenlijk zouden moeten doen en daarmee vaak indruist tegen onze persoonlijke belangen, ontlenen we aan onze ratio, onze emotie of een hogere macht buiten ons. Geld Als we een bedrijfsorganisatie in het kader van duurzame ontwikkeling aanspreken op haar maatschappelijke verantwoordelijkheid, hebben we het over de individuele verantwoordelijkheden van de leden van die organisatie. Ieder lid dient op zijn niveau (positie en relaties) en in vrijheid afwegingen te maken tussen wat kan en mag en wat volgens zijn gevoel of verstand zou moeten, … te beginnen bij de bestuurders. En dat gebeurt dus niet, omdat we van bestuurders van ondernemingen niet willen verwachten dat zij keuzes maken die het voortbestaan van de onderneming in gevaar brengen. Op zich is dat begrijpelijk, maar in het licht van het voortbestaan van de samenleving niet altijd juist. Daarom appelleren we met onze oproep tot maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) niet aan het geweten van de organisatie, maar juist aan het eigenbelang ervan. Dit handelen is gebaseerd op de grote waarde die we in onze samenleving toekennen aan geld. Daarmee kunnen we weliswaar geen waarden als geluk en liefde kopen, maar wel alle materiële zaken die het leven aangenaam maken. Groei De introductie van geld is het gevolg van arbeidsdeling en daarmee het steeds ingewikkelder wordende systeem voor het ruilen van

goederen en diensten. Met de industrialisatie is de relatie tussen productie en consumptie van goederen helemaal verloren gegaan. Geld verdienen werd core business, omdat daarmee alles te koop is. Ondernemingen gingen winst maken, meer geld verdienen dan nodig voor de basale reproductie van het leven van hun medewerkers. Daarmee kon de organisatie het hoofd boven water houden in economisch slechtere tijden, de productie vergroten, nieuwe producten ontwikkelen en nieuwe productiecapaciteit bouwen. Economische groei, uitgedrukt in steeds meer geld, werd zo de basis voor onze moderne markteconomie. Meer winst, meer investeringen, meer en nieuwere producten en diensten en meer werk. Het is de continue economische groei die verantwoordelijk is voor de overexploitatie van de aarde. Medio vorige eeuw is al vastgesteld dat we met de manier waarop en de omvang waarin we de aarde cultiveren, grondstoffen winnen, produceren en consumeren, een wissel trekken op de toekomst. De balans tussen exploitatie en vervuiling van de aarde en het natuurlijke reproductie- en herstelvermogen ervan, is doorgeslagen naar de exploitatiekant. Begin jaren zeventig waarschuwde de Club van Rome voor de grenzen aan de economische groei en tien jaar later introduceerden de Verenigde Naties het begrip duurzaamheid. De balans moest hersteld worden, zodat een welvarend leven op aarde ook voor toekomstige generaties mogelijk blijft en voor het arme deel van de wereldbevolking mogelijk wordt. MVO Dat maatschappelijk verantwoord ondernemen nodig is om de klemmende problemen van vandaag te kunnen oplossen, daarover bestaat grote consensus. Over de definitie van ‘maatschappelijk verantwoord’ echter nog niet. Het ministerie van Economische Zaken schrijft hierover op haar website: “Ondernemen is meer dan het maken van winst. Goed ondernemerschap kan ook bijdragen aan een betere maatschappij, waarin de factoren mens en milieu net zo centraal staan als het verdienen van geld. Dit bedrijfsconcept heet maatschappelijk verantwoord ondernemen”. Die betere maatschappij wordt niet beschreven in termen van maatschappelijke waarden als geluk, rechtvaardigheid, gelijkheid en vrijheid, maar in termen van economische groei. Bedrijven die volgens dit bedrijfsconcept ondernemen, “krijgen meer waardering van het Nederlandse publiek en hun medewerkers. MVO versterkt het imago en de concurrentiepositie van bedrijven. Dat is goed voor de economie. Daarom is het een van de speerpunten van het ministerie van Economische Zaken”, zo staat in de toelichting bij de definitie. Maatschappelijk ondernemen volgens deze definitie zal mogelijk tot een betere concurrentiepositie leiden, gelet op de toename van de maatschappelijke verantwoordelijkheid onder burgers en consumenten. De bijdrage van dit MVO-concept aan een duurzame samenleving zal echter altijd minder zijn dan mogelijk, aangezien het streven naar financiële winst als onafhankelijke factor tot een grotere voetafdruk op de aarde leidt. In het licht van de zorg voor het naleven van waarden en normen, die van belang zijn voor het functioneren en voortbestaan van de maatschappij, zou geld geen andere rol moeten spelen dan die van ruilmiddel. Echt maatschappelijke verantwoord ondernemen gaat om mensen en de aarde en de harmonie tussen mensen onderling en met hun leefomgeving. Winst is daarin geen zelfstandige factor, maar de uitkomst daarvan.

10

Europoort Kringen december 2009


adv. spartaan 6-2008:europoort 2008

09-06-2008

10:23

Pagina 1

HO O G V L I E T - A MS T E R DA M - R A A MS D O N KS V E E R - MO E R D I J K - V E N L O - A S S E N - V E E N DA M - R I J S W I J K - L O N D E R Z E E L ( B )

HĂŠt adres voor verhuur en lease van kranen, heftrucks en hoogwerksystemen Peinemann is al ruim 50 jaar een toonaangevend bedrijf in de wereld van horizontaal- en verticaal intern transport. Vanuit het hoofdkantoor in Hoogvliet is Peinemann uitgegroeid tot een one-stop-shopping bedrijf met vestigingen verspreid over heel Nederland. Met een verhuurvloot van ca. 7000 units kunnen wij u altijd een op uw situatie afgestemd aanbod doen. Of het nu gaat om kranen, heftrucks, hoogwerkers, detachering of opleiding: Peinemann is uw zakenpartner!

Hoofdkantoor Peinemann Nieuwe Langeweg 40, 3194 DB Hoogvliet Tel.: 010 - 295 50 00 Fax: 010 - 295 50 49 E-mail: info@peinemann.nl www.peinemann.nl

Europoort Kringen december 2009

11


Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

De rol van geld

bij beslissingen

Topsalarissen en -bonussen garanderen nog geen topprestaties

door Constant Gras

Forse salarissen en daarbovenop bonussen van tonnen of zelfs miljoenen. Inkomensverschillen zijn altijd onderwerp van discussie geweest, maar inmiddels begrijpen nog maar weinig mensen waarom topmanagers zoveel geld moeten verdienen. Een wonderlijk fenomeen in het licht van maatschappelijk verantwoord ondernemen, waarbij een leidende rol is weggelegd voor bedrijfsbestuurders. Het zegt iets over de rol van geld bij het nemen van beslissingen. Wellicht dat het aan banden leggen van managementsalarissen ons nieuwe managers oplevert die geld minder belangrijk vinden dan het nemen van verantwoordelijkheid en juiste beslissingen.

De rol van het geld in onze samenleving ter discussie stellen, is niet gebruikelijk en voelt ook ongemakkelijk. Want we hebben het allemaal nodig om in ons levensonderhoud te voorzien. En als het even kan, willen we meer dan het minimum, om nog dingen te kunnen doen die niet echt nodig zijn, maar het leven wel aangenamer maken. Verkeerde prikkel Dat de één wat meer geld verdient dan de ander, is voor de meeste mensen geen probleem. Dat geldt ook voor de manier waarop we geld verdienen. Het is immers al moeilijk om de waarde van werkzaamheden vast te stellen, dus een vergelijking daarvan wordt nóg moeilijker. Maar de topsalarissen en topbonussen die we vooral de afgelopen twee jaar in de media voorbij zagen komen, roepen wel vragen op. Vooral omdat ze in veel gevallen samengaan met het nemen van verkeerde beslissingen die de hele samenleving raken. Het bekendste voorbeeld daarvan is de kredietcrisis. Deze heeft ons geleerd dat geld voor bepaalde mensen zó belangrijk is, dat ze maatschappelijk onverantwoord en zelfs onethisch gaan handelen om het te verkrijgen. Niet omdat ze te weinig verdienen voor hun levensonderhoud en zelfs niet omdat ze zich de modale geneugten van het leven niet kunnen permitteren, maar omdat ze steeds meer 12

Europoort Kringen december 2009

willen. Het verstrekken van bonussen voor het maken van meer omzet, is hier een verkeerde prikkel gebleken. Topprestaties Hierboven hebben we al vastgesteld dat iedereen wel ‘wat meer geld’ wil verdienen, maar wat rechtvaardigt nu de hele hoge salarissen of bonussen? De vraag waarom topmanagers zoveel moeten verdienen, wordt regelmatig gesteld en de antwoorden zijn altijd even onbevredigend. De hardste argumenten zijn dat topmanagers grote verantwoordelijkheid dragen en concerns leiden waar miljoenen- en miljardenwinsten gemaakt worden. Een minder hard, maar wel vaker gebruikt argument is ‘de vergelijking met het buitenland’. De CEO van een Nederlandse beursgenoteerde onderneming verdient gemiddeld 2,3 miljoen euro per jaar. Dat is de helft van wat zijn collega’s elders in Europa verdienen en een factor zes minder dan in de Verenigde Staten. Een ronduit ridicuul argument is dat zo’n financiële prikkel nodig is om topprestaties te kunnen leveren. Een aardig voorbeeld van dat laatste is het project Noord-Zuidlijn in Amsterdam. Een maand geleden werd vanuit de gemeenteraad kritiek geleverd op het feit dat een aantal managers van het project meer verdienen dan de Balkenende-norm, momenteel zo’n 181.000 euro bruto per jaar. Het antwoord luidde dat het hoge salaris nodig


was om topmanagers binnen te krijgen. Wie het project NoordZuidlijn een beetje volgt, kan vaststellen wat die topkwaliteit heeft opgeleverd. Lastige positie Een actueel voorbeeld van de ‘lastige positie’ van topmanagers is ABN Amro-topman en oud-minister van Financiën Gerrit Zalm. Hij zou als directeur Financiën bij de DSB-bank al vroeg op de hoogte zijn geweest van de slechte kredietsituatie, maar deze bij de toezichthouders hebben verdedigd. Nu is deze zaak nog in onderzoek, maar vastgesteld kan worden dat de DSB-bank de AFM-normen voor de kredietverhouding heeft overtreden en daarmee maatschappelijk onverantwoord gehandeld heeft. Dat was overigens voordat Zalm bij de bank in dienst kwam. Het bankmanagement heeft dus verkeerde beslissingen genomen. Dat voor de managers in kwestie het verdienen van geld, voor de bank en voor zichzelf, daarbij een belangrijke rol heeft gespeeld, laat zich raden. Zalm wordt verweten dat hij de slechte kredietpositie van DSB vorig jaar tegenover de AFM (Autoriteit Financiële Markten) heeft verdedigd. Als verweer tegen de kritiek stelt hij vast dat de kredietverhouding onder zijn directeurschap is verbeterd. Ik sprak hierboven over een lastige positie, omdat ik wel begrijp waarom Zalm dat gedaan heeft. Maar daarmee is het nog niet goed. Experiment Ondanks alle kritiek op topsalarissen, bonussen en integriteit van topmanagers, wordt daar weinig aan gedaan. Niet door de ondernemingen die het betreft, maar ook niet door de overheid. Minister Wouter Bos verdedigt daarentegen de bonus van maximaal 1,5 miljoen euro, die Zalm als bestuurder van ABN Amro ontvangt als deze bank met Fortis is samengesmolten en met winst is verkocht. Het argument is dat dit gebruikelijke bedragen zijn.

In een samenleving waarin gelijkheid en solidariteit belangrijke waarden zijn, zijn bovengenoemde argumenten natuurlijk niet steekhoudend. Want als we het normaal en gebruikelijk vinden dat topmanagers heel veel meer verdienen dan anderen, dan vinden we het ook normaal dat er ongelijkheid is. En de overige argumenten, zoals het leveren van prestaties en het dragen van verantwoordelijkheid, gelden voor iedereen. En gelukkig hoor ik de verpleegkundige niet dreigen met vertrek naar het buitenland als haar salaris niet omhoog gaat of de bonusregeling haar niet bevalt. Op het niveau van topmanagers gelden klaarblijkelijk andere waarden en normen en werken andere mechanismen. Het is overigens het experiment waard om bijvoorbeeld de Balkenende-norm wettelijk verplicht te stellen, voor iedereen. Mijn inschatting is dat er in Nederland genoeg slimme en bekwame mensen zijn die voor dat bedrag een hoge managementfunctie willen bekleden en beslissingen durven te nemen die misschien niet in het financiële belang van het bedrijf is, maar wel in dat van de samenleving. Voor de huidige topmanagers die dan hier de pijp aan Maarten geven, biedt het buitenland voldoende mogelijkheden. Maar we moeten vooral aandacht besteden aan de nieuwe lichting managers. In hun opleidingen zal veel meer aandacht besteed moeten worden aan maatschappelijke waarden en normen en de werkelijke rol van geld. Dat dit nu nog niet het geval is, blijkt uit een onderzoek van adviesbureau KPMG, waarin vastgesteld wordt dat het normbesef onder jonge managers te wensen overlaat. CDA Tweede Kamerlid Jan ten Hoopen stelde daar in september vragen over aan minister van Economische Zaken Maria van der Hoeven. Zij antwoordde dat integriteit en ethiek belangrijke thema’s zijn voor managers, bestuurders en ondernemers en dat zij dat belang bij jonge managers onder de aandacht zal brengen. Europoort Kringen december 2009

13


Interview

Dr.ir. Jan de Wilt, stafmedewerker landbouw en water bij InnovatieNetwerk.

14

Europoort Kringen december 2009


Duurzaam gebruik van biomassa Ecopyramide geeft andere kijk op duurzaamheid door Constant Gras

Biomassa is een duurzame energiebron en grondstof tegelijk. Puur natuur en een voor de hand liggend alternatief voor aardolie. Maar het gebruik van biomassa is nog niet altijd even duurzaam. “De meervoudige toepassingsmogelijkheden ervan worden nog te weinig benut”, zegt Jan de Wilt, stafmedewerker landbouw en water bij InnovatieNetwerk in Utrecht. “Het telen van gewassen voor uitsluitend laagwaardige energietoepassingen is zowel energetisch als economisch inefficiënt. Als we van biomassa eerst de meest hoogwaardige toepassingsmogelijkheden benutten en de rest- en afvalproducten daarvan stapsgewijs gebruiken voor toepassingen op een lager energieniveau, zijn we pas echt duurzaam bezig.” ‘Ecopyramide’ is een door InnovatieNetwerk ontwikkeld concept om op deze andere manier naar biomassa te kijken.

Biomassa, het drooggewicht of de vaste materie van planten en micro-organismen, wordt nu nog vooral gebruikt voor voeding en energie. Maar er is meer uit te halen, als de biomassa eerst voor hoogwaardigere toepassingen wordt benut. Hoogwaardiger in de zin van meer rendement. Van biomassa kunnen namelijk ook bestanddelen gebruikt worden als grondstoffen voor medicijnen, cosmetica en chemische producten. Wat overblijft kan alsnog voor voeding en energietoepassingen benut worden. Groen goud De term biomassa is in de afgelopen vijftien jaar vooral bekend geworden door het gebruik ervan als duurzame energiebron. Het lijkt verreweg het meest op de fossiele grondstoffen die we nu als energiebron of industriële grondstof gebruiken. Aardolie, kolen en aardgas zijn immers in miljoenen jaren diep weggezakt in de grond onder hoge druk en temperatuur uit vergane planten en microorganismen ontstaan. In zowel fossiele grondstoffen als biomassa, is zonne-energie opgeslagen in complexe moleculaire verbindingen die op een natuurlijke manier tot stand gekomen zijn. Biomassa heeft daarom dezelfde bijzondere toepassingsmogelijkheden als fossiele grondstoffen. In Noord-Amerika, Europa en Japan wordt het gebruik van biomassa als energiebron en grondstof door overheden gestimuleerd. Met behulp van dit ‘groene goud’ streven zij naar de transformatie van de op olie gebaseerde economie naar een ‘bio-based economy’. Ook in Nederland is die ambitie neergelegd. In het kader van het interdepartementale programma Energietransitie stimuleert het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) de ontwikkeling en het gebruik van biomassa als groene energiebron en groene grondstof voor de chemie. Daartoe werd in 2005 het Platform Groene Grondstoffen (PGG) opgericht, waarop het

bedrijfsleven, kennisinstituten en niet-gouvernementele organisatie (NGO’s) vertegenwoordigd zijn. Duurzame productie Mede namens de ministers van Economische Zaken (EZ), Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM), Ontwikkelingssamenwerking (OS) en Verkeer en Waterstaat (V&W) bood LNV-minister Verburg de Tweede Kamer in oktober 2007 de overheidsvisie op de bio-based economy aan. Daarin is de ambitie van het PGG opgenomen om in 2030 voor dertig procent met biomassa in het Nederlandse energie- en grondstoffengebruik (vooral van de chemie) te voorzien. Een ambitieuze doelstelling die niet zomaar gerealiseerd is. “Biomassa is duurzaam omdat het een hernieuwbare energiebron en grondstof is en de CO2-uitstoot bij de verbranding weer door nieuw geteelde gewassen wordt opgenomen; CO2-neutraal dus”, stelt De Wilt vast. “Maar het telen van gewassen voor biomassaproductie gebeurt niet altijd duurzaam. Vooral in arme landen gaat dat nog wel eens ten koste van de voedselproductie of worden bossen platgebrand om landbouwgrond te creëren. De productie en winning van biomassa moet dus ook duurzaam zijn.” Efficiënt gebruik Net zoals nagedacht moet worden over een zo duurzaam en efficiënt mogelijke productie van biomassa, geldt dat ook voor het gebruik ervan. “Dat de overheid het gebruik van biomassa voor energietoepassingen stimuleert, met subsidie en het wettelijk verplicht bijmengen van biobrandstof in fossiele brandstoffen, is in het licht van de transitie naar een duurzame energievoorziening begrijpelijk. Maar dat zal slechts een tijdelijk verschijnsel zijn”, voorspelt De Wilt.

••

Europoort Kringen december 2009

15


Interview “Plantmaterialen grootschalig omzetten in bio-energie is namelijk zeer inefficiënt en onrendabel in vergelijking met hoogwaardigere toepassingen. De door de natuur tot stand gebrachte waardevolle stoffen daarin gaan dan immers verloren. Het energetisch rendement waarmee een zonnecel zonne-energie omzet in elektriciteit is momenteel zo’n tien procent, terwijl dat voor de omzetting van zonne-energie in biomassa slechts twee tot drie procent is. Daar komt bij dat de rendementsverbetering van zonnecellen sneller gaat dan die van plantenveredeling.” “Het is dus veel efficiënter en rendabeler om zo mogelijk eerst de hoogwaardige toepassingen ervan te benutten, zoals het gebruik van plantdelen en -stoffen voor de productie van medicijnen en cosmetica. Dat is niet alleen hoogwaardig gebruik, maar levert ook hoogwaardige producten op. Vervolgens kijk je of de biomassa in de voedselketen van mens en dier toegepast kan worden en daarna benut je de mogelijkheden ervan als grondstof voor chemische producten of transportbrandstoffen. Pas in de laatste fase pas je biomassa toe voor de productie van elektriciteit, brandstoffen en warmte.” Biocascadering Cascadering is de naam van het op deze manier benutten van biomassa: eerst de meest hoogwaardige toepassingsmogelijkheden en vervolgens minder hoogwaardige en tenslotte de toepassing als energiebron. “Biocascadering in dit geval”, vervolgt De Wilt. “Het principe is niet nieuw, de toepassing ervan op biomassa wel. Uit de jaren tachtig kennen we de ‘ladder van Lansink’ waarin de volgorde voor een milieuvriendelijke en efficiënte verwerking van afval is vastgelegd: preventie, hergebruik, verbranden en storten. Door op deze manier naar biomassa te kijken, zie je voor de hand liggende mogelijkheden voor besparingen en efficiënter gebruik.” Het stapsgewas benutten van de potentie van biomassa wordt door het InnovatieNetwerk geïllustreerd met de zogenoemde Ecopyramide. Hierin is de meest hoogwaardige toepassingsmogelijkheid van biomassa in de top geplaatst en de meest laagwaardige aan de basis. De markt van grondstoffen voor bijvoorbeeld de farmaceutische en cosmetica-industrie is kleiner dan die van grondstoffen voor de bulkchemie, maar de producten leveren wel meer op. “Het principe van de Ecopyramide is bioraffinage, het scheiden en kraken van de biomassa in de verschillende componenten ervan. Voor de toepassing van die stoffen en materialen geldt de regel dat voedsel altijd voorrang heeft op energie”, licht De Wilt toe. Innovaties “De Ecopyramide is een van de concepten binnen het thema Duurzaam Ondernemen van InnovatieNetwerk”, vertelt De Wilt. “We zijn in 2000 opgericht voor het ontwikkelen en in de praktijk brengen van grensverleggende vernieuwingen op het gebied van landbouw, agribusiness, voeding en groene ruimte. Daarbij gaat het om innovaties gericht op duurzame ontwikkeling, met een focus op de langere termijn.” Samen met bedrijven, overheden, onderzoeksinstellingen en maatschappelijke groeperingen wordt daartoe zowel gewerkt aan conceptontwikkeling als praktische toepassingen daarvan. Duurzaam Ondernemen is een van de vier themagebieden waarop InnovatieNetwerk actief is. De andere drie zijn: Ruimte Creëren, Gezonde Samenleving en Innovatiestimulerende Omgevingen. InnovatieNetwerk is een onafhankelijk opererende organisatie die gefinancierd wordt door het ministerie van LNV.

16

Europoort Kringen december 2009

Met het in de markt zetten van het concept Ecopyramide wil InnovatieNetwerk de ontwikkeling van een biobased economy in Nederland stimuleren en duurzaam gebruik van biomassa bevorderen. “De uitdaging voor bedrijven daarbij is duurzame ontwikkeling vanuit de markt zelf op gang te brengen in plaats van af te wachten tot deze vanuit de overheid wordt opgelegd”, aldus De Wilt. “Daarin liggen mogelijkheden voor het Nederlandse bedrijfsleven om een voorsprong te nemen op het gebied van biomassaproductie en -toepassingen. Bijvoorbeeld door het benutten van biomassaresten -nevenstromen uit de agrofoodindustrie. Voorwaarde daarbij is wel dat productieketens van verschillende bedrijfstakken aan elkaar gekoppeld worden, zoals farmacie, biochemie, agrofoodindustrie, kledingindustrie en energiesector.” Toepassingsconcepten Inmiddels zijn er al enkele ideeën ontwikkeld en pogingen ondernomen om de Ecopyramide-gedachte in praktijk te brengen. Het Powerfarm-concept is daar één van: een veehouderij die naast voedsel ook energie, algen en schoon water produceert. Algen, een veelbelovende biomassasoort met hoogwaardige componenten, groeien onder invloed van zonlicht (twee- tot vijfmaal sneller dan planten) en toevoeging van mineralen (stikstof en fosfor), CO2 en warmte. Tijdens het kweekproces kunnen algen afvalwater reinigen. De nutriënten en warmte worden uit de mest van de veehouderij gewonnen, door raffinage en vergisting. Hiervoor zijn diverse technieken, bewezen en experimenteel, voorhanden. Het methaangas, dat eveneens bij de vergisting vrijkomt, wordt in een warmte-kracht-installatie omgezet in elektriciteit en warmte. De CO2 en NOx uit de rookgassen van deze installatie zijn eveneens voedingstoffen voor de algen. Elektriciteit en warmte worden op de Powerfarm gebruikt voor productie- en kweekprocessen, verwarming van stallen en het drogen van algen en reststromen. De biomassa van algen bevat hoogwaardige vetzuren (Omega 3) en stoffen die in de farmaceutische en cosmetica-industrie gebruikt worden. Verder bevat de biomassa eiwitten en olie die respectievelijk benut kunnen worden voor de productie van veevoer en biodiesel. Nadat enkele experimenten met onderdelen zijn gedaan, wordt volgend jaar een volledig systeem op een varkensbedrijf aangelegd. Een andere praktische invulling van het op biomassa toegepaste Ecopyramide-denken, is Bioport. Rotterdam heeft de ambitie zich te ontwikkelen tot Europa’s grootste biomassahaven. Teneinde de energiekwaliteit van biomassa zo goed mogelijk te benutten, is het zinvol verschillende componenten uit de biomassastromen te halen. Bijvoorbeeld de biomassareststromen uit de levensmiddelenindustrie. Deze worden nu rechtstreeks naar de mengvoederindustrie getransporteerd. Door ze op te delen in de componenten lignocellulose (vezels), eiwit en mineralen worden hoogwaardigere toepassingen mogelijk. Lignocellulose kan worden toegepast in de papierindustrie. De mineralen (kalium en fosfaat) zijn grondstoffen voor de kunstmestindustrie. De overblijvende eiwitfractie vervolgt zijn weg naar de mengvoederindustrie, maar kan in de toekomst ook gesplitst worden in verschillende aminozuren die als grondstof te gebruiken zijn in de chemie. Het aan de biomassa onttrekken van mineralen draagt indirect bij aan vermindering van het mestprobleem. Aan de ontwikkeling van een bedrijfscluster voor het ontrafelen van de biomassastromen en de productie van papier, kunstmest, veevoer en bulkchemicaliën, wordt gewerkt met enkele marktpartijen.


www.delta-heat-services.nl

Specialist in Heat Treatment Preheating and stress relief Induction and resistance Stationary furnaces Dry out and curing Rental and sales Mobile furnaces info@delta-heat-services.nl +31 (0)187 - 49 69 40

Tinstraat 49

T +31 (0) 180 - 432 880

2984 AN Ridderkerk

F +31 (0) 180 - 433 756

The Netherlands

info@towerserviceseurope.nl

TSE provides the following services Supply and installation of Distillation Internals Internal inspections & report writing Revamps of complete towers Project co-ordination and Management Supply of key personnel for TA & Shutdowns

I-FLEX DETACHERING B.V. is een jong internationaal opererende technische detacheringorganisatie. Ons Werving & Selectie team heeft langdurige ervaring in het werven en selecteren van technisch personeel in binnen en buitenland.

Werkzaamheden - Werven - Selecteren - Detacheren - Payroling - Organisatie en advies - Trainingen

Onze doelgroepen en sectoren: - Machine en apparatenbouw - Piping - Petrochemie - Tank en drukvaten bouw - Constructiebouw - Scheeps- en Jachtenbouw - Electro techniek (industrie en utiliteit) - HVAC

Your

partner for all tower activities in the

petro-chemical industry

Wij zijn lid van de NBBU en gecertificeerd volgens de NEN 4400-1 en VCU normen. Beurtschipperstraat 114 • 3194 DK Hoogvliet (Rotterdam) Tel: +31(0)10-4160400 • Fax: +31(0)10-2950132 Email: info@ iflex-uitzendbureau.nl • www.iflex-uitzendbureau.nl

www.t o we r s e r v i c e s eu rope.n l

Europoort Kringen december 2009

17


Rotterdam Climate Initiative

EZ steunt duurzame procestechnologie

Industriële test- en demonstratiefaciliteit ‘Plant One’ van start

Minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken stelt 1,1 miljoen euro ter beschikking voor de start van ‘Plant One’. Ze overhandigde in Rotterdam een cheque voor dit bedrag aan het bedrijf. De gemeente Rotterdam, Provincie Zuid-Holland, Havenbedrijf Rotterdam en Rotterdam Climate Initiative dragen samen ook 1,1 miljoen euro bij.

Met Plant One krijgt het Rotterdamse haven- en industrieel complex een unieke faciliteit voor demonstratie van innovatieve, duurzame procestechnologie. Nieuwe technologieën voor minder energie- en grondstoffenverbruik of toepassing van schone grondstoffen kunnen hier snel en kosteneffectief op pre-industriële schaal bewezen worden. Hiermee kan de industrie sneller de transformatie maken naar duurzamer productieprocessen. Initiatiefnemers voor het project zijn Deltalinqs en Havenbedrijf Rotterdam. Het onderzoek naar de haalbaarheid was mogelijk dankzij de brede steun van het Rotterdam Climate Initiative, Gemeente Rotterdam en provincie Zuid-Holland. Plant One kan bijdragen aan de doelstelling voor halvering van de CO2-uitstoot in Rotterdam. Vanaf medio 2010 is Plant One de procesindustrie van dienst met faciliteiten voor proef- en demonstratie-installaties. Plant One -dat bekend stond onder de werknaam TechnoPark Rotterdam- is te zien als de eerste stap na het lab, op weg naar marktintroductie: het faciliteert nieuwe technologie uit het laboratorium op weg naar de daadwerkelijke toepassing in grootindustriële productiefaciliteiten (in het engelse jargon ‘plants’). Het bedrijf verlaagt zo het risico van investeringen in nieuwe duurzame technologieën en verkort de ‘time-to-market’ van innovaties. Plant One geniet brede steun en medewerking van overheid en bedrijfsleven. Subsidie van het ministerie van Economische Zaken in het kader van de regeling Pieken in de Delta en van de gemeente Rotterdam en de provincie Zuid-Holland maakt de start nu mogelijk. Onderdeel van de afspraken met deze partijen is dat een groot deel van de opbrengsten ten goede komt aan nieuwe projecten voor duurzaamheid. Nu de financiering rond is, starten de uitvoerende partners Carbon Stars en TNO met de voorbereidingen voor Plant One, dat gehuisvest zal worden op het terrein van Huntsman in de Botlek. 18

Europoort Kringen december 2009

Omdat het een bestaande fabriekshal is, zijn alle voorzieningen al aanwezig, zoals stroom en stoom, afvalwaterzuivering en milieu- en veiligheidsorganisatie. Belangrijke onderdelen van de voorbereiding zijn de inrichting van de hal en de organisatie, de aanvraag van de noodzakelijke vergunningen en de introductie van dit duurzame concept bij klanten en belanghebbenden. Wiert-Jan de Raaf, directeur Rotterdam Climate Initiative: “Onze betrokkenheid bij Plant One komt voort uit de wens van het Rotterdam Climate Initiative om de toepassing voor duurzame technologieën te versnellen. Dit kan een belangrijke bijdrage zijn aan de combinatie van economische groei en tegelijkertijd halvering van de CO2-uitstoot in 2025, vergeleken bij 1990.”   Cees Jan Asselbergs, directeur van Deltalinqs: “De ambitie van Deltalinqs is een gezonde, duurzame toekomst voor de Rotterdamse haven, industrie en leefomgeving. Voor de internationale bedrijven die hier gevestigd zijn, bieden faciliteiten als Plant One unieke kansen om een voorsprong te nemen in duurzame processen en technologieën. Ik ben ervan overtuigd dat de effecten op duurzame ontwikkelingen veel verder zullen reiken dan alleen deze regio.”   Erik van Heijningen, gedeputeerde milieu provincie Zuid Holland: “De provincie heeft innovatie en duurzaamheid hoog op de agenda staan. Het is van grote betekenis dat overheid en bedrijfsleven hierin samenwerken. Als voorzitter van de DCMR zie ik van nabij welke belangrijke rol duurzame procestechnologie kan spelen in de industrie.”   Jan Paul van Soest, voorzitter directie Carbon Stars: ”Een snelle verduurzaming van de chemische en procesindustrie biedt ongelofelijk veel kansen. Een testlocatie is hiervoor onontbeerlijk. Plant One is die locatie, zodat Rotterdam ‘the place to be’ kan worden voor duurzame chemie”. 


oPleidinGen

Sein op groen voor onderzoeksprogramma ‘Maintenance’ Onderhoud is in de bedrijfsvoering allang niet meer louter een kostenpost: het is een strategische factor van betekenis. Al bij de aanschaf van bijvoorbeeld nieuwe machines of voertuigen wordt gekeken naar de ‘total cost of ownership’. Tot nu toe is ‘maintenance’ binnen Nederland een tamelijk versnipperd onderzoeksgebied. ‘World Class Maintenance’, een industriegedreven initiatief waarin de Universiteit Twente participeert, wil daarin verandering brengen door de kennis beter te ontsluiten, onder meer online. Op 6 november is een eerste aanzet gegeven met de ondertekening van een onderzoekscontract tussen de UT en NedTrain. NedTrain, specialist in onderhoud van rollend materieel voor onder meer NS, wil samen met de UT onderzoeken aan welke functionele specificaties nieuw materieel moet voldoen, als daarbij ook rekening wordt gehouden met het onderhoud tijdens de gehele levensduur. Door ‘maintenance’ al vroeg mee te nemen in de besluitvorming, komen duurzaamheidsvraagstukken aan bod, maar ook economische en veiligheidsvraagstukken. Bijvoorbeeld: is de keuze om langer door te rijden met een trein in alle genoemde opzichten de beste keuze, of is tijdige vervanging beter? achttien miljard De overeenkomst is het eerste contract met de industrie dat wordt getekend vanuit het landelijke initiatief ‘World Class Maintenance’ (WCM). Met de UT als trekker, werken de drie TU’s samen met de RUG en een aantal hogescholen samen om de kennis op het gebied van onderhoud beter te ontsluiten. WCM heeft recent een omvangrijk masterplan maintenance ingediend bij het ministerie van EZ, waarin ook de dertig grootste industrieën in Nederland participeren. Onderhoud is een markt die nationaal goed is voor een jaaromzet van zo’n achttien miljard euro. De samenwerking is ook bedoeld om het onderwijs in het vakgebied te stimuleren, om voldoende goed geschoolde vakkrachten te kunnen garanderen. Kennis bundelen De kennis is nu vaak versnipperd, constateert ir. Frans Kokkeler van de vakgroep Ontwerp, Productie en Management (OPM) van de UT, die mede aan de wieg heeft gestaan van WCM. Aan de UT doen tribologen bijvoorbeeld onderzoek naar slijtage door twee oppervlakken die met elkaar in contact komen, terwijl mechanici trillingen onderzoeken. Het kan alles met onderhoud te maken hebben, maar krijgt niet automatisch het ‘label’ maintenance. Tegelijk neemt dit vak een grote vlucht: tegenwoordig is het bijvoorbeeld mogelijk om cruciale machine-onderdelen van een schip dat onderweg is, op afstand te monitoren, zodat in een eerstvolgende haven een benodigd reserveonderdeel klaar ligt. Wat ga je dan precies meten, is één van de onderzoeksvraagstukken waarmee de UT-onderzoekers zich bezighouden. Daarnaast werken de onderzoekers aan een landelijke database om relevante onderzoeksgroepen te identificeren en gezamenlijke onderzoeksprojecten te formuleren. Voor meer informatie: www.utwente.nl

Column ssen Rianne Roes

Onder tuop school...

Onbevoegd of onbekwaam Het ministerie van Onderwijs publiceerde begin november op de site www.bevoegd.nl, cijfers over het aandeel bevoegd en onbevoegd gegeven lessen per school in het voortgezet onderwijs. Van de 39 regio’s en grote steden op de lijst had Noordoost-Brabant in 2008 verhoudingsgewijs de meeste bevoegde lessen (80,1 procent), regio Weert de minste (69,4 procent). Gemiddeld betekent dat, dat 25 procent van de docenten op Nederlandse scholen onbevoegd werkzaam is. Dat is veel en tevens geeft dit ook een vertekend beeld van het docententekort. Het openbaar maken van het aantal onbevoegde lessen op Nederlandse scholen zal de maatschappelijke, en daarmee politieke druk om te investeren in onderwijs, doen toenemen. Er is niets mis met deze transparantie, die naar mijn mening vaker zou moeten worden toegepast binnen onderwijsland. Het is echter niet duidelijk of bij deze cijfers ook onder- en anders-bevoegden zijn opgenomen. Wanneer ben je eigenlijk onbevoegd? Natuurlijk als je geen onderwijsbevoegdheid hebt. Maar ben je ook onbevoegd als je lesgeeft in de onderbouw Vmbo met een Pabo-diploma of Nederlands doceert met een lesbevoegdheid Maatschappijleer? Je zou denken van wel of is dit een tot nu toe algemeen geaccepteerd ‘gedoogbeleid’ in ons Nederlands onderwijssysteem? Het ministerie van OCW omschrijft een bevoegd docent als volgt: Vanaf 1 augustus 2006 geldt dat leraren bevoegd zijn als zij een getuigschrift hoger onderwijs van een lerarenopleiding hebben, waaruit blijkt dat zij aan de bekwaamheidseisen voldoen. Leraren die al vóór 1 augustus 2006 een bevoegdheid hadden behaald, behouden deze bevoegdheid. Binnen het Vmbo vraag ik mij af wat wenselijker is, een docent die wel bevoegd is maar niet bekwaam of andersom een bekwame docent die (nog) niet bevoegd is. In ieder geval is het voor ouders met schoolgaande kinderen leuk om na te kijken hoeveel procent bevoegde en onbevoegde docenten jouw kind klaarstomen om dat felbegeerde diploma te halen. Het blijft natuurlijk een raar fenomeen dat in het onderwijs één op de vier docenten niet of niet correct voldoet aan de omschrijving bevoegd. In het bedrijfsleven heeft men hiervoor een niets verbloemende en zeer duidelijke term: Beunhazerij!

Europoort Kringen december 2009

19


Logistiek

SUBS: zelflossend systeem met optimale beladingsgraad “Idee ontstond uit onvrede over lage vrachtprijzen”

door Jacques Kraaijeveld

Scheepvaartondernemer Bert Keijsers heeft een concept ontwikkeld om zonder hulp van mankracht bulkgoederen zoals kolen, zand of grind uit een schip te lossen. In de wandelgangen heet het systeem inmiddels SUBS: self unloading bulk system, oftewel zelflossend systeem met optimale beladingsgraad. Vorige maand was het een van de genomineerden voor de Logistica Award 2009 van VNU Exhibitions.

“D

e enige oplossing was om iets te bedenken dat toegevoegde waarde zou hebben en ik mijn klanten dus meer zou kunnen bieden dan de concurrentie. Het idee ontstond uit onvrede over de lage vrachtprijzen. Je onderhandelt over een dubbeltje meer of minder, maar een structurele verbetering zit er niet in. Daarom ben ik gaan zoeken naar mogelijkheden om de toegevoegde waarde van het product zo sterk te vergroten dat je wel structureel hogere prijzen kunt bedingen. Met dit product bied je meer omdat je zelf lost. Dan kun je ook een hogere prijs vragen. Het systeem is efficiënter dan met een walkraan en maakt het mogelijk overal te lossen”, vertelt Keijsers, directeur van Marine-Solutions in Rhoon. “Een bedrijf dat wil overschakelen op vervoer over water hoeft daardoor niet meer te investeren in een dure kade met losinstallatie, dat verzorgt het schip voor ze. Dat maakt overschakelen aantrekkelijker voor langs het water liggende bedrijven. Een paar meerpalen slaan is voldoende. Bij de technische uitrusting van de schepen, is zelfs dit niet meer nodig, omdat de jongere generatie schepen zelf over spudpalen beschikken.” Prijs De prijs van SUBS is nog niet bekend, die hangt mede af van het materiaal. Er zijn ook nog geen schippers die het gebruiken. “Het systeem is nog niet in productie genomen, niet zozeer omdat men twijfelt aan de werking van het systeem, als wel vanwege het feit dat je grotere hoeveelheden bulkgoederenstromen moet zien te vinden. Het zelfstandig kunnen lossen door een schip zorgt voor effectief hogere loscapaciteit en mede daardoor voor een grotere omloopsnelheid van het schip. Een bijkomende factor hierbij is, dat de schipper niet op zijn beurt hoeft te wachten, hij is immers selfsupporting.” Pneumatisch “Het principe is dat door op een schip een kraan te plaatsen of een transportband in het ruim te installeren, het schip zelflossend wordt. Kraan of transportband halen het overgrote deel van 20

Europoort Kringen december 2009

de lading uit het schip. Om de restlading eruit te halen, heb ik een pneumatisch systeem met gecoat weefsel tegen de wanden van het schip bedacht.” Het inmiddels gepatenteerde lossysteem heeft een simpele losinstallatie die over de den rijdt met een grijper die niet onder de gangboorden kan komen. Om dat probleem op te lossen, zitten er opblaasbalgen in de zijden van het ruim. De twee lange kleden hangen slap aan stuurboord en bakboord in het ruim, ongeveer op halve ruimhoogte. Aan de onderkant liggen ze voor een deel op de buikdenning. In de lengterichting van de laadvloer blijft, tussen de kleden, een rond twee meter brede strook buikdenning vrij. “Doordat er lucht onder de doeken wordt gepompt, komen deze omhoog en ‘duwen’ ze de rest van de lading naar de goot waar transportband of kraan het bulkgoed het schip uit kunnen transporteren. Bij een vol ruim zitten de doeken tegen de wanden van het schip.” Voordeel “Midden boven het ruim hangt de verrijdbare grijper, die alleen verticaal op en neer kan bewegen. Hij kan tijdens het lossen dus niet in de zijden komen. Vervolgens pakt de grijper, die altijd vrij van de kleden blijft, de lading weer op. De grijper lost de lading op een bij de constructie horende transportband, waarover de lading naar de wal rolt. Voordeel van deze methode is dat de grijper altijd helemaal gevuld naar boven gaat, ook wanneer het schip al bijna leeg is. Dat maakt dat het lossen sneller gaat. Omdat het schip zelflossend is en dus niet afhankelijk van de infrastructuur van de ontvanger, kunnen we zo wachttijden vermijden. Dat zorgt voor een hogere omloopsnelheid van het schip, en voor een zorgelozer losproces voor de ontvanger.” Volume “Er is dus geen volumeverlies. Wanneer er gebruik gemaakt wordt van een transportband gebruikt men namelijk een trechter om het schip volledig te lossen. Trechters nemen echter tot 35 procent van de ruimte in. Bij de binnenvaart is een dergelijk


verlies aan volume niet acceptabel. Het lossen verloopt nu veel sneller. De conventionele methode met bulldozers is ook overbodig. Kortom, er komt geen man aan te pas. Bovendien ontstaat er zonder bulldozers geen schade aan het schip. Het met lucht vullen van de ruimte onder de kleden vergt relatief weinig energie. Voor het vullen van de ruimte onder de kleden op een 110 meterschip met een ruimhoogte van 4,50 meter (ruim drieduizend ton), heb je zo’n tweeduizend kubieke meter lucht nodig.” Beperkt ruimteverlies “Het door de weefsels veroorzaakte ruimteverlies bedraagt in zo’n schip honderd kubieke meter. Wanneer je dat vergelijkt met het verlies van een zelflossend schip met trechtervormig ruim is dat erg weinig. Dan praat je bij een honderdtien meterschip over elfhonderd kubieke meter.” Het is mogelijk de kraan volgens een vast patroon door het ruim te laten gaan, zodat het lossen vergaand kan worden geautomatiseerd. In plaats van een kraan kan ook een transportband in het ruim worden geplaatst voor het lossen van het schip. Dat geeft hetzelfde resultaat. Keijsers’ voorkeur gaat uit naar de kraan in plaats van de transportband, die is minder kwetsbaar en dus betrouwbaarder. Bijkomend voordeel: de combinatie van SUBS, kraan en schip kan ervoor zorgen dat er meer transport over het water gaat, wat gunstig is voor het milieu. Van de beschikbare toe te passen soorten gecoate weefsels heeft TNO er vijf getest op hun impactvermogen. Alle vijf bleken in een proef met basalt lange tijd bestand (meer dan duizend stortingen) tegen het storten van dit puntige materiaal. Het systeem is ook toe te passen in opslagloodsen, silo’s, treinwagons en containers. De laadomstandigheden, zoals veel of weinig zonlicht en de benodigde weerstand tegen scherpe dan wel bijtende stoffen, bepalen welk weefsel en welke coating voor een bepaald schip het beste zijn. Angst voor gaten of scheuren is volgens Keijsers niet nodig: “De kwaliteit van de gecoate weefsels is dermate goed, dat er dus niet aan de betrouwbaarheid getwijfeld hoeft te worden.” Europoort Kringen december 2009

21


interview

Het einde?

Nee, de democratie is gerevitaliseerd ‘Wat mij verbaast, is dat de elite in dit land op zoek lijkt naar een ander volk’

door Lucie Groeneveld

Is de democratie, zoals we die kennen, in een eindfase beland? Volgens fi losoof Ad Verbrugge wel: “De legitimiteit van onze moderne instituties ligt mede in hun representatieve karakter. Hun voortbestaan is in gevaar als de mensen zich er niet door vertegenwoordigd weten. Welnu, de vraag naar het einde van de democratie betreft het mogelijke einde van een dergelijke politieke representatie”(*). We legden die vraag voor aan Marco Pastors. Wat is zijn visie op de stand van zaken in de politiek? Wat is de situatie van de burger in het politieke spel? Denkt hij dat de democratie zoals wij die kennen de langste tijd heeft gehad?

“W

at ik wonderbaarlijk vind, is dat al die politieke partijen, zeven jaar na 2002, nog steeds niet door hebben wat er speelt. Zij begrijpen niet dat mensen in het land iets ánders willen dan wat zij leveren. Politici blijven maar haken bij ‘hoe kan dat nou’ en dat het beter uitgelegd moet worden. In plaats van de conclusie te trekken ‘wij zitten er misschien naast omdat de mensen echt wat anders van ons verlangen’. Wat mij verbaast, is dat de elite in dit land op zoek lijkt naar een ander volk.”

Hij ergert zich aan de arrogantie in de politiek: “En dan het lef hebben om de burger egocentrisch te noemen! Zij veroorzaken met die houding ook het groeiende wantrouwen van de burger in de overheid.” Pastors haalt als voorbeeld een NS-onderzoek aan, dat zijn licht moest laten schijnen op de vele vertragingen. “De NS liet weten, dat die vertraging ontstond omdat de reizigers te langzaam instapten! Die reizigers zijn hun klanten, daar verdienen ze hun geld mee, en díe gaven ze de schuld. Politieke partijen gedragen zich net zo. Ze geven de burger de schuld, denken alleen aan zichzelf en opereren nog steeds zo. Als partij aan de andere kant zie ik dat met een zeker genoegen aan, maar wél met verbazing. Als er één spookrijder is, dan zit die natuurlijk fout... maar als het er nu honderd zijn?” “Als adviseur, wat ik ook ben (Pastors is werkzaam bij B&A Groep), zoek je altijd naar een kansrijke interpretatie van wat er aan de hand is in de samenleving. Hoe kun je dan volhouden, dat er aan het democratisch bestel, in de rolverdeling gemeente, provincie en land, niets veranderd moet worden? Hoe kunnen mensen níet mogen kiezen voor een burgemeester of korpschef? Waar haal je het vandaan om het burgemeestersreferendum af te schaffen omdat 22

Europoort Kringen december 2009

het in de gemankeerde vorm waarin het werd uitgeprobeerd niet werkte’. Dat regenteske, daar moeten we vanaf.” “Vraag eens aan mensen waar ze het meest mee zitten. Zeker in Rotterdam is dat veiligheid, het samenleven in de wijken, en werk, of hun financiële toekomst. Dat speelt allemaal. Dan is het toch vreemd als burgemeester Aboutaleb zegt dat er teveel aandacht voor veiligheid is? Het is een van de allerbelangrijkste onderwerpen! Daar moet je toch wat mee doen? Maar bij de PvdA gaat dat altijd met tegenzin. Integratie is ook lang een verboden onderwerp geweest. Dat moest participatie heten, en dat lieten ze in het college over aan Groen Links en in de praktijk aan Tariq Ramadan, die er niets van bakte. Dan ben je toch de weg kwijt? Dat geeft wel aan hoe ver de politiek van dergelijke partijen bij de samenleving vandaan staat. Ze willen niet met Rotterdammers praten en ook niet naar hen luisteren.” Dat wil overigens niet zeggen, dat het altijd van één kant moet komen, vindt Pastors. “Sommige dingen moet je als inwoner echt zelf doen. Vragen om veiligheid in de wijk? Okay, maar dan wel je kinderen op tijd binnenhalen en huiswerk laten maken. Klachten over discriminatie bij sollicitaties? Okay, maar dan thuis en op straat Nederlands praten, want dat vergemakkelijkt het wel. Daar moeten ouders echt voor gaan staan. Dan bouw je wat op met elkaar. Dat soort toenadering moet er zijn en niet reageren vanuit een ivoren toren en weer een meldpunt openen. Als mensen klagen over de overheid, dan hebben ze meestal gelijk. Wat je dan als overheid moet doen, is zeggen ‘dat lossen wij op’, en niet gaan wachten op de volgende klacht. Maar opbouwen doe je met elkaar en je kunt best zeggen: Wij hebben naar u geluisterd, maar nu gaan we verder met elkaar. Wij hebben ook last van dingen die u doet.

••


Foto: Eric Bakker

Europoort Kringen december 2009

23


interview Niet te snel allerlei zaken bij de overheid neerleggen, want dat kost veel geld. Buk zelf eens om iets op te rapen of maak zelf eens wat schoon. Dan kunnen wij dat parkje of pleintje opknappen. Dat is positief opbouwen. Eerst nederig je tekortkoming toegeven, maar dan vervolgens ook inzet vragen, dat is de volgorde. Maar wel zelf de eerste stap zetten.” Pastors ergert zich ook aan het ‘AOW-gedoe’. “Er wordt mensen gevraagd de broekriem aan te halen en door te werken, terwijl de overheid zelf nauwelijks iets doet. Iedereen weet dat er teveel ambtenaren zijn. Het kabinet beloofde dat daar verandering in zou komen. Dat hebben ze nog steeds niet voor elkaar. Mensen zijn best bereid tot offers, als het niet anders kan. Maar laat zien dat je als overheid zelf ook in eigen vlees kunt snijden. Doe bijvoorbeeld eens wat aan dat nutteloze provinciale bestuur of aan de ministeries

Wel denkt Pastors dat de oude onderscheiden van ‘links’ en ‘rechts’ ophouden te bestaan. “Misschien dat ze ooit als oude ambachten op braderieën te zien zullen zijn, onder het motto ‘zo was het vroeger’,” lacht hij. “Het zal meer in de richting gaan van ‘welke problemen zie je’, ‘wat is je visie op die problemen’, hoe goed vinden de mensen de oplossingen die je bedenkt, en hoe goed voer je ze uit. Dus niet gebaseerd op geloof en principes, want daar zijn we het nu wel allemaal wel over eens. Dat is toch een mooie politiek? Wil je het hebben over veiligheid, integratie en bureaucratie, of over andere zaken? Okay, maar daar dan ook helder over zijn. Dat je iets verstandigs moet doen met de minder belangrijke onderwerpen is logisch, maar bij verkiezingen denk ik toch dat, als je het vertrouwen wilt winnen van de kiezer en echt iets wilt betekenen voor de maatschappij, je eerst probleem een, twee en drie moet oppakken.

Foto: Eppo Notenboom

die tegen elkaar zitten op te bieden en nooit ‘nee’ zeggen als er een nieuw project voorbij komt. Doe eens wat aan de subsidies. Doe dat eerst, en daarna pas de mensen vragen langer door te werken. Dan creëer je draagvlak. Daar gaat het om. De huidige regering snapt dat niet, en dat komt omdat ze er zelf niet in geloven. Maar Pim snapte dat wel, Wilders snapt dat wel, en Leefbaar Rotterdam begrijpt dat ook, en daarom zijn we populair.” “Voordat Pim de politiek in ging, dacht ik altijd ‘waar heb je politieke partijen voor? Ze verschillen zo weinig van elkaar’. Maar door de politieke crisis ben ik juist weer in de democratie gaan geloven, in de mogelijkheid om ergens voor te gaan. Voordien was het onmogelijk om als nieuwe partij door te dringen in dat bolwerk. Pim heeft een fenomenale prestatie geleverd. De democratie is er nu ook voor minder getalenteerden. En de volgende die het beter weet, kan er nu ook bij komen zitten. Dat is ook het voordeel van de moderne tijd, met zijn massamedia. Je kunt jezelf profileren met een goed verhaal en als genoeg mensen hetzelfde vinden, kun je meedoen. De democratie is dus gerevitaliseerd. En dat is maar goed ook. Stel dat het niet had gekund.” 24

Europoort Kringen december 2009

Pastors is niet bang voor verschraling van de politiek. “Het gaat erom dat je helder bent over waar je staat en wat je bent, en of je capabel bent om oplossingen te realiseren. Daarnaast zweven er allerlei ideologische aspecten, maar die worden steeds onbelangrijker. Het gaat om de moderne parlementaire democratie en de verzorgingsstaat, en daar zijn we het bijna allemaal, van links tot rechts en van progressief tot conservatief over eens. Alleen de vrijheid van meningsuiting en religie, daar moet je principiële standpunten over hebben. Je kunt mensen uit andere culturen lang de tijd geven om te wennen, maar als tussentijds blijkt dat anderen daar de dupe van worden, met name homosexuelen en vrouwen, dan willen wij daar meer haast mee maken. En andere partijen wat minder. Dus, of Ad Verbrugge gelijk heeft en dit het einde is van de democratie? Ga weg zeg.... wij zitten net binnen! Nee, het léék op het einde af te stevenen, tot de wereld veranderde maar de politiek niet. Er ontstond nieuwe vitaliteit toen de mensen op Pim gingen stemmen.”

*(Trouw, 5 september)


industrial projects construction piping

multidisciplinaire shutdowns prefabrication piping construction equipment steam-tracing

Nederland: T +31(0)10 462 16 66 België: T +32(0)3 568 74 12

info@mob-group.com

www.mob-group.com

© decrealisten.nl

What’s in the pipeline?


Gebruik onze Ariane!

Cegelec heeft meegewerkt aan ontwikkeling van de grondinstallaties van de Arianeraket. U profiteert mee van de innovaties die Cegelec daarbij heeft toegepast. Dankzij jarenlange ervaring in de (petro)chemische industrie, heeft Cegelec op het gebied van Elektro, Instrumentatie en Analysetechniek een uitstekende reputatie opgebouwd. Of het nu gaat om advies, engineering, installatiewerk, service onderhoud of technisch management; Cegelec is uw partner die voor elke vraag een passende oplossing heeft. U mag dan ook kwaliteit op hoog niveau van ons verwachten bij alle diensten die we leveren.

Onze Business Units: -

Business Unit Industrie & Infra olie en gas, voeding en genotmiddelen, (petro)chemie, pharmacie en metallurgie natte en droge infrastructuur,

Laan van Europa 450

energie, telecommunicatie,

3317 DB Dordrecht

waterzuivering, luchthavens,

Tel.: 078 750 82 00

transport en gasdistributie

090841

Hoofdkantoor te Dordrecht

-

Business Unit Building Maintenance

-

Business Unit Building Projects

Fax: 078 750 82 82 info.nl@cegelec.com www.cegelec.nl


Informatief

KleefKlimmen KleefKlimmen staat voor een tweetal nieuwe gepatenteerde manieren om te kunnen werken op hoogte. Allereerst ‘Klimmen met magneten’. Met behulp van klimgereedschap met Electro Permanent magneten kan worden geklommen en gepositioneerd tegen stalen oppervlakken. Op de magneten staat continue kracht dat met een signaal wordt uitgeschakeld om deze te kunnen verplaatsen tijdens een klimbeweging. In verband met de veiligheid kan hooguit één magneet tegelijk worden uitgeschakeld. Als de klimmer op de plaats van bestemming is, kan hij hangen aan het klimgereedschap en de handen vrij maken. De tweede innovatie is het ‘Mobiele Ankerpunt’.  Ook dit is bedoeld voor stalen oppervlakken en werkt met Electro Permanent magneten. Het kan worden gebruikt als ankerpunt tijdens rope access werkzaamheden oftewel industrieel abseilen. Hiernaast kan met twee of meer Mobiele Ankerpunten een werkplateau op iedere gewenste hoogte worden bevestigd.

Het nieuwe aan dit product is dat het zelf de eigen effectieve magneetkracht kan meten en weergeven. Roest en verflagen kunnen op stalen werkoppervlakken zogenaamde luchtspleten veroorzaken, waardoor magneten niet optimaal werken. Het Mobiele Ankerpunt geeft weer de effectieve kracht weer die de magneet op die specifiek plek genereert. Dit komt de veiligheid ten goede. De meettechniek kan ook worden aangewend in combinatie met magnetisch hijsgereedschap. Met beide nieuwe technieken richt KleefKlimmen zich op de maritieme, offshore en petrochemische industrie. Werkzaamheden op hoogte als keuringen, klein onderhoud en materiaalmetingen kunnen op deze wijze worden gedaan zonder faciliteiten als steigerbouw, hoogwerkers, schaarliften. Kleefklimmen is een initiatief van wetenschapper Dr.ir. Bas Gravendeel en productontwikkelaar Edwin van der Heide. Voor nadere informatie: www.kleefklimmen.com

Zorgen over leiderschap, performance management en medewerkerretentie Organisaties maken zich wereldwijd grote zorgen over opvolgingsplanning en performance management en over hun vermogen om medewerkers binnen te houden nu de economie weer aantrekt. Nieuw onderzoek van Bersin & Associates en StepStone onder vijfhonderdvijftig grote ondernemingen in twintig landen onthult grote gaten in de HR-strategie en talentmanagementkracht van bedrijven. Van de ondervraagde managers geeft zestig procent aan dat hun talentmanagementstrategie niet aansluit op de zakelijke doelstellingen. Toch doen bedrijven over het algemeen te weinig om talent te behouden. Een meer regionale benadering van talentmanagement, rekening houdend met culturele en economische verschillen, is hard nodig. Het rapport ‘Should your talent management strategy be regionalised?’ is gebaseerd op de online assessment tool www.talentstrategyassessment. com, verzorgd door StepStone. Bedrijven toetsen op deze site hun talentstrategie aan wereldwijde best practices, die verzameld zijn in de Bersin & Associates database. -61 procent geeft aan dat er gaten zitten in de opvolging -53 procent geeft aan dat het ontwikkelen van een prestatiegedreven cultuur prioriteit heeft -vijftig procent geeft aan dat ontwikkelen van nieuwe vaardigheden prioriteit heeft Het rapport laat zien dat veel bedrijven te weinig doen om hun mensen te houden nu de economie weer lijkt aan te trekken.   -Slechts twaalf procent heeft een sterk talentplanningssysteem -Slechts elf procent heeft goede interne recruitmentcapaciteiten -Slechts elf procent heeft een adequaat beloningsplanningsysteem -Slechts vijftig procent stimuleert medewerkers om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen om beter aan veranderende eisen te voldoen.

Bezemer, Country Manager, StepStone Solutions Benelux. “Talentvolle medewerkers verwachten heldere carrièreperspectieven die passen bij hun vaardigheden en prestaties. Nu de arbeidsmarkt aantrekt, moeten bedrijven talentstrategieën toepassen die voor beide partijen gunstig zijn en glansrijke carrières bieden tegenover uitstekende prestaties.” Het onderzoek toont aan dat een regionale benadering van talentmanagement, rekening houdend met culturele en economische verschillen, het sterkste effect op de organisatie heeft. -Franse en Duitse bedrijven zien het verkeerd plaatsen van de verantwoordelijkheid voor talentmanagent als oorzaak van de discrepantie tussen interne recruitmentstrategie en zakelijke doelen. -Bedrijven uit China en Hong Kong hebben moeite met het creëren van een prestatiegedreven cultuur. In Singapore is het lastig aan de wensen van jongere medewerkers te voldoen. -Amerikaanse bedrijven, van oudsher hiërarchisch op het gebied van carrière- en opvolgingszaken, geven aan dat medewerkersplanning een grote uitdaging vormt en moeten in crisistijd hun talentmanagementactiviteiten herzien. Stacey Harris, principal analyst bij Bersin & Associates: “Ondanks investeringen in talentmanagement lopen veel bedrijven bedroevend achter in hun strategie. Meer dan de helft van de HR-directeuren vindt dat hun organisatie geen duidelijke HR- of ontwikkelingsstrategie heeft. De noodzaak om talent wereldwijd te managen groeit. Organisaties moeten hun uitdagingen op het gebied van talentmanagent in kaart brengen om te zien welke aanpak wereldwijd werkt en welke elementen beter op regionale basis kunnen worden aangepakt.”

StepStone ziet wel dat talentmanagement bij wereldwijd actieve organisaties steeds hoger op de directieagenda staat. “Toch is er werk aan de winkel nu we de eerste tekenen van economisch herstel zien”, zegt Rolf Europoort Kringen december 2009

27


Korte berichten

Stads- en wandelgids Amsterdam Voor het eerst krijgt Amsterdam een gecombineerde stads-, wandel- en architectuurgids. 
Naast algemene informatie over de stad, bevat Amsterdam Stads- en Wandelgids tien uitgebreide wandelingen langs onder meer alle belangrijke monumenten, gebouwen en historische huizen. In de gids is ook een complete grachtengids opgenomen. Met behulp van het uitgebreide register zijn de monumentale (grachten) huizen en gebouwen snel te vinden. Amsterdam Stads- en Wandelgids is bedoeld voor een breed publiek: van toeristen die meer over de stad willen weten tot lezers die de gids als naslagwerk willen gebruiken. In de gids zijn meer dan elfhonderd panden beschreven. Met de Amsterdam Stads- en Wandelgids kan de bezoeker

op een ontspannen wijze kennismaken met Amsterdam. De wandelingen gaan door drukke winkelstraten en door rustige straatjes en steegjes. Langs monumentale panden en wereldberoemde musea. Over idyllische grachten en door levendige parken. 
Van iedere wandeling is een duidelijk kaart met ingetekende route opgenomen. Op de uitklapbare omslag staat een centrumkaart en een openbaar vervoer trajectkaart. De gids is rijk geïllustreerd met foto’s. Amsterdam Stads- en Wandelgids is een gids voor wie meer wil dan een doorsnee reisgids. Het boek is geschreven door Marcel Bergen & Irma Clement en uitgegeven bij Klapwijk en Keijsers Uitgevers, 
 € 19,50.

Lassysteem voor de staalbouwwereld In de productie van staalconstructies gaat driekwart van de totale productietijd zitten in het samenstellen van losse componenten en bewerkte staalprofielen. Het oplassen van losse componenten gebeurt tot nu toe nagenoeg geheel handmatig, omdat er geen geautomatiseerde systemen op dit gebied bestaan. Toch hangt die vraag naar automatisering al langere tijd boven de markt, te meer omdat automatisering van handling en samenstelling een enorm kostenvoordeel op zou kunnen leveren. Voortman uit het Nederlandse Rijssen, fabrikant van machines voor de bewerking van staalprofielen en Valk Welding uit Alblasserdam, gespecialiseerd in robotisering van las-, snij- en handlingprocessen, hebben daarom de handen ineen geslagen om gezamenlijk een geautomatiseerd systeem voor het flexibel samenstellen van staalconstructies te ontwikkelen. Bedoeling is in het derde kwartaal van 2010 de eerste installatie gereed te hebben die in staat moet zijn vol-automatisch losse componenten te pakken en op een voorgeprogrammeerde positie op een staalprofiel te positioneren en af te lassen. Daarvoor zullen zowel handling- als lasrobots worden ingezet. Het zwaartepunt van de ontwikkeling ligt daarbij in de softwarematige vertaalslag van de CAD data naar een alles omvattend CAM bestand, waarin niet alleen de positie, maar ook de toleranties en de kwaliteit van de las zijn vastgelegd. Voor het oppakken van de losse componenten zal gebruik worden gemaakt van Vision-systemen. Dergelijke initiatieven zijn al eerder gestart, maar hebben nooit tot een functionerend resultaat geleid. Beide bedrijven zijn van mening dat dit ambitieuze project alleen kan slagen door de kennis op het gebied van handling en bewerking van staalconstructies en samenstellen bij elkaar te brengen. Zowel Voortman als Valk Welding zien voor nieuwe ontwikkelingen het zwaartepunt op software-ontwikkeling liggen en beschikken daarom ook beide over een eigen software afdeling. De komende tijd zal daarom het accent liggen op intensieve samenwerking tussen de beide software-afdelingen. De directeuren Mark Voortman en Remco Valk zien deze periode als het juiste momentum om dit project op te starten. Ten eerste worden staalconstructies steeds complexer, door de voortschrijdende ontwikkelingen op 3D CAD gebied, hetgeen vraagt om een grotere vormvrijheid en meer samenstellingen. Ten tweede speelt een tekort aan vaklassers een grote rol. Tot nu toe kon een capaciteitstekort worden aangevuld met lassers uit Oost-Europa, maar die hebben de terugreis ingezet. Ondertussen zorgt de vergrijzing voor een natuurlijke afvloeiing van vaklassers, met het gevolg dat wanneer de markt weer aantrekt er een enorm capaciteitsprobleem dreigt te ontstaan. Daarnaast bieden opkomende markten een enorm groeipotentieel voor dergelijke systemen.

28

Europoort Kringen december 2009

Nederlandse Logistiek Prijs 2009 vereniging Logistiek management beloont elk jaar uitzonderlijke prestaties in het vakgebied logistiek. De winnaar van de Nederlandse Logistiek Prijs krijgt de prijs voor een duidelijk innovatief project dat aantoonbaar succesvol is uitgevoerd. De gelauwerde onderneming moet een inspiratiebron en een voorbeeldfunctie voor andere bedrijven vervullen. Eerdere winnaars waren onder meer TomTom WORK, Heineken, de VanDrie Group, HEMA, IBM, Van Gend & Loos (nu DHL) en Wehkamp. In 2009 kreeg Philips Lighting de prijs. De jury heeft besloten dat de prijs dit jaar naar ORTEC gaat. ORTEC ontvangt de prijs voor de bijdrage die ORTEC met slimme planningsoplossingen levert aan het verbeteren van de efficiëntie van logistieke processen. Het is een van de grootste aanbieders van geavanceerde softwareoplossingen en consultancydiensten voor planning en optimalisatie in de wereld. De producten en diensten leiden tot een optimale rit- en routeplanning, belading van voertuigen en pallets, personeelsinzet, vraagvoorspelling en logistieke netwerkplanning en -optimalisatie. ORTEC ondersteunt al sinds 1981 bedrijven bij hun besparingen en omzetverhogingen in onder meer transport, distributie, zorg en serviceplanning met toepassing van Operations Research technologieën voor zowel personeel- als transportgerelateerde aspecten. Het bedrijf biedt zowel stand-alone, alsook maatwerk en gecertificeerde oplossingen, ondersteund door strategische partners met meer dan 1.250 klanten wereldwijd, 700 werknemers en verschillende kantoren in Europa, Noord-Amerika en Zuidoost Azië.


Innovatieprijs en eervolle vermelding Advies- en ingenieursbureau Movares heeft de Nationale Geluid en Trillingen Innovatieprijs gewonnen. De prijs wordt sinds 2000 uitgereikt door de stichting Innonoise. Movares won deze prijs met het GreppelScherm: een geluidsscherm wat naast geluidsoverlast ook luchtverontreiniging rond snelwegen tegengaat. Het GreppelScherm maakt op slimme manier gebruik van luchtstroming rondom het scherm. Door een kleine hoeveelheid lucht onder het greppelscherm door te laten stromen en te filteren, vermindert de fijnstofconcentratie achter het scherm. De afname van luchtverontreiniging heeft geen nadelig effect op de oorspronkelijke functie van het scherm. De methode is geschikt voor nieuw te bouwen schermen, maar kan ook eenvoudig worden toegepast bij bestaande schermen. Ook heeft Movares een eervolle vermelding gekregen voor de RWS Award Duurzaamheid. Samen met de bureaus Meander en CSO maakte Movares een herinrichtingsplan voor natuurgebied ‘De Kleine Weerd’ aan de Maas bij Maastricht. Dit gebeurde in opdracht van Rijkswaterstaat. Uitgangspunt was het verhogen van de ecologische waterkwaliteit en het ontwikkelen van een zodanig beheer dat de vegetatie in het gebied in de toe-

komst geen opstuwing veroorzaakt bij hoge rivierafvoeren. Er is een beheersplan opgesteld tegen de verruiging van de vegetatie in de uiterwaarden van de Maas. Deze verruiging veroorzaakt een opstuwend effect van het water in de rivier en vormt daarmee een overstromingsrisico. Ook is er een ‘meestromende nevengeul’ gerealiseerd. Movares maakte het ontwerp en de bijbehorende hydraulische afvoerberekeningen en stelde het ecologische beheersplan op. ‘De Kleine Weerd’ maakt onderdeel uit van het programma ‘Ruimte voor de Rivier’. Het creëren van meer ruimte voor het water om het rivierengebied beter te beschermen tegen overstromingen, dat is waar het om draait bij dit programma. Dat is nodig, want het klimaat verandert, en we moeten rekening houden met nattere winters. Een gevolg is dat rivieren meer water te verwerken krijgen, waardoor de kans op overstromingen toeneemt. Het alleen verhogen van dijken biedt geen duurzame oplossing. Er is een nieuw soort maatregel nodig: de rivier moet meer ruimte krijgen, bijvoorbeeld door het verleggen van dijken, of het verlagen van uiterwaarden waarmee het bergend vermogen van de rivier groter wordt.

Haalbaarheidsstudie restwarmtevalorisatie Het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen heeft een opdracht gegeven voor een haalbaarheidsstudie restwarmtevalorisatie aan het advies- en ingenieursbureau MWH. De opdracht zal door de MWH-vestiging in Mechelen samen met adviesbureau 3 E uitgevoerd worden. De haven van Antwerpen heeft als tweede grootste petrochemisch centrum ter wereld een overschot aan laagwaardige restwarmte. Tot nu toe bestaat er geen grootschalige toepassing van deze restwarmte (zoals stadsverwarming), waardoor jaarlijks veel energie verloren gaat. Het eerste deel van de opdracht is de inventarisatie van de warmteoverschotten in een databank, waarna deze gevisualiseerd worden in een

GIS-systeem. Het tweede onderdeel omvat de inventarisatie van huidige of potentiële warmte/koude afnemers in en rondom de haven. Hierbij wordt in eerste instantie gedacht aan gebouwenverwarming, serrebouw, koeling, maar ook aan andere innovatieve concepten. MWH werd als beste kandidaat geselecteerd door het havenbedrijf, in samenspraak met de industrie. Dit uitdagende project wordt door MWH gezien als een eerste stap naar verdere concrete toepassingen van de aanwezige laagwaardige restwarmte in het havengebied van Antwerpen. Het project wordt uitgevoerd in een periode van zeven maanden.

Renovatie hoofdkantoor tot woon- en werktoren In opdracht van Maarsen Groep en Brouwershoff Beheer, verenigd in Calandstraat CV, gaat Dura Vermeer Bouw Rosmalen het voormalige hoofdkantoor van Vopak in Rotterdam, de Westerlaantoren, renoveren en optoppen. Opdrachtgever Calandstraat CV en Dura Vermeer hebben hiertoe een aannemingsovereenkomst ondertekend ter waarde van 27.150.000 euro, excl. BTW. Architectenbureau Ector Hoogstad tekent voor de renovatie en het optoppen van het kantoor met vijf extra verdiepingen plus een dakopbouw (koepel) met installaties. Door deze uitbreiding komt het totaal aantal verdiepingen van de Westerlaantoren uit op twintig. Ingenieursbureau Aronsohn en installatieadviesbureau DWA zijn aangetrokken als constructeur respectievelijk installatieadviseur. Mobius Consult en Peutz adviseren ten aanzien van bouwfysica, brandwering en windhinder. Voor de werkzaamheden, die deze maand zullen starten, is de oude torengevel deels

gesloopt en volledig gestript. In de toren wordt een mix van woningen en kantoren gerealiseerd. De eerste tot en met de tiende verdieping is gereserveerd voor circa negenduizend vierkante meter kantoorruimte. Vanaf de elfde tot en met de negentiende verdieping komen luxe koopappartementen. Per verdieping worden 45 appartementen met een oppervlakte van circa honderd vierkante meter BVO tot circa honderdtachtig vierkante meter BVO ontwikkeld. Op de twintigste verdieping komen een aantal technische ruimten. Op de begane grond wordt een commerciële ruimte van circa tweehonderdvijftig vierkante meter gerealiseerd met daarnaast diverse technische ruimten, bergingen en een royale centrale entreehal. De gevel van de Westerlaantoren wordt bekleed met zwart en wit geglazuurde keramische elementen, dezelfde als de laagbouw van het naastgelegen hoofdkantoor voor Koninklijke Vopak NV. Voor de

entree is gekozen voor een lichtgroene natuursteen, die aansluit aan bij de geoxideerde torenkoepel. Een nieuw stalen raamwerk aan de buitenkant van de oorspronkelijke betonnen torenconstructie zal de balkons gaan dragen. Vanuit de toren heeft de gebruiker een uniek uitzicht over ‘Het park’ aan de noord- en westzijde en over ‘de Maas’ aan de zuidzijde. De Westerlaantoren ligt in het historische Scheepvaartkwartier, een inmiddels populaire locatie om te wonen. De Westerlaantoren is de laatste fase van een totale ontwikkeling van circa veertigduizend vierkante meter. Eerder werd circa tienduizend vierkante meter kantoorruimte in de laagbouw gerealiseerd ten behoeve van het hoofdkantoor voor de Koninklijke Vopak NV. Daarnaast werd er een ondergrondse parkeergarage van drie lagen onder ‘Het park’ gerealiseerd door Dura Vermeer Beton- en Waterbouw. Verwachte oplevering van de Westerlaantoren is in het tweede kwartaal 2012. Europoort Kringen december 2009

29


Milieu

Nederland en China ontwikkelen samen zonne-energie projecten In het verlengde van een technologietransfer die door Minister Verhoeven op 9 september jl. in Beijing is afgesproken, gaan Depth-Solar en Atama Solar Energy een voortrekkersrol spelen bij de ontwikkeling en uitvoering van een aantal zonne-energie projecten in China. Contracten tot totaal honderd MegaWatt zijn hier inmiddels voor ondertekend. China gaat de komende jaren honderden miljarden investeren in zonneenergie centrales en andere duurzame energie opwekkers. Een overgroot deel van de Chinese productie van zonnepanelen is nu nog bestemd voor de export. Vanaf november is China in eigen land actief om grote zonne-energie

centrales te bouwen. Depth-Solar en Atama Solar Energy hebben op uitnodiging van de Chinese centrale overheid een congres in Shenzhen voor duurzame energie bijgewoond. De lezingen die aldaar door Depth-Solar en Atama werden verzorgd over zonne-energie centrales werden met veel enthousiasme ontvangen. De kennis die beide bedrijven gezamenlijk hebben, in zowel het plaatsen van zonnepanelen op land als het plaatsen van zonnepanelen op daken, heeft ervoor gezorgd dat ze actief een voortrekkersrol gaan spelen bij de ontwikkeling en uitvoering van een aantal zonne-energie projecten in China.

Op weg naar energieneutrale industrie De papierindustrie is een van de eerste sectoren in Nederland, die met het project ‘energieneutraal papier’ een route naar onafhankelijkheid van fossiele brandstoffen heeft uitgestippeld. De projectgroep biomassa & wkk zette in een bijeenkomst in Renkum de ontwikkelingen voor energieneutrale industrie op een rij. Er zijn al meerdere projecten in aanbouw zoals het leidingnet voor groene stoom in Delfzijl en grootschalige biogasproductie door Cosun. Naast deze voorbeelden werden het gebruik van hout, biogas en bio-olie voor warmtekrachtkoppeling gepresenteerd.

De duurzaamheid in het productieproces wordt een steeds belangrijker item voor behoud of vergroting van marktaandeel. Maar industriële bedrijven, die hun energiebehoefte grotendeels duurzaam invullen, zijn in Nederland nog uiterst zeldzaam. Het gebruik van biomassa biedt grote kansen om te verduurzamen, zeker voor sectoren als papierindustrie en voedingsindustrie, waar grote organische reststromen al ter plekke beschikbaar zijn. Gecombineerde opwekking van elektriciteit en stoom uit biomassa levert het hoogste milieurendement en wordt door de overheid ondersteund in de SDE.

Scheepvaart op LNG schoner en twintig procent goedkoper dan olie De uitstoot van broeikasgassen is ook in de scheepvaart een uiterst actueel vraagstuk. De overheid wil dat schepen op de Noordzee, in de havens en op de binnenwateren steeds schoner worden. De milieu-eisen aan zeeschepen, havensleepboten, binnenvaartschepen en vissers­schepen worden in de toekomst strenger. Aardgas is in vergelijking met aardolie een uiterst schone brandstof met een gunstig emissieprofiel. De CO2-uitstoot is minstens dertig procent lager dan van gasolie en de verbranding van LNG leidt tot superlage emissies van NOx, roet en zwavel. Bovendien is vloeibaar aardgas de laatste jaren aanzienlijk goedkoper dan olie, gemiddeld zo’n twintig procent. Dus ook economisch is het een interessant alternatief.   Dit staat in een haalbaarheidsstudie van InnovatieNetwerk en Nederland Maritiem Land (www.innovatienetwerk.org) naar het gebruik van vloeibaar aardgas (LNG) in Nederlandse vissersschepen. Pieter ’t Hart van het maritieme adviesbureau Koers&Vaart BV heeft de technische en economische haalbaarheid onderzocht van de ombouw van een bestaande boomkorkotter van gasolie naar aardgas. Vragen die  daarbij aan de orde komen, zijn onder meer:

-  Is er ruimte om LNG aan boord in cryogene tanks op te slaan? -   Hoe zit het met de ombouw van de motoren op gas? -   Is er voldoende LNG beschikbaar om te bunkeren? De conclusie van de studie is dat de voortstuwing met LNG onder bepaalde voorwaarden goed mogelijk is en financieel interessant voor de reder. Deze kan, afhankelijk van het prijsverschil met dieselolie,  zo’n € 135.000 tot 180.000 per jaar besparen op zijn brandstofrekening. Daar staat dan wel een investering tegenover van zo’n half miljoen euro om zijn schip te verbouwen.   Wel moet er nog hard gewerkt worden aan een distributienetwerk voor LNG, want bunkerstations bestaan in Nederland nog niet. Het dichtstbijzijnde distributiepunt is momenteel Zeebrugge, maar op termijn kan mogelijk LNG geleverd worden vanuit Nederlandse LNG-terminals. Noorwegen heeft al een behoorlijke LNG-infrastructuur opgebouwd en zou ook als leverancier kunnen optreden. In de binnenvaart bouwt het bedrijf Deen Shipping momenteel de tanker ‘Argonon’ die wordt uitgerust met een LNG-installatie en een Caterpillardualfuelmotor. De veermaatschappij Doeksen overweegt om een nieuwe veerboot op LNG te laten bouwen. 

Gasopslagcontract Fluor Corporation heeft aangekondigd dat het een contract heeft gekregen van TAQA Energy -een wereldwijd energiebedrijf en dochterbedrijf van de Abu Dahabi National Energy Company PJSC- voor engineering, procurement and construction management services (EPCM) voor hun Bergermeer gasopslagproject in de provincie Noord-Holland. Het contract werd geboekt in het derde kwartaal 2009 van Fluor. Fluor begon met de ontwikkelings- en ontwerpwerkzaamheden in augustus 2009 en is verantwoordelijk voor de EPCM van de gascompressie en -behandelingsfaciliteit en voor veranderingen aan de bronlocatie. De faciliteit zal zodanig wor30

Europoort Kringen december 2009

den ontworpen dat de uitstoot van koolwaterstof en kooldioxide zoveel mogelijk wordt beperkt. Fluor’s participatie in het project zal naar verwachting voltooid zijn in het tweede kwartaal van 2013. De werkzaamheden die zijn gerelateerd aan het gasbehandelingsfaciliteitproject zullen worden uitgevoerd door circa tweehonderd professionals, die werken vanuit Fluor’s vestiging in Haarlem. De gasbehandelings en -compressiefaciliteit vormt een integraal deel van het Bergermeer gasopslagproject. Duurzame ontwikkeling vormt de basis voor de realisatie van het project en TAQA verwacht het toepassen van ‘de beste beschikbare technologie’ als standaard voor dit project.


70 M3 … OR 700 M3? JUST HIRE IT! Delivered directly to your jobsite when you need it most, 70M3 tanks from Baker are the proven solution to your temporary liquid storage needs. All backed by a level of product application expertise and customer support that have defined our reputation for over 65 years. BakerCorp. The tank rental specialists!

• • • •

Industrial Shutdowns Plant Maintenance Emergency Response 24/7 Service and Support

Germany +49 (0)2362 608 638 France +33 (0)2 32 84 09 19 The Netherlands/Belgium +31 (0)162 496 099 www.bakercorp.eu

Europoort Kringen december 2009

31


TWeeDe MAASVlAKTe

Haventopman Smits: “Vanaf 2011 betalen

schone schepen minder havengeld dan de vervuilers”

foto Danny Cornelissen

door Laurent Chevalier

Het slim spreiden van havenactiviteiten tussen de Europese havens om te grote concentraties van milieubelasting, verkeerscongesties en andere overlast te voorkomen, wijst Hans Smits, algemeen directeur van het Havenbedrijf Rotterdam, af. “Er is een gezonde concurrentie tussen de Europese havens die eraan bijdraagt dat het transport effi ciënt verloopt. Van hogerhand gereguleerde spreiding van lading over de havens werkt niet. Dat zou lijken op de geleide economie van de communistische heilstaat. En we weten hoe dat is afgelopen.”

I

n zijn ‘room with a magnificent view’ noemt Smits spreiding onnatuurlijk. “Havens gaan dan de markt verdelen en het gevolg is dat ze hun best niet meer hoeven doen om lading en klanten binnen te halen én te houden. Dat komt de kwaliteit niet ten goede.” De opmerking van voorstanders van spreiding -dat het Europoort-Botlekgebied uit oogpunt van milieu en mobiliteit al zwaar is belast en dat daar straks ook nog alle drukte van Maasvlakte 2 bij komt- pareert Smits relaxed met: “Rotterdam, de industrie en het Havenbedrijf zoeken steeds naar een goede balans tussen industriële en havenactiviteiten aan de ene kant en natuur, milieu en duurzaamheid aan de andere kant. De concentratie van lading en industriële activiteiten heeft overigens ook voordelen. Kijk

32

Europoort Kringen december 2009

naar het Rotterdam Climate Initative en de plannen om CO2 af te vangen en op te slaan. Dat kan juist hier slagen omdat er veel CO2 wordt geproduceerd. Daardoor is de opvang en opslag hier eerder te realiseren dan elders. Ik ben voorstander van een gelijk speelveld, dus geen concurrentie met regelgeving of subsidie, maar een gezonde concurrentie tussen bedrijven en havens. Dat staat samenwerking, bijvoorbeeld in infrastructuur tussen havens, overigens niet in de weg.” Grote belangstelling De aanleg van Maasvlakte 2 verloopt volgens Smits naar wens. “In februari 2010 start de bouw van de eerste kademuur voor een containerterminal en de bouw van de zeewering aan de


noordwestkant van Maasvlakte 2. Ik heb een goed gevoel over dit unieke project. We zijn er nog niet, maar we liggen op schema en we zitten ook binnen het budget.” Nadelige effecten van de financiële crisis op dit project verwacht Smits niet. “Ondanks de forse conjuncturele dip is de belangstelling van het bedrijfsleven groot. Deze uitbreiding van de haven met twintig procent is immers een investering voor de zeer lange termijn. Volgend jaar verwacht ik een lichte groei, maar we moeten ons niet rijk rekenen. Het zal zeker nog drie tot vijf jaar duren voor we terug zijn op het niveau van 2008.” Containeroverslagbedrijf ECT uitte eerder in Europoort Kringen kritiek op het feit dat het Havenbedrijf doorgaat alsof er niets aan de hand is. ECT drong aan op een moment van bezinning; een open discussie met alle direct betrokken bedrijven en organisaties. Smits reageert koeltjes. “Wij houden vanzelfsprekend de vinger aan de pols door voortdurend te overleggen met alle grote bedrijven, waaronder ECT. Ook ECT is voorstander van de aanleg van Maasvlakte 2, maar maakt zich zorgen over overcapaciteit en dat begrijp ik.”

aan te pas is gekomen. “Zeker niet. We zijn de dialoog aangegaan en we zijn er in geslaagd om duidelijk te maken dat wij bij onze plannen zeer goed rekening houden met natuur en milieu. Wij hebben immers de ambitie om de meest duurzame haven van de wereld te worden. Wij zijn ook niet voor niets mede-initiator van het Rotterdam Climate Initiative om de uitstoot van broeikasgassen de komende jaren fors terug te dringen. Kijk ook naar de plannen voor natuurcompensatie en om de verkeersdruk te verminderen. Voorts is er een uitgebreid monitoringsprogramma, zodat we in de gaten kunnen houden of de effecten van de aanleg op het ecosysteem in de Noordzee binnen de marges blijven die voorspeld zijn. Het leven op en in de zeebodem wordt periodiek op driehonderd locaties in kaart gebracht. Bovendien stellen we zware milieu-eisen aan bedrijven die zich op Maasvlakte 2 willen vestigen. Dankzij die maatregelen zijn we er met de natuur- en milieuorganisaties uitgekomen. Bovendien hebben ze gemerkt dat het verstandiger is om met ons aan tafel te zitten dan voor de rechter te staan. Nu hebben ze meer invloed.”

Natuur en milieu Het Havenbedrijf is er de afgelopen tijd goed in geslaagd -soms pas om ‘vijf voor twaalf’- de milieu-organisaties aan haar kant te krijgen en zo de gang naar de Raad van State te voorkomen. Een prestatie van formaat, zeker ook omdat het strijdvaardige Milieudefensie één van de opposanten was. Smits lacht hartelijk om de vraag of daar ‘enige, maar besliste druk’ vanuit het Rotterdamse

Afweging milieu en economie Die invloed heeft geleid tot de afspraak met Milieudefensie om gezamenlijk onderzoek te doen naar de mogelijkheid om via aanvullende maatregelen de uitstoot van fijnstof, NOx, SO2 en CO2 verder te reduceren. Medio 2010 liggen de conclusies van dat onderzoek op tafel. Ook de Stichting Faunabescherming trok op het laatste moment haar bezwaren bij de Raad van State in, overigens wel

••

foto Ben Wind

Europoort Kringen december 2009

33


TWeeDe MAASVlAKTe morrend. Een woordvoerder van de Stichting zei zelfs over de deal tussen Havenbedrijf en Milieudefensie: ”Het zou toch niet nodig moeten zijn om met het Havenbedrijf strijd te leveren over extra milieumaatregelen. Je moet er toch van uit kunnen gaan, dat ze op eigen initiatief het uiterste doen.” Smits straalt uit niets te kunnen met dergelijke opmerkingen. “Soms is het nooit goed genoeg. Wij hebben een zorgvuldige afweging gemaakt tussen milieu en economie, waarbij wij zijn gegaan voor een dikke acht. Milieuorganisaties gaan altijd voor een tien. We zijn uitgekomen op een negen. Dat is toch mooi.” Waar het gezamenlijk optrekken van Havenbedrijf en milieu-organisaties -in dit geval Milieudefensie- al niet toe kan leiden, blijkt uit de ‘coalitie’ in de aanloop naar de klimaatconferentie in Kopenhagen. “Wij hebben alle partijen in de zeescheepvaart opgeroepen te werken aan een verlaging van de uitstoot van CO2 met dertig procent in 2020 en met circa tachtig procent in 2050 ten opzichte van 1990.” Smits pareert hiermee gelijk de opmerking dat de scheepvaart nog steeds voor zeer veel milieuverontreiniging zorgt. Daarom toont de havenbaas zich ook ingenomen met het EU-besluit om het scheepvaartverkeer op te nemen in de CO2- emissiehandel, waardoor vervuilers voor hun eigen rommel moeten betalen. “Rotterdam gaat zelfs verder door als eerste haven ter wereld vanaf 2011 een systeem voor havengelden te introduceren waarbij schone schepen minder hoeven te betalen dan hun vervuilende collega’s.” infrastructuur Naast milieu is de mobiliteit in de regio een bron van zorg en ergernis. Het lijkt een onuitroeibaar kwaad. Smits zegt hoopvol te zijn dat de geplande verbetermaatregelen voor de A15, zoals de verbreding, op termijn zullen leiden tot minder verkeersconges-

tie. ”Ook van maatregelen als de voorgenomen doortrekking van de A4 en Spitsscoren, waarbij automobilisten worden beloond als ze buiten de spits de weg op gaan, verwacht ik veel.” De grootste bijdrage om verkeersellende te reduceren, is volgens Smits de aanleg van een tweede oeververbinding. ”Ik heb er vertrouwen in dat die verbinding er komt. Iedereen is het nu eens over de noodzaak daarvan. Er wordt erkend -ook door de Tweede Kamer- dat de economische schade groot is als die tunnel er niet komt. Rond 2013 zal niet lukken, maar vóór 2020 is die verbinding er. Daar mag iedereen mij aan houden!” Gevraagd naar zijn voorkeurslocatie voor zo’n tweede oeververbinding antwoordt Smits: “Ik heb geen echte voorkeur. Beide varianten hebben hun plussen en minnen. (red. opties zijn: de Blankenburgtunnel tussen Rozenburg en Maassluis of de Oranjetunnel meer richting Maasvlakte). Er loopt een studie naar de best mogelijke locatie. Ik verwacht dat we voor de zomer van 2010 een keus kunnen maken. De Blankenburgtunnel is verkeerstechnisch wat beter, maar ik wacht het maatschappelijk debat daarover graag af.” Smits deelt de eerder in dit blad geuite mening van Industrie- en havenvereniging Deltalinqs dat Nederland moeite heeft grote infrastructurele werken voortvarend van de grond te krijgen, waardoor -zie als voorbeeld de aanleg van Maasvlakte 1 en 2- noodzakelijke verkeersvoorzieningen veel te laat worden ontwikkeld. Smits: “We moeten nu echt leren om eerst de infrastructuur te ontwikkelen en dan pas de industrieterreinen. Als we dat in de toekomst niet beter gaan doen, zullen we steeds opnieuw tegen grote knelpunten aanlopen.” Bij het afscheid heeft Smits nog een ‘Cruyfiaanse uitspraak’ in de geest van ‘Ieder nadeel heb z’n voordeel’ in petto: “Deze crisistijd kunnen en moeten we benutten om ons voor te bereiden op een duurzame verdere economische groei.”

foto Danny Cornelissen

34

Europoort Kringen december 2009


Andus Construction HSM Steel Structures Intersteel Nigeria Intersteel Slovakia Lengkeek IJmond Lengkeek Staalbouw Mebra Metaalbewerking P&K Rail Rijndijk Engineering Rijndijk Steel Contracting Rijndijk Technical services WVL Staalbouwers

Andus Oil & Gas HSM Offshore

Andus Process Asselbergs Ventilatoren FIB IndustriĂŤle Bedrijven

Andus Refractories Gouda Refractories

Serving the industry

Gouda Projects Gouda Vuurvast Services Gouda Vuurvast Belgium Gouda Feuerfest GFD Services

Ons kernwoord: klanttevredenheid. Onze kerncompetenties: vuurvaste bekledingen, grootschalige industriĂŤle staalgerelateerde projecten, sluizen en bruggen, olie- en gasplatforms, drukvaten, warmtewisselaars, opslagtanks, kelderbierinstallaties, systemen voor filtratie en separatie,

Andus Group Aalsterweg 183 5644 RA Eindhoven Tel (040) - 211 58 00

luchttechniek, bovenleidingsystemen voor het spoor, service en onderhoud. Nationaal en internationaal gecertificeerd, werkend volgens de hoogste veiligheidsnormen. Kennismaken? Graag. Belt u even of kijk op www.andusgroup.com.


Column Schrijven wat je denkt De eerste keer dat ik de Berlijnse muur zag, was vanuit een vliegtuig. Ik was geschokt, verbijsterd en geëmotioneerd tegelijkertijd. Blijkbaar had ik tot dat moment een wat naïeve voorstelling van de muur gehad. Gewoon een hele hoge muur, met aan de ene kant het kapitalistische West-Berlijn en aan de andere het volksdemocratische Oost-Berlijn. Tijdens onze langzame daling had ik vanaf mijn raamstoel een prima uitzicht op de muur. Pas toen ontdekte ik dat het eigenlijk twee muren waren. Met ongeveer honderd meter ertussen, ruimte voor alle soorten barrières om vluchters tegen te houden: prikkeldraad, heen en weer lopende honden en soldaten, militaire voertuigen, grote ijzeren kruizen, zoals ik ze wel eens op de film had gezien als versperring voor tanks en wachttorens natuurlijk, met militaire uitkijkers en doodschieters. Aan de andere, oostelijke kant zag ik een brede straat die doodliep op de muur. Er stonden ook grote borden, met teksten die ik zo snel niet kon lezen. Verboden toegang vermoed ik. Aan de westelijke kant zag ik een vreemd kleine houten stellage met een platform van waar je net over de muur kon kijken, naar het Oosten. Via een houtentrap kon je op dat platform komen, dat groot genoeg was om zo’n tien mensen van hun uitzicht te laten genieten. Later ontdekte ik dat er langs de muur talloze platformpjes stonden. Veel West-Berlijners gebruikten ze om met verrekijkers naar hun familie aan de oostkant te kijken en met grote witte zakdoeken naar ze te zwaaien. Ze stonden er ook toen wij overvlogen. Nog net zag dat ik aan de andere kant niemand terugzwaaide. Dat mocht niet in het volksdemocratisch gedeelte van Berlijn, vernam ik later. Daar stond straf op. Door het zien van die walgelijke dubbele muur kreeg mijn positieve nieuwsgierigheid naar Oost-Berlijn en Oost-Duitsland een forse knauw. Natuurlijk had ik gelezen over het gebrek aan vrijheid en had ik beelden gezien van mensen, die probeerden te ontsnappen naar het westen en daarbij dood 36

Europoort Kringen december 2009

waren geschoten. Maar toch hoopte ik, tegen beter weten in, dat er toch nog ergens een succesje was dat al die ellende een heel klein beetje ‘rechtvaardigde’. Maar als je zo’n soort grens tussen oost en west nodig hebt om mensen binnen te houden, moet er inderdaad iets mis zijn met zo’n land, met die ‘volksdemocratie’. Tijdens mijn verblijf gebruikte ik elk vrij moment om in m’n eentje langs de muur te lopen. Elke keer verbaasde ik me weer over dat oerlelijke product van zieke geesten. Maar elke meter muur, in combinatie met de huizen er achter, waarvan de ramen waren dichtgemetseld om vluchtpogingen te beletten, bleef me fascineren en telkens weer kwaad maken. Kwaad worden van grenzen, is een afwijking die ik al van kinds af aan heb. Ik kan er niet tegen als ik word tegengehouden door slagbomen en mannen in uniformen met rare petten op hun hoofd. Wat ook het motief voor het bouwen van de muur is geweest, uiteindelijk werd die scheiding tussen oost en west niet een instrument voor het opbouwen van een vrij niet-kapitalistisch land, maar juist een symbool van onvrijheid in een communistische volkdemocratie. Een ‘democratie’ die zijn burgers in gevangenissen opsloot omdat ze hun mening gaven of omdat ze kritiek hadden op de leiders van de partij, die deze staat hadden gecreëerd met vooral een monopolie op de macht en daarmee verbonden rijkdom voor zichzelf. Met een geheime staatspolitie, Stasi, die in opdracht van de almachtige Communistische Partij alle burgers bespioneerde en miljoenen Duitsers hun eigen familie liet verraden. Stasi en Gestapo, wat was het verschil? Merkwaardig dat zoveel Duitsers, die toch niet minder intelligent zijn dan andere Europeanen, tweemaal binnen enkele tientallen jaren, kritiekloos en blindelings een ideologie volgden, die uitmondde in een dictatuur. Blijkbaar kun je weldenkende mensen zo manipuleren, dat ze achter welbespraakte en ‘sterke’ leiders naar hun eigen ondergang marcheren. Wantrouw daarom elke welbespraakte, krachtige, aardige en innemende lei-


der, of het nu een politicus, een man van het geloof, een ondernemer of een vakbondsbestuurder is. Hou ze in de gaten en voorkom dat ze gaan denken dat alleen zij de wijsheid in pacht en recht op de macht hebben. Neem nou Berlusconi. Een charmante ondernemer en miljardair. Hij blijkt, vermomd als politiek uiterst rechtse Minister President van Italië -een land van het vrije westen- de vrije pers het werk onmogelijk te kunnen maken op een manier die in een fatsoenlijke democratie niet mogelijk zou moeten zijn. Tot nu toe weet hij daardoor de bevolking op een verontrustende manier te manipuleren en wetgeving in zijn persoonlijk voordeel aan te passen of in te voeren. Deden Mussolini en Hitler dit ook niet in het begin van hun regeerperiode, nadat ze min of meer volgens democratische spelregels aan de macht waren gekomen? Muilkorven van de pers kan dus ook in een land, dat nota bene één van de oprichters is van de Europese Unie. In Brussel hebben ze allerlei soorten toezichthouders, die er op toezien dat we ons aan Europese regels houden. Zoals een Eurocommissaris die actief toeziet op het correct naleven van Europese concurrentieregels. Maar er bestaat geen Eurocommissaris die net zo actief toeziet op het naleven van de regels die de persvrijheid en het recht op vrije meningsuiting veilig zouden moeten stellen. En Italië op het matje roept of een fikse boete geeft als waarschuwing, voordat het Europese Hof ingrijpt. Waarom doet dat Hof, het hoogste rechtscollege in de EU, eigenlijk niets? Vrije concurrentie is in de Europese Unie blijkbaar belangrijker dan een vrije pers. Iets dichter bij huis. Het is voorgekomen dat sommige dag- en weekbladen, magazines, maar ook TV- en radio-omroepen bepaalde gebeurtenissen niet of fout rapporteerden, omdat hun contactpersonen, belangengroeperingen of adverteerders daarbij belang hadden. Het zijn dikwijls, maar niet altijd, commerciële motieven, die aanleiding waren om de vrije meningsuiting in een

Foto: Eric Bakker

Kees Marges

vrije pers te beknotten. Als hoofdredactie van zo’n krant of blad moet je sterk in je schoenen staan om niet onder de druk te bezwijken, als ze van je verlangen mee te werken aan een beknotting van de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid. Immers, als de adverteerders weg zouden lopen, kan dat de ondergang van je krant of magazine betekenen. Dit magazine, Europoort Kringen, staat bekend als een van de weinige bladen die soms zeer kritisch, maar wel goed geïnformeerd en onderbouwd, bericht over onze Heilige Haven. Gelukkig horen bij zo’n haven ook heilige ondernemers, die het natuurlijk niet in hun hoofd zouden halen om vanwege die kritische berichtgeving, hun advertenties niet meer aan te bieden aan Europoort Kringen. Neem ik aan. Maar ik weet ook zeker dat ze niet veel kans hadden gehad om langs die weg teksten, die hen niet zouden bevallen, te weren. Vertrekkend hoofdredacteur Lucie Groeneveld, heeft in de tijd dat zij de scepter zwaaide altijd ruimte gegeven aan ook dat andere geluid, het tegengeluid, dus aan kritische artikelen over ontwikkelingen in de haven. Ze gaf tot het einde van haar hoofdredacteurschap bijvoorbeeld alle columnisten de vrije hand om te schrijven wat ze wilden, zoals één van hen, Prof. Heertje, in een vorige aflevering nog opmerkte, schrijvend over zijn eigen ervaring. Onder het motto: schrijf wat je denkt, liet ze bijvoorbeeld ook Pim Fortuyn schrijven in Europoort Kringen, terwijl vaststond dat zijn bijdragen bij veel lezers, zoals bij mijzelf, en havenbobo’s lang niet altijd in goede aarde vielen. Persvrijheid en het uit kunnen komen voor je mening zonder dat je daarvoor wordt afgestraft, is niet alleen een landelijk of politiek concept, ver van ons bed. Het hoort ook onderdeel te zijn van ons dagelijkse leven, op alle niveaus, ook in het bedrijfsleven en ook in de vakbeweging. Lucie zag kans om twintig jaar lang een werkelijk onafhankelijk magazine in het haven- en industrieel complex van Rijnmond te laten verschijnen. Hulde daarvoor. Het ga je goed Lucie! Europoort Kringen december 2009

37


Rotterdam

Eindejaarsconference van René Boender

‘Rotterdam: laat jezelf zien, horen en écht voelen!’

René Boender is brain-agent, innovatie futurist & leiderschap motivatorm die samen met de ‘brain-agents’ druk bezig is de laatste hand te leggen aan de ‘eindejaarsinput’ voor tal van newssite’s, magazines, keynotes en natuurlijk voor CEO’s om uit 2010 te halen wat er in zit. En dat is nogal wat, zo verzekert René. Zeker voor het land dat wereldberoemd is geworden door ‘Hans Brinkers finger in the dyke’! Nederland moet weer gaan (mee)spelen. Er weer lol in krijgen dat wij de Chinezen van Europa zijn. Dus de Rotterdams mentaliteit: schouders eronder en poetsen.

O

ndernemers snappen dat je moet zijn waar de bal gaat komen en niet waar die nu is. De crisis van 2009 heeft er wel voor gezorgd dat het realisme weer terug is in ’t zaken doen. Zelfs in het privé leven. De tering is weer naar de nering gezet. En dat kon zeker geen kwaad. Maar de crisis heeft er ook voor gezorgd dat er nu meer op de man wordt gespeeld. Zelfs de geest van Karl Marx waait weer rond; eerst eten en dan pas de moraal! En dat is vaak kwalijk. Bovendien is er het oprukkende chauvinisme. Koop Nederlandse waar…foei! Dat is niet handig voor een land als Nederland wat per definitie leeft van de handel met het buitenland. Juist nu we net als land met de grote jongens mogen meedoen (de G20) moeten we ons kwetsbaar opstellen, want dan word je pas krachtig. Maar wie zich alleen maar krachtig neerzet, wordt gekwetst. Zeker als het herstel in zicht is… See me, feel me, hear me…. en geen ‘fear’ me! De rockopera Tommy heeft het marketing antwoord van 2010 al jaren in zich: see, hear & feel me! Maar geen fear me…De consument is aan de macht. De ‘social media’ heeft alles ‘public’ gemaakt.  En daar moet je 38

Europoort Kringen december 2009

rekening mee houden. Als merk. Intern voor je personeel en natuurlijk extern voor klanten en prospects. Intern wordt vaak vergeten maar ook bij hen moet je de energie aanwakkeren. Als bedrijf is het nu méér dan belangrijk dat je echt praat! Ook met je klant. De klant die je nu hebt is de ‘warmste’ schakel naar toekomstig succes en niet te vergeten omzet. Maar je moet ’t wel verdienen. Ga je dan ook niet verschuilen achter advertenties of koude e-mails om ze zo nu en dan wat te vertellen over je zaak of het nieuwe aanbod. Maar doe het LIVE. Alles draait om service en snelheid. Waarom worden nieuwe technieken niet ingezet om méér te doen in plaats van minder! Het business leven makkelijker! En je krijgt applaus en omzet… De politiek moet nu in actie komen… Ondernemers moeten ondernemen en de ambtenarij moet daar ver van wegblijven. Die moeten ervoor zorgen dat de infrastructuur de toekomstige groei aan kan. Regelgeving makkelijker maken, versneld de (euro)poort open gooien en de aorta van Europa klaarmaken voor de nieuwe groei. Maar wel met verstand alstublieft! Dus meneer Vervat, ook de politiek moet  een steentje bijdragen. Met visie, anders wordt het een nachtmerrie! Maar visie zonder daar actie aan te koppelen is een dagdroom. En u bent als oud havenman geen dagdromer, toch?


foto Fairview: René Boender (Voor meer informatie: www.greatopportunities.eu)

Dus de A 15 snel verbreden, want je hoeft geen raketgeleerde te zijn om te ervaren dat die dicht slipt…. Probeer in de ochtend maar eens naar de Maasvlakte te rijden. Of erger nog rond 16.00 uur richting Rotterdam. Tel daarbij op de Maasvlakte 2! Praat daar snel weer ‘ns over met meneer Smits, geef samen groen licht aan de bestaande Maaasvlakte1. Laat deze niet verslonzen. De bedrijven daar hebben de haven groot gemaakt en verdienen nu het geld waar de BV Nederland groot mee is geworden. Hopelijk is het herstel van het containervervoer er sneller dan de oplevering van de Maasvlakte2. Maar ik heb zo m’n twijfels. De plannen van Maasvlakte 2 zijn ver voor het instorten van de (container)markt gemaakt. Het kan natuurlijk nooit zo zijn dat er straks op beide vlaktes container terminals staan die op vijftig procent van de capaciteit draaien! Want dan gaat de hele haven failliet.  Nu plannen bijstellen is leiderschap met visie. ‘Greed’ is niet goed. Vraag dat maar eens op Wallstreet. De lust aanwakkeren, zoals Frans Swarttouw zei, wel: It’s all done in Rotterdam en laten we dat gaan uitdragen….  

Organiseer inspiratie meetings voor Rotterdam! En voor je personeel… Investeer daarom een bedrag om drie keer per jaar ‘bijpraat’ meetings te houden. En zet deze ook op YouTube zodat iedereen het kan zien. Neem een voorbeeld aan Steve Jobs. Of Obama. Doe het via de social media en live! Ga iedereen echt verrijken met inzichten; van pakweg 15.30 uur tot 18.30 uur met een lekker broodje erbij. Dus net voor de middag files en weer op tijd thuis om de kids in bed te stoppen…. Nee, doe dat nu niet meer in de vorm van een golftoernooi! Want in 2010 moeten we allemaal weer werken. Gezien worden op het werk is in, buiten het werk is uit! En, ja, maak het verhaal zo aantrekkelijk dat je klanten en personeel graag willen luisteren en gemotiveerd worden. Gebruik daarbij externe sprekers die het verhaal vanuit hun hart kunnen vertellen. Ja ja, hoor ik u denken. Maar het is waar. Externe sprekers kunnen door de combinatie vaak meer bereiken en zelfs ‘beraken’! 2010 wordt het jaar van de inspiratie. Of in marketing termen: de USP is voorbij, de Inspirational Selling Point méér dan in. Dus waar wacht u nog op?

Europoort Kringen december 2009

39


ISO 9001-2000, VCA* en Stoomwezen Lloyd’s gecertificeerd

Wij zorgen voor uw economische doorstroming! Driessen Appendages BV - Molenveld 4 - 6566 CK Millingen aan de Rijn - Telefoon: 0481 433244 - Fax: 0481 431632 E-mail:info@driessen-appendages.nl - Website: www.driessen-appendages.nl

����������������������������������������������������������


Column A. Heertje

Criminele hoogstandjes dieptreurig Nederland is nauwelijks bekomen van het relaas over de ondergang van ABN Amro, beschreven in De Prooi van Jeroen Smit, of er dient zich een nieuwe voltreffer aan. Deze keer gaat het over ondubbelzinnige criminele activiteiten in de wereld van het vastgoed. Onder de titel ‘De Vastgoedfraude’ verhalen de journalisten van het Financieele Dagblad, Vasco van der Boon en Gerben van der Marel over de miljoenenzwendel aan de top van het Nederlandse bedrijfsleven. De oorsprong ligt bij het voormalige Bouwfonds Nederlandse Gemeenten, dat bijna een halve eeuw lang een bolwerk was van integriteit en solide activiteiten met het oog op woningbouw voor de gewone mensen. De lezer valt van de ene verbazing in de andere bij het kennisnemen van de praktijken van Jan van Vlijmen, directeur Vastgoed Bouwfonds en zijn oom Nico Vijsma, die als adviseur de criminele hoogstandjes begeleidde. Zij zien kans het Bouwfonds en het Philips Pensioenfonds voor miljoenen op te lichten via fictieve en echte projecten in Rotterdam, Amsterdam en elders. Onder het toeziend oog van de directeur van gemeentelijk projectbureau zuidas, Jan Stoutenbeek, groeit de zuidas uit tot een bolwerk van fraude. Stoutenbeek is te goeder trouw, heeft niets in de gaten, hetgeen alleen maar illustreert dat de gemeente Amsterdam slechts amateurs op deze projecten zet. In Rotterdam gaat het niet anders. Cees Hakstege, de voormalige bestuursvoorzitter van het Bouwfonds, blijkt een van de oplichters te zijn. Wat moeten wij hiervan denken? Allereerst dat het zo grondig blootleggen van deze grootscheepse malversaties, de voorwaarde is voor de grote schoonmaak die nu in de vastgoedwereld volgt. Deze schoonmaakoperatie heeft verscheidene belangwekkende gevolgen. Men kan de vergaande vastgoedfraude opvatten als een extreme vorm van dehumanisering van transacties. Het gaat om geld en macht en niet om inhoud, bijvoorbeeld de betekenis van de projecten voor de burgers. In het boek komt men regelmatig voorbeelden tegen van intimidatie, geestelijke en fysieke bedreiging en psychologische oorlogvoering. Het beëindigen van de dehumanisering betekent dat de weg naar humanisering wordt ingeslagen. Het begaan van deze weg brengt ongetwijfeld met zich dat de vraag aan de orde komt, waarvoor zijn al deze vastgoedprojecten eigenlijk nodig? Binnen het frauduleuze kader is het antwoord eenvoudig. De projecten, fictief en werkelijk, dienen maar één redelijk doel. Zij zijn het voertuig voor de accumulatie van grote sommen geld ten behoeve van de fraudeurs en hun leger van handlangers. Het voorbereiden en daadwerkelijk maken van de

projecten levert winsten op, waarop de criminelen beslag weten te leggen. Of sprake is van een zinvolle aanwending van de schaarse middelen is ondergeschikt aan dit winstbejag. Zodra we buiten de frauduleuze sfeer zijn is het anders. Dan kan men niet heen om de vraag of kantoren, winkels en woningen uiteindelijk in behoeften van burgers voorzien. Het leggen van deze verbinding tussen activiteiten in de aanbodsfeer met de finale vraag van burgers naar goederen en diensten, is een fundamenteel aspect van de humanisering van economische en maatschappelijke processen. Deze invulling van humanisering brengt aan het licht dat ook te goeder trouw en dus zonder fraude, sprake is van dehumaniserende, niet zinvolle activiteiten, namelijk indien kantoren worden neergezet, waarvan men weet dat deze leeg komen te staan. Ook dan is sprake van een beperkt, lokaal optimum, omdat de projectontwikkelaar weliswaar winst maakt in zijn schakel van de keten, maar de integrale beschouwing een verliesgevende uitkomst oplevert en er derhalve geen sprake is van zinvolle arbeid. Humanisering en een integrale beschouwingswijze van economische activiteiten gaan hand in hand. Tegen deze achtergrond is het gedrag van directeuren van woningcorporaties, die het oogmerk van sociale woningbouw ten behoeve van minder draagkrachtige huurders hebben ingeruild voor het behartigen van hun eigen financiële positie dehumaan en maatschappelijk onaanvaardbaar. Figuren als de ex-PvdA gedeputeerde Marc Calon, die nu voorzitter is van Aedes, de overkoepelende organisatie van woningcorporaties, zijn weliswaar niet even crimineel als de vastgoedfraudeurs, maar zij nemen een plaats in halverwege de schaal van criminele handelingen. Juist daarom treft men in de wereld van de woningcorporaties ook gedrag aan dat helemaal niets te maken heeft met het Maserati-verschijnsel van woningcorporaties in Amsterdam, Rotterdam en Maastricht. Managers die in het onderwijs de leraren opdragen cijfers te verhogen, zodat meer leerlingen slagen, zijn ook voorbeelden van ‘halverwege’ criminelen. Ook zij onderschikken de belangen van leerlingen en de integriteit van leraren aan het budget van de school en derhalve indirect aan hun persoonlijk gewin. De bewindslieden op Onderwijs zijn van dit gedrag op de hoogte, maar zijn doen er niets aan. Tot ook mensen als Dales, Slagter en Terpstra worden ontmaskerd als leidinggevenden van onderwijsinstellingen met de formele karakteristieken van een criminele organisatie. Het duurt niet lang of wij kunnen ook op dit terrein het spraakmakende boek ‘Onderwijsfraude’ tegemoet zien. Eerst daarna is de crisis voorbij.

Europoort Kringen december 2009

41


Haaksbergen Tolstraat 26, 7482 DB Postbus 97, 7480 AB Telefoon 053 5728785 Fax 053 5727375

TILbUrg Aresstraat 3a, 5048 CD Postbus 5107, 5004 EC Telefoon 013 5780070 Fax 013 5780071

veenenDaaL De Smalle Zijde 16, 3903 LP Postbus 958, 3900 AZ Telefoon 0318 550466 Fax 0318 551528

DracHTen De Kiel 29, 9206 BG Postbus 731, 9200 AS Telefoon 0512 546269 Fax 0512 546279

www.meesvandenbrink.nl

info@meesvandenbrink.nl

v o r k h e f t r u c k s

b . v .

Albert Plesmanweg 73 • 3088 GB Rotterdam Tel. 010-4293000 • Fax 010-4295656 www.vitesse-forklifts.nl

rijf d e b r u u h Ver cks u r t f e h k r van vo

42

Europoort Kringen december 2009


haven

MAF Group gebaat bij kade

door Peter Joore

Geboren in 1902 en als een der oudste bedrijven van Vlaardingen hikken de Magnesiet- en Amarilfabrieken, met als dochtermaatschappij B.V. Nederlandse Erts- en Mineraalbewerking (NEM) aan de Koningin Wilhelminahaven NZ (Haven 640), tegen een nakend probleem aan. De erfpachttermijn van dertig jaar is afgelopen en nu dreigt de voor de ertsen mineraalbewerkende fabriek gelegen kade over een lengte van circa vijftig meter in gemeenterichting te verdwijnen. Een milde vorm van onteigening met mogelijk bedreigender gevolgen. Directeur Philippe van der Ven zit er duidelijk mee in zijn maag: ‘Niet verlengen erfpacht’, luidde de simpele boodschap.

Hij beseft ook wel dat de gemeente niet al haar zakelijke onderdanen van haver tot gort kent. Dat was dan ook de reden om na afloop van de raadsvergadering op 29 oktober verantwoordelijk wethouder Peter van der Zwan aan te schieten. “Ik vind dat de gemeente nogal luchthartig over ons probleem heenstapt. Die kade is keihard nodig om aangeleverde goederen vanuit de gehele wereld (w.o. containers, big bags en bulk) van boord te hijsen en de fabriek in te krijgen. Ontschepen en laden is voor de NEM van groot belang. Van der Ven weet dat zijn fabriek niet dagelijks havengebonden activiteiten heeft. Daarom bestaat sinds jaar en dag een soepele samenwerking met buurman Hooymeijer en Speksneijder bij ontscheping en belading. Aan die samenwerking dreigt dus nu een einde te komen. Althans, als gemeente Vlaardingen de voorgenomen ‘beëindiging erfrecht’ doorzet.

“Als we alles over de weg laten komen dan zijn we een stuk duurder uit en met buurman Norfolk Line heeft Vlaardingen al vrachtverkeer genoeg.” (*) De KW haven is een vreemd stukje Vlaardingen waar openbare weg en bedrijventerrein dwars door elkaar heenlopen. In de praktijk zou het logischer en ook veiliger zijn geweest als voor een soort vrijhaven constructie was gekozen. Alleen voor vrachtverkeer met bestemming. Of dit haalbaar is, blijft discutabel en de aanwezige horeca aan de kop van de haven, aan de stadse zijde, zal hier niet blij mee zijn. Een afspraak tussen gemeente en NEM stond voor 12 november gepland. Hoewel nog met de nodige slagen om de arm, lijkt een positief resultaat geboekt te zijn en mogen de havenactiviteiten ongestoord doorgaan. Uiteraard in een iets gewijzigde formule. Europoort Kringen december 2009

43


haven De gemeentelijke organisatie voert dan het beleid uit dat erop gericht is dat die grond weer hiervoor beschikbaar komt. Daarom ook dat in dit geval de erfpacht is beëindigd. De organisatie heeft op dit punt correct gehandeld, maar dat neemt natuurlijk niet weg dat er ook andere oplossingen kunnen zijn om uiteindelijk ons doel te bereiken. Gelukkig is in goed overleg met directeur Van der Ven een oplossing op tafel gekomen. Hierbij wordt enerzijds recht gedaan aan de (toekomstige) belangen van de NEM en anderzijds is de kade weer beschikbaar gekomen voor havengebonden activiteiten.” “Nu zijn we tezamen bezig om alles zo snel mogelijk op de rails te krijgen. Daar is de NEM bij gebaat en de gemeente Vlaardingen evenzo.” 

(*) Norfolk Line heeft in het kwartaaloverzicht van de A.P. Møller-Mærsk Group laten weten de Vlaardingse vestiging te willen verkopen wegens tegenvallende bedrijfsresultaten. Grootste boosdoener is de huidige economische crisis. Volgens niet bevestigde berichten heeft P&O Ferries laten weten geïnteresseerd te zijn. Of dit impliceert dat Vlaardingen op termijn wordt verlaten, is onbekend. P&O Ferries beschikt in de Europoort over een eigen locatie.

“Erfrecht wordt omgezet in huur,” laat Van der Ven opgelucht, maar nog niet geheel zeker van zijn zaak, weten. “Eerst de overeenkomst zien met alle voorwaarden en dan is deze zakenman overtuigd. Ik geloof niet zo in ‘onder voorbehoud’ gemaakte toezeggingen alleen. Met de buren heb ik prima contact en de bestaande samenwerking kan gelukkig blijven bestaan. Allerlei milieuvergunningen moeten worden aangepast en als alles mee zit, krijgen we zelfs nog de beschikking over een stukje extra aansluitende kade. Allemaal ruimte die we voor op- en overslag keihard nodig hebben.” ‘Gemeente Vlaardingen haakt snel in op problematiek’ Vlaardings wethouder Peter van der Zwan trok na te zijn benaderd door NEM directeur Philippe van der Ven direct de stoute schoenen aan en maakte onverwijld een afspraak teneinde erger leed te voorkomen. “Het gaat wel goed komen,” sprak hij via de telefoon. “De NEM heeft het belang van dit stukje kade uitvoerig toegelicht. Nu is het aan de gemeente Vlaardingen om de verlopen erfpacht om te zetten in huur. Dat wordt een contract met een clausule waarbij havengebonden activiteiten in samenwerking met buren als bijvoorbeeld Hooymeijer een plek krijgen.” De wethouder begrijpt de zorg die bij NEM is ontstaan. “Als gemeente worden wij geconfronteerd met een grote vraag naar havengebonden grond. Gezien de schaarste op dit gebied streven wij er naar dat die grond wordt ingezet bij daarvoor specifiek bedoelde en havengebonden activiteiten. “ “Wij hebben als gemeente geconstateerd dat de kade de laatste tijd niet of onvoldoende als dusdanig havengebonden werd gebruikt. 44

Europoort Kringen december 2009


een dynamische Leasepartner in een dynamisch werkgebied • operational lease • flexlease • shortlease • vanpooling • personeels-vervoerprojecten • ontwerp en uitvoering autoregeling • beheer van uw eigen wagenpark • autohuur • voorloopauto’s • autotransport • 24 uurs service • schadelastbeheersing

U weet wat u wilt. Maar ook wat u niet wilt. En dát willen wij graag weten. Want alleen dan kunnen we uw wensen en onze mogelijkheden samenbrengen. Dat doen we inmiddels voor een groot aantal bedrijven die dagelijks van onze ervaring en kwaliteit profiteren. En daar zijn we best trots op! Met bijna 20 jaar ervaring in dit bijzondere werkgebied heeft V&M Leasing een eigen kijk op mobiliteit ontwikkeld. Een bijzondere aanpak is ook wel nodig als je letterlijk 24 uur per dag op je rijdende gereedschap moet kunnen vertrouwen. Nieuwe of tijdelijke werknemer, proeftijd, onzeker economisch klimaat, aparte voertuigen… soms voldoet een standaard leasecontract. Maar meestal niet. En dat prikkelt onze creativiteit, maakt ons enthousiast en ja, soms zelfs wat eigenwijs. Maar dat is wél de manier om samen tot een gedegen invulling van uw mobiliteitsbehoefte te komen. “Outsourcing” tot het niveau dat u wenst. Snel, flexibel en vooral persoonlijk. Want we zitten in de buurt en dat werkt wel zo prettig. Zullen we eens een afspraak maken?

V&M LEASING BV | Christiaan Huygensweg 14 | 3225 LD Hellevoetsluis | Telefoon: +31(0)181-395520 | Fax: +31(0)181-324424 | E-mail: info@venmleasing.nl | Internet: www.venmleasing.nl

Tijdelijk of semi permanent behoefte aan extra warmte en/of energie? Uw bron van informatie bij het kopen of huren van ketelinstallaties voor stoom, warm en heet water. Verhuur

• warmwaterketels tot 8 MW • heetwaterketels tot 12 MW • automatische expansie-inrichtingen • stoomketelunits tot 28 barg van 400 kg/hr tot 16.000 kg/st • ontgassers, voedingswatertanks, ontharders • olietanks 3, 5, 10 en 20m3 • in container, buitenopstelling of romneyloodsen

Services

• 24 uurs storingsdienst • leidingwerkmontage • onderhoud • engineering

Milieuzorg

• Low-NOx installaties • geluidsbesparende omhuizingen • CE normering

www.ecotilburg.com Postbus 899, 5000 AW Tilburg - Hectorstraat 23, 5047 RE Tilburg - Tel: 013 5839440 - Fax: 013 5358315 - E-mail: info@ecotilburg.com

Europoort Kringen december 2009

45


 

   

 

            

   

             


Co van Liere

Foto: Eric Bakker

Column De schoorsteen moet roken ...... Vorige maand trok een berichtje in de krant mijn aandacht. Weggedrukt naast schreeuwende koppen en morbide foto’s stond in de zijkatern een onbenullig kopje: ‘Hitte crematie omgezet in stroom’. Het stond er in Bold letters met daarboven in lichte kapitalen TAIPEI. Doen ze in het verre oosten, dacht ik nog, niet bij ons. Een Taiwanees crematorium als minicentrale voor de koffiemachine en de airco in de ontvangstruimte voor nabestaanden. Zo houdt tante Rie ons koel, terwijl we mijmeren over haar reis naar de eeuwigheid en ons aandeel in haar erfenis. Het project, zo berichtte de krant, stuitte vooral op tegenstanders. Maar inmiddels was er 163.000 euro geïnvesteerd, de koffie liep al door en de klanten stonden in de rij. Nou ja, stonden ....... We zijn in deze wereld soms keien als het erom gaat om onze waardigheid op te offeren voor een ode aan het systeem. Gedreven door de milieuhype en wiegend op de duurzame draaggolf worden de meest bizarre constructies bedacht die een bijdrage aan een schonere en duurzamere wereld moeten leveren. Het zijn vaak letterlijk ‘end-of-pipe solutions’. De schoorsteen moet roken en de directie van het crematorium moest kennelijk ook zonodig haar bijdrage leveren aan de verduurzaming van ons Westerse systeem. Een systeem waarvan de bijl zo langzamerhand aan de wortel van de stam ligt. De knop moet om en het incrementele gemorrel dat ons handelen zo kenmerkt, is toe aan een re-setting of een re-volutie. Het doet me denken aan 1917 toen het roer omging in Rusland. Met een aantal schaduwzijden, jawel, maar ook met heel interessante ontwikkelingen. De stad Moskou, met zestien miljoen inwoners thans even groot als Nederland, werd voorzien van stadsverwarming. De revolutie baande de weg voor een aantal fysici die de essentie van de energievoorziening begrepen en ernaar handelden. We hebben het belachelijk gemaakt in onze Westerse maatschappij want Rusland was toch waarachtig geen lichtend voorbeeld van een energiezuinig of milieubewust land. Moskou is voor circa tachtig procent aangesloten op stadsverwarming. Die is van inferieure kwaliteit; de warmteverliezen zijn hoog en de lekkages groot, het rendement van de WKK’s is laag en de temperatuurregeling vindt veelal nog plaats door de ramen te openen of te sluiten. Desondanks is het energieverbruik voor een identieke warmtevraag zo’n 25 procent minder dan in ons land waar tachtig procent van de huishoudens een individueel verwarmingsketeltje heeft met hoog of verhoogd rendement. Ondanks de inferieure Russische middelen en materialen is het energieverbruik voor deze energiedienst minder dan in

Nederland, eenvoudig omdat het juiste concept werd gekozen. En een goed concept wint het altijd van een goede techniek. Als we ons welvaartsniveau willen handhaven en een duurzamere wereld willen creëren, dan zullen we conceptueel in onze energievoorziening moeten ingrijpen, niet incrementeel. Geen ‘end-of-pipe solutions’ waarbij ons systeem zoveel mogelijk wordt gehandhaafd en er uitsluitend iets aan wordt toegevoegd. Zoiets als bij de rookgasreiniging van kolencentrales waar na de vliegasvangers, de SO2reinigers en de NOx-katalysatoren nu de CO2 zou moeten worden afgevangen. Er komt een moment dat je moet beseffen dat dit soort oplossingen een ‘Don Quichot’ karakter krijgen en dat het tijd is voor verandering. Veranderingen waarbij uitsluitend nieuwe concepten, gebaseerd op de juiste fysische basisprincipes, de oplossingen zijn die hout snijden. Hoe zou een conceptueel verwarmingssysteem er dan uit kunnen zien? Simpel: met lokale bronnen en kleine warmtekrachteenheden die opereren in het verband van een hybride ‘Energieweb’. Warmte kan lokaal gebruikt worden en elektriciteit kan de wat verder gelegen huizen of gebouwen verwarmen met warmtepompen. Goedkope micro-elektronica maakt het onderling meten, regelen en verrekenen mogelijk. Nieuwe conversietechnieken zullen binnenkort ook de hoge rendementen mogelijk maken die nu alleen nog door de grote centrales te realiseren zijn. Het is als het bereiden van een maaltijd: de ingrediënten en het recept liggen klaar, maar het is nog geen diner. We hebben slechts een goede kok nodig, geen Wim Kok. In Nederland stond een kerncentrale in Dodewaard, ontworpen en gebouwd door General Electric. GE deelde in die tijd aan zijn succesvolle bedrijvers jaarlijks een plaquette uit. Hans Arnold, de directeur van GKN Dodewaard, had bedacht dat een wederdienst naar de leverancier wellicht ook een aardige geste was. In Makkum werd een tegeltje besteld met een beschildering van de kerncentrale dat warm gebakken bij GKN werd afgeleverd door een zelfvoldane leverancier. Jawel, zei hij, omstandig het tableau uitpakkend, we hebben er iets moois van gemaakt, maar het plaatje van de kerncentrale moet nog wel wat aangepast. Want een centrale moet werken, meneer Arnold, dus de schoorsteen ........ die moet roken!

j.vanliere@concepts.nl Europoort Kringen december 2009

47


Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Maatschappelijk verantwoord kunstbeleid

De filosofie van

Reinhold Würth Foto: Chris v.d. Bijgaart

Arnulf Rainer ‘Überzeichnetes Selbstporträt’ 1969

Vlammenkruis 1969/1970

door Lucie Groeneveld

Bedrijven en hun kunstcollecties... ze stonden even in de belangstelling toen de DSB over de kop ging. De collectie van Dirk Scheringa, én het museum waar de werken te bezichtigen waren, verdwenen als sneeuw voor de zon. De meeste kunstcollecties, zoals die van de ABN Amro, zijn niet openbaar. De kunst hangt in de diverse kantoren, wordt soms uitgeleend of staat opgeslagen in kluizen. Dat het ook anders kan, bewijst Prof. Dr. h.c. mult. Reinhold Würth, eigenaar van de in bevestigingsmaterialen gespecialiseerde Würth-Groep. Hij heeft zijn kunstcollectie geïntegreerd in het bedrijfsbeleid. Negen dochterondernemingen in Europa en het hoofdkantoor in Duitsland omvatten musea en kunstdependances die opengesteld zijn voor publiek, zeven dagen per week!

I

n het begin van de jaren zestig kwam Würth voor het eerst in aanreiking met de kunstwereld door zijn vriend, de fotograaf Paul Swiridoff. Deze portretteerde veel mensen uit wetenschappelijke, politieke en culturele kringen. Door hem leerde Würth de schilder Emil Nolde kennen. De basis voor de collectie werd gelegd met de aanschaf van een aquarel van deze Duitse expressionist. Het werk van Nolde fascineerde Würth.

Primeur In de loop der jaren groeide de hobby uit tot een passie voor kunstverzamelen. De verzameling was zo gegroeid, dat Reinhold Würth in de jaren zeventig besloot de collectie toegankelijk te maken voor de werknemers van zijn bedrijf in Baden Württemberg en een tentoonstelling organiseerde. De belangstelling was zo groot, ook vanuit de lokale omgeving, dat er andere tentoonstellingen volgden. Toen ontstond het bijzondere idee om een nieuw hoofdkantoor te bouwen, compleet met een kunstmuseum. Een primeur in ondernemerskringen, die de kunst blijvend toegankelijk maakte voor publiek.

48

Europoort Kringen december 2009

De ‘Sammlung Würth’ omvat twaalfduizend werken en behoort tot de belangrijkste verzameling van moderne hedendaagse kunst uit de twintigste en 21e eeuw in Europa. De verzameling, en het denken over kunst en cultuur, werd opgenomen binnen de Würth-Groep. Een logische consequentie van deze beslissing was, dat Reinhold Würth ook bij dochterondernemingen van de WürthGroep museumruimten in nieuw te bouwen bedrijfspanden liet entegreren. In Schwäbisch Hall (Baden Württemberg) liet Reinhold Würth het museum ‘Kunsthalle Würth’ bouwen dat 2001 opende. In de loop der jaren liet hij een hele keten van musea en expositieruimtes in vele Europese landen realiseren, zoals Kunstforum Würth Turnhout en Kunstlocatie Würth in ‘s-Hertogenbosch. In totaal zijn er veertien musea en kunstdependances. De kunst wordt er gedeeld met iedereen die er voor openstaat. De filosofie van Reinhold Würth is dat door kunst toegankelijk te maken, de levenskwaliteit wordt vergroot. Eigenlijk is het een vorm van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Onderdeel van de bedrijfscultuur is ook de nieuwbouw voor vestigingen. Die komen allen tot stand via een procedure waarin architecten een mooi ontwerp indienen en een jury die beslist.


Prof.Dr. h.c.mult.Reinhold Würth

Het gebouw moet voldoen aan allerlei eisen, dus een combinatie vormen van mooie architectuur en een prettige, maar functionele werkomgeving. Vestiging ‘s-Hertogenbosch Langs de A2, op bedrijvenpark De Brand, ligt het opvallende, moderne gebouw van Würth-vestiging ‘s-Hertogenbosch. Het is een plek waar je plotseling werken van kunstenaars als Armando, Picasso of Christo kunt tegenkomen. Zo is er tot het eind van dit jaar werk van Arnulf Rainer te zien. Zeven dagen per week kan men er gratis naar het museum, dat gespecialiseerd is in hedendaagse kunst. En tegen een kleine vergoeding worden er voor groepen rondleidingen verzorgd. Circa achttien vrijwilligers beijveren zich er voor de kunst. Het bedrijf heeft niet alleen contacten met lokale en regionale musea, zoals het SM’s en De Pont in Tilburg, maar organiseert voor kinderen -in samenwerking met omliggende scholen- ook workshops over kunst. Daarnaast organiseert men er regelmatig een evenement, zoals een Happy Day in 2007, voor de inwoners van ’s-Hertogenbosch en omgeving. Naast een bezoek aan het museum was er een kleurrijk opgezet cultureel programma voor jong en oud op het buitenterrein. Een hoogtepunt was vorig jaar een groot Open Air concert, toen circa vijfendertighonderd mensen het Brabants Orkest zagen optreden met René Froger, Rob de Nijs en Glennis Grace in ‘Classic meets Pop’. Naamsbekendheid of imago Op de vraag ‘wat levert het allemaal op’, kun je denken aan naamsbekendheid. Dat het een positieve bijdrage heeft geleverd aan het imago van de Würth-Groep is zeker ... maar zo is het niet opgezet. Het heeft zich zo ontwikkeld. Door de jaren is het familiebedrijf altijd gegroeid. Het heeft dus wel een impuls kunnen geven. Maar

Foto: Andi Schmid

kunst en cultuur worden door de grote man achter het bedrijf vooral als een positieve bijdrage aan het maatschappelijk leven gezien. Met name voor de eigen medewerkers. Die zullen zich eerder thuis voelen in een mooie omgeving en daardoor meer gemotiveerd zijn, denkt hij. Brede, publieke naamsbekendheid zoekt het bedrijf eerder als sportsponsor. Wat Würth vooral drijft is dat door hem kunstenaars zich kunnen ontplooien en dat veel mensen op een andere manier naar dat werk zijn gaan kijken.

Zwart/Rood/Geel: Neo-expressionisme in de Verzameling Würth In januari 2010 brengt Kunstlocatie Würth een tentoonstelling gewijd aan de expressionistische schilderkunst, zoals die zich in Duitsland ontwikkelde vanaf de zestiger en zeventiger jaren. Schilders als Georg Baselitz, Markus Lüpertz en A.R. Penck zetten de schilderscultuur van Midden-Europa, die tussen 1933 en 1945 onderbroken was en daarna moeizaam weer werd opgepakt, op een overtuigende en onrust veroorzakende manier voort. Ansel Kiefer en Jörg Immendorf sloten zich later bij deze beweging aan. Groepen als ‘Heftige Malerei’ (Berlijn 1977) met kunstenaars als Rainer Fetting, Helmut Middendorf en Salomé en het kunstenaarscollectief ‘Mulheimer Freiheit’ (Keulen 1980) waar onder andere Walter Dahn en Georg Jiri Dokoupil deel van uitmaakten, zochten het in een meer eigentijdse versie van het expressionistische schilderen. Nadat het Van Abbemuseum onder leiding van Rudi Fuchs wegbereider was voor de eerste lichting figuratieve schilders uit Duitsland, gevolgd door het Groninger Museum destijds onder leiding van Frans Haks, zet Kunstlocatie Würth na de tentoonstellingen Armando (2007) en Arnulf Rainer (2009) nu de volgende stap met de expositie ‘Zwart/Rood/Geel’. Voor meer informatie: tel. 073 6291911.

Europoort Kringen december 2009

49


Infrastructuur

Rijk en regio presenteren bereikbaarheidsoffensief regio Rotterdam Minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat en portefeuillehouder Verkeer & Vervoer Vervat van de stadsregio Rotterdam hebben overeenstemming bereikt, over de noodzaak van een bereikbaarheidsoffensief voor de regio Rotterdam. Een van de belangrijkste onderdelen is een nieuwe oeververbinding ten westen van de Beneluxtunnel. Verder vinden zij, dat er snel oplossingen moeten worden gezocht voor de verbetering van de doorstroming in de Oostflank van de regio en dat verbreding van de A20-oost (Nieuwerkerk aan de IJssel – Gouda-West/ Moordrecht) van groot belang is. Daarnaast bestaat overeenstemming over het feit, dat het voor de ontwikkelingsopgave en de sociaal-economische versterking van Rotterdam-Zuid noodzakelijk is de OV-bereikbaarheid sterk te verbeteren. Verkenning Rotterdam Vooruit Portefeuillehouder Vervat is verheugd over de voorgenomen besluiten: “We hebben daadkracht getoond door binnen een jaar na het begin van de studie tot besluiten te komen.” De besluiten, bekendgemaakt tijdens de Randstad Urgent conferentie in Amsterdam, zijn

genomen op basis van de uitkomsten van de ‘Verkenning Rotterdam Vooruit’ en dragen bij aan een verbetering van de toekomstige bereikbaarheid van de Rotterdamse regio. “De studies die binnen de verkenning zijn uitgevoerd, laten zien dat, ondanks alle maatregelen die al op stapel staan, extra inspanningen nodig zijn om de toekomstige knelpunten in de Rotterdamse regio op te lossen,” aldus portefeuillehouder Vervat. “Dat is nodig om de havens, de stad, huidige en toekomstige woongebieden en groengebieden bereikbaar te houden en daarmee de concurrentiekracht en leefbaarheid van Rotterdam te behouden en te verbeteren. Die inspanningen hebben betrekking op weg, openbaar vervoer en vervoersmanagement. Alleen een integrale aanpak zal werken.” Via onder meer burgerraadplegingen en een breed maatschappelijk overleg zijn intensief meningen uitgewisseld met alle betrokkenen, belangenorganisaties en overheden. Extra ontsluiting aan de westkant van Rotterdam Een van de besluiten betreft de noodzaak van de realisatie van een nieuwe oeververbinding om de problemen op het westelijk deel

- advertentie -

ERVAAR DE ERVARING VAN DE ROHRER GROUP

KLIP EN KLAAR DE ROHRER GROUP MAAKT HET VOOR U WAAR


van de Ruit van Rotterdam, de Beneluxcorridor, aan te pakken en de doorstroming op de Ruit te verbeteren. Deze nieuwe oeververbinding draagt bovendien bij aan de verbetering van de ontsluiting van de Rotterdamse haven, het Westland en Voorne-Putten. In de eerste helft van 2010 wordt een voorkeursbeslissing voorzien voor de tunnelverbinding, waarbij een keuze gemaakt moet worden voor een Blankenburgtunnel of een Oranjetunnel. Kwaliteitssprong openbaar vervoer Rotterdam Zuid Rotterdam Zuid neemt momenteel een achterstandspositie in. Naast voldoende bereikbaarheid per auto en fiets, is een kwaliteitssprong van het openbaar vervoer noodzakelijk. Vervat: “Als Zuid goed aansluit op Rotterdam, de Zuidvleugel en de Randstad wordt de verbinding tussen wonen, werken, onderwijs en voorzieningen versterkt.” De manier waarop dit zal moeten plaatsvinden, zal nader worden onderzocht. Aanpak bereikbaarheid Oostflank Verbetering van de doorstroming in de ‘Oostflank’ van de regio met de Brienenoordcorridor en de Algeracorridor is van groot belang, maar tegelijkertijd erg complex. Oplossingen moeten hier worden gezocht in herontwerp van het wegennetwerk rond de Brienenoordbrug, in combinatie met de OV-maatregelen en de ruimtelijke ontwikkeling in het gebied. Naast deze grote projecten is er ook een pakket aan maatregelen vastgesteld, gericht op het op korte termijn beter laten functioneren van bestaande netwerken

(weg, OV, fiets) en de ontwikkeling van multimodale knooppunten. Het Rijk en de stadsregio leiden uit de verkenning af, dat het vraagstuk van het vergroten van de capaciteit van de Oude Lijn (Den Haag-Rotterdam met uitlopers naar Leiden en Dordrecht) cruciaal is voor de OV-bereikbaarheid van de regio. Hierbij is ook ingegaan op de ambitie van het kabinet inzake de kwaliteit op de spoorverbinding tussen Rotterdam en Den Haag. Besluitvorming zal voor de zomer 2010 plaatsvinden in het kader van het Programma Hoogfrequent Spoor (PHS).   De besluiten zijn van groot belang voor de ontwikkeling van de Rotterdamse regio en daarmee ook cruciaal voor het verbeteren van de internationale concurrentiepositie van de Randstad. De besluiten in de regio Rotterdam moeten in samenhang worden bezien met besluiten die in de regio Haaglanden en Holland-Rijnland worden genomen.   Hoe nu verder? In de komende periode worden de voorgestelde maatregelen binnen de projectorganisatie Rotterdam Vooruit verder uitgewerkt, zodat deze in de loop van komend jaar gereed zijn voor de planstudiefase. In deze projectorganisatie werken het ministerie van Verkeer en Waterstaat, de provincie Zuid-Holland, de stadsregio Rotterdam en de gemeente Rotterdam samen aan de bereikbaarheid van de regio Rotterdam in 2020-2040.

- advertentie -

OP HET GEBIED VAN

• stopmanagement/shut down service/industriële reiniging • tankreiniging/tankrevamp/scrubber en decanteer technologie • mobiele affakkel systemen/afvallogistiek/chemische reiniging • stralen en conserveren/W montage/assemblage service

OP HET GEBIED VAN

• steigerbouw Layher Allround System 1 miljoen m³ • 400.000 m³ direct beschikbaar voor de Benelux • industriële isolatie/tracing en montage

TOEGEVOEGDE WAARDE ROHRER GROUP

• project management / development management • advies & detachering • reiniging van lucht en klimaatsystemen en rioleringen • verhuur van pneumatish gereedschap en ademluchtlijnsystemen • verhuur van 70 m³ gesloten vloeistofdichte Bakercorp containers • afspraak is afspraak en uniek transparant Wij zoeken altijd voor u de meest • geen protectionisme, geheel veilige en meest economische onafhankelijk in de branche oplossing, ons motto hoge kwaliteit en blijvend scherp geprijsd.

BINNEN DE BENELUX 250 MAN PARAAT

Johann Rohrer Netherlands B.V. Pampus 25 3251 ND Stellendam

Tel: 0187 - 49 00 00 Fax: 0187 - 49 11 10 Website: www.rohrer-grp.com


spraakmakers

Douwe Tiemersma

gaat uit van non-dualiteit “Gescheidenheid is de bron van alle conflicten” door Jacques Kraaijeveld

“Mensen van alle leeftijden en met allerlei achtergronden komen bij mij en ik verwijs hen naar hun eigen ervaringen om meer inzicht te krijgen in hun feitelijke psychische en sociale situatie en in de verdere mogelijkheden die er zijn”, vertelt Douwe Tiemersma. “In de actuele situatie ervaren mensen beperkingen, remmingen, spanningen en negatieve emoties die alle hun oorzaak hebben in tweeheid, dualiteit. Tegenstellingen worden als een harde werkelijkheid gezien en daardoor ontstaan conflicten en lijden. Steeds ontstaan conflicten als het één tegenover het andere wordt gesteld, als de ene mens tegenover de ander komt te staan. Gescheidenheid is de bron van alle conflicten.”

“Een oplossing van de problemen is mogelijk en ligt dus in de radicale relativering van de scheidingen en de zijnservaring van een groter geheel waarin alles en iedereen is opgenomen. Daarin blijven wel de verschillen, maar deze verbreken de fundamentele eenheid niet. Dat gaan steeds meer mensen bewust zien en dat werkt door in hun werk en in alle andere aspecten van hun leven. Zo zijn er verschillende beroepsgroepen, onder andere die van mensen werkend in organisatie en management van bedrijfsleven en instellingen, waarin de mogelijke doorwerking van non-dualiteit in de eigen werkomgeving ter sprake komt.” Waarom bent u dit gaan doen? Droom, roeping, noodzaak? “Nadat het inzicht in de problematiek van de tweeheid en in de eenvoudige vrijheid van de non-dualiteit was doorgebroken, is dit werk vanzelf gegroeid. De omstandigheden waren blijkbaar zodanig dat het werk zich op vanzelfsprekende wijze ontwikkelde, vooral dus doordat mensen ernaar vroegen. Er was geen droom of roeping.” Was/Is het echt nodig? “Als je ziet hoeveel mensen lijden onder problemen die ze niet zelf kunnen oplossen -en die mensen zijn er veel- is er een vanzelfsprekende bereidheid om, voor zover dat gaat, hen te helpen boven dat lijden uit te komen. Als dat goed gaat, doordat zij gaan beseffen dat er een grondslag is van heelheid, non-dualiteit, is het een prachtig gebeuren. De sfeer klaart op in licht, harmonie en geluk.” Waren er andere opties? “Nee, omdat alleen het levende inzicht in die basale eenheidsruimte werkt.” Welke boodschap wilt u uitdragen? “De boodschap: ga kijken waar je je thuis voelt, welke kwaliteiten die situatie heeft en wat de conclusie voor jou hiervan is voor je verdere leven. Bij de kwaliteiten van thuis-zijn horen jezelf-zijn, 52

Europoort Kringen december 2009

ontspanning, openheid naar andere mensen, een rustig ruim bewust-zijn, non-dualiteit. De conclusie kan, als je eerlijk bent, niet anders zijn dan dat dit zoveel mogelijk bevorderd dient te worden door nog meer zelfkennis onder allerlei omstandigheden.” Wie is uw grote voorbeeld? Waarom? “Mijn belangrijkste leraar was Nisargadatta Maharaj die in 1981 in Bombay overleed. Hij was een leraar in de lijn van de oude Upanishaden (Advaita Vedanta) waarin de non-dualiteit van de kern van het zelf-zijn en van de hele kosmos centraal staat. Bij hem was het overduidelijk dat hij dat volledig had gerealiseerd en dat werkte door naar mij en naar anderen. Verder zijn er andere grote voorbeelden, bijvoorbeeld Nelson Mandela die niet voortging met de dualiteit van de Apartheid, maar daar bovenuit steeg. Alleen daardoor kon de afschaffing van de Apartheid zonder grote problemen verlopen.” Wat vindt u ervan een publiek figuur te zijn? “Het inzicht in non-dualiteit laat het grotere geheel zien waarin de eerst aparte eenheden zijn opgenomen. Dat geldt ook voor personen en hun ego’s. Zij zijn heel betrekkelijk geworden ten opzichte van het geheel. Als je ervaart dat je in het grote geheel bent opgenomen, zijn de persoonlijke dingen niet meer belangrijk. Het gaat om de grotere heelheid.” Is het allemaal waar wat u beweert? “Dat moet iedereen die dat wil maar uitzoeken door zelf kritisch te gaan kijken. Tot dusver heb ik niemand ontmoet die dit op eerlijke manier heeft gedaan en onwaarheid van de boodschap heeft gevonden.” Wat vindt u uw sterkste kwaliteiten in dit opzicht? “De twee vorige antwoorden zijn ook hier geldig: het gaat om het grotere geheel en om de waarheid die iedereen zelf moet gaan


de beste tips volgens u voor ondernemers/managers? 1) Word je bewust van jezelf in je situatie, anders blijven er allerlei blinde vlekken in je functioneren. 2) Horizontale verruiming: ervaar, verder terugkerend in jezelf, dat er een fundamentele verbondenheid is met alle mensen, levende wezens en dingen in de wereld. Het accentueren van scheidingen, vooral in verband met eigenbelang, geeft problemen. 3) Verticale verruiming bij anderen: accepteer en versterk zoveel mogelijk de typisch menselijke eigenschappen in de mensen waarmee je te maken hebt: zelfstandigheid, bewustzijn, verantwoordelijkheid, inspiratie, creativiteit, openheid, subjectiviteit. Daar heeft iedereen recht op. Zonder de anderen ‘plat’ te houden, zal er een beter functioneren zijn. 4) Verticale verruiming bij jezelf: zie en versterk die typisch menselijke eigenschappen in jezelf. Als je in je centrum van je eigen subjectiviteit staat, blijf je zelfstandig en open. Als jezelf als bewustzijn verruimt naar boven en van daar terugkijkt, verschijnt het werkgebied als eenheid. Als je zelf een verruiming krijgt naar beneden wordt de gevoeligheid en creativiteit groter. 5) Wees als leidinggevende overal met je blik en met je bewustzijn. Doe zo weinig mogelijk. Het werk wordt door de anderen dan voortreffelijk gedaan. 6) Laat het handelen vanzelf gaan, vanuit een één-zijn met het geheel. Daarin vindt alles vanzelf plaats. 7) Neem de praktische consequenties van je inzicht. 8) Lees het boekje: ‘Management en non-dualiteit - de spiritualiteit van ongescheidenheid in werk, bedrijf en organisatie’, als u meer hierover wilt weten (Uitg. Advaita, Heinenoord).

ontdekken, niet om ‘mijn’ sterke kwaliteiten. Verder: de waarheid van openheid lijkt zwak, maar blijkt sterker te zijn dan welke kracht dan ook.” wat doet u beter dan anderen? slechter/minder? “Ik spreek niet over anderen. Soms geef ik aan, om de radicaliteit van de non-dualiteit duidelijk te maken, dat de benadering waarvoor ik aanwijzingen geef, radicaler is dan de meeste andere wegen van probleemoplossing. Het gaat uiteindelijk om een volledig loslaten van het ego, de beperkingen in het zelf-zijn.” leukste klus ooit? “Steeds weer zie ik mensen die zo open komen dat hun angsten definitief zijn verdwenen. Hoewel het leven doorgaat in een lichaam, werk en wereld met beperkingen, blijken die beperkingen geen belemmering meer te zijn voor de blijvende ervaring van volkomen vrijheid. Dan krijg ik het bericht dat er in werk en daarbuiten de zijnservaring van verbondenheid, eenheid en heelheid voorop is komen te staan met talloze praktische gevolgen. Angst verdwijnt bijvoorbeeld: een klein vrouwtje laat zich niet omver lopen door een groepje opdringerige jongeren. Depressie komt niet meer: het leven en werk blijft licht, ruim en stabiel. Egoïsme verandert tot openheid en verbondenheid met anderen. Dat zijn wonderen.” ten slotte: heeft u een levensspreuk? Zo niet, wat zou u kiezen? Wat is het belangrijkste in het leven? Laat dat nu het zwaarste wegen.

wie is douwe tiemersma? Douwe Tiemersma (1945) deed de studies biologie en filosofie in Amsterdam. Enkele jaren was hij biologiedocent op Pedagogische Academies, daarna hoofdmedewerker en docent wijsgerige antropologie en interculturele filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij promoveerde op ‘Body schema and body image. An interdisciplinary and philosophical study’ (Swets, Amsterdam/Lisse 1989). Als advaitaleraar houdt hij gesprekken/satsangs sinds 1980, na zijn ingrijpende ontmoeting met Sri Nisargadatta Maharaj in Bombay. Hij was mede-oprichter en eindredacteur van het blad ‘InZicht. Wegen van radicaal zelfonderzoek’. In allerlei tijdschriften verschenen zijn teksten. Ook geeft hij lessen pranayama, meditatie en hathayoga in het advaitaperspectief, vanaf 1972 na zijn yoga-lerarenopleiding. Al zijn activiteiten zijn nu samengebracht in het Advaita Centrum te Gouda (www.advaitacentrum.nl).

wat is advaita? Het Sanskrietwoord advaita betekent ‘de afwezigheid van tweeheid’, ‘non-dualiteit’ (a-dvaita). Mensen kunnen zich gaan realiseren dat de hoogste werkelijkheid van het eigen zelf-zijn en die van wereld en kosmos identiek zijn. Daarin zijn zelf, anderen en de wereld aanwezig in een sfeer zonder scheidingen. Om deze onuitsprekelijke sfeer aan te duiden heeft het woord advaita de voorkeur boven het woord eenheid, dat op iets zou kunnen duiden dat aan te wijzen valt en tegenover ‘veelheid’ staat. Verscheidenheid betekent geen gescheidenheid: ze gaat samen met non-dualiteit. In de ervaring is dat wat je ervaart niet verschillend van jezelf die ervaart. Ervaring is ook zelfervaring. In de non-dualiteit ervan ben je zuiver zijn-bewust-zijn-geluk dat samenvalt met alles in het Onuitsprekelijke. Als visie is het non-dualisme een mens- en wereldbeschouwing. Daarin worden de grenzen en scheidingen - tussen mij en de ander, lichaam en geest, de micro- en macrokosmos, subject en object, mens en God - gezien als aangeleerd en betrekkelijk. Deze non-dualistische visie is filosofisch uitgewerkt in de Advaita Vedânta, de Indiase stroming die uitgaat van de Upanishaden van de achtste-zesde eeuw voor Christus. Ook in andere tradities, zoals het boeddhisme, het daoïsme, de joodse en christelijke mystiek en het soefisme is de non-dualistische visie aanwezig als hoogste waarheid.

Europoort Kringen december 2009

53


Informatief

Vijftien miljoen per jaar voor wetenschap en techniek in basisonderwijs Staatssecretaris Sharon Dijksma stelt vijftien miljoen euro per jaar beschikbaar voor het wetenschap- en techniekonderwijs op alle zevenduizend basisscholen in Nederland. Deze toezegging doet zij bij het in ontvangst nemen van het Masterplan 2011-2016 ‘Ruimte voor talent, ruimte voor wetenschap en techniek’. Het Masterplan wil voor kinderen de ruimte creëren om hun talenten te ontwikkelen op het vlak van onderzoeken, redeneren en probleem oplossen, gebruikmakend van hun nieuwsgierigheid en creativiteit, aan de hand van wetenschap en techniek. Verschillende maatschappelijke organisaties hebben hun steun toegezegd, waaronder universiteiten, gemeenten, het bedrijfsleven en musea en science centra.   In de Fokker Terminal in Den Haag ontving Dijksma het Masterplan op 3 november uit handen van Robbert Dijkgraaf op initiatief van de Denktank Wetenschap en Techniek en het Platform Bèta Techniek. In het Masterplan staat beschreven hoe verschillende partijen in de periode 2011-2016 het talent van kinderen (twee-veertien jaar) willen stimuleren door middel van

wetenschap en techniek. Met het geld worden scholen geholpen bij het integreren van wetenschap en techniek in hun onderwijs, worden leerkrachten geschoold en wordt onderzoek gedaan dat op scholen toepasbaar is naar de ontwikkeling van (bèta-)talent van jonge kinderen. De afgelopen jaren is meer dan een derde van de basisscholen al gestart met het invoeren van wetenschap en techniek, zijn tienduizend (aankomende) leraren bijgeschoold op dit domein en is er vernieuwend wetenschappelijk onderzoek gestart. De Denktank Wetenschap en Techniek heeft het initiatief genomen om ook de komende jaren de talentontwikkeling van kinderen door wetenschap en techniek veilig te stellen en verder te stimuleren. De Denktank bestaat uit een breed gezelschap van prominente mensen uit onder andere de wetenschap, het onderwijs, het bedrijfsleven en regionale politiek, zoals Robbert Dijkgraaf (hoogleraar UvA, President KNAW) en Michaël van Straalen (vice-voorzitter MKB, Voorzitter Koninklijke Metaalunie).

Nieuw Biomar-proces EnviroChemie heeft in de afgelopen drie jaar meer dan dertig Biomarafvalwaterzuiveringinstallaties in Oost-Europa geplaatst. Afhankelijk van de toepassing en de lokale situatie worden verschillende biologische installaties, zoals anaerobe vergisting, aerobe slibbed of een combinatie van deze technieken, ingezet. In praktisch alle opdrachten leverde EnviroChemie de installatie turn-key vanaf het ontwerp tot en met de inbedrijfstelling. De plaatselijke steunpunten in Rusland, Roemenië, Bulgarije en Polen versterken met hun kennis in de lokale verzorging de verschillende stappen in het project, zoals bijvoorbeeld de gesprekken met de overheid. Hoofd- en/of nevenvestigingen van Pepsi-Cola, Coca-Cola, InBev, SAB Miller, Agrana, Baltika, Nestlé, Wrigley´s, Danone, Procter & Gamble mag EnviroChemie tot haar klanten rekenen, evenals kleine en middel grote ondernemingen als Hipp, Puratos en Hochland. Naast de individueel ontworpen installaties, wordt het aanbod van de compacte gestandaardiseerde installaties verder uitgebouwd. Onder de merknamen Flomar, Lugan en Split-O-Mat zijn voor kleine afvalwaterstromen compacte fysisch-chemische en biologische installaties in het

programma. Oplossingen waarbij in containers wordt gebouwd kunnen snel ingezet worden en ook later naar andere standplaatsen verplaatst worden. In tijden van grote planningsonzekerheid, zoals momenteel de economische crisis, zijn modulaire installatiesystemen zinvol. Een nieuwe anaerobe reactor Biomar ASBx wordt bij voorkeur als geschroefde staalplaatbouw aangeleverd. Hiermee worden lokale betonwerkzaamheden tot een minimum beperkt, afschrijvingstijden verkort en aanpassingen aan gewijzigde bedrijfscondities eenvoudiger mogelijk.

Intentieverklaring bouwsector Kopstukken uit de bouwsector hebben tijdens de IntegriteitTop hun handtekening gezet onder een ketenbrede integriteitverklaring. Een unieke gebeurtenis, omdat voor het eerst opdrachtgevers én opdrachtnemers gezamenlijk optrekken om een dergelijke intentieverklaring bouwsectorbreed te ondertekenen. “De sector stelt onomwonden en over de volle breedte vast dat integer en transparant handelen menens is”, aldus Hans Blankert, voorzitter van de Regieraad Bouw, de initiatiefnemer van de IntegriteitTop. Onder de ondertekenaars zijn vooraanstaande organisaties als Bouwend Nederland, NLingenieurs, Uneto-VNI, de Aannemersfederatie Nederland Bouw & Infra, Unie van Waterschappen en de Rijksgebouwendienst. De onderwerpen integriteit en transparantie staan sinds de Bouwenquête in 2004 prominent op de agenda in de bouwsector. Opdrachtgevers en opdrachtnemers zijn, vaak binnen hun specifieke branches en organisatieverbanden, in actie gekomen om integriteit te borgen via interne projecten, branchespecifieke middelen of gedragscodes. Hoewel al deze initiatieven waardering verdienen, leiden ze ook tot versnippering van de aanpak van integriteit. “Waar het tot nu toe aan ontbrak, was een gevoel van gezamenlijkheid”, stelt Regieraadvoorzitter Hans Blankert. “Branches wezen te vaak naar elkaar en aanvaardden geen verant54

Europoort Kringen december 2009

woordelijkheid voor elkaars gedrag, terwijl een fout in één branche het imago van de hele keten aantast. We moeten bouwketenbreed optreden. De keten is zo sterk als de zwakste schakel. De ondertekening van de integriteitverklaring is een belangrijke stap.”

 Met de verklaring spreken de ondertekenaars af dat zij staan voor integriteit, dat zij elke vorm van frauduleus handelen veroordelen, dat zij geen acties ondernemen die ongewenst gedrag uitlokken en geen zaken doen met partijen die niet integer handelen. De ondertekenaars verklaren verder dat zij waar mogelijk ketenbreed zullen samenwerken om integriteit verder te stimuleren. Eén van de middelen die de ondertekenaars kunnen inzetten, is de publicatie Glashelder Bouwen, een leidraad voor transparantie. De Regieraad Bouw is in 2004 na de Bouwenquête opgericht om verandering en vernieuwing in de bouwsector te stimuleren, zowel bij opdrachtgevers als bij opdrachtnemers. Professioneel aanbesteden, verbetering van samenwerking, integriteitvraagstukken en modern personeelsbeleid waren de afgelopen jaren belangrijke speerpunten van de Regieraad Bouw. De Regieraad Bouw is initiatiefnemer van de IntegriteitTop en auteur en uitgever van Glashelder Bouwen, een leidraad voor transparantie.


Foto: Eric Bakker

Column Chris van Krimpen

Uitlui van Lucie Groeneveld

‘Ik heb het op mijn manier geprobeerd’ Lucie Groeneveld neemt na twintig jaar afscheid als hoofdredacteur van Europoort Kringen en aan mij de eervolle taak haar uitlui te schrijven. Allereerst dit: een uitlui schrijven is welhaast het moeilijkste wat er is; men krijgt al gauw de neiging het subject daarvan de hemel in te prijzen, vooral als de betrokkene een aangenaam karakter heeft, competent is en bovendien de koffie op tijd klaar zet. Een uitlui komt dan ook meestal neer op een aantal platitudes, een hartelijk bedankje voor de bewezen diensten en een heilwens voor de toekomst. Geeuwend slaat de lezer vervolgens de bladzij om….. Lucie heeft twintig jaar Europoort Kringen bestierd. Dat wijst op een bijna bovenmenselijk uithoudingsvermogen. Iedere maand een deadline. Iedere maand zorgen maken om het aantal advertenties. Iedere maand redacteuren, fotografen en columnisten achter hun broek zitten. Ze bouwde een technisch georiënteerd advertentieblad uit tot een fraai vormgegeven informatief en kritisch havenmagazine; een maandelijkse verademing vergeleken bij al die protserige, glanzend uitgegeven maar vooral onintelligente niemendalletjes die de afgelopen decennia in het Rotterdamse havenwereldje werden verspreid. Is dat iets bijzonders? Ja en nee. Wat Lucie deed is professioneel. Maar goed, men kan zeggen dat iedere hoofdredacteur in Nederland te kampen heeft met dezelfde problemen. Een hoofdredacteur wordt er nu eenmaal voor betaald om die op te lossen. Hij/zij moet zijn beleid tijdig aanpassen aan de veranderende mentaliteit van het lezersvolk en (helaas!) aan de onverbiddelijke eisen van de commercie. Het professionele van Lucie was dat ze zich zo weinig mogelijk heeft aangepast, in staat was de aandacht van de lezers vast te houden en toch de oplage wist te vergroten. Anders gezegd: ze ontwikkelde een succesformule en is zichzelf trouw gebleven. Twintig jaar lang. In die twintig jaar zag Lucie ze allemaal voorbijtrekken. Molenaar, Peper, Opstelten, Simons, Scholten, Van Middelkoop, Van Sluis, Smits, Vervat, Fortuyn en al die anderen die voor kortere of langere duur figureerden op het haventoneel. De Havenvereniging Rotterdam, de Maasvlakte, de ‘Friends in Business’, de diverse praatclubjes en ga maar door. Tijdens ons laatste gesprek vertelt ze met smaak over haar ervaringen. Het klinkt als een roman met als ondertoon een liefdesverhouding met Rotterdam en de haven, af en toe gepaard met enige bitterheid. Om met het laatste te beginnen. Ze noemt de verontrustende naïviteit van de Rotterdamse bestuurders die het Gemeentelijk Havenbedrijf commercialiseerden.

Oud Burgemeester Opstelten met zijn beroemde uitspraak: ‘Oome Willem zal het wel weten!’. De vette samenzweerderige knipoog van Scholten tijdens een persbijeenkomst aan boord van ‘De Nieuwe Maze’. De door het Havenbedrijf betaalde buitenlandse pretreisjes voor bevriende journalisten. De moeilijkheid in een stad als Rotterdam een eigen mening te hebben die afwijkt van de officiële. Lucie kan zich er nog steeds over verbazen! Aan het fenomeen Pim Fortuyn heeft ze nog steeds de beste herinneringen. “Of mensen hem aardig vonden of niet, deed er voor mij niet toe”, vertelt ze, “Pim was geestig, open, rebels; hij had een originele en kritische visie op de Rotterdamse samenleving. Bovendien paste hij prima in het team van columnisten dat ons blad zo bijzonder maakt.” Inderdaad had Lucie niet alleen een professionele staf ter beschikking maar verzamelde ze ook een team eigenzinnige, vaak tegendraadse columnisten om zich heen, afkomstig uit diverse sectoren van de samenleving. De één betwijfelde het bestaansrecht van de Betuwelijn, de andere kraakte de kwaliteit van het onderwijs, nummer drie wees op de schandelijke uitverkoop van onze havenbedrijven, nummer vier was belangenbehartiger voor het bedrijfsleven, nummer vijf verbaast zich over de energiepolitiek en nummer zes was vakbondsman. Hoe controversieel de meningen soms ook waren, nooit toonde ze zich bevreesd de lokale machthebbers of de adverteerders te irriteren. Wat is nu het resultaat van twintig jaar zwoegen, vraag ik haar. “Ik wilde nooit de hervormer uithangen”, zegt ze, “ik wilde de veranderingen in de haven van zoveel mogelijk kanten belichten. Ik houd van Rotterdam. De geur van de haven, de fabrieken, de schepen, de mensen.” “Er zijn namelijk veel positieve punten te melden”, vervolgt ze, “het is niet allemaal kommer en kwel. Je moet een zekere balans zoeken tussen gerechtvaardigde kritiek en de eisen van de dagelijkse politieke en maatschappelijke realiteit. Maar helaas is de afstand tussen de samenleving en het bedrijfsleven de laatste twintig jaar groter geworden. De band tussen stad en haven is veel losser, de commercialisering is te ver doorgeschoten. En nog erger, de mensen voelen zich niet meer vertegenwoordigd door de bestuurders.” Ze kijkt me enigszins berustend aan. “Het is moeilijk een maatschappelijke trend te keren, maar ik heb het op mijn manier geprobeerd.” Lucie gaat Europoort Kringen verlaten. Wil de nieuwe Lucie opstaan? Rijeka, 13 November 2009 Europoort Kringen december 2009

55


Alle medewerkers van Europoort Kringen wensen u prettige feestdagen en een monumentaal 2010 foto Eppo Notenboom


menSen IN BEDRIJF De Raad van Bestuur van DuPont heeft Chief Executive Officer E. Kullman (53) gekozen tot voorzitter per 31 december. De huidige voorzitter, C.O. Holliday Jr. (61), was elf jaar Voorzitter en gaat per 1 januari met E. Kullman pensioen. Kullman werd per 1 januari 2009 CEO nadat Holliday tien jaar als DuPont’s CEO was opgetreden. Hij bleef aan als Voorzitter van de Raad van Bestuur DuPont voor een korte overgangsperiode totdat Kullman hem zoals verwacht zou opvolgen. G. Vroomen (38) is uitgeroepen tot Ingenieur van het Jaar 2009. Hij wist zich te onderscheiden door een combinatie van persoonlijkheid, ondernemerschap en innoverend vermogen van de twee andere genomineerden T. Vehmeijer (Huisman Equipment) en M. Kok (HKV ˆ lijn in water). Vroomen is (mede) eigenaar en oprichter van Cervélo, een wereldwijd opererende producent van high end racefietsen en triatlon fietsen. Technisch vernuft weet hij te combineren met een goed zakelijk instinct en een bovengemiddelde dosis doorzettingsvermogen en lef. F. de Grave heeft zich per november voor tweeënhalve dag per week verbonden aan de bestuursadviespraktijk van organisatieadviesbureau Twynstra Gudde. De bestuursadviespraktijk bestaat naast de Grave uit een aantal senior partners van Twynstra Gudde en enkele, exclusief aan Twynstra Gudde verbonden, externe adviseurs. Met de komst van de Grave en zijn jarenlange ervaring als onder andere wethouder van Financiën en waarnemend burgemeester van Amsterdam, staatsecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, minister van Defensie en voorzitter van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Zorgautoriteit, geeft Twynstra Gudde concreet invulling aan haar ambitie om de bestuursadviespraktijk verder te ontwikkelen en blijvend een belangrijke gesprekspartner en adviseur te zijn van bestuurlijk Nederland. K. Orsel (39) van de Management Facilities Group is door Federatie Zakenvrouwen uitgeroepen tot ‘Dé Vrouwelijke Ondernemer 2009’. De FZ Award 2009 werd aan Orsel toegekend, (Foto: Suzanne Hanekamp) omdat zij ambitieus, voortvarend en succesvol K. Orsel is in de rederswereld. De jury vindt haar een toponderneemster en fantastisch rolmodel voor alle onderneemsters in Nederland. De Award, die dit jaar door Minister M. van der

Hoeven werd uitgereikt -voor de vijfde keer-, is een initiatief van Federatie Zakenvrouwen. Binnen de Federatie Zakenvrouwen draagt M. Brouwers met ingang van 1 januari a.s. de voorzittershamer over aan C. Breeveld. Breeveld is directeur van Team Care en voormalig Zwarte Zakenvrouw 2003. In 2005 richtte zij de Stichting Women on Board op ter bevordering van vrouwenemancipatie in hogere managementfuncties. Binnen FZ is Breeveld sinds voorjaar 2009 voorzitter van Stichting Instroom, waarin individuele onderneemsters zich bij FZ kunnen aansluiten. Prof.dr. S. Lamberts, voormalig rector magnificus en plaatsvervangend voorzitter van het College van Bestuur van de Erasmus Universiteit Rotterdam, is 6 november jl. onderscheiden met de Wolfert van Borselenpenning. Burgemeester Ahmed Aboutaleb speldde de scheidend universiteitsbestuurder de versierselen op tijdens een diner ter gelegenheid van de 96ste dies natalis van de universiteit. Eerder dit jaar, tijdens de opening van het academisch jaar, ontving Lamberts uit zijn handen een koninklijke onderscheiding. Hij was actief betrokken bij het nieuwe geboortecentrum van het Sophia Kinderziekenhuis en bij het grote, kostbare Genomics project van het Erasmus MC. Lamberts leverde een actieve bijdrage aan de internationale contacten van de universiteit, en daarmee aan de wereldwijde uitstraling van de stad.

L. van der Eijck

L. van der Eijck (40) is per 16 januari de nieuwe directeur van Veilig Verkeer Nederland. Ingenieur Van der Eijck is werkzaam als hoofd openbaar vervoer van de stadsregio Rotterdam, verantwoordelijk voor het strategisch beleid, waaronder verkeersveiligheid.

Suntech Power Holding heeft vier nieuwe managers: D.Hogg wordt head Suntech Europa, V. Gürgeli vice-president Sales Europa, F. Weber marketing director Europa en C. von Braun is director Project Finance Europa.

W. Drossaert

W. Drossaert (42) is benoemd tot directeur van de Europese en Afrikaanse regio’s van het Amerikaanse advies- en ingenieursbureau MWH. Hij is in binnen- en buitenland een autoriteit op het gebied van watermanagement. Drossaert blijft naast zijn nieuwe

verantwoordelijkheid ook leiding geven aan MWH Noord-Europa. Hij stond aan de basis van het ideologische ingenieursbureau De Straat Milieuadviseurs. Later werd dat Syncera, dat in 2007 samenging met MWH Global. Hij heeft door het initiëren en organiseren van politieke debatten met nationale en internationale leiders zijn sterke betrokkenheid aangetoond bij het internationale watervraagstuk. Daarnaast is hij in Nederland betrokken bij het opzetten en runnen van netwerken zoals Baggernet en Waterpraktijk. B. Ortegat (55) is onlangs benoemd tot voorzitter van de Raad van Bestuur van TOTAL Nederland N.V. In deze functie volgt hij H.C. Gützkow op, die per 1 december benoemd is tot General Manager van Total Duitsland. De Belgische Ortegat is in dienst bij Total sinds 1979, laatstelijk in de functie van Directeur Commercial Sales bij Total België. Tussen 1994 en 1997 was hij al werkzaam bij Total Nederland als Sales Manager Retail en Manager Lubricants. S. Fageräng is de nieuwe managing director van verpakkingsbedrijf Tetra Pak Benelux. Hij werkt al twintig jaar voor het bedrijf en volgt R. Jacobs op, die vice-president Noord-Europa is geworden. D. Bijsterveld is in dienst getreden als managementconsultant bij Venturn, zakelijk dienstverlener voor de scheepvaart- en transportsector. Voorheen was hij in dienst bij APM terminals. W. Bens wordt directeur van het logistieke instituut Dinalog. Hij gaf leiding aan het Innovation Lab van de Technische Universiteit Eindhoven en was verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Bio Base Europe, het gezamenlijke initiatief van Biopark Terneuzen en Ghent Bio-Energy Valley, heeft het team versterkt met de benoeming van P. van de Bilt als financieel adviseur. In zijn nieuwe rol is hij verantwoordelijk voor het geven van financiP. van de Bilt ele raad en advies voor startende bedrijven aan beide zijden van de grens, evenals aan gezamenlijke initiatieven van Belgische en Nederlandse ondernemingen, in de biogebaseerde industrie. Van de Bilt is een gekwalificeerd lid van de NIVRA, het Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants, en heeft meer dan 28 jaar ervaring als financieel adviseur en raadgever. Daarvan werkte hij meer dan 25 jaar bij Deloitte & Touche als partner en als directeur van de Belgische Country Desk. Hij was als adviseur betrokken bij Bio Base Europe gedurende de startfase van het project in 2008.

Europoort Kringen december 2009

57


Breevaartstraat 11-19 3044 AG Rotterdam

Tel. 010 - 415 52 77 Fax 010 - 415 45 02

info@bollegraafbv.com www.bollegraafbv.com

Oersterk in hijswerk!

De Bollegraaf hightech portaalkranen voor zwaargewicht hijswerk

Eenvoudige bediening, ook radiografisch 路 twee jaar garantie elk hefvermogen 路 eigen service-afdeling 路 effici毛nt en kostenbesparend

aa

t

!

Altijd

19000026.adv mammoetkraan 90x1301 1 58 Europoort Kringen december 2009

een

op

sin los

go

p

m

29-03-2007 14:49:16


Boekbespreking

1. Vastgoedfraude - Miljoenenzwendel aan de top van het Nederlandse bedrijfsleven V. vander Boon & M. van der Marel Uitgeverij Nieuw-Amsterdam E 22,50 2. Overleef de Kredietcrisis W. Middelkoop Uitgeverij Nieuw-Amsterdam

E 17,50

3. Succes - Adviezen voor een Financieel Onbezorgd Leven A. van Gaal Uitgeverij Nieuw-Amsterdam E 14,95 4. Superfreakonomics (Engelstalig) S. Levitt & S. Dubner Uitgeverij Penguin

E 19,00

5. De Zeven Eigenschappen Voor Succes In Je Leven S. Covey Uitgeverij Business Contact E 26,50 6. Solliciteren via LinkdIn A.Vincent & J.Valkenburg Uitgeverij Het Spectrum 7.

E 15,00

Prooi Blinde trots breekt ABN AMRO       Jeroen Smit Prometheus E 19,95

8. De Ondergang van het Gezond Verstand - De Val van de Lehman Brothers L. McDonald & P. Robinson Uitgeverij Luitingh-Sijthoff E 19,95 9. Madoff - Miljarden Fraude van een Meesteroplichter A. Lebor Uitgeverij BBNC E 17,95 10. De Schitterende Eenvoud van Indexbeleggen J. Wintermans Uitgeverij Pearson Education E 24,95

Doodzonde

Overleef de Kredietcrisis

Het conflict tussen gebiedsontwikkelaar Chipshol en de Staat schaadt de reputatie van Nederland. De Staat zal bij schadeclaims door Chipshol verliezen en internationale investeerders zien af van miljardeninvesteringen in een airport city bij Schiphol. Dat staat in een vertrouwelijke presentatie van prof.dr. Annemieke Roobeek aan het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Het stuk wordt geciteerd in het boek Doodzonde van Chipsholoprichter Jan Poot. In deze uitgave geeft Poot aan welke doodzonden tegen de rechtsstaat de Staat pleegde in de strijd  tegen zijn bedrijf. Chipshol wordt als grootste private gebiedsontwikkelaar in de Schiphol-regio tegengewerkt door de Staat en haar staatsbedrijf Schiphol en is daardoor in tientallen juridische procedures verzeild geraakt. In Doodzonde beschrijft Jan Poot wat hem persoonlijk en zijn bedrijf is overkomen. Zoals de nooit opgehelderde vervanging van drie rechters in Haarlem en recent het gedwongen vertrek van vice-president Westenberg van de Haagse rechtbank. Chipshol werd door een kort gedingvonnis van Westenberg in 1996 uitgeschakeld als private concurrent van Schiphol Real Estate. Onlangs kwam door een arrest van het Hof te Den Haag vast te staan dat Westenberg herhaaldelijk onder ede heeft gelogen over onoorbare en intimiderende contacten met Chipshol-advocaten. Hoofdrolspeler in het gevecht tegen Chipshol is behalve Schiphol het ministerie van Verkeer & Waterstaat. Uit een vertrouwelijk stuk dat Chipshol in handen heeft, blijkt dat minister Eurlings door Annemieke Roobeek (hoogleraar Strategie en Transformatiemanagement Nyenrode Business Universiteit) is geadviseerd het conflict met Chipshol snel op te lossen. In haar presentatie(‘Een elegante uitweg voor een slopend conflict’) stelt Roobeek dat internationale investeringspartijen miljarden euro’s willen investeren in een duurzame airport city bij Schiphol. Maar die hebben geen zin in een ‘wespennest waarin een juridisch steekspel overheerst en waar reputatieschade voor hen dreigt.’ De te verwachten ‘zeer grote claims’ van Chipshol zijn ‘een molensteen’ en door de Staat ‘niet te winnen’. Een regeling met Chipshol maakt volgens Roobeek de weg vrij voor de al twintig jaar geleden door Jan Poot bepleite ontwikkeling van een airportcity.  Roobeek spreekt van ‘een high priority internationaal mega-project met een enorme uitstraling voor Nederland’ dat  kan uitgroeien tot ‘een toonbeeld van duurzaamheid in het logistieke hart van de West-Europese economie’. In het boek komen ook vooraanstaande juristen als de emeritus hoogleraren Ophof en Slagter en de advocaten Pasman en Zegveld aan het woord.  Zij tonen zich zeer kritisch over de gang van zaken rond de Haarlemse rechterswissel en het vertrek van rechter Westenberg en menen dat snel opening van zaken dient te worden gegeven. Het boek is (gratis) te bestellen via www. schipholwanbeleid.nl

Overleef de kredietcrisis is de langverwachte opvolger van de bestseller ‘Als de dollar valt’ (2007). Hierin schreef Willem Middelkoop dat het niet de vraag was óf, maar wanneer ons financiële systeem in zou storten. Het bleken profetische woorden. Eind 2008 waren we slechts een paar uur verwijderd van de complete ineenstorting van het wereldwijde kredietkaartenhuis. Met een stroom onorthodoxe maatregelen proberen overheden nu te redden wat er te redden valt. In dit nieuwe boek legt Middelkoop uit dat een kredietcrisis niet is op te lossen met nog meer krediet. Deze wanhoopspogingen betekenen uiteindelijk slechts uitstel van executie. In de vorm van korte vragen en antwoorden worden opnieuw veel geheimen over ons financiële systeem ontrafeld, zoals ‘Hoe diep zit Wall Street in Washington?’, ‘Waarom wordt Nederland zo hard geraakt?’ en ‘Wat wordt de volgende crisis?’. Wie niet nóg een keer verrast wil worden, moet Overleef de kredietcrisis zeker lezen. Willem Middelkoop (1962) is ondernemer en journalist en werd bekend als marktcommentator van RTL Z en vaste tafelgast bij De Wereld draait door. Hij is de oprichter van de webshop Amsterdamgold.com en het Gold & Discovery Fund. Een uitgave van Uitgeverij NieuwAmsterdam en te koop voor E 17,50.

Vastgoedfraude Op 13 november 2007 doen zeshonderd rechercheurs en dertig officieren van justitie op ruim vijftig adressen in Nederland invallen. Een strafrechtelijk onderzoek legt een wijdvertakt fraudenetwerk aan de top van het Nederlandse bedrijfsleven bloot. De omvangrijke fraude met vastgoed van bedrijven als Philips, ABN Amro en Rabobank die justitie in kaart brengt, is gepleegd onder de ogen van gemeentebesturen en bekende Nederlanders als Joop van den Ende, Hans Wiegel, Jan Hommen en John Fentener van Vlissingen. De verdachte projectontwikkelaars, pensioenfondsdirecteuren en vastgoedhandelaren konden jarenlang, met hulp van accountants, bankiers en notarissen, ongestoord tientallen miljoenen bij hun bedrijven wegsluizen, zo is de verdenking. Het voormalige Bouwfonds en Philips Pensioenfonds claimen een kwart miljard euro schade te lijden. In het najaar van 2009 begint het monsterproces. Sinds de spectaculaire inval van justitie in 2007 volgen de journalisten Vasco van der Boon en Gerben van der Marel voor Het Financieele Dagblad de ontwikkelingen in de zaak rond de grootste bedrijfsinbraak in Nederland ooit. De vastgoedfraude beschrijft voor het eerst de duistere kant van de Nederlandse vastgoedwereld, met zijn ons-kent-ons-cultuur, het gunnen van het grote geld en slapende toezichthouders. Een uitgave van Nieuw Amsterdam, E 22,50. Europoort Kringen december 2009

59


INDUSTRIEEL GROEN REALISATIE EN INTEGRAAL BEHEER

Hofhoek 3 Poortugaal Tel.: 010 - 5016111 Fax: 010 - 5013650 info@binder.nl www.binder.nl

Bestekservice- en Advies, Terreininventarisatie, Integraal Terreinonderhoud, Maaiwerk Dijken & Vlakland, Chemische Onkruidbestrijding, Grond- & Straatwerk

BIN6018 ADV EUROPOORT.indd 1

30-10-2006 13:46:38

Prefab loodsen en hallen Snel

Flexibel Economisch Eigen productie en montage

Bliek 21 - 4941 SG Raamsdonksveer T : +31 162 518 165 - info@frisomat.nl

www.frisomat.com

 

 





wij worden graag getest

www.penhotel.com luxe schrijfwaren - scherpste prijzen 60

Europoort Kringen december 2009


agenda 14-16 januari, Gent Polyclose Inl.: Flanders Expo, tel. +32 9 2419460, fax 2419325, www.ifest.be 19-21 januari, Gorinchem TIV Technische Industriële Vakbeurs Inl.: Evenementenhal Gorinchem, tel. 0523 289898, Fax: 0523 289800 26 januari, Noordwijk Inforum Benelux 2010 Inl.: http://nl.infor.com/inforum2010/ 27-28 januari, Zeist Snel en foutloos opschalen van batchprocessen Inl.: Paton, tel. 071 5214155, www.paton.nl 27-29 januari, Gorinchem Dak Event Inl.: Evenementenhal Gorinchem, tel. 0523 289898, Fax: 0523 289800 27-29 januari, Rotterdam Licht & Architectuur 2010 ‘Licht doet leven’ Inl.: VNU Exh.Europe, tel. 030 2952700, fax 2952701, info@vnuexhibitions.com

Infracampus 2010 Tijdens InfraCampus 2010, het congresevenement voor Professionals en Young Potentials in de infrastructuur, dat op 14 januari 2010 in Ahoy Rotterdam plaatsvindt, wordt de grootste brainstorm ooit gehouden binnen de infrasector. Sprekers en deelnemers delen gedurende deze InfraBrainstorm op interactieve wijze hun kennis en ervaring met elkaar. Het overkoepelende thema van het volledige programma van InfraCampus is: ‘De infrastructuur ten behoeve van het Olympisch Plan 2028’. Naast de InfraBrainstorm vindt ’s ochtends ook het programmaonderdeel ‘Experience Featuring Young Potentials’ plaats, waarin de ontmoeting tussen jonge en ervaren professionals centraal staat. Op de InfraCatwalk stellen ervaren Professionals, Young Potentials voor en presenteren zij vanuit hun organisatie hun visie op de toekomst in de infrastructuur. Tijdens het middagprogramma vinden diverse masterclasses plaats. Tom van ‘t Hek en Toon Gerbrands, oud volleybalen voetbalcoach en in het verleden succesvol tijdens de Olympische Spelen, vertellen in de masterclasses over hun Olympische ervaringen en maken aan de hand daarvan een vergelijking tussen topsport en infrastructuur. Het onderwerp van de eerste middagsessie is: ‘Hoe creëer je een winnend InfraTeam?’. Hierbij wordt antwoord gegeven op vragen als ‘Wat maakt een

InfraTeam succesvol?’ en ‘Welke competenties zijn nodig binnen een team?’. Maar ook het belang van teamwork voor toekomstige uitdagingen in de infrastructuur komt aan de orde. Als directeur algemene zaken van AZ en voormalig coach geeft Toon Gerbrands voorbeelden van succes story’s uit het verleden, en vertelt welke ingrediënten voor een winnend sportteam ook kunnen leiden tot een succesvol InfraTeam. Daarnaast vindt een praktijkcase van de firma Croon Elektrotechniek plaats, waarin Edward Heijnemans, Adjunct Directeur Verkoop Infra, het belang van goede samenwerking in een projectteam uitlicht. De tweede masterclass staat in het teken van duurzaamheid; hoe kan de markt de voor de Olympische Spelen benodigde infrastructuur duurzaam aanbesteden, aanbieden en beoordelen. In de derde masterclass ‘Infra Book of Records’, staat een aantal sporten centraal. Aan de hand van de stelling ‘I always thought that a record would stand until it was broken’ vertelt 
Tom van ‘t Hek zijn verhaal achter de sport. Daarbij gaat het niet om de sport zelf, maar om kenmerken achter de sport, zoals samenwerken. De sport vormt de insteek om gezamenlijk te komen tot een aantal records in de infrawereld met daarbij de achterliggende visie. Eén van de stellingen die als basis voor de te benoemen records dient, is bijvoorbeeld ‘Optimale samenwerking tussen opdrachtgever en opdrachtnemer’. Deze stellingen worden toegelicht door een deskundig panel. Janneke Schopman is een van de panelleden en kan als Olympisch kampioen hockey enerzijds en haar huidige werkzaamheden bij Heijmans anderzijds, de perfecte vergelijking maken tussen samenwerking binnen sport én infrastructuur. De inhoud van InfraCampus wordt tot stand gebracht door de samenwerkingspartners van de vakbeurs InfraTech: CROW, CURNET, Bouwend Nederland, KTB, PIANOo, Regieraad Bouw en De Nieuwbouw. Op dit moment hebben o.a. Rijkswaterstaat, BAM Infra, Kraaijeveld’s Aannemingsbedrijf, Croon Elektrotechniek, Ballast Nedam Infra en Gemeentewerken Rotterdam zich al ingeschreven als sponsor van InfraCampus 2010. Voor meer inlichtingen: www.infracampus.nl.

Topopleiding strategische communicatie

Communicatievraagstukken worden complexer en stellen daarmee leidinggevenden en communicatiestrategen voor steeds grotere uitdagingen.  Daarom starten  de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) en Berenschot op 20 januari 2010 de topopleiding strategische communicatie. Dit opleidingstraject geeft gehoor aan de roep om op hoog niveau inzicht te krijgen in overheidscommunicatie. Door te leren van voorlopers uit de communicatiediscipline en topmanagement vormen deelnemers een nieuwe visie op strategische communicatie. Aan het in de markt zetten van omvangrijke overheidsprojecten, de regie op de totale communicatiefunctie

en de invloed van de (online) media op beleid en uitvoering wordt uitgebreid aandacht besteed. Lering trekken uit internationale voorbeelden maakt een belangrijk onderdeel uit van dit programma. Zo zal Alastair Campbell de deelnemers in Londen toespreken over zijn rol als topadviseur communicatie van Tony Blair gedurende 1997-2003, en vinden er in de Verenigde Staten ontmoetingen plaats met bloggers in Washington en wetenschappers aan Harvard University, Boston. Ook Jacques Wallage speelt als kerndocent een prominente rol in de opleiding. 

De sterke en zwakke kanten van de communicatiefunctie bij de rijksoverheid werden onlangs nader belicht in een Berenschot onderzoek. In deze ‘Bestandsopname’ is de voortgang van de directies Communicatie van de dertien departementen op weg naar de ‘ideale directie Communicatie’ geanalyseerd. De topopleiding borduurt hierop voort. Deelname verdiept de kennis over de voordelen van samenwerking tussen ‘beleid’ en ‘communicatie’, vergroot het (inter)nationale netwerk en stelt participanten in staat om effectiever te schakelen tussen lange termijn communicatiestrategie en korte termijn tactiek bij de uitvoering van beleid. Voor meer inlichtingen: www.nsob.nl

Opleiding bodemadviseurs Na twee succesvolle uitvoeringen in Noord- en West-Nederland start op 2 maart 2010 een nieuwe leergang voor deelnemers in Oost-Nederland. De leergang is bedoeld voor aankomende Bodemadviseurs en wordt verzorgd bij Witteveen + Bos te Deventer. Op de leergang kan per module worden ingeschreven. Iedere module bestaat uit drie avonden van 17-21 uur. De complete leergang bestaat uit zes modulen. De leergang wordt vormgegeven door een samenwerkingsverband van diverse bureaus (Witteveen + Bos, Oranjewoud, Royal Haskoning, DHV, MUG, Lankelma, Geofox Lexmond, Tauw) in samenspraak en met ondersteuning van de werkgroep bodem ONRI en VVMA. Voor meer inlichtingen: lex.stax@omgevingsatelier.nl of info@bodembreedacademie.nl

Nieuw ingedeelde TechniShow 2010 compact VNU Exhibitions heeft in nauw overleg met de Federatie Productie Technologie besloten de TechniShow 2010, die gehouden wordt van 9 tot en met 12 maart 2010 in Jaarbeurs Utrecht, opnieuw in te delen en aan te passen aan de huidige marktomstandigheden. Hoewel het perspectief voor de industrie zich komend jaar gunstig ontwikkelt, laat het herstel in sommige sectoren nog op zich wachten. Als gevolg van deze marktsituatie voert een aantal bedrijven een behoudend financieel beleid. Met de nieuwe indeling wordt de Techni-Show 2010 ongeveer vijftien procent kleiner dan oorspronkelijk de bedoeling was.

Europoort Kringen december 2009

61


UIT

De meesterwerken van

kees Verwey

Kees Verwey, de in 1900 geboren en in 1995 overleden meesterschilder uit Haarlem, bleek na zijn overlijden een groot aantal werken bewust niet te hebben verkocht. Hij wilde ze bij elkaar houden om huidige en toekomstige generaties de kans te geven zijn werk te leren kennen. Dit kan nu in alle zalen van het Jan van der Togt museum in Amstelveen tot 17 januari 2010. Een groot aantal meesterwerken van de expressionist, afkomstig uit de collecties van grote musea en bedrijven, wordt voor het eerst samengebracht en bij elkaar getoond. De Stichting Kees Verwey, eigenaar en beheerder van zijn nalatenschap in samenwerking met het Frans Hals museum, toont de meest interessante werken uit haar collectie. Op de tentoonstelling zijn onder meer de grote expressionistische stillevens te bewonderen, waarop de linkshandige Verwey huis, tuin en keukenvoorwerpen, tot leven brengt. Zijn observatievermogen blijkt uit de bestofte voorwerpen die tot leven komen en veranderen onder invloed van het strijkende licht. Het zijn meesterlijk geschilderde kannetjes, potten, dekschaal, een pharao beeld en verdorde bloemen die wisselen in compositie, vorm en kleur. De magistraal geschilderde atelierstukken waren in 1978 voor het eerst in het Stedelijk Museum in Amsterdam te bezichtigen en brachten hem nationale erkenning als vooraanstaand kunstenaar. Ook aandachttrekkend zijn de portretten van negentiende eeuwse stadgenoten en literatoren. Dit geldt in niet mindere mate voor de schilderijen van vrouwen, zelfportretten en bijvoorbeeld de werken die hij van zijn moeder, echtgenote Jeanne en beeldhoudster Charlotte van Pallandt maakte. Ze getuigen van zowel schildertech-

62

Europoort Kringen december 2009

nisch kunnen, observatievermogen en van dialoog tussen schilder en geschilderde. Wat hij waarnam en weergaf was echter niet altijd wat de opdrachtgever verwachtte. Een ongekend overzicht van zijn aquarelleerkunst is een ander hoogtepunt van de tentoonstelling. Kees Verwey wordt beschouwd als ongeĂŤvenaard colorist, die de aquarelleerkunst tot grote hoogte bracht en hem wereldwijd tot master maakte van The Art of Water Colors. Zijn werk is opgenomen in museumcollecties in Japan, Europese landen en de Verenigde Staten. Hij is een van de grote Hollandse schilders, meester van het strijkende licht, werkend in de traditie van Vermeer, Rembrandt, Breitner en Verster. In interviews gaf Verwey aan dat hij liever in de negentiende dan in de twintigste eeuw geleefd zou hebben. Getuige van twee wereldoorlogen en opgegroeid in een artistiek milieu met onder meer de ooms dichter Albert Verwey en architect H.P.Berlage, voelde hij zich verwand aan de Tachtigers. Op jonge leeftijd, twaalf jaar, wist Verwey dat hij schilder wilde worden. Dit zelden getoond jeugdwerk is ook te zien, evenals enige schetsboeken en studies die hij maakte op reis door Europa. Zijn talent was vroeg zichtbaar. De opeenvolgende kunststromingen na de Tweede Wereldoorlog, hebben hem er niet van weerhouden trouw te blijven aan zijn persoonlijke manier van schilderen. Dat hij daarbij het experiment niet uit de weg ging, wordt getoond in deze grote overzichttentoonstelling. Museum Jan van der Togt ligt in de Dorpsstaat 50 te Amstelveen en is open woensdag tot en met zondag van 13-17 uur en tweede kerstdag van 13-16 uur. Het museum is gesloten op eerste kerstdag en nieuwjaar.


“Hij is van meening, dat een jong schilder die de kostbare tradities der unieke Hollandsche picturale kunst heeft verder te dragen, zeer intens met het werk van de voorafgaande generaties in voeling moet zijn geweest, wil hij erin slagen, eenige wezenlijke waarden aan de bestaande toe te voegen.” Kees Verwey, 1940

‘Zuiver aandachtig zijn, en toch bewogen’ Floris Verster

“Bij alle onderwerpen die ik in de loop der jaren heb gemaakt, kan men dezelfde formule terugvinden: kijken, maar dan steeds weer anders kijken naar het direct om mij heen aanwezige. Of dit nu voorwerpen of mensen of landschappen betreft, in wezen is het steeds die ene man, die uit zijn eendere gezichtshoek kijkt, want kijken is beleven en om de belevenis is het mij te doen. Hoe langer ik kijk, hoe sterker nog de belevenis, die ik ervan ondervind. Met dit kijken beleven wij onze staat in de ruimte, en daardoor vinden wij tenslotte onszelf.” Kees Verwey, 1978

Europoort Kringen december 2009

63


HBVlocksystems

anti vibration bolt securing systems

Offshore Petrochemie Industrie Bouw Scheepvaart

Maatwerk voor elke tak van industrie Wij zijn gespecialiseerd in het leveren van maatwerk

Uitgevoerd in verscheidene metaalsoorten Titanium alloy, Duplex stainless, Carbon steel, etc

100% borging bij kritieke boutverbindingen Extreme microbewegingen, hitte expansie of corrosie.

Professionele service

Product ondersteuning d.m.v. product demonstratie op locatie.

HBV Locksystems Maasambacht 11 2676 AW Maasdijk

"When safety comes first"

T 0174 - 510 810 F 0174 - 518 157 E info@hogervorst-bv.nl

www.hogervorst-bv.nl


BAM Industrie Service Samen meer Technische oplossingen voor industriële uitdagingen Sinds vele jaren ondersteunen BAM-werkmaatschappijen industriële bedrijven bij het realiseren van hun projecten. Nieuwbouwprojecten, uitbreidingen, maar ook modificaties van bestaande procesinstallaties, gebouwen en terreinen worden uitgevoerd door deskundige medewerkers. Bedrijven uit de voedingsmiddelenindustrie, de chemie, de afvalverwerking, staalindustrie en de olie- en gassector spreken over een succesvolle samenwerking. Onze dienstverlening start met alle voorbereidende studies met aansluitend de turnkey realisatie en onderhoud van industriële installaties. BAM Industrie Service is een gezamenlijk initiatief van BAM Techniek – Industrie, BAM Civiel, BAM Leidingen & Industrie, BAM Wegen, BAM Utiliteitsbouw en Tebodin Consultants & Engineers. Een initiatief bedoeld om in alle projectfasen aan uw verwachtingen te voldoen.

www.bamindustrieservice.nl


SPIE een gezamenlijke ambitie SPIE-Asset Management SPIE-Asset Management biedt oplossingen om maximale waarde te behalen uit uw productiemiddelen. Waarde die wij zien in o.a. veiligheid, milieu, winst en betrouwbaarheid van uw installaties. Wij bieden u hiervoor hulp bij het uitdenken en implementeren van vernieuwende onderhoudsstrategieën, ontwikkelen van nieuwe software voor het efficiënter besturen, registreren of inspecteren van uw assets en kunnen wij uw partner zijn voor het overnemen van de gehele verantwoordelijkheid voor het onderhoud. Wij denken hiertoe altijd mee vanuit de doelstellingen van de klant zoals winst, veiligheid, milieu en de betrouwbaarheid van uw installaties. Wij benaderen uw situatie vanuit een brede expertise en ervaring en zijn open voor verschillende vormen van samenwerking. SPIE Nederland biedt een compleet pakket multitechnische diensten aan de industriële, commerciële en institutionele branche. De divisie SPIE-Asset Managment kan ook een beroep doen op de kennis en ervaring van een van de andere divisies van SPIE Nederland: SPIE-Building Systems, SPIE-Controlec Engineering, SPIE-Industrie en SPIE-Infra.

SPIE-Asset Management I De Brauwweg 74-82 I 3125 AE Schiedam I T +31(0)10 409 04 00 I www.spie-nl.com

EK12_2009  

‘maatschappelijke verantwoordelijkheid’ ‘maatschappelijke verantwoordelijkheid’ ‘maatschappelijke verantwoordelijkheid’ ‘Uitlui van Lucie Gr...