Issuu on Google+

Kringen

Nieuwe ontzwavelingsfabriek HDS-6 Personeelstekort in de chemie Eneco-topman De Haas:

Investeringen zijn gericht op transitie naar duurzame energievoorziening www.europoortkringen.nl

Juli 2010, 49e jaargang

Industrieel Management Magazine

7


MC2009-01

Uw instrumenten tot in perfectie gestemd. Net zoals een piano gestemd dient te worden om de perfecte toonhoogtes te produceren, geldt dit voor kritieke procesmeetinstrumenten. Kalibratiediensten van Endress+Hauser bieden de vaardigheden en tools die nodig zijn om uw kwaliteit en veiligheid te garanderen, en zorgen ervoor dat uw meetinstrumenten gekalibreerd zijn tot in perfectie. Kalibratie van Endress+Hauser – een perfecte harmonie. www.nl.endress.com/kalibratie_services

Endress+Hauser BV Postbus 5102 1410 AC Naarden

Tel. (035) 695 86 11 info@nl.endress.com www.nl.endress.com


Voorwoord Foto: Vincent Bergman

Ad van Gaalen

Cover foto: Rob Cloosterman

Kringen

ISSN: 1568 - 881X Uitgever Uitgeverij Lakerveld bv Harrie Jabroer Postbus 33050, 3005 EB Rotterdam Telefoon 0174 315 000 Telefax 0174 315 001 E-mail info@europoortproducties.nl Redactie Ad van Gaalen (hoofd­redactie) Astrid Hardenbol (eindredactie) Constant Gras (redactie) Jiri Hartog (redactie) E-mail redactie@europoortkringen.nl

Geen gelijke monniken Sommige spreekwoorden bevatten een diepe grond van waarheid, maar de meeste slaan eigenlijk nergens op. Een van de meest leugenachtige spreekwoorden luidt: gelijke monniken, gelijke kappen.

Vaste medewerkers redactie Laurent Chevalier Jacques Kraaijeveld Co van Liere Kees Marges

U heeft in uw bedrijf vast wel eens meegemaakt dat een medewerker zich op dit spreekwoord kwam beroepen. Piet mag altijd woensdag thuis werken, dus dan mag ík dat toch ook? Het is toch immers gelijke monniken, gelijke kappen?

Abonnementen administratie E-mail abonnement@europoortkringen.nl

Ik moest daaraan denken toen Ruud Lubbers onlangs bij de afsluiting van een symposium zei: “Ik vind het een vloek en bedreiging van deze tijd dat iedereen maar steeds vraagt om een level playing field. Dat is onzin. Ga gewoon de uitdaging aan, en maak stappen vooruit.”

Bladmanagement Barry Stok, telefoon 0174 315 000 Advertenties Remco Rooij, telefoon 0174 315 007 • gsm 06 53 22 08 22 Vormgeving Vincent Bergman Abonnementsprijs € 85,- per jaar. Abonnementen kunnen op ieder gewenst moment ingaan en worden automatisch verlengd, tenzij er binnen twee maanden voor het einde van het kalenderjaar schriftelijk wordt opgezegd. Verschijning 12 x per jaar; Review en Company Guide 1 x per jaar Europoort Kringen biedt u een platform om gedachtenwisseling en meningsvorming te bevorderen. De verantwoordelijkheid voor de ingekomen mededelingen blijft bij de inzenders. Niets uit deze uitgave mag op enigerlei wijze worden overgenomen zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever. Wellicht ten overvloede: de aankeilers op de cover staan niet in relatie met de coverfoto.

De bedrijven die verlangen dat er een vlak speelveld wordt gecreëerd (door de wereldregering?) vergeten dat er redenen zijn voor ongelijkheid. Net zoals die werknemer. Hij vergeet dat Piet al 19,5 jaar bij ons werkt en daarom meer privileges heeft dan de gelijkheideiser, die pas sinds twee jaar in dienst is. (Dan heeft ons uitgeverijbedrijf ook nog twéé CAO’s: één voor de journalisten en één voor de rest.) Maar hebben gelijkheideisende bedrijven dan ergens geen gelijk? Hoe kun je concurreren met elders gevestigde ondernemers die zich niet aan allerlei milieu-eisen hoeven houden terwijl jij dat wel moet? De kostprijs is toch doorslaggevend in de globale wereld? De werkelijk succesvolle ondernemers hebben laten zien dat dat juist niet zo is. We hoeven maar te denken aan de onlangs overleden bedenker van het Swatch-concept, die het succes vond aan de marketingzijde. In onze sector demonstreert op dit moment BP zeer duidelijk de beperkingen van het kostprijsdenken. Niet alleen de roep om het level playing field, maar ook de kortzichtige visie op kosten is een vloek van deze tijd. Ad van Gaalen ad.van.gaalen@lakerveld.nl Europoort Kringen • Juli 2010

1


Inhoud europoort kringen

07 2010

06 Kort Nieuws 08 In Memoriam 09 Column Kees Marges

CAO’S moeten fors op de schop

10 Nieuwe ontzwavelingsfabriek HDS-6 Geen zwavel uit de schoorsteen meer

16 Personeelstekort in de chemie 22 ‘Waterdoorbraak’ in Dordrecht

2

Europoort Kringen • Juli 2010


27 Column Co van Liere 28 Zeeën van energie 30 Korte Berichten Beneden Peil

40

53 Column Rianne Roes 56 Jong SKB wil meer bodembewustzijn Vakantiebaantjes

“We zijn de sanering nu wel voorbij”

Eneco-topman De Haas:

“Onze investeringen zijn gericht op transitie naar duurzame energievoorziening”

46 Spraakmakers

Bedrijfshofnar Bob Delbecque

60 Opening drijvend paviljoen Rotterdam Rotterdam krijgt een elektrisch 63 aangedreven stadsbus 64 Agenda 67 Mensen in bedrijf 69 Boeken Uit 70 Holland Papier Biënnale 2010

Europoort Kringen • Juli 2010

3


© 2010 Swagelok Company

Wij hebben geen afdeling die zich met kwaliteit bezighoudt. Wij hebben een heel bedrijf dat dat doet.

Gesimuleerde computermodellering, ontwerpcontrole, elektronenscans van grondstoffen – wat het ook is, bij Swagelok doen we er alles aan om te zorgen dat de kwaliteit perfect is. Want ‘kwaliteit’ is niet zomaar een van onze waarden, maar de basis van onze instelling. Kwaliteit is waar elke medewerker zich op richt en is van invloed op al onze diensten en producten. Onze constante focus op kwaliteit wordt gewaarborgd door uniforme methodes, handelwijzen en technologieën in al onze vestigingen, waar ook ter wereld. Voor ons betekent kwaliteit niet alleen een goed product, maar ook onze klanten meer bieden dan ze verwachten. Wilt u zien wat dit voor u kan betekenen, kijk dan op swagelok.com/quality.


Industrieel Management Magazine

Kringen

Europoort Kringen is een managementblad voor bedrijfs­ leven, kennisinstituten en overheden. Het blad informeert over actuele ontwikkelingen op het kruispunt van nieuwe technologie, innovatieve projecten en regel­geving en vertaalt dat naar de praktijk. Ons motto ‘Ver­anderingen bij de één, hebben gevolgen voor de an­der’ staat hierbij symbool voor de integrale aanpak van on­der­ werpen op het gebied van (petro)chemie, transport en infrastructuur, milieu, arbo en maintenance.

Kamer van Koophandel Rotterdam

Havenschap Moerdijk

Educatief Informatie Centrum

Havenschap Vlissingen en Terneuzen

Zeehaven Dordrecht

Rijkswaterstaat

Havenbedrijf Rotterdam (HbR)

Kennisinfrastructuur Mainport Rotterdam

Rotterdam Port Promotion Council

Nederland Distributieland/ Holland International Distribution Council

Deltalinqs

Havenvereniging Rotterdam

Europoort Kringen wordt o.a. verzonden aan: ABN AMRO Bank nv Ahoy Rotterdam AIB Vinçotte Nederland bv Air Products Nederland B.V. - www.airproducts.com Ajax Fire Protection Systems B.V. Akzo Nobel Chemicals bv Algeco modulaire huisvesting – www.algeco.nl Almatis B.V. Aluminium & Chemie Rotterdam bv ARBO-Support - www.arbosupport.nl Ballast Nedam Industriebouw bv Ballast Nedam Infra B.V. BAM Techniek - www.bamtechniek.nl Binder Groenprojecten - www.binder.nl Bis Industrial Services Bos Nieuwerkerk b.v. Schoorsteentechniek BP Raffinaderij Rotterdam B.V. Brabant Groep - www.brabantgroep.nl Carbon Black Nederland bv Croon Elektrotechniek bv da Vinci College Techniek & Educatie - www.davinci.nl DDM Demontage BV Deloitte & Touche Delta Heat Services B.V. - www.delta-heat-services.nl Dow Benelux nv DSM Special Products Rotterdam bv E.I.C. Mainport Rotterdam ENCI b.v. vestiging Rotterdam Esso Nederland bv Raffinaderij European Bulk Services (EBS) bv Europe Container Terminals bv

Flash Services Nederland - www.flash-services.com Fortis Bank - Haven & Logistiek GE Capital Modular Space - www.modspace.nl GTI West Industrie HBD Total Security BV - www.portsecurity.nl Height Specialists - www.heightspecialists.nl Huntsman Holland BV H.W. Technics B.V. - www.hwtechnics.com Hydratight BV - www.hydratight.com ISO-Point - www.iso-point.nl Kemira Chemicals BV Keppel Verolme B.V. Kuwait Petroleum (Nederland) bv Linde Gas Benelux - www.lindegasbenelux.com Logisticon Water Treatment bv - www.logisticon.nl Lukagro B.V. - www.lukagro.nl Lyondell Chemie Nederland B.V. Maasvlakte Olie Terminal cv Maatschap Europoort Terminal Mammoet Holding B.V. MilieuTech bv, Milieu en Energie Mobil Oil bv Mourik Services - www.mourik.com Nederlandsche Benzol Maatschappij B.V. Nederlandse Aardolie Mij. (NAM) bv Nederlandse Gasunie nv Nederlandse Spoorwegen nv Peinemann - www.peinemann.nl Pietersen Elektriciteit b.v. – www.pietersen.nl R&AT bv Regel- en Analysetechniek Repro Voorne - www.reprovoorne.nl

Rotary Equipment Service b.v. www.rotaryequipmentservice.nl Rotterdam-Antwerpen Pijpleiding cv Rotterdam-Rijn Pijpleiding Mij. Sicon bv Schaeffler Nederland b.v. - www.schaefflergroup.com Schielab bv SGS Nederland B.V., Industrial Services - www.sgs.com Shell Nederland Chemie bv Shell Nederland Raffinaderij bv Smit - www.smit.com SmitSpido bv Sonovation B.V. - www.sonovation.com Stork Gears & Services Stork Industry Services B.V. Technicom - www.technicom.nl ThyssenKrupp Veerhaven Tower Services Europe - www.towerserviceseurope.nl Troost Pernis Groep bv Van Hattum & Blankevoort Vecom Group B.V. - www.vecom-group.com Vopak Chemicals Logistics Netherlands BV Vopak Management Chemicals Logistics Netherlands BV Vopak Oil Logistics Netherlands bv Westmark BV - www.westmark.nl Zuidgeest Uitzendbureau - www.zuidgeest.nl

Europoort Kringen • Juli 2010

5


Kort nieuws Rotterdam verlaagt CO2-uitstoot

Rotterdam heeft in 2009 ongeveer één megaton minder CO2 uitgestoten dan in het voorgaande jaar. Dat blijkt uit de nieuwste emissiecijfers in het jaarverslag van het Rotterdam Climate Initiative. De afname van de uitstoot in 2009 is vergelijkbaar met de CO2-uitstoot van honderdtienduizend huishoudens. Het is voor het eerst sinds 2006 dat Rotterdam minder CO2 uitstoot dan in het voorgaande jaar. De emissiecijfers gaan over alle aspecten van het dagelijks leven in Rotterdam: gebouwen, verkeer, haven en industrie.

Groen dak op Groothandelsgebouw Rotterdam Rotterdam heeft er een groen dak bij. Het zogenaamde Groene Infodak op het Groothandelsgebouw is vooral op mooie zomerdagen geopend. Elke eerste zondag van de maand kan bovendien iedereen op het dakterras van café-restaurant Engels persoonlijk advies krijgen over groene daken.
 Het Groene Infodak is niet alleen bedoeld om bezoekers te informeren over groene daken, maar ook om hen te inspireren om zelf een groen dak in te richten. De gemeente Rotterdam is voorstander van groene bedekking van platte dakken. De stad krijgt op deze manier een groener aanzien en de planten vangen regenwater op, waardoor de stadsriolering wordt ontzien. Groene daken vangen verder fijnstof op en ze geven koelte in de zomer en houden in de winter de warmte langer vast.

Rotterdam nog net in top tien containerhavens Rotterdam levert in op de lijst van grootste havens in de wereld. Over 2009 komt de Nederlandse haven uit op een tiende plaats, waar ze een jaar eerder nog op plek negen stond. Nummer één op de lijst is de haven in Singapore, met 25,8 miljoen twenty-foot equivalent units (TEUs) -een TEU is ongeveer 6,1 meter lang, 2,4 meter breed en 2,4 meter hoog-containervervoer. Rotterdam verwerkte in 2009 rond de tien miljoen TEUs. Dit blijkt uit onderzoek door het Amerikaanse zakentijdschrift Forbes. Uit eerder onderzoek door het Franse onderzoeksbureau Axs-Alphaliner naar de rangorde van de grootste havens in 2009, kwam

Rotterdam minder goed uit de verf. De Nederlandse haven kreeg daar een elfde plaats toebedeeld. De grootste havens liggen voornamelijk in Azië. In de door Forbes samengestelde lijst staan zes Chinese havens in de top tien, wat toe te schrijven is aan de enorme buitenlandse vraag naar producten uit dat land. Hoewel de export twee jaar geleden drastisch daalde door de crisis, nam de vraag in 2009 weer toe. Dubai en Rotterdam zijn de enige havens buiten deze regio in de lijst. Dubai staat met 11,1 miljoen TEUs op de zevende plaats.

Positie van binnenvaart versterkt De binnenvaart heeft in het crisisjaar 2009 zijn positie in het vervoer van containers versterkt, meldt het Havenbedrijf Rotterdam. Het aandeel van de binnenvaart in de Rotterdamse ‘modal split’ nam ten opzichte van het voorgaande jaar toe van dertig naar 33 procent. Het spoorvervoer daalde van dertien naar elf procent en is terug op het aandeel van 2006. Het wegvervoer leverde ook in, van 57 naar 56 procent.
Het totale volume van het achterlandvervoer in 2009 daalde met twaalf procent ten opzichte van 2008. De afname bij het spoor was 25 procent. Over water werd drie procent minder getransporteerd. Over de weg liep het volume veertien procent terug.
Het Havenbedrijf wijst op de flexibeler tariefstelling van binnenvaart en wegvervoer als verklaring voor de geringe daling in deze categorieën in vergelijking met spoorvervoer. Verder profiteerde de binnenvaart van het wegvallen van beperkingen in de afhandelingcapaciteit op de zeeterminals, aldus het Havenbedrijf.
Het bedrijf ziet toekomstige groei van de containeroverslag op de grote terminals aan de westkant van de haven. Daarbij worden vanaf 2013 terminals op de Tweede Maasvlakte operationeel.



Duurzaam Inkopen door Rijksoverheid levert CO2-reductie

Met alleen al honderd procent duurzaam inkopen door de Rijksgebouwendienst is vijftien procent CO2-reductie te halen in 2020. Dat blijkt uit onderzoek van DHV voor Agentschap NL en de Rijksgebouwendienst naar het CO₂-reductiepotentieel van duurzaam inkopen van kantoren. Sinds 1 januari 2010 koopt de overheid duurzaam in, van koffie tot kantoren. Uit het onderzoek blijkt eveneens dat de Rijksgebouwendienst in 2020 nauwelijks nog in gehuurde kantoorgebouwen met een energielabel F of G gehuisvest is. DHV maakte tevens doorrekeningen voor de hantering van de criteria voor Duurzaam Inkopen door andere partijen dan de overheid. Hieruit blijkt onder meer dat in 2020 een reductie van 144.000 ton CO₂ per jaar ten opzichte van 2010 mogelijk is, als nog eens twintig procent van de eindgebruikers van kantoren in Nederland de criteria voor Duurzaam Inkopen van de overheid hanteert voor de aankoop en aanhuur en renovatie van kantoorgebouwen.

Projecten tegen geluidhinder Binnenkort start een aantal projecten in het kader van de regionale aanpak tegen geluidhinder. De projecten lopen langs twee sporen: een wettelijk spoor (Wet Geluidhinder) en een spoor naar verbetering van de leefomgevingskwaliteit. Uit de ‘Milieumonitoring stadsregio Rotterdam’ blijkt dat twaalf procent van de regionale inwoners in meer geluid leeft dan de wettelijk toegestane grenswaarde. Tot nu toe is wat betreft geluidhinder vooral ingezet op het nakomen van de wettelijke regels. Maar het werkveld vergroot zich. In de nota ‘Duurzame mobiliteit’ staat bijvoorbeeld als doel het aantal geluidgehinderden door verkeer te verminderen met dertig procent in 2025 ten opzichte van 2006.

6

Europoort Kringen • Juli 2010


Duurzaam stadion Het nieuwe stadion van Feyenoord in Rotterdam moet groen worden, dat wil zeggen duurzaam. De directie van het stadion heeft daarom energieconcern Eneco opdracht gegeven onderzoek te doen naar de mogelijkheden. Er wordt onder meer gedacht aan het gebruik van Maaswater. Een van de interessante aspecten aan het nieuw te ontwikkelen gebied is dat vrijgekomen warmte of koude van de ene plek kan worden gebruikt op andere plaatsen binnen het Stadionpark, aldus Eneco. Zo wordt onder meer onderzocht of de warmte die vrijkomt bij de koeling van de mogelijk nieuw te bouwen ijsbaan in het stadion of elders op het terrein gebruikt kan worden. De resultaten van de studie naar verduurzaming van het nieuwe stadion worden over enkele maanden verwacht. De stadiondirectie presenteerde vorig jaar september de plannen voor een nieuw stadion aan de gemeente. De gemeenteraad gaf vervolgens aan dat het gebied rondom de nieuwe Kuip duurzaam opgezet moet worden.

Bedrijfsafval recyclebaar In 2008 is 18,8 miljoen ton bedrijfsafval vrijgekomen. Bijna zeventien miljoen ton, negentig procent, werd hergebruikt of verbrand om energie te winnen.
De overige twee miljoen ton vond zijn weg naar stortplaatsen, afvalverbrandings- of afvalscheidingsinstallaties. Dat blijkt uit cijfers van het CBS. Ruim veertig procent van het bedrijfsafval komt uit de voedings- en genotmiddelenindustrie. Het meeste is plantaardig afval en is grondstof voor de veevoederindustrie of wordt in de landbouw als meststof gebruikt. Slachtafval wordt gebruikt in de veevoederindustrie of als brandstof ingezet. In de basismetaalindustrie en de elektriciteitsvoorziening wordt zo goed als al het afval (99 procent) hergebruikt. Het gaat dan vooral om metaalslakken, bodemas, vliegas en ontzwavelingsgips, stoffen die ingezet worden in de cement- en gipsindustrie, de wegen- en waterbouw.

Betuweroute Het aantal treinen dat over de Betuweroute rijdt is in het eerste kwartaal van 2010 flink toegenomen. Ten opzichte van het eerste kwartaal in 2009 is het bijna verdubbeld van ruim tweeduizend tot bijna vierduizend treinen. Het marktaandeel van de Betuweroute, van Rotterdam naar Duitsland en terug, steeg van bijna veertig procent in het eerste kwartaal van 2009 tot bijna zestig procent in het eerste kwartaal van 2010. De verwachting is dat deze stijging wordt doorgezet tot zo’n 65 procent aan het eind van 2010. Dan rijden er ongeveer 350 goederentreinen per week over de Betuwelijn. De groei is mede ingezet door een stimuleringsregeling van de commerciële exploitant van de Betuwelijn, Keyrail en KNV Spoorvervoer. Deze maatregel maakt het voor vervoerders extra aantrekkelijk om van de Betuweroute gebruik te maken. ,,Niet alleen nieuw vervoer wordt beloond, ook vervoer dat in het verleden werd afgewikkeld via het gemengde net en nu gebruik maakt van de Betuweroute komt in aanmerking voor de regeling’’, aldus Keyrail. Verder zou het vervoer sowieso weer aantrekken. In 2008 was er nog sprake van een flinke dip. Maar vooral het container- en kolensegment hebben zich goed hersteld. Andere positieve ontwikkelingen zijn elektrificatie van de route zodat treinen in een beweging kunnen doorrijden tot in Duitsland en een nieuwe serie locomotieven.

Opdracht bij olieramp Koninklijke Boskalis Westminster mag zand leveren voor de aanleg van zandbarrières. Deze barrières zullen de kust van Louisiana beschermen tegen de olievervuiling als gevolg van de ramp met de Deepwater Horizon. De onder Amerikaanse vlag varende Boskalis sleephopperzuiger Stuyvesant wordt als eerste Amerikaans sleephopperzuiger ingezet. De circa 75 kilometer lange zandbarrières zullen ten zuiden van New Orleans worden aangelegd, ter hoogte van de Chandeleur eilanden en vanaf het East Grand Terre eiland tot aan Sandy

Point. De 1,8 meter hoge zandbarrières worden aangelegd om de kwetsbare en moeilijk te reinigen moerassen van de staat Louisiana te beschermen tegen de olievervuiling. Ook stelt het bedrijf haar expertise beschikbaar bij de installatie en de toepassing van door Rijkswaterstaat geleverde veegarmen. Boskalis beschikt over jarenlange ervaring op dit gebied en heeft deze toepassing om olie op te ruimen samen met Rijkswaterstaat in het verleden succesvol in diverse landen in Europa ingezet.

Steenkool vervangen door biomassa Essent heeft een succesvolle test uitgevoerd op de Amercentrale met de meestook van meer dan vijftig procent biomassa. Tijdens de test werd steenkool vervangen door houtpellets  (biomassa) voor de productie van duurzame stroom. Het is wereldwijd voor het eerst dat een centrale die van oorsprong draait op fossiele brandstof op deze schaal overschakelt op hernieuwbare brandstof voor de productie van duurzame energie. De test heeft aangetoond dat vijftig procent biomassa technisch, gedurende korte termijn mogelijk is. Om de doelstelling van dertig procent continue meestook van biomassa nu naar vijftig procent meestook in 2015 te kunnen maken, is nog een aantal investeringen nodig. Die zullen naar verwachting de komende jaren uitgevoerd  worden. Essent produceert sinds 2001 duurzame energie door grootschalige meestook van biomassa. De Amercentrale in Geertruidenberg is op dit moment al de grootste biomassacentrale van Europa: dertig procent van de gebruikte brandstoffen om groene energie op te wekken is al duurzaam. Eind 2009 werd een belangrijke mijlpaal bereikt. Sinds 2001 is drie miljoen ton (drie miljard kilogram) biomassa ingezet om groene stroom te produceren. Genoeg voor anderhalf miljoen huishoudens. Vijftienhonderd binnenvaartschepen met houtpellets legden hiervoor aan de biomassakade van de Amercentrale aan. De nieuwste vorm van biomassa waar Essent een grote toekomst voor ziet, is de zogenoemde biocoal. Het gaat hier niet om een vorm van steenkool. Biocoal is een benaming voor houtachtige biomassa die is ‘getorreficeerd’ (verhit tot maximaal driehonderd graden Celsius) zodat deze ‘houtskool’ eigenschappen krijgt die met steenkool te vergelijken zijn. Dit zorgt er voor dat biocoal samen met gewone kolen in energiecentrales kan worden gestookt. Essent gaat een grootschalige, meerjarige test doen met bio-coal in de Amercentrale. De komende vijf jaar zal naar verwachting meer dan vierhonderdduizend ton biocoal worden meegestookt als vervangende brandstof voor steenkool. Biocoal zorgt op deze manier voor een sterke vermindering van de uitstoot van CO2. Essent heeft voor de levering van de biocoal contracten gesloten met Stramproy Green Coal en Topell Energy. Topell Nederland -een joint venture van RWE Innogy (49,9 procent) en Topell Energy (50,1 procent), heeft onlangs het officiële startsein gegeven voor de bouw van een biocoal fabriek. RWE Innogy deed onlangs een extra investering in deze biocoal fabriek, die begin 2011 gereed zal zijn. De totale investering bedraagt circa vijftien miljoen euro. Europoort Kringen • Juli 2010

7


In Memoriam: Rob Cloosterman en Ben Wind De redactie van Europoort Kringen heeft met verslagenheid kennis genomen van het tragische helicopterongeluk dat 27 juni plaatsvond bij de Tour du Port. Onder de slachtoffers bevonden zich de fotografen Rob Cloosterman en Ben Wind, die beiden een jarenlange relatie met ons blad hadden. De coverfoto’s van het juni- en julinummer zijn van Rob Cloosterman. Wij zullen Rob en Ben met hun voortreffelijke werk missen. Wij wensen hun familie en nabestaanden veel sterkte toe bij dit grote verlies.


Kees Marges

CAO’s moeten fors op de schop Dat vindt de voorzitter van FNV Bondgenoten. Het klinkt revolutionair van een van de medeleveranciers van talloze CAO’s in Nederland. En moedig om te zeggen dat je eigen werk op de schop moet en dus alle onderhandelaars van je eigen bond het anders moeten gaan doen. Hij is ook van mening dat de verzorgingsstaat vernieuwd moet worden. Ik hoop dat zo’n uitspraak onderbouwd is of gaat worden door een stevige visie van FNV Bondgenoten op de welvaartstaat (wat ik een betere naam vind dan verzorgingsstaat), waar het beginsel van de cao een onderdeel van is. Ik hoop ook dat de voorzitter en zijn collega’s op z’n minst een enigszins uitgewerkt idee hebben hoe je dat zou kunnen bereiken. Anders is het slechts een loze kreet van een voorzitter van de grootste bond van werknemers in de private sector. De oorsprong en aanleiding van de welvaartstaat zijn de zeer slechte leef- en werkomstandigheden van grote groepen van de bevolking in veel landen in de negentiende eeuw. De industriële revolutie leidde tot een massa-arbeidersklasse, zoals die nog niet eerder bestond. Zekerheid op inkomen tijdens werk en bij werkloosheid, ziekte of ouderdom bestond toen nog niet. De lonen die betaald werden, waren bovendien zeer laag. De arbeiders en hun gezinnen hadden geen toegang tot gezondheidszorg, leefden in krotten en kregen geen of onvoldoende onderwijs, zodat van eerlijke kansen geen sprake was. Werklozen, hun gezinsleden en miljoenen andere burgers waren afhankelijk van wat de kerk of rijke burgers voor ze over hadden: charitas. Rechten hadden ze niet, wel heel veel plichten. Voor kinderen en volwassenen met een lichamelijke of verstandelijke handicap was al helemaal geen aandacht, laat staan geld voor een goede verzorging. Zij werden dikwijls verstoten, op straat gezet en, als ze al overleefden, opgeborgen in gestichten. De strijd tegen armoede, honger, uitbuiting en gebrek aan respect leidde tot de oprichting van vakbonden en politieke partijen, waarmee stap voor stap de welvaartstaat werd opgebouwd. Dat proces begon zo’n honderdvijftig jaar geleden en is nog zeker niet afgerond. Maar tegelijkertijd moet je ook vaststellen dat dankzij de welvaartstaat de leef- en werkomstandigheden in de landen van de geïndustrialiseerde wereld, waar de welvaartstaat een kans heeft gehad, drastisch zijn verbeterd. Dat sommige onderdelen van de welvaartstaat wat zijn doorgeschoten of tot geldverspillende bureaucratie hebben geleid, kan ook niet worden ontkend.

Foto: Eric Bakker

Column

Kees Marges is voormalig Secretaris Havens Vervoersbond FNV en hoofd Havensectie International Transport workers Federation (ITF), Adviseur arbeidsverhouding, Lid van het Dagelijks Bestuur Kamer van Koophandel Rotterdam en lid van enkele Raden van Commissarissen in Rotterdam.

Dat betekent niet dat we de welvaartstaat met z’n normen, waarden, wetten en structuren nu niet meer nodig hebben. Integendeel, het is een belangrijke en onmisbare peiler van ons soort beschaving geworden. Maar dat de oorspronkelijke aanleidingen van de negentiende eeuw nu veel minder aanwezig zijn en aanpassingen mogelijk zijn geworden, is ook duidelijk. We zijn allemaal gezonder, leven langer, kunnen onderwijs volgen, krijgen meestal een redelijk inkomen bij werken, werkloosheid, ziekte en bij ouderdom genieten we (nog) van een redelijk pensioen. Het kan natuurlijk allemaal nog beter en vooral zekerder, maar we moeten ook zuinig zijn op wat we al hebben. Modernisering van de welvaartstaat, zonder de verworvenheden en kenmerken van ons soort beschaving te veronachtzamen, is nodig om deze te laten overleven. Bovendien zouden de behoefte aan een schoon milieu en een veilige leefomgeving, de gevolgen van de immigratie en de onvermijdelijke multiculturele samenleving, maar ook de sociale gevolgen van de internationalisering van de economie en de rol van de financiële instellingen als aandachtsvelden aan de welvaartstaat moeten worden toegevoegd. Ze kunnen kansen maar ook nieuwe bedreigingen voor werknemers en andere bevolkingsgroepen vormen. De voorzitter van FNV Bondgenoten heeft dus gelijk, de welvaartstaat moet worden gemoderniseerd. Maar de welvaartstaat is breder dan het werkterrein van de vakbeweging en heeft bovendien een belangrijke internationale dimensie. Collectieve arbeidsovereenkomsten, maar ook de veiligheid en gezondheid op de werkplek zijn, net als gezondheidszorg voor alle burgers, een onderdeel van de welvaartstaat en zijn verankerd in wetgeving. Als je die wilt moderniseren en de cao’s op de schop wilt nemen, moet je daar een visie voor ontwikkelen en weten waar je ongeveer wilt uitkomen. En moeilijke keuzes durven maken. Je zult coalitiepartners in de politiek moeten vinden en niet denken dat je alleen in Nederland die modernisering kunt realiseren. Als je zonder visie en doel gaat moderniseren, zul je op enig moment tot de conclusie komen dat de moeizaam opgebouwde welvaartstaat onder je handen is afgebroken. Het wachten is nu op die visie van FNV Bondgenoten en haar voorzitter.

Europoort Kringen • Juli 2010

9


Interview

10

Europoort Kringen • Juli 2010


HDS-6

Nieuwe ontzwavelingsfabriek Geen zwavel uit de schoorsteen meer door Jiri Hartog

Op de raffinaderij in Pernis bouwt Shell de nieuwe ontzwavelingsfabriek HDS-6. Volgens plan moet deze eind volgend jaar klaar zijn. De installatie stelt de oliemaatschappij in staat brandstoffen met een veel lager zwavelgehalte te produceren. Doordat uitsluitend aardgas wordt verstookt, stoot HDS-6 zelf ook geen SO2 uit. Voor general manager van Shell Pernis Hans van Scherpenzeel betekent de komst van de fabriek persoonlijk een mijlpaal. Tegelijkertijd zegt hij: “Mensen zijn ons voornaamste asset. Hoe wij met elkaar omgaan, is het allerbelangrijkste.”

S

hell Pernis is een raffinaderij van de onwaarschijnlijk grote getallen. Elke seconde gaat er achthonderd liter ruwe olie doorheen. Zo gaat het 24 uur per dag, 365 dagen per jaar door. Op jaarbasis betekent dit dat ‘Pernis’ twintig miljoen ton ruwe olie verwerkt. Er wordt vooral geproduceerd voor de Nederlandse en Duitse markt, maar ook wordt geëxporteerd naar onder meer Frankrijk, Afrika en de Verenigde Staten. Pernis is de grootste raffinaderij van Europa en behoort tot de top-15 van de wereld. Hans van Scherpenzeel spreekt liever van

Achtergrond Hans van Scherpenzeel Hans van Scherpenzeel (58) trad op 1 februari 2007 in dienst als directeur van Shell Pernis. Hij volgde toen Jan van Dijk op. Daarvoor was Van Scherpenzeel general manager van de Shell Rheinland-raffinaderij bij Keulen in Duitsland. Hij is na zijn studie chemische technologie aan de TU Delft in 1977 bij Shell begonnen als technoloog bij Shell Pernis. Daarna heeft hij voor het bedrijf meerdere operationele en leidinggevende functies vervuld, in Nederland, Zwitserland, Kenia, Denemarken, Zweden en Duitsland.

‘een industrieel complex’, omdat de verwerking van olie en chemie tot één organisatie is geïntegreerd. Binnen de Shell Groep hoeft Shell Pernis alleen de raffinaderij in Singapore voor zich te dulden als de grootste. Toch zeggen deze cijfers lang niet alles, vindt Van Scherpenzeel. “Het doorpompen van ruwe olie is niet het meest belangrijke. Het gaat ook om de complexiteit. Bij Shell Pernis kunnen wij ook residu kraken en alle mogelijke producten maken. Wij hebben hier nogal wat krakers staan. Vier, om precies te zijn. En in Shell Moerdijk staat ook nog een stoomkraker.” Laagzwavelige huisbrandolie Dit en volgend jaar bouwt Shell op de raffinaderij in Pernis een nieuwe ontzwavelingsfabriek, de ‘HDS-6’, waarbij de naam verwijst naar ‘Hydro DeSulfurizer’. Eind 2011 moet deze klaar zijn, kosten: vijfhonderd miljoen dollar. “Deze investering betekent een significante verhoging van de productiecapaciteit van schone diesel en huisbrandolie op Pernis”, aldus Van Scherpenzeel. “De fabriek haalt zwavel uit gasoliecomponenten. Deze verkopen wij als vloeibare zwavel aan derden, die dit bijvoorbeeld gebruiken voor de productie van kunstmest.” Volgens Van Scherpenzeel was er vanuit de markt aanvankelijk vraag naar ontzwavelde benzine en volgde later diesel. Straks kan Shell op grote schaal geproduceerde laagzwavelige huisbrandolie aanbieden. “In Duitsland is er een grote markt voor huisbrand-

••

Europoort Kringen • Juli 2010

11


Industrie… Natuurlijk BAM Techniek BAM Techniek is dé multidisciplinaire dienstverlener voor het realiseren, onderhouden en beheren van technische installaties. Met techniek als onze ‘tweede natuur’ beschikken wij over alle kennis en ervaring om elk project te realiseren, hoe groot of complex ook. Door deze kennis en ervaring zijn wij bekend met de kritische factoren van uw productieproces. Verantwoordelijkheid, flexibiliteit en betrokkenheid zijn voorwaarden die de continuïteit van uw productieprocessen waarborgen. Niet alleen de beste oplossing, maar ook een zorgvuldige uitvoering vormt de uitdaging die wij graag aangaan! Wilt u meer weten over de dienstverlening van BAM Techniek – Industrie? Bel (010) 289 77 77 of kijk op www.bamtechniek.nl/industrie

Techniek, onze tweede natuur.

www.bamtechniek.nl


Interview olie, vooral in de steden. Deze brandstof wordt daar in plaats van aardgas verstookt; veel huizen hebben een grote huisbrandolietank achter in de tuin liggen. Doordat de verstookte huisbrandolie uit veel lage schoorstenen wordt uitgestoten, is het van belang het zwavelgehalte zo laag mogelijk te krijgen. Wanneer zwaveldioxide op laag niveau wordt uitgestoten en mensen dit in hoge concentraties inademen, kan het uiteindelijk giftig zijn”, stelt hij. Multibrandersysteem Op Pernis heeft Shell al vijf ontzwavelingsfabrieken in gebruik, maar met de komst van de zesde, geavanceerde productiefaciliteit zal de ontzwavelingscapaciteit volgens de locatiedirecteur fors worden verhoogd. “Een liter huisbrandolie zal bijvoorbeeld niet meer vijfhonderd ppm (parts per million, red.) zwavel meer bevatten, maar nog slechts vijftig ppm. Bovendien stoot Pernis zelf ook beduidend minder SO2 uit. Van een uitstoot van honderdtwintig kilotron SO2 in de jaren zeventig, is dit al gedaald naar vijf kiloton dit jaar. Met de komst van HDS-6 zal deze uitstoot gelijk blijven, want in de nieuwe ontzwavelingsfabriek wordt louter aardgas -en geen olieverstookt. HDS-6 zal hierdoor geen SO2 uitstoten. Het energieverbruik en de emissie van reststoffen voldoen aan de hoogst mogelijke normen en lopen vooruit op toekomstige, verscherpte Europese eisen. Zo maakt de energievoorziening via een fornuis in de nieuwe fabriek gebruik van een speciaal multibrandersysteem. Dit houdt

“Het multibrandersysteem houdt de verbrandingstemperatuur zo laag mogelijk”

de verbrandingstemperatuur zo laag mogelijk en beperkt de uitstoot van NOX tot een minimum.” Europese milieuspecificaties HDS-6 zal een oppervlak van zo’n twintigduizend vierkante meter innemen en wordt tussen bestaande fabrieken gebouwd. De betonstructuur ligt er nu al. Op het hoogtepunt van de bouw zullen zo’n dertienhonderd mensen extra op de site van Pernis aanwezig zijn. Van Scherpenzeel: “De komende tijd zal er veel extra bedrijvigheid zijn op ons terrein. De ontzwavelingsfabriek bestaat uit verschillende onderdelen, en eigenlijk kun je wel zeggen dat bijna alle afdelingen van Pernis wel bij de bouw zijn betrokken.” De bouw van HDS-6 wordt verzorgd door het internationale bedrijf CB&I Lummus, dat in Nederland in Den Haag is gevestigd. “HDS-6 is het grootste project dat in mijn tijd

••

Europoort Kringen • Juli 2010

13


it’s air that moves us... Air Products is in haar ruim zestigjarig bestaan uitgegroeid tot een wereldwijd opererende multinational met een jaarlijkse omzet van rond de 10 miljard dollar. Air Products is operationeel in meer dan 30 landen. In Nederland staan diverse productielocaties, waaronder in het Rotterdamse havengebied en Terneuzen. De producten die Air Products produceert en levert zijn ondermeer zuurstof, stikstof, argon, waterstof, CO, helium en een breed scala aan specialiteitsgassen. De gassen worden geleverd in cilinders, bulk en direct via buisleidingen. Air Products weet dat alleen het leveren van de beste producten en technologie niet voldoende is. Er dient eveneens gezorgd te worden voor lokale technische support om haar klanten op hoogst haalbare niveau te laten opereren. Het is deze filosofie die Air Products heeft geholpen een leidende positie in te nemen als leverancier aan de internationale industrieën.

Air Products Nederland B.V. P.O. Box 59031 3008 PA Rotterdam phone +31 (0) 10 29 61 300 email hrapned@airproducts.com www.airproducts.com


Interview als locatiedirecteur wordt gebouwd. Voor mij persoonlijk betekent de komst van de fabriek wel een mijlpaal. Ik ben er vanaf het begin tot het eind bij betrokken.” De in HDS-6 geproduceerde brandstoffen voldoen volgens Shell aan de laatste Europese milieuspecificaties. “In Europa zijn wij zonder meer een van de voorlopers op het gebied van milieurichtlijnen”, zegt Van Scherpenzeel. “In andere landen wordt residu verstookt, wat een verhoogde zwavelemmissie tot gevolg heeft. Wel bouwt ook China op het moment veel nieuwe fabrieken, die volgens de laatste technologieën uit de Verenigde Staten of Europa zijn ontwikkeld.” Gas to liquid Vanaf volgend jaar zal Pernis de schone brandstof GTL gaan invoeren en verwerken, wat door Shell op zeer grote schaal in een nieuwe fabriek in Qatar wordt geproduceerd. “Wij zullen GTL gaan blenden voor de productie van diesel, kerosine, gasolie, en ook smeerolie”, verklaart Van Scherpenzeel. ‘GTL’ staat voor ‘gas to liquid’ en is een synthetische brandstof. De premiumbrandstof V-Power Diesel, die sinds enkele jaren door Shell aan de pomp wordt verkocht, bevat zo’n tien procent GTL. Volgens Van Scherpenzeel is het een heel zuivere brandstof, zonder verontreiniging. Het wordt in drie stappen geproduceerd. Eerst wordt uit aardgas synthesegas gemaakt, een mengsel van waterstof en koolmonoxide. Vervolgens ontstaat daaruit met behulp van een katalysator een wasachtige substantie. Daarna worden in de laatste conversie de moleculen gekneed en gekraakt in de aanwezigheid van waterstof. Er wordt een geurloze, heldere brandstof van gemaakt. Het heeft een hoog cetaangetal en is zwavelvrij. Strategie Zowel de bouw van HDS-6 als het importeren en gebruiken van GTL passen naadloos in de visie van het ‘Flexible Flagship’, die Shell Pernis sinds enkele jaren nastreeft. “De strategie ‘Pernis, ons flexibele vlaggenschip’ is in 2007 ontwikkeld, toen ik hier net als general manager was begonnen”, legt Van Scherpenzeel uit. “Er was toen nog een aparte olie- en chemie-organisatie. Beide zijn nu samengevoegd tot één geheel. ‘Ons’ slaat op ons personeel, dat zelf de toekomst in eigen hand moet nemen. In 2005 viel de raffinaderij stil door een grote storing. De vier 113 meter hoge fakkelinstallaties vormden alle honderd meter hoge, enorme fakkels. Dit leverde niet alleen een productiestop op, maar ook nogal wat negatieve publiciteit. Dit soort incidenten hebben wij achter ons gelaten. Wij zijn nu op onze eigen kracht gericht. Het ‘flexibele’ verwijst naar de vele veranderingen in de markt, die zijn opgetreden. De Noordzeeolie, die makkelijk te verwerken en laagzwavelig is, droogt op. Ook neemt de vraag naar benzine jaarlijks met vijf procent af, en neemt die naar diesel juist toe. Er ontstaat een ander vraagpatroon, dus moeten wij met de raffinaderij een andere kant op. Hier is een bepaalde vorm van flexibiliteit voor nodig, waar HDS-6 een grote rol in speelt. Met de term ‘vlaggenschip’ wordt bedoeld dat wij vooraan willen varen. Pernis moet beter zijn dan de concurrentie, op alle gebieden: veiligheid, kosten, productkwaliteit en productiebetrouwbaarheid. Of wij de vloot nu al aanvoeren? Wij zijn goed op weg!”

Kosten Van Scherpenzeel erkent dat ‘Flexible Flagship’ een pure businessstrategie is. Hij verklaart: “Hoe wij met elkaar omgaan en samenwerken is ook een heel belangrijk element. Mensen zijn ons voornaamste asset. Onze medewerkers bedienen tenslotte onze krakers!” Vandaar dat bij Pernis een aantal ‘cultuurbollen’ zijn samengesteld, die Van Scherpenzeel kort doorneemt. “Wij willen een open organisatie zijn, waarbij medewerkers naar elkaar luisteren en eventuele problemen bespreekbaar maken. Ook streven wij het positieve na: denk in oplossingen! Wij Hollanders zijn er sterk in om in problemen te denken. Wij willen er de nadruk op leggen hoe zaken beter kunnen. Verder stimuleren wij mensen hun verantwoordelijkheid te nemen en van een ‘can do mentality’ uit te gaan. Pak problemen op en los deze op, zonder ingewikkelde meetings te hoeven organiseren. Als laatste is flexilibiliteit tevens in dit verband van belang, ook om de kosten in de gaten te houden. De uitgaven zijn al omlaag gebracht dankzij de in onze organisatie toegepaste ‘can do mentality’. Wij streven ernaar zo efficiënt mogelijk te werken en alle onnodige complexiteit eruit te halen. Door de jaren heen is in Pernis een systeem

“Wij stimuleren mensen hun eigen verantwoordelijkheid te nemen” opgebouwd, waar ruim tweeduizend mensen werken. Eind 2008 zijn wij begonnen alle verspilling eruit te filteren, ook door meer zelf te doen. Het personeelsbestand wordt met circa tien procent gereduceerd, maar de totale kostenbesparing is veel hoger uitgevallen. Die bedroeg zeker twintig à 25 procent.” Markt Tot slot aandacht voor de markt en de toekomstperspectieven voor de raffinageindustrie. Van Scherpenzeel is hier niet onverdeeld positief over: “Vorig jaar zijn de marges voor raffinaderijen bijzonder slecht geweest. Nu zijn deze iets beter, maar de vraag is of dit ‘sustainable’ is. Er is in Europa te veel raffinagecapaciteit en te weinig vraag. Als je het transport bekijkt, worden auto’s zuiniger en neemt het aandeel biocomponenten toe. Wereldwijd stijgt de vraag wel. De concurrentie zit tegenwoordig niet om de hoek. In India en Saoedi-Arabië zijn -onder andere door Shell ontworpen- nieuwe raffinaderijen geopend, die tegen lage prijzen produceren en hun producten onder meer naar Europa exporteren. Er is dus uitdaging genoeg!”

Europoort Kringen • Juli 2010

15


CHemie

Personeelstekort

in de chemie door Antoon Oosting

Het kan snel veranderen in de economie en vooral in de chemie. Iets meer dan een jaar geleden hield iedereen z’n hart vast of bedrijven het wel zouden overleven en wanneer de massaontslagen zouden gaan vallen. Maar het diepe dal van de recessie is voorbij. “De allergrootste zorg die bedrijven nu weer hebben is om aan goed opgeleide mensen te komen.” Dat zegt Colette Alma, directeur van de Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI). Volgens haar zijn bedrijven weer aan het rekruteren, maar blijkt het opnieuw -net als voor de crisis- moeilijk om aan de juiste mensen te komen.

D

at klinkt heel wat anders dan de geluiden in het laatste kwartaal 2008 toen de chemie in de Rijnmond als gevolg van de ingezette recessie in een diep dal dook. Productie en omzet kelderden. Fabrieken zoals die van Lyondell op de Maasvlakte en Shell in Moerdijk gingen dicht voor een winterstop die aanzienlijk langer dan normaal zou duren. DSM schrapte honderd arbeidsplaatsen en Dow Chemical in Dordrecht vroeg werktijdverkorting aan voor achthonderdvijftig medewerkers. Cao’s werden opengebroken zoals bij Tronox Pigments in Rozenburg. Personeel werd verplicht extra verlof en hun vakantiedagen op te nemen. ‘De chemie gaat op de waakvlam’ was een gevleugelde uitspraak van FNVBondgenoten-bestuurder Egbert Schellenberg. Het eerste kwartaal van 2009 was zo mogelijk nog slechter dan het voorgaande. Door de geringe vraag stortten ook de prijzen in en daarmee de omzet. Het tweede en derde kwartaal trok het weer iets aan, maar dat werd voorzichtigheidshalve toegeschreven aan de noodzaak van afnemers om hun opgemaakte voorraden aan te vullen. Langzaam maar zeker ging het in de chemie weer beter. De voor drie maanden stilgelegde fabriek van Lyondell op de Maasvlakte ging in mei vorig jaar weer in productie. En nadat in het eerste kwartaal 2010 de opgaande lijn kon worden vastgehouden, durft ook de VNCI weer optimisme uit te stralen. De productie liep dit voorjaar nog maar drie procent achter op die van het eerste kwartaal 2008. Alleen de omzet ligt met twaalf procent nog flink beneden die van voorjaar 2008. Maar de volumes gaan omhoog, zegt VNCIdirecteur Alma. Hoewel het nog even afwachten is wat de bouw doet. Naast de auto-industrie is de bouw een andere belangrijke afnemer van de chemie. 16

Europoort Kringen • Juli 2010

De chemiebedrijven zijn de crisis doorgekomen met vooral heel veel efficiencymaatregelen. Het aantal ontslagen is beperkt gebleven, wordt ook door vakbondsbestuurders erkend, omdat bedrijven er veel aan hebben gedaan om hun vaste krachten zo lang mogelijk in dienst te houden. Reorganisaties met vele tientallen ontslagen hebben zich, anders dan bij de typische havenoverslagbedrijven, in de chemie van de Botlek/Europoort niet voorgedaan. Uit de cijfers van het UWV Werkbedrijf Rijnmond blijkt het aantal mensen met een ww-uitkering in de chemische sector nog slechts tien procent hoger te liggen dan begin 2009 (199181). In september vorig jaar was de piek met 287 uitkeringen in de chemische sector. De pijn is volgens Alma vooral opgevangen door de flexibele schil van contractors, ingehuurde bedrijven voor specifieke klussen. Investeringsplannen werden getemporiseerd Maar inmiddels zijn bedrijven volgens de VNCI-directeur bezig hun investeringsplannen weer op te pakken. In de basischemie, waarvan veel bedrijven in de Botlek/Europoort staan, heeft de positieve trend al weer ingezet, aldus Alma. Op 22 juni gaf minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken het startsein voor de bouw van een nieuwe waterstoffabriek van Air Products naast de raffinaderij van ExxonMobil in de Botlek. “We komen weer ‘on stream’”, aldus Alma. Afgelopen jaar zijn er twee aangekondigde, echt grote investeringen in de industrie in het havengebied van Rotterdam niet doorgegaan. Chemiegigant Huntsman liet weten de bouw van een nieuwe MDI-fabriek voor de productie van polyurethaanschuimen (zeventig procent) en grondstof voor verven en coatings (26 procent) voorlopig in de ijskast te zetten. Maar het bedrijf verzekert dat het plan


niet is afgeblazen. Dat is wel gebeurd met het plan van het Rotterdamse Liongas voor de bouw van een tweede LNGterminal op de Kop van de Beer op het uiterste westpuntje van de Europoort. De optie op het terrein is teruggegeven aan het Havenbedrijf. Volgens directeur Cees Jan Asselbergs van Deltalinqs, de belangenorganisatie van het havenbedrijfsleven, wordt er inmiddels door verschillende bedrijven flink om dat stukje grond (zestig hectare) geknokt om hier te kunnen uitbreiden. Er zijn genoeg bedrijven te vinden die er in Rotterdam graag een paar tankjes willen bijbouwen, weet Asselbergs te vertellen. Afgezien van de aankondiging van Evonik Carbon Black dat ze hun fabriek aan de Welplaatweg (Botlek) per 31 juli 2010 gaan afbouwen en in 2012 definitief sluiten, is volgens Asselbergs de chemie redelijk stabiel gebleven en zijn ook de investeringsplannen grotendeels overeind gebleven. Volgens de Deltalinqsdirecteur is de grote investeringshausse van de jaren 2007/2008 goeddeels overeind gebleven. Half juni opende de palmolieraffinaderij van het Maleisische IOI Loders Croklaan op de Maasvlakte. De bio-ethanolfabriek van het Spaanse Abengoa is nagenoeg gereed en volgend jaar wordt de nieuwe grote duurzame (tweede generatie) bio-dieselfabriek van het Finse Neste Oil opgeleverd. En verder wordt er door E.ON druk gebouwd aan de tweede kolencentrale op de Maasvlakte en is het Belgische Electrabel begonnen aan de bouw van hun kolen/biomassacentrale op diezelfde Maasvlakte. “Dat doen ze niet om die binnen een paar jaar weer te gaan sluiten”, zegt Asselbergs. Hij heeft veel fiducie in het proefproject van E.ON voor de afvang en opslag (Carbon Capture and Storage) van

het broeikasgas CO2. “Als dat echt gaat lukken, heeft Rotterdam de kans een CO2-hub te worden. Een plek waar je gaat zitten omdat je daar je CO2 kwijt kunt”, aldus Asselbergs. Verder ziet hij veel voordelen in de trends van klustering van bedrijven. Bedrijven gaan steeds vaker bij elkaar zitten om producten te kunnen uitwisselen en zo op bijvoorbeeld energie te kunnen besparen. Een raffinaderij is een grootafnemer van waterstof. De vestiging van de waterstoffabriek van Air Products naast de raffinaderij van Exxon levert zo een aanzienlijke energiebesparing op. Co-, mono- en multi-siting Die trend van bedrijven die naast elkaar willen zitten, wordt in Rotterdam ‘co-siting’ genoemd. Een andere belangrijke trend die al een paar jaar te zien is, is dat grote chemische bedrijven opsplitsen of oudere fabrieksonderdelen afstoten om op hun terrein plaats te maken voor andere, nieuwe bedrijven die op een of andere manier weer gebruik maken van de productie van hun buren, van ‘mono-siting’ naar ‘multi-siting’. Het terrein van de Huntsman is daar een goed voorbeeld van. Ook de investering in de nieuwe MDIfabriek had moeten worden gevolgd door investeringen van bijvoorbeeld AkzoNobel. Ook Lyondell bijvoorbeeld heeft op de Maasvlakte terrein afgestaan voor de vestiging van IOI Loders Croklaan. “Bedrijven moeten heel kosteneffectief opereren om te kunnen blijven concurreren. Vaak kun je dat slimmer en efficiënter doen met co-siting waarmee je met andere bedrijven synergie kunt behalen”, zegt Ruud Melieste, directeur energie en industrie van het Havenbedrijf Rotterdam. Zijn businessmanager chemische industrie Joris Hurenkamp durft zelfs te stellen dat er geen investering

••

Europoort Kringen • Juli 2010

17


UPTIME

Is meer dan produceren

www.mourik.com

Uw installaties vereisen reiniging, onderhoud en vernieuwing. Uw voorwaarden zijn simpel: snel, veilig en goed. Daar zijn wij sterk in. Wij verzorgen uw installaties met maximale ‘efficiency’ en minimale ‘downtime’. Wij weten waar we over twee jaar tijd voor u gaan winnen. Dat vertellen we u nu, zodat u daar niet dan pas achter komt. Uw maximale ‘uptime’ begint vandaag. Met Mourik. 010–296 54 00.

Mourik Nederland Telefoon +31-10-296 54 00 Email industrie@mourik.com

Mourik België Telefoon +32-3-542 20 40 Email mourik@mourik.be

INFRASTRUCTUUR – INDUSTRIEBOUW – UTILITEITSBOUW – INDUSTRIËLE REINIGING – CATALYST HANDLING MILIEUTECHNIEK – ASBESTSANERING – ENGINEERING – MECHANICAL – CONSTRUCTIE W, E & I INSTALLATIES – BETONREPARATIE – CONSERVERINGEN – TOTAL TANK CARE


chemie meer zal plaatsvinden als er geen synergie met andere bedrijven te behalen is. Volgens de medewerkers van het Havenbedrijf doet Rotterdam het door de klustermogelijkheden daarom ook beter dan andere grote industriegebieden in Europa. In Rotterdam draaien de raffinaderijen volop en wordt er door de grote oliemaatschappijen zoals Shell, BP en ExxonMobil ook volop in hun vestigingen in Rotterdam geïnvesteerd. Heel wat anders dan bijvoorbeeld in Duinkerken, Wilhelmshaven en het Engelse Teesport, weet Ruud Melieste. Door overcapaciteit en gebrek aan klustermogelijkheden draaien raffinaderijen daar aanzienlijk minder goed en worden investeringen afgeblazen. Tekenend voor deze trend is bijvoorbeeld dat de fabriek van Lyondell op de Maasvlakte vrij snel weer op volle capaciteit draaide terwijl het concern elders de capaciteit terugschroefde. Ontwikkelingen in de haven De ontwikkeling van de chemische industrie in Rotterdam is vooral in de jaren zestig en zeventig ontstaan en is ingegeven door de toen al aanwezige olieraffinaderijen. Opvallend daarbij is dat het in de Botlek en de Europoort toen vooral Amerikaanse en Nederlandse bedrijven waren die zich hier vestigden terwijl het in Antwerpen vooral Duitsers zijn. Na de ontwikkeling van de petrochemie ontstond in de periode 2006-2008 een nieuwe grote investeringsgolf in andere vormen van energie dan de ruwe olie. In totaal gaat het nu om zeven miljard euro aan investeringen in een LNG-terminal (Gate=Vopak-Gasunie), vier

energiecentrales, twee waterstoffabrieken (Air Liquide en Air Products) en vier biodiesel/ethanolfabrieken. Een trend die hierin ook is te zien, is volgens Joris de belangstelling van Aziatische bedrijven voor vestiging in Rotterdam. Het Japanse Shin-Etsu was een van de eerste (2002), gevolgd door onder andere het Maleisische IOI Loders Croklaan en het Indische Indorama dat in 2008 de Europoort-vestiging van Eastman overnam. Inmiddels heeft Indorama ambitieuze plannen voor verdubbeling van hun PET-productie. “Als het gaat om de nabijheid van afzetmarkten en geringe transportkosten zien bedrijven dat ze hier kostenefficiënt kunnen draaien”, zegt Sandra Prenger, business manager energie en industrie van het Havenbedrijf. Melieste, Prenger en Hurenkamp zijn inmiddels al druk in de weer met het in de markt zetten van de eerste tachtig van de in totaal tweehonderd hectare die op Maasvlakte 2 zijn bestemd voor de chemische industrie. De eerste tachtig hectare, grenzend aan Maasvlakte 1 is vooral bestemd voor het versterken van al bestaande chemieklusters. Zo heeft Lyondell op dit terrein een optie voor circa dertig hectare. Melieste verwacht overigens dat een dergelijk chemiekluster wel meer gebaseerd zal zijn op de biobrandstoffen in plaats van olie. En al die chemische fabrieken moeten natuurlijk wel worden bediend. De vraag op de arbeidsmarkt naar operators zal dan ook onverminderd hoog blijven, voorspelt Hurenkamp.

Startsein waterstoffabriek Botlek Op 22 juni heeft de Minister van Economische Zaken, Maria van der Hoeven, het officiële startsein gegeven voor de bouw van een nieuwe waterstoffabriek van Air Products. Deze komt naast de raffinaderij van ExxonMobil. Dankzij de integratie van het productieproces voor waterstof met de productieprocessen in de raffinaderij wordt een aanzienlijke energiebesparing bereikt. De waterstoffabriek wordt gekoppeld aan het bestaande waterstofpijpleidingnetwerk van Air Products. Er wordt ook waterstof geleverd aan de aromatenfabriek van ExxonMobil en aan een aantal andere, grote raffinaderijen in de regio. De fabriek is naar verwachting medio 2011 operationeel. Air Products is sinds 1970 in Rotterdam actief en heeft zijn activiteiten en investeringen daar voortdurend uitgebreid. Het bedrijf heeft momenteel productie-installaties in de Botlek, Pernis en Chemiehaven en beheert een uitgebreid pijpleidingnetwerk van zo’n honderdvijftig kilometer in de regio. Voor de nieuwe waterstoffabriek wordt nog ruim zes kilometer pijpleiding aan het bestaande netwerk toegevoegd. De fabriek vervangt een oudere waterstoffabriek. De nieuwe fabriek is efficiënter en kan met een capaciteit van ongeveer driehonderd ton per dag beter aan de groeiende vraag naar waterstof voldoen. De installatie maakt gebruik van geavanceerde processen en technologie om een optimale energiehuishouding te bereiken. De fabriek gebruikt het gas dat door de raffinaderij van ExxonMobil wordt geproduceerd als grondstof en maakt daar waterstof en stoom van. De waterstof wordt gebruikt voor de pro-

ductie van schonere brandstoffen en de stoom voor de processen in de raffinaderij. Door het significant lagere energieverbruik als gevolg van dit project en de toegepaste technologie nemen ook de emissies af ten opzichte van de oude situatie. Dat betekent een grote milieuwinst. De samenwerking tussen Air Products en ExxonMobil in Rotterdam past overigens in de samenwerking tussen de beide bedrijven in de Verenigde Staten. Air Products bouwt momenteel ook een nieuwe waterstoffabriek in Amerika, die waterstof zal leveren aan de raffinaderij van ExxonMobil in Baton Rouge (Louisiana) en begint dit jaar met de levering van waterstof per pijpleiding aan de raffinaderij van ExxonMobil in Baytown (Texas).

Europoort Kringen • Juli 2010

19


petrochemie

Samenwerkingscontract verlengd De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) heeft het samenwerkingscontract verlengd met LOP vof (Landelijke Onshore Projecten) voor nog eens twee en een half jaar. Het contract betreft services op het gebied van engineering, inkoop, bouw en projectmanagement voor vrijwel alle NAM nieuwbouwprojecten op land. LOP vof is een joint venture die gevormd wordt door Tebodin, A. Hak en Cofely. De NAM (vijftig procent Shell, vijftig procent ExxonMobil) produceert jaarlijks zo’n driekwart van al het gas dat uit Nederlandse bodem wordt gewonnen. In 2009 produceerde het bedrijf ruim 53 miljard kubieke meter gas en ruim 323.000 kubieke meter olie. Men wint gas uit circa 175 grotere en kleinere gasvelden. Ruim zeventig procent van NAM’s jaarlijkse gasproductie was in 2009 afkomstig uit het grote Groningen-gasveld (‘Slochteren’). De overige dertig procent wordt gewonnen uit vele tientallen kleine gasvelden op land en op de Noordzee. Bij het Groningse Grijpskerk en Langelo (Norg-veld) in de provincie Drenthe heeft de NAM installaties voor de ondergrondse opslag van aardgas. Door technische innovaties zijn in de loop der jaren ook de kleinere gasvelden rendabel winbaar geworden. Een concreet voorbeeld hiervan is dat NAM en LOP in de afgelopen jaren zo’n twintig compacte gaswinningsunits op diverse plaatsen in Nederland hebben geplaatst voor de winning van aardgas uit kleinere gasvelden. Ook de komende jaren zal dit concept bij andere kleinere gasvelden worden toegepast. Vrijwel alle nieuwbouwprojecten en modificaties van NAM-installaties en leidingsystemen op het vaste land worden gerealiseerd door LOP.

De samenwerking tussen NAM en joint venture LOP dateert van 2002. Toen werd het eerste samenwerkingscontract getekend. Binnen de joint venture is Tebodin verantwoordelijk voor design en engineering, A. Hak voor de uitvoering van ondergrondse pijpleidingsystemen en Cofely voor de constructie van alle bovengrondse faciliteiten en installaties.

Nieuw compressorstation CBH Compression -een consortium bestaande uit Cofely Nederland, A. Hak Leidingbouw en Ballast Nedam Infra- is begonnen met de bouw van een compressorstation voor N.V. Nederlandse Gasunie in Wijngaarden. Gasunie voegt momenteel bijna vijfhonderd kilometer gastransportleidingen toe met als doel een veilige en verantwoorde gasvoorziening, ook in de toekomst. De overeenkomst heeft een totale waarde van tientallen miljoenen euros. Het aandeel van Cofely -verantwoordelijk voor de bouw van technische installaties- bedraagt ruim elf miljoen euro. Het nieuwe compressorstation wordt in oktober 2011 in gebruik genomen. Het nieuwe compressorstation is onderdeel van de Noord-Zuid Route van Gasunie. Binnen dit project wordt momenteel door heel Nederland bijna vijfhonderd kilometer extra leidingen voor aardgastransport aangelegd. Een uitbreiding die het mogelijk maakt twintig miljard kubieke meter extra gas te transporteren. Met de aanleg van de Noord-Zuid Route versterkt Nederland haar positie als ‘gasrotonde’ in de Noordwest-Europese energiemarkt. Hierdoor blijven eindgebruikers -zowel in Nederland als in het buitenland- verzekerd van een veilige en constante levering van gas. Met de aanleg van de Noord-Zuid Route is in totaal 1,8 miljard euro gemoeid. Naast de bouw van het aardgascompressorstation in Wijngaarden heeft het consortium eerder een opdracht ontvangen voor de bouw van een station in het Groningse Scheemda waarvoor in 2009 het startsein werd gegeven. Inmiddels zijn de bouwwerkzaamheden in Wijngaarden in volle gang. 3.300 heipalen worden in de veengrond 20

Europoort Kringen • Juli 2010

geslagen en er worden werkzaamheden verricht aan aanwezige leidingen op het bouwterrein. Het systeem voor aardgasdistributie wordt voor een groot deel ondergronds aangelegd. Hierdoor zijn de milieueffecten voor de nabije omgeving beperkt. Dankzij het multidisciplinaire karakter van het bouwproject worden kennis, expertise en toegevoegde waarde van alle partijen maximaal benut. Zo is Cofely verantwoordelijk voor de bouw van technische installaties: van alle bovengrondse leidingen tot het elektrotechnische en instrumentatiedeel, evenals alle gebouwgebonden installaties. Ballast Nedam Infra neemt het civieltechnische en bouwkundige deel voor haar rekening en A.Hak is verantwoordelijk voor alle ondergrondse leidingen. De uitbreiding van het Nederlandse gasnet is noodzakelijk, omdat steeds meer aardgas geïmporteerd moet worden, bijvoorbeeld uit Noorwegen en de Russische Federatie. Wijngaarden -gelegen in het zuiden van Nederland bevindt zich op het knooppunt tussen de vier grote aardgasleidingen in Zuidwest-Nederland: de leiding naar NoordHolland, de grote industriegebieden in de Randstad/Pernis, Zelzate en de Betuweleiding. Dankzij het te bouwen compressorstation kan het (geïmporteerde) aardgas op de gewenste druk worden gebracht, zodat het naar afnemers in Nederland en omringende landen kan worden getransporteerd. Zo maakt het station het mogelijk Russisch of Noors aardgas vanuit Noord-Groningen naar België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk te transporteren. Ook krijgt het station een belangrijke rol in de doorvoer van aardgas dat vanaf 2011 op de Maasvlakte in vloeibare vorm (LNG) per schip wordt aangevoerd.


industrial events promotions

Uw partner bij werkzaamheden op hoogte. Height Specialists is één van de grootste IRATA bedrijven van Nederland en kan onderhoudswerkzaamheden professioneel en snel voor u uit voeren; zowel on- als offshore. Met veilige en duurzame Rope Access technieken komen wij op plaatsen waar geen steigers, hoogwerkers of platforms geplaatst kunnen worden.

Wij zijn gespecialiseerd in:  kitten  verven  lassen  algemene reiniging  glasbewassing  bekabeling  herstelwerkzaamheden  installatie en

reparatie van pijpen en constructies

Onze nieuwe website is in de lucht! www.heightspecialists.nl

 inspectie en controle  niet-destructief

onderzoek (NDO)  ultrasoon onderzoek

Height Specialists is IRATA, TÜV

Height Specialists

en VCA gecertificeerd. Wij zijn u ook

Dynamoweg 28

graag van dienst met montagewerk-

2627 CH Delft

zaamheden,

advisering,

trainingen en materiaal.

inspectie,

015 - 256 56 62 info@heightspecialists.nl


Milieu

‘Waterdoorbraak’ in Dordrecht door Paul Waayers

Hoe dichter bij Dort, hoe natter het wordt. Zo was het eeuwenlang in deze deltastad. Maar de omgang met water gaat mogelijk de komende vijftig jaar drastisch veranderen. De inzet: een onderzoek van Amerikaanse studenten. De uitkomst: een compleet andere kijk op waterverdediging. De toekomst: een waterbeheer waarbij voedsel- en energievoorziening zijn geïntegreerd.

P

rogramma-coördinator Water van de gemeente Dordrecht Ellen Kelder praat gedreven als het gaat om nieuwe inzichten ten aanzien van waterverdediging. Die gedrevenheid is terecht, want mogelijk staat Dordrecht aan de vooravond van nieuwe en revolutionaire omgangsvormen ten aanzien van die oude ‘vijand’: water. Ellen: “Dordrecht ligt in een lastig gebied. We hebben hier te maken met het water van de rivieren dat naar ons toestroomt, terwijl we tegelijkertijd te maken hebben met de instroom van zeewater. Die twee waterstromen ontmoeten elkaar bij Dordrecht, uitgerekend het laagst gelegen punt in Nederland. Het grote voordeel van die twee tegenovergestelde stromingen is dat het water hier niet stróómt, maar stílstaat. Dat is anders bij bijvoorbeeld Nijmegen. Daar staat het water én hoog én stroomt snel, waardoor er heel veel meegesleurd wordt. Dat probleem kennen we in het Dortse niet. Nu zijn we vanaf 2005 bezig met de vraag: hoe gaan we met dat soms hoge stílstaande waterniveau om. Dat was het Urban Flood Management project. Lange tijd was namelijk de gedachte: het water buiten houden. Maar omdat je hier het grote voordeel hebt dat het water stílstaat, geeft dat mogelijkheden. Je kunt bijvoorbeeld voor het buitendijkse gebied gebouwen ontwerpen die geen schade ondervinden als ze bij extreme omstandigheden ééns in de vijf à tien jaar onder water komen te staan. En je kunt in het openbaar gebied bijvoorbeeld pleinen zodanig inrichten dat ze bij diezelfde extreme hoogwater stand dienst kunnen doen als tijdelijke wateropslag. In Venetië bijvoorbeeld zijn er pleinen die regelmatig onderlopen. En aan een dergelijk openbaar gebied koppelen ze dan weer functies die inspelen op dat hoge stilstaande water. 22

Europoort Kringen • Juli 2010

Geen tapijtje maar een plavuizen vloer Onderlopende huizen: het is de laatste decennia niet meer voorgekomen maar vroeger was dat in het historisch havengebied met zijn toenmalige getijden wel anders, weet Kelder. Ellen: “Door onder andere de Haringvlietsluizen is er een hoop getijdenwerking in Dordrecht teniet gedaan, maar voordat die sluizen er waren, stond het water echter heel vaak óp de kades en stroomde het soms de huizen in. De mensen waren eraan gewend dat het water af en toe hun huizen instroomde. Er zijn verhalen dat de kinderen dan in huis door dat water moesten lopen, zodat het in beweging bleef waardoor er geen sedimenten neer konden slaan. Zakte het water weer dan werden die sedimenten ook meegevoerd en bleven niet achter in huis. Dat leven met water en dus bijvoorbeeld geen tapijtje neerleggen maar een plavuizen vloer; het hoorde bij het leven in het toenmalige historisch havengebied. Daar zie je ook heel veel oudere huizen met een trap voor de voordeur die op zijn beurt vrij hoog in de gevel geplaatst is.” Vernauwd denken Zo was dus het leven in het laagliggend getijdengebied van Dordrecht. Maar het fenomeen ‘watersnoodramp’ zou een diep ingekerfd trauma achterlaten in de Hollandse psyche dat zijn weerslag weer had op het denken over waterverdediging. De mogelijkheid om de meest recente, die van 1953 in Zeeland, op film vast te leggen, hakte er door die journalistieke vastlegging, landelijk nog eens extra in. Niet uit het collectieve geheugen te wissen beelden van talloze wegdrijvende dode dieren. Mensen die in verweesde paniek op de nok van hun huizen op hulp wachtten. Alles wat kon varen, zat afgeladen vol met Zeeuwen op wiens gelaat verbijstering

••


Europoort Kringen • Juli 2010

23


Milieu stond om de verloren bezittingen en intens verdriet om verdronken familieleden. Zo’n gebeurtenis laat zijn sporen na in het collectieve geheugen en denken. En dat ‘dit nóóit meer!’-denken vernauwde zich tot eigenlijk maar één oplossing voor wat betreft die waterbeheersting: dijken! Zoveel en zo hoog mogelijk. Plus een Deltaplan dat weliswaar de ecologie een gevoelige tik verkocht, maar dat moest dan maar. En verder: pompen. Veel pompen. En als dan toch af en toe de boel onder zou stromen, dan moest de kans daarop eens in de miljoen jaar zijn en het liefst nog minder. En laten nou uitgerekend de twaalf Harvard University studenten met een aantal waterbeheersingsadviezen komen die op die veiligheidsgedachte behoorlijk haaks staan. ‘Niet of/of, maar en/en Ellen: “De projectopdracht aan de studenten was: ‘Wat vinden jullie van de manier waarop we op dit moment met waterbeheersing omgaan? Is het volgens jullie echt een oplossing om de boel helemaal af te sluiten, waardoor onder andere ook de getijdenwerking vervalt, of zijn er andere manieren denkbaar op het gebied van waterbeheersing?’ Kijk, wij Hollanders zijn er heel trots op dat wij land onttrokken hebben aan het water. De Harvardstudenten echter zagen dat anders. Die zeiden: ‘Jullie hebben dat land wel, maar ecologisch gezien is het eigenlijk één groot drama.’ En daar hebben ze een punt. Want sinds de Deltawerken hebben we hier heel veel blauwe alg. En waar vogels tijdens hun trektocht vanuit Afrika in dit gebied neerstreken, strijken ze nu neer in het Waddengebied en nog verder noordelijk. Dus waarom zou je niet in plaats van een of/of situatie: waterbeheersing óf ecologie naar een en/en situatie gaan. Het eerste wat de Harvardstudenten deden, was een historische inventarisatie van dit gebied door de eeuwen heen. Hoe zag in het verleden de ecologie, de waterloop, de energie- en voedselvoorziening, eruit en hoe heeft het zich ontwikkeld tot aan 2010? Toen ze dat hadden gedaan en verder gingen denken, kwamen ze eigenlijk tot de conclusie dat door dat vernauwde denken van waterbeheersing de potentie van dit gebied niet aangesproken wordt. Want we zijn wel gefocust op die waterbeheersing, maar er komt óók een energiecrisis aan. En een voedselcrisis. Dus als je die drie problematieken: energie, water en voedsel niet afzonderlijk ziet, maar in dit gebied weet te combineren, wat voor mogelijkheden biedt dat dan? Want we hebben hier een oliehaven, maar over vijftig jaar is de olie op. Wat dan? Kunnen we dan nog wel de tomaten uit Afrika laten overvliegen? Over dertig jaar is het gas op. Wat zijn daar de gevolgen van? Dus én een goede waterbeheersing én een goede ecologie, maar tegelijk ook zaken meenemen als én een goede energie- én voedselvoorziening. Kijk, de agrarische sector neemt zestig procent van de ruimte in beslag maar levert slechts twee procent economische waarde. Dat komt omdat er in dat gebied bij wijze van spreken anderhalve koe staat te grazen. Maar als je dat gebied voor een deel gebruikt voor voedselproductie en voor een klein deel bij hoog water terug geeft aan het water? En als je nu eens algen gaat verbouwen voor de biobrandstof? En als je nou eens stroomopwaarts, een stuk veel goedkopere landbouwgrond langs de Rijn in Duitsland aankoopt als overloopgebied zodat je het rivierpeil stroomafwaarts kan verlagen? Als je al die zaken meeneemt, dan zet je de deur veel verder open naar duurzame oplossingen dan

bijvoorbeeld het Deltaprogramma van de Commissie Veerman, dat hoofdzakelijk inzet op de tot nu toe gebruikelijke manier van waterbeheersing.” Flexibel veiligheidsniveau Flexibele plannen in een flexibel gebied vragen ook een herziening van andere zaken. Van de begrippen veiligheid en risico bijvoorbeeld. Watersnoodtrauma of niet; de studenten bepleiten een kritische herijking van het hoge veiligheidsniveau wat Nederland hanteert. Nu is de kans op overstroming één op de tienduizend jaar. Het kost enorm veel geld en inspanning om de waterkeringen op het peil te houden dat dit veiligheidsniveau garandeert. Maar is dat hoge veiligheidsniveau wel nodig? Zou

De kans op overstroming is één op de tienduizend jaar je niet in plaats van eens in de tienduizend jaar terug moeten naar eens in de honderd jaar, waarbij je het gebied zo inricht dat bepaalde delen, zoals de eerder genoemde publieke ruimtes (pleinen en parkeergarages) juist onder water mógen lopen zodat je de wateroverlast op die manier het hoofd kan bieden? Al met al blijkt dat uitgerekend het verstedelijkte gebied van Rijnmond tot aan de Drechtsteden, met Dordrecht als laaggelegen deltastad, een unieke ‘speeltuin’ is om juist met een andere kijk naar die hele waterbeheersing te kijken. ‘Dit is een project van de toekomst!’ Ellen: “Het Harvard-onderzoek -dat dit jaar van januari tot mei liep en geïnitieerd en gefinancierd is door de gemeente Dordrecht, het Ministerie van VROM, Rijkswaterstaat en het kennisinstituut Deltares- blijkt verademend provocerend omdat het nieuwe mogelijkheden kan opleveren. En natuurlijk hebben de studenten met Amerikaanse ogen naar dit gebied gekeken. Het verhaal van landbouwgrond aankopen in Duitsland en daar mede onze waterhuishouding regelen; dat gaat ’m natuurlijk niet worden. In Amerika kan dat omdat je daar een federale overheid hebt die dat voor je kan regelen, maar in Europa hebben we te maken met allerlei aparte staten die hun eigen plan trekken. En wij gaan onze waterhuishouding natuurlijk niet afhankelijk maken van de grillen van een buitenlandse overheid. Maar wat weer wel heel interessant is, is de mogelijkheid om de op deze punten opgedane kennis in Dordrecht wereldwijd te gaan vermarkten. De studenten noemen dat ‘Climate Capitalism’, het verkopen van opgedane kennis aan wereldwijd al die steden die, net als Dordrecht, in een deltagebied liggen. Dat past natuurlijk heel mooi in een kenniseconomie als dat van Nederland. Kijk, als deze gedachte achter de Harvardstudie meer en meer ingeburgerd gaat raken, dan gaat het vanzelf lopen. Want dan zien bedrijven en kennisinstituten de mogelijkheden en dan gaan ze er zelf mee aan de slag omdat ze erbij willen horen. En waarom willen ze erbij horen? Omdat dit een project van de toekomst is!” Europoort Kringen • Juli 2010

25


09MOB04 europoort kringen B.indd 2

01-03-2010 10:44:07


Co van Liere

Foto: Eric Bakker

Column

Co van Liere promoveerde in 1976 aan de TU Delft en deed als CTO onderzoeken ontwikkeling bij KEMA. In 2002 ontving hij de DOW-energieprijs voor zijn werkzaamheden op het gebied van energie en duurzaamheid.

Beneden Peil BP heeft natuurlijk een andere betekenis dan ‘beneden peil’ maar het lijkt zowel letterlijk als figuurlijk op dit moment van toepassing. Na de explosie van de ‘Deepwater Horizon’ in de Golf van Mexico is voor veel Amerikanen de maat vol. Nadat het bedrijf in 1991 al gebrandmerkt was als het meest vervuilende bedrijf in de VS, kwam daar in 1995 nog bij: het dumpen van schadelijke stoffen op Endicott Island in Alaska, een explosie in de Texas City raffinaderij in 2005, een lekkende gecorrodeerde pijpleiding in Prudhoe Bay Alaska in 2006 en tenslotte het offshore platform in de Golf van Mexico. Waar gehakt wordt vallen spaanders, maar bij BP zijn het onderhand geen spaanders meer te noemen. Bij het zien van de besmeurde en stervende dieren in de Golf van Mexico overvalt je een golf van medelijden. Om nog maar niet te spreken over de gevoelens van medelijden voor de nabestaanden van de elf doden die bij het ongeluk vielen. Het onhandige optreden van de CEO Tony Hayward is niet direct een plus te noemen voor het vierde grootste bedrijf ter wereld. Het wekte naar buiten toe de indruk dat het bagatelliseren van de gevolgschade en het minimaliseren van de kosten een belangrijker doel was dan het oplossen van de problemen. De wereld pikte het niet, je kon de beurswaarde van BP in vijftig dagen tijd met zestig miljard euro zien zakken tot de helft van de originele waarde. Het begrip ‘Shareholders value’ heeft de laatste decennia een negatieve klankkleur gekregen. Aandeelhouders moeten uiteraard worden beloond voor hun investering in een bedrijf, maar de continuïteit van het bedrijf en de duurzaamheid zouden daarbij voorop moeten staan. De laatste decennia leek het er meer op dat een bedrijf werd gezien als een citroen waarin steeds harder geknepen mocht worden. De eerste keer stroomt er rijkelijk sap en ook een tweede keer is het niet te versmaden. Maar na een paar keer knijpen, resten nog slechts wat pitten en velletjes. Vele CEO’s lieten bezuinigen op onderhoud en veiligheid om zo meer ‘profit’ te genereren en het dividend te kunnen verhogen. Het doet me denken aan de slag die we in Nederland gemaakt hebben met de Elektriciteitsbedrijven. In het kader van de liberalisering en de privatisering moest de ambtelijke nestgeur bij die bedrijven plaatsmaken voor nieuw management met dollartekens in

de ogen. Het oude 3B-principe betrouwbaarheid, beschikbaarheid en bedrijfszekerheid werd opgeofferd voor een nieuw 3B-principe: ‘the Biggest Bang for the Buck’. Toen ik een tijdje geleden nog eens door een van de centrales liep, zag ik met lede ogen de gevolgen van een ander onderhoudsbeleid. En onze ééns zo waardevolle bedrijven zijn nu vrijwel geheel in vreemde handen. Wie vroeger ‘monopoly’ speelde wist al dat je de positie van nutsbedrijven moest behouden. Terug naar de petrochemische bedrijven, want er is wellicht de indruk gewekt dat daar niets deugt en dat is onjuist. Uit eigen ervaring weet ik dat er hoge eisen gesteld worden aan contractors, toeleveranciers en eigen personeel. Dat de specificaties altijd zorgvuldig zijn en de controles daarop scherp. Nee, dat is het niet. Onze ongebreidelde hebzucht naar olie en naar geld maakt dat deze bedrijven door de aandeelhouders maar ook door de gebruikers van het product gedwongen worden om steeds goedkoper te gaan produceren. Er moet meer olie en meer geld uitkomen en dat kan nu eenmaal niet, dat leidt tot brokken. Een duurzame bedrijfsvoering vereist tijdige investeringen, zorgvuldig onderhoud, maximale veiligheid en een goede bedrijfsstrategie. Naar mijn mening was daar vroeger meer oog voor dan nu. De hebzucht van aandeelhouders is een ernstig probleem geworden voor de continuïteit van sommige bedrijven. Als het bedrijf niet sneuvelt dan sneuvelen de medewerkers of de contractors wel. Of we bezoedelen onze aarde met een smerige drab die in zijn aard en oorsprong een gouden product is. Obama grijpt de gelegenheid aan om nog eens op de versnelde introductie van duurzame energie te wijzen. Veracht en vernederd door zijn eigen legergeneraals en oliebaronnen houdt hij het been stijf en de koers recht. Ik heb er bewondering voor, want een hele natie schreeuwt moord en brand vanwege het mismanagement van BP maar eist tegelijk in meerderheid ook goedkope olie. Het kan niet en dat moeten ze zelf toch ook beseffen. Er zijn er dus meer die aan hun stutten moeten trekken dan BP alleen. Want ons onvermogen om onze maatschappij te verduurzamen en het waardevolle product olie netjes en efficiënt te gebruiken is beneden peil. Om niet te zeggen beneden alle peil! Europoort Kringen • Juli 2010

27


energie

Zeeën van energie Een Nederlands initiatief van een aantal deskundigen, Bluerise, heeft als missie een economisch rendabele OTEC industrie in Nederland op te zetten. Het doel is een wereldwijde koploperspositie te verwerven, waarbij de tewaterlating en ingebruikname van een middenformaat OTEC-centrale als een eerste grote stap wordt gezien. Zeventig procent van al het zonlicht dat op aarde valt, straalt op de oceanen. Het grootste deel van dat zonlicht wordt omgezet in warmte, in de bovenste laag van de oceaan. Daarmee zijn de oceanen verreweg de grootste zonnecollectoren op aarde. Als we ook maar een fractie van deze energie kunnen aftappen, beschikken we over een onuitputtelijke, duurzame energiebron die 24 uur per dag beschikbaar is en kan voorzien in de volledige energiebehoefte van de hele wereldbevolking. Uit het temperatuurverschil dat bestaat tussen de bovenste en de diepere lagen van de oceaan, kun je energie halen. Dat is wat ‘Ocean Thermal Energy Conversion’, OTEC, doet. Het principe is vrij simpel. Met het warme oppervlaktewater wordt een zogenaamde ‘werkvloeistof,’ vergelijkbaar met de vloeistof in een koelkast, aan de kook gebracht. Daarmee ontstaat stoom, die een turbine aandrijft waarmee elektriciteit wordt gegenereerd. Met het koude water dat uit de diepere lagen van de oceaan omhoog wordt gepompt, wordt deze stoom weer gecondenseerd en hergebruikt. Zo ontstaat een cyclus die energie oplevert. De potentie van de techniek OTEC maakt gebruik van het natuurlijke temperatuurverschil in de bovenste en diepere lagen van de oceaan. Met een ‘organische Rankine-cyclus’ wordt energie uit het warme water onttrokken. Tropische oceanen zijn daarom uiterst geschikt voor OTEC. De temperatuur in de oppervlaktelaag is er zo’n 26°C tot 28°C en is redelijk constant. Op ongeveer duizend meter diepte is de temperatuur van het water nog maar zo’n vijf graden Celsius. Het temperatuurverschil is zodoende ruim twintig graden Celsius, waarmee het theoretische maximale rendement rond de zeven procent ligt. Het realistisch rendement is ongeveer drie procent, door de energie die het rondpompen van water kost, door de werkvloeistof en doordat de turbine uiteraard niet maximaal presteert. Dit zal voor traditionele energieproducenten een laag rendement lijken, maar een aantal aspecten van OTEC is significant anders dan bij centrales die met fossiele of nucleaire brandstoffen worden gevoed. Allereerst is de brandstof, of beter gezegd, de energiebron -gratis- oceaanwater. Bovendien is de energiebron in enorme hoeveelheden aanwezig, circa zesduizend keer de vijftien terawatt die de mensheid momenteel aan energie verbruikt. En tot slot is de energiebron duurzaam en wordt deze, zolang de zon bestaat, constant aangevuld. De van nature aanwezige oceaanstromingen zorgen ervoor

28

Europoort Kringen • Juli 2010

dat ook de koudwaterbuffer constant wordt bijgevuld, door koud water vanuit de poolstreken aan te voeren. Een groot voordeel ten opzichte van andere duurzame bronnen, zoals zonne- en windenergie, is dat OTEC een zogenaamde baseload bron is, met andere woorden, altijd aanwezig, dag en nacht. Dit is een enorm voordeel voor gebieden met een wat kleiner elektriciteitsnetwerk, zoals tropische eilanden, waar weinig reserve aanwezig is om de pieken en dalen van zonne- en windenergie op te vangen. Naast het direct genereren van elektriciteit, biedt OTEC ook de mogelijkheid voor de productie van een aantal bijproducten. Nadat het koude en warme water zijn gebruikt voor de generatie van elektriciteit, kan het worden gebruikt voor de productie van schoon drinkwater, door middel van verdamping en condensatie. Het koude water kan ook direct worden toegepast voor gebouwkoeling, als vervanging van met fossiele brandstoffen gevoede airconditioning. Hier zijn enorme energiebesparingen mee te realiseren, tot wel negentig procent ten opzichte van traditionele koelsystemen. Tot slot kan het voedingrijke, kiemvrije koude water worden gebruikt in de agri- en aquacultuur. Dit zal niet alleen de biodiversiteit doen toenemen, maar ook de kosten doen reduceren. Waar vroeger nog de producten behorend bij een koel klimaat moesten worden verscheept, kunnen ze nu op locatie worden verbouwd. De relevantie voor Nederland
 De relevantie van OTEC voor Nederland lijkt op het eerste gezicht misschien beperkt, aangezien Nederland niet aan een tropische oceaan ligt. Niets is echter minder waar. Ten eerste beschikt Nederland over een wereldvermaarde offshore-industrie. Dit biedt grote kansen. De hier aanwezige kennis kan worden gebruikt om een koploperspositie te veroveren met OTEC. Ook andere sectoren in de industrie kunnen een significante bijdrage leveren, zoals bijvoorbeeld de nanotechnologiesector voor het optimaliseren van de efficiëntie van de gebruikte warmtewisselaars. Ten tweede kan Nederland de met OTEC geproduceerde energie gebruiken op de lokale markt. Te denken valt aan bijvoorbeeld met OTEC geproduceerd waterstofgas. Tot slot is er een plek binnen het Koninkrijk waar wel degelijk toegang is tot de tropische oceaan, namelijk op de Antillen. De Antillen zijn voor Nederland bij uitstek geschikt om de eerste stappen in de OTEC industrie te zetten. Momenteel wordt vrijwel alle energie op de eilanden geïmporteerd tegen hoge prijzen. Voor meer inlichtingen: www.OTEC.tudelft.nl 


Warmtebehandeling, uit of thuis? Smit Gloeidienst al meer dan 60 jaar uw specialist in het uitvoeren van warmtebehandelingen te Cuijk of op locatie • gloeien in stationaire ovens tot 1400 °C • gloeien in mobiele ovens tot 1200 °C • spanningsarm gloeien, normaliseren en andere warmtebehandelingen • monteren en demonteren van krimpverbindingen • gloeien en voorwarmen m.b.v. inductieverwarming • gloeien en voorwarmen m.b.v. weerstandverwarming • diverse droogprocessen • verhuur en verkoop van gloeiapparatuur en toebehoren

Havenlaan 16 5433 NL Cuijk-Katwijk - Postbus 117 5430 AC Cuijk Tel: +31(0)485-316566 - Fax: +31(0)485-318732 - E-mail: info@sgd-nl.eu

www.sgd-nl.eu


Korte berichten

Eén uitstraling De grote oranje ‘N’ siert het distributiecentrum op industrieterrein Gadering in de Rotterdamse haven. Voorheen de ‘N’ van Neele, maar tegenwoordig van Neele Logistics. Het familiebedrijf heeft de afgelopen vijf jaar een enorme groei gerealiseerd en komt daarom met één merknaam en één uniforme uitstraling. De Neele Groep B.V. en haar werkmaatschappijen -Shiproad Rotterdam B.V., Neele Transport B.V., Neele Transeuropa B.V., Neele Benelux B.V., Neele Trucking B.V., Neele Transport Amsterdam B.V. en Neele Warehousing B.V.-  treden vanaf nu uniform naar buiten onder de merknaam ‘Neele Logistics’.  

‘Trends Gazel’ Al voor de tiende keer ging Trends op zoek naar ‘Gazellen’; snelgroeiende bedrijven die symbool staan voor competitief ondernemerschap. Magnetrol International NV is een van die bedrijven in Oost-Vlaanderen, in de categorie ‘grote bedrijven’, die het competitieve vermogen van de streek aanzwengelen en het ondernemingsklimaat in positieve zin beïnvloeden. In de categorie ‘grote bedrijven’ staan de ondernemingen die een omzet van tien miljoen euro of meer halen. De Trends-redactie gaat daarna op basis van de

gegevens in de Trends Top 100.000 -Magnetrol International NV staat op plaats 3.915- na welke van die bedrijven in de periode 2004 - 2008 het snelst gegroeid zijn qua omzet, personeel en cashflow. Al sinds 1971 heeft Magnetrol International NV een vestiging met productie in het OostVlaamse Zele. Elk jaar groeit Magnetrol en creëert hierdoor extra plaatsen op de arbeidsmarkt. Dit zijn twee belangrijke factoren waar Trends rekening mee houdt bij het benoemen van bedrijven voor hun ‘Trends Gazellen Award’.

Duurzame joint venture Projectontwikkelaar OVG en Triodos Bank starten een joint venture die zich richt op de ontwikkeling en realisatie van duurzame vastgoedprojecten in de sectoren onderwijs, kunst & cultuur en zorg. De duurzame bank en de duurzame projectontwikkelaar bundelen hun krachten om de sector van maatschappelijk vastgoed te verduurzamen. Het maatschappelijk belang van duurzaam bouwen wordt al jaren door Triodos Bank en OVG onderstreept. De beide organisaties werken al intensief samen bij de ontwikkeling en realisatie van het duurzaamste kantoorgebouw van Europa: het nieuwe kantoor van TNT, onder de naam

TNT GREEN Office Project. Beide bedrijven constateren een grote behoefte aan duurzame gebouwen en vernieuwend ondernemerschap als het gaat om de realisatie van gebouwen die een groot maatschappelijk belang hebben. Triodos Bank brengt de activiteiten en expertise van Triodos Real Estate Development onder in deze nieuwe onderneming. De directie van de nieuwe onderneming zal bestaan uit Bert Krikke (voorheen directeur Triodos Real Esate Development) en Thomas Ummels (voorheen directeur projectontwikkeling bij OVG).

Tweede energiecentrale De tweede energiecentrale ‘MaasStroom Energie’ van InterGen in het Rotterdamse havengebied is in bedrijf genomen. Met een investering van 480 miljoen euro produceert MaasStroom Energie voldoende elektriciteit om circa vierhonderdduizend huishoudens van stroom te voorzien. Met deze nieuwe energiecentrale bedient InterGen nu circa zevenenhalf procent van de totale elektriciteitsvraag in Nederland. MaasStroom Energie maakt gebruik van een geavanceerde turbinetechnologie en is een kwart efficiënter dan oudere gasgestookte centrales die in Nederland operationeel zijn. Bij de bouw van Maasstroom Energie heeft InterGen ook vrijwillig besloten om vergaande emissiereductie technologie te installeren om de uitstoot van stikstofoxide te controleren. 30

Europoort Kringen • Juli 2010

Toegetreden tot VSB HDV Steigerbouw B.V. en Hendriks stalen bekistingtechniek B.V. zijn toegetreden tot de Vereniging van Steiger-, Hoogwerk- en Betonbekistingbedrijven (VSB). Traditioneel ontvangen nieuwe leden uit handen van de VSB-voorzitter het certificaat Waarborgregeling en het VSB-ledenbord. HDV Steigerbouw bestaat sinds 1996 en is een specialist op het gebied van steigerbouw, overbrugging en afscherming in de regio Zeeland in nieuwbouw, renovatie, restauratie, scheepsbouw en industrie. Er wordt voornamelijk gewerkt met Allround, Blitz en traditionele steigersystemen. Hendriks stalen bekistingtechniek is al veertig jaar specialist op het gebied van stalen bekistingen en biedt een breed scala aan diensten aan. Van advies, ontwerp en productie tot aan transport, montage, onderhoud en after-sales op het gebied van wand-, tunnel- en speciaalbekisting en beveiliging. Dit heeft als voordeel dat zij tijdens de verschillende fasen van het bouwproces meedenken, waardoor het rendement van het bouwproject stijgt. De VSB zet zich in op het gebied van nationale en Europese regelgeving, arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden, belangenbehartiging en promotie van kwaliteit en veiligheid in de bouw en industrie. Verder draagt de vereniging zorg voor het ontwikkelen en bijstellen van opleidings-, her- en bijscholingstrajecten, neemt het deel aan relevante overlegstructuren en stelt het branchespecifieke richtlijnen op. De vereniging telt circa zestig leden.


adv. spartaan 6-2008:europoort 2008

09-06-2008

10:23

Pagina 1

HO O G V L I E T - A MS T E R DA M - R A A MS D O N KS V E E R - MO E R D I J K - V E N L O - A S S E N - V E E N DA M - R I J S W I J K - L O N D E R Z E E L ( B )

Hét adres voor verhuur en lease van kranen, heftrucks en hoogwerksystemen

Hoofdkantoor Peinemann Nieuwe Langeweg 40, 3194 DB Hoogvliet Tel.: 010 - 295 50 00 Fax: 010 - 295 50 49 E-mail: info@peinemann.nl www.peinemann.nl

More than a solution. • Elektrotechniek • Meet- en regeltechniek • Data- telecommunicatie

Safety

Professionals in installatiewerk

Installatie Techniek

Peinemann is al ruim 50 jaar een toonaangevend bedrijf in de wereld van horizontaal- en verticaal intern transport. Vanuit het hoofdkantoor in Hoogvliet is Peinemann uitgegroeid tot een one-stop-shopping bedrijf met vestigingen verspreid over heel Nederland. Met een verhuurvloot van ca. 7000 units kunnen wij u altijd een op uw situatie afgestemd aanbod doen. Of het nu gaat om kranen, heftrucks, hoogwerkers, detachering of opleiding: Peinemann is uw zakenpartner!

• Inspectie en veiligheid • Keuren handgereedschap en installaties

Kijk voor meer informatie op

www.pietersen.nl Pietersen Elektriciteit B.V. Westhavenkade 98, 3133 AV Vlaardingen, Postbus 259, 3130 AG Vlaardingen Tel. (010) 434 32 66, Fax (010) 434 24 65, E-mail: pe@pietersen.nl, Internet: www.pietersen.nl

136-01_Adv Pietersen 190X130.indd 1

32

Europoort Kringen • Juli 2010

Technische Dienst

• Ondersteuning Technische diensten

21-06-2010 15:03:01


Korte berichten

Facility management raamcontract

Luchtbehandelingskasten in de verhuur

Arcadis Aqumen Facility Management (AAFM) heeft een driejarig raamcontract ondertekend voor facilitaire dienstverlening aan BT (het vroegere British Telecom) in de Benelux. AAFM is een joint venture van Arcadis en het Britse Carillion. Volgens het contract zal AAFM een integraal pakket aan facility management diensten leveren voor alle kantoorlocaties van BT in Nederland, België en Luxemburg. Na een succesvolle implementatie in de Benelux voorziet het contract in de mogelijkheid de werkzaamheden uit te breiden naar andere BT locaties in Europa. Om dit te realiseren zullen BT en AAFM vanaf het begin van de samenwerking hun beleid op het gebied van vastgoedbeheer op een open en consistente wijze op elkaar afstemmen. Ook is er een verlenging van het facility management contract met SABIC voor een periode van drie plus één jaar met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2010. De totale waarde van het contract bedraagt circa 25 miljoen euro. De activiteiten bestaan onder andere uit de inkoop en het management van intern gebouwenonderhoud, catering, schoonmaak, bewaking, logistieke diensten en personenvervoer. Het contract bevat ook doelstellingen voor verdere kostenbesparingen die met behulp van AAFM moeten worden gerealiseerd.  

U heeft het warm, U heeft heeft het koud, Uw werkruimte is vervuild. U wilt ventileren. Met warme of koude lucht. Maar is de buitenlucht schoon genoeg? Kan uw apparatuur of uw mensen daar tegen? Mag u de vervuilde lucht wel naar de buitenlucht afblazen? Airconet heeft nu de nieuwe luchtbehandelingskasten (5000 m3/uur) in de verhuur genomen die de lucht kunnen verwarmen, koelen, drogen en filteren. Om energie te sparen is ook recirculatie mogelijk. Door te werken met een temparatuurvoeler en toerenregeling is het mogelijk ruimten op constante temperatuur te brengen. Voor meer info@airconet.nl

Grootste skatepark In het centrum van Kopenhagen verrijst momenteel het grootste skatepark van NoordEuropa. Grontmij is eindverantwoordelijk voor de consultingdiensten in opdracht van de gemeente Kopenhagen. De totale fee voor Grontmij bedraagt 2,5 miljoen euro. De skatebaan maakt deel uit van een omvangrijk renovatieproject voor het Fælledparken dat drie tot vier jaar zal duren. Het skatepark wordt maar liefst 4500 m2 groot en wordt in het najaar geopend. Het is ontworpen in samenwerking en overleg met de toekomstige gebruikers uit de skateboard-, BMX-, skate-

en skeelerwereld, die daarbij werden ondersteund door professionele skateboarders met internationale faam, waaronder Steve Berra, Eric Koston en de Deen Rune Glifbjerg. Dankzij deze samenwerking wordt gegarandeerd dat het nieuwe park qua vorm en functie aansluit op de nieuwste trends binnen de skatecultuur. Zo is de nadruk gelegd op het verwezenlijken van de allerhoogste standaard door een glad en egaal betonnen oppervlak te creëren dat garant staat voor optimale condities voor de skaters. Susanne Unn Weihe, die als ingenieur van Grontmij eindverantwoor-

delijk is voor de consultingdiensten van deze opdracht voor de gemeente Kopenhagen: “Het skatepark, dat deel uitmaakt van de actieve stedelijke ruimte van Fælledparken, is bedoeld om jonge mensen ertoe te bewegen deel te nemen aan lichamelijke activiteiten. Tegelijkertijd wordt het een ontmoetingspunt dat ertoe bijdraagt voor jonge mensen een stabiele sociale omgeving te creëren waar ze hun vrienden kunnen treffen. Het zal zowel de gezondheid als de kwaliteit van leven van jongeren bevorderen en bovendien een preventief effect hebben op criminaliteit.”

Klimaatneutraal werken Om CO₂-neutraal te werken, heeft advies- en ingenieursbureau Movares een ‘carbon footprint’ opgesteld waarin de uitstoot van het bedrijf is vastgesteld, vergezeld van een aantal ambitieuze doelen om de CO₂-uitstoot op korte termijn te beperken. De totale CO₂-footprint voor Movares kwam uit op ruim vierduizend ton CO₂ over 2009. Uit de footprint blijkt dat meer dan de 27 procent van de uitstoot wordt veroorzaakt door elektriciteitsverbruik die overigens in de vorm van groene stroom wordt ingekocht. Slechts 28 procent van de uitstoot is afkomstig van zakelijk autovervoer. Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van het openbaar vervoer. In totaal maken de werknemers van Movares ongeveer zeven keer zoveel treinkilometers als autokilometers. Om in de toekomst de CO₂-uitstoot nog verder terug te dringen, heeft Movares een energieplan vastgesteld. Het plan is gebaseerd op de ‘Trias

Energetica’, waarbij de drie stappen zijn: reductie – substitutie – compensatie. Er zijn drie doelen vastgesteld. De eerste doelstelling betreft een CO₂-reductie van vijf procent over de jaren 2010 en 2011. Deze reductie wordt gerealiseerd door middel van een groot aantal maatregelen waaronder het vervangen van alle leaseauto’s en het invoeren van ecosmart, een project ter verbetering van afvalscheiding en recycling. Ook verlichting wordt aangepakt: naast het invoeren van bewegingssensoren wordt onderzoek verricht naar invoering van LED-verlichting. Het bedrijf heeft zich vastgelegd om tenminste twintig procent substitutie van CO₂-uitstoot te realiseren door inkoop van groene stroom voor eind 2011. De overige CO₂-uitstoot, 75 procent, wordt in de loop van 2010 volledig gecompenseerd waardoor Movares een CO₂-neutraal bedrijf is.

Europoort Kringen • Juli 2010

33


Korte berichten

Vernufteling 2010 Een consortium onder leiding van advies- en ingenieursbureau DHV heeft zowel de juryprijs als de publieksprijs gewonnen met haar inzending voor de Vernufteling, de prijs voor het meest innovatieve project van een Nederlands ingenieursbureau. DHV’s winnende inzending lost verschillende problemen in bestaande waterzuiveringsinstallaties in een keer op, aldus juryvoorzitter Rudolf Das (links op de foto). In totaal dongen vijftig inzendingen mee naar deze prijs. Bestaande waterzuiveringsinstallaties gebruiken veel energie om stikstof en fosfaat uit afvalwater te verwijderen, zonder deze stoffen een nieuwe toepassing te geven. De vinding van DHV maakt hergebruik van beide stoffen wel mogelijk en is bovendien kosten- en energiebesparend. DHV werkt aan de toepassing van deze vinding met partners en medeinzenders Waterschap Hunze en Aa’s, Stichting Toegepast onderzoek waterbeheer (Stowa), Technische Universiteit Delft, adviesbureau HITC, kennisinstelling LeAF, Waterschap Noorderzijlvest en magnesiumproducent Nedmag. De nieuwe, innovatieve zuiveringstechnologie haalt de stikstofverbindingen als gasvormig ammoniak uit het afvalwater. Dat ammoniak dient vervolgens als brandstof voor een speciale brandstofcel waarmee stroom en warmte wordt opgewekt; duurzame ‘gele’ stroom uit urine en huishoudelijk afvalwater. Bovendien wint de technologie het fosfaat zodanig terug dat het geschikt is als hoogwaardige grondstof voor onder andere de productie van voedingsmiddelen. DHV’s vinding sluit probleemloos aan op het gangbare zuiveringsproces van afvalwater en is daarmee direct op grote schaal toepasbaar. Het

zuiveringsprincipe leent zich ook om apart ingezamelde urine of mest uit veestallen te behandelen, dus voordat het riool of oppervlaktewater met stikstof en fosfaten wordt belast. De gedachte om ketens te sluiten -een wereldwijde uitdaging- en grondstoffen te hergebruiken, past bij wat verwacht mag worden van modern technisch vernuft, aldus de jury. Twee keer eerder al won DHV deze innovatieprijs, in 2005 en 2006. In 2007 kreeg het bedrijf een Eervolle Vermelding.

  Peter Luimes, waterexpert bij DHV, nam beide prijzen trots in ontvangst

Herziene gids voor gassen Met het oog op nieuwe regelgeving op het gebied van classificatie en etikettering, maar ook naar aanleiding van recent ontwikkelde gassentoepassingen, is door Linde Gas een herziene gids uitgebracht, inmiddels uitgebreid tot 88 enkelvoudige gassen. De classificatie en etikettering volgens het door de VN ontwikkelde GHS (‘Globally Harmonized System) krijgt in deze nieuwe uitgave dan ook volop de aandacht. Er komen nieuwe pictogrammen en aanvullende etiketten voor gevaarsindicatie (zogenaamde ‘signaalwoorden’). Daarnaast zullen de R(isk)- en S(afety)- zinnen worden vervangen door H(azard)- en P(recaution)-zinnen. Vanaf 1 december a.s. moeten de GHS-voorschriften voor enkel-

voudige gassen geïmplementeerd zijn. Dan zullen alle geleverde gasverpakkingen moeten worden voorzien van nieuwe etiketten. In de herziene versie van de gids staan die alvast opgenomen. Het HiQ®-merk is gereserveerd voor speciale gassen en gasmengsels van Linde. Fluor, dimethylamine en silaan zijn bijvoorbeeld dan ook in deze gids terug te vinden. Maar deze uitgave geldt tegelijkertijd als een standaardwerk voor iedereen die geïnteresseerd is in gassen. Een overzichtelijke opsomming van de specifieke eigenschappen per gassoort, met duidelijke toelichtingen op de verschillende rubrieken en een uitgebreide lijst van gastoepassingen. Op de website www.lindegasbenelux.com zijn de nieuwe labels eveneens te vinden, met een uitleg over de GHS regelgeving en een voorbeeld van een nieuw etiket onder het kopje ‘Veiligheid, Kwaliteit & Milieu > REACH. Ga voor een gratis exemplaar naar http://hiq.lindegas.com/international/web/lg/spg/like35lgspg.nsf/docbyalias/research_survey

Doorstart Het failliete Seabrex start door als Rotterdam Fruit Wharf. Seabrex verloor het afgelopen jaar ongeveer zestig procent van zijn volume. De capaciteit op de terminal wordt teruggebracht van 40.000 tot 22.000 palletplaatsen. De minst bruikbare loodsen zijn afgestoten.

34

Europoort Kringen • Juli 2010


Shift Manager         

                

                          


De uitdaging                                      


Digitaal wachtboek                                  

                      


Shift Manager                                                         

                                              

      


Korte berichten

Chinese delegatie bezoekt Gemert Een delegatie uit de stad Dezhou (’stad der deugden’, met ruim zes miljoen inwoners een kleine stad in China) onder leiding van haar burgemeester Lei Jianguo bezocht onlangs het hoofdkantoor van Unidek in Gemert. Dit gebeurde op instigatie van de voorzitter van het 4e Wereldcongres van International Solar Cities Initiative (ISCI), Chris Zijdeveld. Aan­leiding was de integratie van systemen voor de bouw, zoals het SolarTherm paneel. Hierbij is een zonnecollector van Nefit geïntegreerd met een dakelement van Unidek. Elk door Unikdek geproduceerd product moet bijdragen aan de verlaging van de CO2 footprint. Volgens Chris Zijdeveld kan het Westen en Nederland in het bijzonder juist op het gebied van systeem integratie mogelijk nog een voorsprong behouden op de Chinezen. De snelheid van de ontwikkelingen daar zijn enorm. Als voorbeeld noemt hij een windmolen­fabrikant in Dezhou, die vorig jaar méér windmolens produceerde dan in de gehele wereld reeds operationeel zijn. Deze stad treedt dit jaar niet zomaar op als gastheer van het wereldcongres van ISCI. Alles in deze stad ademt zonne-energie. Zo is er maar liefst voor bijna veertig kilometer stedelijke straatverlichting die haar energie uit de er bovenop geplaatste zonnepanelen haalt.

Nagenoeg alle industrieën in Dezhou zijn van de sterk vervuilende steenkoolcentrales omgebouwd met (veelal) zelfvoorzienende zonneenergie systemen. Hetzelfde is het geval met de woningen van de 6,5 miljoen inwoners en dat terwijl zij een ongeveer zelfde klimaat kennen als in Nederland. Het ‘Silicon Valley’ van zonne-energie (Solar Valley eigenlijk) bevindt in de omgeving van Dezhou, waar zich vele honderden fabrikanten van zonnepanelen, zonnecollectoren en heat pipes hebben geconcentreerd. Deze bedrijven excel­leren niet alleen in het in massaal, dus goedkoop, produceren van deze producten, maar inmiddels heeft men ook een flinke technologische voorsprong genomen op het Westen. Om aan te geven hoe snel China zich ontwikkelt van de gigant die door sommigen nog wordt neergezet als land van de vervuilende industrieën: in China is méér vierkante meter aan zonnepanelen per capita geïnstalleerd dan waar ook in de wereld. Het congrescentrum, waar in september dit jaar enkele duizenden ISCI-congresgangers worden verwacht, is gebouwd als een opkomende zon aan de horizon en voorziet voor 95 procent in haar eigen energie.

Opdrachten voor hightech beveiligingstechnologie Imtech heeft opdrachten verworven ter waarde van circa 27 miljoen euro voor uitbreiding en verbetering van de beveiligingstechnologie op het Nederlandse spoor. Het gaat onder meer om aansluiting van de bestaande Veluwelijn op de nieuwe Hanzelijn en de RijnGouwelijn Oost. Optimale veiligheid staat bij deze oplossingen centraal.De Hanzelijn vormt -met vijftig kilometer nieuw spoor en een verwacht aantal reizigers van 32.000 per dag- een nieuwe spoorverbinding tussen de Randstad en het noorden van Nederland. De combinatie Dura Vermeer Railinfra - Imtech Infra heeft van spoorbeheerder ProRail (Projecten) opdracht gekregen om de aansluiting van de bestaande Veluwelijn (het tracé Amersfoort - Zwolle) en het emplacement Zwolle op de nieuwe Hanzelijn tot stand te brengen. Imtech zal hierbij de complete beveiligingstechnologie (alle beveiligings-, telecom- en tractiesystemen, inclusief alle kabelverbindingen) verzorgen. Dit betekent dat Imtech vanaf de fase van engineering tot en met de complete implementatie en inbedrijfstelling voor dit traject verantwoordelijk is. Samen met opnieuw Dura Vermeer is eveneens opdracht ontvangen voor realisatie van de RijnGouwelijn Oost. Deze lijn loopt van Gouda tot de westrand van Leiden. Tussen Gouda en Alphen komen drie nieuwe stations. Daarnaast worden bestaande stations verbeterd. Ook wordt op diverse locaties dubbel spoor aangelegd waar treinen elkaar kunnen passeren. Op deze spoorverbinding gaat een nieuwe generatie superstille lightrailtreinen rijden. Tegelijkertijd wordt de frequentie verdubbeld. Ook op deze spoorlijn is Imtech verantwoordelijk voor de complete beveiligingstechnologie. Dura Vermeer is verantwoordelijk voor de civieltechnische activiteiten. Beide projecten kennen een meerjarige looptijd. Imtech heeft van ProRail tevens een onderhoudscontract met een looptijd van vijf jaar gekregen voor het onderhoud aan alle technische oplossingen, waaronder hightech branddetectie- en brandblustechnologie, in de vijf tunnels van de Betuweroute. Imtech (Imtech Infra) heeft onlangs van de certificerende instantie KIWA het ‘CO2 bewust certificaat’ (niveau 4, het een na hoogste niveau) ontvangen. Hiermee is aangetoond dat men voldoet aan de eisen van de CO2-prestatieladder van ProRail. Imtech streeft voor wat betreft haar infrastructurele activiteiten in Nederland naar een CO2reductie van tien procent in de komende jaren.

Verlenging outsourcingovereenkomst EPZ -leverancier van elektriciteit met behulp van uranium, kolen, biomassa en een windmolenpark- heeft het outsourcing-contract met Atos Origin met twee keer een jaar verlengd. EPZ, vooral bekend vanwege de kerncentrale, besteedde in 2006 haar volledige IT-dienstverlening uit aan Atos Origin om zich te concentreren op haar kernactiviteiten en haar informatiebeheer te verbeteren. In 2006 selecteerde EPZ na een Europese aanbesteding Atos Origin voor de volledige end-to-end dienstverlening van haar IT-infrastructuur. Doel van de overeenkomst was het realiseren van kostenbesparingen en de borging van continuiteit in de levering van diensten op hoge kwaliteit aan (interne) klanten. Dankzij de uitbesteding van de IT-dienstverlening is nu sprake van een grotere flexibiliteit, beschikbaarheid en continuïteit van de informatievoorziening.

Europoort Kringen • Juli 2010

39


Interview

40

Europoort Kringen • Juli 2010


Eneco-topman

De Haas

“Onze investeringen zijn gericht op transitie naar duurzame energievoorziening” door Laurent Chevalier

“Ik mik niet primair op schaalvergroting. Het is belangrijker om de focus te leggen op verduurzaming van onze activiteiten. Dat is hard nodig om de transitie te maken naar een volledig duurzame energievoorziening in 2030. Daarom investeren wij in biomassa, wind en zon.” Met deze woorden heeft mr. Jeroen de Haas, bestuursvoorzitter van Eneco zijn ‘footprint’ wel gezet. Hij is niet van de ‘afdeling groot, groter, grootst’. “Groei is natuurlijk best goed, maar dan wel duurzame groei.”

E

nergieconcern Eneco is actief op het gebied van productie, handel, transport en levering van gas, elektriciteit, warmte en bijbehorende diensten. Het bedrijf telt zevenduizend medewerkers en levert diensten aan twee miljoen zakelijke en huishoudelijke klanten. De aandelen zijn in handen van zestig Nederlandse gemeenten. Eneco is met haar sterke duurzaamheidambities beslist het ‘groene buitenbeentje’ in de energiesector. Het feit dat De Haas op de door dagblad Trouw opgestelde lijst van ‘Duurzame Honderd’ staat, spreekt in dit opzicht boekdelen. Uniek voor de baas van een energiebedrijf, omdat juist die sector wordt geassocieerd met grote, rokende centrales waar fossiele brandstoffen in hoog tempo naar de eeuwige jachtvelden worden gejaagd. Energieregisseur De Haas nuanceert dit beeld door nadrukkelijk te stellen dat alle energiebedrijven tegenwoordig zo schoon mogelijk proberen te werken. ”De tijd van centrales die er maar op los stookten, is voorbij. Feit blijft wel dat fossiele brandstoffen eindig zijn en bij verbranding bijdragen aan de opwarming van de aarde. Daarom richten wij ons sterk op onderzoek naar en daadwerkelijke toepassing van schone energiebronnen. Waar mogelijk investeren wij ook in decentrale, kleinschalige lokale toepassingen. Samen met bedrijven en plaatselijke overheden willen wij zo als een soort energieregisseur de ontwikkeling van duurzame energie stimuleren. Dit past bij onze ambitie om in 2030 een volledig duurzame energievoorziening te hebben gerealiseerd.” Mooie woorden en schone schijn, zoals bij veel duurzaamheidsclaims van ondernemend Nederland? “Beslist niet,” pareert De Haas deze opmerking. “Dit duurzame concept hebben wij

••

Europoort Kringen • Juli 2010

41


Specialist in Heat Treatment Preheating and stress relief Induction and resistance Stationary furnaces

Dry out and curing Rental and sales Mobile furnaces

www.delta-heat-services.nll info@delta-heat-services.nl +31 (0) 187 - 49 69 40

Naar een perfecte chemie tussen u en onze gassen-portfolio.

Van 1 literflesjes tot duizenden liters per minuut. Alle gassen voor chemie, farmacie en raffinage. Internationale knowhow van Linde Gas als gevolg van continue research en ruim een eeuw ervaring. Standaard gassen en gasmengsels tot hoogzuivere receptuurgassen. In welke leveringsvorm dan ook. U zegt ’t maar. Voor elk proces waarin gassen nodig zijn, biedt Linde Gas Benelux de betrouwbaarste oplossing.

Linde Gas – ideas become solutions.

Linde Gas Benelux B.V. Havenstraat 1, Postbus 78, 3100 AB Schiedam Tel. 010 246 14 70, Fax 010 246 15 06, chemie.lg.nl@linde.com, www.lindegasbenelux.com


Interview al in daden omgezet. Kijk naar onze investeringen in de afgelopen jaren. Die zijn allemaal gericht op een duurzame energievoorziening uit eigen of gezamenlijk met anderen ontwikkelde productiefaciliteiten, zoals het Prinses Amalia Windpark voor de kust bij IJmuiden. Verder hebben wij in diverse landen concessies verworven voor de ontwikkeling van offshore windparken en op land hebben we reeds honderd windturbines in bedrijf.” Transitie nodig Dat Eneco de neus niet ophaalt voor kleinschalige projecten heeft het concern in de praktijk al bewezen. Zo is Eneco in België actief op het gebied van biomassa en biovergisting en in het Gelderse Putten is eind 2009 de bouw begonnen van Eneco’s eerste biovergistingsinstallatie in Nederland. De Haas: “Daar zetten we binnenkort koeienmest en andere biomassa om in groene stroom en warmte. Die installatie levert energie voor negentienhonderd huishoudens. Dat voorkomt op jaarbasis de uitstoot van 3.870 ton CO2 . Ons totaal beschikbare vermogen aan duurzame elektriciteitsproductie uit wind, zon en biomassa bedroeg afgelopen jaar 805 MegaWatt (MW). Dat is energie voor zeshonderdduizend huishoudens.” De Haas zegt dat Eneco lokale en regionale projecten van bijvoorbeeld gemeenten en afvalbedrijven op het gebied van het vergisten en nacomposteren van groente-, fruit- en tuinafval om zo energie te produceren positief beoordeelt. “Ik beschouw dat niet als een bedreiging. Alle bijdragen aan de noodzakelijke transitie naar een volledig duurzame energievoorziening juich ik toe. Regionale duurzame energievoorziening vergroot bovendien het draagvlak, omdat gemeenten er direct bij betrokken zijn en er ook op milieugebied direct voordeel van hebben. Die vorm van energieproductie is bovendien zeer efficiënt. Dat geldt zowel voor de afzet van energie en warmte als voor de aanvoer van de groene brandstof. Met lokale productie-installaties voorkom je immers veel transportbewegingen.” De duurzaamheidsambities van Eneco zijn ook in milieukringen niet onopgemerkt gebleven. Eind vorig jaar werd het concern bijvoorbeeld door Greenpeace voor de tweede keer uitge-

Eneco gaat het dak op Om de transitie naar duurzame energieproductie te versnellen, wil Eneco daken van bedrijven gebruiken om daar zonnepanelen op te plaatsen voor het opwekken van zonne-energie. Medio dit jaar maakte Eneco bekend dat tientallen bedrijven al positief hebben gereageerd. De aangeboden ruimte is zo groot dat daarmee honderdvijftig MegaWatt energie kan worden opgewekt, waarmee de energiebehoefte van 36.000 huishoudens kan worden opgewekt. Bij elkaar geteld, is een dakoppervlakte beschikbaar ter grootte van zeshonderd voetbalvelden. Om de plannen te kunnen realiseren, is Eneco wel afhankelijk van een door het rijk beschikbaar te stellen SDEsubsidie (Stimulering Duurzame Energieproductie). Als de aanvraag wordt gehonoreerd, investeert Eneco de komende vijftien jaar in deze zonnestroomsystemen.

roepen tot schoonste energieproducent van Nederland. Volgens deze organisatie onderscheidt Eneco zich met haar duurzame strategie duidelijk van andere stroomproducenten. “Iedereen claimt tegenwoordig duurzaam te zijn. Dan is het prettig dat een kritische en onafhankelijke partij als Greenpeace ons erkent in onze omschakeling naar een volledig duurzame energieproductie. Wij investeren zeer bewust in stroomopwekking uit duurzame bronnen zoals wind, zon en biomassa. Dat combineren wij met elektriciteit uit hoogrendement gascentrales, om in alle omstandigheden op een zo duurzaam mogelijke wijze aan de vraag van onze klanten te kunnen voldoen. Wij zien gas trouwens als de minst belastende fossiele brandstof in de transitieperiode naar volledig duurzame productie.” Enecogen gascentrale Om de daad bij het woord gas te voegen, is Eneco medio 2009 in Europoort samen met het Deense energiebedrijf Dong Energy onder de naam Enecogen begonnen met de bouw van een innovatieve gasgestookte elektriciteitscentrale. Op dit moment zijn een paar honderd mensen op de bouwplaats aan het werk om de nieuwe centrale in de loop van volgend jaar in bedrijf te kunnen nemen. Eneco en Dong Energy participeren elk voor vijftig procent in zowel de realisatie als de exploitatie van deze milieuvriendelijke gasgestookte centrale, die een capaciteit krijgt van 870 MegaWatt. Hiermee kan elektriciteit voor twee miljoen huishoudens worden geproduceerd. De Haas noemt dit ‘een significante bijdrage aan de eigen productie, die samen met onze andere centrales en windparken zeventig procent van de totale elektriciteitsbehoefte van de klanten van Eneco dekt’. Hij wijst er daarbij op dat Eneco veruit de meeste energie al uit windparken haalt, maar dat gas nodig is als de wind niet waait. De nieuwe centrale wordt voorzien van een DeNOx-installatie op basis van SCR (Selectieve Katalytische Reductie). Bij die methode worden de in de rookgassen aanwezige stikstofoxiden omgezet in stikstof en water, die via de schoorsteen verdwijnen. Het resultaat van deze vorm van rookgasreiniging is dat de stikstofuitstoot circa tachtig procent minder is dan bij andere centrales. Bovendien is de uitstoot van CO2 nog eens circa 25 procent minder dan bij de collega’s en wordt de installatie zo ontworpen dat een hoog energierendement van ruim 59 procent kan worden gerealiseerd. Dit kan zelfs nog oplopen als deze gascentrale ook warmte gaat leveren aan de in de nabijheid gelegen industrie. Door al deze maatregelen is de Enecogen gascentrale volgens Eneco de schoonste van Europa. De nieuwe centrale past volgens De Haas dan ook goed in de ambities om de productie van duurzame energie zoveel mogelijk op te voeren. ”Samen met onze andere centrales geeft dit ons een totale flexibele capaciteit van ruim vijftienhonderd MegaWatt. Daarmee kunnen wij eventuele fluctuaties in de elektriciteitsproductie uit onze windturbines opvangen.” De windportfolio van Eneco bedraagt thans bijna achthonderd MegaWatt.” Door alle faciliteiten te combineren met de eigen gasopslag beschikt Eneco straks over een duurzame driehoek voor elektriciteitsproductie met windturbines, gascentrales en gasopslag. Volgens het concern biedt dit optimale kansen op het gebied van duurzaamheid.  Europoort Kringen • Juli 2010

43


Maatwerk in perslucht en koeltechniek

www.airconet.nl

Bezoekadres: Coenecoop 745 2741 PW Waddinxveen

44

Europoort Kringen • Juli 2010

Telefoon Fax E-mail

+31 (0)182 633 009 +31 (0)182 640 089 info@airconet.nl

Specialist in: • Luchtkoeling, verwarming en filtering • Proceskoeling • Persluchtsystemen Wij zijn u van dienst bij: • Verhuur (opp. lease) • Verkoop • Engineering • Service en onderhoud


milieu

Nederland koploper duurzaam ondernemen? Nederland kan koploper worden op het gebied van duurzaam ondernemen. Dan moet de overheid afstappen van zijn zigzagbeleid op dit terrein, met name bij het subsidiëren van schone technologie en het terugdringen van CO2-uitstoot. Dat stellen de werkgeversorganisaties VNO-NCW, MKB Nederland en LTO Nederland. Op dit moment zijn allerlei subsidieregelingen nog te veel aan modes onderhevig, menen werkgevers. “Je probeert afspraken voor de lange termijn te maken, maar dan is er ineens

weer een andere mode. Dat kan en moet veel beter”, aldus Akzotopman en oud-minister van Economische Zake Hans Weijers. Volgens de werkgeverslobby zijn economische groei en duurzaamheid heel goed te combineren. Investeringen in nieuwe, schone technologie zorgen de komende decennia niet alleen voor een beter en schoner milieu, maar ook voor voor extra groei, aldus het rapport ‘Innovatie in ondernemend Nederland’.

Ontbossing ten behoeve van bio-energie Europa lijkt koste wat het kost de laatste bossen ter wereld te willen verbranden voor bio-energie, ook al biedt het tegelijk miljarden euro’s om ze te redden, zeggen critici. Milieubewegingen noemen het ‘het vuile geheim van Europa’: hoewel wind- en zonne-energie in het zonnetje gezet worden, komt 68,5 procent van alle hernieuwbare energie van biobrandstoffen en de verbranding van hout. “We schatten dat jaarlijks minstens 27 miljoen ton hout nodig is om enkel al in het Verenigd Koninkrijk in de geplande centrales te voorzien”, zegt Almuth Ernsting van Biofuelwatch, een Britse organisatie die onderzoek doet naar

bio-energie. Daarvoor is minstens een miljoen hectare bos per jaar nodig. In Nederland wordt al een miljoen ton hout per jaar opgestookt, in Duitsland meer dan zestien miljoen ton. En volgens het rapport ‘Wood Based Bioenergy: The Green Lie’ kan die hoeveelheid tegen 2020 verdubbelen. Er is overigens al een enorm probleem van ontbossing zonder bio-energie, zegt Anne Petermann van het Global Justice Ecology Project, een Amerikaanse milieuorganisatie. Elk jaar verdwijnt dertien tot zestien miljoen hectare woud, goed voor een vijfde van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen.

Meerjarenafspraken energie-efficiëntie De groep MKB-bedrijven in de metallurgische sector (VNMI) heeft de ambitieuze plannen voor vergaande energie-efficiëntieverbetering in het kader van de Meerjarenafspraken energieefficiëntie 3 met de Ministeries van VROM en EZ doorgenomen. De overheid wil van de metallurgische industrie een energie-efficiëntieverbetering van acht procent in de periode 2009-2012. De bedrijven bieden 26 procent: elf procent energie-efficiëntieverbetering in hun processen en daarbovenop in de keten nog eens vijftien procent extra energie-efficiëntie door verduurzaming en inkoop van duurzame energie. De bedrijfstak bevestigt hiermee haar leidersrol in de Europese energie-efficiëntie. De meerjarenafspraken 1 en 2 leidden in het verleden al tot succesvolle verbetering van de energie-efficiëntie, met meerjarenafspraak nr. 3 maakt de metallurgische sector wederom een grote stap voorwaarts. De streefwaarde voor alle sectoren in het MJA-3 convenant is twee procent per jaar. Met deze nieuwste plannen melden de bedrijven in de

metallurgische sector dat hun ambities hier ruim boven zitten. De lidbedrijven van de Vereniging Nederlandse Metallurgische Industrie zetten zich al decennia in voor energie-efficiëntie en uitstootbeperking. De meerjarenafspraken-3 zijn convenanten die zijn afgesloten door de Ministeries van VROM en EZ met de lidbedrijven van de VNMI. Voor de grote VNMIlidbedrijven die participeren in het emissierechtenhandelssysteem (ETS) geldt dat de cijfers over de komende periode nog niet bekend zijn. De publicatie daarvan geschiedt te zijner tijd door Agentschap NL. De Vereniging Nederlandse Metallurgische Industrie vertegenwoordigt de Nederlandse metallurgische industrie en bestaat uit bedrijven die metalen (staal, aluminium, zink, koper en lood) in primaire of secundaire vorm produceren en bedrijven die de eerste bewerking van deze metalen uitvoeren. De bedrijven in de metallurgische industrie realiseerden in Nederland in 2008 een toegevoegde waarde van 2,3 miljard euro (CBS).

- advertentie -

 

 





Europoort Kringen • Juli 2010

45


Spraakmakers

Bedrijfshofnar

Bob

Delbecque “Speel het spel toch mee” door Jacques Kraaijeveld

“Het gaat er mij om mensen te laten lachen zonder anderen te kwetsen of neer te halen. Ik vertel grappen die aanzetten tot denken, waar een bedrijf wat aan heeft. Met humor bereik je meer in het leven.” Aan het woord: Bob Delbecque. Hij werkte na zijn studie economie en marketing onder meer bij Philips. Twintig jaar terug ging hij zich toeleggen op training en communicatie. Bedacht zijn eigen onemanshow en trok de hele wereld over om presentaties te geven. Of met een ander format: live televisie waarbij medewerkers op het podium verschijnen, uitaard van tevoren goed geïnstrueerd. Maakt hem niet uit met wat voor nationaliteit.

“M

ijn leven veranderde in 1989, tijdens een tournee door Europa met Joe Girard. Hij zei: ‘Do it’. Nu geef ik door: ‘If I can do it you can do it’. Standaard houd ik mijn verhaal in het Engels, Frans, Duits of Nederlands. Engels is internationaal, daar kan je veel kanten mee op. Je hebt veel marketing English: targets, accounts, matrix, commitment, noem maar op. Een manager reageerde een keer: wat je ook zegt, ’t is allemaal Engels, maar voor mij is het bullshit… Overigens stop ik er net zo makkelijk een paar zinsneden in uit een andere taal. Dat schept verwondering en verbazing. Ik houd van reizen. Daar zit iets magisch in. Het is fascinerend. Ik was in Sevilla. Prachtige stad. De confrontatie met een andere cultuur. Vervolgens sprak ik fruitboeren toe in Atlanta, Warschau en Venetië. Het is het mooiste als je voor hetzelfde bedrijf in meerdere landen mag optreden. Of een andere keer voor Philips Healthcare, toen er vertegenwoordigers van honderd verschillende landen in de zaal zaten. Als

46

Europoort Kringen • Juli 2010

••


Europoort Kringen • Juli 2010

47


Hier kun je dus écht geen olie bij gebruiken

WIS ® , de olievrije compressor die zuivere perslucht garandeert De schroefcompressoren van onze WIS ® -serie werken op basis van een gepatenteerde waterinjectietechnologie. Bel GrassAir wanneer 100% olievrije perslucht ook in uw proces een absoluut vereiste is: 0412 664114

www.grassair.nl

PIRANACONCEPTS.COM

EJECTORS VACUUM SYSTEMS GAS SCRUBBERS FALLING FILM/SHORT PATH EVAPORATORS TAS TECHNICS B.V. Ambachtweg 29a 2841 MB MOORDRECHT THE NETHERLANDS

L. TAS & Co. BVBA Dorp 38 2242 PULDERBOS BELGIUM

T +31 (0)182 373 182 F +31 (0)182 370 895

T +32 (0)3 466 05 40 F +32 (0)3 466 05 49

tastech@euronet.nl www.tastechnics.com

info@tas.be www.tas.be


Spraakmakers je reist, ook in het kader van je werk, kom je opgeladen thuis. En je denkt meteen: wat zitten we hier toch miezerig te doen over onze problemen. Reizen zet je ‘frame of mind’ in een ander perspectief.” Positie “Dat ik me hofnar noem, wil nog niet zeggen dat ik een lichamelijke afwijking heb zoals dat in de Middeleeuwen

Meer over de aanpak van Bob Delbecque Voor de ‘Conference op Maat’ werkt Bob Delbecque in drie stappen: Fase 1: Vreemde ogen dwingen. Bob komt persoonlijk met het management praten en licht zich uitvoerig in over historie, visie en strategie van het bedrijf. Fase 2: Audit Bob luistert en praat met medewerk(st)ers uit alle geledingen van het bedrijf (productie, werkvloer, administratie, marketing, buitendienst, klanten enz.). Terugkoppeling met de directie. Fase 3: Bob wordt hofnar van het bedrijf. Tijdens een speciale bijeenkomst (of jaarvergadering, kaderdag, iso, kick-off, enz.) houdt Bob een pittige conference van één uur. Bob doet mensen lachen én denken en zegt openlijk wat anderen met moeite luidop durven denken. Het verhaal van Bob is nochtans bloedserieus. De emotionele ondertoon en de gebruikte beeldspraak zorgen er evenwel voor dat de boodschappen lang blijven hangen. Het resultaat is dat iedereen opnieuw honderd procent wil ‘meedoen’. De batterijen zijn weer opgeladen! De one man show van ongeveer een uur is een enorm succes bij de lancering van een nieuw product, een opendeurdag, een opening van een nieuw pand, een personeelsfeest, een kaderdag, enz. De aandacht en interactie met zijn toehoorders zijn een garantie. Wie thuis nog wil nagenieten kan dat met zijn boek ‘Crisis? Kans!’ Of met de cd ‘Vitamines in de files’, beide te bestellen via www.bobdelbecque.com

het geval was. De naam zet je wel in een bijzondere positie. Je kunt dingen zeggen die een ander niet zo makkelijk tegen zijn baas zegt. Ik maak er vaak een karikatuur van door bepaalde zaken uit te vergroten, er vervolgens weer boven uit te stijgen en er constructief op door te gaan. Niemand schiet er iets mee op om verhoudingen kapot te maken. Ik doe dit vooral om me te onderscheiden van anderen en omdat ik het heel erg leuk vind. Ik ga tot het uiterste. Kan zoals een spons heel snel, heel veel feiten, cijfers, mensen, percepties, gevoeligheden meenemen over een bedrijf en daar maak ik een heuse revue van. Ook voor mezelf, lichamelijk gezien. Ik zoek de rand van de fysieke pijn op. Na afloop kunnen ze me aanvegen. Soms kan ik niet terug met de auto en blijf ik overnachten. Dan ben ik kapot, maar content…” Saamhorigheid “Ik wil niet per se theorie brengen. Bij mij geen PowerPoint presentaties. Geen bullet points of plaatjes. Ik wil de mensen dichter bij elkaar brengen. Wat vandaag de dag zo mooi heet: een synergetisch effect teweeg brengen. Er wordt in het bedrijfsleven te weinig gelachen. Als je met z’n allen kunt lachen met miseries, creëert dat een band. Samenhorigheid. Het gevoel: samen gaan we vooruit. Maar het is niet alleen de lach, het is ook de traan. Het gaat om emoties. Want wat zo vaak blijkt: is er nog wel een band in het bedrijf, of doet iedereen zo maar wat? Vaak niet dus. Ik wil attitudes veranderen. Het mooiste is als iemand na afloop zegt: ‘Je hebt me geroerd’ of ‘ik zie het weer zitten’. Dat heb ik voor ogen: dat men met zijn ziel door de carwash gaat. Of nog een andere oneliner: je moet niet nadenken, nee ‘voordenken’. Of: je bent niet verantwoordelijk voor het gezicht waarmee je geboren bent, maar wel voor de smoel dat je trekt. De grootste fout is dat je geen fouten durft te maken. Een vraag dan: waarom is het gras bij de buren groener? On the other side is more shit… Of zoals Indira Gandhi het verwoordde: Don’t let your mind be spoiled by somebody else’s rubbish. Eigenlijk is het niet anders dan een spel, zonder dat je de mensen af laat gaan. Je kunt wel confronteren, maar tegelijkertijd wil ik respect afdwingen, in ieder geval geen vooroordelen versterken. Wat ik over het algemeen merk, met name bij jongere generaties, dat ze hun referentiekader kwijt zijn, of wellicht nooit hebben gehad. De kerk heeft geen invloed meer, de politiek maakt er soms een potje van. Er is veel bureaucratie, maar geen gezag. Laat staan: ontzag. Je kunt wel makkelijk zeggen: het is de schuld van de ouders, of van de crisis. Waar we naar moeten streven met z’n allen is a new era of responsibility. Eén vinger wijst naar een ander, maar drie andere wijzen naar jouzelf. Ik wil niet beleren, maar een instinct wakker maken. We zijn allemaal medeverantwoordelijkheid voor het succes van het bedrijf. Je kunt wel afgeven op het humeur van de baas, maar hoe is het met je eigen humeur? Je kunt wel tegen veranderingen zijn, maar het bedrijf gaat door, met of zonder veranderingen. Daarom: speel het spel toch mee. Wie verandert, creëert zijn eigen toekomst. Zet de deur van de verandering van binnen uit open. Of zoals mijn leermeester Jack Welsh het formuleerde: You have to change, before you have to. Met andere woorden: wacht niet tot het te laat is om te veranderen. Zagen en klagen verandert niets aan de realiteit.” Europoort Kringen • Juli 2010

49


Transport

Energiezuinig wagenpark Mourik gaat het wagenpark vervangen door energiezuinige en hybride auto’s. Binnenkort wordt de eerste reeks duurzame autos in gebruik genomen. Het bedrijf zet hiermee een volgende stap in het verduurzamen van het wagenpark. Sinds 2005 werd al overgestapt op auto’s met groene milieulabels. “We willen onze CO2-uitstoot in de komende vier jaar verminderen met maar liefst tien procent ten opzichte van 2009”, stelt Kees Jan Mourik, lid van de Raad van Bestuur. “Ons wagenpark beslaat zo’n twintig procent van de totale uitstoot, dus dit is een eenvoudige maatregel om tot een schoner resultaat te komen. Bijkomend voordeel voor de werknemer is een lagere bijtelling, slechts veertien procent, en wij betalen geen wegenbelasting. Ook gaan we onze chauffeurs speciale cursussen geven waarin ze leren efficiënter te rijden, waardoor ze brandstof besparen en het milieu met nog minder uitstoot belasten. Door de logistiek slimmer aan te pakken, hoeven we ook minder te rijden.” De speciale wagens die op Mourik projecten worden ingezet, zijn inmiddels voorzien van roetfilters en technische snufjes om de uitlaatgassen zo schoon als mogelijk te houden. Kees Jan: “In de Rotterdamse haven, waar we sterk zijn vertegenwoordigd, willen we overstappen op elektrische pickups. Hiervoor zijn we in overleg met oliemaatschappijen aangezien we ermee op hun terrein rijden. Met de actieradius van elektrische wagens kunnen we prima uit de voeten in het beperkte Botlek-Europoort gebied.” Volgens Mourik is duurzaamheid voorwaarde voor de toekomst in de bouw. “Aannemers die aantoonbaar bezig zijn met het verlagen van hun CO2-uitstoot krijgen een fictieve korting bij projecten voor overheden zoals Rijkswaterstaat en organisaties zoals ProRail. Zo kunnen we de investeringen die we doen in duurzaamheid weer terugverdienen. Daarom hebben we ons totale energieverbruik in kaart gebracht en omgerekend naar CO2-uitstoot. Dit geeft ons inzicht in waar we het meeste energie verbruiken en weten we precies waar de mogelijkheden liggen om te besparen.”

Exceptioneel vervoer wordt probleem in België Transport en Logistiek Nederland (TLN) voorziet grote problemen met het exceptionele vervoer in België, nu in dat land per 1 juli nieuwe wetgeving van kracht is geworden die zeer zware eisen stelt aan transportbegeleiders. Aan die eisen valt vrijwel onmogelijk te voldoen, denkt TLN. Het gevolg zal zijn dat er een tekort aan erkende begeleiders ontstaat en dat de kosten van het vervoer van buitenmaatse lading omhoog gaan. Tot dusver kende België geen speciale regelgeving voor exceptioneel vervoer. Door een Koninklijk Besluit dat in juli in werkingis getreden, is dat veranderd. Hierin worden gedetailleerde regelingen vastgesteld met betrekking tot de voorschriften voor exceptioneel vervoer, de aanvraag van een vergunning voor een bepaald transport, de aflevertermijn van die vergunning, rijverboden en de begeleiding van het transport. De begeleiding kan geschieden door particuliere begeleidingsbedrijven met vergunning. De eisen aan die begeleiders komen overeen met die welke aan bijvoorbeeld bewakingsfirma’s worden gesteld, aldus TLN. Eigenlijk zijn die eisen in de praktijk ‘onhaalbaar’, aldus de organisatie. Zo zijn er voorwaarden op het gebied van huisvesting, verzekering, waarborgen, materieel, personeel en opleiding. Een belangrijke eis is dat een begeleidingsbedrijf drie begeleiders en drie voertuigen dient te hebben. Dat, terwijl toch meestal bij een exceptioneel transport slechts één of twee voertuigen volstaan, zegt TLN. De organisatie heeft het Belgische ministerie van Binnenlandse Zaken gevraagd, nog eens naar de regeling te kijken en deze zo aan te passen dat ze wel werkbaar wordt.

Verbijstering over arbeidstijdenbesluit Europees Parlement Het Europees Parlement heeft zich uitgesproken tegen het voorstel van de Europese Commissie om zelfstandige chauffeurs (ZZP-ers) uit te sluiten van de arbeidstijdenrichtlijn, de 48-urige werkweek, in het wegvervoer. Nederlandse organisaties reageren met verbijstering. Zelfstandigen uit de sector zullen maximaal nog 48 uur per week mogen werken. De maximale wekelijkse arbeidstijd mag alleen dan tot zestig uur verhoogd worden, wanneer over een periode van vier maanden het gemiddelde van 48 uur niet overschreden wordt.   De meerderheid van tegenstemmers werd vooral veroorzaakt door een plotselinge ommezwaai van Spaanse, Italiaanse en Griekse Europarlementariërs. Transport en Logistiek Nederland (TLN), EVO, KNV en VERN laten weten verbijsterd te zijn over dit besluit. De stemuitslag is ‘een slag in het gezicht’ van alle circa vierduizend zelfstandige chauffeurs in Nederland, aldus de organisaties. “Deze groep wordt zwaar beknot in haar vrijheid van ondernemerschap.”    “Zowel de Europese Commissie als de Transportministers zijn altijd tegen opname van zelfstandigen onder de arbeidstijdenrichtlijn geweest. Beperking van ondernemers in hun arbeidstijd is namelijk strijdig met het beginsel van vrij ondernemerschap. Daarnaast wordt 50

Europoort Kringen • Juli 2010

de verkeersveiligheid voldoende gewaarborgd onder de rij-en rusttijden richtlijn waar alle chauffeurs zich aan moeten houden.  Tot slot is handhaving van de regeling voor zelfstandigen vrijwel onmogelijk. Het Europees Parlement is tot op heden in meerderheid altijd doof geweest voor deze argumenten van de Commissie, de Europese Transportministers en alle belangenorganisaties in het wegvervoer. Hierdoor dreigt opnieuw een EU-regeling die leeg is en die geen enkel concreet doel dient.” TLN, EVO, KNV en VERN vinden dat zelfstandige ondernemers vrij moeten zijn in het bepalen van hun arbeidstijden, net als alle andere sectoren in Europa. De organisaties vinden het ongehoord en oneerlijk wanneer ondernemers in de sector transport en logistiek als enige sector in heel Europa worden beknot en tegengewerkt met een maximum aantal aan wekelijkse arbeidsuren. “Door dit besluit ontstaat grote juridische onzekerheid. Nu is de Europese Commissie aan zet om te bepalen om het voorstel in te trekken, te handhaven of met een ander voorstel te komen.” Afhankelijk daarvan zullen de organisaties zich beraden op verdere stappen.


LOGISTICON WATER TREATMENT DÉ SPECIALIST IN WATERBEHANDELING!

Proceswater

Demiwater

afvalwater

Kennis en ervaring maken het verschil bij onderhoud aan uw procesinstallaties

Een zuivere samenwerking Welke vorm van waterbehandeling u ook wenst, Logisticon levert u: Klant specifieke installaties Ontwerpen in 3D Procesontwerp en Werktuigbouw/Elektrotechniek in één hand Optie huur (pilot)installatie Aarzel niet en maak gebruik van onze expertise in water. Logisticon Water Treatment b.v. Postbus 38, 2964 ZG Groot-Ammers, Nederland Telefoon: +31 (0) 184 - 60 82 60 Website: www.logisticon.com

Als het gaat om vakmanschap

Koelwater

MOERDIJK MIDDELBURG TERNEUZEN +31 (0) 168 334 200 - www.troost.nl

PARTNERS IN ONDERHOUD Europoort Kringen • Juli 2010

51


n i t o o “Gr

” n e g n i t afdich

Techn. PTFE Producten

Compensatoren

Waterstraalsnijden

Metaalpakking

Stansartikelen

T +31 (0) 181 - 28 11 11 F +31 (0) 181 - 28 11 10 hertelsealings@hertel.com www.hertelsealings.com

Hertel Industrial Sealings bv Seggelant-West 10 3237 MJ Vierpolders (gem. Brielle) PO Box 37 3230 AA Brielle The Netherlands

v o r k h e f t r u c k s

b . v .

Albert Plesmanweg 73 • 3088 GB Rotterdam Tel. 010-4293000 • Fax 010-4295656 www.vitesse-forklifts.nl

drijf e b r u u h r Ve trucks f e h k r o v van

52

Europoort Kringen • Juli 2010


Onderwijs

Samenwerking tussen vmbo’s en bedrijfsleven Onlangs vond tijdens een feestelijke bijeenkomst in Ede de officiële kickoff plaats van een omvangrijk samenwerkingsproject tussen vijf vmbo-scholen in De Vallei en het regionale bedrijfsleven. Het belangrijkste doel: zorgen dat meer jongeren kiezen voor een technisch beroep en een opleiding in het technisch beroepsonderwijs. De vijf zogenaamde ‘TechNet-kringen’ kregen cheques met een totaalwaarde van 32.500 euro uitgereikt om de samenwerking financieel te ondersteunen. De vmbo-scholen en de regionaal participerende bedrijven gaan binnen de TechNet-kringen nauwer samenwerken. In Ede gebeurt dat rond christelijke scholengemeenschap (CSG) Het Streek en het Groenhorst College, in Barneveld rond CSG De Meerwaarde, in Wageningen rond regionale scholengemeenschap Pantarijn en in Veenendaal rond CSG Veenendaal. Te denken valt aan gastlessen, bedrijfsbezoeken, docentenstages, awards, lesvoorbeelden en matching leerling-stageplaats.   TechNet is een project van het landelijke samenwerkingsverband TechniekTalent.nu, waarin 35 organisaties uit de technische sector vertegenwoordigd zijn, en Platform Bèta Techniek. Voorzitter Jos Kleiboer van TechniekTalent. nu: “Een groot aantal technische bedrijven is vergrijsd en dus zullen veel oudere werknemers de komende jaren met pensioen gaan. Als de economie weer aantrekt, krijgt het technisch bedrijfsleven met forse personeelstekorten te maken. Dat biedt voor jongeren dus veel kansen op een baan. De wereld van techniek biedt een enorm breed en gevarieerd werkveld, met volop interessante, uitdagende én goedbetaalde banen. Werken in de techniek, betekent werken aan de toekomst van Nederland. Zonder techniek staat de wereld stil.”   Hans Corstjens, directeur van Platform Bèta Techniek: “Het kabinet heeft als een van de speerpunten het versterken van een hoogwaardige kenniseconomie van ons land. Als Platform Bèta Techniek zijn al onze activiteiten daarop gericht. Dat vraagt een gecoördineerde aanpak van basisonderwijs tot arbeidsmarkt. Wij ontwikkelden dit TechNet initiatief naar het voorbeeld van Jet-Net, om het vmbo-onderwijs en bedrijfsleven bij elkaar te brengen om gezamenlijk op te trekken.”   Atse Nederveen, directeur van het Technocentrum De Vallei (dat verantwoordelijk is voor de coördinatie van de TechNet-kringen): “Bedrijven kunnen scholen adviseren en ondersteunen bij het meer praktijkgericht vormgeven van het onderwijs. Daar worden scholen beter van, maar ook de bedrijven. De praktijk leert dat samenwerking tussen school en bedrijf bijdraagt aan beter onderwijs, zodat het eigentijdser en aantrekkelijker wordt voor leerlingen, ouders, school en bedrijf. ”  

Column ssen Rianne Roes

Onder tuop school...

Rianne Roes is onderwijskracht op een VMBO-school en heeft een coachingsbureau.

Vakantiebaantjes Met wervende kreten als ‘Snel geld verdienen’ en ‘Zonder cash ben je nergens’ worden scholieren warm gemaakt om in hun vakantie te gaan werken. Onder de wervende tekst ‘Meld je nu aan.... en verdien geld op een relaxte manier’, kun je vanaf dertien jaar je eigen zakgeld aanvullen door in het weekend folders te bezorgen. Op zich niets mis mee dat de achterbank-generatie van de jaren negentig stevig genoeg is geworden en de handen uit de mouwen wil steken. Mijn dilemma heeft dan ook niets te maken met de kinderen die in hun vrije tijd een bijbaantje hebben, maar met de manier waarop dit via sites voor kinderen wordt aangeboden. De sites waar vakantie en bijbaantjes worden aangeboden, wekken met hun suggestieve teksten de indruk dat werken niets voorstelt, je er geen verantwoordelijkheid voor hoeft te nemen en je er slapend rijk van wordt. Hoe anders is de werkelijkheid en het zal even schrikken zijn; welkom in de grote-mensen-wereld waar werken niet altijd leuk, dynamisch en spannend is. Dat kan ook helemaal niet. Uit de jongste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat scholieren per jaar gemiddeld elfhonderd euro verdienen met bijbaantjes. Ruim dertigduizend jongens verdienden in 2008 bij met het vullen van vakken in een supermarkt. Daarmee is dat het populairste bijbaantje onder jongens, op nummer twee staat krantenbezorger en de derde plaats wordt ingenomen door de schoonmaak. De meeste meisjes met een bijbaan, ongeveer 22.000, werken als winkelbediende, op nummer twee staat kassamedewerker en nummer drie is vakkenvuller. Van de vijftienjarige scholieren werken er een kleine veertig procent, van de zestienjarige scholieren heeft vijfenzestig procent een baantje en dit loopt op naar een kleine tachtig procent voor de zeventien- en achttienjarigen. Totaal verdienen scholieren samen driehonderd miljoen euro per jaar. Meisjes werken over het algemeen meer uur dan de jongens. Helaas is er nog een verschil tussen meisjes dat erin sluipt naarmate ze ouder worden: meisjes verdienen minder dan jongens! Zo verdienen achttienjarige jongens 1820 euro per jaar, terwijl achttienjarige meisjes 1660 euro verdienen. Hier word ik niet vrolijk van! Europoort Kringen • Juli 2010

53


Moezelweg 110 3198 LS Europoort, Holland Harbour 5596 PO Box 1143 3180 AC Rozenburg T: +31 (0)181-250050 F: +31 (0)181-261466 info@elivesto.com

Member of the Elivesto Group

Nieuw uiterlijk, vertrouwde service

www.elivesto.com


petrochemie

Eerste paal Kazerne Op 7 juni hebben D. Berghuijs (algemeen directeur Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond) en B. Jaski (voorzitter Bestuurscommissie Gezamenlijke Brandweer) onder toeziend oog van een groep van vijftig belangstellenden, de eerste paal geslagen voor de nieuwe Kazerne Butaanweg van de Gezamenlijke Brandweer. “De essentie van de bouw van deze kazerne is om binnen zes minuten op iedere plaats in het industriegebied ter plekke te kunnen zijn bij een incident”, aldus een trotse Ben Janssen, directeur van de Gezamenlijke Brandweer, vanaf de stoffige bouwlocatie aan het Beneluxplein vlakbij Shell poort 5. De strategische positie van de kazerne biedt, naast het waarborgen van de industriële brandveiligheid in Hoogvliet en Pernis, ook goede uitrukmogelijkheden bij incidenten op het spoor, de Gadering en de snelweg. Janssen: “Dankzij goede afspraken met Rijkswaterstaat en de Gezamenlijke Brandweer zal vlakbij de kazerne een speciaal vloeistofdichte vloer worden aangelegd. Hierdoor kan een voertuig dat lekkage heeft door een ongeval, sneller van de weg worden gehaald en naar de kazerne worden gebracht voor reparatie. De doorstroming van het verkeer zal tijdens incidenten dan aanzienlijk verbeteren.”   Om niets aan het toeval over te laten zal de kazerne worden uitgerust met state-of-the art materieel zoals een schuimbluswagen (in

samenwerking met de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond), een tankautospuit en een haakarmwagen met diverse haakarmbakken, zoals een schuimbak en een brandweermaterialen haakarmbak, uitgerust met het nieuwe COBRA systeem. Ook wordt een nieuwe slangenwerkplaats aangebouwd waar niet alleen de eigen slangen onderhouden kunnen worden, maar ook die van aangesloten bedrijven en de Brandweer Rotterdam-Rijnmond.   Voor veiligheid van de eigen medewerkers komt er een speciaal personeelswaarschuwingssysteem voorzien van gaskoppen. De oplevering is naar verwachting in het voorjaar 2011.

Responsible Care-prijs 2010  Het chemiebedrijf KOLB Nederland uit Klundert verbruikt voortaan fors minder aardgas voor de opwarming van grondstoffen. In plaats van gas hergebruikt de onderneming warmte uit de gloednieuwe reactorset van het bedrijf. De energiebesparing is nu al veelbelovend. Het bedrijf ontving voor deze technologische innovatie de ‘Responsible Care-prijs’ van de Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI). De jaarlijkse VNCI-onderscheiding bekroont chemiebedrijven die een indrukwekkende prestatie of innovatie op het gebied van veiligheid, gezondheid, milieu en duurzaamheid op hun naam hebben staan. De onafhankelijke jury bestaat uit vertegenwoordigers van overheid, milieubeweging en chemische bedrijven.
Voor het eerst vindt door de innovatie herwinning van warmte plaats die vrijkomt uit een reactorset. KOLB Nederland bespaarde ruim 6700 GJ sinds de invoering van dit ‘terugwinningsysteem’ in 2009. Het bedrijf verwacht in 2010 zelfs een verdubbeling van deze besparing.   KOLB Nederland deed eerst uitvoerig onderzoek naar de mogelijkheden voor terugwinning van warmte. Het bedrijf slaagde erin om met bestaande technologieën -waaronder warmtebuffering in continue processen- een volledig nieuwe toepassing te ontwikkelen. Als kleinere onderneming koos KOLB Nederland daarmee voor een vooruitstrevende aanpak, aldus de jury. Het project heeft flinke technische diepgang en levert een veelbelovende energiebesparing op. Het juryrapport vermeldt verder dat het systeem binnen andere bedrijven bovendien snel toepasbaar is.   De jury kende een eervolle vermelding toe aan AkzoNobel Industrial Chemicals en aan Teijin Aramid.

AkzoNobel Industrial Chemicals ontwikkelde een ‘groen alternatief ’ voor het anti-bakmiddel in industrie- en strooizout. De huidige standaard bestaat uit ijzer-cyanide en voorkomt klontering of het ‘aankoeken’ bij zoutopslag. AkzoNobel ontwikkelde een biologisch afbreekbaar alternatief dat geheel vrij is van cyanides en dat volledig afbreekbaar is in de natuur. Het nieuwe product heet ‘IJzer-mesoTartraat’ dat eveneens de veiligheid en het energieverbruik in het elektrolyseproces verbetert. De jury vindt de herontwikkeling van het anti-bakmiddel een treffend voorbeeld van systematische duurzaamheid. Teijin Aramid verdient volgens de jury een eervolle vermelding voor haar ‘veiligheidscampagne’ op de werkvloer. In een bedrijfsfilm kijken zes medewerkers van verschillende productielocaties bij elkaar op de werkvloer. De vertoning van de film en gespreksdialoog over veiligheid vindt plaats in een serie korte bijeenkomsten voor alle medewerkers. Dat deze campagne het dagelijks gesprek over veiligheid op de werkvloer stimuleert, is volgens het juryrapport zeer inspirerend. Ook noemt de jury het een doorbraak dat medewerkers in de film elkaars werkvloer opzoeken. 
 Het Responsible Care-programma is een wereldwijd initiatief van de chemische industrie. Het initiatief is erop gericht de prestaties van bedrijven op het gebied van veiligheid, gezondheid, milieu en duurzaamheid continue te verbeteren. Met de Responsible Care-prijs wil de VNCI Responsible Care breed onder de aandacht brengen. Sinds 1999 reikt de branchevereniging de prijs uit aan de meest toonaangevende en inspirerende bijdrage.

Europoort Kringen • Juli 2010

55


Infrastructuur Jong SKB wil meer bodembewustzijn

‘We zijn de sanering nu wel voorbij’ Door Jacques Kraaijeveld

“Onze ondergrond is niet meer de bodem van vroeger”, stelt Frank Gierman, bestuurslid van Jong SKB, een stichting die zich bezighoudt met kennisontwikkeling en kennisoverdracht over onze bodem. Het is een vereniging van Young Professionals binnen SKB, dat op zich weer een platform is binnen het ministerie van VROM. “Ging het vroeger vooral om sanering, iets dat niet zelden een kwade reuk met zich meebracht, nu willen we juist de mogelijkheden en kansen van de bodem en ondergrond voor het voetlicht brengen. Vooral de positieve kwaliteiten.”

“J

e kunt daarbij denken aan opslag van overtollige producten zoals CO2, of als reservoir voor koude- en warmte, als bron van energie en water”, vult collega bestuurslid Egbert Jansen hem aan. “We willen in feite meer bewustzijn teweegbrengen. Eigenlijk net zo iets als met water het geval is. Dat is ook heel goed gelukt met de actie ‘Nederland leeft met water’. Tot voor kort ging men er in onze kringen vooral vanuit dat de bodem maakbaar is. De jonge generatie wil juist benadrukken dat we ruimte moeten geven aan water en de bodem om onze eigen positie te versterken. De vraag is: hoe kunnen we iets van dat succes van ‘Nederland leeft met water’ in ons voordeel ombuigen ten gunste van de bodem. Veel mensen staan er niet bij stil wat de mogelijkheden zijn van de ondergrond waar ze op leven, sterker nog: er bestaat het idee dat heel ons land een en dezelfde bodem heeft. Men redeneert dan als volgt: ‘Ik merk er niets van in mijn dagelijks leven’ of ‘Ik zie het niet als een bedreiging in de toekomst’.” Input “We willen binnen Jong SKB kennis opdoen van elkaars achtergrond en ervaring. Maar daar blijft het niet bij. We zoeken het juist ook buiten onze eigen kring, door on-sites te organiseren, zoals in het Provinciehuis in Den Haag, of op locatie bij de aanleg van de HSL lijn. Verbreding van je doelstellingen krijg je alleen door input van buiten. Vaak is er wel iemand binnen onze gelederen die een bezoek kan regelen door de bestaande contacten. Daarnaast zijn er off-sites; dat zijn meer interne bezoeken of vergaderingen voor de leden. Naast kennis opdoen en ons eigen netwerk verbreden, is een ander doel van Jong SKB in contact blijven met de oudere garde binnen de bodembranche. Een branche die op zichzelf ook aan het verbreden is. Om de kansen met andere werkvelden te verduidelijken, heeft SKB vier nieuwe thema’s geformuleerd en verder uitgewerkt. Projecten en subsidies worden binnen de kaders van een van die vier thema’s opgepakt. In de eerste plaats is dat energie, als tweede waterbeheer, als derde ondergrondse ordening en ten slotte de natuurlijke functies van de bodem, zoals voedselproductie en bescherming tegen water. Daar komt bij dat we ook vanuit onze sector meer contact willen zoeken met het onderwijs. We weten dat er nieuwe kennis nodig is om de toekomstige problemen aan te pakken. Dat kan enkel door het 56

Europoort Kringen • Juli 2010

••


Nieuw SKB Programma van start ‘Duurzame Ontwikkeling van de Ondergrond’ heet het nieuwe SKB programma. De looptijd van het programma, dat recent van start ging, is van 2010 tot 2015. De bedoeling is meer kennis te genereren over een verantwoord gebruik en beheer van de ondergrond en praktijkinnovaties voor een duurzame ontwikkeling van de bodem te stimuleren. Duurzame ontwikkeling van de bodem vereist een andere manier van plannen en ontwikkelen van gebieden, waarbij men ondergrondse functies wil meewegen in de besluitvorming. Zo krijgt men te maken met andere vragen over de eigendomssituatie van de ondergrond, over het eigenaarschap van ondergronds beheer en over de wettelijke en beleidsmatige kaders. Verder is duidelijk geworden dat er nog te weinig bekend is over het ondergrondse systeem, de effecten van ondergrondse functies op dat systeem en de kansen en bedreigingen die daarvan het gevolg kunnen zijn. De noodzaak is tweeledig: kansen op meer welvaart worden onvoldoende benut, en de bedreiging van de in principe eeuwigdurende, natuurlijke functies weegt men te weinig mee. Het programma is bedoeld voor consortia van private en publieke partijen die samen vernieuwende aanpakken willen ontwikkelen om de ondergrond duurzaam te benutten en te beheren. Het ministerie van VROM heeft een basisfinanciering van tien miljoen euro beschikbaar gesteld. Met het begin van het nieuwe programma streeft SKB naar het verbinden van de ondergrond met belangrijke maatschappelijke thema’s als klimaat, waterbeheer, energie, ondergrondse ruimtelijke ordening, ecosysteemdiensten en landbouw en natuur.

Europoort Kringen • Juli 2010

57


Haaksbergen Tolstraat 26, 7482 DB Postbus 97, 7480 AB Telefoon 053 5728785 Fax 053 5727375

TILbUrg Aresstraat 3a, 5048 CD Postbus 5107, 5004 EC Telefoon 013 5780070 Fax 013 5780071

veenenDaaL De Smalle Zijde 16, 3903 LP Postbus 958, 3900 AZ Telefoon 0318 550466 Fax 0318 551528

DracHTen De Kiel 29, 9206 BG Postbus 731, 9200 AS Telefoon 0512 546269 Fax 0512 546279

www.meesvandenbrink.nl

info@meesvandenbrink.nl

Gizom levert een compleet programma producten en halffabrikaten in aluminium, koper en brons. In vrijwel elke afmeting. Wij kunnen meestal uit voorraad leveren.

UIT ONZE CATALOGUS www.gizom.nl

Aan de leiding in aluminium, koper en brons. Tel. (0598) 61 57 38. Fax (0598) 61 23 52.

C2 provides inspection, repair and maintenance services at a higher level That’s why we call it IRM2 Services: - Industrial Rope Access - Crane Inspection - NDT - Conservation - Inspection - Repair - Maintenance - Certification of PPE

info@crane-inspections.com www.crane-inspections.com

58

Europoort Kringen • Juli 2010

Tel.: +31 (0)88 2009 290 info@2goaccess.com www.2goaccess.com


Infrastructuur huidige bodemonderwijs ook te verbreden, en daarnaast nu voldoende enthousiaste studenten kennis te laten maken met ons werkveld. Integraal Egbert Jansen vult aan: “Als we in ons land functies toekennen aan een stuk grond of ondergrond, dan besteden we vaak onvoldoende aandacht aan een integrale afweging tussen de mogelijke functies ervan. Daar zijn drie mogelijke oorzaken voor. Het komt enerzijds door onvoldoende kennis bij de overheid, in de tweede plaats door de onwetendheid over de kansen die er in de ondergrond schuil gaan en in de derde plaats door de contraverse tussen eigenbelang en publiek belang. Daardoor kunnen we veel waardevolle mogelijkheden die onze bodem en ondergrond in zich hebben niet of onvoldoende benutten. Dat we niet alleen een vereniging van Young Professionals zijn -met leuke bijeenkomsten inclusief borrels, wat op zich heel belangrijk is- maar meer in onze mars hebben, blijkt uit het budget dat beschikbaar is gesteld door de centrale overheid. Het gaat om tien miljoen euro voor het platform SKB in zijn totaal. Wie een constructief en/of innovatief idee heeft, kan daarvoor subsidie aanvragen, waarbij het natuurlijk wel moet passen tussen de vermelde raakvlakken. Het idee moet bijdragen aan de kennisontwikkeling. We willen focussen op alle zichtbare en onzichtbare kansen die de bodem voor ons heeft. Ik geef toe dat het moeilijk is om transparantie daarover te krijgen. Wat je op plek X aantreft, kan totaal anders van samenstelling zijn dan wat er op plek Y ligt, ook al liggen ze betrekkelijk dicht bij elkaar.” Regelgeving “Vergeet ook niet dat met de huidige regelgeving individuele ontwikkelingen onvoldoende afgewogen worden tegen de potentiële maatschappelijke voordelen van een integrale aanpak, vult Frank Gierman aan. Als voorbeeld daarvan wil ik de vergunningstrajecten met betrekking tot de ondergrond noemen. Over het algemeen pakt men dat als individueel geval aan. Wat krijg je dan? Wie het eerst komt die het eerst maalt. De overheid is er zelf ook mee gediend als ze een regierol aanneemt. Bijvoorbeeld door een beleid

De gemiddelde Nederlander heeft geen zicht op de mogelijkheden die de bodem biedt. op te stellen dat gericht is op het afstemmen van ruimtelijke mogelijkheden, juist ook in de ondergrond. Je kunt je toch ook niet voorstellen dat in een nieuwe woonwijk voor elke woning een individuele warmte-koude opslag wordt gerealiseerd… In plaats daarvan is het belangrijk dat er een plan komt waarin de beschikbare ruimte wordt ingedeeld naar functies die een onderlinge samenhang hebben en elkaar versterken. Dat er te weinig kennis en besef is bij burgers is een bijkomend argument waarom de overheid beleid moet maken, gericht op de integrale afweging tussen bovengrondse en ondergrondse functies. We gaven het al eerder aan: de gemiddelde Nederlander heeft geen zicht op de mogelijkheden die de bodem biedt. Een ieder kan met goede bedoelingen een warmte koude installatie aan laten leggen, maar dat de buren dat mogelijk een jaar later ook willen, daar staat ze niet bij stil. En dan blijkt de beschikbare ruimte in de ondergrond ontoereikend. Had een regierol van de gemeente hier een oplossing kunnen bieden? Waarschijnlijk wel, en dan had de hele buurt van deze vorm van energiebesparing kunnen profiteren.…

Congres ‘Hoe krijgen we integraal werken van de grond?’ Het SIKB jaarcongres (Stiching Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer) vindt op 6 oktober plaats in het provinciehuis Noord-Brabant te Den Bosch met als thema ‘Hoe krijgen we integraal werken van de grond?’.
Het congres staat bol van het begrip kwaliteit. De ambitie tot integraal werken is helder, maar hoe doen we dat? In de ochtend staat centraal hoe we de integrale aanpak kunnen toepassen op archeologie, bodembeheer, bodembescherming en grondwater. Jacqueline Cramer (vml minister VROM), Friso de Zeeuw (Bouwfonds) en Jos Bazelmans (RCE) geven hun visie en gaan in gesprek met elkaar en de zaal. In de middag staan actualiteiten voor deze onderwerpen op het programma. Voor meer inlichtingen: <http:// www.sikb.nl/pagina.asp?id=9628.

Meer over Jong SKB De startdatum van Jong SKB is ongeveer drie jaar geleden. Het is een platform van Young Professionals die stuk voor stuk beroepshalve iets met de bodem van doen hebben. Ze vertegenwoordigen het bedrijfsleven, met name aannemers en adviesbureaus, verder kennisinstituten en overheden. Bij elkaar zo’n 125 leden in de leeftijdcategorie van twintig tot en met 35. Het lidmaatschap is gratis. Het bestuur bestaat uit Martine van Gool, voorzitter, Jeroen van der Pluim, Egbert Jansen en Frank Gierman. In het dagelijks leven zijn zij werkzaam bij respectievelijk Tauw, gemeente ’s-Hertogenbosch, HMVT en ARCADIS. Administratief wordt Jong SKB net zoals de senior tegenhanger ondersteund door CUR in Gouda. Meer informatie is te vinden op www.jongskb.nl.

Europoort Kringen • Juli 2010

59


Rotterdam Climate Initiative

Opening drijvend paviljoen Rotterdam

T

ijdens de opening van het drijvend paviljoen in de Rotterdamse Rijnhaven is bekend gemaakt dat dit bijzondere gebouw in het stadshavensgebied het visitekaartje en expertisecentrum van het Nationaal Watercentrum i.o. wordt. Het eindbeeld van het Nationaal Watercentrum is een cluster van innovatieve en internationale kennisinstellingen, bedrijven en overheden dat gezeteld is in een internationaal icoon van (water)architectuur in de toekomstbestendige delta van de regio Rotterdam. Minister Huizinga ontving in het drijvend paviljoen het oprichtingsdocument van het Nationaal Watercentrum i.o. en het watermanifest ‘Het Blauwe Perspectief‘. In het watermanifest geeft de Nederlandse watersector weer hoe Nederland nationaal en internationaal sterker kan worden geprofileerd als Nederland Waterland. Burgemeester Aboutaleb gaf tijdens de opening aan dat Rotterdam nationaal en internationaal steeds meer wordt gezien als dé klimaatstad. “Dat trekt bedrijven en organisaties aan die daar samen met ons invulling aan willen geven. Ik ben er trots op dat de Nederlandse

60

Europoort Kringen • Juli 2010

watersector ervoor heeft gekozen in dit bijzondere gebouw het Nationaal Watercentrum te starten”. Het paviljoen bestaat uit een pleingedeelte en een koepelgedeelte van drie aan elkaar geschakelde koepels, de grootste koepel heeft een straal van twaalf meter. Het totale vloeroppervlak is circa 46 bij 25 meter. Het drijvend paviljoen kan worden gehuurd voor ontvangsten en evenementen. Het auditorium dat in een van de koepels is gehuisvest, biedt plaats aan honderdvijftig personen. In het paviljoen zijn exposities te zien over water, klimaat en energie. Het is klimaatbestendig, innovatief, duurzaam en flexibel. Het drijvend paviljoen verenigt de Rotterdamse klimaatdoelstellingen om de uitstoot van CO2 te halveren en om de stad ook in de toekomst klimaatbestendig te houden. Het is het eerste resultaat van klimaatbestendig bouwen in buitendijks gebied. Het drijvend paviljoen is daarmee een nieuw voorbeeld van intensief stedelijk ruimtegebruik van de Rotterdamse havenbekkens in het stadshavensgebied. De founding fathers van het Nationaal Watercentrum zijn Arcadis, DHV, Dura Vermeer, Evides, Ahoy, Hogeschool Rotterdam, TU Delft en de gemeente Rotterdam.


Foto: Rob Cloosterman

Europoort Kringen â&#x20AC;˘ Juli 2010

61


een dynamische Leasepartner in een dynamisch werkgebied • operational lease • flexlease • shortlease • vanpooling • personeels-vervoerprojecten • ontwerp en uitvoering autoregeling • beheer van uw eigen wagenpark • autohuur • voorloopauto’s • autotransport • 24 uurs service • schadelastbeheersing

U weet wat u wilt. Maar ook wat u niet wilt. En dát willen wij graag weten. Want alleen dan kunnen we uw wensen en onze mogelijkheden samenbrengen. Dat doen we inmiddels voor een groot aantal bedrijven die dagelijks van onze ervaring en kwaliteit profiteren. En daar zijn we best trots op! Met bijna 20 jaar ervaring in dit bijzondere werkgebied heeft V&M Leasing een eigen kijk op mobiliteit ontwikkeld. Een bijzondere aanpak is ook wel nodig als je letterlijk 24 uur per dag op je rijdende gereedschap moet kunnen vertrouwen. Nieuwe of tijdelijke werknemer, proeftijd, onzeker economisch klimaat, aparte voertuigen… soms voldoet een standaard leasecontract. Maar meestal niet. En dat prikkelt onze creativiteit, maakt ons enthousiast en ja, soms zelfs wat eigenwijs. Maar dat is wél de manier om samen tot een gedegen invulling van uw mobiliteitsbehoefte te komen. “Outsourcing” tot het niveau dat u wenst. Snel, flexibel en vooral persoonlijk. Want we zitten in de buurt en dat werkt wel zo prettig. Zullen we eens een afspraak maken?

V&M LEASING BV | Christiaan Huygensweg 14 | 3225 LD Hellevoetsluis | Telefoon: +31(0)181-395520 | Fax: +31(0)181-324424 | E-mail: info@venmleasing.nl | Internet: www.venmleasing.nl

62

Europoort Kringen • Juli 2010


Rotterdam Climate Initiative

Rotterdam krijgt een elektrisch aangedreven stadsbus Het centrum van Rotterdam krijgt in september een revolutionaire, elektrisch aangedreven stadsbus. De RET test gedurende twee jaar de e-Busz, waarbij de vervoerder dankzij extern instelbare GPS-technologie vooraf kan bepalen waar de bus langdurig elektrisch rijdt. Met deze innovatie kan worden vastgesteld welke gedeeltes van een buslijn emissieloos afgelegd kunnen worden en genieten bewoners en reizigers van schoon, stil en duurzaam busvervoer. 

 De grote elektrische actieradius (tot vier uren) van de e-Busz is mogelijk door twee speciaal ingebouwde wielnaafmotoren die veel efficiënter (tot vijftig procent) zijn dan diesel- of hybride motoren. De innovatie: het wiel is de motor

 De milieuwinst van de e-Busz (www.e-busz.nl) is in de eerste plaats mogelijk door de wielnaafmotor. Deze motor, ontwikkeld en geproduceerd door het Nederlandse e-Traction, bevindt zich in de achterwielen van het voertuig (Citea van VDL Bus & Coach). Deze zogeheten directe aandrijving is veel efficiënter dan de overbrenging bij verbrandingsmotoren of hybride combinaties, waarbij de motor op afstand van de wielen is geplaatst. De actieradius voor schoon rijden wordt daardoor uitgebreid tot uren, in plaats van de minuten bij de huidige generatie hybride bussen.
De e-Busz maakt gebruik van zogenaamd regeneratief remmen (waarbij remenergie teruggevoerd wordt naar de batterijpakketten) en wordt ‘s nachts met (groene) netstroom bijgeladen in de stalling van de RET. De e-Busz beschikt als back up over een kleine generator die in noodgevallen wordt gebruikt om de accupakketten bij te vullen. Zodoende profiteert de chauffeur van alle voordelen van het elektrisch rijden zonder dat hij risico loopt met lege batterijen te komen te staan.

 Emissieloos rijden

 De tweede innovatie zit in de combinatie van een hoogwaardig GPS-systeem met elektrisch rijden. Daardoor kan vooraf worden vastgesteld waar elektrisch gereden wordt. Rijdt de e-Busz zo’n gebied binnen, dan schakelt ze automatisch over op zuiver elektrisch rijden. Op deze delen van de buslijn wordt geen CO2 en fijnstof uitgestoten. Gedurende de pilot hopen de partners de actieradius, en daarmee het milieuvoordeel, van de e-Busz verder te vergroten.

 Wooncomfort omwonenden

 De Rotterdammers langs lijn 44 (tussen station Zuidplein en Centraal Station) profiteren direct van de e-Busz. Het voertuig is behalve schoner ook beduidend stiller dan een normale stadsbus, wat het wooncomfort vergroot. Ook chauffeurs en reizigers zullen de rust en luxe van een stille, schokvrij accelererende bus ervaren.

Economisch voordeel e-Busz

 De e-Busz kent tot slot een potentieel sterk economisch voordeel. In de eerste plaats zijn er beduidend lagere brandstofkosten (tot veertig procent). Verder maakt de directe wielaandrijving veel beweegbare onderdelen in de bus overbodig. Slijtage en onderhoudskosten vallen daardoor over de totale levensduur van een bus veel lager uit. Voor een vervoerder in een stad met een vloot van honderd bussen kan dat bij de huidige brandstofprijzen over een periode van acht jaar een besparing van ruim twintig miljoen euro opleveren. Bij stijgende brandstofprijzen neemt dit voordeel alleen maar toe. 

 Rotterdam Klimaatstad

 De e-Busz draagt bij aan een schoon Rotterdam. Als internationale havenstad met een sterke industrie neemt Rotterdam momenteel circa zestien procent van de nationale CO2-uitstoot voor haar rekening. Overheden en bedrijfsleven willen als deelnemers aan het Rotterdam Climate Initiative (RCI) de uitstoot van CO2 in 2025 hebben gehalveerd ten opzichte van 1990. Daarnaast moet Rotterdam over vijftien jaar honderd procent klimaatbestendig zijn.
”e-Busz is dan ook een project dat verder reikt dan alleen de stad Rotterdam. Eneco, RET, de Hogeschool Rotterdam, stadsregio Rotterdam, de gemeente en het Rotterdam Climate Initiative zijn diepgeworteld in de lokale en regionale samenleving. Je kunt je niet beperken tot alleen praten over milieuwinst; waar mogelijk moet je ook echt actie ondernemen. Dat maakt een project als e-Busz zo boeiend: een potentiële milieurevolutie is de tekentafel voorbij”, stelt wethouder A. van Huffelen (Duurzaamheid, Binnenstad, Buitenruimte) van Rotterdam.


- advertentie -

INDUSTRIEEL GROEN REALISATIE EN INTEGRAAL BEHEER

Hofhoek 3 Poortugaal Tel.: 010 - 5016111 Fax: 010 - 5013650 info@binder.nl www.binder.nl

Bestekservice- en Advies, Terreininventarisatie, Integraal Terreinonderhoud, Maaiwerk Dijken & Vlakland, Chemische Onkruidbestrijding, Grond- & Straatwerk

BIN6018 ADV EUROPOORT.indd 1

30-10-2006 13:46:38 Europoort Kringen • Juli 2010 63


agenda (Kinder)Atelier Hofland in KunstFort Asperen Tijdens de Designtentoonstelling DNKTNK is er deze zomer tot 29 september naast het fort Atelier Hofland, een speciaal voor kinderen ingerichte creatieve werkplaats. Onder begeleiding, en met toegang tot een schat aan materialen, kunnen kinderen van 4 tot 99 bouwen wat ze willen. Journalist/schrijver H.J A. Hofland, auteur van de recycle-bijbel voor jonge avonturiers ‘Rederij Hofland”, zal daarbij op 29 augustus een lezing geven als ondersteuning voor het naar hem genoemde Atelier Hofland. Atelier Hofland, naast het fort, is een speelse omgeving voor kinderen waar ze in navolging van het recycleplezier van ‘Rederij Hofland’ hun eigen ontwerpen kunnen maken. Voor volwassenen wordt de workshop Zomeracademie (10 t/m 15 augustus) georganiseerd. Meer informatie over de lezing van H.J.A. Hofland, Atelier Hofland, DNKTNK en de zomeracademie: www.kunstfortasperen.nl

HBO masteropleiding Industriële Innovatie Naar de mening van De Stichting voor Industriebeleid en Communicatie (SIC), die zich richt op de bevordering van de maakindustrie in Nederland, is de ontbrekende schakel in het technisch onderwijs een HBO masteropleiding en in het bijzonder een opleiding die gericht is op industriële innovatie. Op initiatief van SIC hebben directies en lectoren van vier Hogescholen (Rotterdam - Zeeland - Saxion Hogeschool Enschede en Fontys Hogescholen in Venlo) de handen ineengeslagen en gezamenlijk besloten voorbereidingen te treffen voor de start van een geaccrediteerde pilot HBO masteropleiding Industriële Innovatie op 1 september 2010.
Het betreft een tweejarige parttime opleiding die door de vier Hogescholen, binnen de pilot, gezamenlijk wordt aangeboden. Er is in Nederland een trend waarneembaar in de maakindustrie; men richt zich meer op de ontwikkeling van hightech producten en diensten. Daarbij komt de nadruk te liggen op de rationalisering van de voortbrengingsprocessen en integratie van systeemaspecten. Naast systeemintegratie vindt er ook integratie plaats op een ander niveau: integratie van gebruik (klantenwensen) en supply (toelevering van kennis en componenten). De mogelijkheden voor deze nieuwe rol voor bedrijven uit de maakindustrie zijn gunstig. Vooral voor bedrijven, die innovatieve technische producten voortbrengen en/of eigenaren van specifieke (kapitaalintensieve) productieprocessen is er 64

Europoort Kringen • Juli 2010

toekomst in Nederland. De hoofdactiviteit van deze innovatieve maakindustrie is: de organisatie van interne- en externe processen, zowel in eigen bedrijf als samen met toeleveranciers en afnemers. Een belangrijke rol van het innovatieve bedrijf is die van creatieve regisseur van systeemintegratie en opdrachtgever voor wereldwijde toeleveringsketens voor hightech componenten. HBOafgestudeerden op een van de specifieke technische vakgebieden (werktuigbouw, scheikundige technologie, informatica, e.d.), worden in de industriële bedrijven ingezet in multidisciplinaire teams voor het ontwerp en de ontwikkeling van nieuwe componenten en de integratie daarvan tot hightech producten. Na enige tijd ontstaat er behoefte aan aanvullende kennis, zowel inhoudelijk inzake de multidisciplinaire aspecten, als op het gebied van organisatie en management van innovatieve projecten.
Het organiseren van multidisciplinaire ontwerpprocessen voor complexe innovatieve producten en het managen van een netwerk van toeleveranciers voor de componenten van de hightech eindproducten vereisen echter naast grondige kennis van technische disciplines, kennis van projectorganisatie, inzicht in klantenwensen en in inkoopprocessen voor technische componenten, marktontwikkelingen, maatschappelijke ontwikkelingen, ketenafhankelijkheden en dergelijke. Dat is de randvoorwaarde om te komen tot proces-, markt- en sociale innovaties.Deze behoefte in de arbeidsmarkt vraagt om een post-HBO masteropleiding, waarbij een multidisciplinaire aanpak van technische innovatieprojecten centraal staat. Hiervoor is inzicht in nieuwe diffuse technologische kennis buiten de eigen discipline gewenst.
De aldus opgeleide engineer-plus en manager-in spe van technische innovatieprojecten vervult een onmisbare brugfunctie tussen enerzijds de specifiek ontwikkelde of ingekochte technologie op één van de technische disciplines en anderzijds de toepassing van deze technologie in werkende hightech producten of productieprocessen. De masteropleiding ‘Industriële Innovatie’ wil zich richten op het functioneren van de HBO-ingenieur binnen innovatieprojecten in industriële bedrijven. Voor meer inlichtingen: www.masterindustrieleinnovatie.nl.

Installatie Vakbeurs Hardenberg Op 7, 8 en 9 september is de twaalfde editie van Installatie Vakbeurs Hardenberg weer een feit. Op deze vakbeurs vindt men de nieuwste ontwikkelingen en noviteiten binnen de installatie- en sanitairbranche, en

kan men in een gemoedelijke en ontspannen sfeer zaken doen. In 2009 hebben bijna vierhonderd exposanten deelgenomen aan deze vakbeurs en dit aantal wordt tevens verwacht voor komende editie met meer dan vijftienduizend bezoekers. Op de vernieuwde website www.evenementenhal. nl -die een voorbode is naar een interactieve site, waarbij elke exposant en bezoeker zelf bepaalt waarnaar hij op zoek gaat, wanneer hij dat doet en hoe hij dat wenst te ervarenvindt men meer informatie. De beurs is geopend dinsdag tot en met donderdag van 14-22 uur.

TechDag 2010  ROVC, partner voor trainingen, opleidingen en advies & implementatie binnen de Nederlandse industrie, organiseert op 16 september aanstaande de ROVC TechDag in het TechCenter te Ede. Gedurende deze dag kan ontdekt worden welke beroeps- en ontwikkelingsmogelijkheden de techniek te bieden heeft door middel van een cursus- of beroepsoriëntatie programma. Naast deze oriënterende programma’s kunnen deelnemers terecht bij de studieadviseurs van ROVC voor een persoonlijk studieadvies. Workshops die tijdens dit programma aangeboden worden bevinden zich binnen de vakgebieden: Elektrotechniek & Elektronica, Werktuigbouwkunde, Industriële Automatisering, Procestechniek en Organisatie & Communicatie. Voor meer informatie en aanmeldingen: www.rovc.nl/ techdag


Chemical Engineering 
 De cursus Chemical Engineering van PAO Techniek is ontwikkeld voor technische  en wetenschappelijke stafmedewerkers die niet formeel tot chemical engineer opgeleid zijn en toch de principes van het vak willen begrijpen. De cursus kan ook dienen voor het opfrissen van de kennis van chemisch technologen. Zeven dagen in het najaar 2010 - deelname aan gehele traject (zes modules) of losse modules
Data: 15 en 29 september, 13 oktober, 
3 en 10 november, 1 en 8 december 2010 te Utrecht. Docent: ir. C.M. van ‘t Land, raadgevend ingenieur (Van ‘t Land Processing, Enschede), voormalig Senior Process Development Engineer bij Akzo Nobel Central Research te Deventer.

Meer informatie: www.paotechniek.nl

Machinistendagen Op 18 september vindt de tweede Kuiken Machinistendag plaats, voor alle machinisten uit Oost- en Noord-Nederland, met aansluitend de finale, bij het hoofdkantoor van Kuiken N.V. in Emmeloord. Machinisten kennis laten maken met de nieuwste technologieën, machines en nuttige informatie verstrekken, dat is een belangrijk doel van de Kuiken Machinistendagen. Maar uiteraard ook het organiseren van een actieve, gezellige dag voor collega machinisten onderling, waarbij hun behendigheid en vaardigheden met Volvo machines worden getest. De nummers één en twee van de Kuiken Machinistendag in Veghel die in

april jl. plaatsvond, worden ook uitgenodigd om op 18 september tegen de nummers één en twee van de Kuiken Machinistendag in Emmeloord te strijden. De uiteindelijke winnaar mag deelnemen aan de Volvo Masters in München, Duitsland, waar hij of zij het opneemt tegen andere machinisten uit Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, Luxemburg en België. Geïnteresseerden kunnen zich aanmelden via info@kuiken.nl o.v.v. volledige adresgegevens. Geen aanmelding is geen deelname. Meer informatie is te vinden op www.kuikencen.nl

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen op HOUT 2010 Ondanks het zware weer in de houtbranche is meer dan de helft van de bedrijven dat aangeeft de vakbeurs HOUT te bezoeken van plan de komende twee jaar te investeren in nieuwe technologie en producten. De helft daarvan komt zelfs met concrete investeringsplannen naar de beurs. Het meest wordt door de bezoekers van HOUT geïnvesteerd in houtbewerkingmachines, hout- en plaatmaterialen en gereedschappen. Dit blijkt uit onderzoek van beursorganisatie VNU Exhibitions. HOUT 2010 wordt van 27 september tot en met 1 oktober gehouden in Ahoy Rotterdam. Het beursthema luidt ‘Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen’. HOUT 2010 telt vijf hallen; een hal minder in vergelijking met de vorige editie voornamelijk omdat exposanten een kleiner formaat stand nemen. Grote namen die zeker aanwezig zijn: SCM Group Nederland, De Groot Houtbewerkingsmachines, Klingelnberg-Klauss BV, BUVA Rationele Bouwprodukten, Maco, Bos Machines, Häfele Nederland, PontMeyer, LTL Woodproducts, Hoecke en Vandecasteele Houtimport.

gezamenlijk curriculum, het onderwijs is hoogwaardig en internationaal gericht. Er is niet alleen aandacht voor techniek, maar ook voor bedrijfskunde en beïnvloeding van gedrag. De opleiding wil hechte contacten gaan leggen met overheid en bedrijfsleven. De Academie voor Technologie en Management (ATM) in Breda biedt de opleiding vanuit Avans aan. Er is een eigen huisstijl voor IMM ontwikkeld en sinds kort is er nu ook een speciale website online: www.maintenance-academy.nl Oorspronkelijk was het de bedoeling dat IMM al komend studiejaar, in september 2010, zou starten maar dat is niet gelukt. Han van Osch van ATM, als projectmanager verantwoordelijk voor de nieuwe opleiding: “De goedkeuring van het ministerie kwam laat en alle voorbereidingen hebben gewoon lang geduurd. Nu kunnen we komend jaar helemaal meedraaien met open dagen, open avonden en andere promoactiviteiten, zodat we optimaal studenten kunnen werven.” De hogescholen werken voor de invulling van de nieuwe studie samen met Zeeuwse bedrijven, onder meer Dow, Damen en Imtech. Hoe de verdeling Breda-Vlissingen wordt, is nog niet duidelijk. “Studenten reizen niet heen en weer. Je kunt denken aan een afstudeerrichting energie in Vlissingen.” Maintenance is een van de studies die de Taskforce Zeeland in haar adviesrapport aanwees als ‘niche- opleidingen’, die een beschermde status moeten krijgen. Die exclusieve opleidingen zijn nodig om het onderwijs in Zeeland toekomst te geven.

Hbo-opleiding maintenance De Hogeschool Zeeland in Vlissingen en de Avans Hogeschool in Breda hebben van het ministerie toestemming gekregen om in september 2011 te beginnen met een vierjarige Engelstalige hbo-opleiding maintenance. De nieuwe opleiding International Maintenance Management (IMM) is gericht op de (technische) onderhoudsindustrie. De opleiding IMM wordt een gewone vierjarige bachelor, maar zal geheel in het Engels zijn, zowel lesmateriaal als colleges. De opleiding IMM heeft één Europoort Kringen • Juli 2010

65


Breevaartstraat 11-19 3044 AG Rotterdam

Tel. 010 - 415 52 77 Fax 010 - 415 45 02

info@bollegraafbv.com www.bollegraafbv.com

Oersterk in hijswerk!

De Bollegraaf hightech portaalkranen voor zwaargewicht hijswerk

• Persluchtgedreven testpompen, 0 - 5000 bar • Persluchtgedreven testsystemen, 0 – 5000 bar • Persluchtgedreven gasboosters, 0 – 1250 bar • Persluchtgedreven persluchtdrukverhogers , 0-90 bar

Eenvoudige bediening, ook radiografisch · twee jaar garantie elk hefvermogen · eigen service-afdeling · efficiënt en kostenbesparend

aa

t

!

een Altijd

opl

o

19000026.adv mammoetkraan 90x1301 1

• • • • •

g ssin

op

m

29-03-2007 14:49:16

Piping & Mechanical Engineer ing I & II Ontwerp/Berekening Drukbelaste Componenten Piping Design I & II Workshop P.E.D. Overzicht & Selectie van Afsluiters

Tevens: Extrusietechnologie door prof. L.P.B.M. Janssen (RuG) Inlichtingen: Ed van der Linde 06 - 2011 5926 / 050 - 316 2626 e-mail: linde@aog.nl

66

Europoort Kringen • Juli 2010

Globe Test Equipment b.v. Eikenlaan 261e 2404 BP Alphen aan den Rijn

T +31 (0) 172 426608 F +31 (0) 172 426607 E info@globe-benelux.nl W www.globe-benelux.nl


Mensen in bedrijf Ventus heeft zijn team uitgebreid met R. de Blieck. Hij wordt als account executive verantwoordelijk voor alle business developmentactiviteiten binnen de sectoren Banken en Verzekeraars, R. de Blieck Handel en Industrie, Overheid en Utility. Voor zijn komst naar Ventus bekleedde De Blieck (36) diverse accountmanagementfuncties bij verschillende bedrijven zoals Océ, DaimlerChrysler, Yer en Eiffel, DPA. Drs. J.M. de Bakker MBA (39) is met ingang van 1 juni als Chief Financial Officer toegetreden tot de Raad van Bestuur van de DHV Groep.  Zij was tot begin 2010 werkzaam bij Drs. J.M. de Bakker MBA Leaf (voorheen een divisie van CSM). Ze begon er in 2003 als director business development en als lid van het divisie management team. Vanaf 2005 is ze zich gaan specialiseren in Finance en M&A. Voor haar overstap naar Leaf vervulde ze gedurende acht jaar diverse functies als management consultant bij achtereenvolgens Arthur D. Little en The Boston Consulting Group. Zowel voor Leaf als voor The Boston Consulting Group heeft ze ook in het buitenland gewerkt. De Raad van Bestuur van de DHV Groep is met deze benoeming voltallig en bestaat uit ir. B.M. van Ee (voorzitter), ir. P.W. Besselink (vice-voorzitter) en drs. J.M. de Bakker MBA (CFO). A. Blok (42) is de nieuwe financieel bestuurder van Essent. Hij is sinds 2004 in dienst van Essent, eerst als verantwoordelijke voor de financiële processen van Essent Trading, de handelsorganisatie van Essent en de laatste twee jaar als Director Corporate Finance & Control. Naast het aandachtsgebied Financiën, onder meer bestaande uit Reporting, Control, Treasury en Tax, zal Blok binnen de Raad van Bestuur verantwoordelijk worden voor Risk Management en voor de Essent Support Group. 
Voor hij bij Essent in dienst trad, werkte hij onder meer bij Ernst & Young en het Ministerie van Financiën. 


De Raad van Commissarissen van Enexis -netbeheerder in de provincies Groningen, Friesland, Drenthe, Flevoland (Noordoost Polder), Overijssel, Noord-Brabant en Limburg- heeft ir. H. Fennema per 1 september 2010 benoemd tot voorzitter van de Raad van Bestuur van Enexis Holding NV. Hij treedt per 1 augustus aanstaande in dienst. 
Fennema was tot begin 2009 werkzaam bij Eneco als lid van de Raad van Bestuur. Daarvoor was hij directeur Netbeheer en directeur Strategie bij Eneco.

 Energiekennisbedrijf KEMA heeft drie nieuwe leden in zijn Raad van Commissarissen benoemd. M. Boersma is toegetreden als voorzitter en P. Terium en P. Trienekens als lid. Boersma (1947) was meer dan twintig jaar werkzaam bij Shell in diverse leidinggevende functies in binnen- en buitenland voordat hij in januari 2003 toetrad tot de Raad van Bestuur van Essent. Van 1 juli 2003 tot 1 oktober 2009 vervulde hij de rol van bestuursvoorzitter. Naast het commissariaat bij KEMA is Boersma momenteel onder meer voorzitter van de Raad van Commissarissen van ProRail, non-executive member van de Board van Neste Oil Corporation (Finland) en Chairman of the Board van Prometheus Energy Corporation in Redmond (Verenigde Staten). Terium (1963) is sinds oktober 2009 bestuursvoorzitter van Essent en bekleedde daarvoor diverse functies bij onder meer RWE, Schmalbach-Lubeca en KPMG. Trienekens (1950) kwam in 1986 in dienst van Gasunie en is sinds juli 2005 lid van de Raad van Bestuur. Hij is er verantwoordelijk voor joint ventures en business development. Trienekens begon zijn loopbaan bij het ministerie van Economische Zaken waar hij verantwoordelijk was voor het energiebeleid. D. de Boer, directeur Bloemers Nassau Groep, is de nieuwe voorzitter van de Nederlands-Duitse Handelskamer (DNHK). De Boer nam deze toppositie binnen de DNHK over van K. Döhmel, voormalig voorzitter van de directie Deutsche Shell Holding GmbH. Döhmel blijft volgens bestuursbesluit vicevoorzitter van de DNHK. De algemene ledenvergadering koos aanvullend in het bestuur: A. van der Touw, Voorzitter Raad van Bestuur Siemens Nederland, H.P. van der Horst, Partner KPMG Düsseldorf, H. Smits, President-directeur Havenbedrijf Rotterdam, J.C. Koenders, Algemeen Directeur BMW Groep Nederland en dr. J. Weise, Mitglied des

Vorstandes E.ON Ruhrgas AG. Tot ereleden van het bestuur werden benoemd: Mr.drs. M. Krop, Ambassadeur van het Koninkrijk der Nederlanden, evenals K.H. Krämer, Geschäftsführender Gesellschafter Karl Krämer Verlag Stuttgart, die vanaf 1975 de DNHK als bestuurslid heeft ondersteund. J. Bilsen (43) is benoemd tot Regional Marketing & Sales Director van Intrum Justitia. Bilsen was hiervoor werkzaam als portfolio manager bij ING cards. Ze werkte eerder voor onder meer Loyalty profs en TNT post. Interoute heeft J. van Rijn MBA (42) aangesteld als marketing manager Benelux. Hij was voor zijn aanstelling bij Interoute managing partner van Orbis Marketing Company dat hij in 2006 oprichtte. Van Rijn werkte vanuit die hoedanigheid als interim marketing manager en als consultant voor verschillende startups, het MKB en multinationals, waaronder Rabobank, Saint-Gobain, Webster University en Makelaarsland. Eerder vervulde hij diverse internationale marketing en commerciële functies bij Siemens, Vodafone en Philips.   Per 1 juli is H. Pennarts, algemeen directeur van Wilo Nederland, benoemd tot Senior Vice President van Wilo SE, eindverantwoordelijke voor het marktsegment Industrie. Hij is meer dan elf jaar directeur van Wilo Nederland. H. Pennarts P. Brittijn, huidig directeur van Ballast Nedam Bouw Noordwest, zal de overstap maken naar de functie van adjunctdirecteur realisatie bij Ballast Nedam Bouw Speciale Projecten. M. Van VuurenSanders zal hem opvolgen. M. Verwoest heeft per 1 juli de algemene leiding van RVS op zich genomen. Hij werkt sinds 1997 voor ING en heeft een ruime ervaring binnen het verzekeringsbedrijf. Sinds 1 januari was hij samen met P. van Klaveren general manager bij RVS. Daarvoor was hij onder andere directeur klant contact center RVS, directeur services en commerciële zaken leven particulieren en directeur line of business leven particulieren bij Nationale-Nederlanden. 
 Europoort Kringen • Juli 2010

67


HBVlocksystems

anti vibration bolt securing systems

Offshore Petrochemie Industrie Bouw Scheepvaart

Maatwerk voor elke tak van industrie Wij zijn gespecialiseerd in het leveren van maatwerk

Uitgevoerd in verscheidene metaalsoorten Titanium alloy, Duplex stainless, Carbon steel, etc

100% borging bij kritieke boutverbindingen Extreme microbewegingen, hitte expansie of corrosie.

Professionele service

Product ondersteuning d.m.v. product demonstratie op locatie.

HBV Locksystems Maasambacht 11 2676 AW Maasdijk

"When safety comes first"

T 0174 - 510 810 F 0174 - 518 157 E info@hogervorst-bv.nl

www.hogervorst-bv.nl


Boekbespreking Een werkweek van 4 uur

1. Vastgoedfraude - Miljoenenzwendel aan de top van het Nederlandse bedrijfsleven V. van der Boon & M. van der Marel Uitgeverij Nieuw-Amsterdam E22,50 2. Een Werkweek van 4 Uur T. Ferriss Uitgeverij de Boekerij

E19,95

3. 4.

Prooi Blinde trots breekt ABN AMRO       Jeroen Smit Prometheus E19,95

5.   6.

50 Succesmodellen M. Krogerus & R. Tschäppeler Uitgeverij Podium B.V. E15,00

Ambitie A. van Gaal Uitgeverij Nieuw Amsterdam E14,95

Assessment Doen B. de Kok Uitgeverij Spectrum

E15,95

7. 4 managementprincipes voor gegarandeerde resultaten S. Covey Uitgeverij Business Contact€  19,90 8. Veranderend Getij Marcel Metze Uitgeverij Balans E19,50 9. Business Model Generatie Uitgeverij Kluwer E38,50   10. De Dirty tricks van het Onderhandelen G. Van Houtem Uitgeverij Haystack E16,95   In het vorige nummer van Europoort Kringen is bij de titel ‘Economie op ramkoers’ weggevallen dat het boek is uitgegeven bij Uitgeverij Pepijn en te koop is voor E16,95.

Vraag Timothy Ferriss wat hij doet, en de kans is groot dat je als antwoord krijgt: ‘Skiën in de Andes’, ‘Duiken in Panama’ of ‘Tangodansen in Buenos Aires’. De afgelopen vijf jaar bestudeerde Tim Ferriss de geheimen van de nieuwe rijken – een snel groeiende elite die het achterhaalde idee van ‘eerst werken, dan leven’ heeft ingeruild voor een luxueus leven in het hier en nu. Niet geld stelt je daartoe in staat, maar de nieuwe economische grootheden tijd en mobiliteit. Of je nu een overwerkte loonslaaf bent of een ondernemer die klem zit in het succes van zijn bedrijf, dit revolutionaire boek wijst je de weg naar een nieuw leven van weinig werkuren, veel vrije tijd en geld in overvloed. Een uitgave van Meulenhoff Boekerijen en te koop voor E19,95.

Hoe Steve Jobs en Apple de wereld veranderden De iPod, iPhone, iPad en MacBook. Allemaal apparaten waar de gemiddelde designliefhebber en computerenthousiasteling om staat te springen. En allemaal komen ze uit de koker van computergigant Apple. Als Steve Jobs een fictief personage in een boek was geweest, zouden critici zijn levensverhaal terzijde schuiven als zeer onwaarschijnlijk. Geadopteerd; een schoolverlater; oprichter van een succesvol computerbedrijf; ongewassen en op blote voeten een bedrijf runnen; op je dertigste multimiljonair zijn; uit je eigen bedrijf worden gewipt; medeverantwoordelijk zijn voor de eerste computeranimatiefilm; een nieuw bedrijf oprichten dat voor vierhonderd miljoen dollar wordt overgenomen; als een messias terugkomen bij je oude bedrijf; het complete medialandschap herdefiniëren met iPod, iPhone en iTunes; de computer sexy maken én kanker overleven: het is moeilijk te geloven dat het over een en dezelfde persoon gaat. Wie zo’n avontuur van zijn leven maakt, kan zich niet onttrekken aan de aandacht van gewone stervelingen. Jobs wordt geliefd en gehaat, gewaardeerd en uitgelachen, gehoord en genegeerd. Fans noemen hem standvastig, en critici noemen hem koppig. Grote bedrijven in nood vragen zich dikwijls af: ‘Wat zou Steve doen?’ Geschreven door M. Moritz, een uitgave van Uitgeverij Carrera, E17,90.

De woekerpolisaffaire De kans dat u ooit een woekerpolis heeft afgesloten, is enorm: vijf miljoen Nederlandse huishoudens hebben er een of meer. U dacht er uw financiële toekomst mee verzekerd te hebben, maar u heeft een bom onder uw financiële toekomst gelegd. Professor Arnoud Boot schat de schade voor de consument van

deze ‘diefstal’ door verzekeraars en banken op minstens twintig miljard euro, maar misschien is het zevenvoudige bedrag realistischer.
De grootste verzekeraars hebben recent schikkingen getroffen om hun klanten te compenseren voor de geleden schade; de kans dat u redelijk gecompenseerd zal worden is echter kleiner dan één procent.
De verzekeraars lijken inmiddels weer overgegaan tot de orde van de dag: zo veel mogelijk geld verdienen aan uw onzekerheid. Schrijver/journalist K. Kooman, die onder andere diverse biografieën op zijn naam heeft staan, is ervaringsdeskundige. Hij sprak talloze betrokkenen uit bank- en verzekeringswezen, tussenpersonen, klokkenluiders, hoogleraren, advocaten, politici en lotgenoten. Hij schetst in dit boek een onthutsend beeld van Het Grote Graaien. Daarnaast biedt De woekerpolisaffaire praktische tips en adviezen voor de consument die door de bomen het bos niet meer ziet. Uitgeverij Nieuw Amsterdam, E17,50.

Veerkracht Wat te doen als je bedrijf in moeilijk vaarwater terechtkomt? Als je medewerkers gedemoraliseerd raken en het bedrijf lijkt te desintegreren? Veerkracht begint met een parabel waarin divisiemanager Mike met dit soort problemen geconfronteerd wordt. Hij bespreekt ze met zijn vriend John, een ex-militair. John legt hem uit, via parallellen met zijn dienstverleden, wat je als manager in crisismomenten moet doen om te herstellen en te groeien. Kortom, hij laat zien hoe je organisatie veerkracht opbouwt. Vervolgens bespreekt Keith McFarland zes kernprincipes uit de parabel, zoals het aanpassingsvermogen versterken, onrust ombuigen in activiteit en de missie managen en bruikbaar maken in organisaties. Keith McFarland geldt als de nieuwe managementexpert op het gebied van bedrijfsstrategie. Hij ontwikkelde zijn kennis en ervaring door bij honderden bedrijven wereldwijd onderzoek te doen. McFarland schreef eerder ‘Doorbraak’. Een uitgave van Business Bibliotheek, E22,50.

Lass mal sitzen Het wonderlijke steenkolenduits van Hollanders. Nederlanders spreken over het algemeen een aardig mondje Duits – of iets wat erop lijkt. Toch zitten wij er vaak ‘net naast’ met hilarische of pijnlijke situaties als gevolg. ‘Glücklich’ wordt er telkens ook vermeld hoe het dan wél zou moeten. Reinhard Wolff (1949), geboren en getogen in ‘der Heimat’, heeft zowel in Nederland als Duitsland gestudeerd en gewerkt. Een uitgave van Scriptum en te koop voor E10,-.

Europoort Kringen • Juli 2010

69


UIT

Holland Papier Biënnale 2010 D

e achtste Holland Papier Biënnale in het Museum Rijswijk en CODA Apeldoorn biedt tot en met 12 september wederom een zeer gevarieerd aanbod van beeldende kunst gemaakt van papier. Sieraden van papier krijgen speciale aandacht, maar ook collages komen aan bod, gesneden en geknipte boeken en speciaal voor deze biënnale samengestelde installaties. Kortom, het hele spectrum van zelfgemaakt tot fabrieksmatig vervaardigd papier, op alle mogelijke manieren bewerkt, is op de tentoonstelling te zien.

Al op de vorige Holland Papier Biënnale viel te constateren dat het scheuren en snijden in papier in opkomst is en deze tendens zet zich deze biënnale voort. Hoewel de meeste kunstenaars het werk nog met de hand uitvoeren, gaat de computer een steeds belangrijker rol spelen in het ontwerpproces. Birgit Knoechl tekent vegetatieve vormen, die ze uitsnijdt en installeert in verschillende ruimtelijke scenario’s. Haar sculpturen doen denken aan parasitaire planten uit sciencefiction-fantasieën. Op stromend water of gras in de wind lijken de werken van Javier Léon. Hij snijdt kartelige vormen in de randen van dun Japans papier, ‘Washi’, dat laag over laag wordt bevestigd op een ondergrond. Bij Noriko Ambe is bijna niet te zien dat ook zij haar papier snijdt. Honderden gestapelde vellen ‘Yupo’, een synthetische papiersoort, worden uitgesneden en bewerkt totdat zij gaan lijken op een door weer en wind uitgesleten landschap. Sommige kunstenaars veranderen boeken door te snijden, te knippen of op andere manieren te bewerken. Brian Dettmer leest een boek bij wijze van spreken met een scherp mes. Nadat hij de hoeken heeft vastgezet, snijdt hij bladzij na bladzij door het boek heen zodat een geheel nieuwe context ontstaat. Toch blijven de boeken van Dettmer altijd als zodanig te herkennen, hetgeen bijna niet meer opgaat voor de bewerkte boeken van Boukje Voet. Zij snijdt, knipt, krult en plakt de bladen van oude boeken tot uitbundige sculpturen die vanuit de band de omgeving lijken te veroveren. Op deze biënnale wordt speciale aandacht besteed aan sieraden van papier. Susanne Holzingers armbanden ontstaan uit stapelingen van gekleurd, verlijmd papier, waar ze sculpturale vormen uitsnijdt. Verwant aan de sieraden is het werk van Noriko Takamiya. Uitgaande van de Japanse traditie van het mandenvlechten ontwikkelde zij nieuwe vormen en technieken. Dunne stroken papier wikkelt zij laag na laag op elkaar en vervlecht ze tot bijna Escherachtige objecten. Traditioneel is er deze biënnale ook weer werk te zien van een aantal kunstenaars die zelf hun papier maken. Doorschijnend is het papier dat Chiaki Morita voor haar werken gebruikt. Zij schept het van de vezels van de moerbeistruik ‘Kozo’ en met de sjabloontechniek vormt ze er verschillende patronen in. 70

Europoort Kringen • Juli 2010

Suzanne Holzinger • 'Violet bark' • bracelet 2009 De deelnemende kunstenaars zijn: Museum Rijswijk: Noriko Ambe (Japan/Verenigde Staten), Katharina Dettar (Duitsland/ Spanje), Brian Dettmer (Verenigde Staten), Alexandra Deutsch (Duitsland), Lydia Hirte (Duitsland), Susanne Holzinger (Duitsland), Hideo Iwasaki (Japan), Bovey Lee (Verenigde Staten), Javier Léon (Spanje), Chiaki Morita (Japan), Janna Syvänoja (Finland), Noriko Takamiya (Japan), Boukje Voet (Nederland), Ton Zwerver (Nederland). Beide musea: Peter Clark (Engeland), Gjertrud Hals (Noorwegen), Birgit Knoechl (Oostenrijk), Riki Moss (Verenigde Staten). CODA: Désirée de Baar (Nederland), Josef Baier (Oostenrijk), Sam Grigorian (Duitsland), Kuin Heuff (Nederland), Raquel Maulwurf (Nederland), Christophe Piallat (Verenigde Staten), Karen Sargsyan (Nederland), Jens Semjan (Duitsland), Carel Visser (Nederland). De winkel in het Museum Rijswijk is tijdelijk uitgebreid met bijzondere papiersoorten en boeken over papier en papierkunst. Op zondag 12 september van 13-17 uur vindt traditioneel de papiermarkt plaats op het voorplein van het Museum Rijswijk en in de Oude Kerk tegenover het museum. Museum Rijswijk, Herenstraat 67, Rijswijk, is geopend van dinsdag t/m zondag van 12-17 uur. www.museumryswyk.nl www.hollandpapierbiennale.nl www.coda-apeldoorn.nl


Birgit Knoechl • 'Out of control growth II' • 2008

Boukje Voet • 'Book XIV' Noriko Takamiya 'Revolving six-element slanted'

Noriko Ambe ‘A Piece of Flat Globe’ 2009

Chiaki Morita • 'Landscape' 2006 • handmate kozo

Europoort Kringen • Juli 2010

71


INFO

VOLGENDE MAAND IN EUROPOORT KRINGEN Augustus 2010 staat in het teken van Wereldhavens. Heeft u persmateriaal in verband met dit thema? Stuur het dan vóór 27 juli naar redactie@europoortkringen.nl. Is uw bedrijf op een bijzondere manier actief op het gebied van industriële duurzaamheid? Kunnen anderen daar iets van opsteken? Aarzel niet, en neem contact op met redactie@europoortkringen.nl

Nummer 8 • 2010

Advertentiemateriaal

Wereldhavens 3 augustus

Uitkomstdatum 24 augustus

Thema 2010 Duurzaamheid Europoort Kringen 2010 staat in het teken van het centrale thema duurzaamheid. In twaalf specials wordt dit mondiale onderwerp van vele kanten belicht. Europoort Kringen 2010 is hét platform voor industriële bedrijven die zich aan een groot publiek willen presenteren. Naast de twaalf specials verschijnen dit jaar opnieuw een Engelstalige Review voor internationaal opererende bedrijven en de Company Guide 2011.

Adverteerders index 2rent Air Products Nederland Airconet BAM Techniek Binder Groenprojecten Bollegraaf Crane Inspection Service Delta Heat Services Endress+Hauser FIB Industriële Bedrijven Gizom Globe Test Equipment GrassAir Compressoren HBV Lock Systems Height Specialists Hertel Industrial Sealings Industrial Automation Partners James Walker Benelux Linde Gas Benelux Logisticon Water Treatment Mees van den Brink Montage Onderneming Benelux

72

Europoort Kringen • Juli 2010

Cover 4 14 44 12 63 66 58 42 Cover 2 Cover 3 58 66 48 68 21 52 35 t/m 39 62 42 51 58 26

Mourik Services Peinemann Pietersen Elektriciteit Pronk Isolatie Quava Repro Voorne Rotary Equipment Service Smit Gloeidienst Spraybest Europe Swagelok Nederland TAS Technics TCC Groningen TransBook 2010 Troost Mechanical Services V&M Leasing Vermeulen Vitesse Vorkheftrucks

18 32 32 24 66 45 44 29 48 4 48 66 31 51 62 54 52


Serving the industry FIB Industries BV

Specialist in stainless steel / high nickel alloy process equipment.

Einsteinweg 18 8912 AP Leeuwarden The Netherlands Phone +31 (0)58 - 294 59 45 Fax +31 (0)58 - 212 57 42 E-mail info@fib.nl

Pressure Vessels Internals

Beer Systems Assembly on site

FIB is part of Andus Process, one of the four divisions of the Andus Group. Other Andus Group divisions are Andus Construction, Andus Oil & Gas and Andus Refractories.

Web www.fib.nl

Please, call us or visit www.fib.nl or www.andusgroup.com.


2rent:

professional equipment

Full-Service verhuur

TOOLS & EQUIPMENT

STEIGERS, LIFTEN & HOOGwERkERS

LASSPEcIALIST, AdvIES, APPARATUUR & TRAINING

ENERGIE

vERLIcHTING

PERSLUcHT

cONSUMAbLES

HEFFEN EN HIjSEN

VERHUUR-INFOLIJN NL 0900-2020069 B 070/220.440 FR 0811 888 987

www.2rent.eu


EK07_2010